Numer IV/2014 ISSN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Numer IV/2014 ISSN 2300-9187"

Transkrypt

1 Numer IV/2014 ISSN

2 VOTUM SEPRARTUM KWARTALINK STUDENCKIEGO KOŁA NAUKOWEGO PRAWA KARNEGO ISSN STOPKA REDAKCYJNA WYDAWCA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu ul. Gagarina 11, Toruń REDAKCJA Kwartalnik Votum Separatum Studenckiego Koła Naukowego Prawa Karnego WPiA UMK ul. Bojarskiego Toruń Redaktor Naczelny: mgr Mateusz Wiśniewski ZARZĄD STUDENCKIEGO KOŁA NAUKOWEGO PRAWA KARNEGO Opiekun Naukowy i Merytoryczny: dr hab. Jerzy Lachowski, prof. UMK Opiekun Naukowy: mgr Mateusz Wiśniewski Prezes Zarządu: Weronika Pellowska Wiceprezes Zarządu: Michał Sadowski Edytor Główny: Paulina Baśkiewicz Szanowni Czytelnicy, gorąco zachęcam do lektury najnowszego grudniowego wydania Votum Separatum, w którym znajdują się artykuły z zakresu prawa karnego sensu largo. Niniejsze wydanie porusza m.in. problem, tak często przez nas spotykanych, fotoradarów, zdarzających się błędów medycznych, a także zakresu tajemnicy adwokackiej. Szczególną uwagę powinien wzbudzić tekst dotyczący dziecka wychowywanego w warunkach izolacji więziennej. W imieniu całej redakcji oraz członków Studenckiego Koła Naukowego Prawa Karnego, życzę wszystkim Czytelnikom spokojnych i radosnych Świąt Bożego Narodzenia, rodzinnej atmosfery, pogody ducha i prawdziwej, świątecznej radości. Redaktor Naczelny mgr Mateusz Wiśniewski

3 SPIS TREŚCI GRUDZIEŃ NR IV/ NATALIA DULSKA I KRZYSZTOF CZAPLICKI Dziecko w izolacji więziennej ze skazaną matką. 2. MACIEJ RYBCZYŃSKI Fotoradarowe kontrowersje. 3. WITOLD MATEJKO Okoliczności uchylające prawny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie. 4. PAULINA BAŚKIEWICZ Odpowiedzialność lekarzy za błąd medyczny. 5. AGATA SKIBIŃSKA Wpływ sugestii na zeznania świadka. 6. WERONIKA SURDYGA Penalizacja zakazu zakrywania twarzy podczas zgromadzenia wraz z oceną funkcjonowania postępowania przyspieszonego. 7. WERONIKA PELLOWSKA Prowadzenie pojazdu niemechanicznego po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości stan prawny po nowelizacji. 8. DANIEL OSTASZEWSKI Zwiększenie odpowiedzialności karnej i administracyjnej w znowelizowanej ustawie o odpadach. Próba interpretacji i analizy problemu.

4 Natalia Dulska i Krzysztof Czaplicki, studenci III roku prawa UMK Dziecko w izolacji więziennej ze skazaną matką Słowem wstępu Problematyka pozostawania dzieci przy matkach - więźniarkach w warunkach izolacji sięga już końca II wojny światowej, kiedy to utworzony został w Polsce pierwowzór domu matki i dziecka, a więc znacznie wcześniej niż zalecane to było przez Radę Europy 1. Dotyka bowiem kwestii trudnego wyboru pomiędzy resocjalizacją skazanej a zapewnieniem dziecku spokojnego i bezpiecznego dzieciństwa w warunkach umożliwiających mu prawidłowy rozwój psychofizyczny. Kontakty z bliskimi są szczególnie ważne w procesie resocjalizacji skazanych. W polskim systemie prawnym istnieje szereg przepisów gwarantujących podtrzymywanie i budowanie właściwych stosunków rodzinnych. Są one często jedynym źródłem kontaktu z rzeczywistością zza więziennego muru, a tym samym mogą przeciwdziałać procesowi prizonizacji. Więź z najbliższymi wpływa na budowanie własnej wartości przez skazanych i ułatwia późniejszy powrót na wolność. Kodeks karny wykonawczy 2 expressis verbis wyraża konieczność uwzględnienia przez organy postępowania wykonawczego więzi uczuciowej z dziećmi, w szczególności jej inicjowania, podtrzymywania i zacieśniania. Wyrazem takich pożądanych działań jest umożliwianie dodatkowych widzeń z dzieckiem (art. 105a 3 k.k.w.), zobowiązanie do wywiązywania się z obowiązków alimentacyjnych (przez zapewnienie pracy w szczególności skazanym, na których ów obowiązek ciąży) oraz świadczenia pomocy materialnej dzieciom, a także współdziałania z placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, w których te dzieci przebywają. Przepisy te odnoszą się zarówno do skazanych mężczyzn, jak i kobiet. Dla tej drugiej grupy przewidziano także możliwość odroczenia wykonania kary na okres ciąży i trzech lat po urodzeniu dziecka (art k.k.w.). Sąd penitencjarny może także udzielić przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste (art k.k.w.). 1 Rezolucja Zgromadzenia Parlamentarnego 1663 (2009) Kobiety w więzieniu, dalej zwana rezolucją. 2 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.), dalej jako k.k.w.. 4

5 Powyższe rozważania nie mogą prowadzić jednak do wniosku, że resocjalizacja skazanych jest priorytetem w uwzględnianiu kontaktów z dziećmi. Dbając o realizację prawa do kontaktów z bliskimi, każdorazowo należy mieć na względzie przede wszystkim dobro dziecka. Ma to odzwierciedlenie miedzy innymi w redakcji przepisu nakładającego obowiązek obecności osoby pełnoletniej podczas widzeń (art. 105a 2 k.k.w.). Jednakże ustawodawca przewiduje wyjątek od zasady ograniczenia kontaktu niepełnoletnich ze środowiskiem więziennym, jakim jest umieszczenie dziecka w wieku do lat 3 (ewentualnie 4) w domu matki i dziecka przy zakładzie karnym. Niewątpliwym ratio legis instytucji jest uwzględnienie potrzeby bliskości z matką na etapie kształtowania się rozwoju społecznego dziecka oraz jego kompetencji poznawczych i emocjonalnych licznie wskazanych w literaturze 3. Nie wyklucza to jednak również negatywnych konsekwencji, którym trzeba stale zapobiegać i je minimalizować. Należy stale badać rzeczywiste uwzględnienie prymatu dobra dziecka wywodzonego z art. 72 Konstytucji RP oraz norm Konwencji o Prawach Dziecka w stosowaniu instytucji szczególnie zagrażającej dobru dziecka. Wskazać należy, że według szacunków Ligii Howarda, brytyjskiej organizacji pozarządowej zajmującej się reformą prawa karnego, problem ten w Europie dotyka 10 tys. niemowląt i dzieci poniżej 2 roku życia 4. Obecnie w zakładach karnych w Polsce odbywają karę 2224 kobiety 5 z czego tylko niewielki procent korzysta z możliwości pobytu z dzieckiem. Większość z nich odbywa karę za najgroźniejsze przestępstwa, zwłaszcza rozbój, poważne przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, czy handel narkotykami. 6 Jednak ze względu na wagę sprawy warto zwrócić szczególną uwagę na współczesne kontrowersje regulacji normujących tę instytucję. Analizę należy przeprowadzać mając na względzie zasady Konstytucji RP (w szczególności art. 18, art. 31, art. 40, art. 41) chroniące z jednej strony macierzyństwo, z drugiej zaś szeroko rozumianą wolność i równość. Dla właściwej wykładni przepisów trzeba odwołać się także do zasad prawa karnego wykonawczego oraz aktów prawa międzynarodowego, zwłaszcza Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Także Europejskie Reguły Więzienne w pkt (Kobiety więźniowie mają prawo porodu poza 3 Por. K. Cegielska, Uwięzione Macierzyństwo (Dom matki i dziecka w zakładzie karnym nr 1 w Grudziądzu), Forum Penitencjarne, 2008 nr 7, s. 13 oraz I. Frukacz-Wollenberg, Zakład Karny a potrzeba macierzyństwa, Wychowanie na co dzień, 2006 nr 4/5, s Rekomendacja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 1469 (2000) Matki i dzieci w więzieniu. 5 Na podstawie danych statystycznych Centralnego Zarządu Służby Więziennej, (stan na 30 października 2014). 6 A. Szymanowska. Rekomendacja 1469 (2000). Komentarz, Przegląd Więziennictwa Polskiego, nr 72-73, Warszawa 2011, s

