NIEWYKRYCIE ZESPOŁU DOWNA, CZY BŁĄD W SZTUCE LEKARSKIEJ? CZĘŚĆ PIERWSZA.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NIEWYKRYCIE ZESPOŁU DOWNA, CZY BŁĄD W SZTUCE LEKARSKIEJ? CZĘŚĆ PIERWSZA."

Transkrypt

1 Prawo i medycyna NIEWYKRYCIE ZESPOŁU DOWNA, CZY BŁĄD W SZTUCE LEKARSKIEJ? CZĘŚĆ PIERWSZA. PRENATAL CARDIOLOGY, 2014, 4 (15), OPIS PRZYPADKU Młoda, 29-letnia kobieta, zdrowa i bez obciążeń w wywiadzie rodzinnym, internistycznym, ginekologicznym, w pierwszej ciąży, znajdowała się pod opieką doświadczonego położnika-ginekologa (z 15-letnią praktyką lekarską). Regularne wizyty potwierdzały prawidłowy przebieg ciąży. Test podwójny i test potrójny wypadły prawidłowo. Badania USG lekarz prowadzący wykonywał w gabinecie regularnie, opisując prawidłowy przebieg ciąży począwszy od 6. tygodnia. Ciężarna odbyła w sumie 12 wizyt, podczas których poddano ją 10 badaniom USG. Poród nastąpił o czasie, drogami i siłami natury. Noworodek o masie 3500 g urodził się z fenotypowymi cechami zespołu Downa oraz wadą serca w postaci wspólnego kanału przedsionkowo-komorowego; otrzymał 9 pkt w skali Apgar i został wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym w 5. dobie życia. Według prenatalnego podziału wad serca, wspólny kanał przedsionkowo-komorowy stanowi wadę ciężką, która jednak nie wymaga interwencji chirurgicznej w okresie noworodkowym. Najczęściej korekcję kardiochirurgiczną przeprowadza się po ukończeniu przez dziecko 6. miesiąca życia. KOMENTARZE PRAWNIKÓW dr Kinga Bączyk-Rozwadowska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Zasadą jest, że odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy leczeniu (w tym także tzw. błąd w sztuce lekarskiej) aktualizuje się wówczas, gdy postępowanie lekarza prowadzące do powstania szkody nosi znamiona winy i jednocześnie istnieje związek przyczynowy między zawinionym działaniem lub zaniechaniem lekarza a doznaną przez pacjenta szkodą. Wina pojawia się wówczas, gdy lekarz postępuje w sposób obiektywnie nieprawidłowy (bezprawny) i jednocześnie można mu postawić zarzut tzw. niedbalstwa, tj. odstępstwa od wymaganej staranności w działaniu. Postępowanie obiektywnie nieprawidłowe to takie, które narusza przepisy prawa (np. ustawę o zawodzie lekarza, transplantacyjną, itd.), zasady deontologii zawodowej zawarte w Kodeksie Etyki Lekarskiej, a także ogólnie obowiązujące reguły działania ostrożnego i rozsądnego, nakazujące zachowywać się taki w sposób, by uniknąć wyrządzenia szkody innym osobom. Działaniem obiektywnie nieprawidłowym jest także naruszenie prawideł aktualnej wiedzy medycznej (lex artis medicinae), kwalifikowane jako błąd w sztuce lekarskiej. Odstępstwo od reguł należytej staranności (niedbalstwo) wchodzi natomiast w rachubę wówczas, gdy lekarz postępuje w sposób sprzeczny z przyjętym dla niego modelem (standardem) powinnego działania, tj. obiektywnym i abstrakcyjnym wzorcem dobrego lekarza danej specjalizacji. Staranność ta powinna być szczególnie wysoka (standard fachowca, staranność znawcy, art kodeksu cywilnego), dalej idąca niż przeciętna z uwagi na przedmiot działań lekarza (najcenniejsze dobra osobiste człowieka, tj. jego zdrowie i życie) oraz okoliczność, iż szkody medyczne zazwyczaj mają charakter poważny, a często także nieodwracalny. Udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy lekarzowi g i n e k o l o g o w i ( A ), sprawującemu opiekę nad ciężarną (B), można przypisać winę, wymaga ustalenia, czy A mógł i powinien był in casu stwierdzić istnienie u płodu wady genetycznej (1) oraz poważnej wady serca w postaci wspólnego kanału przedsionkowo- -komorowego (2). W tym celu konieczne jest zbadanie, czy lekarz A postąpił w sposób, w jaki zachowałby się w analizowanym przypadku wzorcowy dobry lekarz tej samej specjalizacji (ginekolog-położnik). Jeżeli bowiem staranny dobry lekarz ginekolog-położnik posiadający aktualną wiedzę medyczną (wymaganą w zakresie swojej specjalizacji) i używający odpowiedniego, zgodnego ze standardami przyjętymi w ginekologii sprzętu do przeprowadzania diagnostyki ultrasonograficznej, byłby w stanie wykryć istnienie u płodu anomalii genetycznych (zespołu Downa) oraz wady serca, ewentualnie doprowadzić do ich wykrycia (powierzając pacjentkę bardziej kompetentnemu specjaliście, np. genetykowi czy kardiologowi prenatalnemu), działanie A należy uznać za zawinione (zawiniony błąd diagnostyczny). Stwierdzenie w działaniu A winy polegającej na niewykryciu wady serca pozwala na przypisanie lekarzowi odpowiedzialności za wyrządzoną dziecku szkodę. Szkody nie stanowi jednak uszczerbek na zdrowiu w postaci samej wady (która powstała niezależnie od jakichkolwiek działań lekarza), lecz ujemne dla zdrowia konsekwencje związane z niewykryciem anomalii, np. pogłębienie wady i pogorszenie stanu zdrowia skutkujące zmniejszeniem

2 perspektyw na poprawę po przeprowadzeniu operacji, zwiększenie ryzyka zabiegu lub jego zakresu (tzw. utrata szansy). Naprawieniu podlega wówczas majątkowy uszczerbek wynikły z wadliwej diagnozy, tzn. dodatkowe koszty i wydatki związane z utratą szansy, a także niemajątkowe następstwa zdarzenia sprawczego (zaniechania) w postaci bólu fizycznego, cierpienia psychicznego i innych ujemnych doznań związanych np. z koniecznością poszerzenia pola operacyjnego na skutek rozwoju wady nieleczonej w okresie prenatalnym. W przypadku zespołu Downa dla oceny winy istotne znaczenie ma okoliczność, iż przeprowadzone u B badania krwi w kierunku wykrycia anomalii u płodu (tzw. test podwójny i potrójny) nie wykazały odchyleń od przyjętych norm. Prawidłowe wyniki każdego z testów nie wykluczały wprawdzie określonych wad genetycznych (w tym zespołu Downa) i nie oznaczały, że dziecko w 100% urodzi się zdrowe, lecz pozwalały lekarzowi przyjąć, że brak jest podstaw do przeprowadzania dalszych, bardziej inwazyjnych badań prenatalnych (np. aminocentezy), zwłaszcza że wiązałyby się one z określonym ryzykiem dla zdrowia, a nawet życia płodu. Zatem mógł zakładać, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności stanu faktycznego, w tym zwłaszcza wyniki badań prenatalnych, brak obciążeń genetycznych w wywiadzie rodzinnym i młody wiek B, że ryzyko istnienia wady (zespołu Downa) jest nieznaczne. W tym zakresie A staranności dochował, a w jego postępowaniu trudno stwierdzić winę. Działanie lekarza miałoby natomiast charakter zawiniony, gdyby A (np. z powodu braku dostatecznej wiedzy medycznej) zbyt wcześnie lub późno zalecił przeprowadzenie badań genetycznych (i wyniki okazały się niemiarodajne) albo nawet zlecił je we właściwym czasie, lecz nieprawidłowo zinterpretował rezultaty i w konsekwencji nie wykrył wady lub nie stwierdził prawdopodobieństwa jej istnienia. Aktualizująca się w takich przypadkach ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza lekarza (bądź też szpitala za zatrudnionego w nim lekarza) byłaby odpowiedzialnością nie wobec dziecka (anomalia genetyczne, podobnie jak wada serca, powstały bowiem niezależnie od działań lekarza), ale jego rodziców. Szczególnej postaci roszczenia tych osób z tytułu tzw. złego, niechcianego urodzenia (wrongful birth), uwzględnione kilkukrotnie w ostatnich latach w orzecznictwie Sądu Najwyższego (jednakże w przypadku innych wad płodu, niż zespół Downa), obejmowałyby dodatkowe koszty i wydatki związane z urodzeniem upośledzonego dziecka, których rodzice nie chcieli i nie godzili się ponosić. Wiedząc bowiem o upośledzeniu dziecka w stopniu uzasadniającym legalną aborcję, zadecydowaliby o terminacji ciąży na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 I 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerwania ciąży (Dz. U. z 1993, Nr 17, poz. 78 z późn. zm.). Innymi słowy, rodzice mogliby podnieść w procesie, że lekarz poprzez swoje zawinione działanie (niewykrycie wady genetycznej) naruszył legalne prawo do aborcji i w konsekwencji żądać naprawienia wyrządzonej im z tego tytułu szkody. Należałoby jednak ocenić (co jest niewątpliwie sporne), czy zespół Downa stanowi ciężkie i nieodwracalne uszkodzenie płodu bądź nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2. Literatura: 1. Nesterowicz M.: Prawo medyczne, Toruń 2013 (wyd. X) 2. Bączyk-Rozwadowska K.: Błąd lekarski w doktrynie i orzecznictwie sądowym, Prawo i Medycyna 2008, nr 3 (32, vol. 10) 3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 X 2005 r. (IV CK 161/05), Orzecznictwo Sądów Polskich 2006, z. 6 poz. 71 z glosą M. Nesterowicza oraz T. Justyńskiego (Państwo i Prawo 2006, nr 7) 4. Wyrok Sądu Najwyższego Hiszpanii z dnia 7 VI 2002 r. (RJA, 5216), podaję za M. Nesterowicz Prawo medyczne, j.w., s. 301 (podobny stan faktyczny; lekarz jednak w ogóle zaniechał badań prenatalnych i nie poinformował pacjentki o możliwości ich przeprowadzenia) W opiniowanym przypadku kobieta urodziła dziecko z zespołem Downa dodatkowo posiadające wadę serca w postaci wspólnego kanału przedsionkowo-komorowego. Analizę sytuacji - pod kątem ewentualnych roszczeń jakie matka dziecka (rodzice) mogą dochodzić przed sądem cywilnym - zacząć naleźy od sprawdzenia, czy występuje tu tzw. błąd diagnostyczny. Błąd ten polega m.in. na nierozpoznaniu prenatalnie wad płodu (np. zespołu Downa, wady serca). Ma on znaczne konsekwencje, ponieważ decyduje o sposobie i czasie dalszego postępowania oraz leczenia. Błędem tym jest np. nieprzeprowadzenie koniecznych badań prenatalnych, badań pomocniczych, brak dokonania analiz badań, brak przeprowadzenia dokładnego wywiadu z pacjentem, brak prawidłowego odczytania wykonanych badań np. USG. W opiniowanej sprawie lekarz wykonał zarówno test podwójny jak i test potrójny. Oba testy wypadły prawidłowo. Test podwójny jest jednoczesnym badaniem stężeń AFP (alfa-fetoproteiny) i beta-hcg (ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej) we krwi. Wykonuje się je między 14. a 16. tygodniem ciąży. Stosuje się go do wykrywania wad Adwokat Artur Kulpa-Podgóreczny, partner w Kancelarii Adwokackiej Adwokaci Kulpa i Kulpa-Podgóreczni Spółka Partnerska, www. adwokaci-kulpa.pl genetycznych płodu, szczególnie zespołu Downa i zespołu Edwardsa. Test potrójny jest badaniem przesiewowym, które przeprowadza się między 17. a 20. tygodniem, a jego celem jest ocena ryzyka wystąpienia nieprawidłowości i wad chromosomowych u płodu zespołu Downa (trisomia 21), zespołu Edwardsa (trisomia 18). Co ważne, pacientka miała wykonywane systematycznie badanie USG. Lekarz wykonał więc zgodnie ze sztuką medyczną badania mające potwierdzić lub wykluczyć istnienie tzw. markerów zespołu Downa. Kwestią wymagającą dowodu z opinii biegłego (art. 278 k.p.c.) jest ustalenie prawidłowości interpretacji przez lekarza badań - testów podwójnego i potrójnego, badań USG oraz przeprowadzonych przez niego badań. 44

3 Odnosząc się do kwestii związanej z brakiem wykrycia wady serca w postaci wspólnego kanału przedsionkowokomorowego pamiętać należy, iż ultrasonograficzna ocena prawidłowości budowy serca płodu jest niewątpliwie jednym z trudniejszych elementów diagnostyki prenatalnej. Pacjentka miała wykonywane systematycznie badania USG w sumie przeprowadzono ich 10. Lekarz świadczący usługi medyczne i opiekujący się kobietą cieżarną winien posiadać kwalifikację, należytą wiedzę medyczną oraz doświadczenie. Do oceny działania lekarza stosuje się podwyższony, zawodowy miernik należytej staranności /art k.c./. Wykazanie braku należytej staranności podczas wykonywania przez lekarza badań USG w zakresie obserwacji anatomii serca może być podstawą postawienia zarzutu winy tego lekarza. W procesie sądowym dokonanie analizy przeprowadzonych i opisanych przez lekarza badań USG pozwoli na odpowiedź na pytanie, czy wada serca pod postacią wspólnego kanału przedsionkowo- -komorowego była możliwa do wykrycia. Pamiętać jednak należy, iż ocena dokonywana przez biegłych jest zawsze wykonywana ex post. Dlatego opinia biegłego musi wskazać, czy wady, które wystąpiły u dziecka, możliwe były do wykrycia przez lekarza wykonującego badania prenatalnie. Wyjaśnienie powyższych zagadnień będzie miało fundamentalne znaczenie podczas sądowego procesu cywilnego o zapłatę. dr hab. Justyna Zajdel, Zakład Prawa Medycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi W szeroko pojętym procesie leczenia, do którego w naturalny sposób zalicza się również proces diagnostyczny, lekarz zobowiązany jest do dołożenia należytej staranności. Zgodnie z art. 4 Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (dalej UoZL), lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Jakkolwiek art. 4 UoZL wskazuje na obowiązek dołożenia należytej staranności, tak żaden aktualnie obowiązujący przepis prawa nie definiuje wprost tego pojęcia. Przez dołożenie należytej staranności należy rozumieć podjęcie przez lekarza wszelkich możliwych (zgodnych z posiadaną wiedzą, doświadczeniem i umiejętnościami), zgodnych z aktualną wiedzą medyczną działań i wykorzystanie dostępnych w danym czasie metod i środków postępowania, w celu osiągnięcia dla pacjenta optymalnego efektu w najlepszym możliwym czasie (tj. w czasie rokującym największymi szansami powodzenia). Winą lekarza jest niedołożenie najwyższej staranności, jaka jest możliwa przy obecnie stosowanych metodach leczenia danego schorzenia i zabiegach standardowo wykonywanych wyrok SA w Krakowie z r., sygn., I ACa 920/07. Zgodnie z aktualną linią judykatury, staranności, jakiej można oczekiwać od lekarza, nie można identyfikować z obowiązkami niemożliwymi do wykonania (wyrok SA w Warszawie z roku, sygn., I ACa 14/98). Oznacza to, że jakkolwiek lekarz zobowiązany jest do dołożenia należytej staranności w procesie leczenia, jednak nie może ponosić odpowiedzialności za rezultat swoich działań, jeżeli osiągnięcie zaplanowanego skutku nie jest możliwe mimo wykorzystania wszelkich dostępnych w danym czasie metod i środków postępowania. Z prawnego punktu widzenia umowa o leczenie jest umową o staranne działanie, nie zaś umową o dzieło, której prawidłowe wykonanie uzależnione jest od osiągnięcia ściśle określonego skutku. Obowiązek dołożenia należytej staranności ma szczególne znaczenie w procesie diagnostyki prenatalnej, od której zależy w sposób bezpośredni kształt procesu terapeutycznego, a w wyjątkowych przypadkach również możliwość wykonania zabiegu przerwania ciąży, zgodnie z Ustawą o przerywaniu ciąży. Powstaje jednak pytanie, czy lekarz, który w ramach badania diagnostycznego (np. USG) nieprawidłowo dokonuje oceny zdrowia płodu, ponosi odpowiedzialność za ewentualny błąd diagnostyczny, czy też prawo może go rozliczać jedynie z dołożenia należytej staranności w tym zakresie. Przez dołożenie należytej staranności należałoby rozumieć w tym przypadku wykonanie badania w odpowiednim czasie, czyli w czasie rokującym największymi szansami powodzenia przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje i odpowiedni sprzęt medyczny. Należy zaznaczyć, że w ramach diagnostyki prenatalnej podstawą dołożenia należytej staranności będzie przede wszystkim realizacja prawa kobiety do wykonania badań, co wiąże się z koniecznością wystawienia odpowiedniego skierowania. Prawo do wykonania badań prenatalnych (dalej BP) wynika bezpośrednio z prawa pacjenta do informacji na temat stanu zdrowia. Zgodnie z art. 9 Ustawy o prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (dalej UoPP), pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. Jakkolwiek art. 9 UoPP odnosi się bezpośrednio do stanu kobiety w ciąży, a nie płodu, 45

4 PRENAT CARDIO 2014, 4 (15) jednak specyfika świadczeń udzielanych kobiecie, jak i status prawny płodu uzasadniają uznanie informacji o stanie zdrowia płodu jako elementu informacji dotyczącej stanu zdrowia pacjentki. Płód ludzki zyskuje zdolność prawną, czyli możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków określonych przez prawo, z chwilą urodzenia. W okresie prenatalnym płód nie posiada tej zdolności, a dysponentem jego praw związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych jest kobieta ciężarna. Do informacji i badań prenatalnych odnosi się wprost art. 2a UoPC, zgodnie z którym organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, ( ), są zobowiązane zapewnić swobodny dostęp do informacji i badań prenatalnych, s z c z e g ó l n i e wtedy, gdy istnieje podwyższone ryzyko bądź podejrzenie wystąpienia wady genetycznej lub rozwojowej płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu płodu. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika, że obowiązek informacji i zapewnienia dostępu do badań prenatalnych dotyczy w szczególności przypadków podwyższonego ryzyka, co nie wyklucza realizacji tego obowiązku wobec pacjentek nienależących do tej grupy. Brak informacji o możliwości i dostępności wykonania badań prenatalnych komercyjnie, jak również odmowa wydania skierowania na badania finansowane ze środków publicznych stanowią podstawę odpowiedzialności lekarza za złe urodzenie. Podstawą odpowiedzialności za "złe urodzenie" nie jest sam fakt urodzenia kalekiego lub upośledzonego dziecka, ale niepoinformowanie o możliwości wykonania lub odmowa skierowania na BP, co wyklucza możliwość podjęcia decyzji o zgodnym z prawem przerwaniu ciąży. W wyroku z r., Sąd Apelacyjny w Białymstoku podkreślił, że dezinformacja, informacja nierzetelna, jak również brak informacji stanowią winę lekarza, co oznacza, że brak informacji na temat możliwości wykonania czynności diagnostycznych stanowi o zawinionym naruszeniu dóbr osobistych, takich jak prawo do planowania rodziny. Skargi z tytułu "złego urodzenia" mają swoje źródło w prawie amerykańskim. Roszczenie rodziców z tego tytułu po raz pierwszy uznano w 1975 roku w sprawach Jacobs v. Theimer i Dumer v. St. Michael's Hospital. W sprawie Karlsons v. Guerinot lekarz nie pouczył kobiety, która urodziła jedno dziecko z wadą genetyczną, o ryzyku 46 Serdecznie zapraszamy do lektury kolejnego numeru, w którym zamieszczony będzie materiał przedstawiający analizę problemu przeprowadzoną przez 12 polskich lekarzy- -ekspertów w diagnostyce prenatalnej kolejnych ciąż, a także nie udzielił informacji na temat możliwości wykonania amniocentezy. Powództwa związane z brakiem informacji na temat BP pojawiają się coraz częściej w Europie. W Polsce przykładem jest ostateczne rozstrzygniecie przez Sąd Najwyższy w 2005 r., tzw. sprawy łomżyńskiej, dotyczącej zaniechania przeprowadzenia BP u kobiety należącej do grupy podwyższonego ryzyka. Analizując odpowiedzialność za złe urodzenie należy odnieść się do odpowiedzialności o charakterze majątkowym (odszkodowawczym) i zawodowym, co wynika ze specyfiki szkód powstałych w związku z urodzeniem się chorego dziecka. Jednocześnie należy podkreślić, że charakter szkód umożliwia ubieganie się przez poszkodowanych z a r ó w n o o odszkodowanie (tj. zapłatę za szkody materialne, w tym koszty utrzymania i leczenia chorego dziecka), jak również o zadośćuczynienie za powstałą krzywdę psychiczną. Kwestia urodzenia się chorego dziecka komentowana była wielokrotnie przez Sąd Najwyższy. W wyroku z r., sygn., IV CK 161/05, SN podkreślił, że szkodą rodziców nie jest sam fakt urodzenia dziecka obciążonego wadą genetyczną, bowiem urodzenie się człowieka w żadnym wypadku nie może być uznane za szkodę. Należy jednak podkreślić, że w Uchwale z r., sygn., III CZP 8/06 Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że czym innym jest urodzenie dziecka, a czym innym szkoda w postaci obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Rodzaj szkód powstałych w wyniku urodzenia się dziecka z wadami genetycznymi implikuje odniesienie się do wspomnianych wyżej rodzajów odpowiedzialności. Należy podkreślić, że odpowiedzialność za "złe urodzenie" może wynikać nie tylko z zaniechania wykonania BP, ale również z negatywnego błędu diagnostycznego, tj. błędu polegającego na niewykryciu w ramach badania diagnostycznego wad płodu, mimo ich istnienia. W judykaturze podkreśla się, że błąd diagnostyki i terapii ( ) i niedostateczne pouczenie pacjenta o ryzyku związanym ze stanem jego zdrowia stanowią przesłanki odpowiedzialności lekarza z tytułu czynu niedozwolonego" (wyrok SA w Warszawie z r., sygn., VI ACa 108/07). W cytowanej sprawie lekarz nieprawidłowo odczytał wynik badania EKG, co skutkowało postawieniem nieprawidłowej diagnozy, a co za tym idzie niepodjęciem natychmiastowej hospitalizacji chorego. W glosie

5 Niewykrycie Zespołu Downa, czy błąd w sztuce lekarskiej? Część pierwsza. wyroku z roku podkreślono, że brak wiedzy czy umiejętności odczytywania wyniku EKG stanowi winę lekarza, który podejmuje się dokonania oceny. W kontekście cytowanej sprawy ogromne znaczenie ma wyrok SN z roku, w którym sąd stanął na stanowisku, że ( ) obowiązek podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz śledzenie postępów nauki i techniki medycznej wynika wprost z art. 18 UoZL oraz art. 55 KEL. Ignorancja w tym zakresie stanowi winę lekarza". Jakkolwiek wyrok z roku odnosi się do błędnej oceny EKG, jednak można go odnieść per analogiam do błędów popełnianych w ramach diagnostyki prenatalnej. Zdaniem M. Nesterowicza nie usprawiedliwia lekarza brak wiedzy i umiejętności w ocenie i interpretacji dokumentacji zdjęciowej USG (M. Nestrowicz, Prawo medyczne, Komentarze i glosy do orzeczeń sądowych, Warszawa 2012 r., s.362). Jak wcześniej wspomniano, elementem dołożenia należytej staranności w ramach diagnostycznej oceny wad płodu jest wykonanie badania przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje (tj. przez profesjonalistę). Należy podkreślić, że aktualnie obowiązujące przepisy nie określają katalogu umiejętności lub zakresu wiedzy i doświadczenia, które są niezbędne aby uznać, że dany lekarz posiada wystarczające kwalifikacje do dokonywania oceny wad wrodzonych w ramach badania ultrasonograficznego. Rozporządzenie w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej ( ) oraz opieki nad noworodkiem z (DzU 2012 r., poz. 1100), stanowi, że zadania osoby sprawującej opiekę obejmują w szczególności ocenę stanu płodu ( ) (Załącznik do Rozporządzenia, Postanowienia ogólne 7.2). Integralną częścią załącznika jest wykaz badań, jakie powinny zostać wykonane w fizjologicznej ciąży, z odniesieniem do okresu ich wykonania. Zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia badanie ultrasonograficzne powinno być wykonane między 11 a 14, 21 a 26, 27 a 32 tygodniem ciąży oraz jednorazowo po 40 tygodniu. Należy zaznaczyć, że Rozporządzenie nie określa szczegółowych kwalifikacji lekarzy, którzy sprawując profilaktyczną opiekę nad kobietą w ciąży powinni przeprowadzać badanie ultrasonograficzne. Wynika stąd, że badania ultrasonograficzne może przeprowadzić każdy lekarz położnik lub lekarz posiadający specjalizację dedykowaną wykonywaniu badań ultrasonograficznych. medycznej. Przesłanką wyłączającą odpowiedzialność nie może być w żadnym przypadku brak odpowiedniego doświadczenia, wiedzy lub umiejętności. Bezsprzecznie należy przyjąć, że wykonanie badania mimo braku merytorycznych kwalifikacji stanowi o winie lekarza i przesądza o jego odpowiedzialności za negatywne skutki podjętego działania. Podejmowanie działań przez lekarza nieposiadającego odpowiednich kwalifikacji stanowi jednocześnie naruszenie zasad etyki deontologii lekarskiej. Zgodnie z art. 10 KEL, w razie gdy zakres czynności diagnostycznych lub leczniczych przekracza umiejętności lekarza, lekarz powinien odstąpić od wykonania czynności lub skonsultować swoją ocenę z lekarzem posiadającym większe kompetencje w danym zakresie. Zupełnie odmiennie kształtuje się natomiast sytuacja, w której błędnej oceny stanu zdrowia płodu dokonuje lekarz posiadający wystarczającą wiedzę, doświadczenie i umiejętności, a błąd diagnostyczny stanowi swoisty element ryzyka. Przez element ryzyka należy rozumieć sytuację, w której negatywny skutek wystąpił mimo prawidłowego przeprowadzenia czynności, a etiologię błędu stanowi obiektywnie kazuistyczny zakres danych wynikających z badania obrazowego. W sytuacji, gdy charakterystyka zmian świadczących o wadzie płodu jest na tyle odmienna od przeciętnych, zwykle występujących przypadków, nieprawidłowa ocena stanu zdrowia nie powinna być identyfikowana z błędem diagnostycznym, ale z niepowodzeniem diagnostycznym, które powstało mimo dołożenia należytej staranności ze strony lekarza. W tego rodzaju przypadkach nie można mówić o odpowiedzialności lekarza za błąd diagnostyczny, a co za tym idzie złe urodzenie, w związku z faktem, że nie istniały realne (zgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej) możliwości określenia patologii rozwoju płodu. Odnosząc się do omawianych kwestii należy zaznaczyć, że do obowiązków lekarza wykonującego badania prenatalne należy również przekazanie pacjentce informacji w zakresie, o którym mowa w art. 31 UoZL, ze szczególnym uwzględnieniem informacji na temat rokowania i możliwych modyfikacji stanu zdrowia płodu w kolejnych okresach jego rozwoju prenatalnego. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa pacjenta do informacji i świadomego uczestnictwa w szeroko pojętym procesie leczenia. W kontekście odpowiedzialności za złe urodzenie wynikające z negatywnego błędu diagnostycznego, lekarz podejmujący się wykonania badania ponosi odpowiedzialność za popełniony błąd diagnostyczny, jeżeli postawienie prawidłowej diagnozy (tj. wykrycie wady płodu) jest możliwe w oparciu o posiadane, wynikające z badania obrazowego dane i aktualny stan wiedzy 47

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala dr Marek Koenner, radca prawny Przesłanki Audytu rosnąca liczba postępowań w sprawach o błędy medyczne, zarówno

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................ 15 Wstęp......................................................... 17 ROZDZIAŁ 1. Podstawy odpowiedzialności cywilnej

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 15 Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego... 23 1. Uwagi wstępne... 23 2. Sytuacja dziecka poczętego w polskim prawie... 32 3. Status prawny dziecka poczętego de lege

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 1 pojęcie błędu medycznego Z roku na rok wzrasta ilość osób poszkodowanych

Bardziej szczegółowo

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży, brzmienie od 2002-01-01 Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 78) zmiany: Dz.U. 2001 Nr 154, poz.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia odszkodowawcze Pacjent, który w wyniku leczenia w podmiocie leczniczym z powodu zawinionego działania osób tam zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA Akty prawne wyznaczające granice prawnego bezpieczeństwa USTAWA O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 26.02.2015 PROWADZĄCY Dr hab. Maria Boratyńska WPiA UW Mgr adw. Oskar Luty Kancelaria DFL Legal WYKŁAD NR 1 Podstawowe pojęcia prawa Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI?

JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI? JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI? Aborcja to świadczenie gwarantowane finansowane ze środków publicznych i kontraktowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W załączniku do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 12 czerwca 2008 r., III CSK 16/08

Wyrok z dnia 12 czerwca 2008 r., III CSK 16/08 Wyrok z dnia 12 czerwca 2008 r., III CSK 16/08 Uprawnienie do przeprowadzenia badań prenatalnych wynika z prawa kobiety w ciąży do informacji o stanie płodu, jego ewentualnych schorzeniach i wadach oraz

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CK 69/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 sierpnia 2005 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski I. OC BROKERA REŻIMY I. DELIKTOWY II. KONTRAKTOWY art. 415 i n. k.c. zasada winy udowodnionej domniemanej art. 471 i n. k.c. zasada winy

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA. Przepisy ogólne

KARTA PRAW PACJENTA. Przepisy ogólne KARTA PRAW PACJENTA Podstawowe unormowania prawne określone w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2009 nr.52 poz.417). Przepisy ogólne 1. Przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

Anna Rej-Kietla 2, Agnieszka Huras 1, Sandra Kryska 2

Anna Rej-Kietla 2, Agnieszka Huras 1, Sandra Kryska 2 Państwo i Społeczeństwo 2013 (XIII) nr 1 Anna Rej-Kietla 2, Agnieszka Huras 1, Sandra Kryska 2 1 Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Śląski w Katowicach 2 Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późniejszymi zmianami) określone w ustawach: z dnia 6

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 205/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 października 2009 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A.

Bardziej szczegółowo

Toruń, 20 października 2015 r. DA.381.1.2015.DP. Do uczestników postępowania

Toruń, 20 października 2015 r. DA.381.1.2015.DP. Do uczestników postępowania DA.381.1.2015.DP Toruń, 20 października 2015 r. Do uczestników postępowania Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na świadczenie usługi dozorowania i ochrony terenu, obiektów, mienia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski Sygn. akt I UK 402/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 marca 2012 r. SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania S. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące dzieci z nieuleczalnymi chorobami prowadzącymi do przedwczesnej śmierci w perinatologii

Decyzje dotyczące dzieci z nieuleczalnymi chorobami prowadzącymi do przedwczesnej śmierci w perinatologii Decyzje dotyczące dzieci z nieuleczalnymi chorobami prowadzącymi do przedwczesnej śmierci w perinatologii Tomasz Dangel Fundacja Warszawskie Hospicjum dla Dzieci, OPP Noworodek nie pojawia się nagle. Zanim

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Lekarz medycyny nie może godzić się na wykorzystywanie swojego nazwiska i tytułu przy wykonywaniu przez spółkę cywilną, której jest wspólnikiem, działalności

Bardziej szczegółowo

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Diana Renata Bożek Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Wprowadzenie Przeszczepy narządów, choć nie budzą już może takich dyskusji jak jeszcze kilkadziesiąt

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r.

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 41/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 11 września 2013 r. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca) Sygn. akt III CSK 171/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2008 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 296/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 marca 2014 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki 1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki..................................... 1 1.2. Pojęcia dobra

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 296/14. Dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 296/14. Dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt IV CSK 296/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 października 2014 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSA Elżbieta Fijałkowska w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych.

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Postępowanie przed Towarzystwami Ubezpieczeniowymi jest postępowaniem toczącym się na wniosek osoby poszkodowanej/roszczącej.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II BP 8/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 11 października 2011 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka SSN Romualda

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 611/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 93/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 grudnia 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska Sygn. akt III CZ 76/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 stycznia 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Sygn. akt II CZ 147/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 stycznia 2012 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III UZP 1/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 kwietnia 2010 r. SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) SSN Jerzy Kwaśniewski Protokolant Anna

Bardziej szczegółowo

OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O.

OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O. OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O. Zauważalny wzrost bezskutecznych egzekucji prowadzonych przeciwko spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością spowodował, iż wierzyciele coraz częściej

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02

Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02 Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02 Wypłata pracownikowi odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu powoduje zmniejszenie jednorazowego odszkodowania należnego członkom

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSA Jacek Grela (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSA Jacek Grela (sprawozdawca) Sygn. akt V CZ 100/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 stycznia 2015 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSA Jacek Grela (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Aleksander Daszewski r.pr. koordynator w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Konferencja Pro Motor, Warszawa 4 grudnia 2013 r.

Aleksander Daszewski r.pr. koordynator w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Konferencja Pro Motor, Warszawa 4 grudnia 2013 r. Realizacja orzecznictwa Sądu Najwyższego w praktyce likwidacyjnej zakładów ubezpieczeń w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych Aleksander Daszewski r.pr. koordynator

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r. II UKN 521/99

Wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r. II UKN 521/99 Wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r. II UKN 521/99 Prawo do renty inwalidy wojskowego uzależnione jest od określonego w art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 20/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 czerwca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Maciej Pacuda SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Bardziej szczegółowo

UMOWA. reprezentowanym przez zwanym dalej ZLECENIOBIORCĄ. 1. Przedmiotem umowy jest wykonywanie przez ZLECENIOBIORCĘ

UMOWA. reprezentowanym przez zwanym dalej ZLECENIOBIORCĄ. 1. Przedmiotem umowy jest wykonywanie przez ZLECENIOBIORCĘ UMOWA CYWILNO PRAWNA O ŚWIADCZENIE USŁUG MEDYCZNYCH Zawarta w dniu w Woźnikach pomiędzy: Gminnym Zespołem Ośrodków Zdrowia w Woźnikach z siedzibą przy ul. Dworcowej 21 42-289 Woźniki reprezentowanym przez:.zwanym

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 282/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 marca 2012 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 lutego 2006 r., III CZP 8/06

Uchwała z dnia 22 lutego 2006 r., III CZP 8/06 Uchwała z dnia 22 lutego 2006 r., III CZP 8/06 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) Sędzia SN Gerard Bieniek (sprawozdawca) Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Małgorzaty A.

Bardziej szczegółowo

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne).

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne). Kazus egzamin 23 czerwca 2015 r. Spółka Koleje Pilickie S.A. kupiła od Spółki Wagony Polskie S.A. pięć składów kolejowych. Składy miały być dostarczone do dnia 15 czerwca 2015 r. Koleje Pilickie wniosły

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 19/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2015 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 marca 2012 r., I CSK 282/11. Dziecko, które urodziło się martwe może być uznane za "zmarłego" w rozumieniu art. 446 4 k.c.

Wyrok z dnia 9 marca 2012 r., I CSK 282/11. Dziecko, które urodziło się martwe może być uznane za zmarłego w rozumieniu art. 446 4 k.c. 130 Wyrok z dnia 9 marca 2012 r., I CSK 282/11 Dziecko, które urodziło się martwe może być uznane za "zmarłego" w rozumieniu art. 446 4 k.c. Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Jan Górowski

Bardziej szczegółowo

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu.

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Aleksandra Kępniak Zjawisko mobbingu w miejscu pracy istnieje od bardzo dawna. Współcześnie stało się ważnym problemem społecznym, dostrzeżonym

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 19 marca 2004 r., IV CK 158/03

Wyrok z dnia 19 marca 2004 r., IV CK 158/03 Wyrok z dnia 19 marca 2004 r., IV CK 158/03 Bank, który nie sprawdził, czy podany przez klienta numer rachunku dotyczy wierzyciela oznaczonego w poleceniu przelewu, działa bez zachowania należytej staranności

Bardziej szczegółowo

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja W najbliższym czasie w ramach nowelizacji do ustawy Prawo budowlane rząd wprowadza obowiązkowe ubezpieczenie ochrony cywilnej dla osób sporządzających certyfikaty energetyczne. Czy jednak proponowane OC

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 195/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 lutego 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE Sygn. akt III CZP 74/13 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa J. K., D. K., S. K. i B. T. przeciwko L. Spółce Akcyjnej w M. o zapłatę na skutek zażalenia powodów J. K., D. K. i S. K. na postanowienie

Bardziej szczegółowo

W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd

W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego wraz z reprezentantami genetyków polskich. W wyniku dwudniowej dyskusji opracowano

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie

Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie UMOWA Nr /2013 pomiędzy: zawarta w dniu. 2013 roku Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie Aleja Wojska Polskiego 35, 10-228 Olsztyn zwanym w dalszych postanowieniach niniejszej umowy

Bardziej szczegółowo

STATUT. podmiotu leczniczego Szpitala Powiatowego w Wyrzysku Sp. z o. o. (tekst jednolity) Postanowienia ogólne 1.

STATUT. podmiotu leczniczego Szpitala Powiatowego w Wyrzysku Sp. z o. o. (tekst jednolity) Postanowienia ogólne 1. Załącznik do Uchwały Nr 24/2012 Zgromadzenia Wspólników Szpital Powiatowy w Wyrzysku Spółka z o. o. z dnia 25 czerwca 2012 r. STATUT podmiotu leczniczego Szpitala Powiatowego w Wyrzysku Sp. z o. o. (tekst

Bardziej szczegółowo

Szkoda w polskim orzecznictwie dotyczącym złego urodzenia

Szkoda w polskim orzecznictwie dotyczącym złego urodzenia Aleksandra Rogowska Szkoda w polskim orzecznictwie dotyczącym złego urodzenia Szkoda to jedno z centralnych pojęć prawa cywilnego. Wykazanie jej istnienia stanowi, obok zdarzenia sprawczego i istnienia

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 477/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 czerwca 2014 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 354/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 kwietnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski Sygn. akt I UK 277/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 stycznia 2012 r. SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania K. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o prawo do renty

Bardziej szczegółowo

Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą

Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą W aktualnym stanie prawnym zasady i ramy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Bożena Nowicka

POSTANOWIENIE. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 46/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 25 czerwca 2008 r. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Kocon SSN Katarzyna Tyczka-Rote Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilna członków zarządu spółek kapitałowych

Odpowiedzialność cywilna członków zarządu spółek kapitałowych Nie ma zysku bez ryzyka Odpowiedzialność cywilna członków zarządu spółek kapitałowych w kontekście dopuszczalnych granic ryzyka biznesowego Kubas Kos Gaertner -Adwokaci Al. Armii Ludowej 26 (budynek Focus)

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E Sygn. akt: II Cz 77/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa Tomasza M. przeciwko pozwanym Janowi Ś. przy udziale interwenienta ubocznego Haliny T. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego od postanowienia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt III CZP 100/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 stycznia 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa Gminy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UZ 70/13. Dnia 29 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UZ 70/13. Dnia 29 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II UZ 70/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 stycznia 2014 r. SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN Zbigniew Hajn w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 201/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 listopada 2010 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSA

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Tajemnica lekarska. Pacjenci

Tajemnica lekarska. Pacjenci Oświadczenie Odnosząc się do pytań kierowanych przez dziennikarzy, a związanych z pobytem pacjentów w szpitalach psychiatrycznych lub na oddziałach psychiatrycznych w wyniku zastosowania przez Sąd środka

Bardziej szczegółowo

Nasciturus w polskim prawie cywilnym

Nasciturus w polskim prawie cywilnym Strona1 Jolanta Budzowska, radca prawny, partner w kancelarii BFP Nasciturus w polskim prawie cywilnym Wykład wygłoszony w dniu 5 maja 2015 r. na seminarium "Nasciturus - prawo, medycyna, moralność" organizowanym

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia w służbie zdrowia

Klauzula sumienia w służbie zdrowia MICHAŁ BALICKI Klauzula sumienia w służbie zdrowia Podstawowym zadaniem klauzuli sumienia jest zapewnienie lekarzom, pielęgniarkom oraz położnym możliwości wykonywania zawodu w zgodzie z własnym sumieniem.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 444/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 lutego 2008 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne Spis treści: Wprowadzenie I. Wiadomości ogólne 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa dotyczące wykonywania zawodu psychologa, psychoterapeuty, psychiatry oraz seksuologa 1.1. Podstawowe pojęcia 1.1.1. Zdrowie

Bardziej szczegółowo