BIOTECHNOLOGIA. Zajęcia prowadzone przez Zakład Biologii Molekularnej i Zakład Regulacji Metabolizmu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIOTECHNOLOGIA. Zajęcia prowadzone przez Zakład Biologii Molekularnej i Zakład Regulacji Metabolizmu"

Transkrypt

1 BIOTECHNOLOGIA Zajęcia prowadzone przez Zakład Biologii Molekularnej i Zakład Regulacji Metabolizmu Materiały do ćwiczeń dla studentów kierunku Biotechnologia w roku akademickim 2009/2010 opracowane przez pracowników Zakładu Biologii Molekularnej i Zakładu Regulacji Metabolizmu. Redakcja: Rafał Derlacz i Joanna Trzcińska-Danielewicz 1

2 Plan ćwiczeń: Dzień pierwszy Ekstrakcja inwertazy z drożdży piekarniczych Immobilizacja inwertazy Hydroliza roztworu sacharozy Izolowanie immunoglobulin Przygotowanie próbek do elektroforezy w żelu poliakryloamidowym z SDS Dzień drugi Elektroforeza białek w żelu poliakryloamidowym z SDS Sporządzanie krzywej wzorcowej do oznaczania cukrów redukujących Oznaczanie cukrów redukujących w pobranych próbkach Dzień trzeci Określenie wydajności reakcji hydrolizy sacharozy opracowanie wyników Analiza stopnia czystości otrzymanego preparatu IgG i wyznaczenie wielkość łańcucha lekkiego i ciężkiego na podstawie obrazu elektroforetycznego Kontakt: Rafał Derlacz Jan Fronk Zakład Regulacji Metabolizmu Zakład Biologii Molekularnej Instytut Biochemii UW Instytut Biochemii UW Budynek D, II piętro, pokój 209 Budynek D, I piętro, pokój 103 tel tel

3 Regulamin pracowni: 1. W pracowni należy zachować ostrożność, porządek i czystość. 2. W pracowni należy nosić bezpieczne obuwie i fartuch laboratoryjny, a przy pracy z substancjami szkodliwymi rękawiczki gumowe. Okrycia wierzchnie należy pozostawić w szatni wydziałowej. 3. Opuszczając stanowisko pracy należy sprawdzić czy wszystkie niepotrzebne urządzenia elektryczne, gaz i woda zostały wyłączone, drobny sprzęt odłożony na miejsce, a użyte naczynia laboratoryjne umyte i odłożone do suszenia. 4. Studenci nie mogą pracować w pracowni bez opieki pracownika dydaktycznego. 5. W pracowni nie wolno palić tytoniu, spożywać posiłków i napojów, aplikować kosmetyków. Nie używać do celów spożywczych naczyń laboratoryjnych. 6. Odczynniki należy przechowywać w odpowiednim porządku. Nie wolno trzymać żadnych substancji w niepodpisanych opakowaniach. Łatwopalne rozpuszczalniki, a także stężone kwasy i zasady można przechowywać w pracowniach pod wyciągiem tylko w ilościach zaspokajających bieżące potrzeby. 7. Prace z rozpuszczalnikami organicznymi należy prowadzić przy sprawnie działającej wentylacji. Podczas pracy nie wolno używać otwartego ognia. Etanol używany w pracowni jest skażony. 8. Prace z kwasami i zasadami należy prowadzić pod sprawnie działającym wyciągiem chemicznym. 9. Nigdy nie należy pipetować ustami substancji trujących, żrących lub innych szkodliwych dla zdrowia. 10. Odpadów substancji, które mogą stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego nie wolno wylewać do zlewów. Należy je zlewać do szczelnych podpisanych butelek i przechowywać pod wyciągiem. Będą okresowo zbierane do zniszczenia. 11. Odpady innych stężonych substancji można wylewać do zlewu po ich znacznym rozcieńczeniu, obficie spłukując wodą z kranu. 12. Okna w pracowni można tylko uchylać w pozycji pionowej. Nie otwierać ich na oścież. 13. W razie zaistnienia nawet najmniejszego wypadku należy niezwłocznie powiadomić opiekującego się pracownią pracownika dydaktycznego. W opisie ćwiczeń zastosowano następujące symbole: odczynnik gotowy uwaga dotycząca czynności niebezpiecznych 3

4 1. Oczyszczanie frakcji immunoglobulin G (IgG) z surowicy królika Jedną z metod oczyszczania białek jest chromatografia powinowactwa. Jest to szczególny typ chromatografii adsorpcyjnej, w której wykorzystuje się wzajemne powinowactwo dwóch substancji. Pierwsza z nich (tzw. ligand), chemicznie związany z nierozpuszczalnym nośnikiem, specyficznie adsorbuje drugą substancję (substrat). Specyficzne oddziaływanie tych dwóch substancji może mieć różny charakter, na przykład taki, jak między: hormonem a receptorem enzymem a substratem, czy inhibitorem przeciwciałem a antygenem komplementarnymi odcinkami kwasów nukleinowych kwasami nukleinowymi a białkami. Swoistość tego oddziaływania jest niekiedy tak duża, że pozwala na otrzymanie w jednoetapowej procedurze praktycznie czystego preparatu nawet z bardzo złożonych mieszanin, takich jak homogenaty tkankowe. Poza wykorzystaniem naturalnie występujących par substrat-ligand, można tak modyfikować niektóre substancje (np. białka otrzymywane z organizmów transgenicznych), by zyskały one powinowactwo do określonego ligandu. Jako nośniki w chromatografii powinowactwa stosuje się złoża tradycyjnie wykorzystywane do filtracji żelowej, przy czym przed użyciem konieczna jest ich odpowiednia aktywacja, umożliwiająca związanie ligandu. Często ten sam ligand bywa wykorzystywany do izolowania różnych grup substratów. Na przykład złoże ze związanym białkiem A może wiązać większość immunoglobulin klasy G, a do złoża z przyłączonym polinukleotydem poli(u) lub poli(t) mogą wiązać się różne cząsteczki mrna. Związki izolowane przy użyciu chromatografii powinowactwa można eluować zarówno w sposób specyficzny (np. przez użyciu substancji o większym powinowactwie do substancji oczyszczanej niż ligand), jak i niespecyficzny (np. za pomocą buforów o niskim lub wysokim ph, wysokiej siły jonowej, czy związków rozrywających wiązania wodorowe). Całą procedurę chromatografii powinowactwa możemy podzielić na następujące etapy: chemiczne wiązanie ligandu ze złożem (nie jest konieczne, gdy korzysta się już z gotowego złoża z dołączonym ligandem) specyficzne wiązanie substratu do unieruchomionego ligandu usunięcie substancji niezwiązanych i związanych niespecyficznie elucja specyficznie związanego substratu. Poniższe ćwiczenie polega na oczyszczeniu frakcji przeciwciał IgG z surowicy królika przy pomocy chromatografii powinowactwa. Przeciwciała (immunoglobuliny) są to białka wydzielane przez limfocyty B, które mają zdolność do swoistego rozpoznawania i wiązania antygenów (białek, cukrów, lipidów, kwasów nukleinowych), czyli substancji wywołujących odpowiedź immunologiczną organizmu. W zależności od struktury i funkcji przeciwciała można podzielić na pięć klas: IgA, IgD, IgE, IgG i IgM. W surowicy krwi najobficiej występują przeciwciała IgG, które zapewniają odporność organizmu na czynniki infekcyjne dostające się przez krew. Są również jedynymi przeciwciałami zdolnymi do przejścia przez łożysko, zapewniając w ten sposób ochronę immunologiczną płodu. Cząsteczka IgG o masie cząsteczkowej około 150 kda ma kształt litery Y i zbudowana jest z dwóch identycznych łańcuchów lekkich (m.cz około 25 kda) i dwóch identycznych łańcuchów ciężkich (m.cz. około 50 kda). Łańcuchy lekkie i ciężkie są połączone ze sobą 4

5 wiązaniami (mostkami) dwusiarczkowymi. Funkcjonalnie w cząsteczce IgG można wyróżnić dwa rejony Fab rozpoznające antygen i rejon Fc oddziaływujący z innymi składnikami układu odpornościowego (Rys. 1). łańcuch lekki S-S S-S fragmenty Fab mostki dwusiarczkowe S-S S-S łańcuch ciężki fragment Fc Rys. 1 Schemat budowy przeciwciała Różnorodność przeciwciał wytwarzanych przez dany organizm jest ogromna (u człowieka szacuje się ją na ponad 10 8!), ponieważ mają one rozpoznawać/wiązać teoretycznie wszystkie antygeny, z którymi może się on zetknąć w swoim otoczeniu. Odkrycie, jak taka wielka różnorodność przeciwciał zakodowana jest w materiale genetycznym komórki ssaczej zostało wyróżnione Nagrodą Nobla. Co więcej, organizm naturalnie wytwarza wiele różniących się między sobą przeciwciał skierowanych przeciwko temu samemu antygenowi. Dlatego surowice/przeciwciała przeciwko antygenowi otrzymane z krwi jakiegoś organizmu, np. królika, nazywane są poliklonalnymi. Przy użyciu specjalnej techniki (również wyróżnionej Nagrodą Nobla) możliwa jest także produkcja, np. w hodowli komórek mysich, preparatów identycznych (monoklonalnych) przeciwciał przeciwko danemu antygenowi. Ze względu na wybiórcze działanie (rozpoznawanie w zasadzie tylko "swojego" antygenu) przeciwciała są niezastąpionym narzędziem mającym zastosowanie w medycynie przy leczeniu, diagnostyce i profilaktyce oraz w badaniach naukowych. Typowe przykłady zastosowania przeciwciał w leczeniu to podanie surowicy z wysokim mianem odpowiednich przeciwciał, otrzymanej z innego organizmu, przy infekcji tężcem, błonicą, wścieklizną, zapaleniu wątroby typu B czy po ukąszeniu przez żmiję lub podanie stosownych przeciwciał w przypadku ciąży z konfliktem serologicznym (niezgodnością w zakresie czynnika Rh). W diagnostyce obecność stosownych przeciwciał we krwi jest wykorzystywana do oznaczania grup krwi oraz kontaktu osoby z niektórymi czynnikami infekcyjnymi, np. wirusem HIV czy prątkami gruźlicy. Przeciwciałami stwierdza się także obecność pewnych substancji w próbkach, np. hormonów przy testach ciążowych. W profilaktyce, na drodze szczepień ochronnych (np. przeciwko odrze, zapaleniu wątroby typu B czy cholerze) organizm nabywa zdolności wytwarzania odpowiedniej ilości przeciwciał we krwi, których celem w przyszłości będzie zapobieganie tym infekcjom. W badaniach naukowych przeciwciała wykorzystuje się w szeregu technik używanych przy izolacji i charakterystyce białek. 5

6 W poniższym ćwiczeniu do izolowania immunoglobulin G wykorzystuje się kolumnę napełnioną agarozą związaną z białkiem A, które jest składnikiem ściany komórkowej bakterii Staphylococcus aureus. Białko A, choć nie jest fizjologicznym ligandem dla IgG, ma zdolność w neutralnym ph do tworzenia silnych kompleksów z tymi przeciwciałami (poprzez rejon Fc IgG). Kompleksy te można rozdysocjować w kwaśnym ph. Siła wiązania się IgG do białka A w znacznym stopniu zależy od pochodzenia gatunkowego IgG (białko A silnie wiąże się z IgG człowieka, królika, świnki morskiej, świni, psa; słabiej z IgG krowy, kozy, myszy; bardzo słabo z IgG konia, owcy, szczura). Stopień czystości otrzymanego preparatu IgG zostanie oceniony metodą elektroforezy w żelu poliakryloamidowym z dodatkiem dodecylosiarczanu sodowego (sodium dodecyl sulfate polyacrylamide gel electrophoresis SDS-PAGE). Elektroforeza to ruch cząsteczek obdarzonych ładunkiem w polu elektrycznym. Większość metod elektroforetycznych wykorzystuje specyficzne nośniki bibułę, żele poliakryloamidowe lub agarozowe. Elektroforezę białek prowadzi się z żelach poliakryloamidowych (polyacrylamide gel electrophoresis PAGE). Rozdział białek w polu elektrycznym zależy od ich ładunku i wielkości. Im większe białko tym wolniej porusza się w polu elektrycznym, im bardziej naładowane tym porusza się szybciej. Jeżeli białko w danych warunkach ma ładunek ujemny, to migruje do anody; jeżeli dodatni do katody. Najczęściej stosuje się rozdział białek zależny tylko od ich wielkości. Polega on na rozdziale białek w żelu poliakryloamidowym z SDS (SDS-PAGE). SDS (dodecylosiarczan sodowy) jest detergentem anionowym denaturującym i opłaszczającym białko, w wyniku czego nadaje mu ładunek ujemny. W związku z tym, że w obecności SDS wszystkie białka mają ładunek ujemny, to szybkość migracji w żelu zależy wyłącznie od wielkości białka. Często dodatkowo przeprowadza się redukcję wiązań dwusiarczkowych, w wyniku czego poszczególne łańcuchy polipeptydowe białka migrują oddzielnie. W efekcie, wszystkie białka (łańcuchy polipeptydowe) mają taki sam, liniowy kształt oraz ładunek ujemny, a szybkość ich migracji w żelu zależy wyłącznie od ich wielkości. W celu otrzymania jak najlepszego rozdziału białek, oprócz dobrania odpowiedniego usieciowania żelu (które zależy od stężenia akryloamidu), należy doprowadzić do sytuacji, w której wszystkie białka w momencie rozpoczęcia rozdziału będą znajdowały się w jednym miejscu - na początku żelu, a nie rozproszone w całej naniesionej objętości do kieszonki. W tym celu przygotowuje się żele składające się z dwóch części( żelu rozdzielającego o stężeniu 8-20% i żelu zagęszczającego, o stężeniu 4% przygotowanych kolejno po sobie. Wówczas przed rozpoczęciem właściwego rozdziału, białka ulegają koncentracji w żelu zagęszczającym. Białka na ogół są bezbarwne. W związku z tym po przeprowadzeniu rozdziału elektroforetycznego żel trzeba zabarwić, aby uwidocznić obecne w nim białka. W tym celu stosuje się na przykład barwienie błękitem kumasyny lub związkami srebra. SDS-PAGE można także wykorzystać do wyznaczania masy cząsteczkowej analizowanych białek. Droga migracji białka (pojedynczego łańcucha polipeptydowego) w żelu rozdzielającym jest odwrotnie proporcjonalna do logarytmu dziesiętnego z jego masy cząsteczkowej (małe białka migrują najdalej). W żelu o prawidłowo dobranym usieciowaniu ta zależność jest prostoliniowa. Używając mieszaniny białek o znanych masach cząsteczkowych, tzw. wzorców masy cząsteczkowej, można, w oparciu o ich drogi migracji w żelu, wykreślić krzywą wzorcową (krzywą kalibracyjną dla danego żelu) i na jej podstawie, wyznaczyć masę badanego białka 6

7 (pojedynczego łańcucha polipeptydowego), o migracji mieszczącej się w jej prostoliniowym odcinku (Rys. 2). Rys.2 Wyznaczanie masy cząsteczkowej białka w oparciu o krzywą kalibracyjną żelu SDS-PAGE wg Laemmli ego. Ze szczegółami dotyczącymi elektroforezy SDS-PAGE zapoznają się Państwo na zajęciach z Biologii Molekularnej. Dla tych z Państwa, którzy już teraz są zainteresowani tym zagadnieniem polecamy komentarz do tych zajęć, który można znaleźć na stronie internetowej Zakładu Biologii Molekularnej (http://biol.uw.edu.pl/zbm). Na rys.3 przedstawiono obraz elektroforetyczny próbek z kolejnych etapów izolacji IgG poddanych elektroforezie SDS-PAGE albumin Łańcuch ciężki IgG Łańcuch lekki IgG Rys.3 Obraz elektroforetyczny próbek z kolejnych etapów izolacji IgG poddanych elektroforezie SDS-PAGE. ścieżka nr 1 mieszanina białek wzorcowych ścieżka nr 2 surowica krwi królika (próbka wyjściowa) ścieżka nr 3 wyciek z kolumny ścieżka nr 4 ostatni etap płukania przed elucją ścieżka nr 5 pierwszy etap elucji ścieżka nr 6 drugi etap elucji ścieżka nr 7 trzeci etap elucji ścieżka nr 8 ostatni etap elucji 7

8 Izolowanie immunoglobulin: Materiał biologiczny: zamrożona surowica krwi królika Odczynniki: 1. Kolumna z białkiem A przyłączonym do agarozy (ok. 0.2 ml złoża). 2. Bufor kolumnowy: 0.5 M NaCl, 50 mm Tris-HCl, ph Bufor elucyjny: 100 mm glicyna-hcl, ph 2.5 Wszystkie odczynniki przechowywać z temp 4 C (lodówka)!!! Wykonanie: UWAGA!!! Kolumna z białkiem A przyłączonym do agarozy jest do wielokrotnego użytku. Należy ją przechowywać w temperaturze 4 C i pamiętać, aby zaraz po zakończeniu elucji wymienić bufor elucyjny na bufor kolumnowy, ponieważ dłuższe działanie niskiego ph może prowadzić do nieodwracalnego zniszczenia złoża. Doświadczenie można prowadzić w temperaturze pokojowej używając schłodzonych buforów i przechowując próbki w lodzie. Wszystkie próbki uzyskiwane w trakcie preparatyki należy przechowywać w lodzie. 1. Z otrzymanej surowicy królika (200 l) pobrać 10 l i zachować do elektroforezy (probówka typu Eppendorf oznaczona nr 1). 2. Resztę surowicy nałożyć na kolumnę ze złożem [1] i zacząć zbierać wyciek do probówki oznaczonej nr Kiedy poziom surowicy zrówna się z górną powierzchnią złoża, nałożyć na kolumnę 10 ml buforu kolumnowego [2] (jednorazowo na kolumnie nie zmieści się taka objętość buforu, więc należy nakładać go porcjami). Kontynuować zbieranie wycieku z kolumny do probówki nr 2, aż do zebrania frakcji o objętości 1 ml. Kolejne porcje wycieku należy odrzucić. Ostatnią porcję wycieku o objętości 1 ml zebrać do probówki nr Po przepłukaniu złoża buforem kolumnowym, frakcję immunoglobulin wymywać czterema porcjami po 200 l buforu elucyjnego [3]. Każdą porcję eluatu zebrać do oddzielnej probówki i zachować do elektroforezy (probówki oznaczone nr 4, 5, 6 i 7). 5. Natychmiast po zakończeniu elucji przemyć złoże buforem kolumnowym [2]. Przemywanie prowadzić do momentu uzyskania wycieku o ph 8.0 (ph kontrolować papierkiem wskaźnikowym). Złoże pozostawić pod 3-4 cm warstwą buforu kolumnowego, kolumnę przechowywać zamkniętą w temperaturze 4 C. Uzyskane podczas preparatyki frakcje (probówki od 1 do 7) zamrozić lub od razu pobrać z nich odpowiednie ilości preparatów i przygotować próbki do elektroforezy wg poniższego przepisu. 8

9 Przygotowanie próbek do elektroforezy w żelu poliakrylamidowym z SDS (SDS-PAGE): Odczynniki: 1. Bufor Laemmli'ego 5x : M Tris-HCl, ph 6.8, 10 % (w/v) SDS, 50 % (w/v) glycerol, 5 % (v/v) -merkaptoetanol, 0.05 % (w/v) błękit bromofenolowy Wykonanie: 1. Do probówki nr 1 z surowicą dodać 490 l buforu kolumnowego [2] (czyli rozcieńczyć 50x) i z tak rozcieńczonej próbki do nowej probówki typu Eppendorf oznaczonej literą S pobrać 16 l. 2. Z probówki nr 2 z wyciekiem pobrać do nowej probówki 10 l i dodać do niej 90 l buforu kolumnowego [2] (czyli rozcieńczyć 10x). Z tak rozcieńczonej próbki do nowej probówki oznaczonej literą W pobrać pobrać16 l. 3. Z probówki nr 3 z ostatnią frakcją buforu kolumnowego do nowej probówki oznaczonej literą P pobrać 16 l. 4. Z probówek 4, 5, 6 i 7 z kolejnymi porcjami eluatu do nowych probówek oznaczonych odpowiednio E1, E2, E3 i E4 pobrać po 16 l. 5. Do próbek S, W, P, E1, E2, E3 i E4 dodać po 4 l buforu Laemmli'ego 5x [1] (jeśli bufor był przechowywany w lodówce, należy rozgrzać go przed dodaniem do próbek). Tak przygotowane próbki można przechowywać w temperaturze 20 C. 6. Przeprowadzić rozdział elektroforetyczny przygotowanych próbek w 12% żelu poliakrylamidowym zawierającym SDS. Elektroforeza białek w żelu poliakrylamidowym zawierającym SDS (SDS-PAGE) Materiał: 12% żel poliakrylamidowy zawierający SDS Odczynniki: 1. Bufor do elektoforezy (ph 8.3): M Tris, M glicyna, 0.1 % (w/v) SDS 2. Mieszanina białek wzorcowych w buforze Laemmli'ego 1x: miozyna m.cz. 200 kda -galaktozydaza m.cz. 116,25 kda fosforylaza b m.cz. 97,4 kda albumina m.cz. 66 kda owoalbumina m.cz. 45 kda anhydraza m.cz. 31 kda inhibitor trypsyny m.cz. 21,5 kda lizozym m.cz. 14,4 kda aprotynina m.cz. 6,5 kda 3. Roztwór do barwienia żelu (do wielokrotnego użycia): 0.2 % (w/v) błękit Coomassie'go R-250 w roztworze woda:metanol:st. kwas octowy 5:5: % (v/v) kwas octowy 9

10 Akrylamid przed polimeryzacją jest silnie trujący. Może się zdarzyć, że pod uszczelką nie akrylamid nie spolimeryzuje całkowicie. W związku z tym pracując z żelem poliakrylamidowym wszystkie czynności należy wykonywać tylko w rękawiczkach. Opary kwasu octowego są trujące. Nigdy nie należy pipetować ustami stężonego kwasu. Odbarwianie żelu przeprowadzać pod włączonym wyciągiem chemicznym. Wykonanie: 1. Z otrzymanego żelu ostrożnie wyciągnąć grzebyk, a następnie trzymając szybki zdjąć klamry i gumową uszczelkę. 2. Umieścić żel w aparacie (szybką z wcięciem do środka aparatu), szybki umocować w aparacie małymi białymi klamrami. Wlać bufor do elektroforezy [1] do dolnego i górnego zbiornika. 3. Kieszonki w żelu przepłukać buforem do elektroforezy [1]. Uwaga!!! Przepłukanie kieszonek żelu, jak i naniesienie próbek (patrz punkt 5 można także przeprowadzić przed umieszczeniem żelu w aparacie do elekrtoforezy. 4. Przygotowane wcześniej próbki do elektroforezy S, W, P, E1, E2, E3 i E4 oraz mieszaninę białek wzorcowych otrzymaną od prowadzących [2] zawierające bufor Laemmli'ego ogrzewać przez 3 minuty w 100 o C. 5. Po zwirowaniu i schłodzeniu do temperatury pokojowej całość próbek nanieść na żel. Koniecznie zapisać kolejność naniesionych próbek 6. Włączyć chłodzenie aparatu do elektroforezy (lekko odkręcić kran) i podłączyć aparat do zasilacza (elektroda ujemna od strony kieszonek, elektroda dodatnia od dolnej krawędzi żelu). 7. Elektroforezę prowadzić przy napięciu około 100 V do czasu przesunięcia się barwnika do dolnej krawędzi żelu (około 1.5 godz.). 8. Wyjąć szybki z żelem z aparatu, wyciągnąć przekładki i rozłożyć szybki (delikatnie podważając jedną z nich). Obciąć warstwę żelu zagęszczającego (z kieszonkami). 9. Żel umieścić w naczyniu z roztworem do barwienia żeli [3]. 10. Żel barwić przez 20 minut (lub dłużej) w pudełku na plastikowej tacy. 11. Wyjąć żel z roztworu do barwienia [3] i odbarwiać go poprzez kilkukrotne płukanie w 7% kwasie octowym [4] na gorąco (około C) pod wyciągiem chemicznym. Żel można przechowywać w 7% kwasie octowym. 12. Zanalizować otrzymany obraz elektroforetyczny i na jego podstawie wyznaczyć wielkość łańcucha lekkiego i ciężkiego IgG. Literatura: Smith, W.L. i Rollins, T.E. (1982) Meth. Enzymol. 86, Ostrove, S. (1990) Meth. Enzymol. 182, Laemmli, U.K. (1970) Nature 227, Hames, B.D., Hooper, N. M., Houghton, J. D. (2001) Krótkie wykłady. PWN Warszawa. 10

11 Document&parentid=566&moduleid=13422&zone=Labsep#content Ćwiczenia z biochemii. PWN, Warszawa 2003 (pod redakcją: L. Kłyszejko- Stefanowicz). Krótkie wykłady: Biochemia. PWN, Warszawa 2004 (autorzy: D. B. Hames i N. M. Hooper). Krótkie wykłady: Immunologia. PWN, Warszawa 2005 (autorzy: P. M. Lydyard, A. Whelan i M. W. Fanger). Rola poszczególnych substancji stosowanych podczas ćwiczenia woda podstawowy rozpuszczalnik stosowany w biologii molekularnej Tris (w formie Tris-HCl, Tris-octan, Tris-glicyna) substancja buforująca, utrzymuje ph roztworu (7-8) glicyna (w formie glicyna-hcl) substancja buforująca, utrzymuje ph roztworu (2-3) NaCl substancja zapewniająca siłę jonową roztworu (także ciśnienie osmotyczne) BiałkoA-agaroza złoże do izolacji IgG SDS mocny anionowy detergent, upłynniający wszystkie błony komórkowe i denaturujący białka, nadający im ujemny ładunek wypadkowy -merkaptoetanol ( -ME) substancja redukująca, m. in. mostki dwusiarczkowe w białkach akryloamid (i N,N'-metylenobisakryloamid) substancje wytwarzające w wyniku polimeryzacji ze sobą usieciowany poliakryloamid nadsiarczan amonowy (APS) przeciwutleniacz używany przy polimeryzacji akryloamidu N,N,N',N'-tetrametylenodiamina (TEMED) katalizator polimeryzacji akryloamidu i N,N'-metylenobisakryloamidu glicerol substancja obciążająca próbkę do elektroforezy błękit bromofenolowy ciemnofioletowy barwnik migrujący do anody w trakcie SDS PAGE błękit Coomassie'go R-250 barwnik tworzący niebieskie kompleksy z białkami kwas octowy substancja do usuwania nadmiaru barwnika po barwieniu białka w żelu akryloamidowym 11

12 2. Immobilizowane enzymy w biotechnologii. Oznaczanie aktywności inwertazy. Immobilizacja jest techniką, która znacznie ogranicza swobodną dyfuzję cząstek enzymu lub komórek. Metody immmoblizacji enzymów mają zastosowanie w biochemii, biotechnologii, mikrobiologii, inżynierii chemicznej, głównie ze względu na możliwość ich wykorzystania technologicznego i handlowego. Enzymy można immobilizować metodami chemicznymi, np. kowalencyjnie wiążąc z nośnikami rozpuszczalnymi lub nierozpuszczalnymi w wodzie, lub metodami fizycznymi, np. poprzez adsorpcję na nierozpuszczalnych nośnikach, inkluzję w sieci polimerowej czy mikrokapsułkowanie wewnątrz półprzepuszczalnych membran. Stosowana procedura nie powinna wpływać na aktywność biologiczną enzymu. Od rodzaju matrycy i sposobu wiązania zależy ilość, aktywność, stabilność, optimum ph i temperatury działania immobilizowanego enzymu. Przykładem immobilizacji jest wykorzystanie jako złoża kwasu alginowego (Rys. 3) do inkluzji inwertazy, enzymu hydrolizującej sacharozę. Alginian jest to polisacharyd zbudowany z reszt kwasów D-mannuronowego (M) i L-guluronowego (G) połączonych wiązaniami 1,4. Występują w nim bloki składające się z M, z G oraz mieszane: (M M) x (G G) y (M G) z H H COOH O HO H OH H O O HO COOH OH H H H O H H H n Rys. 3 Kwas alginowy Alginian otrzymuje się z wodorostów lub niektórych szczepów bakteryjnych. Ma masę cząsteczkową około , jest nierozgałęziony, długołańuchowy. Rozpuszczony w wodzie daje lepkie roztwory, które można sterylizować (20 min w temp. 121 C). Cechą charakterystyczną alginianu jest jego pęcznienie, a z jonami metali dwu- i trójwartościowych (np. Ca 2+, Zn 2+, Mn 2+, Sr 2+, Ba 2+, Al 3+, Fe 3+, lecz nie z Mg 2+ ) tworzenie żeli. Żel alginianowy jest dość stabilny, obojętny chemicznie i ma strukturę mikroporowatą. W czasie immobilizacji enzymów w żelu alginianowym nie obserwuje się istotnej denaturacji enzymu, ponieważ nie towarzyszą temu procesowi zmiany temperatury i ph. Celem ćwiczenia jest zbadanie aktywności immobilizowanej inwertazy ( -fruktofuranozydazy, EC ) oraz określenie wydajności reakcji hydrolizy sacharozy. Materiał biologiczny: Świeże drożdże piekarnicze Odczynniki: mm pirofosforan sodu (ph 8,5) (50 ml) 2. Alginian sodowy (1,5% zawiesina) (20 ml) 12

13 3. 0,1 M CaCl 2 (50 ml) 4. 0,6 M roztwór sacharozy (50 ml) 5. 2% kwas 3,5-dinitrosalicylowy (DNS) w 0,4 M NaOH (50 ml) 6. 0,05 M bufor octanowy (ph 4,7) (20 ml) 7. Roztwór wzorcowy glukozy (2 mg/ml) (10 ml) Wykonanie: Ekstrakcja inwertazy z drożdży piekarniczych 30 g świeżych drożdży piekarniczych zawiesić w 30 ml 66 mm pirofosforanu sodu (ph 8,5) i pozostawić na noc w 20 C (lub termostacie w 37 C). Odwirować przy 5000 x g przez 20 min. Otrzymany supernatant, zawierający m.in. inwertazę, przechowywać zamrożony w 20 C. Studenci otrzymują przygotowany ekstrakt z drożdży piekarniczych Immobilizacja inwertazy Ekstrakt inwertazy (3 ml) miesza się z 20 ml 1,5% zawiesiny alginianu sodu. Następnie zawiesinę alginian-enzym pipetą dodaje się kroplami do roztworu 0,1 M CaCl 2. Powstające granulki immobilizowanego enzymu o średnicy od 0,1 4 mm pozostawia się na 20 min w roztworze CaCl 2 w celu ich stwardnienia. Następnie zlewa się roztwór CaCl 2, a otrzymane granulki immobilizowanego enzymu przepłukuje wodą destylowaną. Hydroliza roztworu sacharozy Szklaną zlewkę o pojemności 100 ml napełnia się 30 ml roztworu sacharozy (0,6 M) i 15 ml 0,05 M buforu octanowego (ph 4,7), a następnie do roztworu zawierającego substrat reakcji dodaje się około 100 kuleczek alginianu wapniowego z uwięzionym enzymem. Czas 0 doświadczenia liczy się od momentu dodania kulek do roztworu sacharozy. Zawartość zlewki (roztwór zawierający substrat i kulki alginianowe z immobilizowanym enzymem) miesza się przez cały czas trwania doświadczenia przy pomocy mieszadła magnetycznego. Kontrolę przebiegu hydrolizy sacharozy przeprowadzi się przez minut, pobierając do ponumerowanych probówek co 10 minut określone objętości roztworu (1 ml) do oznaczania powstających cukrów redukujących. Należy pamiętać o pobraniu próby w czasie 0. Wszystkie pobrane próby należy natychmiast zamrozić w temperaturze - 20 C. Sporządzanie krzywej wzorcowej do oznaczania cukrów redukujących Krzywą wzorcową przygotowuje się, dodając do odpowiednio ponumerowanych probówek 0,1 ; 0,2; 0,3; 0,4; 0,6; 0,8 ml roztworu wzorcowego glukozy o stężeniu 2 mg/ml. Próby uzupełnia się wodą do objętości 2 ml i dodaje 0,2 ml odczynnika DNS. Następnie próby po wymieszaniu umieszcza się na 5 min we wrzącej łaźni wodnej, po czym chłodzi i mierzy ich absorpcję przy 540 nm. Krzywą wzorcową sporządza się, odkładając na osi 0X ilość glukozy w poszczególnych próbach, a na osi 0Y odpowiadającą im wartość absorbancji. Na podstawie pomiarów absorbancji dla wzorcowych roztworów glukozy (C 6 H 12 O 6, M cz = 180,16 g mol 1 ) wykreślić krzywą wzorcową. Oznaczanie cukrów redukujących w pobranych próbkach Pobrane wcześniej próby rozmrozić. Rozmrożone próbki przechowywać w lodzie. Połowę objętości z każdej pobranej próby należy przenieść do nowej probówki i uzupełnić wodą do 2 ml, dodać 0,2 ml roztworu DNS i wstawić do wrzącej łaźni wodnej na 5 min. Następnie schłodzić, wymieszać i zmierzyć absorbancję przy 540 nm. W ten sposób śledzi się przebieg hydrolizy sacharozy w czasie. Szybkość tej reakcji zależy od aktywności immobilizowanego enzymu i jego kontaktu z substratem. 13

14 Opracowanie wyników, krzywa hydrolizy sacharozy Z krzywej wzorcowej wyznaczyć zawartość cukrów redukujących (w molach) w poszczególnych próbkach pobranych w czasie trwania reakcji. Z tych wartości wyliczyć całkowite stężenia (mm) sacharozy (C 12 H 22 O 11, M cz = 342,3 g mol 1 ) w zbiorniku w kolejnych czasach (S t ), pamiętając, że z jednej cząsteczki sacharozy powstaje cząsteczka glukozy i cząsteczka fruktozy. Znając początkowe stężenie sacharozy (S 0 ), wykreślić krzywą, informującą o wydajności reakcji. 1 0,8 (S 0 - S t )/S 0 0,6 0,4 0, Czas [min] Krzywa konwersji (przykład) Literatura: Mosbach, K. (red.) (1976) Immobilized Enzymes, Methods Enzymol

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek

Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek Ocena jakościowa reakcji antygen - przeciwciało Mariusz Kaczmarek Antygeny Immunogenność - zdolność do wzbudzenia przeciwko sobie odpowiedzi odpornościowej swoistej; Antygenowość - zdolność do reagowania

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3 DGGE- ELEKTROFOREZA W ŻELU Z GRADIENTEM CZYNNIKA DENATURUJĄCEGO

ĆWICZENIE 3 DGGE- ELEKTROFOREZA W ŻELU Z GRADIENTEM CZYNNIKA DENATURUJĄCEGO ĆWICZENIE 3 DGGE- ELEKTROFOREZA W ŻELU Z GRADIENTEM CZYNNIKA DENATURUJĄCEGO CZĘŚĆ TEORETYCZNA Metody badań i cechy w oparciu o które przeprowadzana jest klasyfikacja i identyfikacja mikroorganizmówh Struktura

Bardziej szczegółowo

i biochemii białek Elementy Skrypt dla studentów biologii i biotechnologii Danuta Wojcieszyńska, Urszula Guzik Elementy enzymologii i biochemii białek

i biochemii białek Elementy Skrypt dla studentów biologii i biotechnologii Danuta Wojcieszyńska, Urszula Guzik Elementy enzymologii i biochemii białek Danuta Wojcieszyńska, Urszula Guzik CENA 20 ZŁ (+ VAT) ISSN 1644-0552 ISBN 978-83-8012-446-2 Elementy enzymologii i biochemii białek Więcej o książce Danuta Wojcieszyńska, Urszula Guzik Elementy enzymologii

Bardziej szczegółowo

Sposób otrzymywania białek o właściwościach immunoregulatorowych. Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fragmentów witellogeniny.

Sposób otrzymywania białek o właściwościach immunoregulatorowych. Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fragmentów witellogeniny. 1 Sposób otrzymywania białek o właściwościach immunoregulatorowych Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fragmentów witellogeniny. Wynalazek może znaleźć zastosowanie w przemyśle spożywczym i

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

PathogenFree DNA Isolation Kit Zestaw do izolacji DNA Instrukcja użytkownika

PathogenFree DNA Isolation Kit Zestaw do izolacji DNA Instrukcja użytkownika PathogenFree DNA Isolation Kit Zestaw do izolacji DNA Instrukcja użytkownika Spis treści 1. Zawartość 2 1.1 Składniki zestawu 2 2. Opis produktu 2 2.1 Założenia metody 2 2.2 Instrukcja 2 2.3 Specyfikacja

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Aparatura

Spis treści. Aparatura Spis treści Aparatura I. Podstawowe wyposażenie laboratoryjne... 13 I.I. Probówki i naczynia laboratoryjne... 13 I.II. Pipety... 17 I.II.I. Rodzaje pipet automatycznych... 17 I.II.II. Techniki pipetowania...

Bardziej szczegółowo

Genomic Midi AX Direct zestaw do izolacji genomowego DNA (procedura bez precypitacji) wersja 1215

Genomic Midi AX Direct zestaw do izolacji genomowego DNA (procedura bez precypitacji) wersja 1215 Genomic Midi AX Direct zestaw do izolacji genomowego DNA (procedura bez precypitacji) wersja 1215 20 izolacji Nr kat. 895-20D Pojemność kolumny do oczyszczania DNA wynosi 100 µg 1 Skład zestawu Składnik

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I. ELEKTROFOREZA ŻELOWA BARWNIKÓW SPOŻYWCZYCH. µ = ν / E ELEKTROFOREZA

ĆWICZENIE I. ELEKTROFOREZA ŻELOWA BARWNIKÓW SPOŻYWCZYCH. µ = ν / E ELEKTROFOREZA ĆWICZENIE I. ELEKTROFOREZA ŻELOWA BARWNIKÓW SPOŻYWCZYCH ELEKTROFOREZA Elektroforeza jest ruchem fazy rozproszonej względem fazy rozpraszanej, zachodzącym pod wpływem przyłożonej zewnętrznie różnicy potencjałów

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Obiekt. Pracownia Biologii Molekularnej. Część II. Ekspresja i oczyszczanie białek

Spis treści. Wstęp. Obiekt. Pracownia Biologii Molekularnej. Część II. Ekspresja i oczyszczanie białek Pracownia Biologii Molekularnej Część II Ekspresja i oczyszczanie białek Spis treści 1 Wstęp 2 Obiekt 3 Namnażanie białka w komórkach bakterii Escherichia Coli 3.1 Pożywki do hodowli 3.2 Rozwój hodowli

Bardziej szczegółowo

PathogenFree RNA Isolation Kit Zestaw do izolacji RNA

PathogenFree RNA Isolation Kit Zestaw do izolacji RNA PathogenFree RNA Isolation Kit Zestaw do izolacji RNA Instrukcja użytkownika Spis treści 1. Zawartość 2 1.1 Składniki zestawu 2 2. Opis produktu 2 2.1 Założenia metody 2 2.2 Specyfikacja zestawu 2 2.3

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA Z BIOCHEMII

ĆWICZENIA Z BIOCHEMII ĆWICZENIA Z BIOCHEMII D U STUDENTfiW WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Pod redakcją Piotra Laidlera, Barbary Piekarskiej, Marii Wróbel WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO ĆWICZENIA Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW WYDZIAŁU

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY ZASADA OZNACZENIA Glukoza pod wpływem oksydazy glukozowej utlenia się do kwasu glukonowego z wytworzeniem nadtlenku wodoru. Nadtlenek wodoru

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU ELEKTROFOREZA

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU ELEKTROFOREZA SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU ELEKTROFOREZA SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty pracy. 1. Karta

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY)

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY) Ćwiczenie 8 OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY) Część doświadczalna obejmuje: - sączenie Ŝelowe ekstraktu uzyskanego z bielma niedojrzałych nasion kukurydzy - oznaczanie aktywności

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą byd wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Ilościowe oznaczenie glikogenu oraz badanie niektórych jego właściwości

Ilościowe oznaczenie glikogenu oraz badanie niektórych jego właściwości Ilościowe oznaczenie glikogenu oraz badanie niektórych jego właściwości Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawową wiedzą dotyczącą budowy, funkcji i właściwości glikogenu jak również

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY Zadanie 1216 (2 pkt) Przeczytaj poniższy tekst i zapisz poniżej nazwy cukrów X i Y, o których mowa. Kwasy nukleinowe są długimi łańcuchami poliestrowymi, zbudowanymi z połączonych

Bardziej szczegółowo

6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA

6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA 6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA L-DOPA (L-3,4-dihydroksyfenyloalanina) jest naturalnym prekursorem dopaminy, jednego z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 S E M E S T R II Tydzień 1 24.02-28.02 2 03.03-07.03 3 10.03-14.03 Wykłady

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

StayRNA bufor zabezpieczający RNA przed degradacją wersja 0215

StayRNA bufor zabezpieczający RNA przed degradacją wersja 0215 StayRNA bufor zabezpieczający RNA przed degradacją wersja 0215 100 ml, 250 ml, 500 ml Nr kat. 038-100, 038-250, 038-500 Nietosyczny roztwór wodny do przechowywania i zabezpieczania różnego rodzaju tkanek

Bardziej szczegółowo

ANALIZA I OCZYSZCZANIE BIAŁEK

ANALIZA I OCZYSZCZANIE BIAŁEK Ćwiczenie 3 ANALIZA I CZYSZCZANIE BIAŁEK Część doświadczalna obejmuje: rozdział białek zawartych w surowicy krwi metodą elektroforezy w żelu agarozowym rozdział hemoglobiny od chromianu potasu metodą sączenia

Bardziej szczegółowo

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny Białka układu immunologicznego Układ immunologiczny 1 Białka nadrodziny immunoglobulin Białka MHC 2 Białka MHC typu I Łańcuch ciężki (alfa) 45 kda Łańcuch lekki (beta 2 ) 12 kda Występują na powierzchni

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA ORGANICZNE ZWIĄZKI ZAWIERAJĄCE AZOT

PRZYKŁADOWE ZADANIA ORGANICZNE ZWIĄZKI ZAWIERAJĄCE AZOT PRZYKŁADOWE ZADANIA ORGANICZNE ZWIĄZKI ZAWIERAJĄCE AZOT Zadanie 1127 (1 pkt) Uszereguj podane związki według rosnącego ph w roztworze wodnym. Właściwy porządek podaj zapisując go wzorami półstrukturalnymi.

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Plasmid Mini AX Gravity

Plasmid Mini AX Gravity !"# Plasmid Mini AX Gravity zestaw do izolacji ultraczystego plazmidowego DNA (plazmidy wysokokopijne) wersja 0515/I 100 izolacji Nr kat. 015-100 1 Skład zestawu Składnik Ilość Temp. Przechowywania Kolumny

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie aktywności cytotoksycznej chemoterapeutyków wobec komórek nowotworowych

Oznaczanie aktywności cytotoksycznej chemoterapeutyków wobec komórek nowotworowych Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii Kultury tkankowe i komórkowe roślin i zwierząt Oznaczanie aktywności cytotoksycznej chemoterapeutyków wobec komórek nowotworowych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości I. Roztwory rzeczywiste ĆWICZENIE 4 Roztwory i ich właściwości 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o określonym stężeniu procentowym - wykonać w zespołach 2-osobowych W celu sporządzenia 25 lub 50 ml 10% m/v

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

protos (gr.) pierwszy protein/proteins (ang.)

protos (gr.) pierwszy protein/proteins (ang.) Białka 1 protos (gr.) pierwszy protein/proteins (ang.) cząsteczki życia materiał budulcowy materii ożywionej oraz wirusów wielkocząsteczkowe biopolimery o masie od kilku tysięcy do kilku milionów jednostek

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO 1 z 7

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO 1 z 7 Poznań, dnia 28.04.2014 r. BioVentures Institute Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Promienista 83 60 141 Poznań Zapytanie ofertowe nr 01/2014 Projekt Nowa technologia wytwarzania szczepionek

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE DLA ZAKŁADÓW HIGIENY WETERYNARYJNEJ W ZAKRESIE LABORATORYJNEJ DIAGNOSTYKI AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ

MATERIAŁY SZKOLENIOWE DLA ZAKŁADÓW HIGIENY WETERYNARYJNEJ W ZAKRESIE LABORATORYJNEJ DIAGNOSTYKI AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ MATERIAŁY SZKOLENIOWE DLA ZAKŁADÓW HIGIENY WETERYNARYJNEJ W ZAKRESIE LABORATORYJNEJ DIAGNOSTYKI AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ Puławy 2013 Opracowanie: Prof. dr hab. Iwona Markowska-Daniel, mgr inż. Kinga Urbaniak,

Bardziej szczegółowo

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR)

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji DNA specyficznych dla bakterii z rodzaju Salmonella techniką Real Time PCR Nr kat.: BAC01-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA Grażyna Gryglewicz ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA l. Wiadomości ogólne Analiza miareczkowa jest jedną z ważniejszych metod analizy ilościowej. Metody analizy miareczkowej polegają na oznaczeniu ilości

Bardziej szczegółowo

2. Przedmiot zamówienia: Odczynniki chemiczne do izolacji DNA i reakcji PCR, wymienione w Tabeli 1. Nazwa odczynnika Specyfikacja Ilość*

2. Przedmiot zamówienia: Odczynniki chemiczne do izolacji DNA i reakcji PCR, wymienione w Tabeli 1. Nazwa odczynnika Specyfikacja Ilość* Poznao, 6 lutego 2012 r. Zapytanie ofertowe nr 001 /2012 dotyczące zakupu odczynników chemicznych do izolacji DNA i reakcji PCR GENESIS Polska Sp. z o.o Ul. Za Cytadelą 19, 61-659 Poznao NIP 778 13 56

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli.

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA Cel ćwiczenia Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. Zakres wymaganych wiadomości 1. Dysocjacja elektrolityczna.. Iloczyn jonowy wody.. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

BIOCHEMIA (wersja mała) BIOCHEMIA

BIOCHEMIA (wersja mała) BIOCHEMIA BICHEMIA (wersja mała) Materiały do ćwiczeń dla studentów Wydziału Biologii (kierunek chrona Środowiska) PDSTAWY BICHEMII dla CHRNY ŚRDWISKA Materiały do ćwiczeń dla studentów Międzywydziałowych Studiów

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MAS CZĄSTECZKOWYCH BIAŁEK METODĄ SĄCZENIA ŻELOWEGO ORAZ OCZYSZCZANIE BIAŁEK METODĄ CHORMATOGRAFII JONOWYMIENNEJ

WYZNACZANIE MAS CZĄSTECZKOWYCH BIAŁEK METODĄ SĄCZENIA ŻELOWEGO ORAZ OCZYSZCZANIE BIAŁEK METODĄ CHORMATOGRAFII JONOWYMIENNEJ WYZNACZANIE MAS CZĄSTECZKOWYCH BIAŁEK METODĄ SĄCZENIA ŻELOWEGO ORAZ OCZYSZCZANIE BIAŁEK METODĄ CHORMATOGRAFII JONOWYMIENNEJ WPROWADZENIE W oczyszczaniu enzymu z wieloskładnikowej mieszaniny białek można

Bardziej szczegółowo

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Ćwiczenie 3 Identyfikacja genetycznie modyfikowanych roślin w produktach spożywczych - jakościowe badanie obecności

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Elektroforeza kwasów nukleinowych

Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza jest podstawową techniką wizualizacji kwasów nukleinowych pozwala bezpośrednio identyfikować cząsteczki DNA i jest stosunkowo czuła (po odpowiednim wybarwieniu

Bardziej szczegółowo

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wprowadzenie 1.1. Odczyn wody Odczyn roztworu określa stężenie,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO.

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO. ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu. 2. Funkcje nerek. 3. Mechanizm wytwarzania moczu. 4. Skład moczu fizjologicznego.

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja warunków reakcji PCR w gradiencie temperatury i magnezu

Optymalizacja warunków reakcji PCR w gradiencie temperatury i magnezu Protokół pochodzi ze strony molekularnie.wordpress.com Kopiowanie i rozpowszechnianie wyłącznie w całości, z zachowaniem praw autorskich zgodnie z zasadami licencji GNU Dziękuję za uszanowanie mojej pracy,

Bardziej szczegółowo

Elektroforeza kwasów nukleinowych

Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza jest podstawową techniką wizualizacji kwasów nukleinowych pozwala bezpośrednio identyfikować cząsteczki DNA i jest stosunkowo czuła (po odpowiednim wybarwieniu

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania?

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania? 1 Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do prania? Czas trwania zajęć: 45 minut Potencjalne pytania badawcze: 1. Czy lipazy zawarte w proszku do prania rozkładają tłuszcze roślinne? 2. Jaka jest

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Pracownia: Utylizacja odpadów i ścieków dla MSOŚ Instrukcja ćwiczenia nr 17 Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Inżynieria bioprocesowa na kierunku biotechnologia

Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Inżynieria bioprocesowa na kierunku biotechnologia 1 Zakład Mikrobiologii UJK Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Inżynieria bioprocesowa na kierunku biotechnologia 2 Zakład Mikrobiologii UJK Zakres materiału

Bardziej szczegółowo

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych ĆWICZENIE 3 Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą otrzymywania polikwasów na przykładzie procesu kondensacji kwasu ortokrzemowego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii. Biologia Komórki - laboratorium PORÓWNANIE METOD DEZINTEGRACJI KOMÓREK

Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii. Biologia Komórki - laboratorium PORÓWNANIE METOD DEZINTEGRACJI KOMÓREK Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii Biologia Komórki - laboratorium PORÓWNANIE METOD DEZINTEGRACJI KOMÓREK WSTĘP Aby wyizolować białka otrzymane np. w systemach

Bardziej szczegółowo

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego 1. Podstawowe informacje na temat przedsiębiorstwa (wypełnia przedsiębiorstwo ubiegające się)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów ĆWICZENIE 3 I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów Alkacymetria jest metodą opartą na reakcji zobojętniania jonów hydroniowych jonami wodorotlenowymi lub odwrotnie. H 3 O+ _ + OH 2 O Metody

Bardziej szczegółowo

ELEKTROFOREZA DWUWYMIAROWA 2-DE BIAŁEK

ELEKTROFOREZA DWUWYMIAROWA 2-DE BIAŁEK ELEKTROFOREZA DWUWYMIAROWA 2-DE BIAŁEK WPROWADZENIE Dwuwymiarowa elektroforeza żelowa jest metodą znaną od lat 70-tych ubiegłego wieku. Obecnie jest powszechnie stosowaną metodą rozdziału pozwalającą na

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z KATALIZY HOMOGENICZNEJ I HETEROGENICZNEJ PREPARATYKA KATALIZATORA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

LABORATORIUM Z KATALIZY HOMOGENICZNEJ I HETEROGENICZNEJ PREPARATYKA KATALIZATORA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW PREPARATYKA KATALIZATORA Miejsce ćwiczenia: Zakład Chemii Fizycznej, sala 109 LABORATORIUM Z KATALIZY HOMOGENICZNEJ I

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 EGZ. NADZOROWANY

Wydanie 3 EGZ. NADZOROWANY Strona 1 z 6 Opracował Asystent Elżbieta Półtorak 04.03.2011r. Stanowisko, imię i nazwisko: Data: Podpis Sprawdził Szef ZDL Andrzej Białek 08.03.2011r. Stanowisko, imię i nazwisko: Data: Podpis Zatwierdził

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

ROTA-ADENO Virus Combo Test Device

ROTA-ADENO Virus Combo Test Device Kod produktu: 8.04.73.0.0020 ROTA-ADENO Virus Combo Test Device Tylko do diagnostyki in vitro Przechowywać w 2-30 C ZASTOSOWANIE Wykrywanie antygenów Rotawirusów i Adenowirusów w próbkach kału. WSTĘP Rotawirusy

Bardziej szczegółowo

4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5

4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5 Wykonanie ćwiczenia 4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5 4A. Chromatografia adsorpcyjna Stanowisko badawcze składa się z: butli

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

SurTec 619 fosforanowanie cynkowe

SurTec 619 fosforanowanie cynkowe SurTec 619 fosforanowanie cynkowe Właściwości do zastosowania w procesach zanurzeniowych do stali detale pokryte warstwą fosforanu można poddawać dalszej obróbce plastycznej np: tłoczenie, wykrawanie,

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie enzymów (białek enzymatycznych)

Oczyszczanie enzymów (białek enzymatycznych) Oczyszczanie enzymów (białek enzymatycznych) Białka enzymatyczne oczyszcza się po to żeby dowiedzieć się jaką reakcję chemiczną katalizują, jakie związki chemiczne są ich substratami lub inhibitorami,

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH METODY BIOTECHNOLOGICZNE W OCHRONIE ŚRODOWISKA BADANIE AKTYWNOŚCI DEHYDROGENAZ MIKROORGANIZMÓW

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 BIAŁKA WŁAŚCIWOŚCI, ANALIZA I OCZYSZCZNIE

Ćwiczenie 2 BIAŁKA WŁAŚCIWOŚCI, ANALIZA I OCZYSZCZNIE Ćwiczenie 2 BIAŁKA WŁAŚCIWOŚCI, ANALIZA I OCZYSZCZNIE Część doświadczalna obejmuje: wytrącanie kazeiny w punkcie izoelektrycznym frakcjonowanie białek surowicy krwi metodą wysalania siarczanem amonu denaturację

Bardziej szczegółowo

Genomic Mini AX Body Fluids zestaw do izolacji DNA z płynów ustrojowych wersja 1115

Genomic Mini AX Body Fluids zestaw do izolacji DNA z płynów ustrojowych wersja 1115 Genomic Mini AX Body Fluids zestaw do izolacji DNA z płynów ustrojowych wersja 1115 20 izolacji Nr kat. 052-20M tel: +48 58 7351194, fax: +48 58 6228578 info@aabiot.com www.aabiot.com 1 Skład zestawu Składnik

Bardziej szczegółowo

IMMUNOCHEMIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice.

IMMUNOCHEMIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. IMMUNOCHEMIA POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ Pobieranie krwi żylnej przy pomocy systemu otwartego: Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. Wyszukać żyłę odpowiednią do pobrania krwi.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

BIOCHEMIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice.

BIOCHEMIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. BIOCHEMIA POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ Pobieranie krwi żylnej przy pomocy systemu otwartego: Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. Wyszukać żyłę odpowiednią do pobrania krwi. Zdezynfekować

Bardziej szczegółowo

HEMATOLOGIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice.

HEMATOLOGIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. HEMATOLOGIA POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ Pobieranie krwi żylnej przy pomocy systemu otwartego: Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. Wyszukać żyłę odpowiednią do pobrania krwi. Zdezynfekować

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY

OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY Katedra Chemii Organicznej, Bioorganicznej i Biotechnologii OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY Prowadzący: mgr inż. Marta Grec Miejsce ćwiczeń: sala 102 1. Cel ćwiczenia Celem doświadczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo