Podstawowa lektura dla tych, którzy chcą zachować kontrolę nad swoimi finansami

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowa lektura dla tych, którzy chcą zachować kontrolę nad swoimi finansami"

Transkrypt

1 Moneymanual Pomyśl o pieniądzach To doskonały przewodnik, który pozwoli czytelnikom uzyskać kontrolę nad ich finansami, pełen rozsądnych porad i przydatnych wskazówek. Credit Action zasługuje na gratulacje za opracowanie tak przydatnego informatora. Nasz rząd wspiera projekty edukacji finansowej wśród obywateli, tak by wszyscy mieli umiejętności i wiedzę niezbędne do sprawnego zarządzania swoimi finansami. Stephen Timms, członek parlamentu Minister Pracy i Polityki Społecznej Niniejszy poradnik został stworzony przez Credit Action, krajową organizację charytatywną zajmującą się edukacją finansową, we współpracy z International Personal Finance. Przewodnik, będący tłumaczeniem oryginalnej wersji poradnika Thinking About Money, zawiera szereg informacji związanych z pieniędzmi, kredytami i zarządzaniem budżetem i będzie bardzo pomocny tym wszystkim, którzy szukają porad jak właściwie gospodarować swoimi finansami. Poradnik jest skierowany do Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii a zawarte w nim informacje mają zastosowanie jedynie na rynku brytyjskim. Nie należy zakładać, że przedstawione w poradniku porady mają odniesienie w Polsce lub innych krajach. Dodatkowe informacje, porady, narzędzia i najświeższe informacje są dostępne na Credit Action wyraża podziękowania dla Provident Polska, będącego częścią grupy International Personal Finance, za pomoc w realizacji niniejszego poradnika. 2 Ridgmount Street, London WC1E 7AA Tel: Fax: Registered Charity No Podstawowa lektura dla tych, którzy chcą zachować kontrolę nad swoimi finansami

2 Pomyśl o pieniądzach Keith & Sue Tondeur John Whiteley

3 2008 Credit Action Spis treści Opublikowane przez Credit Action 2 Ridgmount Street London WC1E 7AA Telefon: Credit Action jest organizacją charytatywną zarejestrowaną pod numerem oraz spółką z odpowiedzialnością ograniczoną gwarancją, zarejestrowaną w Anglii i Walii pod numerem Informacja telefoniczna (prowadzona przez Consumer Credit Counselling Service) Pierwsza publikacja w 2005 roku Autorstwa Keith Tondeur, Sue Tondeur i John Whiteley Aktualizacja w 2007 roku przez Chris Tapp, dyrektora, Credit Action Keith Tondeur jest prezesem Credit Action. Jest znanym konsultantem polityków i mediów w tematyce finansów osobistych i autorem kilku książek. John Whiteley FCA do niedawna był partnerem w biurze rachunkowym. Doradzał osobom fizycznym oraz instytucjom i napisał kilka poradników finansowych. Sue Tondeur ACIB przez wiele lat pracowała dla jednego z największych banków i jest doświadczonym doradcą finansowym, współpracującym z Credit Action. Projekt i produkcja: stephen lown graphic designer Credit Action jest krajową organizacją charytatywną, która zajmuje się pomocą osobom indywidualnym i rodzinom we wszystkich aspektach zarządzania pieniędzmi. Partnerem Credit Action jest inna organizacja charytatywna Consumer Credit Counselling Service (CCCS) odpowiada na telefony do nas. CCCS jest organizacją charytatywną, która udziela dyskretnych, bezpłatnych porad i pomocy w zarządzaniu pieniędzmi osobom i rodzinom z problemami. Wstęp 2 Pod presją 3 Spojrzenie w przyszłość 4 Problemy z pieniędzmi? 6 Spojrzeć prawdzie w oczy 7 Przejmowanie kontroli 8 Formularz budżetu 10 Zakupy 12 Pomysły na oszczędności 16 Mądre korzystanie z kredytu 18 Oszczędzanie i inwestowanie 31 Informacje o podatkach 33 Bezpieczeństwo finansowe 35 Słowniczek żargonu finansowego* 37 Pomocne organizacje 40 Notatki 46 Ten książka jest tylko krótkim przewodnikiem na temat zarządzania finansami, więc niektóre z zagadnień musieliśmy uprościć i uogólnić. Radzenie sobie z zadłużeniem bywa bardzo skomplikowane, więc nie możemy ponosić odpowiedzialności za wszelkie działania lub brak działań, które byłyby podjęte wyłącznie na podstawie informacji zawartych w tej książce. Jeśli masz poważne problemy z zadłużeniem, powinieneś jak najszybciej poszukać pomocy. * Słowniczek żargonu finansowego zawiera wyjaśnienia niektórych słów i zwrotów. Jeżeli słowo oznaczone jest pogrubioną czcionką, można sprawdzić jego znaczenie w słowniczku.

4 Wstęp Rozsądne zarządzanie pieniędzmi i robienie planów finansowych na przyszłość, to dwie z najważniejszych umiejętności przydatnych w codziennym życiu. Jednakże, jak wykazało niedawne badanie opinii, około 29% dorosłych Brytyjczyków uważa, że uzyskanie niezależnej i prostej porady finansowej nie jest łatwe. Podejmowanie decyzji dotyczących finansów jest wyzwaniem dla każdego, bez względu na poziom dochodów. Poniżej znajdują się najczęściej zadawane pytania na ten temat. W jaki sposób przygotować się finansowo na różne zdarzenia życiowe, takie jak kontynuowanie edukacji, urządzanie domu czy założenie rodziny? Jak pozbyć się przeterminowanego zadłużenia? Jak przygotować budżet i jak go nie przekraczać? Jak mądrze pożyczać? Jak oszczędzać na przyszłość? Książka ta ma pomóc czytelnikowi w znalezieniu prostych i jasnych odpowiedzi na te pytania oraz doradzić gdzie jeszcze można szukać wsparcia. Dzięki niej czytelnik zdobędzie pewność, że rozumie podstawy dobrego zarządzania własnymi finansami. Co powoduje problemy finansowe? Statystyki wskazują na to, że przeciętna brytyjska rodzina: nie oszczędza lub ma tylko niewielkie oszczędności w 2006 r. brak oszczędności deklarowała co trzecia osoba! ma co miesiąc dużą liczbę stałych wydatków związanych z utrzymaniem oraz ma ciągle zwiększające się zobowiązania kredytowe. Oznacza to, że większość ludzi ma problem z płynnością finansową. Jest wiele przyczyn takiej sytuacji i warto przyjrzeć się niektórym z nich. Brak wiedzy na temat finansów Wiele osób nigdy nie uczyło się jak radzić sobie z własnymi pieniędzmi. Z tego względu zarządzanie budżetem, kontrola nad odsetkami i kosztami pożyczek to dla nich zadanie zbyt trudne, a te umiejętności mają bezpośredni wpływ na nasze codzienne życie. Naciski ze strony innych osób W naszym społeczeństwie ciągle znajdujemy się pod presją określonego stylu życia nakazującego kupowanie właściwych produktów jest to szczególnie istotne dla ludzi młodych. Reklamy nieustannie kuszą, aby kupować rzeczy, których potrzebujemy, aby pławić się w luksusie, na który zasługujemy choć, gdybyśmy tylko pomyśleli chwilę dłużej, uznalibyśmy, że rzeczy te wcale nie są dla nas takie ważne. Pieniądze i posiadanie (materializm) Pod presją Społeczeństwo ma tendencję do mierzenia sukcesu posiadanym bogactwem osiągnięcie sukcesu oznacza możliwość posiadania wszystkiego, co chcemy gdy przyjdzie nam na to ochota. Warto pamiętać, że reklama tworzona jest tylko w jednym celu by zachęcić nas do zakupu. Reklama często powoduje, że czujemy się niezadowoleni z tego, co już mamy. Podczas niedawnych wyprzedaży duży londyński dom handlowy reklamował się prostymi sloganami: Kup mnie, zmienię Twoje życie i Kupuję, więc jestem. Chwytliwe, jednak całkowicie nieprawdziwe! Do zakupów łatwiej namówić tych którzy: odwiedzają sklepy, mimo że nie maja nic konkretnego do kupienia; oglądają telewizję; przeglądają gazety, magazyny, katalogi, oraz spędzają czas w internecie. Wydajemy więcej także wtedy, gdy korzystamy z kredytu. Karta kredytowa jest przydatna, ale może też kusić do zakupu rzeczy, na które nas nie stać. 2 3

5 Zadłużenie W ostatnich latach wysokość zadłużenia społeczeństwa Wielkiej Brytanii wzrosła. Obecnie wynosi ponad 1,4 biliona (czyli milion milionów), co stanowi (włączając kredyty hipoteczne) na każdego dorosłego mieszkańca kraju. Choć korzystanie z kredytu może dla wielu być bardzo pomocne, zawsze znajdzie się ktoś, kto stanie w obliczu problemów finansowych i będzie potrzebował pomocy. Każdy może popaść w długi. Utrata pracy, problemy zdrowotne czy rozpad związku wszystkie te zdarzenia zagrażają naszym finansom. Polityka państwa Wszystkie rządy muszą stawić czoła dylematom związanym z faktem, że żyjemy coraz dłużej. Oznacza to większą niż kiedykolwiek liczbę emerytów. Tradycyjny wiek emerytalny to 65 lat, jednak rząd już planuje jego wydłużenie. Usługi społeczne i zdrowotne oraz opieka społeczna uległy zmianie, pozostawiając często ludzi ich własnemu losowi. Ciągle zmieniające się stopy procentowe oraz polityka finansowa i fiskalna, na przykład dotycząca opłat za kształcenie, powodują, że planowanie przyszłości finansowej jednostek i rodzin staje się coraz trudniejsze. Spojrzenie w przyszłość Przygotowanie na niespodziewane zdarzenia Każdy przechodzi w życiu przez różne etapy. Każdy z tych etapów może skutkować zmianami sytuacji finansowej i rozsądek nakazuje przygotować się na te zmiany w możliwie najlepszy sposób. Nauka wiąże się ze znacznymi kosztami, zwłaszcza, gdy studiujemy z dala od domu. Wziąć należy pod uwagę zarówno opłaty za studia jak i koszty utrzymania. Więcej porad finasowych dla studentów można znaleźć na stronie internetowej lub Samochód to jeden z pierwszych większych zakupów, jakich dokonujemy. By dowiedzieć się więcej na ten temat warto sprawdzić dział Zdarzenia na lub Pierwszy własny dom i jego urządzenie to ogromne obciążenie, wymagające głębokiego zastanowienia i rady, bez względu na to czy decydujemy się na zakup czy wynajem. Informacje i narzędzia, takie jak kalkulator hipoteki można znaleźć na stronie 4 Założenie rodziny to znakomity plan, który jednak może szybko doprowadzić do presji finansowej, jeśli nie umie się właściwie zarządzać budżetem. Różnie szacuje się koszty wychowania dziecka mogą osiągnąć one nawet do czasu osiągnięcia przez dziecko wieku 21 lat! Aby dowiedzieć się więcej na ten temat i nauczyć dzieci, jak mądrze gospodarować pieniędzmi, warto wejść na strony: i Rzadko zdarza się pracować w jednym miejscu przez całe życie, a w przypadku zwolnienia dochody zwykle szybko spadają. Ta książka pomoże tym, którzy stracili pracę, a wizyta w lokalnym urzędzie pracy pozwoli im upewnić się, że otrzymuja wszystkie przysługujące im świadczenia. Warto też skorzystać ze strony Należy także pamiętać, że przewlekła choroba lub niepełnosprawność mogą poważnie naruszyć nasze finanse. Aby stworzyć sobie coś w rodzaju poduszki bezpieczeństwa finansowego w nagłych, nieprzewidzianych wypadkach, watro zgromadzić oszczędności w wysokości około trzymiesięcznych kosztów utrzymania. Separacja i rozwód Niestety niektóre związki rozpadają się, a wtedy trzeba natychmiast postarać się o pomoc, zwłaszcza, jeżeli są dzieci. Zwykle koszt rozwodu szacuje się na Warto odwiedzić lub Strata bliskiej osoby w przypadku zgonu współmałżonka mogą przysługiwać ci pewne świadczenia socjalne. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w dziale Prawa i obowiązki na stronie Należy także sprawdzić, czy rodzice posiadali jakieś polisy ubezpieczeniowe. Emerytura w momencie przejścia na emeryturę regularne dochody osiągane w pracy zawodowej zastępowane są przez emeryturę wypłacaną przez państwo oraz, w niektórych przypadkach, indywidualne fundusze emerytalne. Aby uniknąć zubożenia w podeszłym wieku, należy regularnie oszczędzać od czasów młodości. Więcej informacji znajduje się na stronach: oraz W końcu, każdy powinien zostawić po sobie testament. W dziale Zasoby na naszej stronie internetowej można znaleźć przewodnik po tym jak sporządzić testament. 5

6 Problemy z pieniędzmi? Co się może stać jeśli zignorujesz swoje kłopoty finansowe Na różnych etapach życia ludzie martwią się o pieniądze często, dlatego, że czują na sobie ciężar zbyt wielu zobowiązań oraz z powodu braku stabilności zatrudnienia. Gdy człowiek boryka się z problemami finansowymi, łatwo rodzą się w nim negatywne uczucia: obawa, poczucie winy, niska samoocena. Problemy pieniężne i związany z nimi stres mogą mieć wymienione niżej efekty. Problemy zdrowotne Ciągłe zamartwianie się wycieńcza i prowadzi do silnego niepokoju. Wiele osób, które popadają w długi niepotrzebnie żyje w strachu przed utratą domu, procesem sądowym czy uwięzieniem. Do lekarzy często zgłaszają sie ludzie żyjący pod ciągłą presją, więc jeśli zaczynasz mieć problemy ze zdrowiem, nie wstydź się i skontaktuj się z lekarzem. Samotność Niestety, w obliczu problemów finansowych wielu ludzi odcina się od przyjaciół. Częściowo wynika to z dumy. Niektórzy wstydzą się, że znaleźli się w trudnej sytuacji, ale jeszcze bardziej wstydzą się poprosić o pomoc. Nie wiedzą o jakie świadczenia mogą się ubiegać, a skomplikowane formularze i procedury też nie pomagają. Nie wolno poddawać się takim uczuciom. Wielu z twoich przyjaciół mogło przechodzić przez podobne problemy. Dla nich przyjaźń jest znacznie cenniejsza niż pieniądze. Rozpad związku Relate, największa firma w Wielkiej Brytanii zajmującą się doradztwem przy problemach w związku, twierdzi, że w wielu związkach główną przyczyną rozpadu są pieniądze. Ukrywając przed partnerem trudną sytuację ryzykujemy utratą zaufania, które znacznie trudniej odzyskać niż wyjść z długu. Problemy w pracy Może okazać się, że problemów finansowych nie da się po prostu zostawić w domu i wyjść do pracy. Stres i niepokój nie są dobrym doradcą i prowadzą do podejmowania złych decyzji, które mogą wpływać na innych (także na ich bezpieczeństwo). Być może w kontaktach z kolegami zaczyna brakować ci cierpliwości, a to zaszkodzi relacjom w pracy. Nadużycie zaufania pracodawcy także może okazać się kuszące. Może przyjdzie ci do głowy, żeby zmienić rozliczenie wydatków, albo ukraść coś, żeby w domu związać koniec z końcem. Ryzykujesz utratą pracy i zniszczeniem sobie reputacji, a działania takie są nielegalne. Zwątpienie Gdy znajdziesz się w spirali zadłużenia, nie jesteś bezsilny, choć tak właśnie możesz się czuć. Możesz podjąć rzeczywiste działania i zrobić coś z zaistniałą sytuacją. Gdy toniesz w długach i ciągle boisz się kolejnego kryzysu finansowego, ta książka pokaże ci co robić, by go uniknąć. Co robić, gdy toniesz w długach? 1. Przyznaj, że masz problem Gdy boisz się przyjmować listy, odbierać telefony, czy otwierać drzwi, czas poszukać pomocy. Zignorowanie takiej sytuacji może spowodować, że stracisz poczucie kontroli i zaczniesz bać się jutra. Stawienie czoła problemowi może przerażać, lecz jest to pierwszy, konieczny krok do uporania się z nim. 2. Rozmawiaj z ludźmi Spojrzeć prawdzie w oczy Gdy już przyznasz się do tego, że masz problem, porozmawiaj z rodziną i przyjaciółmi, napisz do banku, towarzystwa budowlanego i wierzycieli. Zwykle ludzie okazują więcej zrozumienia, gdy wiedzą z czym się borykasz i dlaczego. Wierzyciele na pewno nie zrezygnują, ale jeżeli postawisz sprawę uczciwie i jasno, i powiesz im o problemie, być może będą skłonni ci pomóc. 6 7

7 3. Poszukaj porady Im dłużej nic nie robisz z problemem, tym staje się poważniejszy. Zadzwoń na informację telefoniczną CCCS lub wejdź na stronę i skorzystaj z narzędzia Sposób na dług. Informacja telefoniczna obsługiwana jest przez doświadczonych, troskliwych pracowników przeszkolonych w udzielaniu pomocy. Albo porozmawiaj z Citizens Advice Bureau (Biuro Praw Obywatelskich) (numer znajduje się w książce telefonicznej). Cokolwiek robisz, nie korzystaj z organizacji, które każą sobie płacić za udzieloną poradę. Przejmowanie kontroli Budżetowanie Tworzenie budżetu Budżet brzmi nudno, ale to właśnie jest pierwszy, niezbędny krok do przejęcia kontroli nad własnymi finansami. To plan, który pozwoli określić twoje regularne dochody, wydatki i oszczędności. Budżet pozwoli także poznać poziom i znaczenie wydatków i dokładnie ustalić, co się dzieje z twoimi pieniędzmi. Po co potrzebny jest budżet Stworzenie budżetu pomoże ci: pozbyć się stresu dzięki planowaniu i kontrolowaniu nawyków związanych z wydatkami, sprawdzić, czy kontrolujesz swoje finanse, ustalić, jakie będą Twoje wpływy co tydzień, czy miesiąc i ile będzie trzeba wydać, zrezygnować z niepotrzebnych wydatków, oraz zaoszczędzić. Jak się tworzy budżet? Budżetowanie nie jest trudne, choć wymaga odrobiny koncentracji i trochę pracy. Nie trzeba być znawcą finansów ani geniuszem matematycznym, żeby to zrobić! Wypróbuj następujące rady. Bądź uczciwy. Nie próbuj omijać żadnych pozycji ani zaniżać wydatków. Zachowaj spójność i dokładność. Tworzenie budżetu wymaga regularnego odnotowywania wydatków. Drobne zakupy szybko się sumują najprawdopodobniej wydajesz więcej niż Ci się wydaje. Najbezpieczniejszym sposobem zapisywania wydatków jest korzystanie z naszego najnowszego narzędzia Moneybasics Spendometer. Można je ściągnąć za darmo ze strony spendometer. Dzięki niemu można kontrolować budżet w dowolnym czasie przez telefon komórkowy. 8 Tworzenie budżetu Aby stworzyć własny budżet, skorzystaj z prostego formularza budżetu i przejdź przez kroki opisane poniżej. 1. Ustal, jakie masz dochody (włączając świadczenia). Pamiętaj, by zawsze brać pod uwagę dochód netto, czyli dochód po odjęciu podatków i składek ubezpieczeniowych. Przykład z formularza wskazuje z jakich źródeł pochodzą twoje dochody. 2. Stwórz listę stałych zobowiązań. Powinna ona obejmować takie zobowiązania jak: podatki lokalne, kredyt hipoteczny, wynajem, ogrzewanie, ubezpieczenie i tym podobne. 3. Podsumuj swoje codzienne wydatki na życie powinny ona zwierać takie pozycje jak: wyżywienie, odzież, transport, rozrywki i tym podobne. 4. Zapisuj wydatki na specjalne okazje takie jak: prezenty urodzinowe i gwiazdkowe, naprawy i remonty w domu lub mieszkania, wakacje i tym podobne. Co prawda nie są to codzienne wydatki, lecz warto co miesiąc odkładać jakąś kwotę na ten cel. 5. Pamiętaj, aby dochody i wydatki obejmowały ten sam okres. Na przykład, jeśli dochód liczony jest miesięcznie, wydatki także powinny być zliczane miesięcznie. 6. Podsumuj dochody i wydatki. Jeżeli wydajesz więcej niż zarabiasz, to znaczy, że potrzebujesz pomocy w radzeniu sobie z finansami. Pamiętaj, by co miesiąc przeglądać budżet i aktualizować go w zależności od zmiany dochodów i wydatków. Ustal, które wydatki są najważniejsze Aby dobrze zarządzać finansami, należy ustalić priorytety dla wydatków (określić, które są najważniejsze). To może być kwestia indywidualna, lecz są też ogólne wskazówki. Po pierwsze, zapłać rachunki. Upewnij się, że co miesiąc regulujesz najważniejsze wydatki na przykład: wynajem lub kredyt hipoteczny, rachunki za media (gaz, woda i elektryczność) i opłaty za samochód. Następnie płać za swoje codzienne potrzeby, jak pożywienie i transport. Koszty okresowe pojawiają się np. co trzy miesiące lub co roku. Pamiętaj, aby odłożyć wystarczającą kwotę na pokrycie tych wydatków. Oszczędzaj na nieprzewidziane, nagłe wypadki. Niespodziewane sytuacje się zdarzają i warto mieć fundusz na takie okazje. Jeżeli wszystkie te wydatki zostaną pokryte, można myśleć o oszczędzaniu na przyszłe plany takie jak zakup domu, kształcenie i tym podobne. 9

8 Formularz budżetu Dochody Główne wynagrodzenie (po opodatkowaniu) Główne wynagrodzenie partnera (po opodatkowaniu) Zasiłek dla osób pracujących (Working Tax Credit) lub zasiłek na opiekę nad dzieckiem (Child Tax Credit) Wynagrodzenie za pracę w niepełnym wymiarze godzin Emerytura Zasiłki socjalne Alimenty Dochody z wynajmu lub od lokatorów Odsetki lub inne dochody z inwestycji (z rachunków inwestycji budowlanych i innych) Razem (A) Wydatki Stałe zobowiązania Raty kredytu hipotecznego Wynajem Alimenty na dzieci Opiekunka do dziecka lub przedszkole Podatek lokalny Elektryczność Gaz Woda Telefon stacjonarny i komórkowy Abonament telewizyjny Podatki motoryzacyjne Opłaty motoryzacyjne Ubezpieczenie samochodowe Ubezpieczenie domu i jego wyposażenia Ubezpieczenie osobiste Polisa na życie Raty za zakupy Raty pożyczek Wypłaty emerytury Płatności kartą kredytową Razem (B) Wydatki codzienne Wyżywienie Odzież i obuwie Paliwo i transport Rozrywki video, prasa, kluby, kino itp. Leki i recepty Kieszonkowe dla dzieci Razem (C) Koszty okazjonalne Naprawa samochodu Naprawy w gospodarstwie domowym i remonty Prezenty urodzinowe Prezenty gwiazdkowe Wakacje Rachunki od weterynarza Wymiana urządzeń domowych (kuchenka mikrofalowa, pralka itp.) Dentysta Okulista Razem (D) Suma wszystkich wydatków (B+C+D) = E Dochody razem (A) Minus wydatki razem (E) Saldo Powyższe pozycje to przykłady, być może należy dodać do nich własne pozycje

9 Zakupy Zakupy warte wydanych pieniędzy Dobrze jest porozglądać się przed dokonaniem zakupu, zamiast kupować w pierwszym sklepie po drodze. Podobne przedmioty w innym sklepie mogą się nieznacznie różnić i bardziej ci odpowiadać, nie wspominając już o różnicy w cenie. Doskonałym narzędziem do porównywania cen jest Internet, zwłaszcza, że w sieci wiele rzeczy można kupić taniej, więc warto od tego zacząć. Porównywanie porównywalnych Porównuj tylko to, co da się porównać. Zwykle, gdy o tym mowa, używa się przykładu z jabłkami i pomarańczami. Nie da się bezpośrednio porównać owoców tak różnych jak jabłka i pomarańcze. Nie ma sensu porównywać ceny kilograma jabłek z ceną kilograma pomarańczy. Porównać można tylko jabłka z jabłkami i pomarańcze z pomarańczami. Inna metodą porównywania jest sprawdzanie wagi lub wielkości. Przykład Widzisz dwa opakowania płatków kukurydzianych w supermarkecie. Jedno kosztuje 1 za 800 gram. Drugie kosztuje 1,40 za kilogram. Które z nich jest tańsze biorąc pod uwagę ich wagę? To należy obliczyć. Mniejsza paczka kosztuje 25 pensów za 200 gram, większa 28 pensów za 200 gram, czyli w tym przypadku mniejsza paczka jest tańsza. Jednakże dziś supermarkety są zobowiązane do umieszczania na produktach cen za 100 gram, więc wystarczy się przyjrzeć, żeby ustalić, która z ofert jest tańsza. Można także przyjąć inne podejście. Zamiast koncentrować się na cenie, warto zastanowić się dlaczego kupujemy dany produkt i jak długo będziemy z niego korzystać. Takie podejście często skutkuje mądrzejszymi zakupami nie ma sensu korzystać z okazji, jeśli nie będziemy w stanie wykorzystać produktu przed końcem jego daty przydatności do użytku. Ocena ofert specjalnych i promocji Jedną z popularnych metod nakłaniania do większych zakupów jest wprowadzanie kart lojalnościowych i bonusów za zgromadzone punkty. Mogą być one bardzo przydatne, jeżeli często robisz zakupy w jednym sklepie, zwłaszcza, jeśli dzięki temu można skorzystać z ofert specjalnych lub zniżek dla posiadaczy kart. Pamiętaj jednak, żeby kupować tylko to, czego potrzebujesz. Rabat w wysokości 20% oznacza, że ciągle jeszcze trzeba zapłacić 80% ceny! Jeżeli udział w takim programie wyda ci się kuszący, dokładnie przejrzyj katalog nagród przed zapisaniem się i zadaj sobie następujące pytania: czy naprawdę tego potrzebuję? czy kupiłbym to, gdyby nie znalazło się w katalogu nagród? Jeśli odpowiedź będzie twierdząca, to zapewne dobrze zrobisz godząc się. Jednak, jeśli w katalogu nie ma nic, czego potrzebujesz, nie ma sensu się zapisywać. Pomyśl o wartości krótko- i długoterminowej Wartość zakupu zależy od tego, jak długo spodziewasz się czerpać korzyści z jego użytkowania. Na przykład, jeżeli szukasz mebli, które przetrwają lata, być może nie zdecydujesz się na najtańsze. Zakup taki może być droższy, ponieważ wykonany jest z lepszych materiałów i ma lepszą jakość. W dłuższej perspektywie ma to większą wartość. Z drugiej strony, rodzic kupujący odzież dla szybko rosnącego dziecka wie, że nie będzie ona pasować przez zbyt długi czas. Dlatego być może zdecyduje się na coś tańszego zamiast produktów najwyższej jakości. Kupowanie odzieży dla dzieci i nastolatków to temat związany także z presją rówieśniczą (naciskiem ze strony przyjaciół). Dzieci i nastolatki bywają podatne na presję rówieśniczą i często protestują przeciwko noszeniu czegokolwiek, co nie ma właściwej metki. Dobrym pomysłem jest więc dawanie nastolatkom kieszonkowego. Należy określić kwotę i trzymać się jej. Jeżeli wydadzą wszystkie swoje pieniądze na firmowe trampki i nic im nie zostanie, nie powinny sprzeczać się z rodzicami (choć zapewne i tak będą). Zakup czy wynajem? Czasami produkt, który chcesz kupić można po prostu wypożyczyć. Zamiast wejść w posiadanie danego przedmiotu opłacasz wynajem lub koszt wypożyczenia przez określony czas. Na przykład filmy na video lub DVD. Być może uznasz, że zakup płyty DVD z najnowszym filmem to zbędny wydatek stąd popularność sklepów z filmami video, w których można wypożyczyć DVD lub video na jedną noc. Z drugiej strony, entuzjasta kina może zdecydować się na zakup jakiegoś klasycznego filmu, aby oglądać go w każde święta

10 Czasem lepiej jest wypożyczyć niż kupować. Jeśli na przykład do zrobienia czegoś w domu potrzebujesz bardzo specjalistycznych narzędzi, lepiej je wypożyczyć niż kupować. Czytanie małej czcionki Bardzo ważne jest, żeby nigdy nie podpisywać żadnej umowy bez uważnego przeczytania. Może być to kłopotliwe, bo większość takich dokumentów jest bardzo długa. Jednakże, jeśli nie zapoznasz się ze wszystkimi warunkami, może cię to wiele kosztować. Jeśli masz wątpliwości, dopytaj i nie bój się zmienić zdanie, jeśli uzyskane wyjaśnienia nie będą zadowalające. Pamiętaj, żeby nie wyrzucać dokumentów i rachunków, które otrzymujesz przy zakupie, gdyż towar może okazać się wadliwy lub objęty ubezpieczeniem. Po latach sytuacja niektórych ludzi może się zmienić z powodu zdarzeń takich jak np. utrata pracy, a mogą już nie pamiętać, że są na taką okoliczność ubezpieczeni od spłaty zadłużenia. Opieranie się emocjom i innym naciskom Przy dokonywaniu zakupów nie zawsze kierujemy się wyłącznie logiką. Często w grę wchodzą nasze emocje, na przykład z powodu reklamy, lub sposobu opakowania i przedstawienia produktu. Supermarkety często stosują kuszący zapach świeżo wypieczonego chleba, aby skłonić klientów do zakupów i w rezultacie ludzie kupują więcej niż planowali! Nigdy nie kupuj pod wpływem impulsu (zwłaszcza, gdy zakup jest drogi), bez dania sobie chwili na przemyślenie jak masz zamiar zapłacić. Jeżeli masz zamiar kupić coś drogiego, na przykład nowy odtwarzacz DVD, najpierw idź na kawę, najlepiej w innym sklepie, i przemyśl to. Często rozsądniej jest zostawić kartę kredytową w domu. Jeśli naprawdę czegoś potrzebujesz, zawsze możesz wrócić, a dzięki temu rozwiązaniu unikniesz kupowania pod wpływem impulsu i żalu z tego powodu. Władza dzieci nad rodzicami podczas robienia zakupów jest ogromna. To duża presja, pod wpływem której czasem nie myśli się rozsądnie o tym, co się kupuje i zanim się człowiek obejrzy, kupuje coś, czego nie powinien. Staraj się opierać naciskom na kupowanie rzeczy, których nie potrzebujesz i na które cię nie stać. Częstą wymówką, stosowaną, gdy ktoś chce sam siebie przekonać do zakupu, jest argument, że na tym zakupie oszczędzasz. Może być to płaszcz, którego cena została obniżona. Kosztował 100 a teraz już tylko 60. Oszczędzasz 40! To doskonały przykład jak podstępna jest nasza głowa. Staramy się usprawiedliwić wydanie dużej ilości pieniędzy oszczędnościami, ale żeby zaoszczędzić ciągle musimy wydać 60. Nigdy nie używaj argumentu Zobacz, ile oszczędzam!, by przekonać się do zakupu pod wpływem impulsu. Zawsze myśl o tym, czy rzeczywiście potrzebujesz tego produktu. Oczywiście zdarzają się takie okazje, że rozsądek nakazuje z nich korzystać i kupować na wyprzedażach, ale tylko jeśli jest to coś, czego potrzebujesz, a cena i jakość sprawiają, że będzie to dobry zakup. Gdy używasz kart kredytowych pamiętaj, że jeśli nie spłacisz zadłużenia w terminie, naliczone zostaną od niego odsetki. Więc jeśli masz płacić odsetki i nie spłacisz kredytu przed końcem miesiąca, okazja może okazać się bardzo droga. Jak się poskarżyć Wielu ludzi boi się składać reklamacje. Lecz jeśli zakup nie spełnia oczekiwań, kupujący ma prawo wyrazić niezadowolenie. Poniżej znajdują się cztery ważne kwestie, o których należy pamiętać, przy składaniu reklamacji. Nie trać spokoju. Nie rzucaj oskarżeń. Zdecyduj, jak najlepiej składać zażalenie. Czasem list jest lepszym rozwiązaniem niż telefon i zawsze warto mieć jakiś dowód, że składało się reklamację. Jeżeli produkt da się przenieść, możesz odnieść go do miejsca zakupu i pokazać, że jest wadliwy. Zawsze wyjaśnij, jak wyobrażasz sobie rozwiązanie problemu. Musisz zdecydować, czy życzysz sobie zwrotu pieniędzy, czy wymiany towaru na nowy, czy wykonania usługi raz jeszcze. Jeżeli nie podoba ci się sposób rozpatrzenia twojej reklamacji, zwróć się do osoby na wyższym stanowisku, aż dotrzesz do kogoś, kto w zadowalający sposób zajmie się sprawą czasem wymaga to pewnego uporu. Pamiętaj, że w końcu firmie powinno bardziej zależeć na zachowaniu dobrej opinii wśród klientów, niż na rzeczywistym koszcie wymiany produktu

11 Jeżeli mimo to nie uda ci się uzyskać satysfakcjonującego rozwiązania, zwróć się do niezależnych organizacji występujących w wielu branłach i gałęziach przemysłu. Ubezpieczenia mają na przykład instytucję rzecznika praw klienta, który zajmuje się rozpatrywaniem skarg na firmy ubezpieczeniowe. Zawody takie jak lekarze, prawnicy, księgowi, architekci i tym podobne także mają profesjonalne instytucje regulujące ich działania. Skargi ze strony petentów traktowane są przez nie bardzo poważnie. Twoje prawa Jako konsument masz pewne określone przepisami prawa. Poniżej zamieszczamy ich streszczenie. W przypadku zakupu towarów, towary powinny: odpowiadać opisowi, który im dano, mieć zadowalającą jakość i być gotowe do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. W przypadku usług, usługi powinny zostać zrealizowane: z należytą starannością, zgodnie z umiejętnościami, które deklaruje usługodawca, w rozsądnym terminie oraz po rozsądnej cenie. Pomysły na oszczędności Zakupy spożywcze Zawsze jednak pamiętaj, że słowa rozsądne i zadowalające i im podobne mogą mieć różne interpretacje i to co masz na myśli jako konsument może różnić się od interpretacji przedsiębiorcy. Pomysły na zmniejszenie wydatków Szukaj ofert specjalnych i kupuj większe ilości towarów, które się nie psują. W supermarketach wypatruj produktów z ich własną marką. Zwykle są one tańsze. Kupuj warzywa i owoce w sezonie, w którym rosną albo nawet hoduj je samodzielnie. Jeśli to możliwe, unikaj gotowych posiłków i innych wygodnych dań. Zwykle są one drogie. Zawsze kupuj z listą zakupów, tak by nie dać się skusić na zakup niepotrzebnych produktów. Nie bierz dzieci na zakupy! 16 Inne zakupy Jeśli kupujesz większe ilości, nie bój się targować albo zapytać o rabat. Szukaj wyprzedaży kiedyś bywały tylko w określonych porach w trakcie roku, ale obecnie mogą zdarzyć się zawsze. Kupowanie z drugiej ręki może mieć sens tylko upewnij się, że towar jest sprawny i się nie zepsuje. Kupowanie dwuletnich samochodów i korzystanie z nich przez trzy lata to najbardziej ekonomiczny sposób na samochód upewnij się tylko, że kupujesz samochód po przeglądzie. Prawie wszystkie towary (w tym także jedzenie) można obecnie kupić przez Internet, czasem taniej niż w sklepie. Sieć bywa także przydatna przy porównywaniu cen przed zakupem sprawdzenie kilku cen w porównywarkach w sieci zawsze jest pomocne przed zakupem. Usługi Dobrze jest poprosić o pisemną wycenę przed rozpoczęciem pracy przez usługodawcę. Jeśli umiesz, spróbuj wykonać część pracy samodzielnie. Używaj żarówek oszczędzających energię. Wyjazd wakacyjny może być tańszy, jeśli dokonasz wczesnej rezerwacji albo wykupisz wyjazd w ofercie last minute. Specjalne okazje Wielu ludzi nie planuje wydatków na okazje takie jak gwiazdka. Jeśli tego nie planujesz, ryzykujesz, że wydasz za dużo i będziesz później walczyć ze spłatą zadłużenia. Pomocne może być tu regularne oszczędzanie. 17

12 Mądre korzystanie z kredytu Co to jest kredyt? Kredyt to rodzaj umowy, w ramach której otrzymujesz pieniądze, które zobowiązujesz się zwrócić w terminie późniejszym. Firmy komercyjnie pożyczające pieniądze lub udzielające kredytu zabezpieczają swoje interesy. Zabezpieczenia te mają różne formy w zależności od rodzaju kredytu. Na przykład, pożyczający może zyskać prawo przejęcia i sprzedaży części twojej własności w celu pokrycia zadłużenia, jeżeli zaprzestaniesz spłaty. Inne zabezpieczenia to żyrowanie kredytu przez osoby trzecie (to znaczy, gdy ktoś inny zobowiązuje się spłacić dług, jeśli ty przestaniesz) lub, jako rozwiązanie ostateczne, wezwanie do sądu w celu odzyskania długu. Po co pożyczamy? Pożyczanie to wielka odpowiedzialność, więc pożyczaj tylko wtedy, gdy masz pewność, że poradzisz sobie ze spłatą. Czasami pożyczanie może być bardzo przydatne. Na przykład, korzystanie z karty kredytowej przydaje się: w sklepach podczas zakupów przez internet oraz zakupów za granicą. Pożyczanie jest przydatne także, gdy: kupujesz coś na co w innym przypadku nie byłoby by cię stać, na przykład przy zakupie domu, oraz masz problemy z płynnością lub inną trudną sytuację. Jaka jest twoja zdolność kredytowa? Co to jest ocena sytuacji finansowej? Pożyczający przeprowadza ocenę zdolności kredytowej pożyczającego, aby sprawdzić jego historię kredytową oraz bieżące zadłużenie. Innymi słowy, sprawdza jak bardzo ryzykuje pożyczając ci pieniądze. Pożyczający oceni cię na podstawie zdolności kredytowej i zdecyduje, czy będziesz w stanie oddać pieniądze, które ci pożyczy. Jak przeprowadza się ocenę sytuacji finansowej? Informacje o Tobie i Twoich umowach kredytowych przechowywane są przez agencję badającą wiarygodność kredytową, która udzieli informacji firmom zainteresowanym tym tematem. Dwie największe agencje w Wielkiej Brytanii to Experian i Equifax. Agencja badająca wiarygodność kredytową zbiera takie informacje, jak: adres zameldowania, wszelkie decyzje sądu związane z niespłaceniem zadłużenia, deklaracje o bankructwie, wszystkie byłe i aktualne umowy kredytowe, oraz wszelkie najnowsze wnioski o udzielenie kredytu. Pożyczkodawca oceni twoją sytuację na bazie otrzymanych informacji. Na tej podstawie zdecyduje czy: zaproponować ci kredyt na warunkach standardowych, zaproponować ci kredyt na warunkach specjalnych (na przykład, na wyższy procent lub z krótszy okresem spłaty) lub odrzucić twój wniosek. Co się dzieje, jeśli moja historia kredytowa nie jest dobra? Jeśli masz złą historię kredytową uzyskasz negatywną ocenę, która utrzyma się przez sześć lat od momentu, gdy wierzyciel poinformuje o twoim zadłużeniu. Zwykle robione jest to za pośrednictwem sądu i oznacza, że wierzyciel posiada odpowiednie orzeczenie sądu (County Court Judgement). Jeżeli spłacisz całość zadłużenia w terminie 28 dni, twoja historia kredytowa nie ucierpi. Natomiast, gdy zapłacisz po tym terminie, przez kolejnych sześć lat będziesz miał problemy z uzyskaniem kredytu. Po sześciu latach twoja historia kredytowa będzie znowu czysta. Inne firmy, jak telefonie komórkowe czy firmy dostarczające np. gaz, energię elektryczną przeprowadzą ocenę Twojej sytuacji finansowej, aby ustalić, czy będziesz w stanie zapłacić za ich usługi

13 Jak uzyskać raport o zadłużeniu? Jeśli potrzebujesz kopii raportu o własnym zadłużeniu możesz o niego poprosić Experian lub Equifax. Agencje te muszą przesłać ci kopię własnego raportu (za drobną opłatą) w terminie siedmiu dni. Możesz także dowiedzieć się tego od ręki przez Internet, jednak opłata będzie wyższa. Praktyczne rady dotyczące zachowania dobrej historii kredytowej Nigdy nie pożyczaj, jeśli wiesz, że będziesz mieć problem ze spłatą. Zawsze przestrzegaj warunków umowy, którą podpisujesz. Zawsze płać co najmniej najniższe opłaty wymagane na karcie kredytowej. Nie składaj wniosku o kredyt, jeśli nie chcesz go wziąć. Jeśli twoja sytuacja zmieni się na gorsze, bezzwłocznie poinformuj o tym swoich wierzycieli Więcej informacji o ocenie wiarygodności kredytowej Pod poniższym adresem można uzyskać bezpłatny egzemplarz broszury Credit Explained (Wszystko o kredycie) Credit Explained PO Box 857 Stanley Street Blackburn BB1 3BW. (Jeśli zdecydujesz się napisać, nie ma potrzeby załączać koperty ze znaczkiem, ale nie zapomnij podać swojego adresu i numeru telefonu.) Telefon: Przewodnik można także bezpłatnie ściągnąć ze strony Strony internetowe Experian: Equifax: Check my file (służy do sprawdzania wiarygodności kredytowej online): Credit Expert (aby uzyskać pomoc i bezpłatną ocenę w Experian): Karty kredytowe Karta kredytowa to jedna z metod uzyskania kredytu. Wszystko, za co płacisz kartą kredytową obciąża twój rachunek. Co miesiąc otrzymasz wyciąg z listą wszystkich płatności przy użyciu karty. Możesz spłacić dowolną kwotę, od minimum do pełnej spłaty. Jeżeli nie spłacisz całości zadłużenia, zostaną od niego naliczone odsetki. Jeśli spóźnisz się z płatnością, zostaniesz obciążony karą za zwłokę. Ile kosztuje posiadanie karty kredytowej? Opłaty obejmują: odsetki, karę za zwłokę w płatnościach, oraz czasem także opłatę roczną. Odsetki (zwane także APR) Jeżeli nie spłacasz co miesiąc całości zadłużenia, od zaległej kwoty zostaną naliczone odsetki. Odsetki zwane są APR lub annual percentage rate (roczna stopa procentowa). APR obliczany jest w dość skomplikowany sposób i różni się w zależności od dostawcy usługi. Jednakże, ważne jest, żeby sprawdzić tę liczbę, ponieważ im jest ona wyższa, tym wyższe odsetki będziesz płacić. Odsetki zwykle naliczane są codziennie od wszystkich pozycji znajdujących się na wyciągu. Jeżeli jednak spłacisz całość zadłużenia widocznego na wyciągu przed terminem płatności, nie zapłacisz żadnych odsetek i do tego należy dążyć. Czasami okoliczności sprawiają, źe nie jesteśmy w stanie spłacać całości zadłużenia na karcie. Warto sprawdzić ile będzie nas to kosztowało. W tym celu należy ustalić całkowity koszt kredytu. Srawdź całkowity koszt kredytu oraz roczną stopę procentową (APR) zanim zdecydujesz się na dokonanie transakcji kartą. Aby dowiedzieć się ile będziesz musiał zapłacić za to, źe nie jesteś w stanie spłacić w terminie swojego zadłużenia na karcie, wejdź na i skorzystaj z narzędzia: credit card calculator (kalkulator kart kredytowych)

14 Nawet jeżeli korzystasz z jednej karty, do różnych usług stosuje się różne oprocentowanie. Odmienne stopy powinny zostać omówione w pakiecie informacyjnym otrzymanym przy składaniu wniosku o kartę. Dla przykładu różne stopy mogą oznaczać: stopę standardową, stosowaną przy płatnościach kartą, wyższą stopę stosowaną przy wypłatach gotówki (czego należy unikać), oraz niższą stopę, wykorzystywaną w specjalnych promocjach, na przykład przy transferze salda. Kary za zwłokę Jeśli nie wykonasz płatności minimalnej na czas, zostaniesz obciążony karą za zwłokę w płatnościach. Jeżeli istnieją istotne przyczyny takiego opóźnienia, jak poważna choroba, niezwłocznie poinformuj o tym bank. W pewnych okolicznościach może będzie skłonny zrezygnować z kar. Opłata roczna Niektóre firmy wydające karty kredytowe stosują opłatę roczną. Inne cechy karty kredytowej Firmy wydające karty proponują wiele różnych dodatkowych usług i udogodnień dla swoich klientów. Mogą to być na przykład: Programy lojalnościowe z punktami otrzymywanymi za każdą płatność. Punkty można wykorzystać do zakupów przedmiotów z katalogu, lub jako vouchery albo rabaty na podróże. Cash back przy niektórych kartach zamiast programów lojalnościowych oferowane są bonusy gotówkowe, a nie punkty. Gwarancja ceny (price promise) oznacza, że jeśli dowiesz się, że towar, który zakupiłeś można było kupić taniej, firma zwróci ci różnicę w cenie. Ubezpieczenie transportu zakupów przez internet obejmuje przedmioty zakupione przez internet w czasie transportu do miejsca zamieszkania kupującego. Zabezpieczenie przed oszustwem, zabezpiecza przed wykorzystaniem karty przez osobę trzecią bez twojego pozwolenia. Pomoc w podróżach zagranicznych to numer telefonu, pod którym możesz szukać pomocy, jeśli w czasie podróży zagranicznej utracisz paszport albo będziesz pilnie potrzebować gotówki. Oferty specjalne przeniesienie zadłużenia Wystawcy kart będą zachęcać do przeniesienia zadłużenia z innych kart kredytowych, często oferując znacznie mniejszą stopę procentową. Jeśli chodzi o przeniesienie zadłużenia, warto wiedzieć: jak długo utrzymają się niższe odsetki, jakie będą odsetki po zakończeniu okresu promocyjnego, jakie są inne warunki, np. limit kredytowy czy terminy płatności, jak obliczane są odsetki, opłaty i kary itp. w porównaniu z obecną kartą, przy płatności dla wystawcy karty, jaka kwota pokrywa zadłużenie za bieżące zakupy, wypłaty gotówkowe i przeniesienie zadłużenia. Wszystkie te informacje mają znaczenie, jeśli chcesz poznać rzeczywiste koszty i korzyści. Wykorzystywanie karty kredytowej do wypłat gotówkowych Przy użyciu karty kredytowej można wypłacać gotówkę. Wiąże się to z opłatą, zwykle w wysokości 1,5% wypłacanej kwoty z minimalną opłatą w wysokości 1,5. Więc jeżeli często potrzebujesz wypłacać gotówkę, pomyśl o wypłatach większych kwot z mniejszą częstotliwością, aby uniknąć opłat. Ile wynosi płatność minimalna? Płatność minimalna to najmniejsza kwota, którą należy spłacić co miesiąc na rachunku. Na przykład, jeśli kwota zobowiązania (zadłużenia) na wyciągu wynosi 1000, minimalna płatność wynosić będzie najprawdopodobniej, 25 (czyli 2,5% zobowiązania). Niektóre firmy wymagają niższych wpłat nawet 2% a inne wyższych nawet do 5%. Jeżeli będziesz wpłacać tylko płatności minimalne, spłata zadłużenia rozłoży się na 10 do 15 lat. Ubezpieczenie zakupu (purchase cover) daje ochronę ubezpieczeniową przez określoną liczbę dni na wypadek kradzieży lub uszkodzenia zakupionego towaru

15 Kontrolowanie limitu kredytowego Wszystkie karty kredytowe mają limit kredytowy, oznaczający najwyższą kwotę, którą można wykorzystać przy użyciu karty. Limit kredytowy określany jest indywidualnie przy składaniu wniosku o kartę kredytową. Kwota ta jest widoczna na wyciągu. Regularnie sprawdzaj limit kredytowy, gdyż wystawcy karty mogą go czasem zmienić. Jeśli tak się stanie, na wyciągu umieszczą informację o nowym limicie. Możesz w dowolnym momencie zmniejszyć swój limit kredytowy. W tym celu skontaktuj się z wystawcą karty. Ponadto w żadnym wypadku nie musisz się zgadzać, jeśli twój limit zostanie zwiększony bez pytania cię o zgodę. Co się stanie, jeśli ukradną mi kartę? Kradzież karty należy natychmiast zgłosić i zablokować rachunek. Jeśli jesteś za granicą, banki zwykle udostępniają darmowy numer telefonu pozwalający na zablokowanie karty możliwie szybko. Chip i PIN W Wielkiej Brytanii istnieje system mający na celu zmniejszenie liczby przestępstw przy użyciu kart. Nowe karty kredytowe i debetowe mają specjalny elektroniczny chip a przy płaceniu kartą zamiast podpisu prosi się o wprowadzenie PINu. Więcej informacji na temat chipa i PINu: Strona internetowa: Potrzebujesz pomocy w zarządzaniu swoim budżetem? Więcej na stronie 27. Przykład Bank zgadza się na udzielenie pożyczki w wysokości Opłata za podpisanie umowy to 100 a odsetki wynoszą 8% przez cały czas trwania pożyczki. Jeżeli pożyczka udzielana jest na pięć lat, spłata wyniesie 119 miesięcznie. Przez pięć lat zapłacisz w sumie 7140, włączając odsetki i opłaty w wysokości Oto jak wygląda wyliczenie. Opłata równa się 100 Odsetki wynoszą: (5, ) x 8% x 5 (lat) = 2,040 Razem 2,140 Miesięczne spłaty przez pięć lat (60 miesięcy) wyniosą: 5, , = 119 [5,000 (wartość pożyczki) + 2,140 (opłaty i odsetki) 60 (miesięcy)] Po co się zapożyczać? Jak inne formy kredytu, pożyczka pozwoli zapłacić za zakup, który normalnie znajdowałby się poza twoim zasięgiem. Zanim weźmiesz pożyczkę, pomyśl, czy udałoby ci się zaoszczędzić potrzebną kwotę, zamiast pokrywać dodatkowe koszty odsetek i opłat. Jednakże, jeśli masz zamiar oszczędzać na zakup domu, jego cena najprawdopodobniej będzie rosła szybciej niż oszczędności i nigdy go nie kupisz. Pożyczanie Jeżeli pożyczasz od rodziny lub przyjaciół, możecie uzgodnić, że zwrócisz dług, gdy tylko będzie to możliwe. Jeżeli pożyczasz z banku, lub innej instytucji finansowej, podpiszesz formalną, pisemną umowę. W umowie zawarte zostaną warunki, na których możesz pożyczyć pieniądze, w tym także wysokość i częstotliwość spłat, wysokość odsetek oraz inne opłaty i koszty

16 Różne rodzaje pożyczek Pożyczki bywają zabezpieczone i niezabezpieczone. Pożyczki zabezpieczone Pożyczki zabezpieczone to takie, w których pożyczkodawca ma tytuł prawny do jakieś twojej własności. Oznacza to, że jeśli zaprzestaniesz spłaty pożyczki, pożyczkodawca może przejąć tę własność i sprzedać ją, aby odzyskać swoje pieniądze. Dlatego zawsze trzeba pamiętać, że to pożyczkodawca zyskuje zabezpieczenie, a nie ty! Przykład kredyt hipoteczny Kredyt hipoteczny to przykład pożyczki zabezpieczonej. Pożyczkodawca pożycza pieniądze na zakup domu, ale zachowuje do niego tytuł prawny. Jeżeli nie będziesz sobie radzić ze spłatą i nie uda ci się spłacić zadłużenia z jakiegoś innego źródła, pożyczkodawca może nie mieć innego wyjścia jak przejąć dom. Pożyczki niezabezpieczone Pożyczki niezabezpieczone nie dają pożyczkodawcy żadnego zabezpieczenia. Bank lub instytucja finansowa oferuje pożyczkę, gdy uważa, że będziesz w stanie ją spłacić. Przykład pożyczka wakacyjna Twój bank udzieli ci pożyczki wakacyjnej na podstawie twojej dobrej historii kredytowej i faktu, że zwykle masz wystarczające dochody, aby sfinansować spłatę. Ile kosztuje pożyczka? Na koszt pożyczki składają się wszystkie odsetki płacone przez cały okres trwania pożyczki plus opłaty lub inne obciążenia (płacone zwykle na początku lub pod koniec trwania pożyczki). W naszym wcześniejszym przykładzie koszt pożyczki wynosił 2,140 na 5,000 pożyczki a koszt ten rozłożony został na 5 lat spłaty. Zakup wart wydanych pieniędzy Upewnij się, że znasz oprocentowanie (APR) i inne opłaty związane z pożyczką, zanim się na nią zdecydujesz. Pamiętaj, by sprawdzić, na jaki okres przewidziane są spłaty. Nie bój się dowiadywać się o pożyczkę w różnych miejscach. Zawsze pamiętaj, aby porównywać porównywalne. Na przykład, nie staraj się porównywać opłat bankowych związanych z debetem na rachunku a kosztami związanymi z pożyczką. Podobnie, stopa procentowa w długoterminowym kredycie hipotecznym będzie znacznie niższa niż w krótkoterminowej pilnej pożyczce, zwłaszcza dla kogoś o kiepskiej historii kredytowej. Potrzebuję pomocy i rady w zarządzaniu moimi finansami Credit Action to krajowa organizacja charytatywna, promująca wiedzę na temat finasów. Tworzymy informatory pomagające ludziom lepiej zarządzać finansami. Telefon: Strony internetowe: The Consumer Credit Counselling Service udziela bezpłatnych, niezależnych porad na temat zarządzania długiem. Darmowy telefon: Strona internetowa: Citizens Advice pomaga ludziom w problemach prawnych, finansowych i innych udzielając bezpłatnych informacji i porad. Telefon: , także do znalezienia w książce telefonicznej. Strona internetowa: The National Debtline to informacja telefoniczna dla dłużników. Telefon: Strona internetowa:

17 Inne produkty kredytowe Karty sklepowe Karty sklepowe (store cards) to rodzaj kart kredytowych. Wiele większych sklepów proponuje je swoim klientom, jako wygodną formę zakupów w ich sklepach. Często wiążą się z nimi dodatkowe oferty, takie jak specjalne rabaty przez określony okres czasu, aby zachęcić klientów do większych zakupów. Karta sklepowa: to inna forma płatności, zastępująca gotówkę, karty kredytowe itp., ma niższy limit kredytowy niż karta kredytowa, zwykle może być wykorzystywana wyłącznie w sklepie wystawcy. Karty sklepowe działają w podobny sposób jak karty kredytowe. Co miesiąc otrzymujesz wyciąg i musisz opłacić przynajmniej płatność minimalną. Zakupy na raty i leasing W ramach takich umów kupujesz produkty (zwykle urządzenia AGD lub samochód), a firma ratalna płaci za nie. Następnie podpisujesz umowę na comiesięczne spłaty na rzecz firmy ratalnej, która jest prawnym właścicielem produktu, do czasu aż uregulujesz całe zadłużenie. Jeżeli przestaniesz spłacać raty, firma ratalna może przejąć zakupione przedmioty. Odsetki są zwykle wyższe niż w przypadku hipoteki czy pożyczki, gdyż zakupione produkty zaczynają tracić na wartości, więc gdyby firma ratalna musiała je odzyskać, ich wartość byłaby niższa niż cena zakupu. Oferty Kup teraz, zapłać później W takiej ofercie instytucja finansowa godzi się dostarczyć sprzedawcy pieniądze za zakup do czasu, gdy zaczniesz sam go spłacać. Prawnym właścicielem towaru jesteś ty. Pamiętaj jednak by płacić na czas, tak, by uniknąć płacenia dodatkowych odsetek. Debet na rachunku bankowym Bank pozwala ci wypłacić z rachunku bieżącego więcej środków niż na nim masz (do kwoty przyznanego ci limitu). Jeśli przekroczysz ten limit, bank skontaktuje się z tobą, lub odmówi zapłaty czeku, który powoduje przekroczenie limitu. Może także obciążyć cię płatnością za przekroczenie limitu. Pożyczki skonsolidowane Pożyczka skonsolidowana to jedna pożyczka, która posłuży do spłaty całego twojego zadłużenia. Pozwala na spłatę jednej skonsolidowanej pożyczki zamiast kilku różnych długów. W ostatnich latach stała się ona niezmiernie popularną metodą wychodzenia z długów i jest mocno reklamowana. Zwykle obiecuje się w niej niższe odsetki i niższe spłaty miesięczne, ale należy tu zachować czujność. Po pierwsze, często zadłużenie można rozłożyć na znacznie dłuższe okresy spłaty, co oznaczać będzie wyższe odsetki a po drugie zwykle zabezpieczeniem tych pożyczek jest nieruchomość. Oznacza to, że jeśli nie dasz rady spłacić zadłużenia, możesz stracić swój dom. Przed podjęciem decyzji o skonsolidowaniu pożyczki trzeba poszukać bezpłatnej i niezależnej porady na ten temat

18 10 najlepszych rad kredytowych Korzystanie z karty kredytowej, szybki kredyt w sklepie, kupowanie z katalogu, korzystanie z karty sklepowej wszystko to są formy pożyczania pieniędzy. Jeśli masz zamiar korzystać z kredytu, poniżej znajdziesz 10 najlepszych rad, opracowanych przez Office of Fair Trading, które pomogą ci pożyczać bezpiecznie. Czy stać Cię na to? Przed podjęciem zobowiązania finansowego upewnij się, że podołasz spłatom przygotuj budżet i nie daj się namówić na większą pożyczkę niż potrzeba. Szukaj tańszego kredytu. Pierwsza oferta to niekoniecznie najlepsza oferta. Jest wiele rodzajów kredytu i wiele stóp procentowych przy pożyczkach bankowych, kartach kredytowych, zakupach ratalnych itd. Nie płać więcej niż musisz: nie kupujesz pierwszego z brzegu telewizora kredytu też nie. Czytaj formularze zanim je podpiszesz. Jeśli ich nie rozumiesz, poproś o pomoc biuro standardów handlowych albo Citizens Advice. Gdy już podpiszesz, nie możesz zmienić zdania, jeśli podpisujesz na terenie sprzedawcy lub pożyczkodawcy. Jeśli podpisujesz umowę w innym miejscu, będziesz mieć krótki okres na przemyślenie i zmianę zdania. Dokładnie sprawdź ile będzie trzeba spłacić, włączając odsetki i opłaty. Czy warto? Porównuj APR. To najłatwiejszy sposób na porównanie podobnych produktów kredytowych jeśli szukasz karty kredytowej, wybierz taką z najniższym APR. Zwykle im niższe APR, tym niższe odsetki. Niekiedy niskie APR proponowane jest tylko na krótki czas. Sprawdź czy nie ma innych opłat, takich jak opłaty pożyczkodawcy czy opłaty za udzielenie pożyczki. Patrz na długość pożyczki, nie tylko na miesięczne raty. Im dłuższa pożyczka, tym większe zapłacisz odsetki. Sprawdź czy nie ma opcji do wyboru. Na przykład czasem w umowie umieszczone jest ubezpieczenie spłaty pożyczki, którego nie chcesz. Nie musisz się na nie zgadzać i często nie byłby to dobry interes. Nie chciałbyś, by w supermarkecie ktoś wrzucał ci dodatkowe towary do koszyka pożyczkodawca też nie powinien! Gdy zabezpieczeniem pożyczki jest twój dom i przestaniesz spłacać, możesz go stracić. Jeśli żyrujesz komuś pożyczkę, będziesz musiał ją spłacić, jeśli ta osoba tego nie zrobi. Inwestowanie Dla naszych celów zdefiniujemy oszczędzanie jako odkładanie pieniędzy na rachunku oszczędnościowym lub depozytowym. Pieniądze są bezpieczne i zarabiają zgodnie z oprocentowaniem stałym lub zmiennym. Inwestowanie to zakup akcji lub obligacji spółek. Zwane są one papierami wartościowymi. Zawsze jest w nich element ryzyka, gdyż kapitał (zainwestowane pieniądze) może ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu. Inwestycje zarabiają w formie dywidend, powiązanych z zyskami wypracowanymi przez spółkę. Opcje oszczędzania Oszczędności krótkoterminowe Dobrze jest trzymać część pieniędzy na rachunku oszczędnościowym, do którego będziesz mieć dostęp w ciągu tygodnia lub najdłużej miesiąca. Pieniądze te przydają się, gdy: potrzebujesz pilnie naprawić coś w domu lub samochodzie, lub chcesz pomóc członkowi rodziny w nagłej potrzebie. Zdecyduj do jakiej kwoty chcesz mieć łatwy dostęp, a następnie znajdź odpowiedni rachunek oszczędnościowy z najlepszym oprocentowaniem. Oszczędności długoterminowe Oszczędzanie i inwestowanie Być może oszczędzasz na jakiś większy zakup w przyszłości. W takim przypadku możesz zdecydować się na rachunek depozytowy o określonym terminie. Zwykle oprocentowanie na rachunku depozytowym jest korzystniejsze od tego na rachunku oszczędnościowym, ale dostęp do gotówki będzie trudniejszy (chyba, że zmniejszy się oprocentowanie). Wielu ludzi decyduje się na zachowanie części pieniędzy na rachunku oszczędnościowym i inwestuje resztę

19 Oszczędzanie na podatku Certyfikaty oszczędnościowe (National Savings Certificates) Niektóre z certyfikatów dają stałe odsetki, a inne zwiększają wartość wraz z inflacją. Zyski z oszczędności nie są opodatkowane. Indywidualne rachunki oszczędnościowe (Individual Savings Accounts ISA) W ISA można zainwestować do 7,000 rocznie, ale tylko 3,000 może być w formie depozytów gotówkowych (tzn. w banku lub towarzystwie budowlanym). Reszta powinna składać się z połączenia gotówki, udziałów i akcji, jednostek udziałowych w trustach, polisy na życie i National Savings. Z gotówką na ISA nie będzie problemu, pamiętaj natomiast, że akcje mogą pójść zarówno w górę, jak i w dół. Zwykle nie ma minimalnego okresu zamrożenia. Z własnego ISA możesz w dowolnym momencie wypłacić gotówkę. Środki na ISA są wolne od podatku. Emerytury Rząd zachęca obywateli do oszczędzania na swoją przyszłą emeryturę poprzez obniżanie podatków od składek wpłacanych na konta emerytalne. Towarzystwa pomocy wzajemnej Towarzystwa pomocy wzajemnej mają prawo wydawać polisy ubezpieczeniowe i polisy na życie wolne od podatku. Limit składek opłacanych przez członków wynosi 25 miesięcznie (lub 270 rocznie). Jednakże wszystkie zyski są wolne od podatku. Plany akcji pracowniczych Tworzone są by wzbudzać w pracownikach postawy lojalnościowe. Plany te nagradzają pracowników, gdy w wyniku ich pracy firma ma dobre wyniki. Pozwalają pracownikom na regularne oszczędzanie i zakup akcji spółki po obniżonej cenie. Zyski z udziałów są zwolnione z podatku dochodowego, lecz nie z podatku od zysków kapitałowych, od dochodów powyżej określonego limitu. Porady podatkowe Dowiedz się więcej na temat podatków Należy tak organizować swoje finanse, by płacić możliwie najniższe podatki. Kwestie podatkowe wydają się bardzo skomplikowane i ludzie czasem myślą, że nigdy nie będą w stanie ich pojąć. Możesz się tak czuć, zwłaszcza, jeżeli dotychczas sprawami tymi zajmował się twój partner. Jednakże z odrobiną wiedzy i pomocy ze strony urzędu skarbowego (Inland Revenue) możesz szybko zmniejszyć wysokość płaconego podatku. Strona internetowa urzędu skarbowego jest bardzo przydatna (www.inlandrevenue.gov.uk), a sam urząd wydaje wiele bezpłatnych i łatwych do zrozumienia informatorów. Twój lokalny urząd skarbowy z przyjemnością odpowie na wszelkie twoje pytania (sprawdź numer w książce telefonicznej). Sprawdź, jaki masz kod podatkowy Broszura Understanding your Tax Code dostępna jest w urzędzie skarbowym. Przewodnik ten pomoże zrozumieć system kodów i sprawdzić, czy twój kod podatkowy zawiera prawidłowe odliczenia osobiste. Podatkowe know-how Ubiegaj się o odliczenia Sprawdź, czy wykorzystujesz wszystkie dostępne ci ulgi. Więcej informacji znajdziesz w lokalnym urzędzie lub na stronie internetowej

20 Dobrze wykorzystuj oszczędności podatkowe Przejrzyj swoje oszczędności i inwestycje i sprawdź, czy dobrze wykorzystujesz produkty i rachunki wolne od podatku, takie jak indywidualne rachunki oszczędnościowe (ISA), niektóre produkty typu National Savings, w tym także certyfikaty oszczędnościowe i obligacje (Premium Bonds). Rachunki bankowe i rachunki w towarzystwach budowlanych Od odsetek na rachunkach bankowych i w towarzystwach budowlanych potrącana jest podstawowa stawka podatku dochodowego w momencie wypłaty (jeżeli przekraczasz któryś z progów podatkowych, podatek będzie odpowiednio wyższy). Jeżeli nie jesteś płatnikiem podatku, możesz poprosić o wypłatę odsetek brutto (przed opodatkowaniem) wypełniając formularz R85 dostępny w oddziale banku lub towarzystwa budowlanego. Przy użyciu formularza R40 dostępnego w lokalnym urzędzie skarbowym możesz zwrócić się o zwrot podatku już potrąconego. Terminowe składanie deklaracji podatkowych Jeżeli musisz wypełniać zeznania podatkowe, pamiętaj, by robić to zawsze przed terminem, aby uniknąć kar i dopłat. Zeznanie podatkowe przesyła się w kwietniu każdego roku a terminy ostateczne to 30 sierpnia lub 31 stycznia następnego roku (w zależności od tego, czy sam wypełniasz deklaracje, czy robi to urząd). Dalsze informacje Inland Revenue Telefon: numer lokalnego biura sprawdź w książce telefonicznej. Strona internetowa: National Savings and Investments Telefon: Strona internetowa: Credit Action Strona internetowa: Ubezpieczenie Głównym celem ubezpieczania się jest zapewnienie sobie zabezpieczenia finansowego, gdy dzieje się coś złego, na wypadek katastrofy naturalnej, wypadku samochodowego, choroby itp. Ubezpieczenie daje ochronę finansową przed stratami. Aby zapewnić sobie tę ochronę, należy opłacać składki ubezpieczeniowe na rzecz ubezpieczyciela. Na przykład, jeśli spłonie twój dom, a jest on ubezpieczony, możesz ubiegać się u ubezpieczyciela o wypłatę całości lub części wartości domu (w zależności od polisy). Jeśli nie masz pewności czy stać cię na ubezpieczenie, zadaj sobie pytanie, jak sobie poradzisz bez niego. Rodzaje ubezpieczeń Ubezpieczenie domu Mądrze jest ubezpieczyć dom (budynek) od pożaru, zalania i zniszczenia. Jeżeli masz hipotekę, pożyczkodawca będzie wymagał ubezpieczenia domu co najmniej do wysokości pozostałego zadłużenia. Ubezpieczenie wyposażenia domu pokrywa straty powstałe w wyniku zniszczenia, pożaru, zalania i kradzieży. Ubezpieczenie samochodu Ubezpieczenie samochodowe od odpowiedzialności cywilnej osób trzecich jest wymagane prawem. Pokrywa ono szkody, które spowodujesz w innym pojeździe w wyniku wypadku komunikacyjnego. Jednakże nie pokrywa ono strat powstałych w twoim samochodzie. Ubezpieczenie autocasco chroni bieżącą wartość rynkową twojego samochodu w przypadku szkody w wyniku kradzieży lub uszkodzenia w wyniku pożaru czy wypadku. Ubezpieczenia samochodowe zwykle oferują zniżki za brak roszczeń. Jeżeli w ostatnich kilku latach nie ubiegałeś się o wypłatę odszkodowania, twoje składki będą niższe. Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków i skutków choroby Bezpieczeństwo finansowe Możesz ubezpieczyć się od następstw wypadków i chorób. Ubezpieczenie obejmie różnicę pomiędzy świadczeniami socjalnymi wypłacanymi przez państwo a utraconymi dochodami

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

Finansowanie składek ubezpieczeniowych

Finansowanie składek ubezpieczeniowych Finansowanie składek ubezpieczeniowych Przewodnik dla Klientów Czym jest finansowanie składek Zakup ubezpieczenia zazwyczaj wiąże się z koniecznością jednorazowego opłacenia składki. Tego typu płatność

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Klienta. Ubezpieczenie na życie i zdrowie Nowa Perspektywa

Przewodnik Klienta. Ubezpieczenie na życie i zdrowie Nowa Perspektywa Przewodnik Klienta Ubezpieczenie na życie i zdrowie Nowa Perspektywa 1 Jesteśmy gotowi, aby sprostać Twoim potrzebom Życie i zdrowie Twoje oraz Twoich bliskich mają bezcenną wartość. Wiemy, że gdy pojawia

Bardziej szczegółowo

CONSUMER PAYMENT REPORT 2015

CONSUMER PAYMENT REPORT 2015 POLSKA CONSUMER PAYMENT REPORT Firma Intrum Justitia uzyskała dane od tysięcy konsumentów z krajów Europy, aby dokładnie zapoznać się z życiem codziennym europejskich konsumentów, ich wydatkami oraz umiejętnością

Bardziej szczegółowo

Historia inna niż wszystkie. Przyszedł czas na banki

Historia inna niż wszystkie. Przyszedł czas na banki Historia inna niż wszystkie Jest rok 1949, Nowy Jork, USA. Frank McNamara wybrał się do restauracji. Przy płaceniu rachunku okazało się, że zapomniał portfela, wziął więc kawałek kartoniku i napisał na

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer telefonu: Dane identyfikacyjne:

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: (Adres, z którego ma korzystać

Bardziej szczegółowo

Zbuduj swoją historię kredytową

Zbuduj swoją historię kredytową Krzysztof Nyrek Zbuduj swoją historię kredytową Niniejszy ebook jest wartością prywatną. Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie, w jakiej została

Bardziej szczegółowo

Karta kredytowa. Visa Classic. Przewodnik użytkownika

Karta kredytowa. Visa Classic. Przewodnik użytkownika Karta kredytowa Visa Classic Przewodnik użytkownika 1. Aktywacja karty 2. Korzystanie z karty Serdecznie witamy w gronie posiadaczy karty kredytowej Visa Classic eurobanku Aby móc przekonać się o wszystkich

Bardziej szczegółowo

0,00% 5,00% 1,59% 3,13% 2,53% 3,26% ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 150,13 zł 119,24 zł 99,35 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł

0,00% 5,00% 1,59% 3,13% 2,53% 3,26% ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 150,13 zł 119,24 zł 99,35 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:11062015 (23:53) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: waluta: PLN, kwota: 175 000, wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne przesyłanie pieniędzy

Bezpieczne przesyłanie pieniędzy Bezpieczne przesyłanie pieniędzy Niniejsza ulotka dotyczy osób przesyłających pieniądze innym osobom lub firmom i korzystających z usług firmy, która nie jest bankiem ani oszczędnościową kasą mieszkaniową

Bardziej szczegółowo

więcej kasy? Jak mieć nie tracić? Jak jej czyli Bądź mądry przed szkodą! Jak unikać pułapek kredytowych?

więcej kasy? Jak mieć nie tracić? Jak jej czyli Bądź mądry przed szkodą! Jak unikać pułapek kredytowych? Jak mieć więcej kasy? Jak jej nie tracić? czyli Bądź mądry przed szkodą! Jak unikać pułapek kredytowych? Oprocentowanie to nie jedyny koszt. Opłata za rozpatrzenie wniosku, opłata manipulacyjna, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

NOWATORSKI PROJEKT OSZCZĘDZANIA I ZARABIANIA. na codziennych zakupach w oparciu o familo.com. Skorzystaj z wyjątkowego źródła dochodu!

NOWATORSKI PROJEKT OSZCZĘDZANIA I ZARABIANIA. na codziennych zakupach w oparciu o familo.com. Skorzystaj z wyjątkowego źródła dochodu! NOWATORSKI PROJEKT OSZCZĘDZANIA I ZARABIANIA na codziennych zakupach w oparciu o familo.com Skorzystaj z wyjątkowego źródła dochodu! Karty rabatowo - lojalnościowe Zakupy w Internecie TRENDY XXI WIEKU

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące Pożyczkodawcy Pożyczkodawca Adres: Numer telefonu: Adres poczty elektronicznej: Adres strony internetowej: SuperGrosz

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

5,00 % 0,00 % 1,59 % 2,53 % 3,27 % 3,26 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 204,41 zł 205,80 zł 170,31 zł. 0 zł 33,20 zł 0 zł

5,00 % 0,00 % 1,59 % 2,53 % 3,27 % 3,26 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 204,41 zł 205,80 zł 170,31 zł. 0 zł 33,20 zł 0 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02072015 (23:31) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

Zasiłek mieszkaniowy i zasiłek na podatek lokalny nadpłaty i długi

Zasiłek mieszkaniowy i zasiłek na podatek lokalny nadpłaty i długi Zasiłek mieszkaniowy i zasiłek na podatek lokalny nadpłaty i długi (Housing Benefit and Council Tax Benefit a guide to overpayments and debt) Polish Niniejsza ulotka wyjaśnia zasady postępowania w przypadkach

Bardziej szczegółowo

0,00 % 2,00 % 1,64 % 3,42 % 3,41 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,95 zł 171,19 zł. 0 zł 0 zł 1 259,98 zł

0,00 % 2,00 % 1,64 % 3,42 % 3,41 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,95 zł 171,19 zł. 0 zł 0 zł 1 259,98 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:25) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Karty kredytowe. Przewodnik o kartach NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE W JEDNYM MIEJSCU

Karty kredytowe. Przewodnik o kartach NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE W JEDNYM MIEJSCU Karty kredytowe Przewodnik o kartach NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE W JEDNYM MIEJSCU W Banku BPH udostępniamy karty, dzięki którym możesz płacić mniej za paliwo (Autokarta, KArta GOLD AutoPlus), zakupy w sklepach

Bardziej szczegółowo

0,00 % 1,64 % 0,00 % 3,42 % 3,34 % 3,09 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,19 zł 151,10 zł. 0 zł 1 259,98 zł 99,73 zł

0,00 % 1,64 % 0,00 % 3,42 % 3,34 % 3,09 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,19 zł 151,10 zł. 0 zł 1 259,98 zł 99,73 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:20) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

2,00% 5,00% 0,00% 3,13% 2,53% 3,07% ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 141,40 zł 190,78 zł 189,62 zł. 0,00 zł 0,00 zł 30,56 zł

2,00% 5,00% 0,00% 3,13% 2,53% 3,07% ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 141,40 zł 190,78 zł 189,62 zł. 0,00 zł 0,00 zł 30,56 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:11062015 (23:51) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: waluta: PLN, kwota: 280 000, wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Przed zawarciem umowy z bankiem. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Przed zawarciem umowy z bankiem. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Przed zawarciem umowy z bankiem Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Przed zawarciem umowy z bankiem RACHUNEK OSZCZ DNOÂCIOWY Wybierając

Bardziej szczegółowo

5,00 % 0,00 % 0,00 % 2,57 % 3,33 % 3,09 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 204,98 zł 153,48 zł 151,10 zł.

5,00 % 0,00 % 0,00 % 2,57 % 3,33 % 3,09 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 204,98 zł 153,48 zł 151,10 zł. Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:28) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

5,00 % 0,00 % 0,00 % 2,58 % 3,28 % 3,27 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 205,12 zł 152,99 zł 259,65 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł

5,00 % 0,00 % 0,00 % 2,58 % 3,28 % 3,27 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 205,12 zł 152,99 zł 259,65 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia: 06122015 (23:03) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SPRZEDAŻY PREMIOWEJ 3000 punktów Sygma Bonus za 4 transakcje kartą 14.09-31.10.15

REGULAMIN SPRZEDAŻY PREMIOWEJ 3000 punktów Sygma Bonus za 4 transakcje kartą 14.09-31.10.15 REGULAMIN SPRZEDAŻY PREMIOWEJ 3000 punktów Sygma Bonus za 4 transakcje kartą 14.09-31.10.15 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin (dalej zwany Regulaminem ) określa zasady uczestnictwa w programie

Bardziej szczegółowo

Jakub Misiewicz jakub.misiewicz@homebroker.pl Oferta przygotowana dnia:02.07.2015 (23:25) Parametry: PLN 300 000 333 334 90,00 Równe Wtórny

Jakub Misiewicz jakub.misiewicz@homebroker.pl Oferta przygotowana dnia:02.07.2015 (23:25) Parametry: PLN 300 000 333 334 90,00 Równe Wtórny Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02072015 (23:25) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM

ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM Zadanie: ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM Cel zadania: przybliżenie uczniom zagadnień związanych z zakładaniem i korzystaniem z konta bankowego oraz oszczędnościowego. Poszukiwanie najkorzystniejszej

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Jak bank udziela kredytu?

Temat lekcji: Jak bank udziela kredytu? Eliza Kotowicz Departament Inspekcji Bankowych, Instytucji Płatniczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Stan prawny na 20.10.2015 r. Temat lekcji: Jak

Bardziej szczegółowo

PIĘĆ PRAW, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ

PIĘĆ PRAW, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ PIĘĆ PRAW, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ Zanim dokonasz zakupu, poznaj swoje prawa! Konsumentom kupującym towar lub usługę, przez internet lub w sklepie, we własnym kraju lub w innym państwie UE, przysługują

Bardziej szczegółowo

0,00 % 0,00 % 1,99 % 3,48 % 3,92 % 3,81 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 154,95 zł 269,90 zł 176,23 zł. 42,16 zł 0 zł 1 298,88 zł

0,00 % 0,00 % 1,99 % 3,48 % 3,92 % 3,81 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 154,95 zł 269,90 zł 176,23 zł. 42,16 zł 0 zł 1 298,88 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia: 07012016 (12:28) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Roman Pomianowski Program realizowany jest przy wsparciu Czym jest edukacja ekonomiczna (EE) Znaczenie umiejętności odraczania nagrody Dziecko klientem

Bardziej szczegółowo

2,00 % 5,00 % 0,00 % 2,99 % 2,57 % 3,20 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 150,09 zł 204,98 zł 152,19 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł

2,00 % 5,00 % 0,00 % 2,99 % 2,57 % 3,20 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 150,09 zł 204,98 zł 152,19 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:33) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO ( REGULAMIN)

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO ( REGULAMIN) FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO ( REGULAMIN) I. Imię i Nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy Kredytodawca : Cash & Go Sp. Cywilna, Adres (siedziba firmy) : ul. Długa

Bardziej szczegółowo

5,00 % 0,00 % 1,64 % 2,57 % 3,27 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 204,98 zł 152,89 zł 171,19 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł

5,00 % 0,00 % 1,64 % 2,57 % 3,27 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 204,98 zł 152,89 zł 171,19 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:35) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 6 Matematyka finansowa

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 6 Matematyka finansowa System finansowy gospodarki Zajęcia nr 6 Matematyka finansowa Rachunek rentowy (annuitetowy) Mianem rachunku rentowego określa się regularne płatności w stałych odstępach czasu przy założeniu stałej stopy

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Pieniądz w gospodarstwie domowym Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Od wieków pieniądz w życiu każdego człowieka spełnia rolę ekonomicznego środka wymiany. Jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Jakub Misiewicz jakub.misiewicz@homebroker.pl Parametry: PLN 300 000 333 334 90,00 Równe Wtórny Podstawowe parametry: Produkty dodatkowe (wymagane):

Jakub Misiewicz jakub.misiewicz@homebroker.pl Parametry: PLN 300 000 333 334 90,00 Równe Wtórny Podstawowe parametry: Produkty dodatkowe (wymagane): Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia: 11112015 (22:16) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

Credit Agricole Bank Polska oferta produktowa dla małych i średnich firm

Credit Agricole Bank Polska oferta produktowa dla małych i średnich firm Credit Agricole Bank Polska oferta produktowa dla małych i średnich firm Konferencja FRIG Zielona Góra 27.02.2012 Credit Agricole Bank Polska S.A. Bank Credit Agricole od 117 lat teraz także w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Przed zaciągnięciem kredytu przeczytaj dokładnie umowę i zwróć uwagę na

Przed zaciągnięciem kredytu przeczytaj dokładnie umowę i zwróć uwagę na 1. Przed zaciągnięciem kredytu przeczytaj dokładnie umowę i zwróć uwagę na wysokość opłat z tytułu: Prowizji (Jednorazowa kwota przed udzieleniem kredytu, wyrażona w %) Ubezpieczeń ( Zazwyczaj na życie,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bank zaufanie na całe życie Czy warto powierzać pieniądze bankom? nna Chmielewska Miasto Bełchatów 24 listopada 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Uniwersytet Dziecięcy,

Bardziej szczegółowo

Kontrakty różnic kursowych (CFD)

Kontrakty różnic kursowych (CFD) Ostrzeżenie dla inwestorów 28/02/2013 Kontrakty różnic kursowych (CFD) Najważniejsze przesłania Kontrakty różnic kursowych (CFD) to złożone produkty, które nie muszą być odpowiednie dla wszystkich inwestorów.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI KRÓTKOTERMINOWEJ

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI KRÓTKOTERMINOWEJ FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI KRÓTKOTERMINOWEJ 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące Pożyczkodawcy. Pożyczkodawca: Adres: SuperGrosz Sp. z o.o. ul. Inflancka 11/27, 00-189 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia finansowa dr Agata Trzcińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Kto pokaże

Bardziej szczegółowo

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane Zajęcia 1 Pojęcia: - Procent setna część całości; w matematyce finansowej korzyści płynące z użytkowania kapitału (pojęcie używane zamiennie z terminem: odsetki) - Kapitalizacja powiększenie kapitału o

Bardziej szczegółowo

Pakiet Ubezpieczeń. Wybierz & Gotowe. informacje dla konsumentów. Informacje kontaktowe. Domek b.v. T: 088-10 21 544

Pakiet Ubezpieczeń. Wybierz & Gotowe. informacje dla konsumentów. Informacje kontaktowe. Domek b.v. T: 088-10 21 544 Pakiet Ubezpieczeń Wybierz & Gotowe informacje dla konsumentów Informacje kontaktowe Domek b.v. T: 088-10 21 544 Maaspoortweg 5 E: ubezpieczenia@domek.nl 5235 KG s -Hertogenbosch W: www.domek.nl 1 Pakiet

Bardziej szczegółowo

1.1.Jedynie członkowie Intus S&L mogą aplikować o limit kredytowy Intus.

1.1.Jedynie członkowie Intus S&L mogą aplikować o limit kredytowy Intus. LIMIT KREDYTOWY WARUNKI I ZASADY 1.WARUNKI UMOWY 1.1.Jedynie członkowie Intus S&L mogą aplikować o limit kredytowy Intus. 1.2. Członkowie mogą zwracać się do Intus S&L o dokumenty związane z kredytem będą

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO

WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO Niniejsza umowa kredytu samochodowego (Umowa) zawarta została w dniu... pomiędzy: Toyota Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie przy ulicy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Prawo bankowe. Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r.

Prawo bankowe. Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r. Prawo bankowe Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r. Nr 126 Kredyt konsumencki kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł

Bardziej szczegółowo

Karta kredytowa. Przewodnik użytkownika karty kredytowej. Visa Clubcard. Karta na miarę potrzeb

Karta kredytowa. Przewodnik użytkownika karty kredytowej. Visa Clubcard. Karta na miarę potrzeb Karta kredytowa Przewodnik użytkownika karty kredytowej Visa Clubcard Karta na miarę potrzeb SERDECZNIE WITAMY W GRONIE POSIADACZY KARTY KREDYTOWEJ VISA CLUBCARD Kartą kredytową Visa Clubcard możesz wygodnie

Bardziej szczegółowo

Raport z Ogólnopolskiego Badania Zdolności Kredytowej

Raport z Ogólnopolskiego Badania Zdolności Kredytowej Raport z Ogólnopolskiego Badania Zdolności Kredytowej Ogólnopolskie Badanie Zdolności Kredytowej pokazało, że wciąż ogromne jest zainteresowanie Polaków kredytami mieszkaniowymi. W ciągu dwóch dni, swoją

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po płatnościach zbliżeniowych. czyli jak szybko, wygodnie i bezpiecznie zapłacisz za drobne zakupy

Przewodnik po płatnościach zbliżeniowych. czyli jak szybko, wygodnie i bezpiecznie zapłacisz za drobne zakupy Przewodnik po płatnościach zbliżeniowych czyli jak szybko, wygodnie i bezpiecznie zapłacisz za drobne zakupy Co to jest karta zbliżeniowa i płatność zbliżeniowa? Karta zbliżeniowa to karta, która poza

Bardziej szczegółowo

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa Co to jest? Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) to możliwość zasilania swojego domowego budżetu dodatkowymi

Bardziej szczegółowo

Maksymalny okres spłaty 2% min. 200 zł

Maksymalny okres spłaty 2% min. 200 zł Pożyczka hipoteczna zastępuje inne typy kredytów Tania gotówka na wyciągnięcie ręki Planujesz zakup samochodu lub inny duży wydatek? Zamiast innego typu kredytu wybierz pożyczkę hipoteczną. To obecnie

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

ZANIM ZDECYDUJESZ SIĘ NA ZACIĄGNIĘCIE POŻYCZKI, ODPOWIEDZ SOBIE NA TRZY PYTANIA:

ZANIM ZDECYDUJESZ SIĘ NA ZACIĄGNIĘCIE POŻYCZKI, ODPOWIEDZ SOBIE NA TRZY PYTANIA: NIE DAJ SIĘ www.zanim-podpiszesz.pl NABRAĆ. SPRAWDŹ, ZANIM PODPISZESZ. PORADNIK POŻYCZKOWY Zanim weźmiesz pożyczkę, przeczytaj i zachowaj tę broszurę. 1 ZANIM ZDECYDUJESZ SIĘ NA ZACIĄGNIĘCIE POŻYCZKI,

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Projekt. U S T A W A z dnia

Projekt. U S T A W A z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o kredycie konsumenckim oraz ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary 1) Art. 1. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Informator posiadacza Pilnej Pożyczki

Informator posiadacza Pilnej Pożyczki Informator posiadacza Pilnej Pożyczki Szanowni Państwo! Witamy w gronie posiadaczy Pilnej Pożyczki i dziękujemy za wybranie oferty Banku Millennium. Oddajemy w Państwa ręce krótki przewodnik po Pilnej

Bardziej szczegółowo

Polacy o instytucjach i produktach finansowych Raport z badania ilościowego THINKTANK

Polacy o instytucjach i produktach finansowych Raport z badania ilościowego THINKTANK Polacy o instytucjach i produktach finansowych Raport z badania ilościowego THINKTANK 2015 Spis treści I. II. III. IV. V. Główne wnioski z badania Cele i metodologia badania Ocena i zaufanie do instytucji

Bardziej szczegółowo

mnożą korzyści! Propozycja współpracy sprzedaży ratalnej dla Twojego sklepu internetowego

mnożą korzyści! Propozycja współpracy sprzedaży ratalnej dla Twojego sklepu internetowego mnożą korzyści! Propozycja współpracy sprzedaży ratalnej dla Twojego sklepu internetowego Siła Santander Consumer Banku lider w sprzedaży ratalnej współpracujący z 17 000 punktów sprzedaży, w tym ze sklepami

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą w sklepach meblowych. 1 Definicje

REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą w sklepach meblowych. 1 Definicje REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą w sklepach meblowych 1 Definicje ORGANIZATOR Sygma Bank Polska S.A., o kapitale zakładowym wynoszącym 25 000 000 zł (opłacony w całości), z siedzibą w Warszawie, ul. Suwak

Bardziej szczegółowo

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 DODATKOWE KOSZTY I PROWIZJE ZWIĄZANE Z ZACIĄGNIĘCIEM KREDYTU HIPOTECZNEGO (finansowanie kredytem hipotecznym zakupu mieszkania stanowiącego odrębną własność na rynku pierwotnym)

Bardziej szczegółowo

Dlaczego to robimy? 2. Edukacja finansowa ma na celu zwiększanie umiejętności efektywnego zarządzania domowym budżetem i zmiany nawyków finansowych.

Dlaczego to robimy? 2. Edukacja finansowa ma na celu zwiększanie umiejętności efektywnego zarządzania domowym budżetem i zmiany nawyków finansowych. Dlaczego to robimy? 1. Akademia Rodzinnych finansów to program społeczny prowadzony przez Providenta od 2007 roku. Jest odpowiedzią na niską świadomość finansową Polaków. Jak pokazują badania, większość

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: VIVUS FINANCE Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca Adres (siedziba) Alior Bank SA 02-232 Warszawa, ul.

Bardziej szczegółowo

sprawdź nowe możliwosci naszych produktów

sprawdź nowe możliwosci naszych produktów sprawdź nowe możliwosci naszych produktów konto classic Konto classic przygotowaliśmy z myślą o osobach, które preferują osobiste wizyty w oddziale i bezpośredni kontakt z doradcą. Jest ono prowadzone

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą

REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą 1 Definicje ORGANIZATOR Sygma Bank Polska S.A., o kapitale zakładowym wynoszącym 25 000 000 zł (opłacony w całości), z siedzibą w Warszawie, ul. Suwak 3, 02-676 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

Uwaga: od 9 marca oprocentowanie Nowego Konta Oszczędnościowego wynosi 4% w skali roku.

Uwaga: od 9 marca oprocentowanie Nowego Konta Oszczędnościowego wynosi 4% w skali roku. Uwaga: od 9 marca oprocentowanie Nowego Konta Oszczędnościowego wynosi 4% w skali roku. 1. Dlaczego Bank obniżył oprocentowanie NKO? Pierwotnym zadaniem NKO było przyciągnięcie do nas nowych Klientów i

Bardziej szczegółowo

[ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw

[ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw [ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw Silni razem! [ Praca w Holandii ] Jeśli chcesz pracować w Holandii, istnieją ku temu różne możliwości. Możesz zostać zatrudniony przez własnego pracodawcę w Polsce

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA Dla Wariantu 2 określonego w Zał. nr 2 Umowy Grupowego Ubezpieczenia na Życie Kredytobiorców Ubezpieczenie Spłaty Zadłużenia nr 9956 1. Definicje 1. Klient / Kredytobiorca

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI. Kredyt 0% na start

REGULAMIN PROMOCJI. Kredyt 0% na start REGULAMIN PROMOCJI Kredyt 0% na start 1 Definicje KARTA Karta kredytowa Sygma Bank MasterCard wydana przez Organizatora NAGRODA Możliwość dokonania zmiany opcji spłaty wybranej Transakcji Kartą dokonanej

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami. Co mówią liczby.

Zarządzanie finansami. Co mówią liczby. Zarządzanie finansami. Co mówią liczby. Autor: Angie Mohr Zwięźle i jasno przekazana wiedza, poparta przykładami -- to intratna propozycja dla wiecznie zajętych przedsiębiorców Jak czytać sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Leasing auta bardziej opłacalny niż kredyt

Leasing auta bardziej opłacalny niż kredyt Leasing auta bardziej opłacalny niż kredyt Autor: Katarzyna Rola-Stężycka, Tax Care; Agata Szymborska-Sutton, Tax Care 13.12.2011. Prawie 15 tys. zł może zaoszczędzić przedsiębiorca, który kupując drogi

Bardziej szczegółowo

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku)

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku) WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Banku) Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe Wprowadzana Nazwy produktów Dokumenty regulujące wysokość

Bardziej szczegółowo

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 1 Zadanie.2.1 - Sporządzanie Bilansu Przedsiębiorstwo X działające w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na koniec okresu sprawozdawczego (31.12.20A1) posiadało: środki pieniężne na rachunku

Bardziej szczegółowo

Finanse dla sprytnych

Finanse dla sprytnych Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet w Białymstoku 28 kwietnia 2011 r. Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? dr Adam Wyszkowski EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Rachunek rent. Pojęcie renty. Wartość początkowa i końcowa renty. Renty o stałych ratach. Renta o zmiennych ratach. Renta uogólniona.

Rachunek rent. Pojęcie renty. Wartość początkowa i końcowa renty. Renty o stałych ratach. Renta o zmiennych ratach. Renta uogólniona. Temat: Rachunek rent. Pojęcie renty. Wartość początkowa i końcowa renty. Renty o stałych ratach. Renta o zmiennych ratach. Renta uogólniona. Zadanie Przez 2 lata na koniec każdego miesiąca wpłacamy 200

Bardziej szczegółowo

Terminowe Ubezpieczenie na Życie MONO

Terminowe Ubezpieczenie na Życie MONO Terminowe Ubezpieczenie na Życie MONO 1. Dla kogo jest ta polisa indywidualna? 2. Co to jest ubezpieczenie terminowe MONO? 3. Korzyści dla Ubezpieczonego 4. Cechy ubezpieczenia 5. Suma ubezpieczenia i

Bardziej szczegółowo

Kanał dostępu (sposób wykonania operacji) Telefon (serwis automatyczny) Telefon (konsultant) WWW 0 PLN 0 PLN 0 PLN WAP

Kanał dostępu (sposób wykonania operacji) Telefon (serwis automatyczny) Telefon (konsultant) WWW 0 PLN 0 PLN 0 PLN WAP Obowiązuje od 3 września 2012 r. do 2 stycznia 2013 r. Taryfa prowizji i opłat bankowych PKO Banku Polskiego dla kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) i firmowych, dla Klientów, którzy

Bardziej szczegółowo

Podatki i Bankowość. {Taxes and Banking}

Podatki i Bankowość. {Taxes and Banking} Podatki i Bankowość {Taxes and Banking} 38 CODZIENNE ŻYCIE W IRLANDII Podatki i Bankowość Jak płaci się podatek dochodowy w Irlandii? Sprawą ważną jest, by od początku powstania obowiązku podatkowego,

Bardziej szczegółowo

5,00 % 0,00 % 0,00 % 3,07 % 3,45 % 3,39 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 211,97 zł 50,57 zł 154,07 zł.

5,00 % 0,00 % 0,00 % 3,07 % 3,45 % 3,39 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 211,97 zł 50,57 zł 154,07 zł. Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia: 07012016 (12:48) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

Procent prosty Def.: Procent prosty Zad. 1. Zad. 2. Zad. 3

Procent prosty Def.: Procent prosty Zad. 1. Zad. 2. Zad. 3 Procent prosty Zakładając konto w banku, decydujesz się na określone oprocentowanie tego rachunku. Zależy ono między innymi od czasu, w jakim zobowiązujesz się nie naruszać stanu konta, czyli tzw. lokaty

Bardziej szczegółowo

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie.

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Oferta dla rolników O BANKU Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Działa w Polsce od ponad 80 lat

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo