W Numerze: Dzień Kalevali na Senatorskiej. Biuletyn Informacyjny Towarzystwa Polska Finlandia. - krótkie podsumowanie obchodów Dnia Kalevali

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W Numerze: Dzień Kalevali na Senatorskiej. Biuletyn Informacyjny Towarzystwa Polska Finlandia. - krótkie podsumowanie obchodów Dnia Kalevali"

Transkrypt

1 Nr 109, Czerwiec 2012 Dzień Kalevali na Senatorskiej 1 marca 201 2r. w siedzibie Zarządu Głównego Towarzystwa Polska-Finlandia odbyły się obchody Dnia Kalevali, czyli dnia tradycyjnie poświęconego kulturze fińskiej. Podczas spotkania odbył się pokaz pierwszej części tryptyku filmowego opartego na fińskim eposie Kalewala, którego reżyserem jest Stanisław Lenartowicz. Projekcję filmu poprzedziło spotkanie z drem Łukaszem Sommerem, wykładowcą Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz tłumaczem języka fińskiego, który wprowadził gości w tematykę Kalevali. AK Biuletyn Informacyjny Towarzystwa Polska Finlandia Warszawa Towarzystwo Polska Finlandia, ul. Senatorska 11 PKO BP tel (wtorki i czwartki godz ) Witamy w kolejnym wydaniu biuletynu SISU. Jest on pewnego rodzaju podsumowaniem ostatnich kilku miesięcy naszej działalności. Zapraszamy do lektury! W Numerze: - krótkie podsumowanie obchodów Dnia Kalevali - wspomnienie o Pani prof. Elżbiecie Artowicz - Designed by Finland: spotkanie z Panią Anną Cymer - podsumowanie dr Łukasz Sommer wygłasza prelekcję, fot. Anna Krześniak - Designed by Finland: Finlandia a Polska Zamek w Turku, fot. E. Bator 1 fot. Anna Krześniak

2 Wspomnienie o Pani prof. Elżbiecie Artowicz później uzyskała stopień doktora habilitowanego w zakresie językoznawstwa węgierskiego i ugrofińskiego. Podstawą habilitacji była rozprawa pt. Morfosyntaktyczny model języka w dawnych gramatykach węgierskich. Od Jánosa Sylvestra do Ferenca Verseghyego, nad którą pracowała niemal dziesięć lat. W tym samym roku została mianowana przez Rektora UW na stanowisko profesora nadzwyczajnego i profesora UW. Okres, w którym pełniła funkcję Kierownika Katedry, był bardzo intesywny i cechował się przełomowymi zmianami. Ożywiła się współpraca międzynarodowa m. in. z uniwersytetami w Gröningen i Jyväskylä oraz z Fińskim Centrum Wymiany Międzynarodowej CIMO. Rozpoczęty został nabór na studia wieczorowe i znacznie zwiększyła się liczba studentów, co uplasowało warszawską hungarystykę wsród największych zagranicznych hungarystyk na świecie. Rozwinęły się, dotąd nieco zaniedbane, studia doktoranckie. Przede wszystkim jednak wielkie zaangażowanie, wszechstronne kontakty i konsekwentne działania Pani Profesor doprowadziły do otwarcia w roku akademickim 2007/2008 w Katedrze Hungarystyki specjalizacji fińskiej co można uznać za rzecz niezwykłą, zważywszy na to, jak wątłymi siłami fennistycznymi Katedra wówczas dysponowała. Z dwuletniego kursu języka fińskiego dla hungarystów (prowadzonego wówczas przez Leenę Laajo-Szańkowską) powstał nagle kierunek oferujący pełen program nauczania nie tylko praktyczną naukę języka fińskiego, lecz także historię, literaturę i kulturę Finlandii oraz językoznawstwo fińskie. Młoda filologia od początku cieszyła się dużym zainteresowaniem wśród kandydatów i na pierwszy, historyczny już rok studiów przyjęto dwie dwudziestoosobowe grupy studentów dzienną i wieczorową. W czerwcu 2011 Katedra Hungarystyki wypromowała pierwszych absolwentów studiów licencjackich na specjalizacji fińskiej. W przyszłym roku akademickim wypromuje pierwszych magistrantów. Dzięki staraniom Pani Profesor i z myślą o powiększeniu w przyszłości kształtującej się już ugrofennistyki, została nawiązana współpraca z Instytutem Estońskim i utworzony lektorat języka estońskiego. W 2009 roku w uznaniu za zasługi na rzecz państwa i kultury węgierskiej Pani prof. Elżbieta Artowicz została uhonorowana odznaczeniem Pro Cultura Hungarica, a jeszcze wcześniej Krzyżem Kawalerskim Orderu Dnia 11 stycznia po długiej chorobie odeszła Pani prof. Elżbieta Artowicz wspaniały językoznawca i nauczyciel akademicki, wieloletni Kierownik Katedry Hungarystyki. To jej filologia fińska na Uniwersytecie Warszawskim zawdzięcza swoje powstanie. Pani prof. Elżbieta Artowicz urodziła się 4 stycznia roku w Sokołowie Podlaskim. W rodzinnym mieście spędziła dzieciństwo i uczęszczała do szkoły podstawowej i liceum. Z wielkim sentymentem i wdzięcznością wspominała swoich dawnych nauczycieli, którzy jak napisała później nauczyli ją myślenia i krytycznego spojrzenia na świat. W roku rozpoczęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Postanowiła wyspecjalizować się w językoznawstwie. Jeszcze w trakcie studiów dzięki przyjaźni z Krisztiną Jerger, późniejszą wicedyrektor Instytutu Kultury Węgierskiej w Warszawie złapała też bakcyla węgierskiego i nauczyła się języka bratanków. Po studiach pracowała w Polskiej Akademii Nauk, gdzie zajmowała się lingwistyką formalną i komputerowym przetwarzaniem tekstów. Prowadziła również wykłady w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej UW z lingwistycznych podstaw komputerowego przetwarzania informacji. Nieustannie rozwijała się naukowo, uczyła nowych języków obcych, publikowała i jeździła na liczne międzynarodowe konferencje. W październiku roku rozpoczęła pracę w Katedrze Filologii Węgierskiej UW jako starszy asystent. Trzy lata później obroniła pracę doktorską nt. reprezentacji wiedzy w systemie informacyjno-wyszukiwawczym i zagadnień relewancji, której promotorem była prof. Bożenna Bojar. Następnie wróciła do zagadnień językoznawstwa klasycznego i zaczęła rozwijać na UW badania ugrofinistyczne, przybliżając kolejnym rocznikom studentów dorobek językoznawstwa węgierskiego i ugrofińskiego na zajęciach z gramatyki opisowej i seminariach językoznawczych oraz przez liczne publikacje. Szczególną uwagę poświęcała opisowi języka w gramatykach węgierskich i kategoriom gramatycznym nieprzystawalnym do kategorii wyróżnianych w językach indoeuropejskich. W 2003 roku została Kierownikiem Katedry Hungarystyki, a rok 2

3 Republiki Węgierskiej. Panią Profesor poznałam w 2000 roku, będąc studentką drugiego roku hungarystyki. Chodziłam na prowadzone przez nią wykłady i ćwiczenia z gramatyki opisowej języka węgierskiego. To właśnie ona, widząc moje zainteresowanie językiem fińskim, zachęciła mnie, abym napisała o nim pracę magisterską. Dzięki niej mogłam wyjechać na czteromiesięczne stypendium CIMO na Uniwersytet w Jyväskylä. Była wspaniałym promotorem prac magisterskich wymagająca, surowa, ale i życzliwa, nieszczędząca też pochwał. Zawsze bardzo mnie wspierała i pomagała w różnego rodzaju sytuacjach. Traktowała mnie i inne swoje magistrantki niemal jak córki. Nieraz, oddając mi fragmenty pracy, zapraszała do kawiarni na kawę co dla mnie, młodej adeptki nauki, było dużym przeżyciem. Zawsze elegancka, z nieodłącznym papierosem w ręku (paliła nawet w sekretariacie!) pochylała się nad poprawkami i raczyła mnie opowieściami z wielkiego świata. Mówiła biegle w wielu językach węgierskim, angielskim, francuskim, rosyjskim, doskonale znała też łacinę. Marzyła o tym, żeby Katedrę rozwinąć i nadać jej światowego rozmachu. Ożywiła kontakty zagraniczne, wznowiła studia doktoranckie na jej seminaria doktoranckie chodziłam ja, Gosia Wilińska, początkowo też Aleksandra Bata, później Ola Dusza, Magda Roguska, Szymon Pawlas, Ania Grzeszak Zdążyła mnie jeszcze wypromować na doktora w Sali Senackiej Uniwersytetu Warszawskiego jako swoją pierwszą doktorantkę Była osobą nietuzinkową. Z celem i wizją. Z wielką klasą. Ogromnie dużo jej zawdzięczam. Panią prof. Elżbietę Artowicz można nazwać matką warszawskiej fennistyki zawsze powtarzała mi zresztą, że filologia fińska to jej oczko w głowie. Pani prof. Elżbieta Artowicz ze swoimi doktorantkami: Anią Buncler i Gosią Wilińską na kawie w ogrodzie Zamku Ujazdowskiego (czerwiec 2008). Spotkanie z Panią Anną Cymer podsumowanie dr Anna Buncler Wiceprezes Zarządu Głównego Towarzystwa Polska-Finlandia 3 22 maja w siedzibie Towarzystwa Polska - Finlandia odbylo sie spotkanie w ramach projektu Designed by Finland. Gosciem byla Pani Anna Cymer, ktora opowiedziala o inspiracjach architektura finska i o tym jak często i w jakich okresach polscy architekci i projektanci inspirowali się dorobkiem Finów i dlaczego tak się działo. Anna Cymer Historyczka sztuki i architektury, zajmująca się głównie architekturą nowoczesną i najnowszą, współpracuje m.in. z Gazetą Wyborczą, Wprost,

4 miesięcznikami Stolica i Architektura&Biznes, serwisami sztuka-architektury.pl i bryla.pl; stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pracuje nad książką o polskiej architekturze okresu PRL. Prywatnie wielbicielka blokowisk i Górnego Śląska. AK Finlandia a Polska Pani Anna Cymer, fot. A. Krześniak fot. A. Krześniak fot. A. Krześniak 4 Finlandia i Polska to kraje, które na pierwszy rzut oka znacznie więcej dzieli niż łączy. Jednak, gdy przyjrzeć się bliżej ich dziejom oraz powstającym przy tej okazji pracom artystów i projektantów, okazuje się, że jest kilka płaszczyzn, na których dorobek obu państw można porównać. Te punkty styczne to zarówno podobieństwa, wynikające ze zbiżnych doświadczeń historycznych, ale i z inspiracji i zapożyczeń, które dzięki związokm polskich i fińskich architektów i dizajnerów mogły zaistnieć. Finlandię i Polskę łączą podobne historyczne przejścia, które akurat zawsze znajdują odzwierciedlenie w architekturze bo to dziedzina sztuki, która (jak i malarstwo czy rzeźba) szybko staje się metodą na odreagowanie politycznych, historycznych wydarzeń. Finlandia jako niepodległe państwo powstała w roku, a więc mniej więcej w tym samym czasie, gdy po ponad stuletnich zaborach niepodległość odzyskała Polska; wcześniej przez 1 00 lat Finlandia znajdowała się pod panowaniem rosyjskim, podobnie jak część terytorium Polski. Fakt nieistnienia na mapie kraju, który posiadał własną kulturę i tożsamość miał oczywiście ogromne znaczenie dla architektury. Już w ostatniej dekadzie XIX wieku w Finlandii narodził się silny ruch, nazywany narodowym romantyzmem, czyli styl budowania, podkreślający lokalny charakter i tradycję, odwołujący się do historii tego terenu i tego narodu. Gigantyczny wpływ miało na to zjawisko wydanie w roku eposu narodowego Kalewala (jego dwukrotnie szersza wersja wyszła w 1 850), który stał się (chyba trochę jak nasz Pan Tadeusz ) nie tylko najważniejszą lekturą narodową, ale i punktem odniesienia i sposobem na podkreślenie odrębności własnej kultury i tożsamości. Właściwie wszyscy tworzący na przełomie XIX i XX wieku w stylu romantyzmu narodowego architekci fińscy twierdzili, że najważniejszym ich odwołaniem i inspiracją była Kalewala właśnie.

5 tworząc gmach nawiązujący do historii, ale jednak już w stylu, uznawanym wówczas za postępowy a więc nawiązującym do art deco, który łączył ozdobność, dekoracyjność z nowoczesną konstrukcją i z najnowszymi osiągnięciami techniki budowlanej. Według tej samej idei Lars Sonck w roku zaprojektował kościół Kallio w Helsinkach. Podobnie rzecz się miała w Polsce o ile styl narodowy doskonale sprawdzał się w budowlach kameralnych, o mniejszym znaczeniu państwowym, o tyle do budynków prestiżowych wchodziła nowoczesność, łączona jednak nierzadko z dekoracyjnością. Doskonałym przykładem jest Bank Towarzystw Spółdzielczych (1 91 7, Jan Heurich Junior), żelbetowa a więc nowoczesna konstrukcja dźwiga tu dekoracyjnie wykończone elewacje; nigdy niezrealizowany Dworzec Główny w Warszawie (proj. Czesław Przybylski), potężna, gigantyczna, monumentalna budowla mogłaby przypominać dworzec w Helsinkach, podobnie jak tam, tu architekt połączył monumentalną bryłę z pełnopostaciowymi rzeźbami i ozdobnym detalem. Także gmach SGH (proj. Jan Koszczyc-Witkiewicz, projekt przedwojenny, dokończona budowa po wojnie), to samo: nowoczesna konstrukcja a na niej detale jak renesansowe attyki (dzięki temu zresztą budynek zbudowano w niezmienionej formie po wojnie owe attyki pasowały do stylistyki socrealizmu). Taką kwintesencją stylu narodowego, dawką uderzeniową kultury kraju, który właśnie wrócił na mapę świata był polski pawilon na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu w roku. Budynek zaprojektował Józef Czajkowski, meble, grafiki, tkaniny, jakie tam pokazywano także wielu innych artystów; w roku w Paryżu po raz pierwszy w jednym miejscu spotkały się wszystkie nowe prądy w sztuce: z Rosji przyjechali konstruktywiści, z Niemiec Bauhaus, ze Skandynawii projektanci mebli. Wystawy Światowe, a po wojnie także Biennale i Triennale sztuk użytkowych były to zresztą miejsca najintensywniejszej wymiany doświadczeń i wzorów. W roku w Paryżu odbyła się Wystawa Światowa, na której naprzeciwko siebie stanęły pawilon faszystowskich już Niemiec i stalinowskiej Rosji; na tę wystawę pawilon fiński zaprojektował Alvar Aalto, nadając mu prosty kształt drewnianej budowli o zaokrąglonych Ów narodowy romantyzm polegał na odwołaniu się do form, uważanych za najbardziej fińskie, najsilniej wyrastające z lokalnej kultury, pozbawione późniejszych naleciałości. W tym wypadku sprowadziło się to do brył średniowiecznych, dość ciężkich, monumentalnych, kamiennych, stylizowanych na prastare. Najbardziej charakterystycznymi realizacjami z tego nurtu są np. gmach Teatru Narodowego w Helsinkach (proj. Onni Tarjanne, 1 902), gmach Muzeum Narodowego w Helsinkach (proj. Herman Gesellius, Armas Lindgren, Eliel Saarinen, ), katedra w Tampere (proj. Lars Sonck, 1 907). W Polsce także poszukiwano stylu narodowego tak samo sięgając w przeszłość, do czasów wolności i świetności państwa albo do sztuki ludowej. Poszukiwanie stylu narodowego przejawiało się na wiele sposobów: od stylu zakopiańskiego, ludowego, uważanego za najbardziej polski (dorobek Stanisława Witkiewicza), przez inspiracje renesansowymi ratuszami i kamieniczkami, z czasów, gdy Polska była europejską potęgą (np. Kamienica Czynciela w Krakowie, 1 907, proj. Wojtyczko, Meus), barokowymi pałacami okresu panowania Wazów (gimnazjum i liceum im. Batorego, Warszawa, proj. Tadeusz Tołwiński), stylem romańskim jak w Finlandii, sięgano do czasów pradawnych, a więc najbardziej autentycznych (kościół św. Jakuba, Warszawa, Oskar Sosnowski), ale przede wszystkim w stylu nawiązującym formą do polskich dworów (Żoliborz Urzędniczy, Oficerski; Kolonia Staszica; pierwszy, przedwojenny dworzec w Gdyni jak barokowy dworek). Mimo silnego ruchu. związanego z narodowym romantyzmem, już w roku rozpoczęła się w Finlandii dyskusja na temat architektury o formach narodowych. W tym roku bowiem Eliel Saarinen wygrał konkurs na gmach dworca głównego w Helsinkach, proponując budynek w stylu romantyzmu narodowego właśnie. Sprowokowało to debatę, czy najbardziej prestiżowe, reprezentacyjne gmachy powinny być wnoszone w stylu jednak dość wstecznym. Czy nie powinno się, szanując tradycję, iść jednak naprzód i w tak ważnych budowlach tworzyć formy nowoczesne. W przypadku opisywanego projektu zwyciężyła opcja przyszłościowa i Eliel Saarinen całkowicie przeprojektował dworzec, 5

6 narożach. Gdy i Polska, i Finlandia w latach 20. XX wieku stały się w pełni niepodległymi krajami, architekci zostali niejako zwolnieni z obowiązków patriotycznych i mogli zająć się projektowaniem nowoczesnym, posuwającym naprzód tak technikę, jak i estetykę. I wtedy to pojawiła się na świecie postać kluczowa dla dziejów fińskiego wzornictwa, a szczególnie jego związków z Polską, czyli Alvar Aalto. Początek twórczości Aalto przypadł na lata znaczących przemian w Finlandii, bo właśnie wtedy, od lat 30. kraj ten zmieniał się ze stricte rolniczego (w roku 83% ludności stanowili rolnicy) w bardziej zindustrializowany rozwijały się miasta, a więc potrzebne były nowe budynki. Syn geodety, absolwent wydziału architektury, od początku swoje kariery łączył fińską swojskość z szalejącym w Europie modernizmem i funkcjonalizmem. I może to właśnie połączenie, fakt, że Aalto nie był nigdy ani typowym modernistą, ani narodowym romantykiem, miał swój styl, w którym łączyły się rożne wątki, może to właśnie było powodem jego sukcesu. Połączenie regionalizmu z funkcjonalizmem nie narodziło się jednak od razu w jego tórczości początkowo, w latach 20. i na początku 30. Aalto projektował w duchu funkcjonalizmu i to właśnie jest z naszego punktu widzenia szczególnie istotne. Bo jako wyznawca nowoczesności, a zarazem bardzo aktywny uczestnik wszelkich międzynarodowych zjazdów, brał udział w Kongresach Architektury Nowoczesnej CIAM, które od roku, najpierw co roku, później rzadziej, odbywały się w rożnych częściach świata. To właśnie tu Aalto poznali polscy architekci (m.in. Szymon Syrkus, który był członkiem komitetu założycielskiego kongresów, ale i wielu innych, jeżdżących jako słuchacze i prelegenci), to tu zobaczyli projekty sanatorium przeciwgruźliczego w Paimio, którego plany Aalto pokazywał na Kongresie. Ten budynek zrobił nie tylko na Polakach gigantyczne wrażenie i mówi się, że zmienił rozumienie architektury szpitalnej na świecie, bo wprowadzał wiele nowych rozwiązań. Sanatorium w Paimio to: 7 kondygnacji, żelbetowe słupy konstrukcyjne, odchylenie od kąta prostego by zapewnić jak najlepsze nasłonecznienie sal pacjentów, wszystkie okna sal chorych skierowane na południe; oddzielona strefa pacjentów i obsługi; przyciemniona, zielona kolorystyka ścian i sufitów, by nie trzymać pacjentów w zimnych, białych wnętrzach; umywalki bez kątów ostrych i zaprojektowane tak, by minimalizować szum wody, meble lekkie, wygodne, bezpieczne. To przy tym projekcie Aalto stwierdził, że architekt powinien opanować możliwie cały obszar architektury, od urbanistyki po najprostszy uchwyt drzwiowy i zaczął swoje projekty architektoniczne wypełniać także przez siebie zaprojektowanymi meblami. W latach w Otwocku Edgar Norwerth zaprojektował sanatorium przeciwgruźlicze, które do złudzenia przypomina gmach z Paimio. Norwerth jeździł na kongresy CIAM, więc doszukanie się tu inspiracji nie jest trudne. Oba obiekty powstały w stylu funkcjonalizmu, stawiającego na pierwszym miejscu funkcję, stylu prostego, geometrycznego, w którym ważniejsze było zapewnienie wnętrzom światła i powietrza niż doznań estetycznych pod tym względem oba gmachy pasują do setek obiektów, wznoszonych w tym nurcie. Jednak tu układ brył, idea rozplanowania części budynku są znacznie bardziej do siebie zbliżone. Drugą sprawą, która zainspirowała polskich projektantów podczas zjazdów CIAM, były meble Aalto; ten architekt jako jeden z pierwszych rozpoczął eksperymenty z do tej pory raczej nieużywanym materiałami, przede wszystkim ze sklejką. Opanował do perfekcji metody jej wyginania i zaczął tworzyć z uzyskanych w ten sposób obłych form meble. Łączył je albo z elementami z litego drewna, albo z metalowymi rurkami (w tym samym czasie meble z giętych rurek powstawały w szkole Bauhaus). W Polsce wtedy jeszcze sklejka nie weszła do powszechnego użycia, jednak sama idea, by architekt w pakiecie projektował też meble do wnętrz swoich budynków i aby te meble były nie tylko dopasowane stylowo, ale i ergonomiczne i wygodne, przyjął się szczególnie w gronie architektów, związanych z ruchem spółdzielczym (z których jednym z ważniejszych był wspomniany Szymon Syrkus, a właściwie wszyscy jeździli na Kongresy CIAM). W 20-leciu międzywojennym w Polsce, zniszczonej po I wojnie, odbudowującej wciąż swoją tożsamość po rozbiorach, ale i przeżywającej gospodarczy boom bardzo poważnym stał się problem braku mieszkań. 6

7 Wtedy to grono architektów, wraz z działaczami spółdzielczymi, higienistami czy socjologami zaczęło opracowywać projekty optymalnego mieszkaniaminimum, taniego, szybkiego w budowie, zapewniającego podstawowe wygody, a zarazem niewielkiego. Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa WSM jako pierwsza zaczęła takie projekty realizować, a architekci związani z CIAM je projektowali. Poza tym rożne organizacje, związane z tym nurtem, organizowały sympozja i wystawy, mające na celu prezentację owych projektów. To na tych wystawach np. Mieszkanie społecznie najpotrzebniejsze na osiedlu WSM na Żoliborzu - właśnie można było zobaczyć pokoje, wyposażone z meble, zaprojektowane przez tych samych architektów, którzy projektowali bloki. Budowane z drewnianych prefabrykatów (tak jak meble Aalto), idealnie pasowały do maleńkich wnętrz. Ergonomia i ekonomia, myślenie przede wszystkim o przyszłym użytkowniku, nie o ego projektanta-artysty, czyli hasła, głoszone przez Aalto, tu doskonale znajdowały ucieleśnienie. Tym architektom nie chodziło o to, by według swojej artystycznej wizji wykreować wnętrza, ale by je urządzić optymalnie do danej niewielkiej przecież przestrzeni, w której każdy centymetr powierzchni ma znaczenie. Niestety idea architektów nie spełniła się - zazwyczaj zaludniający osiedlowe mieszkania lokatorzy przywozili wraz ze sobą swoje meble, a te, które dla lokali były projektowane, nie tylko się nie podobały, ale też ze względów oszczędnościowych w ogóle nie wchodziły do masowej produkcji. W latach 30. Aalto zmodyfikował swoje podejście do europejskiego funkcjonalizmu, włączając do swojego projektowania wspomnianą już pasję do podkreślania lokalności, do nawiązywania do tradycji i tworzenia nowocześnie, ale z widocznym rysem lokalnym. W ten sposób fiński architekt doszedł do idei, z której jest najbardziej znany: regionalizmu, a co za tym idzie architektury organicznej. Bo inspirowanie się charakterem swojego regionu w jego przypadku było przede wszystkim inspirowaniem się krajobrazem i przyrodą. Jednym ze sztandarowych na to przykładów jest zarazem najbardziej chyba znany przedmiot, zaprojektowany przez Aalto, pozostający do dziś w masowej produkcji, czyli wazon Savoy, którego kształt jak mówił architekt wywodzi się wprost z rozfalowanej linii brzegowej fińskich wybrzeży. Prosty, funkcjonalny, o jasnej konstrukcji, dający możliwość działania (w postaci rożnej aranżacji bukietów), a zarazem ściśle związany z regionem, w którym powstał taki właśnie powinien być każdy przedmiot według fińskiego architekta. W roku Aalto wraz żoną założyli działającą do dziś fabrykę mebli Artek, w której produkowane były elementy wyposażenia wnętrz, projektu słynnego architekta. Nowoczesność połączoną z tradycją i silnym związaniem z regionem promowali też projektanci, związani z założoną w roku Spółdzielnią Artystów ŁAD. Zawarte w nazwie słowo to motto ich działań: przedmioty przez nich projektowane miały być ładne, ale przede wszystkim zawierać w sobie porządek, ład, logikę. Artyści, zrzeszeni w Spółdzielni, byli o tyle bliżsi fińskiemu projektantowi, że ich prace skierowane były do mniej więcej tego samego odbiorcy średnio zamożnego, wykształconego mieszczanina. Członkowie ŁAD-u chcieli tworzyć wnętrza ładne, związane z polską tradycją, ale zarazem nowoczesne, racjonalne, nie przeładowane, ergonomiczne. W Ładzie rozumiano Polskę jako region o własnych tradycjach, ukształtowanych przez położenie geograficzne, klimat, materiały i surowce, źródła energii, miejscowe technologie, specyficzne zachowania mieszkańców dokładnie tak samo, jak Finlandię czuł Aalto. Jednocześnie rozumiano, że trwa epoka nowoczesności, a więc przedmioty muszą być adekwatne do szybkiego trybu życia z samochodem, samolotem, elektrycznością i radiem. Największy rozwój Spółdzielni nastąpił po II wojnie światowej i wbrew trudnej sytuacji politycznej czy gospodarczej, powstały tu obiekty, które spokojnie mogłyby rywalizować z fińskimi. To, co nastąpiło w Polsce po roku z jednej strony można uznać za okres, który naszą architekturę czy wzornictwo zamknął za Żelazną Kurtyną i odciął od wzorów zachodnich, z drugiej jednak widać, jak bardzo polscy projektanci mimo tych trudności starali się nadążyć za światem, tworzyć autorskie, oryginalne i nowoczesne projekty. Ostatnio mieliśmy okazję poznać tamte lata w relacji z pierwszej ręki - od pracującej wtedy projektantki, której dorobek można było rok temu zobaczyć na wystawie Chcemy być nowocześni w Muzeum Narodowym, a w kwietniu też podczas jej indywidualnej ekspozycji w galerii Akademii Sztuk Pięknych, czyli Teresy Kruszewskiej. Jako jedna z ostatnich żyjących projektantek z tamtych czasów, profesor Kruszewska przy okazji owych 7

8 wystaw opowiedziała bardzo wiele o pracy projektanta w okresie PRL-u, a że sama w tamtym czasie wyjeżdżała też zagranicę m.in. na staż do pracowni Alvara Aalto miała porównanie do tego, jak pracuje się gdzie indziej. A jako wieloletnia profesorka na wydziale wzornictwa ASP tego, co sama umiała, uczyła też kolejne pokolenia młodych projektantów. I na bazie jej doświadczeń, i najprostszych wniosków podstawową kwestią, jaka po roku poróżniła fińskie i polskie wzornictwo był fakt, że w Finlandii weszło ono do masowej produkcji. To do dziś owocuje Finowie znają, szanują, a przede wszystkim na co dzień używają przedmiotów, zaprojektowanych przez ich projektantów. W Polsce nie mieliśmy wcale gorszych twórców, ale ich dzieła są raczej przedmiotami ekskluzywnymi. Szczególnie widać to dziś, bo w latach PRL-u jednak przynajmniej część projektów trafiało na linie produkcyjne. Jak wspomina Kruszewska, mimo że szanse na to, że projekty trafią pod strzechy były niewielkie, duże grono projektantów opracowywało kolejne meble przede wszystkim z myślą o ich potencjalnym użytkowniku. Gdy po Odwilży roku Polska nieco się otworzyła pojawiły się czasopisma, książki o zachodnim dorobku artystycznym, nieco łatwiej było wyjechać zagranicę, fińskie wzornictwo stało się w Polsce znane. Ze względu na swoją prostotę, wykonanie z niedrogich materiałów, ergonomię i ekonomię, stało się natychmiast inspiracją. Alvar Aalto mówił: prawdziwe projektowanie jest tylko tam, gdzie w centrum jest człowiek, ze wszystkimi tragediami i komediami. Jan Kurzątkowski, wybitny projektant, nauczyciel Kruszewskiej i kilku pokoleń polskich projektantów, autor mebli, pracujący i przed i po wojnie, mówił, że człowiek jest w jakimś sensie uzależniony od projektanta bo to on przecież decyduje, jak będzie spał, siedział, pracował, w jakich warunkach. Dlatego wygoda użytkownika jest absolutnym priorytetem. Te zasady Kruszewska sama mówi, że w dużej mierze poznała w Finlandii w latach 60., pracując u Alvara Aalto odpisywała dane na temat optymalizacji mebli, ich wymiarowania z myślą o użytkowniku. Takie dane do polskich wytycznych w meblarstwie weszły oficjalnie dopiero 20 lat później. Zespół uczniów prof. Kurzątkowskiego, współpracujący m.in. ze Spółdzielnią ŁAD, wprowadzał je w życie znacznie wcześniej niejako na własną rękę. Kruszewska wspomina: Rozwiązania, które widziałam u Finów, mnie zachwyciły: prostota, naturalność, celność rozwiązań, funkcjonalność, a wszystko w trosce o dziecko, dorosłego, starca. Aalto uważał, że drewno składa się z żywych włókien, jak ludzkie mięśnie; badał biologiczne właściwości drewna, pod wpływem temperatury je giął, napinał, ciął, łupał, krzywił, naprężał, łączył, kleił te eksperymenty przeprowadzał już w latach 30. Po II wojnie, a szczególnie w latach 50. polscy projektanci także na szeroką skalę zaczęli prowadzić prace nad możliwościami, jakie daje sklejka. W roku na wystawie 30-lecia ŁAD-u Teresa Kruszewska pokazała krzesło ze sklejki Muszelka, jeden z najbardziej znanych i najbardziej udanych mebli tamtych czasów. Pierwszych 25 egzemplarzy krzesła wyprodukowano ręcznie; niestety mebel nie trafił nigdy do masowej produkcji. Jak wspomina Kruszewska, kolejną nowością, którą na większą skalę podpatrzyła w Finlandii, było projektowanie dla dzieci. W Polsce meble dla dzieci były jednakowe jak dla dorosłych, miały tylko krótsze nóżki, co oczywiście nie zgadzało się z ideą wygody i ergonomii. Kruszewska jako jedna z pierwszych zaczęła projektować meble przeznaczone dla dzieci (jak sama tłumaczy jej siostra, która była lekarzem pediatrą, unaoczniła jej te potrzeby, np. fakt złego wyposażenia dziecięcych szpitali rehabilitacyjnych). Co ważne i te meble były ze sklejki, bo był to materiał i niedrogi, i dający wiele możliwości, i bezpieczny. Podobieństwa między fińskim a polskim wzornictwem pojawiły się też w tkaninie. W roku Armi Ratia założyła firmę Marimekko, która dość szybko, w kilka lat stała się znanym i cenionym ośrodkiem projektowania i produkcji drukowanych tkanin. Po Odwilży roku dorobek Marimekko stał się w Polsce znany, najczęściej z publikacji w prasie. Na inspiracje nie trzeba było długo czekać projektantki (bo były to najczęściej kobiety), związane głównie ze Spółdzielnią ŁAD i założonym w roku Instytutem Wzornictwa Przemysłowego, zaczęły tworzyć podobne wzory. W odróżnieniu od mebli, tkaniny częściej trafiały do produkcji i w tym jednym wypadku Polacy byli w podobnej do Finów sytuacji, mogąc normalnie, na co dzień używać w domach wyrobów nowoczesnych, atrakcyjnych, a zarazem zaprojektowanych przez swoich rodaków. 8

9 Gęste, kolorowe wzory, z jakich do dziś słynie Marimekko, inspirowane różnymi motywami, od ludowych, przez roślinne i zwierzęce, po wzięte z życia codziennego (przedmioty codziennego użytku, sylwetki ludzkie), pod koniec lat 50. i w latach 60. były równie popularne w Polsce. Z drukowanych tkanin powstawały obrusy, narzuty, ale i ubrania. Podobieństwa widać też we współczesności. W obu opisywanych tu krajach istnieje tradycja budowania z drewna, która w drugiej połowie XX wieku nieco odeszła na dalszy plan, wyparta przez nowoczesność. XXI wiek przywrócił ją pamięci na fali ekologii, idei zrównoważonego rozwoju i powrotu do lokalności znów buduje się z drewna. A jednym z chętnie stosowanych materiałów jest gont. W Finlandii głośne były ostatnio szczególnie projekty kościołów, w całości obłożonych gontem. Pracownia JKMM kilka lat temu w Viikii koło Helsinek zbudowała kościół, w którym budulcem są drewno i światło. Pozbawiony ozdób, bardzo prosty gmach obłożono jasnym gontem, a we wnętrzu całą przestrzeń zaaranżowano tylko z użyciem desek. Podobnie w niewielkim kościele w Karsamaki, projektu pracowni Lassila Hirvilammi Architects ta sama idea, prostota plus naturalny budulec. Choć w Polsce gont kojarzy się z domami w stylu zakopiańskim, zaczął się on pojawiać też na innych budynkach. W 2002 roku w Krakowie powstał Dom z Gontu, willa projektu biura nsmoon Studio. Wtedy była to rewolucyjna realizacja, łącząca zgeometryzowaną, współczesną bryłę z tradycyjnym budulcem. Do dziś jest podawana za wzór. Od dwóch lat jedną z najgłośniejszych realizacji w Polsce jest kościół w Tarnowie nad Wisłą, nazywany Votum Aleksa, dzieło pracowni Beton. To obiekt, który spokojnie można by wziąć za fiński: powstały w wielkim szacunku do tradycji, z poszanowaniem miejsca i w nawiązaniu do pejzażu, a zarazem o nowoczesnej, współczesnej bryle. Gigantyczny sukces i rozgłos, jaki zdobyła ta budowla niech będzie dowodem na to, że fińskie podejście do projektowania, związane z regionem, naturą, a zarazem nadążające za trendami współczesności nie starzeje się i sprawdza nie tylko w Finlandii. Budynek Teatru Narodowego w Helsinkach (proj. Onni Tarjanne, 1902), fot. E. Bator Dziękujemy naszym sponsorom: SISU - Biuletyn Informacyjny Towarzystwa Polska-Finlandia Redaktor wydania Ewelina Bator Anna Cymer historyczka sztuki i architektury 10 Kontakt Współpraca Anna Krześniak Anna Buncler Koło Naukowe Fennistów Majakka

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo Janusz Przybylski Grafika i malarstwo wrzesień-październik 2014 W stałej ekspozycji jednej z najważniejszych galerii sztuki współczesnej na świecie, w Tate Gallery w Londynie, niewiele dzieł pochodzi z

Bardziej szczegółowo

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 2007 Profesor Tadeusz Kmiecik... 11 AP SŁUPSK PROFESOR TADEUSZ KMIECIK ŻOŁNIERZ, UCZONY, WYCHOWAWCA,

Bardziej szczegółowo

10. Projektowanie architektoniczne 11. Podstawy ekonomii 12. Prawo budowlane 13. Prawo gospodarcze 14. Dendrologia (studia dzienne)

10. Projektowanie architektoniczne 11. Podstawy ekonomii 12. Prawo budowlane 13. Prawo gospodarcze 14. Dendrologia (studia dzienne) KIERUNEK: ARCHITEKTURA I URBANISTYKA W roku 2006 kierunek Architektura i Urbanistyka otrzymał pozytywną ocenę jakości kształcenia Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Studenci na kierunku Architektura i

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie wyobraźni i wrażliwości estetycznej poprzez różnorodne formy aktywności twórczej.

Rozwijanie wyobraźni i wrażliwości estetycznej poprzez różnorodne formy aktywności twórczej. Tematy lekcji do wyboru: 1- Lekcja pt. Design w praktyce, czyli papier czerpany. Grafika oraz media w sztuce. Po zajęciach uczeń wie skąd wziął się papier, jak obecnie powstaje masowo, a jak rękodzielniczo,

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA. Plan dydaktyczny

PLASTYKA. Plan dydaktyczny PLASTYKA Plan dydaktyczny Temat lekcji Piękno sztuka i kultura. 1. Architektura czyli sztuka kształtowania przestrzeni. 2. Techniki w malarstwie na przestrzeni wieków. 3. Rysunek, grafika użytkowa, grafika

Bardziej szczegółowo

Franciszek Wójcik (1903-1984)

Franciszek Wójcik (1903-1984) Franciszek Wójcik (1903-1984) wystawa: Pejzaże z Rzymu i Zakopanego 04.03.2011 18.03.2011 Connaisseur Salon Dzieł Sztuki Kraków, Rynek Główny 11 Franciszek Wójcik (1903-1984) Urodzony 2 stycznia 1903 r.

Bardziej szczegółowo

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie?

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 3. Jakie talenty Gimnazjum nr 3 w Lublinie pomogło Ci w sobie odkryć,

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia

1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia Załącznik nr 3. Liczba punktów za poszczególne elementy postępowania kwalifikacyjnego: 1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia 1. Rozmowa kwalifikacyjna 50 punktów

Bardziej szczegółowo

Wincenty Kućma. światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII

Wincenty Kućma. światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII Wincenty Kućma światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII Wincenty Kućma, urodzony 25 maja 1935 roku w Zbilutce (obecnie Zbelutka) na Kielecczyznie. W latach 1957-1962 studiował na Wydziale

Bardziej szczegółowo

Kierunki studiów i specjalności - rok akademicki 2013/2014

Kierunki studiów i specjalności - rok akademicki 2013/2014 Kierunki studiów i specjalności - rok akademicki 2013/2014 STUDIA STACJONARNE WSTĘPNEGO STUDIA I STOPNIA Specjalność: Projektowanie w krajobrazie kulturowym - egzamin specjalistyczny 1 MINIMUM DOPUSZCZAJĄCE

Bardziej szczegółowo

YATENGA - ARCHITEKTURA

YATENGA - ARCHITEKTURA Yatenga zakłada powstanie jednej z największych i może najciekawszych na świece realizacji stosujących techniki alternatywne (low-tech), czyli glinę, słomę i materiały naturalne oraz recyklingowane. YATENGA.

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA KLASA 6 wymagania programowe na oceny semestralne i roczne

PLASTYKA KLASA 6 wymagania programowe na oceny semestralne i roczne PLASTYKA KLASA 6 wymagania programowe na oceny semestralne i roczne Niedostateczny Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący -nie opanował wiedzy o sztuce w zakresie wymaganym na ocenę dopuszczającą.

Bardziej szczegółowo

z nuta orientu Nowoczesność

z nuta orientu Nowoczesność Klatka schodowa w postaci ciasnego i nierównego korytarza została wyburzona, a miejsce dotychczasowych betonowych schodów zajęła lekka wizualnie konstrukcja samonośna. Projekt: AGNIESZKA PUDLIK - BBHome

Bardziej szczegółowo

WNĘTRZA W STYLU MODERNISTYCZNYM Z LAT 30TYCH

WNĘTRZA W STYLU MODERNISTYCZNYM Z LAT 30TYCH WNĘTRZA W STYLU MODERNISTYCZNYM Z LAT 30TYCH Architekci modernistyczni twierdzili, że o pięknie budynku stanowi głównie jego funkcjonalność. Jednym z naczelnych haseł modernizmu była maksyma form follows

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I.

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Studia doktoranckie są kolejnym etapem kształcenia

Bardziej szczegółowo

Historia i nowoczesność

Historia i nowoczesność Historia i nowoczesność STYLOWE OSIEDLE gdzie historia przeplata się z nowoczesnością Unikalny styl i atrakcyjna zabudowa sprawią, że Osiedle Grafitowe III zaskoczy swoim nadzwyczajnym charakterem Grafitowe

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009

XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 POPLENEROWA WYSTAWA MALARSTWA XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 GMINNE CENTRUM KULTURY W SZYDŁOWIE URZĄD GMINY W SZYDŁOWIE Historia Pleneru malarskiego w Szydłowie sięga

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU I.

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU I. PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Studia doktoranckie są kolejnym etapem kształcenia i jako studia

Bardziej szczegółowo

FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015. Ćwiczenia (semestr) Forma zaliczenia. 30 (1) Zal.

FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015. Ćwiczenia (semestr) Forma zaliczenia. 30 (1) Zal. FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 Przedmioty podstawowe i kierunkowe pięć grup (wyjątki zaznaczono w uwagach) Ćwiczenia Forma zaliczenia Rok studiów

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. dla szkół podstawowych na rok szkolny 2013/2014

Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. dla szkół podstawowych na rok szkolny 2013/2014 Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski dla szkół podstawowych na rok szkolny 2013/2014 Działania warsztatowe w CSW są nie tylko pretekstem do poznawania różnych dyscyplin

Bardziej szczegółowo

Instytucja kultury z misją edukacji. www.amuz.edu.pl

Instytucja kultury z misją edukacji. www.amuz.edu.pl Instytucja kultury z misją edukacji www.amuz.edu.pl AKADEMIA MUZYCZNA W POZNANIU MA 95 LAT Jesteśmy jedną z dziewięciu uczelni muzycznych w Polsce, a jedyną w kraju, która prowadzi studia z zakresu lutnictwa.

Bardziej szczegółowo

Idealna Lokalizacja. Osiedle Paryskie powstaje w samym sercu Bydgoszczy,

Idealna Lokalizacja. Osiedle Paryskie powstaje w samym sercu Bydgoszczy, Budlex Ponad 27 lat na rynku oraz kilkanaście tysięcy zadowolonych klientów sprawiło, iż zdecydowaliśmy się na realizację wyjątkowego projektu łączącego nasze doświadczenie z pasją tworzenia. Klasyczna

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA. Wydział Architektury i Sztuk Pięknych Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. na rok akademicki 2014/2015

ARCHITEKTURA. Wydział Architektury i Sztuk Pięknych Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. na rok akademicki 2014/2015 Wydział Architektury i Sztuk Pięknych Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego PROGRAM KSZTAŁCENIA na rok akademicki 0/0 ARCHITEKTURA I STOPIEŃ STUDIÓW - STUDIA INŻYNIERSKIE INFORMACJE O WYDZIALE

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY OKRESOWEJ NAUCZYCIELI AKADEMICKICH. Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. w odniesieniu do poszczególnych stanowisk

KRYTERIA OCENY OKRESOWEJ NAUCZYCIELI AKADEMICKICH. Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. w odniesieniu do poszczególnych stanowisk Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny nauczycieli akademickich Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku KRYTERIA OCENY OKRESOWEJ NAUCZYCIELI AKADEMICKICH Akademii Muzycznej im. Stanisława

Bardziej szczegółowo

1. Grzegorz Bolek Lato w Podkowie Leśnej Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie dyplom z wyróżnieniem. Uprawia malarstwo olejne, jest

1. Grzegorz Bolek Lato w Podkowie Leśnej Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie dyplom z wyróżnieniem. Uprawia malarstwo olejne, jest 1. Grzegorz Bolek Lato w Podkowie Leśnej Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie dyplom z wyróżnieniem. Uprawia malarstwo olejne, jest znakomitym pedagogiem związanym z podkowiańską szkołą, gdzie

Bardziej szczegółowo

O SZKOLE WCZORAJ I DZIŚ Publiczne Gimnazjum nr 6 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Seweryna Nowakowskiego 15-687 Białystok, ul.

O SZKOLE WCZORAJ I DZIŚ Publiczne Gimnazjum nr 6 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Seweryna Nowakowskiego 15-687 Białystok, ul. O SZKOLE WCZORAJ I DZIŚ Publiczne Gimnazjum nr 6 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Seweryna Nowakowskiego 15-687 Białystok, ul. Komisji Edukacji Narodowej 1 telefon/fax : +48 85 8691811 lub +48 85 8691812

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA STEICO TAK BUDUJĄ NAJLEPSI

AKADEMIA STEICO TAK BUDUJĄ NAJLEPSI Nowoczesne budownictwo energooszczędne AKADEMIA STEICO TAK BUDUJĄ NAJLEPSI bezpłatne, profesjonalne seminaria teoretyczno-praktyczne PARTNERZY: NATURALNIE LEPSZA IZOLACJA WIEDZA TO SIĘ OPŁACA ZDOBĄDŹ DODATKOWE

Bardziej szczegółowo

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości REGULAMIN Miejskiego Konkursu na Program Edukacyjny Szkoły z zakresu Wychowania Patriotycznego Drogi Tarnowian do niepodległości w związku z 3-letnim

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie od 1971 roku mieści się w zabytkowym

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 68 REKTORA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO

ZARZĄDZENIE NR 68 REKTORA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO ZARZĄDZENIE NR 68 REKTORA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 10 lipca 2013 roku zmieniające zarządzenie nr 38 Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie wysokości opłat

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY Wydziały Instytuty Katedry Studenci

SZKOŁY Wydziały Instytuty Katedry Studenci VII. WYŻSZE TABL. 1 (61). WYBRANE DANE O SZKOŁACH WYŻSZYCH Wydziały Instytuty Katedry Studenci Absolwenci Nauczyciele akademiccy a O G Ó Ł E M... 66 35 374 99101 19491 5646 Uniwersytet Gdański... 10 19

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. inż. Jan Henryk Obrąpalski. wspaniały naukowiec wybitny organizator życia gospodarczego na Górnym Śląsku

Prof. dr hab. inż. Jan Henryk Obrąpalski. wspaniały naukowiec wybitny organizator życia gospodarczego na Górnym Śląsku Prof. dr hab. inż. Jan Henryk Obrąpalski wspaniały naukowiec wybitny organizator życia gospodarczego na Górnym Śląsku 1881-1958 Profesor Jan Obrąpalski urodził się 13.07.1885 roku w Warszawie ojciec Erazm

Bardziej szczegółowo

Kulturalnie o Prezydencji

Kulturalnie o Prezydencji Kulturalnie o Prezydencji 18 czerwca 2011, sobota Witamy! 1. Kulturalnie o Prezydencji Kulturalnie o Prezydencji to jednodniowa konferencja o polskiej kulturze w kontekście polskiej Prezydencji w Radzie

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA na studiach trzeciego stopnia w dyscyplinie architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Kampus Szkoły Głównej Handlowej jako czynnik rozwoju lokalnego 12/11/2015 1 1 Historia SGH Kampus Szkoły Głównej Handlowej jako czynnik rozwoju lokalnego Analiza konkursów

Bardziej szczegółowo

90-lecie. Prof. zw. dr hab. inż. Zbigniew Kikiewicz

90-lecie. Prof. zw. dr hab. inż. Zbigniew Kikiewicz 90-lecie Prof. zw. dr hab. inż. Zbigniew Kikiewicz Kariera naukowa Prof. Zbigniew Kikiewicz urodził się 21 lutego 1924 roku w Białymstoku. W 1945 roku rozpoczął studia na Politechnice Łódzkiej jako jeden

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

KUL. Lubelski Jana Pawła II. europeistyka

KUL. Lubelski Jana Pawła II. europeistyka KUL Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II europeistyka 2 europeistyka European Studies www.kul.pl/unia Tryby studiów stacjonarne I stopnia licencjackie (limit miejsc: 60); niestacjonarne I stopnia

Bardziej szczegółowo

KLASYCZNA I FUNKCJONALNA DESIGN STREAM LINE KALEJDOSKOP MOŻLIWOŚCI KOSTKA FARMERSKA DOBRZAŃSKIEGO KOLEKCJA EKOLOGICZNA W ZGODZIE Z NATURĄ

KLASYCZNA I FUNKCJONALNA DESIGN STREAM LINE KALEJDOSKOP MOŻLIWOŚCI KOSTKA FARMERSKA DOBRZAŃSKIEGO KOLEKCJA EKOLOGICZNA W ZGODZIE Z NATURĄ DESIGN STREAM LINE J E R Z E G O DOBRZAŃSKIEGO I B E R I A KALEJDOSKOP MOŻLIWOŚCI KLASYCZNA I FUNKCJONALNA KOSTKA FARMERSKA KOLEKCJA EKOLOGICZNA W ZGODZIE Z NATURĄ W ZGODZIE Z NATURĄ Ambitne projekty architektoniczne,

Bardziej szczegółowo

Program kulturoznawstwa, studia I stopnia WNH UKSW w roku akademickim 2014/2015. Konwers./ćwicz./ semestr. Forma zaliczenia.

Program kulturoznawstwa, studia I stopnia WNH UKSW w roku akademickim 2014/2015. Konwers./ćwicz./ semestr. Forma zaliczenia. Program kulturoznawstwa, studia I stopnia WNH UKSW w roku akademickim 014/015 I ROK Lp Przedmiot Wykłady /semestr Konwers./ćwicz./ semestr Forma zaliczenia punkty uwagi 1. Warsztat kulturoznawcy 0 (1)

Bardziej szczegółowo

Fragmenty. Załącznik Nr 20 DODATKOWE WYMAGANIA I KWALIFIKACJE ZAWODOWE OSÓB ZATRUDNIANYCH NA STANOWISKACH NAUCZYCIELI AKADEMICKICH

Fragmenty. Załącznik Nr 20 DODATKOWE WYMAGANIA I KWALIFIKACJE ZAWODOWE OSÓB ZATRUDNIANYCH NA STANOWISKACH NAUCZYCIELI AKADEMICKICH Załącznik Nr 4 do Uchwały Nr 18/2015 Senatu WUM z dnia 23 lutego 2015 r. S T A T U T WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO Przyjęty uchwałą Nr 15/2012 Senatu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia

Bardziej szczegółowo

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego NOWOCZESNY UNIWERSYTET - kompleksowy program wsparcia dla doktorantów i kadry dydaktycznej Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego Mały Dziedziniec Kampusu Centralnego,

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla dziewczyn. Fundacja Edukacyjna

Perspektywy dla dziewczyn. Fundacja Edukacyjna Perspektywy dla dziewczyn Fundacja Edukacyjna Konferencja dla kobiet w nauce Nauka na obcasach Fundacja Edukacyjna Perspektywy Fundacja Edukacyjna Perspektywy nasze projekty 1 2 3 Kampania Dziewczyny na

Bardziej szczegółowo

POLSKIE MEBLE NA ŚWIATOWYM POZIOMIE

POLSKIE MEBLE NA ŚWIATOWYM POZIOMIE POLSKIE MEBLE NA ŚWIATOWYM POZIOMIE DZIAŁ PRODUKCJI, SPRZEDAŻY, OBSŁUGI KLIENTA: UL. CYBIŃSKA 6A 62-020 SWARZĘDZ RADOSŁAW DURLIK / TEL. 601 868 994 BIURO I DZIAŁ KSIĘGOWOŚCI: UL. WARPIŃSKA 14 61-058 POZNAŃ

Bardziej szczegółowo

METAMORFOZA NA SZÓSTKĘ

METAMORFOZA NA SZÓSTKĘ 2HANDEL i USŁUGI METAMORFOZA NA SZÓSTKĘ Nietuzinkowy, oryginalny, z własnym, niepowtarzalnym klimatem. Salon fryzjerski w starej, dziewiętnastowiecznej kamienicy przeszedł gruntowaną metamorfozę. Projektantka

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rzeszowski

Uniwersytet Rzeszowski 3 - semestralne studia podyplomowe ze Scenografii Wydział Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego oferuje nowe 3-semestralne studia podyplomowe ze Scenografii. Ogólne cele kształcenia: Celem studiów jest zdobycie

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl Gdzie uczą zarządzad zasobami ludzkimi? Częśd pierwsza: Kraków KRAKÓW 2010 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.pl

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin jubileusze nauczycieli akademickich Prof. dr hab. Hieronim Bartel Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin płk prof. dr. hab. n. med. Tadeusza Brzezińskiego Zgodnie z kontynuowanym od lat zwyczajem, na

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA,

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, MAREK WĘGLARZ TEMAT: Zieleń jako 'tworzywo' w kompozycji

Bardziej szczegółowo

Prosimy o udzielenie informacji w następującym zakresie:

Prosimy o udzielenie informacji w następującym zakresie: Helsińska Fundacja Praw Człowieka ul. Zgoda 11, 00-018 Warszawa www.hfhr.pl INPRIS Instytut Prawa i Społeczeństwa ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa www.inpris.pl Fundacja Panoptykon ul. Orzechowska 4/4,

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

Program zajęć Centrum Młodzieży w ramach akcji Lato w mieście

Program zajęć Centrum Młodzieży w ramach akcji Lato w mieście Program zajęć Centrum Młodzieży w ramach akcji Lato w mieście 2.07-28.08.2012 r. TEMATYKA ZAJĘĆ MIEJSCE TERMIN GODZINY UWAGI Dla najmłodszych Zajęcia świetlicowe dla dzieci w wieku 4-6 lat /z odrębnym

Bardziej szczegółowo

KLUCZOWE KWALIFIKACJE ABSOLWENTA STUDIÓW na KIERUNKU ARCHITEKTURA i URBANISTYKA, NIEZBĘDNE DO PODJĘCIA PRAKTYKI ZAWODOWEJ

KLUCZOWE KWALIFIKACJE ABSOLWENTA STUDIÓW na KIERUNKU ARCHITEKTURA i URBANISTYKA, NIEZBĘDNE DO PODJĘCIA PRAKTYKI ZAWODOWEJ KLUCZOWE KWALIFIKACJE ABSOLWENTA STUDIÓW na KIERUNKU ARCHITEKTURA i URBANISTYKA, NIEZBĘDNE DO PODJĘCIA PRAKTYKI ZAWODOWEJ KONFERENCJA MINISTERSTWA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO oraz IZBY ARCHITEKTÓW RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

Kto na Śląsku inwestuje w design?

Kto na Śląsku inwestuje w design? Kto na Śląsku inwestuje w design? Wielu osobom design wciąż kojarzy się jedynie z czymś współczesnym podobnie myśli się i na Śląsku. Warto jednak pamiętać, że od dekad o wzornictwie użytkowym i projektowaniu

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ DLA LICEUM, TECHNIKUM I ZSZ NA ROK SZKOLNY 2002/2003.

PLAN REALIZACJI ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ DLA LICEUM, TECHNIKUM I ZSZ NA ROK SZKOLNY 2002/2003. PLAN REALIZACJI ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ DLA LICEUM, TECHNIKUM I ZSZ NA ROK SZKOLNY 2002/2003. RODZAJ ŚCIEŻKI: EDUKACJA EUROPEJSKA KOORDYNATOR ŚCIEZKI: GRZEGORZ KAMINSKI TREŚCI (NUMERY) 1,2,3,6,,8, 9, FORMY

Bardziej szczegółowo

Zakład Pedagogiki Przedszkolnej

Zakład Pedagogiki Przedszkolnej UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Pedagogiki Zakład Pedagogiki Przedszkolnej Opr.dr Maria Gładyszewska Plan Rys historyczny Pracownicy Współpraca ze środowiskiem

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Załącznik Nr 4 Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku filologia trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

STANDARDY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHITEKTURA

STANDARDY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHITEKTURA Dz.U. z 2011 nr 207 poz. 1233 Załącznik nr 2 STANDARDY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHITEKTURA A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy historii architektury

Wybrane problemy historii architektury Wybrane problemy historii architektury Rok akademicki 2008/2009 Uwagi ogólne. Szeroka literatura z historii sztuki predestynuje państwa do samodzielnego zapoznania się z tematem zajęć. Oprócz ogólnej wiedzy

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne

I. Postanowienia ogólne REGULAMIN ORGANIZACJI I PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA REKRUTACYJNEGO NA STUDIA DOKTORANCKIE, NIESTACJONARNE NA WYDZIALE GRAFIKI I KOMUNIKACJI WIZUALNEJ UNIWERSYTETU ARTYSTYCZNEGO W POZNANIU W ROKU AKADEMICKIM

Bardziej szczegółowo

GUSTAV VIGELAND A RZEŹBA MŁODEJ POLSKI

GUSTAV VIGELAND A RZEŹBA MŁODEJ POLSKI MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE GUSTAV VIGELAND A RZEŹBA MŁODEJ POLSKI Realizacja projektu Styczeń 2009 Grudzień 2010 SPIS TREŚCI O Muzeum 3 Opis projektu 4 Partner projektu 5 Dotychczasowa realizacja 6 Nadchodzące

Bardziej szczegółowo

dr inż. Zygmunt Rozewicz 1927-2005

dr inż. Zygmunt Rozewicz 1927-2005 dr inż. Zygmunt Rozewicz 1927-2005 Dr inż. Zygmunt Rozewicz Urodził się 17 marca 1927 r. w Wieliczce. Tu ukończył szkołę powszechną w 1939 r i zdał do gimnazjum. Po wybuchu wojny wyjechał z rodziną do

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRODUKTÓW DRZWI ZEWNĘTRZNE EDYCJA 2013

KATALOG PRODUKTÓW DRZWI ZEWNĘTRZNE EDYCJA 2013 KATALOG PRODUKTÓW DRZWI ZEWNĘTRZNE EDYCJA 2013 2 www.baranskidrzwi.pl Producent nie gwarantuje powtarzalności układów włókien oraz identycznych odcieni wszystkich elementów wyrobu, wynikające z właściwości

Bardziej szczegółowo

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku Zakładane efekty kształcenia dla kierunku Jednostka prowadząca kierunek studiów Nazwa kierunku studiów Specjalności Obszar kształcenia Profil kształcenia Poziom kształcenia Forma kształcenia Tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść?

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Studiujesz zagadnienia związane z bibliotekarstwem lub informacją naukową i szukasz pomysłu na rozwój zawodowy? Szykujesz się do obrony pracy magisterskiej

Bardziej szczegółowo

Fundacja Nauka i Pasja. www.naukaipasja.org

Fundacja Nauka i Pasja. www.naukaipasja.org Fundacja Nauka i Pasja www.naukaipasja.org Witamy w Fundacji Nauka i Pasja Pomagamy finansowo uczniom i studentom pomiędzy 15. a 21. rokiem technicznych życia uzdolnionym w kierunkach i ścisłych. Zwracamy

Bardziej szczegółowo

Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży. Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz

Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży. Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz Cele referatu Przedstawienie opinii młodzieży nt. obecności kultury w nauczaniu języka kaszubskiego

Bardziej szczegółowo

innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych

innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych Pan Tadeusz powstał w Paryżu w latach 1833-34, w czasie gdy Polska na ponad sto lat zniknęła

Bardziej szczegółowo

BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ. 26.10.2010 godz. 17:00

BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ. 26.10.2010 godz. 17:00 BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ 26.10.2010 godz. 17:00 HARMONOGRAM 1. Wstęp Miasta Darłowo Burmistrz Arkadiusz! Klimowicz 2. POC Partners Doświadczenie belgijskie Dyrektor Generalny: Pan Taffeiren Peter 3. Arcas Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Misja Uczelni i Wydziału : interdyscyplinarna aktywność naukowo badawcza, artystyczna i dydaktyczna i projektowa.

Misja Uczelni i Wydziału : interdyscyplinarna aktywność naukowo badawcza, artystyczna i dydaktyczna i projektowa. 1.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Nazwa kierunku: Architektura i Urbanistyka Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia; Tryb kształcenia: stacjonarny; Profil kształcenia: ogólnoakademicki; Obszar kształcenia:

Bardziej szczegółowo

Projekty Dragon Art. mieszkanie prywatne - Nowe Orłowo - Invest Komfort - Gdynia 02.06.2013

Projekty Dragon Art. mieszkanie prywatne - Nowe Orłowo - Invest Komfort - Gdynia 02.06.2013 Projekty Dragon Art mieszkanie prywatne - Nowe Orłowo - Invest Komfort - Gdynia 02.06.2013 Mieszkanie prywatne na osiedlu Nowe Orłowo, dewelopera Invest Komfort. Pierwsza faza projektu dotyczyła zmian

Bardziej szczegółowo

URZĄDŹ WNĘTRZE NA NOWO

URZĄDŹ WNĘTRZE NA NOWO 3/2014 &(1$ ]ï Z W\P 9$7 INDEKS 260495 Inspiracje, pomysły, trendy CZAS NA REMONT! URZĄDŹ WNĘTRZE NA NOWO KLASYKA KONTRA NOWOCZESNOŚĆ Zobacz projekty całych wnętrz w różnych stylach BIAŁE JEST SUPERMODNE!

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I)

Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I) Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I) Osoba koordynująca: dr inż. Tomasz Pieciukiewicz Tomasz.Pieciukiewicz1@pjwstk.edu.pl Czego uczymy. Umiejętności po ukończeniu specjalizacji. Celem specjalizacji

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W FINLANDII. dr inż. MBA Janusz Marszalec, Centrum Edisona

WSPIERANIE INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W FINLANDII. dr inż. MBA Janusz Marszalec, Centrum Edisona WSPIERANIE INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W FINLANDII dr inż. MBA Janusz Marszalec, Centrum Edisona CELE WSPIERANIA INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Wzrost gospodarczy. Kreowanie miejsc pracy.

Bardziej szczegółowo

PORTFOLIO JUSTYNA PIOTROWSKA L I C Z Y S I Ę T W O J E W N Ę T R Z E

PORTFOLIO JUSTYNA PIOTROWSKA L I C Z Y S I Ę T W O J E W N Ę T R Z E PORTFOLIO JUSTYNA PIOTROWSKA L I C Z Y S I Ę T W O J E W N Ę T R Z E wnętrza ogrody wizualizacje wzornictwo pasja tworzorzenia aranżacja mieszkania pokazowego Wrocław projekt:, A. Kijania wiz: hotel Siewierz

Bardziej szczegółowo

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI Gimnazjalisto! W roku szkolnym 2014/15 oferujemy Ci 5 klas ogólnych od drugiego roku nauczania sprofilowanych zgodnie z preferencjami uczniów. Klasa 1a z rozszerzonym programem nauczania języka polskiego,

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE Załącznik nr 5 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Jednolite studia magisterskie trwają nie krócej niż 10 semestrów. Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Projekt HerMan Seminarium Kraków, 15.12.2014. Akcja pilotażowa. Reklama w przestrzeni historycznej Lublina.

Projekt HerMan Seminarium Kraków, 15.12.2014. Akcja pilotażowa. Reklama w przestrzeni historycznej Lublina. Projekt HerMan Seminarium Kraków, 15.12.2014 Akcja pilotażowa Reklama w przestrzeni historycznej Lublina. I. Problematyka akcji pilotażowej. - akcja pilotażowa dotyczyła wspólnego z interesariuszami opracowania

Bardziej szczegółowo

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS prof. dr hab. Stanisław Michałowski Rektor UMCS Cel badań oraz charakterystyka respondentów 1. Badania miały na celu poznanie:

Bardziej szczegółowo

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Warszawa, 14.06.2011 Życiorys Krystyna Księżopolska- Orłowska prof. ndzw. dr hab. n. med. Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska

Bardziej szczegółowo

W duchu. art déco. wnętrze. wnętrze

W duchu. art déco. wnętrze. wnętrze W duchu art déco Tekst: Alicja Kurlenda, zdjęcia: Robert Łupiński Harmonijnie przenikające się elementy nowoczesności i stylu art déco, podparte oryginalną kolorystyką tworzą magiczny klimat. Inspiracją

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA MUZEUM JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO

KONCEPCJA MUZEUM JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO KONCEPCJA MUZEUM JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO opis wystawy Otwarcie wystawy z udziałem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego. Belweder, 7 listopada 2012 r. Wystawa KONCEPCJA MUZEUM JÓZEFA

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestycji Grupy OKAM Capital

Prezentacja inwestycji Grupy OKAM Capital Prezentacja inwestycji Grupy OKAM Capital Historia firmy OKAM na polskim rynku mieszkaniowym działa od 5 lat. Założycielami firmy są Eran Ilan oraz Arie Koren, który jako Dyrektor Generalny był zaangażowany

Bardziej szczegółowo

Jan Brzechwa (nazwisko rodowe to Jan Wiktor Lesman)

Jan Brzechwa (nazwisko rodowe to Jan Wiktor Lesman) Jan Brzechwa (nazwisko rodowe to Jan Wiktor Lesman) Urodzony 15 sierpnia 1898 r. w Żmerynce na Podolu, jako syn inżyniera kolejowego, w związku z czym często podróżował z rodziną, przenosząc się z miejsca

Bardziej szczegółowo

I. Czynności organizacyjne. Podanie częściowego tematu: Z wizytą w. II. Zagadka-odczytuję

I. Czynności organizacyjne. Podanie częściowego tematu: Z wizytą w. II. Zagadka-odczytuję Klasa VId Język polski Scenariusz lekcji języka polskiego w klasie VId SCENARIUSZ LEKCJI Temat: Z wizytą w muzeum Cel ogólny Doskonalenie słownictwa związanego z muzeami.. Cele operacyjne UCZEŃ: Posiada

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Tak rozpoczynaliśmy każdą wyprawę na spotkanie ze sztuką! WYJAZD I MUZEUM ARCHEOLOGICZNE Wspomnienie Pan Zdzisław: Pani przewodniczka bardzo ciekawie

Bardziej szczegółowo

WYSTAWY CZASOWE Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007

WYSTAWY CZASOWE Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007 Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007 Centrum Wystawowo-Konferencyjne Zamku Królewskiego na Wawelu Dzieła zadziwiające

Bardziej szczegółowo

WYKAZ organów jednoosobowych i jednostek organizacyjnych Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego

WYKAZ organów jednoosobowych i jednostek organizacyjnych Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego WYKAZ organów jednoosobowych i jednostek organizacyjnych Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego REKTOR 1. Biuro Rektora 2. Dział Kadr i Szkolenia 3. Biuro Ochrony Informacji Niejawnych PROREKTOR

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady przeprowadzania rekrutacji na Studia Doktoranckie Wydziału Fizyki w roku akademickim 2015/2016.

Szczegółowe zasady przeprowadzania rekrutacji na Studia Doktoranckie Wydziału Fizyki w roku akademickim 2015/2016. Szczegółowe zasady przeprowadzania rekrutacji na Studia Doktoranckie Wydziału Fizyki w roku akademickim 2015/2016. 1. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, w roku akademickim 2015/2016 prowadzić będzie

Bardziej szczegółowo

PEŁNE WYZWAŃ I PASJI 2BIURA

PEŁNE WYZWAŃ I PASJI 2BIURA 2BIURA PEŁNE WYZWAŃ I PASJI Nowoczesne, surowe, industrialne, a przy tym gustowne i eleganckie. Doprawione szczyptą designu z najwyższej półki. Architekci z biura Grid zaprojektowali przestrzeń, w której

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE ZASADY REKRUTACJI NA STUDIA DOKTORANCKIE W WYDZIALE ORIENTALISTYCZNYM W ROKU AKADEMICKIM 2010/2011

OGÓLNE ZASADY REKRUTACJI NA STUDIA DOKTORANCKIE W WYDZIALE ORIENTALISTYCZNYM W ROKU AKADEMICKIM 2010/2011 OGÓLNE ZASADY REKRUTACJI NA STUDIA DOKTORANCKIE W WYDZIALE ORIENTALISTYCZNYM W ROKU AKADEMICKIM 2010/2011 Wydział Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego ma uprawnienia do nadawania stopnia naukowego

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Wprowadza się następujący program stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego:

Wprowadza się następujący program stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego: Uchwała nr 87/IV/2014 Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 28 kwietnia 2014 roku w sprawie programu stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

ul. Krakowskie Przedmieście 1 00-927 Warszawa tel. 022 552 01 25 :: fax 022 552 29 03 ifk@uw.edu.pl :: www.ifk.uw.edu.pl

ul. Krakowskie Przedmieście 1 00-927 Warszawa tel. 022 552 01 25 :: fax 022 552 29 03 ifk@uw.edu.pl :: www.ifk.uw.edu.pl INSTYTUT FILOLOGII KLASYCZNEJ WYDZIAŁ POLONISTYKI UW ul. Krakowskie Przedmieście 1 00-7 Warszawa tel. 0 55 01 5 :: fax 0 55 03 ifk@uw.edu.pl :: www.ifk.uw.edu.pl Minimum programowe dla studentów MISH na

Bardziej szczegółowo