Każda okrągła rocznica skłania do wspomnień, refleksji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Każda okrągła rocznica skłania do wspomnień, refleksji"

Transkrypt

1 Każda okrągła rocznica skłania do wspomnień, refleksji i podsumowań. 10 lat niby niewiele, ale ile przez ten czas udało się zrobić. Ile ważnych rzeczy się wydarzyło! Nie jest łatwo na stronach tej publikacji opowiedzieć historię powstawania organizacji, tworzenia czegoś zupełnie nowego, nieznanego na lokalnym gruncie. Jeszcze trudniej oddać atmosferę tych tygodni, miesięcy, lat, zmagań z problemami, ale i satysfakcji, gdy się coś udawało W tej publikacji staraliśmy się zebrać w jednym miejscu najważniejsze wydarzenia i projekty. Ze względu na różny stopień dokumentacji przedsięwzięć, nie było to łatwym zadaniem. Wiele inicjatyw mogło zostać w tym opracowaniu pominiętych, co nie umniejsza ich wagi. Jesteśmy dumni, że udało nam się zrealizować ponad 40 projektów, inicjatyw, przedsięwzięć, które w sposób chronologiczny zaprezentowaliśmy w naszym Kalendarium. Zapraszam do przeczytania o tym jak działamy, dla kogo, z kim i dlaczego, bo tego nie da się opowiedzieć w kilku zdaniach. Stowarzyszenie DOGMA to Stowarzyszenie niezwykłe. Bo czy nie jest niezwykłe to, że każdego roku kilkaset osób przychodzi do nas po poradę, na różnego typu zajęcia i włącza się w różne przedsięwzięcia? Najważniejsi bowiem w naszej pracy są ludzie, z którymi stykamy się każdego dnia i którzy stanowią sens naszej działalności. Dlatego najwspanialszą nagrodą dla nas za naszą pracę są wszystkie ciepłe słowa uczestników naszych zajęć, które przytaczamy w naszej publikacji. Niezwykły jest też nasz zespół. Są to ludzie aktywni, zaangażowani, odpowiedzialni, otwarci i kreatywni, którzy w działaniu poprzez Stowarzyszenie wykorzystują swoją wiedzę i energię, a także optymizm. Będziecie Państwo mieli okazję poznać ich bliżej w naszej publikacji. Mamy szczęście, że przez te 10 lat na swojej drodze spotykaliśmy życzliwych przedstawicieli władz samorządowych i uczelni wyższych, że komisjom konkursowym przyznającym dotacje podobały się nasze projekty, a dzięki temu urośliśmy w siłę. Niezwykle cenimy sobie opinie przedstawicieli różnych instytucji i organizacji, które przytaczamy w naszej publikacji. Publikację tą dedykujemy tym, którzy przez całą dekadę wspierali nasze działania, żeby Stowarzyszenie DOGMA było organizacją wiarygodną dla ludzi potrzebujących oraz atrakcyjną dla ludzi aktywnych. I niech tak pozostanie w Państwa sercach i umysłach. Obiecujemy, że dalej będziemy przez kolejne 10 lat., a może jeszcze dłużej? Dziękujemy i zapraszamy do dalszej współpracy i zmieniania świata na lepsze! Iwona Serbeńska Słowo wstępne Prezes zarządu Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA

2 Spis treści 1. Słowo wstępne 1 2. O nas 2 3. Nasze działania 4 Obszar I Poradnictwo prawne i obywatelskie oraz edukacja obywatelska 4 Obszar II Zdrowie i rekreacja 10 Obszar III Inicjatywy edukacyjna 15 Obszar IV Wspieranie inicjatyw pozarządowych Nasz zespół Inni o nas 42 Referencje 47 Piszą o nas Kalendarium 50 2

3 O nas Stowarzyszenie DOGMA powstało z myślą o wspieraniu inicjatyw obywatelskich koncentrując się na poradnictwie prawnym i obywatelskim. W ciągu dekady swego istnienia Stowarzyszenie systematycznie poszerzało pole swej działalności o kolejne obszary, koncentrując się nie tylko na poszerzaniu dostępu obywateli do bezpłatnego poradnictwa prawnego poprzez zapewnienie ciągłego funkcjonowania Biura Bezpłatnych Porad Prawnych i Obywatelskich, ale również prowadząc działalność szkoleniową skierowaną przede wszystkim do organizacji pozarządowych, prowadząc badania dotyczące aktywności społecznej mieszkańców powiatu mikołowskiego czy wspierając działalność Powiatowego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Do głównych obszarów naszych działań należy: poradnictwo prawne i obywatelskie oraz edukacja obywatelska, promocja turystyki, zdrowia oraz inicjatywy edukacyjne na rzecz młodzieży i osób starszych, krzewienie wiedzy na temat nowych technologii, wspieranie organizacji pozarządowych. Zostały one zaprezentowane na kolejnych stronach naszego wydawnictwa. Pracujemy metodą projektową w celu pozyskiwania funduszy na wzbogacenie oferty i profesjonalizację świadczonych przez Stowarzyszenie usług. Stowarzyszenie wspiera też i aktywizuje inne organizacje pozarządowe. Trudno jest w kilku zdaniach opowiedzieć o całej działalności Stowarzyszenia, zachęcam więc do lektury. 3

4 Nasze działania Obszar I poradnictwo prawne i obywatelskie oraz edukacja obywatelska Prawo dla wielu osób jest zupełnie nieznanym rejonem, a wynika to z wyobrażenia jakie kreują media, przedstawiające prawników jako osoby wyrachowane, bezuczuciowe i łaknące tylko naszych pieniędzy. Ponadto nazbyt s k o m p l i k o w a n e i rozbudowane regulacje prawne są dla większości obywateli przeszkodą nie do pokonania bez profesjonalnej pomocy prawnika. Zmiany w prawie następują bardzo szybko, język w którym są formułowane jest hermetyczny i niezrozumiały dla większości z nas. Obywatele często nie znają nawet podstawowych swoich uprawnień. Mają problem ze zrozumieniem pism, jakie otrzymują i sformułowaniem własnych. 4 Dziesięciolecie Masz prawo znać prawo Od kiedy dotknął nas kryzys, kłopoty przeciętnych Kowalskich się nasiliły. Braki finansowe w budżetach rodzinnych spowodowały zwiększenie problemów. Zmniejszyła się liczba miejsc pracy, wzrastały zadłużenia czynszowe, na otrzymanie zasiłku było za dużo, a na życie za mało. Kłopoty przytłaczały rodzinę, a przeciętny Kowalski, bezradny i zagubiony, usiłował znaleźć rozwiązanie. Szukanie pomocy w różnych instytucjach nie zawsze się udawało, bo inny Kowalski, z drugiej strony okienka, miał zbyt mało cierpliwości na wysłuchanie klienta, a może nie miał czasu i odsyłał go do innej instytucji. I tak problem narastał. Próbuje go rozwiązać Stowarzyszenie na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA. 5 lat temu utworzyło Bezpłatne Biuro Porad Prawnych, w którym pełnią dyżury profesjonalni prawnicy, udzielając porad osobom, których nie stać na wynajęcie prawnika. Wielu potrzebujących znalazło zrozumienie, pomoc i sposób na rozwiązanie problemów. Z wielkim zaangażowaniem pomagają znaleźć rozwiązanie pracujący w Biurze prawnicy w większości członkowie naszego Stowarzyszenia: mec. Łukasz Prętkiewicz, Zbigniew Wójcik, Monika Jędral-Sosulska, Izabela Kisiel, Aleksandra Bierońska, mec. Łukasz Churas. Obywatele często nie znają nawet podstawowych swoich uprawnień. Mają problem ze zrozumieniem pism, jakie otrzymują i sformułowaniem własnych. Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA Najważniejsi w naszej pracy są ludzie, z którymi stykamy się każdego dnia i którzy stanowią sens naszej działalności, mówi mecenas Łukasz Prętkiewicz. Każda sprawa rozwiązana przez nasze Biuro Porad to nie tylko kolejny numer klienta w archiwum. To przede wszystkim problem, a nierzadko życiowy dramat człowieka, którego nie opuszcza poczucie bezsilności i bezradności; człowieka, któremu próbujemy pomóc w znalezieniu wyjścia z jego trudnej sytuacji oraz staramy się pokazać, jak wielka siła drzemie w nim samym i jak wiele od niego zależy. Jakiś czas temu zgłosiła się do mnie Pani skierowana przez zaprzyjaźniony MOPS. Podczas porady usłyszałem, że komornik zajął jej konto. Pani obawiała się także możliwości utraty domu odziedziczonego po swojej mamie. Chodziło o niespłacony kredyt gotówkowy sprzed wielu lat zaciągnięty zanim straciła pracę i popadła w chorobę. Pouczyłem Ją aby bezzwłocznie skierowała się do komornika i ustaliła na podstawie jakiego tytułu wykonawczego oraz z czyjego wniosku prowadzona jest egzekucja. Na kolejnym naszym spotkaniu pomogłem klientce w napisaniu sprzeciwu od nakazu zapłaty i wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego sprzeciwu. Wierzycielem okazała się jedna z dużych firm windykacyjnych, natomiast sama wierzytelność uległa przedawnieniu kilka lat wcześniej.

5 Sąd przychylił się do wniosku, przyjął i przekazał sprzeciw do rozpoznania. Ponieważ w sprzeciwie podniosłem m.in. zarzut przedawnienia roszczeń, firma windykacyjna cofnęła powództwo a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Warto wskazać, że w tej sprawie same odsetki były niemal o 150% większe niż kwota niespłaconej pożyczki. Poradnictwo Prawnicy w naszym Biurze starają się pomóc w takich jak ta i wielu innych sytuacjach. Oczywiście wszystko odbywa się bezpłatnie. Tragedie ludzkie są wszechobecne, jednak wspólnie zawsze możemy znaleźć odpowiednie rozwiązanie. Dzięki takim Biurom Bezpłatnych Porad prawo przestanie być obce, co może zachęcić ludzi do dochodzenia swych praw i zapewnić poczucie, że nawet najtrudniejsza i najżmudniejsza sprawa posiada swoje rozwiązanie. Przez te prawie 5 lat odkąd uczestniczę w udzielaniu porad w ramach działalności Biura przewinęło się bardzo wielu ludzi i spraw, mówi Zbigniew Wójcik. Jedną z takich, które zapadły mi w pamięć była sprawa Pani, która ubiegała się o rentę z ZUS. Sprawa w skutek odmownej decyzji ZUS i odwołania Pani trafiła do Sądu, a Pani do mnie trafiła na tydzień przez ostatnią rozprawą. Podczas procesu wydane zostały dwie opinie biegłych sądowych, które potwierdzały zasadność odwołania od negatywnej decyzji ZUS. W rozmowie przekazałem jej, że sprawa w takim stanie faktycznym powinna się zakończyć korzystnym dla niej wyrokiem. Niestety po tygodniu Pani pojawiła się ponownie z informacją, iż Sąd Okręgowy oddalił jej odwołanie. Po uzyskaniu uzasadnienia wyroku pomogłem tej osobie napisać apelację i po niemal kolejnym roku sprawa zakończyła się korzystnym dla niej wyrokiem Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przyznał jej rentę. Do dnia dzisiejszego nie wiem co było przyczyną takiego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, nie potrafiłem racjonalnie wytłumaczyć tej osobie treści takiego wyroku, ale na szczęście sprawa miała pozytywny finał w Sądzie Apelacyjnym. Zadaniem Biura jest udzielanie szukającym pomocy osobom informacji o tym, jakie prawa im przysługują i jakie są sposoby rozwiązywania problemów, a także wspólne opracowywanie planu działania. Rolą naszego Biura Porad nie jest wsparcie w rozumieniu przyjdź, a zrobię to za Ciebie, lecz przyjdź, a pokażę Ci różne możliwości działania. 5

6 Nasze działania Problemy, o których ludzie rozmawiają z prawnikiem są okryte tajemnicą, a porady są b e z p ł a t n e i to jest ważne w tego rodzaju działalności, bo pomoc skierowana jest przede wszystkim do osób, które borykają się z kłopotami, a nawet cierpią biedę. Sprawy, z którymi przychodzą nie są łatwe, często wymagają wielokrotnych spotkań i dyskusji, by osiągnąć pomyślny finał. Dotyczą spraw sądowych, zusowskich, rozwiązywania problemów rodzinnych, roszczeń finansowych, świadczenia zasiłków, kłopotów mieszkaniowych i innych. W dzisiejszych czasach jest ich mnóstwo i mnóstwo zagubionych ludzi, którzy sami nie potrafią ich rozwiązać. Najczęstszymi problemami, z którymi spotykam się na dyżurach są sprawy rodzinne, mówi Monika Jędral-Sosulska, nasza prawniczka. Często są to osoby, które boją się wykluczenia ze środowiska i są zastraszane. Pamiętam historię Pani po 80 roku życia, która darowała swój dom będący dorobkiem jej życia swojej córce i zięciowi. Pani w akcie darowizny zastrzegła sobie prawo do dożywotniej bezpłatnej służebności mieszkania. Początkowo wszystko układało się poprawnie. Życie rodzinne przebiegało bez zarzutów. Po około 5 latach zaczęły pojawiać się drobne konflikty rodzinne, które z czasem urosły do niebotycznych wymiarów połączonych z agresją słowną i fizyczną wobec tej Pani. Cała agresja skierowana wobec tej Pani miała na celu zmuszenie jej do wyprowadzki z podarowanego córce i zięciowi domu i zrzeczenie się przysługującej służebności. Jak się później okazało, córka i zięć Pani znaleźli na podarowany dom kupca. Domu rzecz jasna nikt z lokatorem nie kupi i taki właśnie warunek postawił potencjalny kupiec. Córka wraz z zięciem Pani robili wszystko, żeby babcia się wyprowadziła. Posunięcie się córki do rękoczynów wobec matki doprowadziło ją do ostateczności i właśnie wtedy zaczęła szukać pomocy na bezpłatnych poradach. Na poradzie wytłumaczona została Pani instytucja cofnięcia darowizny 6 Dziesięciolecie ze względu na rażącą niewdzięczność obdarowanego, a także sporządzony wzór pozwu o cofnięciu darowizny. Pani wróciła do mnie po około 4 miesiącach odmieniona, uśmiechnięta i spokojna. Okazało się, że wystarczyło pokazać córce i zięciowi wzór pozwu oraz uświadomić im, że darowizna może zostać cofnięta w każdej chwili bez względu czy minęło 5 czy 10 lat od obdarowania, aby ci dwoje dali babci spokojnie żyć i mieszkać we własnym domu. Co roku wzrasta liczba osób zainteresowanych bezpłatną profesjonalną pomocą prawną, bo mieszkańcy przekonali się, że świadczący ją prawnicy działają skutecznie i sprawnie. Do tej pory pomogli około 3000 osób. Chcielibyśmy wspomóc większą liczbę potrzebujących i to w jak najkrótszym czasie, ale nie jest to łatwe ze względu na ograniczenia finansowe. Gdyby władze lokalne włączyły się w program działania Bezpłatnego Biura Porad i wsparły je w miarę swoich możliwości, można by zwiększyć ilość godzin pracy lub zaangażować większą liczbę prawników. Taka współpraca przyniosłaby korzyści lokalnej społeczności i zadowolenie ze sprawnego działania władz samorządowych. Zadaniem Biura jest udzielanie szukającym pomocy osobom informacji o tym, jakie prawa im przysługują i jakie są sposoby rozwiązywania problemów, a także wspólne opracowywanie planu działania. Rolą naszego Biura Porad nie jest wsparcie w rozumieniu przyjdź a zrobię to za Ciebie, lecz przyjdź a pokażę Ci różne możliwości działania. Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA Plany na przyszłość Mimo ograniczeń personalnych i czasowych, grupa młodych, zaangażowanych prawników nadal będzie wykonywała zadania, których się podjęła. Są pełni zapału, cierpliwości, potrafią słuchać i służą swoją znajomością przepisów prawa, dróg załatwiania różnych problemów. Istotą działania Stowarzyszenia DOGMA jest otwartość na potrzeby drugiego człowieka i niesienie mu pomocy. Biura Bezpłatnych Porad Prawnych są jednym ze sposobów na realizację tej misji.

7 Opis projektów 1. Masz prawo znać prawo Ramy czasowe: marzec 2008 luty 2009 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych. Projekt ten zapoczątkował funkcjonowanie pierwszej stałej, bezpłatnej placówki poradnictwa prawnego i obywatelskiego, tj. Biura Bezpłatnych Porad Prawnych i Obywatelskich w powiecie mikołowskim. Klienci Biura mogli (i w dalszym ciągu mogą) uzyskać poradę w zakresie szeroko pojętego prawa cywilnego (m.in. prawidłowość sporządzania umów cywilnoprawnych, pełnomocnictwa, eksmisje, sprawy spadkowe), rodzinnego (m.in. rozwód, separacja, stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami, alimenty, opieka), ubezpieczeń społecznych i prawa pracy (m.in. wypowiedzenie stosunku pracy, niewypłacone wynagrodzenie, mobbing, renty i emerytury), przepisów o pomocy społecznej, świadczeń społecznych, decyzji administracyjnych. W ramach projektu ze wsparcia skorzystało łącznie 301 osób. 2. Masz prawo wiedzieć więcej, żyć lepiej Ramy czasowe: marzec 2009 luty 2012 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Poddziałanie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Projekt stanowi kontynuację przedsięwzięć wcześniej podejmowanych. Skierowany był do mieszkańców powiatu mikołowskiego, w szczególności do osób których nie stać było na wynajęcie prawnika z różnych powodów życiowych: braku pracy, zagrożenia jej utratą, bardzo niskiego wynagrodzenia, osób nieporadnych życiowo, osób starszych, którym trudno znaleźć się w otaczającej rzeczywistości, kobiet znajdujących się trudnej sytuacji życiowej lub materialnej, osób niepełnosprawnych. O pomoc w sprawie osoby potrzebującej zwracali się także najbliżsi członkowie rodziny, sąsiedzi, przyjaciele, opiekunowie. Często pracownicy urzędów administracji publicznej (np. MOPS-u, Sądu Rejonowego, Policji) zwracali się o pomoc w imieniu swoich podopiecznych, klientów urzędu. 7 Poradnictwo

8 Nasze działania 8 Dziesięciolecie Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA Dodatkowym wsparciem dla osób poszukujących pomocy prawnej, oprócz możliwości skorzystania z bezpłatnych indywidualnych porad był serwis informacji prawnej w którym zawarto podstawowe informacje na temat praw i obowiązków obywatelskich, wzory pism oraz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. W ramach projektu udzielono 1440 indywidualnych porad prawnych i obywatelskich, na które poświęcono łącznie 1 429,5 godzin. Osiągnięcia tego projektu były prezentowane przez prezes Iwonę Serbeńską jako przykład dobrej praktyki na Konferencji podsumowującej program w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. 3. Bliżej prawa bliżej obywateli Ramy czasowe: styczeń 2010 sierpień 2010 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany przez Instytut Spraw Publicznych ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności w ramach Programu Obywatel i Prawo V. Projekt zapewnił poszerzenie dostępu do informacji i wiedzy prawnej, wiedzy o prawach i obowiązkach obywateli, obowiązujących procedurach i konsekwencjach podejmowanych decyzji. Z porad w ramach projektu skorzystało łącznie 245 osób. Wartością dodaną projektu była częściowa praca pro publico bono naszych doradców promujących w ten sposób działalność wolontarystyczną. 4. Poradnictwo obywatelskie sposobem na integrację Ramy czasowe: marzec 2010 sierpień 2010 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 7.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). W ramach projektu powstał Punkt Informacji Obywatelskiej w Łaziskach Górnych. Pomysł na umieszczenie Punktu w budynku Powiatowego Urzędu Pracy zrodził się z próśb mieszkańców powiatu i potrzeby uruchomienia placówki poradniczej w innej niż Mikołów gminie powiatu mikołowskiego. W porozumieniu z Powiatowym Urzędem Pracy postanowiono, że Punkt będzie działał w budynku Urzędu. Klienci Urzędu (w większości osoby bezrobotne) mieli możliwość natychmiastowego skorzystania z porady w trakcie załatwiania sprawy w Urzędzie i w ten sposób osoby te nie musiały poświęcać czasu na ponowny dojazd na spotkanie z prawnikiem. Z porad skorzystało 200 osób.

9 5. MASZ PRAWO program edukacji obywatelskiej Ramy czasowe: wrzesień 2012 wrzesień 2014 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej (w ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Grantu Blokowego dla Organizacji Pozarządowych). W momencie oddawania w Państwa ręce niniejszej publikacji realizowany jest kolejny projekt, którego ważną częścią jest świadczenie bezpłatnego poradnictwa obywatelskiego, mający na celu edukację obywateli w zakresie ich praw obywatelskich i sposobów ich dochodzenia. Biuro jest czynne od poniedziałku do piątku 4 h dziennie. W okresie realizacji projektu (25 m-cy) przewidujemy udzielenie ok.1250 porad indywidualnych (przeznaczając na to 1250 h pracy doradców). 6. STOP PRZEMOCY Ramy czasowe: styczeń 2013 październik 2013 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany przez Instytut Spraw Publicznych ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności w ramach Programu Obywatel i Prawo VII. W ramach świadczenia pomocy prawnej mieszkańcom naszego regionu szczególnym wsparciem postanowiliśmy objąć osoby doświadczające przemocy rodzinnej. Dla tych osób uruchomiliśmy Punkt ds. Pomocy Prawnej w Rodzinie. W tym zakresie nawiązaliśmy współpracę z instytucjami zajmującymi się problemem przemocy domowej m.in. z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Mikołowie, Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Łaziskach Górnych, Centrum Integracji Społecznej w Mikołowie. W ramach projektu prowadzone są działania mające na celu przeciwdziałanie przemocy w rodzinie oraz niwelowanie jej skutków poprzez prowadzenie bezpłatnego, specjalistycznego poradnictwa prawnego, prowadzenie kampanii informacyjno edukacyjnej skierowanej do mieszkańców naszego powiatu, środowisk prawniczych i instytucji pomocowych, organizowanie warsztatów edukacji prawnej dla pracowników instytucji zajmujących się problemem przemocy w rodzinie oraz warsztatów dla grup zagrożonych przemocą w rodzinie. W ramach warsztatów pracownicy instytucji pomocowych zajmujących się przemocą domową mogą poszerzyć swoją wiedzę w temacie skutecznego rozwiązywania najczęstszych problemów napotykanych w swojej pracy, prawidłowego identyfikowania sytuacji przemocy domowej, możliwości prawnych rozwiązania danego problemu, pomoc w formułowaniu pism procesowych, objaśnienie procedur sądowych w postępowaniu przed sądem. Wiedza zdobyta na warsztatach będzie mogła być wykorzystana w praktyce, by skuteczniej pomagać podopiecznym tych instytucji. Drugi rodzaj warsztatów obejmuje wsparciem grupy osób, które z różnych powodów narażone są na przemoc domową. W ich trakcie uczestnicy są informowani jakie prawa i środki prawne im przysługują jako osobie pokrzywdzonej, z jakiej pomocy mogą skorzystać i gdzie się o nią ubiegać. Warsztaty uświadamiają uczestników, że nie są sami ze swoimi problemami, że mają prawo do ochrony prawnej i mogą się bronić. W ramach projektu stworzyliśmy Mapę instytucji pomocowych oraz obszarów zagrożonych dostępną pod adresem Na stronie można znaleźć dane teleadresowe wszystkich instytucji pomocowych działających na terenie powiatu mikołowskiego. Platforma Współpracy Organizacji Poradniczych Stowarzyszenie DOGMA od roku 2010 czynnie uczestniczy w wielu różnych pracach, konferencjach i seminariach ogólnopolskich mających na celu wypracowania i zacieśnienie współpracy placówek i instytucji poradniczych oraz aktywizację społeczeństwa obywatelskiego. Jedną z ważniejszych inicjatyw w tym zakresie jest ogólnopolska Platforma Współpracy Organizacji Poradniczych, skupiającą blisko 40 organizacji i innych placówek świadczących bezpłatne poradnictwo prawne i obywatelskie z całego kraju. Inicjatywa ta polega przede wszystkim na współpracy placówek świadczących bezpłatne poradnictwo prawne, uświadamianie władzom państwowym pożytków płynących z dostępu obywateli do poradnictwa prawnego i obywatelskiego, wypracowanie i przedstawienie rządowi i samorządom regionalnym propozycji dotyczących wsparcia rozwoju bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego w ramach kolejnego okresu programowania funduszy Unii Europejskiej na lata Stowarzyszenie DOGMA przystąpiło do Platformy we wrześniu 2012 r. i jest aktywnym jego członkiem. Prezes Stowarzyszenia Iwona Serbeńska uczestniczyła jako jedna z trzech przedstawicieli organizacji poradniczych w spotkaniu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego dot. programowania funduszy Unii Europejskiej na lata w obszarze poradnictwo obywatelskie i prawne. 9 Poradnictwo

10 Nasze działania Obszar II zdrowie i rekreacja O tym, że ruch tak wiele rzeczy wprowadza w ruch przekonali się uczestnicy wielu przedsięwzięć z zakresu promocji zdrowia i aktywności fizycznej, które od początku swojej działalności inicjuje Stowarzyszenie DOGMA. Celem naszym było zrobienie kroku w kierunku zmiany zachowań naszych mieszkańców w stronę poprawy jakości ich życia tj. zwiększenia dbałości o odpowiednią aktywność fizyczną, właściwe żywienie, wypoczynek oraz higieniczny tryb życia. Oczywiście, początki nie były łatwe. Mieszkańcy nie byli przekonani do ćwiczeń opartych na systemie hatha jogi ani marszów z kijami. W rozpropagowaniu różnych form aktywności fizycznej pomogła nam współpraca z Akademią Wychowania Fizycznego w Katowicach, a w szczególności z prof. AWF dr hab. Januszem Szopą, który opracował program rekreacji ruchowej. Pan Profesor poprowadził pierwsze warsztaty, co sprawiło, że zniknęły opory i coraz więcej osób włączało się do ćwiczeń. W programie mogli wziąć udział wszyscy o dowolnym poziomie umiejętności ruchowych oraz stanie kondycji fizycznej. Już po kilku zajęciach uczestnicy zauważyli pozytywne zmiany w swoim samopoczuciu i stanie zdrowia. Stąd zapewne bierze się olbrzymia popularność tych zajęć. Obecnie ok. 200 osób regularnie chodzi na zajęcia prowadzone przez certyfikowane instruktorki: Justynę 10 Dziesięciolecie Ruch tak wiele rzeczy wprowadza w ruch Nowosielską i Katarzynę Plucińską, które są wychowankami Pana Profesora. Program przyniósł nie tylko konkretne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami naukowymi, ale pobudził też niesamowity potencjał tkwiący w ludziach. Często osoby, które po 30 latach weszły ponownie na salę gimnastyczną poczuły radość z uczestnictwa w tych zajęciach. Nawiązały się przyjaźnie, nastąpiła integracja społeczności lokalnej. Aby ułatwić osobom, które weszły na ścieżkę zdrowia pozostanie na niej, został pod kierunkiem prof. Janusza Szopy opracowany Instruktaż ćwiczeń. Opracowanie zawiera opis podstawowego zestawu ćwiczeń, który można wykonywać wszędzie: w sali gimnastycznej, na łące, a także w domu. Po pierwszym etapie współpracy z AWF zaczęto planować inne formy aktywności jak nordic walking, turystyka krajoznawcza. Rosnąca popularność nordic walking ukazała potrzebę stworzenia właściwych warunków do jego uprawiania. Zorganizowaliśmy więc prelekcje prowadzone m.in. przez panią prof. AWF dr hab. Teresę Sochę na temat korzyści płynących z uprawiania tej formy aktywności ruchowej, zasad doboru sprzętu oraz technik chodzenia. Po nich, pomysł uprawiania nordic walking wprowadziliśmy do praktyki. Pod kierunkiem dr Ryszarda Grzywocza z AWF uczestnicy zajęć nordic walking bardzo się rozruszali i teraz w całym powiecie mikołowskim w parkach, lasach Celem naszym było zrobienie kroku w kierunku zmiany zachowań naszych mieszkańców w stronę poprawy jakości życia tj. zwiększenia dbałości o odpowiednią aktywność fizyczną, właściwe żywienie, wypoczynek oraz higieniczny tryb życia. Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA i innych miejscach rekreacyjnych widać uśmiechniętych mieszkańców maszerujących z kijami. Obudziliśmy też ducha współzawodnictwa wśród miłośników nordic walking dlatego co roku organizujemy Marsze o tytuł Mistrza Nordic Walking. W tym roku odbywać się on będzie po raz piąty. Jego uczestnicy pokonują kilkukilometrową trasę, rywalizując, ale i wspaniale się bawiąc. Wyznaczyliśmy też specjalne trasy dla zwolenników nordic walking. Istniejące piesze szlaki turystyczne niezbyt dobrze nadawały się do tego celu, z powodu braku informacji o przebytym dystansie oraz dużą liczbą odcinków miejskich. Ponadto ich przebieg nie był aktualizowany od lat i można było się natknąć na niebezpie-

11 czeństwa takie jak szkody górnicze czy dzikie przejścia przez tory kolejowe. W porozumieniu z Nadleśnictwem Kobiór wytyczono i oznakowano dwie trasy, na których istnieją dobre warunki do uprawiania nordic walking i biegów przełajowych. Po drodze można podziwiać różnorodny krajobraz powiatu mikołowskiego: fragmenty starego lasu, krajobrazu rolniczego, dawnych fortyfikacji oraz terenów przemysłowych. Drogi Czytelniku, jeżeli jeszcze nie spróbowałeś tej formy aktywności ruchowej zapraszamy na specjalne pokazy technik chodzenia z kijami, które odbywają się podczas organizowanych przez Dogmę imprez plenerowych. Do zobaczenia na trasie. Przed budynkiem Starostwa Powiatowego w Mikołowie znajduje się także duża tablica z dokładną mapą, opisami tras i zdjęciami. Istnieje także strona www poświęcona Parkowi: Ze względu na swoje doświadczenie Stowarzyszenie DOGMA zostało poproszone do współpracy z gminą Olsztyn k. Częstochowy czego rezultatem jest zaprojektowanie i oznakowanie ponad 8 km trasy Krajobrazów Jurajskich. 2 października 2010 r. trasa została uroczyście otwarta przez wspaniałą polską lekkoatletką panią Irenę Szewińską. My również tam byliśmy i wstęgę przecinaliśmy. Drogi Czytelniku jeżeli jeszcze nie spróbowałeś tej formy aktywności ruchowej, zapraszamy na specjalne pokazy technik chodzenia z kijami, które odbywają się podczas organizowanych przez Dogmę imprez plenerowych. Do zobaczenia na trasie. Zdrowie i rekreacja Plany na przyszłość Jednym z głównych celów naszego Stowarzyszenia jest promowanie zdrowego stylu życia, to znaczy działań dzięki którym ograniczy się niedołęstwo i choroby oraz wzmacniać się będzie dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne, zgodnie z definicją zdrowia WHO. W dalszym ciągu będziemy kontynuować współpracę z Powiatowym Uniwersytetem Trzeciego Wieku w Mikołowie, MOSiR-ami, klubami sportowymi oraz stowarzyszeniami promującymi wszelkiego rodzaju 11

12 Nasze działania 12 Dziesięciolecie Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA działania polepszające stan naszego tu i teraz. Badania, wywiady i sondy przeprowadzane wśród naszych uczestników wskazują, że wciąż istnieje niedosyt na zajęcia i warsztaty prozdrowotne i ruchowe. Zdrowie i dobra kondycja nie toleruje słowa zaczekaj dlatego, aby utrzymywać je w dobrej formie należy o nie dbać i prowadzić aktywny tryb życia, a do tego potrzeba silnej motywacji i regularności ćwiczeń. Przez cały czas dbamy o zdrowie i właściwą kondycję naszych uczestników i w przyszłości będziemy to robić nadal. W najbliższym czasie planujemy organizację kolejnych marszów Nordic Walking, zajęć gimnastycznych i rekreacyjnych, wycieczek i warsztatów o tematyce prozdrowotnej. Opis projektów 1. Uniwersytet dla zdrowia Ramy czasowe: luty 2008 październik 2008 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Środki Przejściowe 2005 Podnoszenie świadomości społecznej i wzmocnienie rzecznictwa oraz działań monitorujących organizacji pozarządowych. Był to partnerski projekt Stowarzyszenia DOGMA, Akademii im. Jana Długosza z Częstochowy oraz Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Omega z Częstochowy. Projekt obejmował realizację Programu aktywnej edukacji prozdrowotnej i rekreacji ruchowej osób starszych. Program opracowany przez współpracującego ze Stowarzyszeniem prof. AWF dr hab. Janusza Szopę, obejmował m.in. system statycznych ćwiczeń fizycznych, które rozciągają mięśnie, oddziałują na stawy, kręgosłup i cały układ kostny. Wpływają także na narządy wewnętrzne, gruczoły i nerwy, utrzymując osoby ćwiczące przy zdrowiu i regenerując cały organizm. W programie wzięły udział łącznie 72 osoby słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku przy Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. 2. Czas na zdrowie Ramy czasowe: wrzesień 2008 grudzień 2008 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków otrzymanych od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich. Projekt ten był realizowany w partnerstwie z Powiatem Mikołowskim, Akademią Wychowania Fizycznego w Katowicach oraz Stowarzyszeniem

13 Wspierania Inicjatyw Społecznych MERITUM w Katowicach. Celem podjętych i zrealizowanych działań było przede wszystkim przeprowadzenie kompleksowego i nowatorskiego Programu aktywnej edukacji prozdrowotnej i rekreacji ruchowej osób w wieku senioralnym. Program ten odniósł duży sukces we wcześniejszym projekcie Dogmy Uniwersytet dla zdrowia dlatego postanowiono go ponownie wykorzystać w ww. projekcie. Łącznie w projekcie wzięło udział 80 osób w wieku powyżej 50 roku życia (40 osób z powiatu mikołowskiego i 40 osób z powiatu katowickiego). 3. Inicjatywa Dodaj życia do lat II edycje Ramy czasowe: I edycja: wrzesień 2008 luty 2009 II edycja: październik 2009 maj 2010 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 7.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Inicjatywa Dodaj życia do lat obejmowała łącznie realizację 3 odrębnych projektów w okresie: wrzesień 2008 maj Były to projekty: Dodaj życia do lat, Dodaj życia do lat II Łaziska Górne i Wyry oraz Dodaj życia do lat II Orzesze i Ornontowice. Projekty były realizowane przez Stowarzyszenie DOGMA, w partnerstwie z Powiatem Mikołowskim oraz Akademią Wychowania Fizycznego w Katowicach. Zapewniły one mieszkańcom możliwość wszechstronnego rozwoju, umożliwiającego dostęp zarówno do zajęć edukacyjnych w postaci wykładów, spotkań ze specjalistami z różnych dziedzin, jak i rozwój psychofizyczny poprzez program aktywnej edukacji zdrowotnej i ćwiczeń ruchowych. Łącznie we wszystkich trzech projektach wzięło udział 158 osób. 4. Park Nordic Walking w Powiecie Mikołowskim Ramy czasowe: październik 2010 nadal Źródło finansowania: Projekt zrealizowany ze środków własnych przy wsparciu finansowym Powiatu Mikołowskiego. Działania ukierunkowane na promocję Nordic Walking w Powiecie Mikołowskim rozpoczęły się w październiku 2009 roku. Wtedy zajęcia z zakresu Nordic Walking znalazły się w programie projektu Dodaj życia do lat II, mającego na celu aktywizację mieszkańców powiatu mikołowskiego. Park Nordic Walking w Powiecie Mikołowskim, który jest pierwszym takim parkiem w powiecie, a nawet w całym regionie górnośląskim, składa się obecnie z dwóch tras oznaczonymi kolorami: niebieskim (kierunek Mikołów Łaziska Górne) i zielonym (kierunek Mikołów Łaziska Górne Orzesze -Ornontowice). Pod budynkiem Starostwa Powiatowego w Mikołowie znajduje się także duża tablica z dokładną mapą, opisami tras i zdjęciami. Istnieje także strona internetowa poświęcona Parkowi: 5. Ruch tak wiele rzeczy wprowadza w ruch Ramy czasowe: marzec 2012 czerwiec 2012 Źródło finansowania: Projekt zrealizowany ze środków otrzymanych od Gminy Mikołów (Zadanie publiczne Gminy Mikołów w dziedzinie Ochrona i promocja zdrowia w 2012 roku ). Realizacja projektu była możliwa dzięki dofinansowaniu ze środków otrzymanych od Gminy Mikołów. Projekt miał na celu przede wszystkim poprawę dostępu osobom w wieku senioralnym do programów profilaktycznych z zakresu ochrony i promocji zdrowia. W ramach projektu odbyły się wykłady, i prelekcje o tematyce prozdrowotnej i zajęcia nordic walking. Finałem projektu był Marsz o tytuł Mistrza Nordic walking. W zajęciach i działaniach uczestniczyło łącznie 100 osób mieszkańców gminy Mikołów. Inne działania w tym obszarze Coroczne imprezy plenerowe na terenie powiatu mikołowskiego Stowarzyszenie DOGMA kilka razy do roku organizuje otwarte imprezy plenerowe, w ramach których wszyscy mieszkańcy regionu mają możliwość uczestnictwa w różnych ciekawych inicjatywach, m.in. w marszach Nordic Walking, grach terenowych, prelekcjach tematycznych, zajęciach ruchowych itp. Imprezy te mają na celu promocję aktywnego spędzania czasu wolnego, integrację społeczną oraz promocję walorów turystycznych naszego powiatu. 13 Zdrowie i rekreacja

14 Nasze działania Wywiady uczestników Maria Pawlas Jak Pani trafiła do Stowarzyszenia DOGMA? W 2008 roku, kiedy przechodziłam na emeryturę, Powiat Mikołowski oraz Stowarzyszenie DOGMA zapraszało mieszkańców gmin w wieku 45+ do uczestnictwa w projekcie Dodaj życia do lat. Pomyślałam sobie, że to byłaby doskonała okazja do aktywnego spędzenia czasu na emeryturze. Po wysłuchaniu oferty zgłosiłam swój udział. Taki był początek mojej przygody z Dogmą. Z jakich zajęć, warsztatów i innych działań Pani skorzystała? Bardzo byłam zadowolona z udziału w projekcie Dodaj życia do lat, w ramach którego prowadzone były ćwiczenia ruchowe oraz wykłady o tematyce zdrowotnej. Z inicjatywy Dogmy oraz Starostwa Powiatowego powstał w powiecie Park Nordic Walking, a w nim specjalne ścieżki do uprawiania tego sportu. Wraz z rodziną i znajomymi często z nich korzystamy. Zawsze chętnie biorę udział w wyjazdach i imprezach plenerowych promujących nordic walking. Natomiast z oferty zajęć językowych wybrałam naukę języka angielskiego. Wspaniała lektorka Pani Kasia pomogła nam pokonać bariery mówienia a na zajęcia chodziło się z przyjemnością. Na warsztatach wizażu i braffitingu nauczyłam się jak dobierać garderobę odpowiednio do swojej sylwetki i jak prawidłowo dobierać bieliznę. Jak Pani ocenia prowadzone przez Dogmę zajęcia? Pracownicy Dogmy wkładają dużo pracy w pozyskiwanie środków finansowych na poszczególne projekty i z wielkim zaangażowaniem opracowują plany działań. Zajęcia prowadzone są przez świetnych fachowców, którzy poprzez swoje zaangażowanie wiele nas uczą. Pani Prezes Stowarzyszenia i Staroście Powiatu Mikołowskiego oraz wszystkim, którzy przyczyniają się do promocji edukacji, zdrowego i aktywnego stylu życia składam serdeczne podziękowanie. 14 Dziesięciolecie Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA Dorota i Janusz Pasuto Jak Państwo trafiliście do Stowarzyszenia? O działalności Stowarzyszenia dowiedzieliśmy się podczas kiermaszu na mikołowskim rynku, na którym DOGMA miała swoje stoisko. Zostaliśmy wyposażeni w pakiet ulotek, z których dowiedzieliśmy się o szerokiej ofercie działań Dogmy. Praktycznie od razu zapisaliśmy się na wszystkie zajęcia ruchowe wówczas organizowane, tj. zajęcia nordic walking, jogę, wycieczki. Dzięki temu od ponad 4 lat mamy możliwość brania udziału w wielu ciekawych działaniach. Z jakich zajęć, warsztatów i innych działań Państwo skorzystali? W związku z tym, że bardzo lubimy ruch i wysiłek fizyczny, chętnie uczestniczymy w zajęciach i imprezach ruchowych, tj. nordic walking, gimnastyka relaksacyjna, wycieczki i imprezy plenerowe. Szczególnie utkwiły nam w pamięci zajęcia jogi w plenerze, zorganizowane latem 2012r. na terenie Śląskiego Ogrodu Botanicznego. Ostatnio także bardzo zaciekawiły nas szkolenia z obsługi urządzeń GPS i gry terenowe z ich użyciem. Jak Państwo oceniacie prowadzone przez Dogmę zajęcia? Wszystkie zajęcia oceniamy bardzo dobrze. Wszystkie zajęcia i szkolenia bardzo nam się podobały a umiejętności nabyte podczas nich wykorzystujemy do dnia dzisiejszego. Zajęcia zawsze były połączone z innymi atrakcjami, np. podczas zajęć nordic walking oprócz doskonalenia techniki chodzenia poznawaliśmy nowe, ciekawe tereny powiatu, a prowadzący opowiadali nam o lokalnej florze i faunie. Dzięki uczestnictwu w różnego typu zajęciach nabyliśmy dużo wiedzy, bardzo przydatnej wiedzy. Uczestnictwo w nich było i jest dla nas także okazją do poznania ciekawych ludzi i miłego spędzania czasu.

15 Nasze działania Powiedz mi, a zapomnę, Pokaż mi, a zapamiętam. Pozwól mi wziąć udział, a zrozumiem Obszar III inicjatywy edukacyjne Coraz częściej czasy, w których żyjemy są nazywane epoką informacji. Jedną z cech charakterystycznych dzisiejszych czasów jest to, że jedyną stałą w otaczającej nas rzeczywistości jest nieustanna zmiana. Stowarzyszenie DOGMA stara się być odpowiedzią na potrzebę ciągłego dokształcania się wynikającego z dużego przyrostu wiedzy i umiejętności, którą musi wykazywać się współczesny człowiek. Chociaż na dzień obecny nasza oferta edukacyjna jest skierowana do wszystkich grup wiekowych, to w 2008 roku zaczynaliśmy od osób w wieku 45+. Na przełomie 5 lat, w tej grupie wiekowej, zrealizowaliśmy 880 godzin zajęć oraz 560 godzin warsztatów komputerowych w których, uczestniczyło łącznie 400 osób. Podczas zajęć komputerowych uczestnicy nabywali wprawy z zakresu obsługi komputera i Internetu. Tworzyli swoje strony internetowe i blogi. Uczestnicy zdobyli umiejętności wykorzystania e-learningu oraz obsługi sprzętu tj. aparaty cyfrowe, tablety, tablice interaktywne. Zajęcia miały różne formy i odbywały się w różnych miejscach co dodatkowo miało motywować uczestników do pracy. Ponieważ Stowarzyszenie DOGMA w swoim założeniu stara się być organizacją uczącą się, umiejętności i narzędzia wypracowywane podczas jednych projektów wykorzystujemy do zwiększenia atrakcyjności i efektywności w innych. Nie powinno więc nikogo dziwić, iż zajęcia językowe były mocno wspierane technologią informacyjną. Oprócz typowych zajęć stacjonarnych uczestnicy korzystali z platformy e-learningu, a z native speakerem mogli porozumiewać się poprzez komunikatory internetowe. Zadbaliśmy również o kontakt osobisty z native speakerem podczas tzw. Tea Time-ów. Zajęcia językowe i warsztaty komputerowe prowadzone są przez profesjonalnych lektorów i trenerów: Katarzynę Dworaczek, Annę Tajer, Alicję Bogdanowicz, Beatę Grabarczyk, Grzegorza Bartniczka, Marcina Wilczyńskiego (zajęcia językowe) oraz Michała Oczadły, Michała Mackiewicza, Mariusza Respondka, Wojciecha Hoszka, Stefana Nowaka (warsztaty komputerowe i obsługi nowoczesnych technologii). W ramach warsztatów komputerowych przeprowadziliśmy wyjazd szkoleniowy, który pomógł w nabyciu umiejętności posługiwania się nawigacją satelitarną (GPS) w terenie. Kontynuacją tego jest stworzenie możliwości uczestniczenia mieszkańców powiatu mikołowskiego w Światowym Dniu Systemów Informacji Geograficznej obchodzonych w ramach Tygodnia Świadomości Geograficznej, tzw. GIS Day. W roku 2012 rozszerzyliśmy swoją działalność w tym kierunku oferując szkolenie z wykorzystania technologii GIS w zarządzaniu środowiskowym. Po pozytywnym zdaniu testu kwalifikacyjnego 60 pracowników małych i średnich przedsiębiorstw Stowarzyszenie DOGMA stara się być odpowiedzią na potrzebę ciągłego dokształcania się wynikającego z dużego przyrostu wiedzy i umiejętności, którą musi wykazywać się współczesny człowiek. otrzymało możliwość bezpłatnego zdobycia kwalifikacji z zakresu Systemów Informacji Geograficznej, certyfikowanego przez Polskie Towarzystwo Informatyczne. Szkolenia prowadzili m.in. specjaliści z firmy GIS Support sp. z o.o. oraz pracownicy Instytutu Spraw Przestrzennych i Katastralnych SA w Gliwicach. W naszej pracy nie pominęliśmy również młodzieży. Zwróciliśmy uwagę, że oprócz wąskiego grona uczniów uczących się w szkołach ekonomicznych i w liceach o profilu prawnym lub społeczno prawnym, młodzież nie ma możliwości poznania podstaw prawa, które są wręcz niezbędne do sprawnego i efektywnego funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie. Dla nich zawodowo czynni prawnicy naszego Stowarzyszenia przeprowadzili praktyczne szkolenia z podstaw prawa. Innowacją jest stworzenie komiksu pt. Uczniowski (nie) 15 Zdrowie i rekreacja

16 Nasze działania codziennik prawny, który z dostępnych nam informacji jest pierwszą taką publikacją w Polsce. Dla młodzieży organizujemy też kilka razy w roku gry terenowe z wykorzystaniem nowoczesnej technologii. Ostatnie takie gry mają też temat przewodni, przez co zwiększają wiedzę i umiejętności uczestników. Ponieważ Stowarzyszenie DOGMA w swoim założeniu stara się być organizacją uczącą się, umiejętności i narzędzia wypracowywane podczas jednych projektów wykorzystujemy do zwiększenia atrakcyjności i efektywności w innych. Wszystkie nasze zajęcia edukacyjne prowadzi bardzo dobrze wyszkolona kadra posiadająca umiejętności dydaktyczne i potrafiąca motywująco wesprzeć uczestników. Plany na przyszłość Możliwość patrzenia na to jak inni ludzie zdobywają nową wiedzę i umiejętności, a czasem przekraczają swoje ograniczenia jest niesamowicie motywująca i daje ogromną satysfakcję z podejmowanych działań. Z tego powodu mamy ambitne plany na przyszłość. Dążymy do realizowania zadań na rzecz coraz to większej części naszego lokalnego społeczeństwa. Niewątpliwie postaramy się, aby możliwie najlepiej wykorzystać już zdobyte narzędzia do przekazywania umiejętności z zakresu technologii informacyjnej, językowej i prawnej. Będziemy też starać się poszerzać zakres działań o nowe dziedziny. Szczegóły, mamy nadzieję, już wkrótce. 16 Dziesięciolecie Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA Opis projektów 1. Kampania edukacyjna Wiedzieć więcej, żyć lepiej Ramy czasowe: kwiecień 2008 czerwiec 2008 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 9.5 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki).

17 Kampania pomagała w nabyciu wiedzy mieszkańców gmin powiatu mikołowskiego, tj. Łazisk Górnych, Orzesza, Wyr i Ornontowic, w zakresie obsługi komputera, Internetu, i innych urządzeń technologii oraz wykorzystywania e-learningu. Łącznie wsparciem zostało objętych 127 osób mieszkańców ww. gmin powiatu mikołowskiego. 2. Inicjatywa Działaj lokalnie II edycje Ramy czasowe: I edycja: marzec 2010 październik 2010 II edycja: marzec 2011 styczeń 2012 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 9.5 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Inicjatywa mała na celu nabycie wiedzy i umiejętności posługiwania się językiem obcym oraz nowoczesnymi technologiami, w tym komputerem. Składała się z 8 projektów realizowanych w okresie marzec 2010 styczeń 2012, po jednym dla każdej gminy z dwóch edycji, tj. Działaj lokalnie! Łaziska Górne bliżej Europy, Działaj lokalnie II Łaziska Górne bliżej Europy ; Działaj lokalnie! Orzesze bliżej Europy, Działaj lokalnie II Orzesze bliżej Europy Działaj lokalnie! Ornontowice bliżej Europy, Działaj lokalnie II Ornontowice bliżej Europy Działaj lokalnie! Wyry bliżej Europy Działaj lokalnie II Wyry bliżej Europy. W ramach projektów przeprowadzono łącznie 720 godzin zajęć językowych (język angielski i język niemiecki) oraz 400 godzin zajęć komputerowych. W pierwszej edycji inicjatywy wzięło udział łącznie 358 osób (w tym 166 uczestników zajęć językowych i warsztatów komputerowych). W drugiej edycji inicjatywy wzięło udział łącznie 356 osób (w tym 168 uczestników zajęć językowych i warsztatów komputerowych). 3. Z prawem na Ty Ramy czasowe: wrzesień 2011 czerwiec 2012 Źródło finansowania: projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 9.5 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). W ramach projektu prowadziliśmy podstawową edukację prawniczą z praktycznego zastosowania prawa w życiu codziennym. Ponadto wydaliśmy komiks pt. 17 Edukacja

18 Nasze działania Uczniowski (nie) codziennik prawny prezentujący podstawowe zagadnienia prawnicze, którego celem jest popularyzacja zagadnień w przystępnej formie i zachęcania młodzież do poszerzania swojej wiedzy. Zajęcia odbywały się w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w Ornontowicach i Zespole Szkół Energetycznych i Usługowych w Łaziskach Górnych. Uczestniczyło w nich łącznie 60 uczniów (po 30 w każdej ze szkół). języków obcych w powiecie mikołowskim Ramy czasowe: październik 2012 marzec 2013 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 9.5 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Projekt ten to inicjatywa Stowarzyszenia DOGMA nastawiona na poprawę poziomu kształcenia na terenach wiejskich. Projekt realizowano w partnerstwie z Powiatem Mikołowskim. W ramach projektu przeprowadzono łącznie 160 godzin zajęć języka angielskiego. W każdej grupie przeprowadzono 28 godzin (14 spotkań) tradycyjnych zajęć języka angielskiego, natomiast 12 godzin (4 spotkania) to były spotkania typu Tea Time spotkania z native speakerami. Uczestnicy utrwalali zdobytą wiedzę poprzez kontakty z obcokrajowcami za pomocą komunikatorów internetowych (np. gadu gadu, Skype) oraz platformę e-learningową. nowych technologii w powiecie mikołowskim Ramy czasowe: październik 2012 marzec 2013 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Działanie 9.5 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). 18 Dziesięciolecie Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA Projekt w praktyce był kontynuacją zajęć komputerowych poprzednio zrealizowanych w tym zakresie projektów, jednak tym razem na wyższym stopniu zaawansowania. W ramach projektu odbyło się łącznie 160 godzin zajęć komputerowych. Uczestnicy zdobywali wiedzę i umiejętności obsługi sprzętu komputerowego, sprzętu elektronicznego (m.in. urządzeń GPS, aparatów cyfrowych), obsługi programów i narzędzi internetowych (m.in. platform e-learningowych, portali społecznościowych), ponadto tworzyli własne strony www i blogi internetowe z wykorzystaniem systemów CMS. 6. Odkrywcy nowych technologii w zarządzaniu środowiskiem Ramy czasowe: październik 2012 wrzesień 2013 Źródło finansowania: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Poddziałanie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Odbiorcami projektu było 60 dorosłych osób pracujących z sektora małych i średnich przedsiębiorstw mieszkających na terenie województwa śląskiego. Celem głównym zaplanowanych działań było nabycie lub uzupełnienie kwalifikacji z zakresu zastosowań geoinformatyki w ochronie środowiska poprzez realizowane cykle szkoleń. Na zakończenie szkoleń, w celu potwierdzenia zdobytych kwalifikacji uczestnicy podchodzili do zewnętrzny egzamin ECDL EPP GIS. Po uzyskaniu pozytywnego wyniku uczestnicy otrzymali certyfikat wydany przez Polskie Towarzystwo Informatyczne. Inne działania w tym obszarze I EDYCJA GIS DAY: 14 listopada 2012 W listopadzie obchodzony jest Światowy Dzień Systemów Informacji Geograficznej obchodzony w ramach Tygodnia Świadomości Geograficznej. Stowarzyszenie DOGMA od roku 2012 jest oficjalnym organizatorem GIS DAY w powiecie mikołowskim. Celem GIS DAY jest popularyzacja nowego podejścia do przestrzeni, w której żyjemy, poprzez GIS. Organizowana tego dnia impreza: seminaria, warsztaty i pokazy miały na celu zapoznanie osób w różnym wieku oraz z różnych branż z możliwościami wykorzystania systemów informacji geograficznej. Impreza miała formę otwartą, uczestniczyło w niej blisko 150 osób.

19 Nasze działania Wywiady kadry Mariusz Respondek trener prowadzący warsztaty komputerowe Do Stowarzyszenia DOGMA trafiłem kilka lat temu. W szkole, w której pracuję w Łaziskach Górnych, Stowarzyszenie organizowało kurs komputerowy dla osób w wieku senioralnym. Szukano prowadzącego i mi zaproponowano jego prowadzenie. Najpierw był jeden kurs, potem następny itd. Przygotowywanie się do każdych zajęć zmusza do pogłębiania swojej wiedzy. Współpracując ze Stowarzyszeniem, oprócz wiedzy związanej z obsługą komputerów, muszę pogłębiać swoją wiedzę dotyczącą dydaktyki. Chcąc lepiej dostosowywać metody pracy do osób dorosłych, ukończyłem kurs andragogiki. Katarzyna Dworaczek lektorka prowadząca zajęcia języka angielskiego Współpracę z Dogmą rozpoczęłam w roku 2010 gdy zaproponowano mi prowadzenie zajęć języka angielskiego dla osób dorosłych w ramach realizowanego wówczas projektu unijnego. Z racji tego, że na co dzień pracuję w szkole podstawowej, chętnie podjęłam się zadania nauczania języka osób dorosłych. Potraktowałam to jako możliwość zdobycia nowego doświadczenia w pracy z inną grupą wiekową. Praca z osobami dorosłymi była dla mnie wyzwaniem i nowym doświadczeniem. Teraz to nie tylko praca, ale przyjemność oraz wielka satysfakcja i duma ze słuchaczy. Pozytywnie zaskoczył mnie fakt, że osoby w starszym wieku mają tak dużą potrzebę uczenia się języków obcych i chętnie mogą wygospodarować kilka godzin na realizację marzeń i własny rozwój. Wojciech Hoszek trener prowadzący warsztaty komputerowe Edukacja Realizacja kursów komputerowych dla osób dojrzałych ukazała, iż starsze pokolenie również można przekonać do korzystania z nowoczesnych technologii. Początkowo osoby uczestniczące w programie obawiały się, że przerabiany materiał będzie dla nich zbyt trudny bądź nie zaciekawi ich na tyle by samemu kontynuować naukę. Osoby w wieku od lat, które nigdy wcześniej nie miały do czynienia z komputerami, nagle zrozumiały jak bardzo w obecnych czasach umiejętności swobodnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami są niezbędne i wkraczają praktycznie w każdą dziedzinę życia. W moim przekonaniu Stowarzyszenie DOGMA zasługuje na słowa uznania za przejawioną inicjatywę, skutkującą zarówno podwyższeniem kwalifikacji jak i podniesieniem jakości życia. 19

20 Nasze działania Wybrane wypowiedzi uczestników zajęć edukacyjnych: Zajęcia komputerowe i obsługi nowoczesnych technologii: Zajęcia były zaskakująco dobre, a atmosfera bardzo przyjacielska. Uważam, że powinny być kontynuowane, bo chciałbym zgłębiać wiedzę, np. o fotografii cyfrowej. Używam komputera w domu, szczególnie edytora tekstu. O projekcie dowiedziałem się w Starostwie Powiatowym w Mikołowie. Zamysł szkoleń komputerowych dla starszych osób wydał mi się interesujący, dlatego zapisałem się na warsztaty. Były prowadzone profesjonalnie i, co ważne, w rodzinnej miejscowości, dzięki czemu nie było konieczności dalszego dojazdu. Wzbogaciłem swoją dotychczasową wiedzę o nowych technologiach. Wiem, jak znaleźć ciekawe informacje z zakresu moich zainteresowań. Na pewno będę używał sieci w celu poszerzenia swojej wiedzy. Z ogromnym zainteresowaniem i przyjemnością uczęszczałam na zajęcia. Nigdy dotąd nie dotykałam komputera. Zajęcia bardzo wzbogaciły moją wiedzę. Spotkania były bardzo profesjonalnie przygotowane, zarówno wykłady, oprawa, jak i warsztaty. Miałam wcześniej podstawową wiedzę o komputerach, ale nigdy nie byłam przez nikogo prowadzona. Zajęcia z trenerem okazały się bardzo owocne. Teraz czuję się bardziej pewna korzystając z komputera, swobodnie surfuję po Internecie, używam skrzynki . Jestem zainteresowana doskonaleniem swoich umiejętności w tym zakresie. Zajęcia językowe: Wspaniała lektorka Pani Kasia pomogła nam pokonać bariery mówienia a na zajęcia chodziło się z przyjemnością. Dzięki zajęciom języka angielskiego mogłam poszerzyć swoją wiedzę w porozumiewaniu się językiem obcym. Dzięki temu poczułam się pewniejsza, np. podczas wycieczek zagranicznych potrafię zamówić kawę w restauracji i zrobić zakupy. Zajęcia ruchowe: Projekt moim zdaniem bardzo dobry, bo dzięki temu kursowi otworzyłam sobie okno na świat ponownie. Dziękuję. Więcej takich szkoleń, a będzie nam się przyjemnej żyć. Warto zorganizować następne szkolenie kontynuację obecnego w myśl mądrego hasła Wiedzieć więcej, żyć lepiej. Dziękuję. Przebieg projektu wyższy od oczekiwań własnych. Wspaniała sprawa, na zajęciach dużo się nauczyłam, dowartościowałam własną osobę, zdobywając wiedzę, więc prosimy o następne zajęcia o bardziej poszerzonym temacie. Wspaniała rzecz, więcej takich projektów, a zwłaszcza gimnastyki. Jest dobrym pomysłem, aby osoby powyżej 45 lat mogły aktywniej prowadzić swoje życie. 20 Dziesięciolecie Stowarzyszenia na Rzecz Poradnictwa Obywatelskiego DOGMA

MASZ PRAWO ZNAĆ PRAWO PODSUMOWANIE REALIZACJI PROJEKTU MASZ PRAWO ZNAĆ PRAWO

MASZ PRAWO ZNAĆ PRAWO PODSUMOWANIE REALIZACJI PROJEKTU MASZ PRAWO ZNAĆ PRAWO PODSUMOWANIE REALIZACJI PROJEKTU MASZ PRAWO ZNAĆ PRAWO Projekt Masz prawo znać prawo był realizowany przez Stowarzyszenie DOGMA i Powiat Mikołowski od III 2008 do II 2009 w ramach Funduszu dla Organizacji

Bardziej szczegółowo

w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l OVER 45

w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l OVER 45 grupa worldwideschool w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l INFORMACJA O ZREALIZOWANYM PROJEKCIE OVER 45 OVER 45 INFORMACJA O ZREALIZOWANYM PROJEKCIE OVER 45 Worldwide School Sp. z o.o. w okresie od

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UDZIAŁU W PROJEKCIE MŁODZI AKTYWNI - SKUTECZNI" Informacje ogólne

REGULAMIN REKRUTACJI I UDZIAŁU W PROJEKCIE MŁODZI AKTYWNI - SKUTECZNI Informacje ogólne REGULAMIN REKRUTACJI I UDZIAŁU W PROJEKCIE MŁODZI AKTYWNI - SKUTECZNI" 1 Informacje ogólne 1. Regulamin określa ramowe zasady rekrutacji i kwalifikacji uczestników oraz warunki uczestnictwa w projekcie

Bardziej szczegółowo

Projekt NA WŁASNE KONTO

Projekt NA WŁASNE KONTO Projekt NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie wspiera

Bardziej szczegółowo

Program NA WŁASNE KONTO

Program NA WŁASNE KONTO Program NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od blisko 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE Śrem, 5 maja 2007 roku SPRAWOZDA Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE Środowiskowy program reintegracji społecznej i zawodowej osób bezdomnych Znajdź swoje miejsce realizowany był w miesiącu kwietniu

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

AKTYWNI NA RYNKU PRACY

AKTYWNI NA RYNKU PRACY PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji Poddziałanie 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji

Bardziej szczegółowo

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKA FUNDACJA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

ŚLĄSKA FUNDACJA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ŚLĄSKA FUNDACJA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ul. Zwycięstwa 36 44-100 Gliwice Tel. (32) 230-48-79 Gliwice, 28.11.2013 r. Karina śliwa Aktywni po 60 tce! Projekt realizowany i współfinansowany w ramach

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY SĄDECKIEJ RADY SENIORÓW. na lata 2013 2015

PLAN PRACY SĄDECKIEJ RADY SENIORÓW. na lata 2013 2015 PLAN PRACY SĄDECKIEJ RADY SENIORÓW na lata 2013 2015 1. Zintegrowanie prac podmiotów działających na rzecz seniorów takich jak organizacje pozarządowe, organizacje kościelne, kluby seniorów, zarządy osiedlowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Załącznik Nr 2 do sprawozdania Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji Poddziałanie 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

LUBUSKIE STOWARZYSZENIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ W III SEKTORZE

LUBUSKIE STOWARZYSZENIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ W III SEKTORZE LUBUSKIE STOWARZYSZENIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ W III SEKTORZE O NAS Działalność naszego stowarzyszenia skierowana jest do wszystkich osób zainteresowanych profilaktyką oraz promocją zdrowego i aktywnego

Bardziej szczegółowo

Dokument zawiera opis czterech projektów zrealizowanych/realizowanych w ramach. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki:

Dokument zawiera opis czterech projektów zrealizowanych/realizowanych w ramach. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki: Człowiek - najlepsza inwestycja Projekty współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Dokument zawiera opis czterech projektów zrealizowanych/realizowanych

Bardziej szczegółowo

MAM SZANSĘ BYĆ AKTYWNYM

MAM SZANSĘ BYĆ AKTYWNYM Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Baniach Mazurskich pod Kierownictwem Pani Marianny Wus pozyskał w roku 2011 dodatkowe środki finansowe na realizację projektu Mam szansę być aktywnym współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

NEWSLETTER 06/2015 1

NEWSLETTER 06/2015 1 NEWSLETTER 06/2015 1 NEWSLETTER 06/2015 WIRTUALNE LABORATORIA Trzecia edycja Wirtualne Laboratoria w roku szkolnym 2014/2015. Dobiega końca trzecia edycja Wirtualnych Laboratoriów, w której bierze udział

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU BANK PROGRAMÓW GRUPOWYCH PORAD ZAWODOWYCH I GRUPOWEJ INFORMACJI ZAWODOWEJ 2013r. Bank Programów Porad Grupowych i Grupowych Informacji Zawodowych w Powiatowym Urzędzie Pracy

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1 Załącznik do uchwały Nr XXXVII/ 258 /2010 Rady Gminy Popielów z dnia 28 stycznia 2010r. Program współpracy Gminy Popielów z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

O programie Kalendarium Galeria

O programie Kalendarium Galeria Cele i założenia projektu: O programie Kalendarium Galeria zwiększenie społecznego zaangażowania młodzieży zamieszkującej małe miejscowości w działania na rzecz środowiska lokalnego poprzez stworzenie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA

ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA Projekt: Dwa modele wsparcia zawodowego absolwentów szkół wyższych nr 2013-1-PL1-LEO02-37513 Projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe

Bardziej szczegółowo

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo,

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo, Newsletter 01/2015 Szanowni Państwo, Z przyjemnością prezentujemy pierwszy newsletter poświęcony podsumowaniu działań Krajowej Platformy Współpracy na Rzecz Integracji w roku 2014. Ubiegły rok obfitował

Bardziej szczegółowo

5-LETNI PROGRAM ROZWOJU SZKOŁY NA LATA 2010 2015

5-LETNI PROGRAM ROZWOJU SZKOŁY NA LATA 2010 2015 5-LETNI PROGRAM ROZWOJU SZKOŁY NA LATA 2010 2015 Zespół Szkół w Złockiem Wizja szkoły: służymy wiedzą, umiejętnościami i wieloletnim doświadczeniem, aby naszych uczniów przygotować do roli obywateli odnoszących

Bardziej szczegółowo

Starostwo Powiatowe w Rypinie, 20 kwietnia 2015 roku

Starostwo Powiatowe w Rypinie, 20 kwietnia 2015 roku Projekty realizowane przez Powiat Rypiński Dobry Zawód Lepszy Start Działanie 9.2 POKL, wartość projektu 2 748 754,05 zł, dofinansowanie 2 336 440,94 zł. Pogłębiaj wiedzę, rozwijaj umiejętności, poznaj

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Zespół ewaluacyjny w składzie: A. Czajkowski, D. Stokłosa, K. Zawarska przygotował i przeprowadził ewaluację dotyczącą współpracy

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO. Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2013

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO. Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2013 Załącznik nr 6 RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2013 Raport Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Środzie Wielkopolskiej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM INFORMACJI I PLANOWANIA KARIERY ZAWODOWEJ W WAŁBRZYCHU. Zajęcia warsztatowe w III kwartale 2013r.

CENTRUM INFORMACJI I PLANOWANIA KARIERY ZAWODOWEJ W WAŁBRZYCHU. Zajęcia warsztatowe w III kwartale 2013r. CENTRUM INFORMACJI I PLANOWANIA KARIERY ZAWODOWEJ W WAŁBRZYCHU Zajęcia warsztatowe w III kwartale 2013r. SZKOLENIA OTWARTE DOSTĘPNE DLA WSZYSTKICH ZAINTERESOWANYCH Zgłoszenia przyjmujemy do dnia poprzedzającego

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010 Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010 W 2010 roku Ośrodek Pomocy Społecznej w Grybowie realizował projekt systemowy DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Lubuska Akademia Sportu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Lubuska Akademia Sportu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek najlepsza inwestycja Lubuska Akademia Sportu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego www.akademia-sportu.org Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Jasne, że konsultacje. Częstochowa, styczeń 2014

Jasne, że konsultacje. Częstochowa, styczeń 2014 Jasne, że konsultacje Częstochowa, styczeń 2014 Budżet partycypacyjny w Częstochowie stwórzmy go wspólnie! Miasto Częstochowa, w partnerstwie z Instytutem Mediacji i Integracji Społecznej, realizuje projekt

Bardziej szczegółowo

Notatka ze szkolenia w Rudzie Śląskiej/Wiśle, 7-8.02.2014 r.

Notatka ze szkolenia w Rudzie Śląskiej/Wiśle, 7-8.02.2014 r. Model wsparcia dla poradnictwa prawnego i obywatelskiego w Polsce propozycja rozwiązań instytucjonalno-prawnych oraz założeń polityki państwa Szkolenie dla doradców Notatka ze szkolenia w Rudzie Śląskiej/Wiśle,

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu. Efektywny rozwój aktywnej integracji w gminie Ożarowice

Podsumowanie projektu. Efektywny rozwój aktywnej integracji w gminie Ożarowice Podsumowanie projektu Efektywny rozwój aktywnej integracji w gminie Ożarowice Kilka słów o projekcie... Główny problem, na potrzeby którego został stworzony i zrealizowany niniejszy projekt......zagrożenie

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA WOLONTARIAT W POLSCE

DOTACJE NA WOLONTARIAT W POLSCE DOTACJE NA WOLONTARIAT W POLSCE PROGRAMY RZĄDOWE - MPIPS Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2014-2020 Priorytet 1. Aktywne społeczeństwo Podziałanie 2 Rozwijanie wolontariatu działania nakierowane na: wolontariat

Bardziej szczegółowo

Witamy na Konferencji otwarcia Projektu. Szansa na przyszłość. Studia Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna.

Witamy na Konferencji otwarcia Projektu. Szansa na przyszłość. Studia Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Witamy na Konferencji otwarcia Projektu Szansa na przyszłość. Studia Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Jakie tematy zostaną poruszone Ogólne informacje o Projekcie Ogólny zarys Projektu Problem,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Statutu Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy

Załącznik nr 2 do Statutu Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy Załącznik nr 2 do Statutu Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy CELE PROFILAKTYKI 1. Ochrona ucznia przed różnymi zakłóceniami jego rozwoju. 2. Dostarczenie odpowiednio do potrzeb i okresu rozwojowego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 E R A S M U S+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A N R PROJEKT RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ

U C H W A Ł A N R PROJEKT RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ U C H W A Ł A N R. PROJEKT RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ Z DNIA.2014 R. w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów.

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. SPORT i TURYSTYKA Już wkrótce zostaną zakończone prace związane z przygotowaniem trasy

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

Edukacja Dialog - Partycypacja

Edukacja Dialog - Partycypacja Mamy zaszczyt zaprosić na konferencję Edukacja Dialog Partycypacja. Wyzwania i szanse Dolnego Śląska w zakresie polityki młodzieżowej i aktywizacji obywatelskiej młodzieży, będącej elementem projektu Gmina

Bardziej szczegółowo

Lokalny animator sportu

Lokalny animator sportu Lokalny animator sportu Wrocław, 2011 Lokalny animator sportu Wprowadzenie Program obejmuje szkolenie prowadzące do uzyskania kwalifikacji pozwalających na planowanie, organizację i koordynację działań

Bardziej szczegółowo

PROJEKT KROK W DOROSŁOŚĆ

PROJEKT KROK W DOROSŁOŚĆ KROK W DOROSŁOŚĆ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ POWIAT KWIDZYŃSKI, POPRZEZ POWIATOWE CENTRUM POMOCY RODZINIE W KWIDZYNIE, WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ, W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO.

Bardziej szczegółowo

Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu

Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu Niezwykle popularna idea pracy wolontarystycznej powoduje, że osób chcących zostać wolontariuszami przybywa, szczególnie w

Bardziej szczegółowo

Wracam do pracy. Ośrodek Pomocy Społecznej. Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy WAWER

Wracam do pracy. Ośrodek Pomocy Społecznej. Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy WAWER Wracam do pracy Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy Budżet projektu Całkowite wydatki projektu 166 112,72 zł Wnioskowana kwota dofinansowania 132 866,72 zł 80% - dofinansowane z Europejskiego

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 258 IM. GEN. JAKUBA JASIŃSKIEGO W WARSZAWIE

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 258 IM. GEN. JAKUBA JASIŃSKIEGO W WARSZAWIE SZKOLNY PROGRAM AKTYWNEJ WSPÓŁPRACY SZKOŁA PODSTAWOWA NR 258 IM. GEN. JAKUBA JASIŃSKIEGO W WARSZAWIE Dokument ten jest podsumowaniem udziału szkoły w projekcie Szkoła współpracy. Uczniowie i rodzice kapitałem

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI ROZWOJU CZŁOWIEKA TROOD ZA ROK 2013

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI ROZWOJU CZŁOWIEKA TROOD ZA ROK 2013 SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI ROZWOJU CZŁOWIEKA TROOD ZA ROK 2013 INFORMACJE OGÓLNE Fundacja Rozwoju Człowieka TROOD, zwana dalej Fundacją, została zarejestrowana w dniu 7 stycznia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!! Projekt współfinansowany przez Unię

Bardziej szczegółowo

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Inicjatywy promujące postawy przedsiębiorcze i wspierające rozwój przedsiębiorczości Fundusz Grantów na Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Legnica, styczeń 2014 r. SEKRETARIAT (076)

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Biblioteki się liczą!

Biblioteki się liczą! Biblioteki się liczą! Biblioteka w Ostroszowicach 1 1/4 Europejczyków (prawie 100 milionów ludzi) korzysta co roku z bibliotek publicznych. Dlaczego? W których krajach najczęściej odwiedzają biblioteki?

Bardziej szczegółowo

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy www.leszno.roefs.pl Leszno Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy Już od 2004 roku wielkopolskie organizacje i instytucje mogą korzystać ze środków Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU BANK PROGRAMÓW GRUPOWYCH PORAD ZAWODOWYCH I GRUPOWEJ INFORMACJI ZAWODOWEJ 2014r. Bank Programów Porad Grupowych i Grupowych Informacji Zawodowych w Powiatowym Urzędzie Pracy

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

Wypracowanie skutecznych metod aktywizacji zawodowej i społecznej niepełnosprawnych Centrum 5i

Wypracowanie skutecznych metod aktywizacji zawodowej i społecznej niepełnosprawnych Centrum 5i Wypracowanie skutecznych metod aktywizacji zawodowej i społecznej niepełnosprawnych Centrum 5i Temat innowacyjny Nazwa projektodawcy: Tytuł projektu: Model współpracy i metody aktywizacji zawodowej i społecznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Programu Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Ostródzkim na 2012 rok Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ w LĘDZINACH. Projekty współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ZESPÓŁ SZKÓŁ w LĘDZINACH. Projekty współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZESPÓŁ SZKÓŁ w LĘDZINACH y współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKTY UNIJNE W ZESPOLE SZKÓŁ W LĘDZINACH Pracownie komputerowe dla szkół Czas realizacji:

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA PRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI

WSPÓŁPRACA PRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI WSPÓŁPRACA PRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI MIASTO WAŁCZ: Miasto Wałcz jest największym miastem w obrębie powiatu wałeckiego, położonego w południowo-wschodniej części województwa

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

Milena Rokiczan Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego

Milena Rokiczan Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Współpraca Biznes NGO: stan wiedzy, dotychczasowe doświadczenia, postawy i oczekiwania Milena Rokiczan Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Plan prezentacji Plan prezentacji O czym będzie mowa? 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

centralnej i południowo udniowo- zachodniej

centralnej i południowo udniowo- zachodniej Zespół Szkół Przyrodniczo Politechnicznych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Marszewie w Projekcie Szkoła Kluczowych Kompetencji. Ponadregionalny program rozwijania umiejętno tności uczniów w szkół ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Program aktywizacji zawodowej kobiet

Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Program aktywizacji zawodowej kobiet Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Chcę być niezale na! Program aktywizacji zawodowej kobiet NIEZALEŻNOŚĆ - samostanowienie - autonomia

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia PROJEKT SOCJALNY SĄDECKA POMOCNA DŁOŃ PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU PROJEKTODAWCA

Bardziej szczegółowo

Mazowiecka Sieć Edukacyjna

Mazowiecka Sieć Edukacyjna Mazowiecka Sieć Edukacyjna projekt realizowany przez Federację Inicjatyw Oświatowych oraz Fundację Civis Polonus Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

człowiek najlepsza inwestycja

człowiek najlepsza inwestycja Udzielenie wsparcia na rzecz rozwoju sfery zatrudnienia poprzez promowanie zachowań przyczyniających się do zwiększenia ilości miejsc pracy, promowania przedsiębiorczości oraz wyrównywania szans, a także

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleniowa z języka angielskiego. English Vibe

Oferta szkoleniowa z języka angielskiego. English Vibe Oferta szkoleniowa z języka angielskiego English Vibe Jest to inicjatywa powstała w 2009r. Zajmujemy się organizacją i realizacją szkoleń z języka angielskiego dla firm oraz dla klientów indywidualnych.

Bardziej szczegółowo

Notatka ze szkolenia w Zabrzu 12-13.02.2014 r.

Notatka ze szkolenia w Zabrzu 12-13.02.2014 r. Związek Biur Porad Obywatelskich, ul. Gałczyńskiego, -62 Warszawa zbpo@zbpo.org.pl www.zbpo.org.pl +8 22 68 KRS 262 Model wsparcia dla poradnictwa prawnego i obywatelskiego w Polsce propozycja rozwiązań

Bardziej szczegółowo

TORUŃ, 30 WRZEŚNIA 2014 R.

TORUŃ, 30 WRZEŚNIA 2014 R. TORUŃ, 30 WRZEŚNIA 2014 R. Wojewódzki program przeciwdziałania przemocy w rodzinie dla województwa kujawsko-pomorskiego do roku 2020 Program opracowany przez zespół autorski w składzie: Beata Sulima Marek

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

Programy unijne. realizowane w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Gryficach

Programy unijne. realizowane w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Gryficach Programy unijne realizowane w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Gryficach W roku szkolnym 2011/2012 w naszej szkole są realizujemy programy: Newton też był uczniem Kompetencje kluczowe

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016. D Ą B R O W A G Ó R N I C Z A Misja Szkoły Nasza szkoła nie tylko Cię oceni to szkoła, która

Bardziej szczegółowo

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Instytut Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Głównym celem szkoleń realizowanych przez BD Center w ramach Instytutu Kształcenia

Bardziej szczegółowo

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW AKADEMICKICH WROCŁAW, WARSZAWA, ŁÓDŹ, KRAKÓW, KATOWICE

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW AKADEMICKICH WROCŁAW, WARSZAWA, ŁÓDŹ, KRAKÓW, KATOWICE INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW AKADEMICKICH WROCŁAW, WARSZAWA, ŁÓDŹ, KRAKÓW, KATOWICE CO PROPONUJEMY? Szkoła Tutorów Akademickich to nowatorski, 64-godzinny program dla wykładowców, doktorantów,

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO I. Wprowadzenie Ankieta została przeprowadzona w styczniu 2015 r. i obejmowała

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SZKOLNEGO KLUBU WOLONTARIATU w Gimnazjum "Arka" i ChSP we Wrocławiu

REGULAMIN SZKOLNEGO KLUBU WOLONTARIATU w Gimnazjum Arka i ChSP we Wrocławiu REGULAMIN SZKOLNEGO KLUBU WOLONTARIATU w Gimnazjum "Arka" i ChSP we Wrocławiu Podstawa prawna Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r. (Dz.U. 2010 nr 234 poz.

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU ZESPOŁU SZKÓŁ NR 1 GIMNAZJUM NR 5 W SIEMIANOWICACH ŚLĄSKICH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

PLAN ROZWOJU ZESPOŁU SZKÓŁ NR 1 GIMNAZJUM NR 5 W SIEMIANOWICACH ŚLĄSKICH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 PLAN ROZWOJU ZESPOŁU SZKÓŁ NR 1 GIMNAZJUM NR 5 W SIEMIANOWICACH ŚLĄSKICH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 SIEMIANOWICE ŚLĄSKIE 2015 OPRACOWAŁA: ALICJA GAMZA Lp. Obszar pracy Cel podjętych działań 1. Dydaktyka

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Statutu Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy. Program Profilaktyki Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy rok szkolny 2013/2014

Załącznik nr 2 do Statutu Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy. Program Profilaktyki Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy rok szkolny 2013/2014 Załącznik nr 2 do Statutu Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy Program Profilaktyki Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy rok szkolny 2013/2014 CELE PROFILAKTYKI 1. Ochrona ucznia przed różnymi zakłóceniami

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Szkoły Podstawowej w Piecniku

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Szkoły Podstawowej w Piecniku Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu

Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu NOWE TECHNOLOGIE NA USŁUGACH EDUKACJI Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI W DOBRZENIU WIELKIM NAUCZYCIEL PROWADZĄCY ZAJĘCIA Elżbieta Rychlik

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne PROJEKT Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /2011 z dnia marca 2011 r. w sprawie uchwalenia programu współpracy Powiatu Łęczyckiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami w roku 2011 Roczny Program

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu. najważniejsze działania m.st. Warszawy

Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu. najważniejsze działania m.st. Warszawy Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu najważniejsze działania m.st. Warszawy 1. Projekty: Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu osób niepełnosprawnych w Warszawie oraz Nowoczesne technologie szansą rozwoju

Bardziej szczegółowo

Fundacja Bez Względu Na Niepogodę. Doświadczenia w realizacji projektów skierowanych do kobiet Prezentacja nowego projektu: STREFA KOBIET

Fundacja Bez Względu Na Niepogodę. Doświadczenia w realizacji projektów skierowanych do kobiet Prezentacja nowego projektu: STREFA KOBIET Fundacja Bez Względu Na Niepogodę Doświadczenia w realizacji projektów skierowanych do kobiet Prezentacja nowego projektu: STREFA KOBIET O Fundacji Bez Względu Na Niepogodę Projekty: Inwencja Kobiet i

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ZAKOŃCZENIU PROJEKTU Inwestujmy w Kadry

INFORMACJA O ZAKOŃCZENIU PROJEKTU Inwestujmy w Kadry INFORMACJA O ZAKOŃCZENIU PROJEKTU Inwestujmy w Kadry Projekt Inwestujmy w Kadry współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy, 9-220

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności?

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? CO TO TAKIEGO PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO? Najprościej rzecz ujmując, to przestrzeń współpracy uczestników programu Lokalne

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół nr 4 w Suwałkach na lata 2014-2017

Koncepcja pracy Zespołu Szkół nr 4 w Suwałkach na lata 2014-2017 Koncepcja pracy Zespołu Szkół nr 4 w Suwałkach na lata 2014-2017 1. Podstawa prawna Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.); Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo