Oœwietlenie w szkole Oprawy Stan prawny Z³udzenia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Oœwietlenie w szkole Oprawy Stan prawny Z³udzenia"

Transkrypt

1 ISSN Kwartalnik Klubu Œwiat³a nr 1 (2) / wiosna 2004 wydawany przez Philips Lighting Farel Mazury e Oœwietlenie w szkole - str.8 Oprawy do oœwietlenia obiektów dydaktycznych - str.10 Stan prawny krajowych i europejskich norm oœwietleniowych - str.24 Z³udzenia optyczne - str.29 Widzieæ wiêcej

2 Energooszczêdne oœwietlenie szkó³ profesjonalny partner w oœwietleniu TCS 214 oprawa do oœwietlenia ogólnego sal lekcyjnych TCS 098 A oprawa asymetryczna do doœwietlania tablicy TCS 125 oprawa do oœwietlenia korytarzy i sto³ówki TCS 475 oprawa do oœwietlenia sal gimnastycznych TLD Super 80 Philips Lighting Farel Mazury Sp. z o.o. ul. B. Chrobrego 8, Kêtrzyn, tel.: centrala 089/ , fax: 089/ Dzia³ realizacji zamówieñ: tel.: 089/ , tel.: 089/ , tel.: 089/ , tel.: 089/ , fax: 089/ Biura Handlowe i Projektowe: Pi³a, ul. Kossaka 150, tel.: 067/ , fax: 067/ Warszawa, Al. Jerozolimskie 195 b, tel.: centrala 022/ , tel.: 022/ , tel.: 022/ , tel.: 022/ , fax: 022/ Kêtrzyn, ul. B. Chrobrego 8, tel.: 089/ , tel.: 089/ , fax: 089/ Katowice, ul. Bytkowska 1b, tel.: 032/ , tel.: 032/ , tel.: 032/ , fax: 032/

3 3 Widzieæ wiêcej Philips Lighting W tym numerze oœwietlenie w szkole Nowoœci z Philipsa Oœwietlenie w szkole Oprawy do oœwietlenia obiektów dydaktycznych Œwietlówki liniowe nowej generacji Przyk³adowe rozwi¹zania oœwietlenia ogólnego dla typowych pomieszczeñ szkolnych Przyk³adowe rozwi¹zania oœwietlenia ogólnego dla sali gimnastycznej Oœwietlenie szkó³ podstawowych w Kêtrzynie Modernizacja oœwietlenia w Zespole Szkó³ Ponadgimnazjalnych w Pile Modernizacja oœwietlenia w Gimnazjum nr 1 im. Kardyna³a Stefana Wyszyñskiego Prymasa Tysi¹clecia w Jaworzynie Œl¹skiej Sustainability - sposób prowadzenia biznesu Stan prawny krajowych i europejskich norm oœwietleniowych Lampy wysokoprê ne z grupy MASTER Podstawy Techniki Œwietlnej cz.2 - Z³udzenia optyczne Na luzie str.5 str.8 str.10 str.12 str.16 str.19 str.20 str.21 str.22 str.23 str.24 str.26 str.29 str.30

4 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 4 "Widzieæ wiêcej" nr 1 (2) / wiosna 2004 Temat numeru: "Oœwietlenie w szkole" Kwartalnik Klubu Œwiat³a Wydawca: Philips Lighting Farel Mazury Sp. z o.o. Adres Redakcji: Philips Lighting Farel Mazury Sp. z o.o. ul. Kossaka 150, Pi³a tel , fax Redaktor: Przemys³aw Oziemblewski Autorzy i konsultanci bie ¹cego numeru: Cezary Ba³dyga, Maciej Dêbowski, S³awomir Guss, dr in. Ma³gorzata Górczewska, Aleksandra Grotha, Andrzej Horbaj, Kazimierz Kobia³ka, Marek Lorczyk, Marek Marciniec, Piotr Nowicki, Leszek Skinder, Magdalena Tarnowska. Witam Pañstwa bardzo serdecznie! Otaczaj¹cy nas œwiat ulega ci¹g³ym zmianom. Tempo tych zmian narzuca potrzebê zdobywania kolejnych informacji i umiejêtnoœci, czy to zwi¹zanych z wykonywanym zawodem, czy po prostu z korzystaniem z nowego urz¹dzenia. Sposoby uczenia siê te ulegaj¹ zmianie. Dochodz¹ nowe, wykorzystuj¹ce mo liwoœci, jakie daje komputer i dostêp do internetu. Firma Philips w swojej dzia³alnoœci k³adzie du y nacisk na szkolenie i dokszta³canie. Pracownicy firmy ci¹gle doskonal¹ swoje umiejêtnoœci i wymyœlaj¹ nowe rozwi¹zania. W efekcie tego, Philips osi¹gn¹³ niesamowit¹ liczbê zg³oszonych patentów. Nowe technologie umo liwiaj¹ tworzenie nowych produktów, konstruowanie nowych opraw oœwietleniowych o w³aœciwoœciach dot¹d niespotykanych. Przyk³adem mo e byæ oprawa Carpe Diem, która umo liwia nie tylko regulacjê strumienia œwietlnego Ÿróde³, ale równie temperaturê barwow¹ wysy³anego z oprawy œwiat³a. Mo emy zatem otrzymaæ oœwietlenie dostosowuj¹ce siê do upodobañ u ytkownika lub w okreœlonym zakresie do zmieniaj¹cej siê barwy œwiat³a s³onecznego. Zgodnie z za³o eniami prowadzonej dzia³alnoœci, Philips dzieli siê swoj¹ wiedz¹. Specjaliœci z Philips Lighting prowadz¹ szkolenia dla klientów, architektów, projektantów, instalatorów, handlowców, chc¹cych posi¹œæ i pog³êbiæ swoj¹ wiedzê w dziedzinie oœwietlenia. Osoby zainteresowane œwiat³em i sposobami jego wykorzystania spor¹ dawkê wiedzy mog¹ równie pobraæ z naszych stron internetowych. W obecnym numerze "Widzieæ wiêcej" zosta³y zebrane informacje zwi¹zane z oœwietleniem obiektów dydaktycznych. Nale y bowiem zdawaæ sobie sprawê, e od warunków, w jakich odbywa siê nauka, zale y poziom przyswojenia i zapamiêtania przekazywanej wiedzy. Rozwi¹zanie oœwietlenia sal lekcyjnych proponowane przez Philipsa, zosta³o zrealizowane ju w wielu szko³ach w ca³ej Polsce. Niektóre z nich opisujemy. Zapraszam do lektury. Ryszard Niedzió³ka Prezes Zarz¹du Philips Lighting Farel Mazury Prenumerata Zamówienia na prenumeratê, mog¹ sk³adaæ cz³onkowie Klubu Œwiat³a, za poœrednictwem formularza umieszczonego w sekcji "Powiadomienia", na internetowej stronie Opracowanie graficzne i DTP: Rafa³ Ryniak, "Hejber & Maryks Promotions" Druk: Hejber & Maryks Promotions ISSN Philips Lighting Farel Mazury 2004 Philips Lighting Farel Mazury Sp. z o.o. ul. B. Chrobrego 8, Kêtrzyn, tel. centrala 089/ , fax 089/ Dzia³ realizacji zamówieñ: tel.: 089/ , tel.: 089/ , tel.: 089/ , tel.: 089/ , fax: 089/ Biura Handlowe i Projektowe: Pi³a, ul. Kossaka 150, tel. 067/ , fax: 067/ Warszawa, Al. Jerozolimskie 195 b, tel. centrala: 022/ , 022/ , 022/ , fax: 022/ Kêtrzyn, ul. B. Chrobrego 8, tel. 089/ , 089/ , fax: 089/ Katowice, ul. Bytkowska I b, tel. 032/ , 032/ , 032/ , fax: 032/ Zdjêcie na ok³adce przedstawia Aulê Gmachu Fizyki Politechniki Warszawskiej

5 5 Widzieæ wiêcej Philips Lighting nowoœci z Philipsa Sto tysiêcy patentów firmy Philips Koncern Philips og³osi³ zarejestrowanie swojego stutysiêcznego patentu. Ta liczba wskazuje na wagê jak¹ Philips przywi¹zuje do innowacyjnoœci. Koncern notuje znaczne dochody zwi¹zane z proaktywn¹ strategi¹ zarz¹dzania w³asnoœci¹ intelektualn¹, które stanowi¹ istotny wk³ad w tworzenie nowych technologii oraz implementowanie ich we wszystkie nowopowstaj¹ce produkty Wœród wielu przyk³adów wynalazków i opatentowanych technologii Philipsa bez w¹tpienia wa ne miejsce zajmuj¹ CD, DVD, JPEG, MPEG, arówki xenonowe (do œwiate³ samochodowych) i arówki UHP (do projektorów multimedialnych) oraz sposób kodowania g³osu w telefonii GSM. W ci¹gu piêciu ostatnich lat Philips potroi³ roczn¹ liczbê wynalazków z tysi¹ca do trzech tysiêcy. Od dwóch lat, wed³ug organizacji WIPO (World Intellectual Property Organization - Œwiatowa Organizacja W³asnoœci Intelektualnej), Philips jest firm¹, która zg³asza najwiêcej patentów. Wed³ug Gerarda Kleisterlee, prezesa zarz¹du koncernu Royal Philips Electronics osi¹gniêcie trudnej do wyobra enia liczby zg³oszonych patentów jest fantastycznym wynikiem. Jest to logiczna konsekwencja naszej strategii, której g³ównymi elementami s¹ wiedza i nowe technologie. To w³aœnie zasoby w³asnoœci intelektualnej definiuj¹ wartoœæ naszej firmy w tzw gospodarce wiedzy czyli rynku wymiany technologii. Coraz czêœciej wykorzystujemy nasze patenty jako sposób dzielenia siê z innymi firmami opracowanymi przez Philips technologiami na zasadzie, licencjonowania patentów. W rezultacie pomagamy poprawiaæ jakoœæ ycia poprzez szerokie i globalne wprowadzanie technologii. Ka dego roku Philips wybiera oko³o pomys³ów spoœród propozycji. Wiêkszoœæ z nich sk³ada siê z wiêcej ni jednego patentu, z których ka dy jest osobno rejestrowany. Tak wiêc patentów zawiera siê w wynalazków. Nale y równie pamiêtaæ, e w sk³ad w³asnoœci intelektualnej Philipsa wchodz¹ tak e prawa do marek, modeli oraz zarejestrowanych domen internetowych. Philips zatrudnia w 23 biurach na ca³ym œwiecie oko³o 300 specjalistów zajmuj¹cych siê nadzorem i ochron¹ praw do w³asnoœci intelektualnej. Z kolei œcis³y nadzór pozwala okreœliæ koncern Philips jako wiod¹cego, œwiatowego "dostawcê" wiedzy, rozwi¹zañ i technologii. W przesz³oœci zg³aszanie patentów mia³o na celu zabezpieczenie praw wy³¹cznoœci Philipsa do opracowanych pomys³ów i rozwi¹zañ. Obecnie g³ównym celem jest nadanie im odpowiedniej wartoœci, tak, aby mo na j¹ by³o wykorzystaæ we wdro eniach, ale tak e licencjonowaæ, sprzedawaæ, wymieniaæ czy ³¹czyæ z innymi. Dziêki tak rozumianej kooperacji pomiêdzy spó³kami mog¹ powstawaæ i rozwijaæ siê nowe produkty, mo e nastêpowaæ szeroko rozumiany wzrost gospodarczy oraz postêp. Przenoœny odtwarzacz p³yt DVD zintegrowany z nagrywark¹ p³yt CD - JackRabbit JackRabbit - to pierwszy przenoœny odtwarzacz DVD z wbudowan¹ nagrywark¹ CD. ¹czy ze sob¹ œwiat komputerów i œwiat domowego sprzêtu elektronicznego. Doskona³y dla podró uj¹cych u ytkowników komputerów klasy PC, a tak e dla entuzjastów rozrywki. Ten zewnêtrzny napêd umo liwia ogl¹danie filmów z p³yt DVD, s³uchanie muzyki, czy kopiowanie ulubionych utworów na p³ytach CD. To wszystko przy wykorzystaniu zaledwie jednego urz¹dzenia. JackRabbit jest nieco wiêkszy od przeciêtnego, przenoœnego odtwarzacza p³yt CD. Jego obudowa wykonana jest z polerowanego aluminium, a pod³¹czenie go do telewizora, komputera, czy wie y stereo nie stanowi najmniejszego problemu. Ten przenoœny napêd potrafi odtwarzaæ p³yty DVD, p³yty audio CD i p³yty MP3 CD. To zdecydowanie najlepsze rozwi¹zanie dla entuzjastów mobilnej rozrywki, bo oprócz powy ej wymienionych zdolnoœci, Jack Rabbit pod³¹czony do komputera klasy PC staje siê zewnêtrznym napêdem DVD ROM i nagrywark¹ CD! Philips oœwietla rzeÿby Mitoraja Firma Philips ma zaszczyt byæ sponsorem wystawy rzeÿb i rysunków Igora Mitoraja, która goœciæ w Warszawie od 10 lutego do 25 kwietnia 2004 roku. Philips jest odpowiedzialny za oœwietlenie tych gigantycznych rozmiarów rzeÿb. Ze wzglêdu na fakt, i czêœæ prac eksponowana bêdzie w plenerze, poza zaciszem sal wystawowych i czêsto ogl¹dana po zmierzchu, w³aœciwe oœwietlenie, które plastycznie wydobywa i podkreœla niezwyk³oœæ kszta³tów i barw ma kluczowe znaczenie. RzeŸby Mitoraja zosta³y oœwietlone przez 15 reflektorów zewnêtrznych o mocy od 70 do 250 W daj¹cych snop œwiat³a o ró nej szerokoœci. S¹ one wyposa one w specjalne lampy metalohalogenkowe emituj¹ce bia³e œwiat³o. Reflektory oœwietlaj¹ce "olbrzymy" eksponowane na Placu Zamkowym s¹ zamocowane do ulicznych s³upów oœwietleniowych zaœ te, które podkreœl¹ piêkno prac zgromadzonych na Dziedziñcu Zamku Królewskiego przytwierdzono do balkonów. Reflektory zosta³y dostarczone przez Philips Lighting Farel Mazury z Kêtrzyna, jeden z szeœciu zak³adów produkcyjnych

6 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 6 Philipsa w Polsce, specjalizuj¹cy siê w produkcji opraw oœwietleniowych oraz opracowywaniu kompleksowych rozwi¹zañ oœwietleniowych dla klientów w ca³ej Polsce. Wœród projektów oœwietleniowych zrealizowanych przez Philips Lighting Farel Mazury znajduj¹ siê m.in.: - Most Œwiêtokrzyski i Siekierkowski, Teatr Wielki w Warszawie, - Katedra GnieŸnieñska, - Zamek w Malborku, - Gmach Uczelni Collegium Maius Uniwersytetu Jagielloñskiego w Krakowie, - D³ugi Targ w Gdañsku, - stadion Wis³y w Krakowie, - skocznia Wielka Krokiew w Zakopanem i wiele innych. Nowa lampa PL-Q Pro! Przedstawiamy nowoœæ w ofercie Philips Lighting - niezintegrowan¹ œwietlówkê kompaktow¹ PL-Q Pro. Na rynku spotykamy siê z tego typu Ÿród³em œwiat³a od pocz¹tku lat osiemdziesi¹tych (ju ponad dwadzieœcia lat). Philips Lighting wprowadza teraz wersjê, która jest bezpoœrednim zamiennikiem dotychczasowych lamp. Ponadto bêdzie to lampa o najd³u szej trwa³oœci na rynku - jej ywotnoœæ przewidziano na godzin. Dnia 10 lutego 2004 r. uroczystego otwarcia wystawy dokona³a Pani Jolanta Kwaœniewska Na zdjêciu w centralnym miejscu autor prac - Pan Igor Mitoraj RzeŸby Igora Mitoraja Warto podkreœliæ fakt, e Philips jest œwiatowym i europejskim liderem w dziedzinie oœwietlenia. Mo emy poszczyciæ siê ponad stuletni¹ tradycj¹ i doœwiadczeniem w rozwoju oraz produkcji wyrobów oœwietleniowych: Ÿróde³ œwiat³a, opraw i osprzêtu. Równie w Polsce Philips utrzymuje pozycjê czo³owego gracza rynkowego w tej bran y. W naszym kraju zlokalizowane s¹ cztery zak³ady produkcyjne wytwarzaj¹ce szeroki asortyment produktów oœwietleniowych o najwy szej jakoœci. Znacz¹ca czêœæ produkcji jest eksportowana poza granice Polski, trafiaj¹c do klientów w USA, Europie oraz Azji. Wysoka klasa produktu uznana zosta³a zaklasyfikowaniem tego Ÿród³a œwiat³a do rodziny produktów profesjonalnych Philips PRO, co potwierdza wysokie walory techniczne i jakoœæ œwiat³a tej lampy. Podstawowe informacje dotycz¹ce oferty œwietlówek kompaktowych niezintegrowanych Philips PL-Q Pro s¹ nastêpuj¹ce: - wystêpuj¹ moce 16, 28 i 32W; - wersje 2-pinowe i 4-pinowe (wspó³pracuj¹ce z uk³adami elektronicznymi); - zakres temperatur barwowych to 2700 K, 3000 K, 3500 K, 4000 K; - wspó³czynnik oddawania barw Ra=82; - skutecznoœæ œwietlna, w zale noœci od mocy, wynosi od lm/w; - trwa³oœæ godz. (najd³u sza na rynku); - trzonki GR8 i GR10q (zamienniki dotychczas stosowanych lamp); - opakowanie zbiorcze zawiera 10szt lamp. Zastosowanie tych lamp to przede wszystkim obszar segmentu HoReCa czyli hotele, restauracje, puby gdzie dziêki swoim "p³askim" wymiarom i du ej intensywnoœci œwiat³a znalaz³y zastosowanie plafoniery wykorzystuj¹ce w³aœnie Ÿród³o PL-Q Pro. Producenci opraw wykorzystuj¹c kompaktowe wymiary lampy tworz¹ ró ne ciekawe wzory dekoracyjne, w ostatnim czasie stosunkowo "modne" s¹ p³askie oprawy okr¹g³e. Równie w segmencie biur ta wersja jest bardzo popularna, g³ównie jako oœwietlenie korytarzy i pomieszczeñ socjalnych. Ponadto mo na spotkaæ wiele takich opraw w segmencie konsumenckim, czyli zastosowano j¹ do oœwietlenia domów i mieszkañ.

7 7 Widzieæ wiêcej Philips Lighting MASTER City White CDO - nowe lampy, dziêki którym nasze miasta stan¹ siê piêkniejsze. Philips Lighting Poland od marca 2004 wprowadzi³ do oferty nowe lampy metalohalogenkowe MASTER City White CDO wykonane w technologii ceramicznej i przeznaczone s¹ do oœwietlenia zewnêtrznego, w szczególnoœci do oœwietlenia miejskiego. Podobnie jak lampy MASTER Colour City lampa CDO pracuje na osprzêcie do lamp sodowych SON, dziêki czemu mo e byæ zastosowana jako bezpoœredni zamiennik lamp sodowych w ju istniej¹cych instalacjach. Lampy te zapewniaj¹ znakomitej jakoœci ciep³o-bia³e œwiat³o. Nowe lampy oznaczono kodem CDO (Ceramic Discharge Outdoor - technologia ceramiczna), zawieraj¹ wszystkie ulepszenia zaprojektowane z myœl¹ o specyfice oœwietlenia miejskiego. Nowe lampy MASTER Colour City CDO zosta³y stworzone po to, by poprawiæ energooszczêdnoœæ oœwietlenia miejskiego i jednoczeœnie poprawiæ jakoœæ emitowanego œwiat³a. Badania marketingowe okreœli³y potrzeby odbiorców. Wymagali oni, by: bia³e œwiat³o mia³o cieplejszy odcieñ, tworz¹c jeszcze atrakcyjniejsze wygl¹d otoczenia, zredukowano przedwczesne uszkodzenia i zapewniono pe³n¹ 3-letni¹ gwarancjê eksploatacji lampy, zaistnia³a mo liwoœæ wspó³pracy lamp z uk³adem redukcji strumienia œwietlnego w celu zwiêkszenia energooszczednosci systemu, dopasowano oœwietlenie do zmieniaj¹cych siê warunków zewnêtrznych. Nowe lampy MASTER City White CDO wychodz¹ naprzeciw wy ej wymienionym oczekiwaniom. Po pierwsze - wra enie kolorystyczne zosta³o poprawione poprzez zastosowanie cieplejszej barwy œwiat³a w porównaniu z lamp¹ MASTER Colour City. Po drugie - poprawiony design jarznika gwarantuje jeszcze wiêksz¹ niezawodnoœæ - mniej przedwczesnych uszkodzeñ (maks. 10% uszkodzeñ po godzin œwiecenia, tj. 3 lata bezawaryjnej pracy). Po trzecie - lampy mog¹ wspó³pracowaæ z osprzêtem elektronicznym PHILIPS DynaVision, umo liwiaj¹c redukcjê strumienia œwietlnego do 50% przy redukcji napiêcia do 60%. Optymalne parametry jakoœciowe lamp MASTER City White uzyskujemy stosuj¹c elektroniczny osprzêt Philipsa PrimaVision, co gwarantuje: maksymalne utrzymanie strumienia œwietlnego w ca³ym okresie eksploatacji (spadek strumienia œwietlnego maksymalnie 15%- 20% po godzin œwiecenia), jeszcze d³u szy okres œwiecenia, wyeliminowanie zmian w barwie i strumieniu poszczególnych lamp, dziêki zastosowaniu stabilizacji napiêcia, do 10% ni sze zu ycie energii w czasie ycia lampy. MASTER City White (CDO) bêd¹ dostêpne w wersji bañki powlekanej, eliptycznej (ET), jak i w wersji bañki przezroczystej, tabularnej (TT) o mocach 70W, 100W i 150W. Lampy CDM- TT/-ET zostan¹ wkrótce w pe³ni zast¹pione nowymi lampami CDO-TT/-ET Wiêcej informacji technicznych na temat nowych lamp MASTER City White CDO mo na znaleÿæ na stronach internetowych: Porady dotycz¹ce zastosowania elektronicznego osprzêtu do lamp CDO mo na znaleÿæ na stronach oraz Oprawy Carpe Diem uznane za ELEKTROPRODUKT ROKU 2003 Oprawy Carpe Diem, które zosta³y nagrodzone Z³ot¹ Iskr¹ na targach "Elektro - Expo 2003", zdoby³y teraz tytu³ ELEKTROPRODUKTU ROKU Tytu³ ten przyznano im w kategorii Technika Œwietlna. Jest to nagroda w plebiscycie og³oszonym przez magazyn Elektrosystemy. O przyznaniu nagrody decydowali czytelnicy pisma. Carpe Diem jest to nowa seria innowacyjnych opraw oœwietlenia poœredniego na œwietlówki TL5. W oprawie zintegrowano: bardzo wysoki komfort oœwietlenia, ekonomiczne-energooszczêdne rozwi¹zanie i nowoczesne wzornictwo stanowi¹ce nowatorski element architektury wnêtrza. Oprawy Carpe Diem zosta³y skonstruowane, aby oœwietlenie sztuczne sta³o siê jak najbardziej naturalne, aby mog³o dostosowywaæ siê do indywidualnych preferencji u ytkownika, aby tworzy³o przyjemn¹ atmosferê w pomieszczeniu. Najciekawsz¹ cech¹ Carpe Diem jest mo liwoœæ regulowania temperatury barwowej emitowanego œwiat³a w zale noœci od nastroju, zmiany pory dnia czy roku. Zakres regulacji wynosi od 2700K (ciep³a, bardzo zbli ona barwa œwiat³a do emitowanej przez arówkê) a do 6500K (ch³odne œwiat³o dzienne). Mo liwa jest równie zmiana natê enia oœwietlenia. O oprawie Carpe Diem szersze dane dostêpne s¹ na stronach oraz Wiêcej informacji o nowoœciach mo na znaleÿæ na stronach internetowych oraz

8 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 8 Oœwietlenie w szkole Warunki dobrego oœwietlenia By poprawnie rozwi¹zaæ problem oœwietlenia [1] nale y zadaæ sobie pytanie: "Co konkretnie musi dawaæ œwiat³o?", "Jakie zadania musi spe³niaæ?". Cz³owiek pracuj¹cy przy dobrym oœwietleniu musi mieæ zapewnion¹: pe³n¹ zdolnoœæ rozró niania szczegó³ów, sprawne spostrzeganie, komfort psychiczny i uczucie przyjemnoœci. Aby zrealizowaæ te cele, zwi¹zane z wydolnoœci¹ wzrokow¹ i wygod¹ widzenia, nale y przy projektowaniu oœwietlenia uwzglêdniæ kilka podstawowych zasad fizjologicznych, obejmuj¹cych warunki: dostatecznej luminancji, dostatecznego kontrastu, równomiernej luminancji otoczenia, unikania zbyt ma³ych rozmiarów k¹towych szczegó³ów i czasów przeznaczonych na ich postrzeganie. Powy sze wymagania powi¹zane s¹ z adaptacyjnymi w³aœciwoœciami wzroku ludzkiego. W sytuacji zbyt zró nicowanej luminancji otoczenia, oczy adaptowa³yby siê do ró nych poziomów œwiat³a, co jest mêcz¹ce. W szkole takimi newralgicznymi p³aszczyznami o znacznej ró nicy luminancji, na które uczeñ patrzy naprzemiennie, s¹ ciemna tablica i zeszyt. Przy przepisywaniu tekstu z tablicy bia³e kartki zeszytu i ciemna tablica wywo³uj¹ zmianê adaptacji oczu ucznia. W takiej sytuacji, by unikn¹æ mêcz¹cych dla oczu zmian, wystêpuje koniecznoœæ doœwietlenia tablicy. Zwiêkszenie luminancji tablicy ogranicza zmiany adaptacyjne. Zmiany te mog¹ byæ równie wywo³ane zbyt jaskrawymi powierzchniami œwiec¹cymi. Wystêpuje wówczas tak zwane zjawisko olœnienia. Szko³a Podstawowa nr 12 w Pile Sala lekcyjna w Szkole Podstawowej nr 12 w Pile Olœnienie mo e byæ wywo³ane jaskrawym Ÿród³em œwiat³a. Mówimy wtedy o olœnieniu bezpoœrednim. Olœnienie mo e wywo³aæ równie odbicie œwiat³a od powierzchni, na któr¹ patrzymy i wówczas mówimy o olœnieniu poœrednim. Szkodliwe olœnienie bezpoœrednie mo na ograniczyæ przez zastosowanie takich opraw oœwietleniowych, które maj¹ nisk¹ luminancjê w tych k¹tach, w których mog¹ byæ widziane przez obserwatora. Natomiast przez odpowiednie rozmieszczenie tych opraw na suficie, mo emy ograniczyæ wp³yw olœnienia poœredniego. Odbicia œwiat³a w materia³ach pracy s¹ szkodliwe jeszcze ze wzglêdu na inne zjawisko. W pracy szkolnej s¹ czêsto wykorzystywane materia³y o kierunkowym lub kierunkowo-rozproszonym charakterze odbicia œwiat³a (dotyczy to zw³aszcza druku i papieru b³yszcz¹cego). Œwiat³o odbite od tych materia³ów, powoduje pogorszenie warunków widzenia. Obni a siê kontrast luminancji i utrudnione jest wtedy czytanie czy pisanie. Problematyka oœwietlenia sali lekcyjnej Szko³a to najwa niejsze po domu rodzinnym miejsce dla ucznia. Tu zdobywa wiedzê i umiejêtnoœci. W Polsce ponad osiem milionów uczniów i studentów kszta³ci siê w ró nych szko³ach. Na to, w jakich warunkach odbywa siê edukacja, ma wp³yw wiele czynników. Jednym z nich jest œwiat³o. Szko³a Podstawowa nr 12 w Pile

9 9 Widzieæ wiêcej Philips Lighting Hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 1 w Pile Wp³yw oœwietlenia na pracê cz³owieka, na jego samopoczucie, a nawet na stan zdrowia ci¹gle jeszcze przez wiele osób jest niedoceniany. Œwiat³o nie tylko umo liwi obserwacjê otaczaj¹cej nas rzeczywistoœci, ale równie wp³ywa na to, jak siê w niej czujemy. Prawid³owy dobór oœwietlenia do wnêtrza, w którym pracujemy, jest bardzo wa ny. Szczególnie istotne jest poprawne oœwietlenie sali lekcyjnej czy wyk³adowej. Szko³a Podstawowa nr 12 w Pile Kilka godzin dziennie, œrednio 6, uczeñ przebywa w klasie, bior¹c udzia³ w zajêciach. Praca przez niego wykonywana nie polega tylko na obserwacji. Wymagane jest przecie du e skupienie uwagi i intensywne myœlenie. Równie nauczyciel, by przekazaæ wiedzê, umiejêtnoœci, rozwin¹æ zdolnoœci ucznia, musi mieæ odpowiednie warunki pracy. Dlatego problem w³aœciwego oœwietlenia w szkole zarówno œwiat³em naturalnym jak i sztucznym jest bardzo istotny. W Polsce nie przeprowadzono dot¹d kompleksowych badañ tego problemu. Jednak, aby okreœliæ w przybli eniu skalê zjawiska, mo na pos³u yæ siê danymi z Pañstwowego Zak³adu Higieny. W roku 1997 funkcjonowa³o szkó³ podstawowych i szkó³ œrednich. Szko³y te wykorzystywa³y ³¹cznie 290,1 tysiêcy pomieszczeñ lekcyjnych. Wszystkie te pomieszczenia powinny spe³niaæ wymagania Polskiej Normy. Stacje sanitarno-epidemiologiczne, dzia³aj¹ce w imieniu Inspekcji Sanitarnej, przebada³y pod wzglêdem jakoœci oœwietlenia sztucznego sal lekcyjnych w 1208 szko³ach podstawowych. W 48% szkó³ stwierdzono niedoœwietlenie sal. Dotyczy³o to 36% przebadanych pomieszczeñ. Czyli œrednio 1/3 sal lekcyjnych nie posiada³a odpowiedniego oœwietlenia. Do szkó³ podstawowych uczêszcza ponad piêæ milionów uczniów. Nara eni na z³e warunki oœwietleniowe byli zw³aszcza ci uczniowie, którzy uczestniczyli w zajêciach w godzinach popo³udniowych i wieczornych, jak równie ci, którzy ucz¹ siê w szko³ach, w których ze wzglêdu na otoczenie (wysokie drzewa, budynki) œwiat³o dzienne dociera do klas w niewystarczaj¹cej iloœci. Powy sze dane dotycz¹ tylko szkó³ podstawowych. Badania by³y przeprowadzane wyrywkowo zazwyczaj w placówkach eksploatowanych równie po zmierzchu i w szczególnoœci tych, co do których istnia³y przypuszczenia, e oœwietlenie jest nieodpowiednie. Nie wiadomo, jakie s¹ warunki oœwietleniowe w innych placówkach oœwiatowych. Jednak pomimo tego, e dane nie s¹ pe³ne, wskazuj¹ skalê problemu niedoœwietlenia sal dydaktycznych. Przemys³aw Oziemblewski [1] Jerzy B¹k "Obliczanie oœwietlenia ogólnego wnêtrz", WNT, Warszawa 1983 Szko³a Podstawowa nr 12 w Pile

10 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 10 Oprawy do oœwietlenia Oprawy marki Philips TCS 214 Funkcjonalne oprawy do œwietlówek TL-D z mo liwoœci¹ wyboru 5 rastrów i 2 kloszy zapewniaj¹cych ochronê przed olœnieniem. Rastry i klosze dostarczane s¹ razem z opraw¹. Konstrukcja odb³yœnika wraz z p³ytkami rastra pozwala uzyskaæ wysok¹ sprawnoœæ oprawy. Oprawa szeroko stosowana jest do oœwietlenia sal lekcyjnych, holi i korytarzy szkolnych. MODELLA TCS125 Rodzina opraw kloszowych ³¹cz¹cych w sobie funkcjonalnoœæ, nowoczesny wygl¹d i znakomite parametry œwietlne. Dziêki najwy szej jakoœci zastosowanym materia³om oprawa jest odporna na tzw. efekt ó³kniêcia, a klosze (mleczny i pryzmatyczny), na dzia³anie promieni UV. Mo liwoœæ zwieszania klosza pozwala na ³atw¹ konserwacjê i szybki dostêp do wnêtrza oprawy. Oprawy wystêpuj¹ w wersji na dwie œwietlówki. CENTURA TCS 098 Atrakcyjne oprawy do œwietlówek TLD z mo liwoœci¹ wyboru czterech rastrów zapewniaj¹cych ochronê przed olœnieniem. Nowoczesne i atrakcyjne wzornictwo pasuj¹ce do ka dego wnêtrza stwarza mo liwoœæ wielu zastosowañ zarówno w typowych jak i profesjonalnych aplikacjach. Oprawa w wersji asymetrycznej u ywana jest do doœwietlania tablic w salach lekcyjnych. TCS 097 Ekonomiczne oprawy do œwietlówek TL-D. Dwa rodzaje kloszy: opalizowany i pryzmatyczny pozwalaj¹ na osi¹gniêcie optymalnego rozsy³u œwiat³a dla wielu zastosowañ. Klosze dostarczane s¹ z oprawami. Oprawy wystêpuj¹ w wersji na jedn¹ lub dwie œwietlówki. TBS 233 Funkcjonalna oprawa modu³owa do wbudowania, na 2, 3 lub 4 œwietlówki TLD. Dostêpnych jest do wyboru 5 rastrów i 2 klosze. Zapewniaj¹ one ochronê przed olœnieniem. Oprawa przeznaczona jest do standardowych stropów podwieszanych o module 600 mm. Z wykorzystaniem dodatkowego (zamawianego osobno) zestawu uchwytów mo liwy jest monta opraw w wersji z rastrem, w stropach z niewidocznym profilem noœnym. TCH 475 Oprawy œwietlówkowe odporne na uderzenia pi³ki przeznaczone do sal sportowych. Solidna konstrukcja i siatka (zamawiana osobno) zabezpiecza Ÿród³a œwiat³a przed uderzeniem pi³k¹. Oprawy dostêpne s¹ w wersji symetrycznej i asymetrycznej. Mo na je mocowaæ bezpoœrednio do sufitu lub konstrukcji noœnej. TBS 515/615 Nowoczesne oprawy na energooszczêdne œwietlówki TL5 o wysokoœci wbudowania tylko 54 mm. Oprawy dostêpne z trzema rodzajami rastrów, z których dwa spe³niaj¹ wymogi OLC (wielokierunkowe ograniczenie luminancji) oraz dwoma rodzajami paneli wype³niaj¹cych. Oprawy s¹ dostarczane w komplecie ze Ÿród³ami œwiat³a i rastrem. Oprawy charakteryzuj¹ siê nieporównywaln¹ sprawnoœci¹ œwietln¹. Zastosowanie rastrów OLC zapewnia stworzenie najlepszych warunków pracy wzrokowej szczególnie w pracowniach komputerowych i biurach. Z wykorzystaniem dodatkowego (zamawianego osobno) zestawu uchwytów mo liwy jest monta opraw w stropach z niewidocznym profilem noœnym. Najbardziej energooszczêdne wersje: TBS615 2xTL5-28W. X-tendolight TPS498/TCS398 Oprawa oœwietlenia bezpoœredniego lub poœredniego/bezpoœredniego do œwietlówek TL-D lub energooszczêdnych TL5. Szeroka gama elementów optycznych. GONDOLA Po³¹czenie eleganckiego wzornictwa, funkcjonalnoœci z niezawodnoœci¹ i nowoczesnymi rozwi¹zaniami konstrukcyjnymi. Rodzina opraw Gondola to: 5 ró nych wzorów, szeroki zakres zastosowañ, ró norodnoœæ Ÿróde³ œwiat³a. Wytrzyma³oœæ na uderzenia (IK 10) sprawia, e mo na j¹ instalowaæ w miejscach nara onych na akty wandalizmu (korytarze, przejœcia, ubikacje itp.). Wysoki stopieñ szczelnoœci IP65 i IP66 pozwalaj¹ na monta oprawy w pomieszczeniach przemys³owych, ³azienkach, korytarzach i wszêdzie tam, gdzie wymagana jest tak wysoka szczelnoœæ oprawy.

11 11 Widzieæ wiêcej Philips Lighting obiektów dydaktycznych OptiVision MVF507 Sport spe³nia wa ne funkcje w ka dym spo³eczeñstwie. Obiekty sportowe czêsto znajduj¹ siê w pobli u osiedli mieszkaniowych. Podczas odbywaj¹cych siê zawodów, mieszkañcy pobliskich domów narzekaj¹ na zbyt intensywne oœwietlenie stadionów. By zapewniæ bezpieczeñstwo zawodnikom i kibicom, a jednoczeœnie komfort mieszkañcom, œwiat³o nie powinno wychodziæ poza granice oœwietlanych obiektów sportowych. Philips, jako œwiatowy lider w oœwietlaniu obiektów sportowych, odpowiada na rosn¹ce oczekiwania dotycz¹ce oœwietlenia przyjaznego œrodowisku, wprowadzaj¹c oprawy projektorowe OptiVision z zupe³nie now¹ asymetri¹. Ochrona terenu przed zbêdnym œwiat³em jest tak samo wa na jak jego dostarczanie. W przeciwieñstwie do innych opraw projektorowych, OptiVision znacznie ogranicza emisjê zbêdnego œwiat³a. OptiVision kieruje œwiat³o ku do³owi, zabezpieczaj¹c przed przedostawaniem siê œwiat³a poza oœwietlany obiekt. Poprawnie zamontowana oprawa OptiVision dostarcza maksimum œwiat³a. Ró nica jest ogromna. W przeciwieñstwie do innych opraw, OptiVision ogranicza zbêdne strumienie œwiat³a kilkakrotnie lepiej ni podobne oprawy. Zalety oprawy, takie jak wysoka sprawnoœæ, system ch³odzenia, kompaktowe rozmiary, to oszczêdnoœci. Wa ¹c tyko 16,8 kg OptiVision jest najl ejsz¹ opraw¹ na rynku, œwiec¹c¹ jaœniej ni inne oprawy projektorowe. OptiVision zwiêksza efektywnoœæ dziêki niewielkim rozmiarom i wadze. Dziêki temu mo na zaprojektowaæ maszty o mniejszej œrednicy, co obni y koszty ca³ej inwestycji. Doskonale nadaje siê do oœwietlania wszystkich boisk treningowych i niewielkich boisk osiedlowych czy szkolnych. Tipo 3 Uniwersalny projektor do wysokoprê nych lamp wy³adowczych 250 i 400W. Kompaktowa konstrukcja umo liwia ³atw¹ i szybk¹ instalacjê. Specjalnie kszta³towany odb³yœnik z najczystszego aluminium zapewnia najwy sze parametry œwietlne i wysok¹ sprawnoœæ. Oferowany w wersji zarówno symetrycznej jak i asymetrycznej. Dostarczany razem ze Ÿród³em œwiat³a. Doskona³y do ogólnych celów oœwietleniowych i ma³ych obiektów sportowych. Oprawy w marce Farel ORO RKP,RK,RKL Oprawa rastrowa na cztery œwietlówki proste TL-D 18W. Dostêpna z trzema rodzajami optyk, pozwalaj¹cych na swobodê w projektowaniu i zapewniaj¹cych optymalne parametry oœwietlenia. Raster typu RKP - raster wysoko polerowany paraboliczny, wykonany z aluminium wysokiej jakoœci i czystoœci, zapewniaj¹cy optymalny rozsy³ œwiat³a i sta³oœæ parametrów œwietlnych w czasie. Oprawy z tego typu optyk¹ s¹ nieodzowne przy projektowaniu sal szkolnych gdzie wystêpuje praca z monitorami PC i TV. Oprawa w p³aszczyÿnie C0- C180 spe³nia wymagania CIBSE ograniczenia olœnienia dla kat.2 - tj. dla typowych warunków pracy z czêstym wykorzystywaniem komputera. Raster RK - raster polerowany prosty wykonany z aluminium wysokiej jakoœci i czystoœci, wyj¹tkowo przydatny przy oœwietleniu ogólnym w biurze, gdzie du ¹ rolê odgrywa wysoka wydajnoœæ œwietlna, sprawnoœæ oprawy i wra enia estetyczne. Raster RKL - raster k¹towy lakierowany na bia³o. Polecany do oœwietlenia ogólnego np. ci¹gów komunikacyjnych, holi, pomieszczeñ socjalnych, korytarzy. ORN RKP, RK, RKL Rodzina opraw rastrowych przeznaczona do monta u bezpoœrednio na stropie do œwietlówek prostych TL-D 18W i 36W. Istnieje mo liwoœæ wyboru 3 rodzajów rastrów. Raster typu RKP jest wysoko polerowany, paraboliczny, wykonany z aluminium wysokiej jakoœci i czystoœci, zapewnia optymalny rozsy³ œwiat³a i sta³oœæ parametrów œwietlnych w czasie. Oprawy z tego typu optyk¹ s¹ nieodzowne przy projektowaniu sal szkolnych, gdzie wystêpuje praca z monitorami PC i TV. Oprawa w p³aszczyÿnie C0-C180 spe³nia wymagania CIBSE ograniczenia olœnienia dla kat.2 - tj. dla typowych warunków pracy z czêstym wykorzystywaniem komputera. OPK Oprawy œwietlówkowe OPK o IP 65 s¹ przeznaczone do oœwietlania obiektów przemys³owych, pracowni, hal, warsztatów szkolnych. W pomieszczeniach o wysokim stopniu zapylenia i wilgotnoœci. Tam, gdzie wymagana jest odpornoœæ na substancje agresywne chemicznie, t³uszcze, smary itp. zalecane jest stosowanie opraw typu OPK z kloszem wykonanym z tworzywa akrylowego. Do oœwietlania pomieszczeñ zagro onych wandalizmem, gara y, przejœæ podziemnych itp. zaleca siê stosowanie opraw z kloszem poliwêglanowym (OPK PC) odpornym na udary mechaniczne, ale o zmniejszonej odpornoœci na ró nego rodzaju zwi¹zki chemiczne, t³uszcze i smary. Oprawy typu OPK nadaj¹ siê do monta u na suficie, œcianach, w linie œwietlne lub jako oprawy wisz¹ce. Obudowa oprawy wykonana jest z tworzywa sztucznego wzmacnianego w³óknem szklanym. W zale noœci od typu oprawy specjalnie zaprojektowane klosze wykonane s¹ z poliwêglanu (OPK PC) lub tworzywa akrylowego (OPK), od których œciœle zale ¹ w³aœciwoœci opraw, a przez to ich zastosowania. Gruboœæ œcianek klosza jest tak dobrana, aby zapewniæ minimaln¹ absorpcjê œwiat³a (wiêksz¹ sprawnoœæ) a wzór, którym pokryty jest od strony wewnêtrznej klosz gwarantuje równomierny rozsy³ strumienia œwietlnego. Klosz mocowany jest do oprawy za pomoc¹ zamontowanych w korpusie metalowych zamków, które zapewniaj¹ odpowiedni docisk i utrzymanie szczelnoœci oprawy podczas u ytkowania, a zwieszanie klosza i odb³yœnika zapewnia ³atwy dostêp do osprzêtu elektrycznego i ³atwy monta oprawy do pod³o a.

12

13 13 Widzieæ wiêcej Philips Lighting ŒWIETLÓWKI LINIOWE NOWEJ GENERACJI Œwiat³o sztuczne nie tylko jest po to, by umo liwia³o obserwacjê otaczaj¹cej nas rzeczywistoœci, ale równie po to, byœmy czuli siê w niej dobrze. Dobre samopoczucie, zainteresowanie prac¹ oraz entuzjazm w istotny sposób wp³ywaj¹ na wydajnoœæ pracy i funkcjonowanie cz³owieka. Istotny jest równie aspekt ekonomiczny - tak w sferze inwestycyjnej jak równie póÿniej w eksploatacji. ród³a œwiat³a - œwietlówki liniowe Podstawowym Ÿród³em œwiat³a u ywanym do oœwietlania wnêtrz, m.in. szkó³, biur, jest œwietlówka liniowa. Dziêki swoim unikatowym cechom, energooszczêdnoœci i niskiej luminancji, sta³a siê niezast¹pionym rozwi¹zaniem szczególnie w niskich pomieszczeniach. Na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat nast¹pi³a prawdziwa rewolucja w ofercie tych Ÿróde³ œwiat³a - najpierw królowa³y lampy TL "T12", czyli œwietlówki o œrednicy 38 mm, a w po³owie lat osiemdziesi¹tych zast¹pi³y je bardziej wydajne lampy o mniejszej œrednicy TLD "T8" - 26 mm, które zast¹pi³y urz¹dzenia poprzedniej generacji. Pod koniec lat dziewiêædziesi¹tych nast¹pi³a kolejna rewolucja - Philips Lighting wynalaz³ i wprowadzi³ nowy standard œwietlówek liniowych - œwietlówki TL5 o œrednicy 16 mm. Teraz zmiany posz³y jednak dalej, œwietlówki sta³y siê nie tylko cieñsze, ale tak e krótsze, zyskuj¹c przy tym na skutecznoœci œwietlnej. Co wa ne, zredukowano do minimum zu ycie materia³ów i substancji niebezpiecznych (zawartoœæ rtêci to tylko 3mg). Miniaturyzacja œwietlówek, id¹ca w parze z wysok¹ skutecznoœci¹ œwietln¹ (do 105 lm/w!), daje ogromne mo liwoœci projektantom wnêtrz, a sta³o siê to dziêki równoczesnej miniaturyzacji opraw i znacznie lepszej mo liwoœci dystrybucji œwiat³a oraz dziêki nowoczesnej optyce. Barwa œwiat³a i stopieñ oddawania barw Ciep³e œwiat³o uspokaja i relaksuje, a ch³odne pobudza i inspiruje. Wybór barwy œwiat³a zastosowanych w danym pomieszczeniu lamp zale ny równie jest od poziomu natê enia oœwietlenia, obecnoœci lub braku œwiat³a dziennego, warunków klimatycznych oraz, oczywiœcie, osobistych preferencji. Badania wykaza³y, e wy sza temperatura barwowa (ch³odniejsze œwiat³o), jest preferowana przy wy szych poziomach natê enia oœwietlenia np. w laboratoriach i salach do prac technicznych. Natomiast przy braku œwiat³a dziennego preferowana jest ni sza temperatura barwowa (cieplejsze œwiat³o). Nie powinno siê mieszaæ Ÿróde³ œwiat³a bez uprzedniego sprawdzenia, czy ich barwa harmonizuje ze sob¹. Równolegle ze zmian¹ wymiarów œwietlówek nast¹pi³a znaczna poprawa innych parametrów, a w szczególnoœci tzw. stopnia oddawania barw (Ra), co oznacza e nowoczesne lampy bardzo wiernie oddaj¹ naturalne kolory i poprawiaj¹ atmosferê oraz warunki pracy i nauki. Wystêpuj¹ trzy podstawowe rodzaje tych lamp: - œwietlówki podstawowe z luminoforem jednopasmowym TLD Standard (Ra 50-70); - œwietlówki z luminoforem trójpasmowym Master TLD Super 80 New Generation (Ra >80); - œwietlówki z luminoforem wielopasmowym TLD 90 de Luxe (Ra >90). Ze wzglêdu na swoje walory s¹ rekomendowane do u ytku we wnêtrzach œwietlówki i lampy z rodziny Master TLD Super 80 New Generation, a tam gdzie wymogi s¹ szczególnie wysokie - lampy z rodziny TLD 90 de Luxe. Mo liwe jest zastosowanie szerokiego spektrum temperatury barwowej od ciep³ej 2700 K (oznaczenie na lampach z rodziny Super ), przez ch³odno-bia³¹ 4000 K (oznaczenie 840), do dziennej 6500 K (oznaczenie 865). Œwietlówki trójpasmowe Master TLD Super 80, aby osi¹gn¹æ dany poziom oœwietlenia, zu ywaj¹ a 30% mniej energii ni œwietlówki standardowe tej samej mocy. Przy projektowaniu instalacji oœwietleniowej pod uwagê brany jest rodzaj pracy, jaki bêdzie wykonywany w danym pomieszczeniu oraz to, jaki poziom natê enia oœwietlenia nale y osi¹gn¹æ, aby zapewniæ pracownikom mo liwoœæ odpowiedniego wykonywania obowi¹zków. Kiedy wydajnoœæ œwietlna spada poni ej 80% pocz¹tkowego poziomu, œwietlówki nie spe³niaj¹ ju norm, które przyjête by³y w za³o eniach. Dlatego wa nym parametrem w przypadku stosowania œwietlówek jest utrzymanie odpowiedniego strumienia œwietlnego w czasie eksploatacji. W przypadku stosowania œwietlówek standardowych strumieñ œwietlny ju po godzin spada do poziomu 75% wartoœci pocz¹tkowej. W œwietlówkach Master TLD Super 80 strumieñ œwietlny nie spadnie wiêcej ni o 12% nawet po godzin œwiecenia. W ten sposób œwietlówki te zapewniaj¹ sta³y poziom oœwietlenia w ci¹gu d³u szego czasu. Dlatego zastosowanie nieco dro szego, ale znacznie lepszego Ÿród³a œwiat³a, jakim jest œwietlówka Master TLD Super 80, nie tylko podnosi wydatnie jakoœæ oœwietlenia i samopoczucie osób, które w nim maj¹ przebywaæ, ale jednoczeœnie znacznie obni a koszty eksploatacji, redukuj¹c koszty wielokrotnej wymiany. Oprócz wielu wymienionych zalet, œwietlówki Master TLD Super 80 s¹ tak e produktem, który jest przyjazny dla œrodowiska. Dziêki zastosowaniu nowej technologii pokrywania luminoforem w œwietlówkach tych zawartoœæ rtêci - niezbêdnego w œwietlówce pierwiastka - zosta³a obni ona a o 80%, do zaledwie 3 mg w jednej lampie.

14 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 14 Ponadto, w oparciu o najnowsze osi¹gniêcia i postêp w technikach utylizacji, istnieje mo liwoœæ prawie ca³kowitego ponownego wykorzystania komponentów zu ytej lampy do produkcji nowych œwietlówek. Aby podkreœliæ te cechy, œwietlówki Master TLD Super 80 wyposa one zosta³y w charakterystyczne zielone trzonki. Rodzina œwietlówek Master TLD Super 80 zapewnia w³aœciwe rozwi¹zanie dla ka dego obszaru zastosowañ, zarówno w oprawach wbudowanych w sufit, w oprawach montowanych na suficie, oprawach podwieszanych do poœredniego i bezpoœredniego oœwietlenia, szynoprzewodach do hal przemys³owych w oprawach œciennych i w oœwietleniu rega³ów. W grupie œwietlówek TLD Super 80 Nowej Generacji s¹ równie lampy typu TLD Reflex posiadaj¹ce dodatkow¹ pow³okê refleksyjn¹ w postaci reflektora ukierunkowuj¹cego œwiat³o, naniesion¹ wewn¹trz rury. Jest to idealne rozwi¹zanie pozwalaj¹ce w ³atwy i równoczeœnie efektywny sposób usprawniæ istniej¹ce systemy oœwietleniowe wykonane w oparciu o proste oprawy oœwietleniowe bez uk³adów optycznych (np. belki monta owe) oraz stwarza zupe³nie nowe mo liwoœci konstruktorom opraw. Œwietlówka im d³u sza tym oszczêdniejsza Warto zwróciæ uwagê na fakt odpowiedniego doboru œwietlówek pod wzglêdem energooszczêdnoœci ca³ego systemu oœwietleniowego w klasie, sali gimnastycznej czy wreszcie ca³ej szkole. Najbardziej popularn¹ i wydajn¹ rodzin¹ œwietlówek liniowych jest Philips Master Super 80 New Generation. Jednak w obrêbie samej tej rodziny œwietlówek liniowych powinniœmy równie optymalizowaæ swój wybór. Zbyt rzadko nadal decydujemy siê na zastosowanie œwietlówek 58W o d³ugoœci 1500 mm, a w³aœnie ta œwietlówka jest najbardziej energooszczêdna i wydajna, zwa ywszy na fakt, e równie wtedy potrzeba mniej opraw. Pos³u my siê krótkim przyk³adem: Je eli w jednej auli lub sali konferencyjnej dla prawid³owego oœwietlenia potrzeba 10 opraw na dwie œwietlówki 58W Master TLD Super 80, to dla uzyskania tego samego natê enia w tym pomieszczeniu potrzeba a 80 szt (!!!) œwietlówek 18W Master TLD Super 80. Oto porównanie kosztów: Jak wynika z przeprowadzonej symulacji zdecydowanie korzystniej jest zastosowaæ œwietlówki d³ugie 1500 mm, poniewa przy porównywalnym natê eniu œwiat³a (razem strumieñ lamp) koszty inwestycyjne s¹ ponad 2 razy mniejsze! (2048z³/4176z³), a koszty zakupu i póÿniejszej wymiany Ÿróde³ œwiat³a s¹ ponad 3 razy mniejsze!!! (178z³/576z³). Wydajnoœæ z 1W zainstalowanej energii, przy zastosowaniu œwietlówek liniowych Master TLD, to w przypadku 18W wynosi 75 lm/w, a w przypadku 58W wynosi 90 lm/w, czyli œwietlówka im d³u sza tym oszczêdniejsza! System TL5 Opisane wczeœniej œwietlówki liniowe o œrednicy 16 mm da³y pocz¹tek stworzeniu najnowszego œwiatowego standardu w oœwietleniu, jakim jest System Oœwietleniowy TL5. Jest to nowa generacja sprzêtu oœwietleniowego, który odpowiada zapotrzebowaniom rynku na: energooszczêdne œwietlówki o niewielkich rozmiarach, mniejsze oprawy, daj¹ce wiêksz¹ swobodê w zakresie projektowym oraz najwy szej jakoœci optykê i elektronikê oœwietleniow¹. Ca³oœæ daje projektantom wiêksze ni dotychczas mo liwoœci tworzenia wnêtrz o ciekawej estetyce. Nowy system, tak e w zakresie oszczêdnoœci energii, przewy sza wszystkie inne stosowane do tej pory w oœwietleniu rozwi¹zania. Sumaryczne ograniczenie zu ycia energii w stosunku do rozwi¹zañ opartych na œwietlówkach standardowych mo e siêgaæ nawet do 70%. Osi¹gniêto to stosuj¹c nowe, bardziej efektywne œwietlówki TL5, udoskonalone elementy optyczne opraw, zoptymalizowane wartoœci strumienia œwietlnego i systemy automatycznego sterowania oœwietleniem. Przy wysokiej skutecznoœci œwietlnej, siêgaj¹cej nawet 105 lm/w, œwietlówki TL5 w oprawach o wysokiej sprawnoœci, pozwalaj¹ zredukowaæ moc zainstalowan¹ nawet do 8 W/m2. W porównaniu do rozwi¹zañ standardowych (12-20 W/m2) oznacza to istotne oszczêdnoœci. Instalacje TL5 umo liwiaj¹ radykalne obni enie wszystkich kosztów zwi¹zanych z ca³oroczn¹ eksploatacj¹ kompletnego systemu oœwietlenia, zarówno kosztów energii, jak i kosztów zakupu nowych lamp i ich wymiany. Dodatkowym czynnikiem energooszczêdnym jest utrzymywanie sta³ego strumienia œwietlnego œwietlówek TL5 w czasie eksploatacji (spadek strumienia œwietlnego po godzin pracy wynosi 5%, w systemie standardowym - 12%). Dziêki temu mo liwe jest stosowanie ni szych wartoœci wspó³czynnika zapasu przy projektowaniu oœwietlenia, a tym samym mniejszej iloœci opraw. Niezwykle wa n¹ cech¹ proponowanych nowych rozwi¹zañ jest mo liwie najwy szy komfort dla u ytkownika. Elementy optyczne OLC stosowane w oprawach systemu TL5 zapewniaj¹ bardzo wysoki komfort pracy wzrokowej, optymaln¹ sprawnoœæ oœwietlenia przy równoczesnym doskona³ym ograniczeniu olœnienia. Jest to idealne po³¹czenie komfortu i funkcjonalnoœci w dziedzinie oœwietlenia. Standardem w systemie TL5 jest stosowanie elektronicznych uk³adów stabilizacyjnozap³onowych wysokiej czêstotliwoœci. Zwi¹zane z tym zalety, poza oczywiœcie energooszczêdnoœci¹, to: brak têtnienia Ÿróde³ œwiat³a (brak efektu stroboskopowego), natychmiastowy bezmigotliwy zap³on, cicha praca, mniejsza o 25% emisja ciep³a, zwiêkszenie o 50% trwa³oœci œwietlówek, praca pod napiêciem sta³ym 230V (uk³ady oœwietlenia awaryjnego) oraz mo liwoœæ œciemniania opraw œwietlówkowych. Œwietlówki TL5 maj¹ trwa³oœæ godzin. Marek Marciniec

15 Innowacyjne oprawy œwietlówek TL5 dobre oœwietlenie jest sztuk¹ tbs 515 tbs x-tendolight tps 670/672/673 Philips Lighting Farel Mazury Sp. z o.o. ul. B. Chrobrego 8, Kêtrzyn, tel.: centrala 089/ , fax: 089/ Dzia³ realizacji zamówieñ: tel.: 089/ , tel.: 089/ , tel.: 089/ , tel.: 089/ , fax: 089/ Biura Handlowe i Projektowe: Pi³a, ul. Kossaka 150, tel.: 067/ , fax: 067/ Warszawa, Al. Jerozolimskie 195 b, tel.: centrala 022/ , tel.: 022/ , tel.: 022/ , tel.: 022/ , fax: 022/ Kêtrzyn, ul. B. Chrobrego 8, tel.: 089/ , tel.: 089/ , fax: 089/ Katowice, ul. Bytkowska 1b, tel.: 032/ , tel.: 032/ , tel.: 032/ , fax: 032/ Produkt nagrodzony Z³ot¹ Iskr¹ na targach Elektro Expo 2003 Carpe Diem

16 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 16 Przyk³adowe rozwi¹zanie typowych pomieszczeñ W tym artykule przedstawione zostan¹ przyk³ady oœwietlenia ró nych pomieszczeñ. Œwiat³o pe³ni w nich rolê s³u ebn¹ i jest dostosowane do funkcji pomieszczenia. Czêœci¹ wspóln¹ dla wszystkich przyk³adów jest troska o energooszczêdnoœæ, która towarzyszy ka dej propozycji oœwietleniowej. W opisie do przyk³adu podawany jest wskaÿnik mocy przypadaj¹cej na metr kwadratowy pomieszczenia. Dziêki niemu mo na wyliczyæ przybli on¹ wartoœæ mocy zapotrzebowanej dla pomieszczenia o innej powierzchni, lecz tej samej funkcji i porównaæ j¹ ze stanem istniej¹cym. 1. Oœwietlenie sali lekcyjnej Oœwietlenie sztuczne sali lekcyjnej spe³nia dwie funkcje. Jest oœwietleniem uzupe³niaj¹cym, gdy iloœæ œwiat³a dziennego jest niewystarczaj¹ca i oœwietleniem g³ównym, po zmierzchu. Najczêœciej oprawy s³u ¹ce doœwietleniu sali w porze dziennej s¹ czêœci¹ grupy opraw wykorzystywanych do oœwietlenia pomieszczenia w porze nocnej. Doœwietlenie sali powinno byæ tak zrealizowane, by kierunek padania œwiat³a by³ zgodny z kierunkiem œwiat³a wchodz¹cego przez okna, a pochodz¹cego od niebosk³onu. Gdy oœwietlenie sztuczne staje siê oœwietleniem g³ównym, wówczas musi spe³niaæ wiele wymagañ: powinna byæ zapewniona odpowiednio du a wartoœæ i równomiernoœæ natê enia oœwietlenia w sali. Wi¹ e siê to z wymogiem dostatecznej i równomiernej luminancji otoczenia. Bardzo dobre warunki oœwietleniowe mo na uzyskaæ, realizuj¹c system oœwietlenia poœredniego, w którym ca³y strumieñ œwiat³a oprawy skierowany jest na sufit. Uzyskane w ten sposób oœwietlenie pomieszczenia jest prawie bezcieniowe i pozbawione powierzchni mog¹cych wywo³aæ olœnienie czy te przeszkadzaj¹ce odbicia œwiat³a. Takie oœwietlenie jest jednak dro sze od systemu oœwietlenia bezpoœredniego, wymaga znacznych nak³adów inwestycyjnych i eksploatacyjnych. Stworzenie poprawnego oœwietlenia, z wykorzystaniem opraw daj¹cych œwiat³o czêœciowo bezpoœrednie, jest bardzo trudne i wymaga wnikliwej analizy problemu. Przy obu wariantach oœwietlenia konieczne jest jednak doœwietlenie ciemnej tablicy. Oprawa doœwietlaj¹ca j¹ musi byæ tak usytuowana, by nie by³a Ÿród³em olœnienia bezpoœredniego dla osoby stoj¹cej przy tablicy oraz olœnienia odbiciowego dla uczniów siedz¹cych w ³awkach. Przedstawiaj¹ to poni sze rysunki. Osoby obserwuj¹ce tablicê, wykonuj¹ce pracê siedz¹c¹, ulegaj¹ olœnieniu poœredniemu. Aby je ograniczyæ, nale y umieœciæ oprawy tak, aby odbija³y siê w matowej œcianie ponad górn¹ krawêdzi¹ tablicy. Natomiast osoba stoj¹ca przy tablicy mo e ulegaæ olœnieniu pochodz¹cemu bezpoœrednio od œwiec¹cej oprawy. Aby zmniejszyæ stopieñ tego olœnienia, umieszcza siê oprawê poza k¹tem obserwacji 45. Dla pracy siedz¹cej przyjmuje siê, e oko obserwatora znajduje siê na wysokoœci 1.2 m, a w przypadku pracy stoj¹cej 1.6 m. Oprawa mo e byæ umieszczona zgodnie z obszarem zamalowanym, w czêœci wspólnej dla obu przypadków. Rys. 1 Ograniczenie olœnienia poœredniego - obszar umiejscowienia oprawy Rys. 2 Ograniczenie olœnienia bezpoœredniego przez umieszczenie oprawy poza k¹tem obserwacji 45 Rys. 3 Ograniczenie olœnienia - obszar umiejscowienia oprawy doœwietlaj¹cej tablicê Sala lekcyjna w Zespole Szkó³ Ponadgimnazjalnych w Pile Najczêœciej spotykanym ustawieniem ³awek s¹ rzêdy wzd³u klasy. Celowe jest wówczas zastosowanie odpowiedniego oœwietlenia bezpoœredniego. Dobre warunki oœwietleniowe mo na uzyskaæ umieszczaj¹c oprawy bezpoœrednio na suficie w dwóch ci¹gach tworz¹cych linie œwietlne. Oprawy powinny wisieæ nad przejœciami miêdzy rzêdami ³awek. Takie umiejscowienie opraw zmniejsza wp³yw olœnieñ poœrednich, powstaj¹cych w wyniku odbicia Ÿród³a œwiat³a od b³yszcz¹cych powierzchni, a pogarszaj¹cych warunki widzenia. Dodatkowo powinna byæ przewidziana oprawa doœwietlaj¹ca tablicê. Mo na zastosowaæ tu oprawy asymetryczne TCS 098 1xTL-D58W I AS, umieszczone zgodnie z przedstawieniem na rysunku 3. Warunki oœwietleniowe zalecane przez Polsk¹ Normê Poni sze zalecenia wynikaj¹ z normy PN- 84/E oœwietlenie wnêtrz œwiat³em elektrycznym, która jest obowi¹zuj¹ca do czasu wprowadzenia nowej EN oœwietlenie miejsc pracy we wnêtrzach. Obecna norma PN-84/E zaleca, aby w klasie najmniejsze dopuszczalne œrednie natê enie oœwietlenia E œrednie wynosi³o 300 lx w ca³ym pomieszczeniu, na tablicach do pisania i planszach œciennych. Wymaga równie, by oœwietlenie by³o w pierwszej klasie ograniczenia olœnienia bezpoœredniego. Zaleca ponadto

17 17 Widzieæ wiêcej Philips Lighting oœwietlenia ogólnego dla szkolnych zapewnienie dobrej równomiernoœci oœwietlenia (Emin/Eœr>0.65) oraz wyeliminowane odbicia kierunkowego opraw od powierzchni tablicy. Oœwietlenie powinno stwarzaæ dobre warunki pracy. W nowej normie EN wyszczególnione s¹ dodatkowe pomieszczenia szkolne, w których najmniejsze œrednie natê enie oœwietlenia powinno wynosiæ 500 lx. Równie na tablicach wymaga ona 500 lx œredniego natê enia oœwietlenia. Tabela prezentuj¹ca zalecenia dla obiektów edukacyjnych w œwietle normy EN umieszczona jest przy artykule "Stan prawny krajowych i europejskich norm oœwietleniowych" na stronie 24. Przyk³ad Do oœwietlenia klasy o wymiarach 6m x 9m x 3m wystarczy szeœæ opraw dwuœwietlówkowych, rastrowych, typu TCS 214 2xTL-D36W IC L oraz dwie oprawy asymetryczne, typu TCS 098 1xTL-D58W I AS doœwietlaj¹ce tablicê. Wyposa one s¹ one w lampy TLD 36W/840 oraz TLD 58W/840. Uzyskane w ten sposób œrednie natê enie oœwietlenia klasy 421 lx posiada równomiernoœæ 0,65. Na tablicy o wymiarach 1,3m x 5m uzyskano œrednio 516 lx. Moc przypadaj¹ca na jeden metr kwadratowy w przedstawionym przyk³adzie wynosi 12,4 W. Rozk³ad natê enia oœwietlenia przedstawia rysunek 4. Do oœwietlenia klasy mo na zastosowaæ oprawy z elektronicznymi uk³adami stabilizuj¹co-zap³onowymi. Uzyskuje siê wówczas, przy tej samej liczbie opraw, 404 lx œredniego natê enia oœwietlenia przy równomiernoœci 0,65. Moc przypadaj¹ca na jeden metr kwadratowy wynosi wtedy 10,1 W. Daje to jeszcze wiêksz¹ energooszczêdnoœæ systemu oœwietleniowego. Jeœli wybran¹ klasê nale y oœwietliæ na poziom 500 lx, to wówczas oprawy TCS 214 2xTL-D36W IC L powinny byæ zast¹pione oprawami na œwietlówki 58W, czyli TCS 214 2xTL-D58W IC L. Iloœæ opraw w klasie nie ulega zmianie. Rys. 4 Rozk³ad natê enia oœwietlenia E w [lx] w przyk³adowej sali lekcyjnej na wysokoœci ³awek 2. Oœwietlenie sali komputerowej Problemy z oœwietleniem sali komputerowej wi¹ ¹ siê g³ównie z mo liwoœci¹ powstawania odbiæ w ekranach monitorów komputerowych. Odbicia te wywo³ywane s¹ zbyt jaskrawymi elementami. Mog¹ to byæ zarówno okna, jak i œwiec¹ce oprawy oœwietleniowe, a w szczególnych sytuacjach jasne ubranie osoby siedz¹cej przed komputerem. Oprawy oœwietleniowe zazwyczaj montowane s¹ na suficie. Przy du ych salach komputerowych, a do takich nale y zaliczyæ typow¹ salê lekcyjn¹, istnieje niebezpieczeñstwo pogorszenia warunków obserwacji przez powstanie wspomnianych odbiæ œwiat³a. Jednak nawet w du ych pomieszczeniach problem ten mo e nie wystêpowaæ, je eli monitory s¹ ustawione prawid³owo. Aby to sprawdziæ nale y w³¹czyæ œwiat³o w klasie i kolejno siadaæ przy ka dym stanowisku komputerowym, przy wy³¹czonym monitorze. Na czarnym ekranie doskonale widaæ, czy odbijaj¹ siê w nim jakiekolwiek oprawy oœwietleniowe. Je eli wystêpuje odbicie to wówczas mo emy zmieniæ ustawienie stanowiska tak, by oprawy nie odbija³y siê albo zastosowaæ specjalne oprawy oœwietleniowe tzw. darklighty. S¹ to oprawy ze specjalnym parabolicznym, wyb³yszczanym rastrem. Posiada on w odpowiednich k¹tach nisk¹ luminancjê, poni ej 200 cd/m 2. Œwiat³o w oprawie z takim rastrem jest silnie skierowane w dó³ pod oprawê, tak by na boki ucieka³o go bardzo ma³o. Dziêki temu odbicie oprawy w ekranie jest widziane jako ciemne. Je eli po sprawdzeniu oka e siê, e odbicia opraw w ekranach nie wystêpuj¹, to wystarczy tylko sprawdziæ u projektanta oœwietlenia, czy zastosowane przez niego oprawy daj¹ œwiat³o w I klasie ograniczenia olœnienia bezpoœredniego. Je eli jest to spe³nione, to przy dowolnym rodzaju zastosowanego rastra mamy dobre warunki oœwietleniowe do pracy. W sytuacjach zbyt du ej iloœci œwiat³a w sali komputerowej i osoby ubranej na jasno, mo e zaistnieæ przeszkadzaj¹ce odbicie postaci w ekranie. Wystarczaj¹cym poziomem natê enia oœwietlenia w takiej sali jest 300 lx. Najlepszym rozwi¹zaniem by³oby zrealizowanie oœwietlenia z mo liwoœci¹ regulacji strumienia œwietlnego Ÿróde³ w oprawie. Nowoczesne oprawy œwietlówkowe z elektronicznym uk³adem stabilizuj¹cozap³onowym (HFR) umo liwiaj¹ realizacjê funkcji œciemniania opraw, a tym samym dostosowania iloœci œwiat³a do wymaganych potrzeb. W Polskiej Normie oœwietlenie wnêtrz œwiat³em elektrycznym z 1984r. mo na spotkaæ siê z wymogiem oœwietlania pomieszczeñ, w których znajduj¹ siê komputery na poziomie 500 lx. Jednak e, dotyczy to zupe³nie innych pomieszczeñ ni te, z którymi obecnie mamy do czynienia. Ówczesne maszyny zajmowa³y znaczn¹ czêœæ tych pomieszczeñ. Noœnikami danych by³y wówczas taœmy lub karty perforowane. Sala komputerowa w Szkole Podstawowej nr 12 w Pile

18 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 18 Praca wykonywana wtedy polega³a na zupe³nie odmiennych czynnoœciach wzrokowych. I z tego wynikaj¹ inne wymagania oœwietleniowe. W nowej normie EN oœwietlenie miejsc pracy we wnêtrzach, która zast¹pi obecn¹, w salach komputerowych wymagane bêdzie 300 lx. Nale y te wspomnieæ, e stopieñ zagro enia odbiciami w ekranach jest wiêkszy na tych stanowiskach, w których praca odbywa siê na programach z ciemnym t³em (tak jak przy wy³¹czonym ekranie) i jasnymi znakami, a mniejszy stopieñ zagro enia wystêpuje gdy mamy do czynienia z jasnym t³em i ciemnymi znakami (obecnie wystêpuje to w wiêkszoœci programów). Przyk³ad Do oœwietlenia klasy o wymiarach 6m x 9m x 3m wystarczy szeœæ opraw dwuœwietlówkowych, rastrowych, typu TCS 214 2xTL-D36W IC C5 oraz oprawy asymetryczne, typu TCS 098 1xTL-D58W I AS doœwietlaj¹ce tablicê. Wyposa one s¹ one w lampy TLD 36W/840 oraz TLD 58W/840. Uzyskane w ten sposób œrednie natê enie oœwietlenia 342 lx posiada równomiernoœæ 0,83 (wyliczenia nie uwzglêdniaj¹ œwiat³a od opraw asymetrycznych). Moc przypadaj¹ca na jeden metr kwadratowy, w przedstawionym przyk³adzie, wynosi 9,8 W (bez opraw asymetrycznych), i 12,4 W (z dwoma oprawami asymetrycznymi). Oprawy wieszane s¹ bezpoœrednio na suficie. Rozk³ad natê enia oœwietlenia przedstawia rysunek 5. W przyk³adzie za³o ono, i ustawienia monitorów komputerowych s¹ takie, e mo liwa jest sytuacja wyst¹pienia odbiæ œwiec¹cych oprawy na ekranach. W zwi¹zku z tym zastosowano oprawy z wyb³yszczanym rastrem parabolicznym C5 o niskiej luminancji. 3. Oœwietlenie korytarza Korytarz w szkole, w czasie przerw w zajêciach, jest miejscem intensywnego ruchu. Dlatego w³aœciwe jego oœwietlenie jest bardzo istotne ze wzglêdów bezpieczeñstwa. Uczniowie na przerwach s¹ bardzo aktywni i zapewnienie wzglêdnego spokoju przez dy uruj¹cego nauczyciela wymaga du ej spostrzegawczoœci. A trudno, by tego wymagaæ przy ciemnym lub nierównomiernie oœwietlonym korytarzu. Jest to niezwykle wa ne w okresie jesienno-zimowym, kiedy to aura nie zawsze umo liwia wyjœcie uczniom na boisko szkolne. Jeszcze jednym argumentem za tym, by zatroszczyæ siê o w³aœciwe oœwietlenie korytarza, jest fakt czêstego wykorzystywania go jako miejsca, w którym odbywaj¹ siê apele i akademie. Mo na by nawet pokusiæ siê o oœwietlenie tej czêœci holu na poziomie 200 lx. Oprawy mog³yby byæ po³¹czone w dwa obwody, zapewniaj¹ce równomierne oœwietlenie na poziomie 100 lx ka dy. W zale noœci od potrzeb i spe³nianej funkcji, hol by³by oœwietlony tylko jedn¹ lub dwoma grupami opraw, tworz¹cymi w³aœciwe oœwietlenie. Przyk³ad Do oœwietlenia korytarza o wymiarach 4m x 20m x 3m wystarczy piêæ opraw dwuœwietlówkowych z kloszem mlecznym typu TCS 125 2xTL-D36W IC O. Wyposa one s¹ one w lampy TLD 36W/830. Oczywiœcie w rzeczywistoœci korytarze s¹ znacznie d³u sze, a prezentowany przyk³ad mo na traktowaæ jako propozycjê. Uzyskane œrednie natê enie oœwietlenia 121 lx posiada równomiernoœæ 0,65. Moc przypadaj¹ca na jeden metr kwadratowy wynosi 5,5 W. Oprawy wieszane s¹ bezpoœrednio na suficie, w odstêpach czterometrowych. Rozk³ad natê enia oœwietlenia przedstawia rysunek 6. Rys. 6 Rozk³ad natê enia oœwietlenia E w [lx] w przyk³adowym korytarzu 4. Oœwietlenie sto³ówki Miejscem, w którym codziennie spo ywane s¹ posi³ki, jest sto³ówka. Tutaj wa na jest atmosfera, by ka dy ze spokojem i z apetytem móg³ spo yæ swój posi³ek. Bardzo istotne jest wiêc zapewnienie takiego oœwietlenia, które dobrze odwzoruje naturalne kolory. Zalecane jest równie zastosowanie œwietlówek w barwie ciep³o-bia³ej. Przyk³ad Do oœwietlenia sto³ówki o wymiarach 10m x 16m x 3m wystarczy piêtnaœcie opraw dwuœwietlówkowych, z kloszem mlecznym, typu TCS 125 2xTL-D36W IC O. Wyposa one s¹ one w lampy TLD 36W/830. Uzyskane œrednie natê enie oœwietlenia 231 lx posiada równomiernoœæ 0,76. Moc przypadaj¹ca na jeden metr kwadratowy, w przedstawionym przyk³adzie, wynosi 8,3W. Oprawy wieszane s¹ bezpoœrednio na suficie. Rozk³ad natê enia oœwietlenia przedstawia rysunek 7. Rys. 5 Rozk³ad natê enia oœwietlenia E w [lx] w przyk³adowej sali komputerowej Korytarz w Szkole Podstawowej nr 12 w Pile Rys. 7 Rozk³ad natê enia oœwietlenia E w [lx] w przyk³adowej sto³ówce Przemys³aw Oziemblewski

19 19 Widzieæ wiêcej Philips Lighting Przyk³adowe rozwi¹zanie oœwietlenia ogólnego dla sali gimnastycznej Sala gimnastyczna to miejsce zmagañ i twórczej rywalizacji podnosz¹cej kulturê fizyczn¹ uczniów. Zajêcia mog¹ polegaæ na wykonywaniu æwiczeñ indywidualnych b¹dÿ gier zespo³owych, zatem wzrok podczas lekcji w sali gimnastycznej wykorzystywany jest bardzo ró norodnie. Wa ne jest wiêc oœwietlenie ca³ej przestrzeni pomieszczenia tak, aby podczas gry pi³ka nieustannie znajdowa³a siê w strumieniu œwiat³a. Dlatego nale y zadbaæ, aby zainstalowana by³a odpowiednia liczba punktów œwietlnych. Obecna norma PN-84/E zaleca, aby w sali gimnastycznej najmniejsze dopuszczalne œrednie natê enie oœwietlenia E œrednie wynosi³o 200 lx w ca³ym pomieszczeniu. Po wprowadzeniu nowej normy EN oœwietlenie miejsc pracy we wnêtrzach, w sali gimnastycznej wymagane bêdzie 300 lx. Wymagania dla ró nych dyscyplin sportowych okreœla norma PN-EN oœwietlenie stosowane w obiektach sportowych. Przyk³ad Do oœwietlenia sali gimnastycznej o wymiarach 12m x 24m x 7m wystarczy u yæ dwudziestu opraw dwuœwietlówkowych typu TCH 475 2xTLD58W. S¹ one wyposa one w lampy TLD 58W/840 oraz siatkê ZCH 475PG, która w doskona³y sposób zabezpiecza oprawê przed uderzeniem pi³ki. Uzyskane œrednie natê enie oœwietlenia 301 lx posiada równomiernoœæ 0,69. Moc przypadaj¹ca na jeden metr kwadratowy, wynosi 9,5W. Oprawy mocowane s¹ bezpoœrednio do sufitu lub konstrukcji noœnej. Rozk³ad natê enia oœwietlenia przedstawia rysunek 1. Rys. 1 Rozk³ad natê enia oœwietlenia E w [lx] w przyk³adowej sali gimnastycznej Tego typu oœwietlenie sali sportowej zapewnia odpowiedni¹ iloœæ œwiat³a nie tylko przy pod³odze, ale i w ca³ej przestrzeni, a zgrupowanie opraw w linie œwietlne u³atwia ich monta. W salach gimnastycznych czêsto oœwietlenie ogólne jest dodatkowo dzielone na sekcje umo liwiaj¹ce oœwietlenie tylko czêœci sali oraz uzyskanie mniejszych poziomów natê enia oœwietlenia. Przemys³aw Oziemblewski Oœwietlenie projektorowe sali sportowej Politechniki Œl¹skiej Stosowane oprawy oœwietleniowe musz¹ spe³niæ szereg innych, ni oœwietleniowe, wymagañ. Z uwagi na mo liwoœæ trafienia oprawy pi³k¹, musz¹ byæ one chronione przed uderzeniem. Istniej¹ tu dwie mo liwoœci: wprowadzenie dodatkowych, odrêbnych os³on (siatek) instalowanych przed opraw¹ lub stosowanie opraw, które ju posiadaj¹ takie zabezpieczenie. W zale noœci od wysokoœci sali sportowej mog¹ byæ stosowane ró ne rozwi¹zania oœwietleniowe. Dla niskich sal dobrym rozwi¹zaniem jest system oœwietlenia œwietlówkowego, natomiast w halach wysokich mo na stosowaæ projektory. Przy stosowaniu projektorów nale y jednak zwróciæ szczególn¹ uwagê na aspekty zwi¹zane z olœnieniem bezpoœrednim, które mo e powstaæ przy stosowaniu lamp o zbyt du ej mocy. Oœwietlenie oprawami TCH 475 ma³ej sali gimnastycznej w Szkole Podstawowej nr 12 w Pile

20 Widzieæ wiêcej Philips Lighting 20 modernizacje i realizacje Oœwietlenie szkó³ podstawowych w Kêtrzynie Proces modernizacji oœwietlenia w szko³ach podstawowych w Kêtrzynie rozpocz¹³ siê wraz z momentem powstania firmy Philips Lighting Farel Mazury. Sala lekcyjna w Szkole Podstawowej nr 5 w Kêtrzynie Rozpoczêto wtedy spotkania z lokalnym samorz¹dem i dyrektorami szkó³ podstawowych, na których przedstawiano znaczenie i korzyœci prawid³owego oœwietlenia sal lekcyjnych. Niebagateln¹ rolê w przekonaniu do modernizacji odegra³ czynnik spodziewanych korzyœci spowodowanych oszczêdnoœci¹ energii. Bior¹c pod uwagê powy sze czynniki, w³adze samorz¹dowe podjê³y decyzjê o wymianie oœwietlenia w Szko³ach Podstawowych nr 1,2,3 i 4. Plan zrealizowano w latach Oœwietlenie zosta³o zmodernizowane we wszystkich salach lekcyjnych szkó³ podstawowych (œrednio ok. 20 klas w ka dej szkole) jak równie na korytarzach. Przy modernizacji kierowano siê nastêpuj¹cymi zasadami: Sala jêzykowa w Szkole Podstawowej nr 5 w Kêtrzynie Szko³a Podstawowa nr 5 w Kêtrzynie - korytarz - œrednie natê enie oœwietlenia musi osi¹gn¹æ poziom Eœr. powy ej 300 lx w ca³ym pomieszczeniu i na tablicach do pisania; - równomiernoœæ oœwietlenia powinna osiagn¹æ Emin./Eœr.>65; - oœwietlenie nale a³o wykonaæ na pierwszej klasie ograniczenia olœnienia bezpoœredniego; - œrednie natê enie oœwietlenia Eœr. w korytarzach powinno wynosiæ powy ej 100 lx. Przed zmianami do oœwietlenia klas s³u y³y maj¹ce kilkanaœcie lat belki nasufitowe 2x40 W, a na korytarzach 1x40W. Do realizacji nowego oœwietlenia ogólnego klas zastosowano oprawy kloszowe z rodziny TCS 025 2xTL-D36W* natomiast doœwietlanie tablic oprawami TCS 058 1xTL- D58W* lub 1xTL-D36W* z odb³yœnikiem asymetrycznym. Na korytarzach umieszczono oprawy kloszowe TCS 025 2xTL-D36W*. W 2001 roku oddano do u ytku now¹ Szko³ê Podstawow¹ nr 5 na Osiedlu Piastowskim w Kêtrzynie. W tej szkole ju od samego pocz¹tku projektu oœwietlenia zrealizowano w oparciu o przedstawione wczeœniej zasady. Zastosowano oprawy rastrowe nasufitowe z rodziny TCS 214 2xTL-D36W lub TCS 214 1xTL-D58W z rastrem C5 lub M2, a do doœwietlania tablic, tam gdzie by³o to potrzebne, TCS 098 1xTL-D36W lub 1xTL- D58W z odb³yœnikiem asymetrycznym. Na korytarzach umieszczono równie oprawy z rodziny TCS 214 lub TCS 198 z rastrem L. Ogó³em w nowej szkole oœwietlono ok. 30 klas lekcyjnych. * Wymienione oprawy w obecnej ofercie Philips Lighting Farel Mazury zosta³y zast¹pione nowszymi o symbolach TCS 214, TCS 098 oraz TCS 097. Informacja o tych oprawach ujêta jest w artykule "Oprawy do oœwietlenia obiektów dydaktycznych" na stronie 10. Andrzej Horbaj

Oprawa LED INLENE Do zastosowañ w przemyœle

Oprawa LED INLENE Do zastosowañ w przemyœle Strona 1 z 8 Zalety B³yskawiczny ca³kowity zwrot inwestycji generowany przez energooszczêdne Ÿród³o œwiat³a, innowacyjny uk³ad optyczny oraz inteligentny system sterowania Oprawa LED w pe³ni konfigurowalna

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH Pozwalają zaoszczędzić do 80% energii elektrycznej i więcej! Strumień światła zachowuje 100% jakości w okresie eksploatacji nawet do 50.000 do 70.000 h tj. w okresie

Bardziej szczegółowo

Agralene. Op³acalne doœwietlanie. Agralene - Karta katalogowa (wer. 1.6) www.ledikopro.pl. Strona 1 z 10

Agralene. Op³acalne doœwietlanie. Agralene - Karta katalogowa (wer. 1.6) www.ledikopro.pl. Strona 1 z 10 Agralene Strona z Zastosowanie doœwietlanie uzupe³niaj¹ce dla upraw szklarniowych oœwietlenie fotoperiodyczne wyd³u aj¹ce naturaln¹ d³ugoœæ dnia oœwietlenie upraw bez dostêpu œwiat³a dziennego Zalety zwiêkszenie

Bardziej szczegółowo

Idealnie oœwietlona sypialnia krok po kroku

Idealnie oœwietlona sypialnia krok po kroku Idealnie oœwietlona sypialnia krok po kroku Sypialnia, to nie tylko miejsce do spania. To tu przechowujemy ubrania, szykujemy siê do wyjœcia, uciekamy od rzeczywistoœci w œwiat ksi¹ ek, a tak e pracujemy

Bardziej szczegółowo

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA KARTA SERWISOWA NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA Gratulujemy! Dokonali Pañstwo œwietnego wyboru: nowoczesne drewniane okna s¹ ekologiczne, a tak e optymalne pod wzglêdem ekonomicznym. Nale ¹ do najwa niejszych elementów

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Oœwietlenie miejscowe na stanowiskach o ró nym charakterze pracy wzrokowej

Oœwietlenie miejscowe na stanowiskach o ró nym charakterze pracy wzrokowej mgr in. ANDRZEJ PAWLAK Centralny Instytut Ochrony Pracy dr in. KRZYSZTOF ZAREMBA Politechnika Bia³ostocka Oœwietlenie miejscowe na stanowiskach o ró nym charakterze pracy wzrokowej œwietlenie miejscowe

Bardziej szczegółowo

Giving light a new experience

Giving light a new experience Philips Ledino Oprawa pod ogowa 69066/30/16 Giving light a new experience Chwy i nadaj kszta t. Ukierunkowany, precyzyjny strumie wiat a zamontowany na elastycznym ramieniu, które mo e znale si w dok adnie

Bardziej szczegółowo

CONSTRUCTOR. Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych. Deepstor P90 DRIVE -IN

CONSTRUCTOR. Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych. Deepstor P90 DRIVE -IN CONSTRUCTOR Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych Deepstor P90 CONSTRUCTOR Magazyn w miejsce korytarzy Rega³y wjezdne P90 daj¹ mo liwoœæ zwiêkszenia powierzchni magazynowania nawet o 90% w porównaniu

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKAT ISO 9001 PRODUCENT OPRAW OŒWIETLENIOWYCH. www.meskoagd.pl oprawy@meskoagd.pl tel./fax 041 253 33 72

CERTYFIKAT ISO 9001 PRODUCENT OPRAW OŒWIETLENIOWYCH. www.meskoagd.pl oprawy@meskoagd.pl tel./fax 041 253 33 72 CERTYFIKAT ISO 91 PRODUCENT OPRAW OŒWIETLENIOWYCH KATALOG 27 oprawy@meskoagd.pl tel./fax 41 253 33 72 OPF 24-1 Oprawy oœwietleniowe przemys³owe do œwietlówek Oprawa przeznaczona jest do oœwietlenia pomieszczeñ

Bardziej szczegółowo

KWADRA LED. Oprawa oœwietlenia awaryjnego IP20. 40 Sp. z o.o.

KWADRA LED. Oprawa oœwietlenia awaryjnego IP20. 40 Sp. z o.o. KWADA LED 1195/01 IP0 Wymiary oprawy 130 KWADA LED P - podtynkowa 104 75,5 96 oœwietlenia awaryjnego Zastosowanie Zadaniem oprawy KWADA LED jest doœwietlanie dróg ewakuacyjnych. Dostêpne s¹ wykonania oprawy

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Giving light a new experience

Giving light a new experience Philips Ledino Lampka sto owa 69079/11/16 Giving light a new experience Ta g adka, l ni ca jak szlachetny kryszta górski lampa sto owa o wietla przestrze promieniami ciep ego, bia ego wiat a. Wyj tkowe

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

DWP. NOWOή: Dysza wentylacji po arowej

DWP. NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej DWP Aprobata Techniczna AT-15-550/2007 SMAY Sp. z o.o. / ul. Ciep³ownicza 29 / 1-587 Kraków tel. +48 12 78 18 80 / fax. +48 12 78 18 88 / e-mail: info@smay.eu Przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

wêgiel 19 28 38 48 59 70 79 88 drewno 15 21 28 36 44 52 60 68

wêgiel 19 28 38 48 59 70 79 88 drewno 15 21 28 36 44 52 60 68 wêgiel drewno 19 28 38 48 59 70 79 88 15 21 28 36 44 52 60 68 Kocio³ SOLID EKO jest eliwnym, automatycznym kot³em na paliwa sta³e wyposa onym w dodatkowe rusztowe palenisko sta³e do spalania drewna kawa³kowego,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 Lambox Food Truck Korzyści sklepu mobilnego Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu firmy Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 1 Zabudowa LAMBox LAMBox to jeden

Bardziej szczegółowo

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu..

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. w którym będziemy mieszkać. Coraz więcej osób, korzystających ze standardowych projektów, decyduje się nadać swojemu

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

L A K M A R. Rega³y DE LAKMAR

L A K M A R. Rega³y DE LAKMAR Rega³y DE LAKMAR Strona 2 I. KONSTRUKCJA REGA ÓW 7 1 2 8 3 4 1 5 6 Rys. 1. Rega³ przyœcienny: 1 noga, 2 ty³, 3 wspornik pó³ki, 4pó³ka, 5 stopka, 6 os³ona dolna, 7 zaœlepka, 8 os³ona górna 1 2 3 4 9 8 1

Bardziej szczegółowo

inteligentne filmy, ekrany i szkła

inteligentne filmy, ekrany i szkła WŁĄCZONA WYŁĄCZONA inteligentne filmy, ekrany i szkła Wiele możliwości Smart Glass oferuje nowoczesne rozwiązania technologiczne, umożliwiające zmienianie przejrzystości szkła. Pozwalają one na połączenie

Bardziej szczegółowo

stoły biurowe STB COMFORT

stoły biurowe STB COMFORT stoły biurowe STB COMFORT MALOW stoły biurowe STB COMFORT 2 Firma Malow jest czo³owym producentem mebli metalowych w Polsce. Pocz¹wszy od 1989 roku, gama produkowanych przez nas mebli jest synonimem niezawodności,

Bardziej szczegółowo

KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A

KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A ZW 1. ZASTOSOWANIE REKUPERATORA ZW Rekuperator kompaktowy ZW to urz¹dzenie nawiewno-wywiewne umo liwiaj¹ce mechaniczn¹ wentylacje powietrzem

Bardziej szczegółowo

Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali

Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali FIBER LASER 2013 Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali przyczyni³o siê do stworzenia niezawodnego,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem

Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem THE A MEMBER OF R DEXION GROUP Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem SPEEDLOCK P90 Trwa³oœæ i ywotnoœæ produktu. Koncepcja systemu Speedlock P90 zak³ada maksymalizacjê powierzchni do sk³adowania

Bardziej szczegółowo

Katalog elementów 2010 2010

Katalog elementów 2010 2010 Katalog elementów 2010 2010 Firma GET jest firm¹ dostarczaj¹c¹ profesjonalny sprzêt budowlany najwy szej jakoœci. Dzia³amy na rynku europejskim od 2004. W tym czasie nie tylko stworzyliœmy trzy linie rusztowañ

Bardziej szczegółowo

WENTYLACJA + KLIMATYZACJA KRAKÓW NAWIEWNIKI WIROWE ELEMENTY WYPOSAŻENIA INSTALACJI WENTYLACJI I KLIMATYZACJI

WENTYLACJA + KLIMATYZACJA KRAKÓW NAWIEWNIKI WIROWE ELEMENTY WYPOSAŻENIA INSTALACJI WENTYLACJI I KLIMATYZACJI NAWIEWNIKI WIROWE ELEMENTY WYPOSAŻENIA INSTALACJI WENTYLACJI I KLIMATYZACJI SPIS TREŒCI 1. WIROWY NAWIEWNIK STROPOWY ST-DVL/R...1 2. WIROWY NAWIEWNIK STROPOWY ST-DVW i ST-DRW...8 WIROWY NAWIEWNIK STROPOWY

Bardziej szczegółowo

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 1. Informacje wstępne Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) w ramach nadzoru nad warunkami pobytu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA V1.1 (2011-02-21)

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA V1.1 (2011-02-21) MODU KAMERY KAM-1 z symetryzatorem INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA V1.1 (2011-02-21) 1. BEZPIECZEÑSTWO U YTKOWANIA I WARUNKI EKSPLOATACJI Przed przyst¹pieniem do instalacji modu³u kamery nale y zapoznaæ

Bardziej szczegółowo

E-9 09/04. Zespó³ kot³ów stoj¹cych SUPRASTAR MKN 90...1170-9 M/L. Materia³y projektowe. Uk³ady kaskadowe. Zawartoœæ opracowania:

E-9 09/04. Zespó³ kot³ów stoj¹cych SUPRASTAR MKN 90...1170-9 M/L. Materia³y projektowe. Uk³ady kaskadowe. Zawartoœæ opracowania: ateria³y projektowe 09/0 Zespó³ kot³ów stoj¹cych SUPRASTAR Uk³ady kaskadowe KN 90...70-9 /L Zawartoœæ opracowania: Strona. Typy dostarczanych kot³ów. Zakres stosowania kot³ów w uk³adach kaskadowych. Wyposa

Bardziej szczegółowo

LS RAILING SYSTEM. lineal ROZWI ZANIA KONSTRUKCJI SZKLANYCH KATALOG PRODUKTÓW. www.linealsystem.eu I info@linealsystem.eu I

LS RAILING SYSTEM. lineal ROZWI ZANIA KONSTRUKCJI SZKLANYCH KATALOG PRODUKTÓW. www.linealsystem.eu I info@linealsystem.eu I LS RAILING SYSTEM KATALOG PRODUKTÓW lineal ROZWI ZANIA KONSTRUKCJI SZKLANYCH www.linealsystem.eu I info@linealsystem.eu I regulacja odejœcia L S R A I L I N G S Y S T E M JESZCZE ATWIEJ, JESZCZE PRECYZYJNIEJ

Bardziej szczegółowo

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej docenianym systemem podnoszącym komfort użytkowników mieszkań, apartamentów i domów jednorodzinnych. Niestety

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Kategoria środka technicznego

Kategoria środka technicznego Nr zlecenia DEKRA: PKOL(W)/LODZ/08423/14/02/14 Nr zlecenia/szkody: Data zlecenia: 14-02-2014 DEKRA Polska - Centrala tel. (22) 577 36 12, faks (22) 577 36 36 Zleceniodawca: Marcin Migdalski PKO Leasing

Bardziej szczegółowo

Program modernizacji oświetlenia w jednostkach budżetowych SZKOŁY I UCZELNIE BUDYNKI URZĘDOWE TERENY ZEWNĘTRZNE

Program modernizacji oświetlenia w jednostkach budżetowych SZKOŁY I UCZELNIE BUDYNKI URZĘDOWE TERENY ZEWNĘTRZNE Program modernizacji oświetlenia w jednostkach budżetowych SZKOŁY I UCZELNIE BUDYNKI URZĘDOWE TERENY ZEWNĘTRZNE Firma ENSOR specjalizuje się w nowoczesnej modernizacji oświetlenia, mającej na celu zredukowanie

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Lighting people and places. Alu-Bay. Seria opraw oświetleniowych do wysokich pomieszczeń

Lighting people and places. Alu-Bay. Seria opraw oświetleniowych do wysokich pomieszczeń Lighting people and places Alu-Bay Seria opraw oświetleniowych do wysokich pomieszczeń Trwałe materiały wysokiej jakości gwarantujące możliwość wykorzystania opraw w trudnych warunkach. Możliwość wyboru

Bardziej szczegółowo

BRAMY SEGMENTOWE YETT WSZYSTKO CZEGO OCZEKUJESZ OD BRAM PIEKNO CIEPLO NIEZAWODNOSC BEZPIECZENSTWO

BRAMY SEGMENTOWE YETT WSZYSTKO CZEGO OCZEKUJESZ OD BRAM PIEKNO CIEPLO NIEZAWODNOSC BEZPIECZENSTWO BRAMY SEGMENTOWE YETT WSZYSTKO CZEGO OCZEKUJESZ OD BRAM PIEKNO CIEPLO NIEZAWODNOSC BEZPIECZENSTWO BRAMY GARAZOWE Yett 01Wymiary bram: szerokość od 1800 do 3000 mm; wysokość od 1900 do 2700 mm. Segmentowe

Bardziej szczegółowo

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie.

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie. Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych wymiarach do zastosowania w służbie zdrowie. PVS RVS System profili i połączeń dla rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE

ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE IDEA PUSH-BAR okucia budowlane kompleksowo drewno PCV aluminium ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE IDEA Zamkniêcie przeciwpaniczne IDEA zosta³o zaprojektowane i przetestowane na zgodnoœæ

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR System rur i kształtek wentylacyjnych SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH IZOLOWANYCH IZOLACJA 30 MM SYSTEM KOMINUS CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

Energooszczędne oświetlenie. Maciej Lewandowski Członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego, THORN

Energooszczędne oświetlenie. Maciej Lewandowski Członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego, THORN Energooszczędne oświetlenie. Maciej Lewandowski Członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego, THORN Energooszczędne oświetlenie Może przynieść oszczędności od 10 do nawet 85%. Inwestycje takie potrafią zwrócić

Bardziej szczegółowo

Lampy stosowane w oświetleniu ulicznym, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł LED

Lampy stosowane w oświetleniu ulicznym, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł LED Lampy stosowane w oświetleniu ulicznym, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł LED Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@wp.pl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki WPROWADZENIE WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

AERIS CA 350 VV EASE Zalety Informacje ogólne

AERIS CA 350 VV EASE Zalety Informacje ogólne AERIS CA 350 VV EASE Centrala wentylacyjna najnowszej generacji wyposażona w wymiennik przeciwprądowy o wysokiej sprawności oraz unikatowe wentylatory prądu stałego wyposażone w wirniki o konstrukcji zapewniające

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA. Instalacja sterownika USB

ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA. Instalacja sterownika USB ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA Instalacja sterownika USB 1 SIGMA PLATAN Sp. z o.o. 81-855 SOPOT, ul. Platanowa 2 tel. (0-58) 555-88-00, fax (0-58) 555-88-01 www.platan.pl e-mail: platan@platan.pl

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

SYSTEM WIZYJNY STEREO

SYSTEM WIZYJNY STEREO SYSTM WIZYJNY STRO PROUCNT: YSTRYBUTOR: 87-800 Włocławek, l. Kazimierza Wielkiego 6 tel./fax : (0//54) 2311005, 4112555 e-mail : office@renex.com.pl http// : www.renex.com.pl Rodzina mikroskopów Mantis,

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

stoły www.mmcite.com

stoły www.mmcite.com stoły mmcité Miasto Przestrzeń miejska to niezwykle fascynujące miejsce, gdzie ludzie spotykają się z historią. Jesteśmy szczęśliwi, że to właśnie na to miejsce skierowane są oczy i design naszej firmy.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Lepsze samopoczucie to lepsze oceny. Jaka jest korzyść dla dziecka?

Lepsze samopoczucie to lepsze oceny. Jaka jest korzyść dla dziecka? Lepsze samopoczucie to lepsze oceny Jaka jest korzyść dla dziecka? Gdy dziecko przebywa w szkole, warunki nauki znacząco wpływają na jego samopoczucie i skuteczność przyswajania wiedzy. Uczenie się może

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

Nasze produkty. Obrotniki rolkowe rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Urz¹dzenie do spawania rur, walczaków oraz arkuszy blachy.

Nasze produkty. Obrotniki rolkowe rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Urz¹dzenie do spawania rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Elko-77 dzia³a na polskim rynku spawalniczym od 35 lat i ma ponad 150 firm - partnerów wspó³pracuj¹cych na bie ¹co. Specjalizacj¹ firmy jest mechanizacja i wyposa enie w Ÿród³a pr¹du indywidualnych stanowisk

Bardziej szczegółowo

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja Chillout w pracy Wypoczęty pracownik to dobry pracownik. Ciężko z tym stwierdzeniem się nie zgodzić, ale czy możliwy jest relaks w pracy? Jak dzięki aranżacji biura sprawić frajdę pracownikom? W każdej

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja pakowania

Automatyzacja pakowania Automatyzacja pakowania Maszyny pakuj¹ce do worków otwartych Pe³na oferta naszej firmy dostêpna jest na stronie internetowej www.wikpol.com.pl Maszyny pakuj¹ce do worków otwartych: EWN-SO do pakowania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne

CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne Str. 1 typ T1001 2000mm 45mm 6mm Czujnik ogólnego przeznaczenia wykonany z giêtkiego przewodu igielitowego. Os³ona elementu pomiarowego zosta³a wykonana ze stali nierdzewnej.

Bardziej szczegółowo

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół ZARZĄDZENIE Nr 98/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 13.01.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl TÜV Rheinland Polska Nowy Znak Odpowiadamy na Pañstwa pytania Odpowiadamy na Pañstwa pytania wszystko czego chc¹ siê Pañstwo dowiedzieæ na temat nowego znaku TÜV Rheinland. Zgodnie z has³em Jeden dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Łańcuchy trakcyjne do maszyn leśnych. dla John Deere Forestry Oy

Łańcuchy trakcyjne do maszyn leśnych. dla John Deere Forestry Oy Łańcuchy trakcyjne do maszyn leśnych dla John Deere Forestry Oy Najnowocześniejsze technologie do najcięższych zastosowań. Niezawodność i oporność na zużywanie się są najważniejszymi czynnikami wpływającymi

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

OKNA LAMELOWE WENTYLACJA

OKNA LAMELOWE WENTYLACJA OKNA LAMELOWE WENTYLACJA Okna lamelowe s¹ specjaln¹ wersj¹ okien obrotowych. Skrzyd³a okienne i ramy wykonane s¹ z profili aluminiowych, przy czym mo liwe s¹ wykonania izolowane i nieizolowane termicznie.

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

PLANOVA KATALOG 2012

PLANOVA KATALOG 2012 KATALOG 2012 GONDOLA NA KWIATY gondola - cynk galwaniczny + farba proszkowa, standardowe kolory - podest RAL 7045, obudowa - RAL 1003. pó³ka metalowa przykrêcana do gondoli ma 11 okr¹g³ych otworów do wk³adania

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

na otaczający świat pozytywnie wpłynąć

na otaczający świat pozytywnie wpłynąć nie tylko ekologia Słońce nieprzerwanie dostarcza energii, której zamiana na ciepło jest rozwiązaniem czystym i prostym. Dzisiejsze technologie są na tyle rozwinięte, aby energia słoneczna mogła być dostępna

Bardziej szczegółowo

Zachowaj œwie oœæ gama Top Tray. Tacki ze spienionego polistyrenu (EPS) do wszystkich rodzajów drobiu, miêsa i ryb, serów, warzyw i owoców.

Zachowaj œwie oœæ gama Top Tray. Tacki ze spienionego polistyrenu (EPS) do wszystkich rodzajów drobiu, miêsa i ryb, serów, warzyw i owoców. Zachowaj œwie oœæ gama Top Tray Tacki ze spienionego polistyrenu (EPS) do wszystkich rodzajów drobiu, miêsa i ryb, serów, warzyw i owoców. Top Trays Miêso, drób i ryby d³u ej œwie e Huhtamaki jest jednym

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU UTWÓR DLA GDAŃSKA. Symfonia Gdańska Dźwięki Miasta

REGULAMIN KONKURSU UTWÓR DLA GDAŃSKA. Symfonia Gdańska Dźwięki Miasta REGULAMIN KONKURSU UTWÓR DLA GDAŃSKA. Symfonia Gdańska Dźwięki Miasta Stowarzyszenie Artystyczne Lustra z siedzibą w Gdyni zwane dalej Organizatorem, ogłasza otwarty Konkurs na utwór muzyczny, który będzie

Bardziej szczegółowo

DOJRZA Oή W KA DYM DETALU

DOJRZA OŒÆ W KA DYM DETALU DOJRZA OŒÆ W KA DYM DETALU Nowoczesna konstrukcja i perfekcja formy oraz koloru, trwa³oœæ, pewnoœæ pracy i komfortu cieplnego. Bogaty wybór opcji, innowacyjna technika palnikowa i regulacji, jak równie

Bardziej szczegółowo

Ergonomia (1) VIII. SZKOLENIE PRACOWNIKÓW ADMINISTRACYJNO-BIUROWYCH. Cel przystosowania stanowisk do zasad ergonomii:

Ergonomia (1) VIII. SZKOLENIE PRACOWNIKÓW ADMINISTRACYJNO-BIUROWYCH. Cel przystosowania stanowisk do zasad ergonomii: Ergonomia (1) stanowisk wyposa onych w monitory ekranowe ergonomia ERGONOMIA to interdyscyplinarna nauka, zajmuj¹ca siê przystosowaniem, narzêdzi, maszyn, œrodowiska i warunków pracy do anatomicznych i

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

GDYNIA moje miasto. Księga Znaku Promocyjnego

GDYNIA moje miasto. Księga Znaku Promocyjnego GDYNIA moje miasto Księga Znaku Promocyjnego SPIS TREŚCI 01 ELEMENTY BAZOWE 01.01... Znak podstawowy 01.02... Kolorystyka 01.03... Budowa znaku 01.04... Znak w wersjach uproszczonych 01.05... Znak w wersji

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

PL 205289 B1 20.09.2004 BUP 19/04. Sosna Edward,Bielsko-Biała,PL 31.03.2010 WUP 03/10 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289

PL 205289 B1 20.09.2004 BUP 19/04. Sosna Edward,Bielsko-Biała,PL 31.03.2010 WUP 03/10 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 359196 (51) Int.Cl. B62D 63/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.03.2003

Bardziej szczegółowo

Automatyczne Systemy Infuzyjne

Automatyczne Systemy Infuzyjne Automatyczne Systemy Infuzyjne Wype nienie luki Nie ma potrzeby stosowania skomplikowanych i czasoch onnych udoskonaleƒ sprz tu infuzyjnego wymaganych do specjalistycznych pomp. Pompy towarzyszàce pacjentowi

Bardziej szczegółowo

Katalog elementów 2010 2010

Katalog elementów 2010 2010 Katalog elementów 2010 2010 Firma GET jest firm¹ GET Sp. z o.o. dostarczaj¹c¹ profesjonalny sprzêt budowlany najwy szej jakoœci. Dzia³amy na rynku europejskim od 2004. W tym czasie nie tylko stworzyliœmy

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM PSO jest uzupełnieniem Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania obowiązującego w GCE. Precyzuje zagadnienia

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

SMARTBOX PLUS KONDENSACYJNE M O D U Y G R Z E W C Z E

SMARTBOX PLUS KONDENSACYJNE M O D U Y G R Z E W C Z E KONDENSACYJNE M O D U Y G R Z E W C Z E ISYS Sp. z o.o. Raków 26, 55-093 Kie³czów, tel. (071) 78 10 390, biuro@isysnet.pl, www.isysnet.pl Kondensacyjne modu³y SMARTBOX Plus charakteryzuj¹ siê bardzo wysok¹

Bardziej szczegółowo