6 zakładem karnym, a w przypadku narodzin dziecka w więzieniu władze zapewnią konieczne wsparcie i infrastrukturę) podkreślają konieczność pomocy skazanym matkom. W tym miejscu nie można pominąć także wskazań Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w Rekomendacji 1469 (2000), w których to zaleca się w odniesieniu do matek i ich dzieci w izolacji: 1) unikanie kary pozbawienia wolności; 2) stosowanie wobec skazanych matek kar opartych na wykonywaniu prac społecznych; 3) uznanie priorytetu dobra dzieci w funkcjonowaniu wspomnianych placówek; 4) zapewnienie dzieciom opieki sprawowanej w odpowiednim dla nich środowisku, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa publicznego; 5) zapewnienia dzieciom możliwości spędzania czasu z obojgiem rodziców, zwłaszcza odwiedzin ojca; 6) utworzenie zamkniętych i półotwartych placówek oferujących usługi pomocy społecznej; 7) zapewnienia odpowiedniego przeszkolenia personelu w zakresie opieki nad dziećmi; 8) utworzenie programów edukacyjnych, przeznaczonych dla specjalistów pracujących w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Regulacje kodeksowe Ustawową podstawę prawną przebywania dzieci wraz ze skazaną matką w izolacji stanowi art. 87 k.k.w.. Przepis ten reguluje omawianą kwestię pobytu matki z dzieckiem w specjalnie zorganizowanych przy wskazanych zakładach karnych domach dla matki i dziecka. Formułuje on także cele, którym jest to podporządkowane, tj. umożliwienie matce pozbawionej wolności sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem. Oznacza to, co do zasady, nieprzerwane i osobiste sprawowanie pieczy. Dziecko może przebywać w izolacji na życzenie matki do ukończenia trzeciego roku życia, bowiem jak wskazują badania, do tego właśnie wieku jest wstanie zapomnieć, że w takim zakładzie przebywało. Jednakże, gdy względy wychowawcze lub zdrowotne, potwierdzone opinią lekarza albo psychologa, przemawiają za oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub skróceniem tego okresu wydaje się właściwą decyzję o przedłużeniu lub skróceniu trzyletniego okresu pozostawania dziecka z matką. 7 Podejmuje ją 7 S. Lelental, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2001, s

7 dyrektor zakładu karnego, a nadto konieczna i zasadna jest zgoda sądu opiekuńczego. Dla przyjęcia skazanej nie ma zastosowania przepis art. 69 k.k.w., a więc organy nie są związane wcześniejszą decyzją o jej przyjęciu do danego rodzaju zakładu karnego. Tryb przyjęcia Warunkiem koniecznym do przyjęcia skazanej matki do zakładu karnego z możliwością pobytu w domu matki i dziecka jest, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2003 r. 8, złożenie pisemnego wniosku wraz z odpisem skróconym aktu urodzenia dziecka przez matkę. Ponadto, niezbędne jest uzyskanie zgody ojca posiadającego władzę rodzicielską, a w razie braku porozumienia zastosowanie znajdzie przepis art in fine Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym w sprawie tej rozstrzyga sąd opiekuńczy. Sąd ten także udziela zgody na przyjęcie matki wraz z dzieckiem, z tym zastrzeżeniem, że istnieje możliwość przyjęcia do domu już z chwilą złożenia wniosku przez skazaną. Skutek zgody sądu opiekuńczego rodzi rozbieżności w poglądach przedstawicieli doktryny. Wskazuje się bowiem, że zgoda nie pozbawia możliwości wydania decyzji o odmowie skierowania przez dyrektora matki wraz z dzieckiem do domu 9, albo też wyklucza taką możliwość 10. Wydaje się, że należałoby zgodzić się z drugim stanowiskiem, bowiem w przeciwnym razie dany sąd decydowałby w tej samej sprawie dwukrotnie - i prawdopodobnie z identycznym rozstrzygnięciem. Nie podlega jednak wątpliwości, że decyzja ta jest zaskarżalna na podstawie art. 7 1 k.k.w., a także podlega nadzorowi sędziego penitencjarnego (34 1 k.k.w.) oraz kontroli Dyrektora Generalnego lub dyrektora okręgowego Służby Więziennej (art k.k.w.). Taka procedura przyjęcia obowiązuje także w wypadku urodzenia dziecka przez kobietę odbywająca już karę pozbawienia wolności. Personel domu i opieka 8 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2003 r. w sprawie trybu przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolności do domów dla matki i dziecka przy wskazanych zakładach karnych oraz szczegółowych zasad organizowania i działania tych placówek (Dz. U. nr 175, poz i 1709 ), dalej zwane rozporządzeniem. 9 K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2012, s K. Sitnik, Wykonywanie kary pozbawienia wolności wobec kobiet [w:] A. Kwieciński (red. ), Postępowanie z wybranymi grupami skazanych w polskim systemie penitencjarnym. Aspekty prawne, Warszawa 2013, s

8 Rozporządzenie reguluje zasady funkcjonowania domu matki i dziecka (dalej: dom ). Kieruje nim kierownik domu, który podlega dyrektorowi zakładu karnego. W skład personelu wchodzą: lekarz pediatra, psycholog, pielęgniarka, wychowawca, dietetyk. Osoby te (z wyłączeniem dietetyka) stanowią również zespół wychowawczo-opiekuńczy powołany przez dyrektora zakładu karnego, a jego kierownikiem zostaje kierownik domu. Mimo, że zespół może być traktowany jako inny organ kolegialny w myśl art k.k.w., zostaje powołany przede wszystkim dla pomocy skazanym matkom w rozwiązywaniu ich problemów i regulowaniu życia w domu 11. Przykładem jest przejęcie opieki nad dzieckiem przez pielęgniarkę i wychowawcę w przypadku okresowej niemożności jej sprawowania przez matkę. W szczególności zaś zespół powołany jest dla realizacji celów: 1) programowania zajęć dydaktycznych, edukacyjnych, wychowawczych, terapeutycznych i resocjalizacyjnych wobec matek; 2) prowadzenia przy udziale matek, działalności opiekuńczej zapewniającej dzieciom prawidłowy rozwój psychofizyczny; 3) dokonywania kwartalnych ocen postaw macierzyńskich matek; 4) rozpoznawania i przygotowywania warunków właściwej adaptacji społecznej matek i dzieci poprzez utrzymywanie kontaktów z ich rodzinami, organami pomocy społecznej i publicznymi placówkami opiekuńczo-wychowawczej. Wskazane wyżej zajęcia oprócz pomocy matkom w uzyskaniu wiedzy o wychowaniu dziecka i opieki nad nim aktywizują je także w kierunku regulowania swojej sytuacji życiowej. Personel organizuje także programy przedszkolne obejmujące dzieci w dwóch krupach wiekowych, mające na celu przygotowanie ich do życia w otaczającym je świecie. 12 Warunki bytowe Kwestia budowy domu i jego wyposażenia regulowana jest również rozporządzeniem. Naczelną zasadą jest dążenie do zapewnienia warunków jak najbardziej zbliżonych do domowych. Z tego względu określone zostało minimum wymaganych pomieszczeń, a wśród nich m. in.: pokoje sypialne, sale do zajęć, kuchnia i pomieszczenia sanitarne. Realizacji powyższej zasady sprzyja nieużywanie umundurowania służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej mających kontakt z dziećmi. 11 Ibidem. 12 K. Dąbkiewicz, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2013, s

9 Szczególnie istotne jest zapewnienie dzieciom właściwej przestrzeni do prawidłowego rozwoju ruchowego. Z uwagi na ograniczoną wielkość pomieszczeń oddziału więziennego mogą one korzystać z świetlic, placu zabaw, a także żłobka, czy przedszkola. Są to także bodźce prawidłowo stymulujące rozwój dziecka. Podobną rolę pełni kontakt z rówieśnikami oraz światem zewnętrznym, zwłaszcza wycieczki i kontakt z bliskimi, na co wskazuje rezolucja (pkt 9.5, pkt 11.2). Posiłki przygotowywane są pod nadzorem dietetyka i lekarza pediatry, który może, w uzasadnionych przypadkach, odstąpić od ograniczeń wynikających z norm określonych w przepisach w sprawie norm wyżywienia osób pozbawionych wolności. W załączeniu do rozporządzenia ujęto także normy opierunku dla dzieci przebywających w domach, zróżnicowane w zależności od wieku i rozwoju fizycznego dziecka. Dom musi być wyposażony w pomieszczenia do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz pomieszczenie izby chorych. Świadczeń udzielają natomiast lekarz pediatra lub pielęgniarka. W wyjątkowych przypadkach (niemożności udzielania świadczenia) zadanie realizowane będzie za pośrednictwem zakładu opieki zdrowotnej właściwego ze względu na obszar działania i rodzaj świadczenia. Dziecko może być też skierowane do szpitala, w wypadku, kiedy wymaga całodobowej opieki lekarskiej. Skazanej sprawującej opiekę nad dzieckiem na podstawie przepisów ustawowych przysługują specjalne przywileje. Wśród nich należy wymienić m. in.: prawo do dłuższego spaceru (art k.k.w.), prawo do zakupu dodatkowych artykułów żywnościowych (art. 113a 1 k.k.w.), zakaz stosowania niektórych, określonych kar dyscyplinarnych (143 2 k.k.w.), w tym pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych lub wyrobów tytoniowych czy umieszczenia w celi izolacyjnej 13. Opuszczenie domu W czasie pobytu skazanej w domu matki i dziecka może ona korzystać z zezwoleń na czasowy pobyt poza zakładem karnym na zasadach ogólnych. W razie takiego opuszczenia zakładu, zabiera dziecko ze sobą. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest jednak pozostanie dziecka w domu, jeśli zgodę taką wyrazi dyrektor zakładu karnego. Organ ten jest 13 K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2012, s

10 zobligowany do powiadomienia sądu opiekuńczego w sytuacjach, gdy matka nie powróci do zakładu karnego lub powróci do niego bez dziecka. Sąd opiekuńczy jest także zawiadamiany (przez dyrektora zakładu karnego), gdy lekarz lub psycholog wydają opinię o konieczności rozdzielenia matki i dziecka ze względów wychowawczych lub zdrowotnych. Zdecydowanie najtrudniejszym dla skazanej momentem jest upływ terminu, w którym dziecko może przebywać wraz z nią w domu. Dlatego zakład karny, zgodnie z rezolucją (pkt 9.4), umożliwia matce sprawne uporanie się z zapewnieniem dziecku jak najlepszej opieki. W tym celu może ono trafić do członka rodziny, bądź może zostać umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej położonej w pobliżu zakładu karnego, w którym przebywa matka, co podkreśla rezolucja (pkt 9.7). Zakończenie Nie ma wątpliwości co do doniosłości poruszonego tematu. Należy jednak zgodzić się z poglądem doktryny 14, o konieczności obecności tej instytucji w systemie prawa zarówno z uwagi na prawidłowy rozwój dziecka, jak i korzystnego oddziaływania edukacyjnego i terapeutycznego na matkę. Swoje odzwierciedlenie przepisy znajdują w funkcjonowaniu dwóch domów matki dziecka w Krzywańcu i Grudziądzu. Niewątpliwie kontrowersyjnym zagadnieniem jest kwestia motywacji kobiet wychowujących dzieci w zakładach karnych. Zdarza się bowiem, że pobyt w domu może stać się sposobem na korzystanie z dodatkowych ulg oraz łagodniejszego traktowania. Szczególnie widoczne jest to w sprawach dotyczących kobiet, które w tym celu zachodzą w ciążę, a także pozbawianych praw rodzicielskich lub skazanych za znęcanie się nad dzieckiem. 15 Te wyjątki nie mogą jednak uniemożliwić korzystania z instytucji matkom, które rzeczywiście pragną kontaktu ze swoim dzieckiem. Właśnie w domu mogą nauczyć się właściwych postaw, które pomogą w utrzymaniu więzi również po odbyciu kary. Wydaje się zatem, że uregulowanie jest korzystne zarówno dla dziecka, z uwagi na zapewnienie mu bliskości z matką, jak i dla skazanej, która ma możliwość odpowiedzialnego przeżywania swojego macierzyństwa. Nie zmienia to jednak faktu, że należy je stosować 14 M. Łopatkowa, Za wszelka cenę z matką, Polityka, 1984, nr 2, s. 11; nr 3.; 11. ; J. Niedworok, Matki więźniarki i ich dzieci w zakładach penitencjarnych, zagadnienia podstawowe, E. Piotrów, Postawy rodzicielskie skazanych matek oraz ich uwarunkowania [w:] A. Jaworska (red.), Resocjalizacja. Zagadnienia prawne, społeczne i metodyczne, Kraków 2009, s

11 tylko w bardzo uzasadnionych przypadkach. Ponadto należy postulować opracowanie odpowiednich wytycznych dla sądów, zgodnie z którymi sądy miałyby rozważać orzeczenie kary pozbawienia wolności w stosunku do matek małych dzieci jedynie w przypadku popełnienia przez nie poważnych przestępstw z użyciem przemocy i pod warunkiem, że stanowią one ciągłe zagrożenie dla społeczeństwa 16. Nie może również zaniechać kontroli zarówno podczas pobytu w domu jak i po opuszczeniu murów zakładu. 16 Rekomendacja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 1469 (2000) Matki i dzieci w więzieniu. 11

12 Maciej Rybczyński, student III roku prawa UMK Fotoradarowe kontrowersje W wyniku opublikowanych niedawno raportów z szeregu kontroli przeprowadzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli w organach zajmujących się kontrolą ruchu drogowego 1, na nowo rozgorzała dyskusja odnośnie używania urządzeń samoczynnie rejestrujących obraz pojazdów przekraczających dopuszczalną prędkość, tzw. fotoradarów. Często stawianym zarzutem wobec służb uprawnionych do ich używania jest nadużywanie swoich uprawnień, np. poprzez korzystania z urządzeń tam, gdzie nie powinno się tego robić, w czym przodują straże miejskie, które przeprowadzają kontrole w miejscach bezpiecznych przede wszystkim z myślą o dochodach z potencjalnych mandatów. NIK zarzuciła również niski stopień skuteczności w prowadzeniu postępowań, co często prowadzi do przedawnienia karalności wykroczenia. Temat może wydawać się oczywisty i pozbawiony większych trudności w zakresie interpretacji odpowiednich przepisów przeprowadzania postępowań w oparciu o materiał utrwalony przez urządzenia rejestrujące (w tym fotoradary, kamery rejestrujące przejazd przy nadawanym czerwonym sygnale świetlnym oraz odcinkowy pomiar prędkości) 2, ale tak nie jest, wciąż pojawiają się nowe wątpliwości natury prawnej i dlatego chyba warto pochylić się nad tym zagadnieniem. Organem, który obecnie ma najszersze kompetencje do używania fotoradarów, jest Inspekcja Transportu Drogowego 3. Podstawą prawną, która nadaje temu organowi owe uprawnienia, jest art. 129a ust. 1 pkt 3 p.o.r.d. 4, który obowiązuje od r. Drugim, obok ITD, organem uprawnionym do używania fotoradarów, jest straż gminna (miejska) 5. O ile pierwsza z wymienionych służb ma w zasadzie nieograniczone przez p.o.r.d. 1 oraz dostęp dn r. 2 Warto zaznaczyć, że słowo fotoradar nie występuje w Słowniku Języka Polskiego PWN - dostęp dn r., jednak pojęcie to już na stałe przyjęło się w mowie potocznej, jest powszechnie rozumiane, a także pojawia się w orzeczeniach Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego oraz literaturze przedmiotu. 3 W skrócie ITD. 4 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. nr 98, poz. 62 z późn. zm. 12

13 kompetencje co do wyboru miejsc pomiarów, to wobec formacji powoływanej przez samorządy ustawodawca zastosował bardziej restrykcyjne rozwiązania. Municypalni mogą korzystać z fotoradarów: a) na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich, b) na drogach krajowych wyłącznie w prawidłowo oznaczonym obszarze zabudowanym. SM nie może w żadnym wypadku używać fotoradarów na drogach ekspresowych oraz autostradach oraz nie może dokonywać pomiarów z pojazdu będącego w ruchu pojazd, w którym zamontowano urządzenie musi być unieruchomiony. Ponadto strażnicy są zobligowani do uzgodnienia z właściwym komendantem miejskim, powiatowym lub Stołecznym Policji miejsc, w których przeprowadzone są pomiary. Takie regulacje mają na celu głównie zapobieganie sytuacjom, w których głównym celem działania SM jest troska o interesy fiskalne danej jednostki samorządu terytorialnego, poprzez np. umieszczanie fotoradarów w miejscach, gdzie nie jest to racjonalnie uzasadnione lub samowolne zmienianie lokalizacji sprzętu, tzn. przemieszczanie go w miejsca nieuzgodnione z Policją takie nieprawidłowości zarzuciła NIK we wspomnianych wcześniej raportach. Prima facie art. 129b ust. 4 p.o.r.d. wyraźnie zaznacza, że SM może korzystać jedynie z przenośnych lub zainstalowanych w pojazdach fotoradarów, a to z kolei oznaczałoby, że nie może korzystać ze stacjonarnych rejestratorów. Taka interpretacja tej regulacji jest jednak nie do przyjęcia, gdyż należy odwołać się do wykładni systemowej wspomnianego przepisu. Zgodnie z art. 20b ust. 2 u.d.p. 6 zarządca drogi instaluje lub usuwa stacjonarne urządzenia rejestrujące na wniosek Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub z własnej inicjatywy, ale za zgodą GITD. Zgodnie z ust. 5 art. 20b u.d.p., przepisy o uprawnieniach zarządcy drogi stosuje się odpowiednio do SM, jeśli chodzi o urządzenia zainstalowane i eksploatowane przez straże. Ustawa z dnia o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw 7 w art. 10 pkt 3 przewidywała obowiązek przekazania przez SM wykazu dotychczas posiadanych stacjonarnych urządzeń rejestrujących wraz ze wszelkimi parametrami technicznymi do GITD i za zgodą tego organu dalej mogła 5 W skrócie SM. 6 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 z późn. zm. 7 Dz. U. nr 225, poz

14 owe fotoradary użytkować. Reasumując, niedopuszczalne jest powoływanie się na przekroczenie uprawnień przez SM w przypadku rejestrowania wykroczeń przez stacjonarny fotoradar o ile te działania są podejmowane są za wiedzą i zgodą GITD. Takie działanie nie jest naruszeniem art k.p.s.w. 8 oraz nie stanowi negatywnej przesłanki procesowej w rozumieniu art. 5 1 pkt 9 k.p.s.w. 9. Fotoradary mają przede wszystkim ujawniać popełnienie wykroczenia przekroczenia dopuszczalnej prędkości, stypizowanego w art. 92a k.w. 10. Jest to wykroczenie formalne, dla którego nie jest wymagany jakikolwiek skutek, ustawodawca przyjął więc stanowisko wg którego każde naruszenie narzuconego ustawą lub znakiem drogowym ograniczenia jest społecznie szkodliwe 11. W związku z art. 5 k.w., można je popełnić umyślnie bądź nieumyślnie. Podmiotem wykroczenia niedostosowania się do ograniczenia prędkości jest prowadzący pojazd ustawa nie czyni zastrzeżenia, że musi to być osoba prowadząca wyłącznie pojazd mechaniczny. Kara grożąca za popełnienie wykroczenia z art. 92a k.w. to grzywna od 20 zł do 5000 zł, zgodnie z ogólną regułą z art k.w., a zgodnie z art k.p.s.w. maksymalna grzywna nałożona w postępowaniu mandatowym wynosi 500 zł. Nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenie z art. 92 i 92a k.w. jest najprostszym i najbardziej uproszczonym sposobem ukarania sprawcy. W przypadku wykroczeń zarejestrowanych przez fotoradary funkcjonariusz ITD lub SM może nałożyć mandat karny, jeśli nie zachodzi wątpliwość co do tego, kto dopuścił się czynu i jeśli osoba ta dobrowolnie podda się karze oraz nie skorzysta z uprawnienia do odmowy przyjęcia mandatu, określonego w art k.w. Zgodnie z art pkt 3 organ prowadzący postępowanie może nałożyć mandat w ciągu 180 dni od daty popełnienia wykroczenia, w tym także po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających na podstawie art. 54 k.p.s.w. W aktualnym stanie prawnym, w związku z uchyleniem ust. 6 w 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego 12, nie powinno się nakładać mandatów zaocznych w przypadku utrwalenia wykroczenia przez urządzenie rejestrujące, gdyż mandat zaoczny można nałożyć tylko wtedy, jeśli 8 Ustawa z dnia 21 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Dz. U. nr 106, poz z późn. zm. 9 Na takim stanowisku stanął też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 maja 2014 r., III KK 393/13, OSNKW 10/2014, s Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, Dz. U. nr 12, poz. 114 z późn. zm. 11 W. Radecki, [w:] M. Bojarski, W. Radecki, KW. Komentarz., Warszawa 2013, s Dz. U. nr 20, poz. 201 z późn. zm. 14

15 funkcjonariusz jest pewien, kto popełnił wykroczenie 13, natomiast niejednokrotnie nie zachodzi tożsamość z właścicielem pojazdu, którego ustalono na podstawie zasięgnięcia informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierujących. Można jednak wyobrazić sytuację, gdzie w wyjątkowych przypadkach będzie dopuszczalne nałożenie mandatu karnego zaocznego przez funkcjonariusza SM, jeśli np. fotografia będzie na tyle wyraźna, że bez trudności rozpozna kierującego pojazdem i będzie znał tą osobę (co jest możliwe szczególnie w niedużych miejscowościach). W celu ustalenia osoby odpowiedzialnej za popełnienie wykroczenia, SM lub ITD przeprowadza czynności wyjaśniające na podstawie art. 54 k.p.s.w. Zakres tych czynności ma przede wszystkim określić, czy istnieją podstawy do skierowania do sądu wniosku o ukaranie bądź zakończenia sprawy postępowaniem mandatowym trzeba w związku z tym określić, czy czyn wypełnia znamiona wykroczenia, określić jego kwalifikację prawną (akurat ten element nie przysparza większych trudności przy wyjaśnianiu wykroczeń ujawnionych przy pomocy urządzeń rejestrujących), a przede wszystkim ustalić, kogo należy obwinić o dany czyn 14. W postępowaniach wyjaśniających wszczętych w wyniku używania urządzeń rejestrujących ITD oraz SM odwołują się do art. 78 ust. 4 p.o.r.d. przepis ten zobowiązuje właściciela lub posiadacza pojazdu do wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty przez nieznaną właścicielowi osobę i nie mógł temu zapobiec (np. w wyniku kradzieży bądź zaboru pojazdu w celu krótkotrwałego użycia). Art. 78 ust. 5 p.o.r.d. analogiczny obowiązek nakłada na właścicieli oraz posiadaczy pojazdów, którzy nie są osobami fizycznymi. Pierwotnie ww. przepis p.o.r.d. miał służyć przede wszystkim sprawnemu przeprowadzaniu postępowań w sprawach o kolizje czy wypadki drogowe, w których sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia 15, oczywiście nadal spełnia ten cel, ale najczęściej umożliwia uprawnionym organom ściganie sprawców wykroczeń przy pomocy urządzenia rejestrującego. Na tym etapie przeprowadzania czynności zmierzających do ukarania sprawcy wykroczenia (najczęściej w postaci mandatu karnego) właściciel pojazdu występuje przed organem w charakterze świadka. Przy przeprowadzaniu dowodu z zeznań świadków w postępowaniu o wykroczenia, art k.p.s.w. odsyła do szeregu przepisów z rozdziału 13 J. Lewiński, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz., Warszawa 2011, s T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia., Warszawa 2012, s W. Kotowski, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz., Warszawa 2011, s

16 21 k.p.k. 16, które stosuje się odpowiednio. I tak, zgodnie z art k.p.k.,, świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeśli mogłoby to narazić jego lub osobę dla niego na odpowiedzialność za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe. Takie brzmienie przepisu nie rodzi wątpliwości, że osoba przesłuchiwana w charakterze świadka w sprawie o wykroczenie nie może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeśli narażałaby osobę najbliższą na odpowiedzialność jedynie za wykroczenie 17. Nie ma jednak przeszkód ku temu, by świadek mógł skorzystać z regulacji art k.p.k. w zw. z art k.p.s.w., jeśli mógłby narazić osobę dla siebie najbliższą na jednoczesną odpowiedzialność za wykroczenie oraz przestępstwo, np. gdyby wiedział, że wykroczenie z art. 92a k.w. popełniła osoba najbliższa, wobec której w momencie popełnienia tegoż wykroczenia orzeczony był zakaz prowadzenia pojazdów na podst. art. 42 k.k. 18, a takie zachowanie wypełnia znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 244 k.k. Środkiem dyscyplinującym świadka do stawienia się w siedzibie danego organu na jego wezwanie, jest kara porządkowa określona w art k.p.s.w., która wynosi maksymalnie 250 złotych, a w przypadku ponownego niestawiennictwa maksymalnie 500 złotych. ITD oraz większość SM używa gotowych druków, na których właściciel pojazdu powinien odpowiedzieć na wezwanie warto zaznaczyć, że żadna norma prawna nie nakazuje odpowiadania na takich drukach oraz nie ma jednego, ściśle określonego terminu na odpowiedź. Przepisem mającym mobilizować właścicieli pojazdów do realizacji obowiązku z art. 78 ust. 4 i 5 p.o.r.d., jest art k.w., dodany do k.w. przywołaną wcześniej ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie p.o.r.d. oraz niektórych innych ustaw. Wcześniej pojawiały się wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, czy zaniechanie obowiązku wskazania użytkownika pojazdu jest wykroczeniem z art k.w. czy art. 97 k.w. ostatecznie SN zdecydował, że jest to wykroczenie z art. 97 k.w. 19, natomiast niedługo potem weszła w życie nowelizacja dodająca 3 do art. 96 k.w., co definitywnie rozstrzygnęło sprawę kwalifikacji prawnej takiego wykroczenia. Wykroczenie to można popełnić w formie działania, jak i zaniechania, tj. poprzez wyraźną (ustną lub pisemną) odmowę wskazania danej osoby bądź poprzez 16 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm. 17 Pogląd taki wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. I KZP 26/04, LEX Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Karny, Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm. 19 Postanowienie SN z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. I KZP 8/10, LEX

17 zignorowanie pisma skierowanego do właściciela pojazdu przez uprawniony organ 20. Należy zgodzić się z tezą, że sformułowanie nie wskaże narzuca przyjęcie umyślności takiego działania trudno wyobrazić sobie nieumyślność przy nierealizowaniu obowiązków wynikających z art k.w., których głównym celem jest to, by organ nie dowiedział się o tym, kto kierował pojazdem w momencie popełnienia wykroczenia lub przestępstwa 21. Postanowienia art k.w. mogą nasuwać wątpliwości co do tego, czy nie naruszają jednego z fundamentów postępowania karnego i postępowania w sprawach o wykroczenia, a mianowicie prawa do obrony. Art. 78 ust. 4 i 5 czyni tylko jeden, wspomniany już wyjątek od obowiązku wskazania, komu powierzono pojazd do kierowania lub używania, z kolei art. 183 k.p.k. w zw. z art. 41 k.p.s.w. nie stwarza możliwości ochrony osoby najbliższej dla właściciela pojazdu przed odpowiedzialnością za wykroczenie. Słusznie zauważa P. Nycz 22, że takie sformułowanie przepisów przerzuca dowód ustalenia sprawcy wykroczenia drogowego i stawia właściciela czy posiadacza pojazdu w sytuacji, w której albo dokona on samooskarżenia albo odmówi udzielenia informacji organowi, przez co z kolei narazi się na odpowiedzialność za wykroczenie z art k.w. Podobne problemy pojawiły się nie tylko w Polsce, ale były też rozstrzygane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka 23. W sprawach Weh i Rieg przeciwko Austrii tenże organ międzynarodowego sądownictwa stwierdził, że prawo do obrony przez milczenie dopuszcza pewną ingerencję w jego zakres. Zaznaczył też, że w tych dwóch przypadkach informacje, do których dostarczenia zobowiązano powodów, nie zostały użyte do przeprowadzenia przeciwko im postępowania karnego. Niemniej jednak sędziowie ETPC nie byli zgodni co do takiego stanowiska, gdyż w sprawie Weh stosunek głosów wynosił 4:3, natomiast w sprawie Rieg 5:2. Sędziowie zgłaszający zdanie odrębne argumentowali, że to właściciel pojazdu miał dostarczyć głównego materiału dowodowego, świadczącego o jego winie i zarazem pozbawić się prawa do skutecznej obrony, które przysługuje na podstawie art. 6 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. 20 R. A. Stefański, Wykroczenie wskazania osoby, której powierzono pojazd do kierowania lub używania, Paragraf na drodze 2011, nr 3, s A. Skowron, O nowym przepisie art Kodeksu wykroczeń. Krótka polemika z artykułem R. A. Stefańskiego pt. Wykroczenie niewskazania osoby, której powierzono pojazd do kierowania lub używania, Paragraf na drodze 2011, nr 4, s P. Nycz, Zasięg prawa do obrony w kontekście odpowiedzialności za wykroczenie z art k.w., Paragraf na drodze 2012, nr 6, s Zob. B. Gronowska, Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2004 r. w sprawie Weh iż dnia 25 marca 2005 r. w sprawie Rieg przeciwko Austrii (dot. prawa oskarżonego do milczenia w sprawach o wykroczenia drogowe), Prokuratura i Prawo 2005, nr 6, s

18 Również Trybunał Konstytucyjny rozstrzygał sprawę art k.w., orzekając, że niniejszy przepis jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 1 Konstytucji 24. Sąd pytający zaznaczył m.in., że ustawodawca być może zbyt surowo i nieadekwatnie podchodzi do kryminalizowania niewskazania osoby, której powierzono pojazd przecież osoba, która posiada wiedzę o np. o tym, kto dokonał rozboju z użyciem broni palnej i nie zawiadomi o tym odpowiedniego organu, nie ponosi odpowiedzialności, gdyż art k.k. nie ujęto w katalogu z art k.k. Co więcej, art k.k. stanowi, że nie podlega karze osoba, która nie zawiadomiła organu o popełnionym przestępstwie ze względu na obawę grożącej odpowiedzialności karnej wobec jej samej albo osoby najbliższej. Z tych względów art k.w. budzi poważne wątpliwości co do swojej racjonalności i adekwatności. Sędziowie TK nie podzielili jednak takiego punktu i przychylili się do opinii Marszałek Sejmu, że brak art k.w. skutkowałby powszechnym uchylaniem się od wskazania, komu powierzono pojazd do używania lub kierowania w oznaczonym czasie, a to z kolei pozbawiałoby system automatycznej kontroli prędkości pojazdów możliwości sprawnego działania. TK zaznaczył ponadto, że Trybunał nie przyjmuje także oceny pytającego sądu, że sankcja przewidziana w art k.w. jest niekonstytucyjnie restrykcyjna. Wykroczenie określone w art k.w. zagrożone jest wyłącznie karą grzywny, która może wynosić - zgodnie z art k.w. - od 20 do 5000 zł. Ustawodawca spośród wielu możliwych sposobów sankcjonowania obowiązku wyznaczonego w art. 78 ust. 4 p.o.r.d. wybrał zatem taki, który jest umiarkowany i proporcjonalny do celu. Po pierwsze, ustawodawca wprowadził tu odpowiedzialność wykroczeniową, nie zaś karną. Po drugie, w ramach wprowadzonej odpowiedzialności wykroczeniowej, sięgnął wyłącznie do kary grzywny, rezygnując przy tym z surowszych kar za wykroczenia, jakimi są areszt i ograniczenie wolności.. Niemniej jednak, do tego wyroku zgłoszono dwa zdania odrębne, pod którymi podpisało się trzech sędziów. Podnieśli oni m.in. sprzeczność art k.w. z wynikająca z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, a także niezgodność z art. 47 Konstytucji RP, zapewniającym ochronę prawa do życia rodzinnego i prywatnego. Zarzucono także podważanie zaufania obywatela do państwa: Czy skuteczność prawa jest wyższą wartością aniżeli zaufanie obywatela do państwa i do prawa? Jestem przekonany, że tak nie jest. Jeśli 24 Wyrok z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt. P 27/13, LEX

19 podważy się bowiem zaufanie obywatela do państwa i do prawa, to można też podważyć skuteczność tego prawa. 25. Niestety, aktualnie ciężar dowodzenia w sprawach o wykroczenie z art. 92a k.w. jest de facto przerzucony na właścicieli pojazdów, którzy w przypadku popełnienia wykroczenia przez osobę dla nich najbliższą znajdują się w gorszym położeniu, niż gdyby członek rodziny dopuścił się przestępstwa. Prawo do obrony w przypadku oskarżenia o wykroczenia z art k.w. podlega zbyt daleko idącym ograniczeniom, gdyż każda odpowiedź na wezwanie SM lub ITD prowadzi do samodenuncjacji lub skierowania postępowania przeciwko innej osobie, niejednokrotnie członkowi rodziny. Należałoby także rozważyć powrót do poprzedniego brzmienia art. 183 k.p.k., gdyż obecne uregulowania prawne zbyt głęboko ingerują w prywatność poprzez wprowadzenie w zasadzie bezwzględnego obowiązku wskazywania, kto w danym momencie kierował pojazdem. Kolejnym problemem, który pojawił się w związku z funkcjonowaniem art k.w. oraz prowadzeniem postępowań przez SM oraz ITD, była kwestia posiadania uprawnień oskarżyciela w sprawie o wskazane wykroczenie. Nie ulega wątpliwości, że funkcjonariusze tych organów mają prawo żądać od właściciela lub posiadacza pojazdu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie oraz to, że są uprawnieni do nakładania grzywny w postępowaniu mandatowym za wykroczenie z art k.w. 26. Zgodnie z art k.p.s.w., organy administracji rządowej, samorządowej oraz straże gminne (miejskie) posiadają uprawnienia oskarżyciela publicznego, jeśli w zakresie swojego działania ujawniły i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie. Owe organy posiadają uprawnienia oskarżycielskie wtedy, gdy w trakcie czynności wyjaśniających ujawnią wykroczenie, które jest powiązane z ich ustawowymi uprawnieniami 27 - jak już wspomniano, takim uprawnieniem jest żądanie od właściciela informacji o osobie, której powierzył pojazd do kierowania, a co za tym idzie, ITD oraz SM przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art k.w. Takie stanowisko zaaprobował SN, stwierdzając, że SM przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art k.w. i ze względu na duże znaczenie tej uchwały dla praktyki, 25 Cytat ze zdania odrębnego sędziego TK Mirosława Granata do wyroku TK z dnia 12 marca 2014 r., sygn. P 27/ Zob. W. Kotowski, Uprawnienia mandatowe. Komentarz., Warszawa 2011, s oraz s T. Grzegorczyk, dz. cyt., s

20 nadał jej moc zasady prawnej 28. Wcześniej orzecznictwo SN było w tym względzie niejednolite 29, natomiast obecnie właścicielom pojazdów zdecydowanie trudniej będzie uniknąć odpowiedzialności za popełnienie wykroczenia z art k.w., powołując się na zaistnienie negatywnej przesłanki prowadzenia postępowania w sprawie o wykroczenie w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Coraz częściej pojawiają się doniesienia medialne o planach przemodelowania postępowania w przypadku wykroczeń utrwalonych przez urządzenia rejestrujące, a mianowicie na tryb administracyjny 30, gdzie zamiast mandatu karnego, ewentualnie wyroku sądowego, grzywna byłaby nakładana na właściciela pojazdu w formie decyzji administracyjnej. W 2005 r. została uchwalona stosowna nowelizacja p.o.r.d., realizująca te postulaty 31, została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją RP 32, m.in. ze względu na jednoczesne karanie sprawcy finansową karą administracyjną oraz naliczaniem punktów karnych przy jednoczesnym braku takich gwarancji procesowych, które pozwoliłyby na określenie winy. Kierownictwo ITD zdaje się nie rozumieć podstawowych dla tej sprawy kwestii, które poruszył TK we wspomnianym wyroku: Należy się zgodzić, że przeciwdziałanie zjawisku jazdy z nadmierną prędkością wymaga kompleksowego podejścia, którego głównym elementem powinno być stworzenie skutecznego systemu kontroli prędkości oraz zapewnienie nieuchronności kary. Jednakże działania zmierzające do skutecznej i szybkiej poprawy bezpieczeństwa na drogach nie mogą prowadzić do naruszenia podstawowych zasad Konstytucji. Cel, jakim jest konieczność zapewnienia bezpieczeństwa na drogach, nie może być osiągnięty środkami, które podlegają dyskwalifikacji z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawnego.. Wszelkie ułatwienia dla organów używających fotoradarów, mające umożliwić skuteczniejsze ściganie sprawców wykroczeń czy raczej deliktów administracyjnych w rozumieniu sugerowanych zmian - wg autorów takich propozycji mają służyć przede wszystkim zwiększeniu bezpieczeństwa na polskich drogach (o celach czysto fiskalnych nikt nie wspomina). Tego rodzaju pomysły dekryminalizujące przekroczenie dopuszczalnej prędkości i przenoszące takie zachowanie na grunt odpowiedzialności administracyjnej, a co 28 Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 30 września 2014 r., sygn. I KZP 16/14, OSNKW 11/2014, s Por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. III KK 431/13, LEX dostęp dn r. 31 Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2009 r., sygn. KP 4/09, LEX

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 17 września 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 17 września 2003 r. Dz.U.03.175.1709 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 17 września 2003 r. w sprawie trybu przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolności do domów dla matki i dziecka przy wskazanych zakładach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Na tle badanych w moim Biurze spraw ujawnił się problem dotyczący długości

Na tle badanych w moim Biurze spraw ujawnił się problem dotyczący długości RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-733062-II/13/MK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Marek Biernacki Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Penalizacja nieudzielenia informacji w postępowaniu wykroczeniowym a art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym

Penalizacja nieudzielenia informacji w postępowaniu wykroczeniowym a art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym NOWA KODYFIKACJA PRAWA KARNEGO. Tom XXIII AUW No 3068 Wrocław 2008 Penalizacja nieudzielenia informacji w postępowaniu wykroczeniowym a art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym SZYMON MICHÓR Zakład Prawa

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski. Protokolant Barbara Kobrzyńska

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski. Protokolant Barbara Kobrzyńska Sygn. akt V KK 298/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2013 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski Protokolant Barbara Kobrzyńska

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k.

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k. Sygn. akt V CZ 64/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 października 2010 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających. Temat XVII Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, Część 3

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających. Temat XVII Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, Część 3 Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających Temat XVII Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, Część 3 Alternatywy lecznicze alternatywy lecznicze pozostające w dyspozycji sądu: w fazie wyrokowania;

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie dotyczące określenia uprawnień strażników gminnych, a w szczególności

Zagadnienie dotyczące określenia uprawnień strażników gminnych, a w szczególności Zagadnienie dotyczące określenia uprawnień strażników gminnych, a w szczególności uregulowania problemu wynajmowania przez gminy od firm prywatnych fotoradarów służących do kontroli prędkości w przeszłości

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA INTERWENCJI PRAWNEJ i HELSIŃSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA. w sprawie projektowanego art. 407 nowej ustawy o cudzoziemcach

LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA INTERWENCJI PRAWNEJ i HELSIŃSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA. w sprawie projektowanego art. 407 nowej ustawy o cudzoziemcach LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA INTERWENCJI PRAWNEJ i HELSIŃSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA w sprawie projektowanego art. 407 nowej ustawy o cudzoziemcach Stowarzyszenie Interwencji Prawnej (dalej: Stowarzyszenie)

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne ZESTAWIENIE uwag do projektu rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania prowadzonej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Art. 1. W ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym.

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Kazimierz Postulski WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Tezy wykładu: 1. Cel, kierunki i zakres proponowanych zmian 2. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie Wybrane aspekty przemocy w rodzinie RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE Fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, straszenie użyciem broni) Psychiczna/emocjonalna (wyśmiewanie, kontrola, dręczenie, upokarzanie i poniżanie,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk Sygn. akt V KK 359/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 grudnia 2014 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

Bardziej szczegółowo

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, dnia 29 marca 2016 r. II.511.994.2014.KŁS Trybunał Konstytucyjny Warszawa sygn. akt K 47/14 Pismo procesowe W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ 1. W przypadku, kiedy do jednostki policji zgłasza się osoba pokrzywdzona, aby zawiadomić o popełnieniu przestępstwa przeciwko wolności seksualnej (art. 197-200 Kodeksu karnego), należy: Ustalić czy pokrzywdzony

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

TESTY NA APLIKACJE CZĘŚĆ 3. Warszawa 2011. Aplikacja adwokacko-radcowska Aplikacja komornicza Aplikacja notarialna Aplikacja ogólna

TESTY NA APLIKACJE CZĘŚĆ 3. Warszawa 2011. Aplikacja adwokacko-radcowska Aplikacja komornicza Aplikacja notarialna Aplikacja ogólna 2011 TESTY NA APLIKACJE CZĘŚĆ 3 Aplikacja adwokacko-radcowska Aplikacja komornicza Aplikacja notarialna Aplikacja ogólna Warszawa 2011 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................

Bardziej szczegółowo

Problem wykonywania obowiązku osobistego stawiennictwa w przypadku wyjazdu skazanego bądź ukaranego za granicę.

Problem wykonywania obowiązku osobistego stawiennictwa w przypadku wyjazdu skazanego bądź ukaranego za granicę. Katedra Prawa Karnego UJ Adam Janisławski Problem wykonywania obowiązku osobistego stawiennictwa w przypadku wyjazdu skazanego bądź ukaranego za granicę. Obowiązek osobistego stawiennictwa w jednostce

Bardziej szczegółowo

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak,

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, 303/4/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Anwil

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05

UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05 UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05 Przedmiotem ochrony przepisu art. 45 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468, w brzmieniu przed nowelizacją

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki Sygn. akt III KK 257/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

przedstawiona propozycja przyczyni się do ograniczenia zjawiska korzystania przez rowerzystów z części drogi przeznaczonych dla pieszych.

przedstawiona propozycja przyczyni się do ograniczenia zjawiska korzystania przez rowerzystów z części drogi przeznaczonych dla pieszych. Uzasadnienie Projektowane rozporządzenie zostało opracowane na podstawie art. 95 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848).

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-631427-VI-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-713684-II-13/ST Trybunał Konstytucyjny 00-090 Warszawa Al. Solidarności 77 Tel. centr. 22 551 77 00 Fax 22 827 64 53 Warszawa Wniosek

Bardziej szczegółowo

9.2.1.3. Wykonywanie obowiązków zawodowych kadry penitencjarnej w przeludnionym

9.2.1.3. Wykonywanie obowiązków zawodowych kadry penitencjarnej w przeludnionym Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 13 Rozdział 1. Przeludnienie więzienne problemy definicyjne... 25 Rozdział 2. Metodologiczne założenia badań nad zjawiskiej przeludnienia więziennego...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

Zadania kuratorów sądowych

Zadania kuratorów sądowych Krzysztof Jędrysiak Kierownik IV Zespołu Kuratorskiej służby Sądowej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli Zadania kuratorów sądowych Kurator sądowy w strukturze Sądu Zawodowy kurator sądowy dla dorosłych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

Uwagi szczegółowe do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 824)

Uwagi szczegółowe do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 824) Warszawa, 24 lutego 2015 r. Uwagi szczegółowe do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 824) 1) W przedłożonej Senatowi ustawie w art. 1 w pkt 3 nowe brzmienie uzyskują

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 nietezowane LEX nr 1130385 1130385 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sędziowie SN: Romualda Spyt, Jolanta

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) SSN Michał Laskowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) SSN Michał Laskowski Sygn. akt II KK 370/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2016 r. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) SSN Michał

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01

Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01 Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01 Urząd skarbowy nie może umorzyć, a także odroczyć, płatności podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego. (druk nr 359)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego. (druk nr 359) Warszawa, 27 maja 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 359) I. Cel i przedmiot ustawy Przedłożona Senatowi ustawa o zmianie ustawy Kodeks

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) Sygn. akt III SO 2/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 marca 2011 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) w sprawie z odwołania

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak Pan ZSRI5 OO/4/20 14/MM Marek Michalak Kwestię uregulowania treści wokandy sądowej określa zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania salą, w

Bardziej szczegółowo

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( )

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( ) Katowice, dnia ( ) r. L.Dz.W../2015 Sygn. RO-12/UPR4/2014/AF Sąd Rejonowy Zamiejscowy z siedzibą w P. za pośrednictwem: Prokuratura Rejonowa w T. Ośrodek Zamiejscowy w P. sygn. akt. 5 Ds 234/15 ZAŻALENIE

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1. USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) wprowadza się

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Beata Rogalska

POSTANOWIENIE. Protokolant Beata Rogalska Sygn. akt I CSK 825/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 kwietnia 2015 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Iwona Koper Protokolant Beata Rogalska w

Bardziej szczegółowo

316/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10. p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE

316/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10. p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE 316/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak przewodniczący Ewa Łętowska sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

SPR!\ W I[]) LI vvości

SPR!\ W I[]) LI vvości 24/GRU/2015/CZ 11: 23 ~ Min. Sprawiedliwoici NR FAKS:225212445 S. OO 1 SPR!\ W I[]) LI vvości..._---- -_... ~ "'' ""'-'"'"-'""""",_ ""'-'( Warszawa,23grudnia 2015 r. Podsekretarz Stanu DL III 072-24/15

Bardziej szczegółowo

S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J. z dnia 7 sierpnia 2015 r.

S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J. z dnia 7 sierpnia 2015 r. U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych oraz niektórych innych ustaw Senat,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 9 CZERWCA 2006 R. I KZP 12/06

UCHWAŁA Z DNIA 9 CZERWCA 2006 R. I KZP 12/06 UCHWAŁA Z DNIA 9 CZERWCA 2006 R. I KZP 12/06 W sytuacji, gdy nie nastąpi ściągnięcie kosztów procesu karnego w ciągu 3 lat od dnia, w którym należało je uiścić (art. 641 k.p.k.), postępowanie wykonawcze

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Warszawa, dnia 16 czerwca 2015 r. OPINIA PRAWNA w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Pana... opracowana przez

Bardziej szczegółowo

WINA jako element struktury przestępstwa

WINA jako element struktury przestępstwa WINA jako element struktury przestępstwa Art. 1 k.k. 1 Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 2. Nie

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10

WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10 WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10 Niestawiennictwo należycie powiadomionego o terminie rozprawy apelacyjnej pełnomocnika wyznaczonego dla wnioskodawcy z powodu określonego w art. 79 1 pkt 3 k.p.k.,

Bardziej szczegółowo

Mediacja w sprawach karnych

Mediacja w sprawach karnych Mediacja w sprawach karnych Etapy mediacji selekcja spraw i skierowanie sprawy do mediacji spotkanie mediatora osobno ze stronami wspólne spotkanie sprawcy i pokrzywdzonego w obecności mediatora kontrola

Bardziej szczegółowo

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

POUCZENIE. Numer telefonu do upoważnionego podmiotu dozorującego:

POUCZENIE. Numer telefonu do upoważnionego podmiotu dozorującego: POUCZENIE Wyciąg z Kodeksu karnego wykonawczego dotyczący wykonywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego Art. 43m. 1. Skazany ma obowiązek zgłosić podmiotowi dozorującemu, w terminie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r.

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r. UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Bardziej szczegółowo

KODEKS KARNY. Art. 207.

KODEKS KARNY. Art. 207. KODEKS KARNY Art. 207. 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą

Bardziej szczegółowo

Ściganie sprawców prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości w Polsce. Prof. dr hab. Ryszard A. Stefański

Ściganie sprawców prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości w Polsce. Prof. dr hab. Ryszard A. Stefański Ściganie sprawców prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości w Polsce Prof. dr hab. Ryszard A. Stefański Art.115 16 k.k. i art.46 ust.3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 42/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki w sprawie J. K. skazanego z art.280 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 557)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 557) Warszawa, dnia 17 lutego 2014 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 557) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513) Warszawa, dnia 29 sierpnia 2007 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513) I. Cel i przedmiot ustawy Zasadnicza część uchwalonych zmian zmierza - w założeniu ustawodawcy sejmowego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Milczeć czy pomagać Śląski Błękitny Krzyż Bielsko- Biała 23 września 2011

Milczeć czy pomagać Śląski Błękitny Krzyż Bielsko- Biała 23 września 2011 Milczeć czy pomagać Śląski Błękitny Krzyż Bielsko- Biała 23 września 2011 Przeciwdziałanie Przemocy w Rodzinie Nowe rozwiązania prawne Jarosław Polanowski PROKURATURA OKRĘGOWA W WARSZAWIE 1 Zespoły interdyscyplinarne

Bardziej szczegółowo

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-691840-I/11/MW/KJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 255/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 stycznia 2014 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Rafał Malarski SSA del. do

Bardziej szczegółowo

W toku przeprowadzonych przez pracowników mojego Biura wizytacji szpitali

W toku przeprowadzonych przez pracowników mojego Biura wizytacji szpitali RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-726171-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55! 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY Do podejmowania działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych w szkole zobowiązuje Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Adwokat przy wykonywaniu zawodu korzysta z wolności słowa w granicach określonych przez zadania adwokatury i przepisy prawa (art. 8 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

1. Prawo do odmowy złożenia zeznań.

1. Prawo do odmowy złożenia zeznań. 1. Prawo do odmowy złożenia zeznań. W obecnym stanie prawnym prawo do odmowy złożenia zeznań przysługuje w dwóch sytuacjach: 1) Po pierwsze osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań, przy czym

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania tych interpretacji.

Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania tych interpretacji. Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania tych interpretacji. Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania interpretacji co do sposobu

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-656907-V/10/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 19/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2015 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Tadeusz Sławecki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Rafał Malarski. Protokolant Jolanta Włostowska

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Rafał Malarski. Protokolant Jolanta Włostowska Sygn. akt III KK 362/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 marca 2015 r. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Rafał Malarski Protokolant Jolanta Włostowska

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2144 Warszawa, 22 października 2003 r.

Druk nr 2144 Warszawa, 22 października 2003 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-172-03 Druk nr 2144 Warszawa, 22 października 2003 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych Poziom podstawowy XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania ogólne I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do odebrania dziecka rodzinie przez Policję lub jej udziału w tej czynności może dojść w sytuacjach:

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do odebrania dziecka rodzinie przez Policję lub jej udziału w tej czynności może dojść w sytuacjach: Odebranie dziecka Odebranie dziecka rodzinie i umieszczenie go w obcym środowisku to dla niego sytuacja traumatyczna. Od wszystkich podmiotów uprawnionych do odebrania dziecka rodzinie wymagana jest wyjątkowa

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z Konstytucją. Tym samym zauważa

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa, 15 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z a p o ś r e d n i c t w e m Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Skarżący: Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo