Stowarzyszenie CENTRUM WSPIERANIA AKTYWNOŚCI LOKALNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stowarzyszenie CENTRUM WSPIERANIA AKTYWNOŚCI LOKALNEJ"

Transkrypt

1 Stowarzyszenie CENTRUM WSPIERANIA AKTYWNOŚCI LOKALNEJ RAPORT

2 Spis treści główne zagadnienia: I część Działania podejmowane w ramach projektu finansowanego przez Fundusz Trust I część STOWARZYSZENIE KROKI MILOWE 2007 ZESPÓŁ BIURO FORUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GRANTY I GRANTODAWCY PROMOCJA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA II część PROGRAMY CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ CAL SZKOŁA ANIMATORÓW SPOŁECZNYCH INSTYTUT STUDIÓW EDUKACYJNO-SPOŁECZNYCH IM. H. RADLIŃSKIEJ AKTYWNE SPOŁECZNOŚCI 2

3 Strategia rozwoju instytucjonalnego Zakłada przekształcenie Stowarzyszenia CAL w ośrodek edukcyjno-informacyjnokonsultacyjny promujący nowoczesne metody rozwoju społeczności lokalnej (RSL)porzez realizację Narodowego Programu. Służyć on będzie animatorom społeczności czyli profesjonalnym pracownikom instytucji lokalnych, liderom organizacji pozarządowych, społecznikom i politykom społecznym różnych szczebli, a także zainteresowanym obywatelom. Sposobem na osiągniecie tak postawionego celu jest stworzenie i działalność platformy programowej grupującej ogólnopolskie organizacje pozarządowe zainteresowane tematyką rozwoju lokalnego. Ich współdziałanie w ramach Narodowego Programu umożliwi pogłębioną analizę dotychczasowych doświadczeń oraz pozwoli opracować kompleksową ofertę dotyczącą metod RSL. Celem strategii rozwoju instytucjonalnego jest przygotowanie Stowarzyszenia CAL do pełnienia roli ośrodka edukacyjno-informacyjno-konsultacyjnego promującego metody RSL. Zaplanowana realizacja strategii programowej wymaga intensywnego rozwoju potencjału organizacyjnego. Jego wzmocnienie będzie przebiegało w kilku płaszczyznach. partnerzy Ogólnopolski wymiar i zakres działań wymusza albo budowanie krajowych struktur (np. oddziałów) albo szukanie kooperantów/partnerów. Plan strategiczny zakłada wykorzystanie drugiej możliwości, która wydaje się tańsza, elastyczniejsza, a co najważniejsze tworzy nowe (niekiedy trudne dziś do przewidzenia) możliwości poszerzenia oddziaływania. Po latach doświadczeń i wspólnych przedsięwzięć do budowy regionalnej struktury wsparcia wybraliśmy sieć wspierania organizacji pozarządowych SPLOT. W tej chwili ścisła współpraca prowadzona jest z 7 regionalnymi ośrodkami. W końcu 2006 podpisana została umowa o współpracy na terenie całej Polski. w ramach której Stowarzyszenie CAL przygotowuje regionalnych koordynatorów, specjalistów od animacji społecznej, monitoruje jakość szkoleń podejmowanych wspólnie ze SPLOT. Regionalne ośrodki pozyskują fundusze oba realizację wspólnych projektów opartych o produkty autorskie Stowarzyszenia CAL. SPLOT jest też uczestnikiem koalicji Aktywne Społeczności i potencjalnym, strategicznym partnerem Narodowego Programu. Dzięki temu podejściu Stowarzyszenie CAL nie musi budować sieci własnych regionalnych struktur, ale wykorzystując już istniejące koncentruje się na sprzedaży w ich ramach produktów oraz na ich zazębianiu się z działaniami innych organizacji (w tym koalicjantów z platformy Aktywne Społeczności). Pilotażowe uruchomienie ogólnokrajowej współpracy ze SPLOT (w latach ) zostanie sfinansowane w ramach projektu finansowanego z Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności. 3

4 Współpraca i komunikacja sieciowa Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL jest w założeniu organizacją sieciową opierającą się na efektach pracy ludzi, a nie na konieczności ich fizycznej obecności w centrali. Jest siecią instytucji (niekiedy ich części), zespołów i osób zlokalizowanych w różnych miejscach w Polsce, które łączy wspólny cel - świadczenie usług na rzecz tego samego klienta - społeczności lokalnej. Najważniejszymi grupami uczestniczącymi w komunikacji sieciowej są: 1. zaangażowani i podzielający misję stowarzyszenia ludzie (podstawowy zasób organizacji). Po kilku latach można dziś mówić o wyłonieniu się pewnego rodzaju wspólnoty liderów mającej charakter sieciowej organizacji uczącej się. Tworzą ją trzy podstawowe grupy: liderzy liniowi (liderzy/animatorzy lokalni, którzy wdrażają model CAL w swoich środowiskach i instytucjach, realizują prawdziwe eksperymenty i zmianę społeczną na pierwszej linii), liderzy zarządzający ( zarząd i pracownicy Stowarzyszenia CAL, którzy udzielają wsparcia lokalnym liderom, rozwijają infrastrukturę sprzyjającą uczeniu się, kierują stopniowym procesem kształtowania się norm i zasad sieci, artykułują idee przewodnie, są otwarci na transformację własnych pomysłów i przekonań), wewnętrzni liderzy/animatorzy sieci konstruktorzy wspólnoty (są prawdziwymi nosicielami sieciowej kultury organizacyjnej, angażują się w rozprzestrzenianie się nowej wiedzy, pomagają lub inspirują wprowadzanie innowacji, ich autorytet bierze się wyłącznie z siły ich przekonań i klarowności idei). 2. organizacje, które są w sieci instytucji: Organizacje pozarządowe: (stowarzyszenia lokalne, fundacje działające na rzecz społeczności lokalnej), Instytucje publiczne (szkoły, ośrodki pomocy społecznej, domy kultury), 3. Organizacje partnerskie,: Instytucje i organizacje koordynujące programy w regionach i subregionach (powiat lub kilka powiatów) Cele główne strategii komunikacji: Budowanie pozytywnego wizerunku Stowarzyszenia Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL jako ośrodka promującego wiedzę community development promocja community development w ramach Narodowego Programu Rozwoju 4

5 Przewidujemy że nadal rozrastać będzie sie liczba uczestników krajowej sieci ośrodków CAL. Przewidujemy że w okresie uczestniczyć niej będzie ok instytucji. Szczególny nacisk położony będzie na systematyczną współpracę z ośrodkami certyfikowanymi (ok. 100). narzędziami budującymi identyfikacje sieci będą szczególnie doroczna konferencja programowa sieci, Forum Aktywności Lokalnej, coroczna ewaluacja działań (a pomocą narzędzi internetowych) oraz elektroniczny newsletter. Zarządzanie W realizacji strategii wykorzystane zostaną następujące inspiracje metodologiczna: metoda organizacji/społeczności uczącej się Petera Senge i Davida Garvina zakładająca, że organizacja ucząca się ciągle rozszerza swoje możliwości kreowania własnej przyszłości Sednem takiego myślenia jest przejście od postrzegania siebie jako bytu odseparowanego od świata do jedności ze światem (P. Senge). Dlatego tak ważne jest odejście od kurczowego trzymania się własnego produktu na rzecz otwarcia się na dokonania innych. Jest to tym bardziej istotne, że rozwijająca się społeczność lokalna to także społeczność ucząca się, a więc otwierająca się na różnorodne impulsy zewnętrzne, a także na sam proces dzielenia się wiedzą i doświadczeniem. Kluczowym metodologicznym podejściem będzie kreowanie na różnych poziomach projektu idei wspólnoty uczącej się. metoda zarządzania różnorodnością ( diversity managment) mająca na celu uświadomienie wszystkim uczestnikom Narodowego Programu znaczenia różnorodności (metod form, partnerów) w konstruowaniu i podejmowaniu działań na rzecz w środowiska lokalnego. Elementem tej metody jest też zasada inkluzji społecznej czyli akcentowanie konieczności włączania i aktywizacji społecznej grup marginalizowanych. metoda dialogu i wzajemnej współpracy zakładająca równość wszystkich partnerów (ogólnopolskich i lokalnych), dwustronność komunikacji oraz konieczność współpracy jako warunku osiągnięcia sukcesu. teoria i metoda klastrów Zakładamy wykorzystanie funkcjonującej w biznesie teorii klastrów czyli grupy przedsiębiorstw działających w sąsiedztwie i powiązanych z nimi instytucji zajmujących się określoną dziedzina, połączoną podobieństwami i wzajemnie się uzupełniającymi. Doświadczenie to zamierzamy przenieść w świat społeczności lokalnych w których klaster mogą tworzyć wzajemnie uzupełniające 5

6 się narzędzia i instytucje aktywizacji połączone wspólny celem czyli rozwojem społeczności lokalnej. elementy metody audytu wiedzy 2.2. Dwie strategie Na podstawie analizy realizacji zadań w okresie oraz kierunków widocznych w polityce społecznej (wynikających z Narodowego Planu Rozwoju na lata , który jest powiązany z wykorzystywaniem funduszy europejskich) zarząd i Rada Programowa Stowarzyszenia CAL wskazały na konieczność realizacji dwóch zintegrowanych ze sobą strategii: Strategii rozwoju programowego Strategii rozwoju instytucjonalnego STRATEGIA PROGRAMOWA Zakłada przygotowanie i uruchomienie i realizację Narodowego Programu Rozwoju Społeczności Lokalnych. Idea i koncepcja Narodowego Programu jest wzorowana na podobnych programach realizowanych w USA i Wielkiej Brytanii przez rząd i wynika z następujących przesłanek, które przedstawione zostały w poniższym zestawieniu. kontekst Perspektywy community development w Polsce W Polsce nie jest realizowany ani planowany dotychczas kompleksowy program promujący community development W 2007 rozpoczyna realizacja kilku kluczowych programów rozwoju kraju Narodowy Plan Rozwoju, Strategia Rozwoju Pomocy Społecznej, Strategia Integracji Społecznej, Narodowa Strategia Rozwoju Kultury W programach krajowych pojawiły się zapisy o konieczności wspierania rozwoju wspólnot lokalnych, inwestowaniu w kapitał społeczny, ale bez ułożenia w odrębny system edukacji, promocji i wsparcia W 2007 r rozpoczynają działalność nowe fundusze operacyjne dystrybuujące fundusze Unii Europejskiej, których wydatkowanie powiązane jest z Narodowym Planem Rozwoju W nowej strategii i ustawie o pomocy Odpowiedź Stowarzyszenia CAL Działania Stowarzyszenia CAL w tym obszarze w sposób zdecydowany z fazy pilotażu, działań regionalnych nabrały charakteru krajowego Uznaliśmy że strategiczne działania programowe Stowarzyszenia CAL powinny być kompatybilne (czasowo i merytorycznie) z głównym programami rządowymi Dysponujemy doświadczeniem, kadrą oraz wypróbowanymi narzędziami edukacji wsparcia które mogą stanowić wiarygodną podstawę spójnego krajowego programu Działania Stowarzyszenia muszą być powiązane ze źródłami finansowymi, a podstawowymi są fundusze europejskie Wykorzystując nowe zapisy prawne można 6

7 społecznej znalazły się rozwiązania wypracowane przez CAL W środowisku organizacji pozarządowych wyraźnie wzrosło zainteresowanie i zrozumienie dla działań wychodzących poza wąsko rozumiany III sektor na rzecz bardziej całościowego widzenia problemów społecznych w tym zwłaszcza problematyki rozwoju społeczności lokalnych znacznie zdynamizować działania i powiązać je większym stopniu z polityką społeczną na szczeblu krajowym Stowarzyszenie CAL w latach koordynowało działania koalicji ogólnopolskich organizacji pozarządowych pod nazwą Aktywne Społeczności a więc w ograniczonej formie był to pilotaż krajowych działań promujących community development. Sytuacja dojrzała do zintegrowania działań Stowarzyszenia CAL z wybranymi działaniami innych organizacji pozarządowych oraz kluczowymi dokumentami prorozwojowymi realizowanymi przez rząd i samorządy różnych szczebli. struktura Programy operacyjne (produkty) wiedza badania aktywna społeczność Model CAL Instytut Studiów Edukacyjno- Metoda animacji Społecznych społecznej SAS Community organization OS W tym okresie ostatecznie ukształtowała się ścieżka rozwoju poszczególnych produktów społeczno-edukacyjnych, a uwłacza produktu firmowego czyli modelu CAL (Centrum Aktywności Lokalnej). W sposób wyraźny zaznaczyły się dwa etapy rozwoju: Pierwszy etap innowacji społecznej polegający na stopniowym przechodzeniu od pomysł/idei społecznej poprzez testowanie do opracowania rozwiązań metodycznych sprawdzonych w praktyce Drugi etap przedsiębiorczości społecznej polegający na uruchomieniu quasi-rynkowego mechanizmu sprzedawania/oferowania sprawdzonego produktu połączone z włączeniem wypracowanych innowacji do ustawodawstwa i systemowych (rządowych ) rozwiązań Opisana ścieżka dotyczy rozwoju wszystkich produktów programowych Stowarzyszenia, które w naszej strategii programowej dzielimy na : 7

8 - duże czyli systemowe jak model CAL (Centrum Aktywności Lokalnej), metodę animacji społecznej ( realizowany w ramach Szkoły Animatorów Społecznych) oraz Community organization (najnowszy, dopiero wdrażany produkt). Każdy z nich realizowany jest jako osobny program stowarzyszenia. - małe czyli różne praktyczne narzędzia działania społecznego wykorzystywane w ramach wymienionych powyżej dużych produktów np. klub wolontariusza, grupa samopomocowa, koalicja na rzecz community development, klub integracji społecznej, mapa zasobów i potrzeb lokalnej społeczności, projekt animacyjny). Sekwencje rozwoju poszczególnych produktów programowych ( dużych i małych ) przedstawia poniższa tabela. 4 ETAPY ROZWOJU PRODUKTU przestrzenie aktywności Przestrzeń Koncepcyjnoedukacyjna Przestrzeń praktyki społecznej Przestrzeń komunikacji społecznej ETAPY INNOWACJI SPOŁECZNEJ POMYSŁ/IDEA innowacyjna TEST pilotażowe grupy PR wewnętrzny Opracowanie METODY Tworzenie SIECI - STRUKTURY Upowszechnianie dokonań - PR zewnętrzny Ukształtowanie MODELU (teoria) Wprowadzenie do POLITYKI SPOŁECZNEJ Lobbing ETAP PRZEDSIEBIORCZOŚĆ SPOŁECZNA Wypracowanie OFERTY Sprzedaż USŁUG EDUKACYJNYCH Marketing sprzedaży usług Stopniowe, ale wyraźne wchodzenie z poziomu innowacji do poziomu przedsiębiorczości społecznej czyli z eksperymentowania i przekonywania do fazy kształtowania ogólnopolskiego systemu), czyli od samodzielnego pozyskiwania środków dla uczestników do sprzedaży modelu pracy (uczestnicy sami znajdują środki) W tej fazie energia koncentrowała się na usprawnianiu systemu: wsparcia, sprzedaży, wpływania na kształt polityki społecznej, promocji, umacnianiu sieci, badaniu jakości pracy, utrzymywaniu wysokiej motywacji członków sieci CAL. Rozwój programu CAL przejawiał się między innymi w: 8

9 Wzrostem ilościowym sieci Centrów Aktywności Lokalnej do 100 ponad 200 ośrodków (przeszkolonych i identyfikujących się z ruchem CAL). Poszerzeniem terytorialnego oddziaływania - z 6 województw do 12 województw, Wzrostem jakości pracy już działających ośrodków CAL - było 20 ośrodków certyfikowanych jest 50, Rozwojem współpracy regionalnej - stworzono system współpracy z siecią SPLOT (z 7 ośrodkami) oraz regionalnymi ośrodkami kultury (4 ośrodki), Pojawieniem się wymiar nowych form/narzędzi pracy w środowisku - wdrożono nowe formy aktywności ośrodków (kluby samopomocy, kluby integracji społecznej) Wzrostem ilości projektów realizowanych przez ośrodki - z 200 rocznie do 700 Wzrostem ilości organizacji pozarządowych współpracujących w sposób systematyczny z ośrodkami CAL - z 120 do 500 prawnych Zwiększeniem liczby dużych ośrodków miejskich (ponad 100 tyś mieszkańców) uczestniczących w programie - z 4 do 15 stu Wszystkie wymienione wskaźniki wpływają na globalne na ilościowy wzrost oddziaływania programu i modelu CAL na co wskazują następujące szacunkowe dane liczba wolontariuszy skupionych wokół ośrodków CAL ok liczba mieszkańców objętych stałymi formami edukacji liczba mieszkańców uczestniczących okazjonalnie w działaniach CAL , wysokość dodatkowych środków pozyskanych na działalność (poza budżetem stałym) obywatelską przez ośrodki CAL ok USD w system CAL wciągniętych jest bezpośrednio ok pracowników samorządowych instytucji Wskazane wydaje się też wyodrębnienie osiągnięć o charakterze strategicznym włączenie modelu CAL do nowych uregulowań w pomocy społecznej zainteresowanie dużych ośrodków miejskich kupowaniem modelu CAL (szkolenia za pieniądze ze źródeł europejskich), poważne obudowanie metodyczno-teoretyczne utrzymanie zainteresowania ośrodków kultury pracą według modelu CAL pomimo niesprzyjających rozwiązań i polityki na poziomie centralnym Rozwój programu/produktu Szkoła Animatorów Społecznych polegał na tym, że udało się przygotować podstawę pod wejście w fazę przedsiębiorczości czyli sprzedaży metody co przejawia się m. in. w : 9

10 przetestowaniem metody w kilku zróżnicowanych 5 grupach pilotażowych (wiejskiej, miejskiej, studenci, młodzież, liderzy z Ukrainy) łącznie ok. 200 osób przygotowaniem curriculum programowego przygotowaniu pakietu szkoleniowego dla trenera przygotowanie 12 zeszytów szkoleniowych dla uczestników 3 książek na temat animacji społecznej (w tym jednej po angielsku) testowej sprzedaży usługi szkoleniowej dla sieci Ogólnopolskiej sieci Banków Żywności, ośrodków sieci SPLOT prowadzących ROSZEFS zrealizowaniu ogólnopolskiego konkursu dla animatorów społecznych wypracowaniu formuły studiów podyplomowych utworzeniu 3 języcznej strony internetowej szkoły testowanie długofalowej pracy animacyjnej w środowisku w postaci partnerstwa na rzecz rozwoju społecznego wypracowanie narzędzia audytu i ewaluacji projektu animacyjnego Osiągnięto tez następujące cele strategiczne niekwestionowana pozycja głównego ośrodka upowszechniającego i dysponującego wiedza na temat animacji społecznej zadomowienie sie w specjalistycznym (organizacje pozarządowe, instytucje publiczne, administracja) oraz w znacznym stopniu w powszechnym obiegu społecznym pojęcia animator społeczny wstępne zainteresowanie zakupem metody przez różnorodne sieci i lokalne ośrodki Rozwój programu/produktu produkt organizacja społecznościowa rozpoczęcie pracy nad trzecim i ostatnim z kluczowych (w naszej opinii) narzędzi służących community development pozyskano pierwsze organizacje mieszkańców do systematycznej pracy nad formułą organizacji społecznościowej przygotowanie do wdrożenia długofalowej pracy nad tą innowacja społeczną w wypróbowanej przez CAL, SAS formule od innowacji do przedsiębiorczości Inne programy Obok pracy nad własnymi innowacyjnymi produktami narzędziami (metoda, model) pracy w środowisku lokalnym wypracowano fundamenty ogólnopolskiej strategii społeczności lokalnych w postaci: rozwoju 10

11 programu Aktywne Społeczności będącej platformą współpracy (koalicja) 20 ogólnopolskich organizacji pozarządowych, której celem jest połączenie wysiłków i wiedzy na temat RSL różnych środowisk i organizacji W ramach tego programu realizowana jest ogólnopolska kampania pod hasłem czerwiec aktywnych społeczności, specjalistyczny wortal o community development, cykl spotkań i seminariów programu Instytut Studiów Edukacyjno-Społecznych im. H. Radlińskiej w postaci placówki o charakterze metodyczno-naukowym powołanej i prowadzonej wspólnie z katedrą Pedagogiki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego - placówka zajmuje się ewaluacją i badaniem programów społecznych związanych Cd - jej celem jest także podnoszenie kompetencji profesjonalnych środowiska zajmującego się CD (tzw. laboratorium animacji społecznej) Rozwój instytucjonalny Stowarzyszenie CAL (2004-6) podstawowe wskaźniki ustabilizowanie kadry ( 4oosbowy zespół + 5 osób stałych pracowników kontraktowych+ 40 trenerów i ekspertów + 5 stałych wolontariuszy) nowa siedziba (100 % wzrost powierzchni lokalu) stworzenie funduszu rezerwowego szeroka działalność wydawnicza (dotychczas opublikowano 21 publikacji) stałe członkostwo w 3 między narodowych sieciach (IFS, Węgry, MyVoice) współpraca z Ukrainą, Białorusią członkostwo i partnerstwo z kluczowymi ogólnopolskimi sieciami SPLOT (ogólnopolska sieć organizacji wspierających III sektor), STOP (Stowarzyszenie Trenerów Organizacji Pozarządowych), OFOP (Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych), Federacja Organizacji Pozarządowych Centrum Szpitalna Kluczowe osiągnięcia najważniejszego [programu CAL będącego lokomotywą pozostałych działań stowarzyszenia przedstawia poniż sza tabela: plan Program CAL Ilość instytucji Ilość wszystkie województw Ilość

12 certyfikowanych Ilość wolontariuszy Nowe narzędzia Inne osiągnięcia Mapa zasobów i potrzeb lokalnych Grupy obywatelskie Klub Grupy i kluby wolontariusza samopomocy Lokalne Punkty Kluby i centra kampanie informacji integracji społeczne obywatelskiej społecznej Programy Punkty Partnerstwa na rewitalizacji informacji rzecz rozwoju europejskiej lokalnego Fundusze stypendialne Pierwsze organizacje społecznościowe 1.3. Wnioski Po blisko 10 latach od pojawienia się idei CAL (pierwsza grupa pilotażowa rozpoczęła szkolenia jesienią 1997 r.) w sposób zdecydowany wyszła poza formułę pozarządowy eksperymentu (nawet jeśli mamy na myśli eksperyment/pilotaż na skalę ogólnopolską). Działania Stowarzyszenia zostały dostrzeżone przez: - administrację publiczną (pomoc społeczna i kultura) - środowisko organizacji pozarządowych (niekwestionowana rola lidera w obszarze community development) - środowisko akademickiego (praca socjalna, pedagogika społeczna, animacja kultury, polityka społeczna) - w Europie środkowej i wschodniej wśród organizacji zajmujących się problematyką community development CAL stanowi wyraźnie rozpoznawalną w wymienionych markę identyfikowaną ze Stowarzyszeniem i ten fakt stanowi fundament nowego etapu planowanego rozwoju organizacji co jest podstawą składanego wniosku. 12

13 I. Wiodące działania podejmowane w ramach projektu finansowanego przez TRUST 1. Główne obszary działań W raporcie z 2005 r. pisaliśmy, że nastąpiło zauważalne strategiczne przesilenie związane z nasileniem zjawisk pozytywnych (m. in. duże zainteresowanie modelem CA), dobre oceny związane z funkcjonowaniem Szkoły Animatorów Społecznych) jak i nasilenie zjawisk niekorzystnych (m. in. zbytnie rozproszenie działań programowych, ograniczeniem dostępności funduszy). Dokonana wówczas diagnoza sytuacji (trzeba przemodelować strategie Stolarzenia) została poszerzona i pogłębiona poprzez w wyniku audytu organizacji zrealizowanego na przełomie 2005/6 (trzeba wprowadzić zmiany organizacyjne, wdrożyć procedury adekwatne i niezbędne w rozrastającej się szybko organizacji i związanej z nią ogólnopolskiej sieci). Podjęte w związku z tym działania skupiły się na 3 strategicznych kierunkach tożsamych z zadaniami wyszczególnionymi w projekcie finansowanym przez TRUST tj: a. stabilizacja finansowa organizacji (fundusz rezerwowy), b. rozwój usług edukacyjne (podniesienie jakości produktów społeczno-edukacyjnych oraz ich promocja), c. logistyka organizacji i rozwój zespołu (wyposażenie, organizacja pracy, kompetencje zespołu). stabilizacja finansowa organizacji - fundusz rezerwowy Stowarzyszenie CAL jest stosunkowo młodą organizacją (2000r.), która jednocześnie kształtuje swoje działania programowe jak i poszukuje perspektywicznego sposobu ich finansowania. Przede wszystkim ważne jest wyjście poza wyłącznie grantowy sposób finansowania, czyli oparcie działań tylko o pozyskiwanie środków poprzez projekty finansowane przez fundacje kapitałowe. W związku z tym już 2003 r. podjęto na szerszą skalę próbę wykorzystywania środków samorządowych i Unii Europejskiej. W złożonej do TRUST koncepcji przewidywaliśmy intensywny rozwój tej ścieżki finansowania działań programowych stowarzyszenia. Taki sposób myślenia o stabilizacji finansowej okazał się niewystarczający z kilku powodów. Po pierwsze wymagał łączenia środków samorządowych z własnymi (tylko skąd je brać środki własne), posiadania środków obrotowych niezbędnych w projektach europejskich (stąd idea wykorzystania funduszu rezerwowego jako funduszu obrotowego) oraz odrębnych środków na funkcjonowanie biura (najtrudniej je pozyskać). 13

14 W naszej strategii finansowej postawiliśmy na sprzedaż usług edukacyjnych administracji samorządowej. W okresie miał miejsce splot wielu wydarzeń i zjawisk niekorzystnie rzutujących na kondycję finansową Stowarzyszenia. Wśród nich ważniejsze to: - ogólne tendencje dotyczące finansowania działań społecznych m. in. Większość środków rządowych ukierunkowana została na rynek pracy, fundacje skoncentrowały się na finansowaniu bezpośrednio (bez pośredników) lokalnych działań, weszliśmy w lukę pomiędzy okresami programowymi Unii europejskiej. - płacenie kosztów bycia centralą, która sama da sobie radę Wiele organizacji lokalnych i regionalnych wykorzystując (za zgodą lub bez) dorobek programowy Stowarzyszenia CAL (markę CAL oraz szereg konkretnych produktów) uzyskiwało znaczące granty europejskie (szczególnie z EFSu). Wnioski centralne składane przez Stowarzyszenie mimo obiektywnie wysokiego poziomu przygotowania nie znajdowały wsparcia co jak się po czasie okazywało wynikało z przekonania, że trzeba dać uczniom na konkrety bo organizacja centralna to zawsze da sobie radę. - nieprzewidziane przypadki Do tej kategorii zaliczyć można przypadek projektu składanego do Phare 2000 (wykluczenie z powodu partnera), FIO (błędna decyzja ministerstwa co zostało nam przyznane ale po fakcie i bez możliwości rekompensaty finansowej). - trzymanie się własnego długofalowego kurs W niektórych przypadkach (np. negocjacje z Polsko Amerykańską Fundacją Wolności) możliwość współpracy i finansowania rozbujała się o problem własności produktu lub konieczności ubierania go na siłę w atrybuty nowości. - strategia nie rozpraszania się Słuszna jak się wydaje strategia koncentracji na kluczowych dla stowarzyszenia kierunkach powodowała rezygnację z ubiegania się o środki, możliwe do zdobycia ale bardzo luźno powiązane z priorytetami programowymi stowarzyszenia. - kumulacja okresu rozliczania dużych projektów z terminami aplikacji o nowe fundusze W 2005 i 6 kończyliśmy trudne i czasochłonne projekty realizowane ze środków europejskich (Phare i Sokrates Grundtvig) co spowodował, zespół koncentrował się wokół kończenia starego a nie wokół pracy nad nowym. - wypadki przy pracy Niestety do prezentowanej listy przeszkód doszła w kilku przypadkach niemoc własna (błąd formalny, spóźnienie terminowe) co przeszkodziło na pozyskanie pewnych zdawałoby się środków w 2-3 przypadkach. - wartość dolara 14

15 W omawianym okresie nastąpiło też bardzo duże osłabienie wartości dolara (z ok. 4 zł na poniżej 3 zł) co zmniejszyło wartość strategicznego dla Stowarzyszenia grantu Fundacji Motta o 25%. - przypadek Grundtvig W wyniku błędu proceduralnego (w Polsce nastąpiła zmiana numeru konta bankowego związana z nowym systemem informatycznym) co nie zostało skorygowane w umowie grantowej ostatnia transza projektu ponad EUR nie mogła zostać przelana w terminie. Procedura refundacji przedłużyła się już o rok Połączenie opisanych sytuacji oraz kilku nie wymienionych spowodowało, że w 2006 r. trudno było dopiąć budżet zwłaszcza, że bardzo dobrze rozwijająca się działalność merytoryczno powodowała, że nie można było osłabić aktywności programowej, a wręcz należało ją poszerzyć. W rezultacie Stowarzyszenie zaczęło działać i rozwijać się na kredyt. By utrzymać dynamikę rozwojową (programowo-merytoryczną) konsumowano wytworzony w latach 2004 i częściowo 2005 r fundusz rezerwowy. By utrzymać płynność finansową (oczekiwano na refundację innych realizowanych projektów niekiedy w wysokości zł) trzeba było dodatkowo zaciągnąć pożyczkę w wysokości zł. Duża część działań związanych z rozwojem programu i sieci została z konieczności przerzucona na partnerów regionalnych i lokalnych. Powyższy czarny obraz dotyczy grantowej ścieżki finansowania działań Stowarzyszenia. W tym samym okresie (szczególnie 2006) realizowana była strategia wytworzenia nowych źródeł finansowych w oparciu o sprzedaż usług edukacyjnych innym podmiotom: samorządom, agendom rządowym innym organizacjom pozarządowym. Słuszny w założeniu kierunek okazał się trudny w realizacji. Wymagał także czasu na zadziałanie. Nasza sprzedaż usług polega na 3 działaniach: przekonaniu do naszego produktu, wspólne pomoc w pozyskaniu środków zewnętrznych (np. z EFS) a na końcu odpłatne realizowanie usługi. W 2006 r. koncentrowaliśmy się na dwóch ostatnich punktach. Do pokonania były przede wszystkim pewna loteryjność pozyskania środków przez zainteresowane organizacje (wiele działań przygotowawczych podejmowanych było na kredyt ) oraz jak budżetować i rozliczać realizowane usługi tak by po opłaceniu własnych kosztów organizacja miała dochód. Z powodu niedoszacowania budżetów przez składające wnioski organizacje, a także z powodu formalnych (sztywne pozycje w budżetach projektów) generowanie zakładanych przez nas dochodów było przynajmniej o 30$ mniejsze niż się spodziewaliśmy. Dotarcie naszych procedur usługowych zbiegło się niestety z końcem okresu finansowania EFS. Na dalsze udoskonalenie systemu i szersze spożytkowanie wypracowanych rozwiązań przyjdzie poczekać do uruchomienia nowych środków europejskich w końcu 2007 r. Jednak już w 2006 r. wpływy z działalności gospodarczej wyniosły ,85pln 15

16 Niezależnie od procedur finansowych zostały wytworzone i przećwiczone sposoby obsługi merytorycznej i logistycznej wielu szkoleń odbywających się jednocześnie na terenie całego. kraju. Między innymi dlatego Stowarzyszenie mogło odpowiedzialnie podjąć starania o realizację większego zlecenia szkoleniowego. Wielomiesięczne starania zakończyły sie sukcesem. W 2007 r. Stowarzyszenie CAL realizować będzie na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej szkolenia dla animatorek wiejskich społeczności. Roczny kontrakt przewiduje m. in. realizację 240 dwudniowych szkoleń na terenie całego kraju, a wartość usługi wynosi zł. Zawarcie tego kontraktu jest pewnego rodzaju zwieńczeniem szeregu działań mających zapewnić stabilizację finansową Stowarzyszenia. Postulowana do tej pory zmiana orientacji finansowej z grantowej (przy zachowaniu misji, priorytetów programowych) na usługową stała się faktem. Przewidujemy, że dzięki realizacji tego zlecenia zostanie odbudowany jeszcze w 2007 r. fundusz rezerwowy w przewidywanej w ramach projektu TRUST wysokości zł. Zdobyte w toku realizacji tego zadania doświadczenie ułatwi mamy nadzieje Stowarzyszeniu podejmowanie się podobnych zadań być może jo jeszcze większej skali programowej i finansowej. Główne kierunki ewolucyjnie wprowadzanych zmian strategicznych i organizacyjnoprogramowych: - ograniczeniu strategicznej aktywności programowej do dwóch duzych obszarów/programów 1. budowa i rozwój sieci instytucji publicznych pracujących modelem CAL 2. przygotowywanie, testowanie, badanie, analizowanie, usamodzielnianie różnorodnych metod, form i narzędzi pracy w społecznościach lokalnych określonych jako obszar/program Laboratorium animacji społecznej W związku z tym zlikwidowano program Obywatel Reporter w dotychczasowym kształcie uznając, że aktywność na polu lokalnego dziennikarstwa wykracza poza priorytety stowarzyszenia. Niektóre mechanizmy zwłaszcza o charakterze promocyjnym sprawdzone w ramach tego programu będą wykorzystane, lecz w węższym zakresie. Działania zespołu badawczego organizującego Instytut Edukacji i Rozwoju Społeczności Lokalnych zostały włączone jako jedna z form eksperymentowania w obszar Laboratorium animacji społecznej. - ograniczenie wyraźnej tendencji do nadmiernego poszerzania zakresu działania i oczekiwań wobec lokalnego ośrodka CAL poprzez wdrażanie idei i projektu koalicji na rzecz Aktywnych Społeczności 16

17 Pomimo, że w nazwie jest słowo centrum ośrodek CAL w swoim założeniach metodycznych nie ma charakteru wszechogarniającego i monopolizującego wszelką lokalną aktywność. W pewnym stopniu wręcz przeciwnie ma dążyć do tego by aktywność obywatelska się pojawiała a następnie była usamodzielniana. Nie jest też celem CALa tworzenie omnipotentnej instytucji, która zawiera w sobie wszystkie formy aktywizacji społecznej tj. np. centrum wolontariatu, fundusz lokalny i stypendialny, biuro porad obywatelskich, partnerstwo Leadera+ itp. Dlatego w sposób wyraźny model CAL będzie dookreślany jako lokalna instytucja wspierania aktywności obywatelskiej lub rozwoju społeczności lokalnej co precyzyjniej można określić angielskim terminem community development organization./institution. CAL ma być więc przede wszystkim inkubatorem i animatorem lokalnej aktywności, która może mieć różnorakie formy daleko wykraczającej i nie mieszczące się w formule ośrodka CAL. Takie ograniczenie CALa ma ostatecznie służyć poszerzeniu jego oddziaływania poprzez wdrożenie koncepcji Aktywnych społeczności, która na poziomie krajowym istnieje w formie koalicji ogólnopolskich organizacji oferujących różnorodne produkty społecznościom lokalnym. Natomiast na poziomie lokalnym ma polegać na tworzeniu lokalnych partnerstw poprzez które można inwestować w społeczność lokalną (proponować dobrze dobraną i różnorodną ofertę pochodzącą między innymi od członków koalicji na rzecz aktywnych społeczności. I. Najważniejsze działania podjęte w 2006 r. w ramach projektu TRUST 1. Opracowanie i wydanie podręcznika trenera CAL podręcznik stał się w 2006 r. kluczowym narzędziem pracy zespołu trenerskiego CAL - dzięki opracowanemu w latach modułowemu podręcznikowi nastąpiło ujednolicenie merytoryczne prowadzonych szkoleń oraz podniesienie ich jakości, - podręcznik będący dziełem licznego zespołu autorskiego (pracowało nad nim 35 osób) spowodował poczucie sukcesu zespołu ekspertów i trenerów CAL oraz jest widocznym przejawem wspólnej tożsamości tej grupy, - podręcznik, który został umieszczony w wersji elektronicznej na stronie internetowej Stowarzyszenia CAL (w części dostępnej za hasłem) stał się podstawowym i systematycznie narzędziem pracy dla już blisko 50 osobowej grupy trenerów i ekspertów CAL. 2. Zestaw edukacyjny Animatora społecznego w oparciu o materiały Zestawu (drukowane i wersje elektroniczne) ujednolicono formę edytorska materiałów szkoleniowych CAL, 17

18 - Opracowany i wydany w 2005 Zestaw edukacyjny składający się z 12 zeszytów edukacyjnych (Animator, Rozpoznanie środowiska, Zespół, Partnerstwo, Grupy Obywatelskie, Samopomoc, Projekt, Fundusze, Partycypacja, Ewaluacja, Instytucja Obywatelska, Public Relations) został do końca 2006 r. rozprowadzony w liczbie ok. 900 egzemplarzy wśród uczestników szkoleń i innych wydarzeń programowych Stowarzyszenia, - w 2007 r. niezbędny będzie znaczący dodruk a także przygotowanie uaktualnionej wersji, - o znacznej popularności i przydatności serii świadczą prośby o wyrażenie zgody na dodruki (na własny koszt) przez współpracujące ze Stowarzyszeniem CAL organizacje (m. in. OPUS z Łodzi wydał Animatora, Dom kultury w Goleniowie Projekt ), - publikacje książkowe Kim jest animator i Edukacja i animacja społeczna w środowisku lokalnym (wchodziły w skład Zestawu) posłużyły do promocji działań Stowarzyszenia w środowisku akademickim i wśród ekspertów zajmujących się różnymi formami aktywizacji społecznej. Mamy informacje, że zostały włączone na kilku uczelniach (m. in. Uniwersytety w Olsztynie, Toruniu, Warszawie, Lublinie, Gdańsku) do zestawu lektur na pedagogice, pracy socjalnej i socjologii. 3. Raport na temat jakości kształcenia modernizacja oferty szkoleniowej oraz organizacji pracy trenerskiej - raport ewaluacyjny dotyczący kształcenia w obrębie będący rezultatem prowadzonej superwizji Szkoły Animatorów Społecznych został przedstawiony zespołowi trenerskiemu CAL (na seminarium ) i posłużył do przeorganizowania szkoleń w oferowanych (usługowo) przez Stowarzyszenie w 2006 r, - wprowadzono nowy system organizacji pracy trenerskiej m. in podział na trenera wiodącego (odpowiedzialnego za proces grupowy i edukacyjny) oraz kotrenerapraktyka (prezentacje przykładów praktycznych działań) Przewodnik po Calu opracowano i pilotażowo wdrożono dwa narzędzia badawczo-ewaluacyjne: Audyt i ewaluacja ośrodka CAL oraz Audyt projektu animacyjnego, - w ramach działania Przewodnik CAL podjęto w 2006 r. działania porządkujące sposób monitowani i ewaluacji działań sieci CAL oraz poszczególnych ośrodków CAL, - porządkowanie odbywało się w 4 kierunkach: 1. zweryfikowanie standardów CAL po kilku latach ich stosowania 18

19 2. wypracowanie narzędzia do mierzenia aktywności ośrodków CAL (przede wszystkim w wymiarze ilościowym choć nie tylko), 3. wypracowanie narzędzia do mierzenia animacyjnego mechanizmu jaki promujemy w ramach CAL, 4. przygotowanie sposobu opisu ścieżki CAL czyli ewolucji sposobu pracy instytucji w wyniku udziału w programie CAL, - w pracy na tych 4 kierunkach stawiano sobie dwa cele: uchwycenie zmiany (ilościowej i jakościowej) sposobu pracy w środowisku oraz znalezienie sposobu na samoewaluację (czyli stworzenie takich narzędzi i procedur, które pozwalałyby monitorować zmiany oddolnie, rolą centrali byłoby jedynie zbieranie danych w jedną całość), - realizacja tego zadania okazała się szczególnie trudna, konieczna okazało się ponowne przemyślenie standardów i w konsekwencji ich nowe ujęcie, koncepcja samoewaluacji spowodowała konieczność stworzenia internetowych narzędzi do audytu i ewaluacji. - wdrożenie narzędzi w skali całej sieci (ponad 200 ośrodków) okazało się niewykonalne, dlatego pilotażowo weryfikowano nowe narzędzia na próbie 40 ośrodków. 5. Wyposażenie zespół zmiana siedziby Stowarzyszenia, przeorganizowanie zespołu - zainicjowano nową stronę internetową - odbyły się dwa spotkania zespołu trenerów i ekspertów CAL. - kontynuowano zakupy książek do biblioteki (ok. 100 pozycji), - wypracowano strategie komunikacji wewnętrznej 6. Tworzenie funduszu rezerwowego w 2006 r. doszło do wykorzystania i skonsumowania znacznej części zbudowanego w latach funduszu rezerwowego ale jednocześnie wytworzono mechanizm jego systematycznej odbudowy (wyliczenia i zawarte umowy wskazują na odtworzenie w przewidywanej w umowie z Trust wysokości PLN już w roku 2007). - w 2005 r. fundusz rezerwowy został uruchomiony w formie funduszu obrotowego tj. założono środki na sfinansowanie działań które następnie miały być zwróconego zakończeniu realizacji projektu (Grundtvig) lub po zakończeniu jakiegoś kontraktu szkoleniowego. I część STOWARZYSZENIE 19

20 KROKI MILOWE 2007 nowy lokal podwojenie powierzchni, samodzielność, biuro + Laboratorium Animacji Społecznej nowe grupy szkoleniowe w programie Centrum Aktywności Lokalnej 13 nowych grup (w tym 8 grup w dużych Ośrodkach Pomocy Społecznej), 11 grup kontynuowało edukację (w tym 3 w dużym OPS) CALowski "Projekt edukacyjny Centrum Aktywności Lokalnej jako metoda integracji i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu", realizowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SPORZL działanie 1.5, został opisany i nagrodzony w ramach konkursu DOBRE PRAKTYKI w wykorzystaniu funduszy strukturalnych realizacja 1. edycji Konkursu dla Animatorów Społecznych kampania Czerwiec Aktywnych Społeczności nowe narzędzia ewaluacji i komunikacji audyt projektu animacyjnego, elektroniczne narzędzia do ewaluacji Centrów Aktywności Lokalnej, Kwartalnik Animatora wejście jako partner w program Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT EURO-NGO+ planowanie strategiczne oraz partycypacyjne tworzenie i wdrażanie strategii komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej umocnienie zespołu z rozwiniętym stałym wolontariatem ZESPÓŁ Zarząd Stowarzyszenia CAL: Bohdan Skrzypczak prezes Ewa Jasińska wiceprezeska Teresa Jankowska wiceprezeska Komisja rewizyjna: Barbara Chruślicka Sławomir Mołda Anna Pawłowska 20

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Strona główna Działania PROJEKTY ZAKOŃCZONE Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP

Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP 64-100 Leszno 61-815 Poznań ul. Pl. J. Metziga 26/6 ul. Ratajczaka 26/6/96 tel./fax 065/520 78 86 tel./fax 061/851 91 34 www.pisop.org.pl,

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności?

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? CO TO TAKIEGO PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO? Najprościej rzecz ujmując, to przestrzeń współpracy uczestników programu Lokalne

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata 2008-2013 Wąbrzeźno, wrzesień 2008 -2- Spis treści Wstęp Rozdział 1. Nawiązanie

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY przy realizacji projektu systemowego Decydujmy razem. Wzmocnienie mechanizmów partycypacyjnych w kreowaniu i wdrażaniu polityk publicznych oraz podejmowaniu decyzji publicznych

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich jest

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI PLAN ROZWOJU SZKOŁY. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stefana Żeromskiego w Stykowie

EUROPEJSKI PLAN ROZWOJU SZKOŁY. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stefana Żeromskiego w Stykowie EUROPEJSKI PLAN ROZWOJU SZKOŁY Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stefana Żeromskiego w Stykowie 2014 2019 CELE: 1. Podniesienie umiejętności językowych całej kadry nauczycielskiej oraz kadry kierowniczej.

Bardziej szczegółowo

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008 Wsparcie podmiotów ekonomii społecznej i organizacji pozarządowych w ramach Działania 1.2 Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej PO KL IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych

Bardziej szczegółowo

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Czym jest animacja? Animacja to: - działalność, która ożywia społeczność lokalną, - metoda budowania kapitału

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu

Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu Niezwykle popularna idea pracy wolontarystycznej powoduje, że osób chcących zostać wolontariuszami przybywa, szczególnie w

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej

Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej Skąd ale i dokąd 2011 2006 2009 2010 2004 Krajowy Program "Zabezpieczenie Społeczne i Integracja Społeczna na lata 2006-2008" Wsparcie rozwoju instytucjonalnego

Bardziej szczegółowo

STARTEGIA DZIAŁANIA NA LATA

STARTEGIA DZIAŁANIA NA LATA STARTEGIA DZIAŁANIA NA LATA 2017-2020 2020 Niniejszy dokument przedstawia proponowaną przez Partnerstwo na Rzecz Edukacji Finansowej strategię działania na lata 2017-2020. em strategii jest zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Projekty, zadania Wskaźnik realizacji Termin Odpowiedzialny Partnerzy Budżet

Projekty, zadania Wskaźnik realizacji Termin Odpowiedzialny Partnerzy Budżet Strategia Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich na lata 2010-2021 (projekt nowelizacji na lata -2021) Misja Misją Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich jest działanie na rzecz rozwoju bibliotekarstwa,

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. ambas@ambas.pl. w radach i komitetach utworzonych przez władze publiczne

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. ambas@ambas.pl. w radach i komitetach utworzonych przez władze publiczne OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące podmiotu ubiegającego się o wpis nazwa inicjatywy nazwa podmiotu Polska Sieć Ambasadorów Przedsiębiorczości Kobiet Urszula Ciołeszynska - Fundatorka i Prezes Fundacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA 2014 2020 1 Spis treści 1. Wstęp 3 2. Cele Programu Aktywności Lokalnej 5 3. Kierunki działań 6 4. Adresaci Programu 7 5. Metody wykorzystywane do realizacji

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Prof. zw. dr hab. inż. Jan Koch Wrocław, 14 grudnia 2011 r. Akt powołania i statut WCTT Centrum powołano 23 marca 1995 r. WCTT jest pierwszym

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI PLAN ROZWOJU ORGANIZACJI

EUROPEJSKI PLAN ROZWOJU ORGANIZACJI EUROPEJSKI PLAN ROZWOJU ORGANIZACJI KONTEKST - STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA W ramach działań Zarządu Stowarzyszenia systematycznie prowadzone są prace nad planowaniem strategicznym, weryfikacją misji

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Koncepcja międzyinstytucjonalnego ośrodka wspierania badań Dominika Walec Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015 Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015 Katowice 31 marca 2015 Koordynacja ekonomii społecznej w ustawie o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Budowa krajowego systemu kwalifikacji-pilotażowe wdrożenie krajowego systemu kwalifikacji oraz kampania informacyjna dotycząca jego funkcjonowania

Budowa krajowego systemu kwalifikacji-pilotażowe wdrożenie krajowego systemu kwalifikacji oraz kampania informacyjna dotycząca jego funkcjonowania Budowa krajowego systemu kwalifikacji-pilotażowe wdrożenie krajowego systemu kwalifikacji oraz kampania informacyjna dotycząca jego funkcjonowania Projekt realizowany w partnerstwie: Lider Instytut Badań

Bardziej szczegółowo

Propozycje Federacji do Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020. Jan M. Grabowski. Toruń, 15 stycznia 2013 roku

Propozycje Federacji do Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020. Jan M. Grabowski. Toruń, 15 stycznia 2013 roku Propozycje Federacji do Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Jan M. Grabowski Toruń, 15 stycznia 2013 roku Organizacje pozarządowe w regionie w 2012 roku w Polsce zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

WYDARZENIA W CZĘŚCI EDUKACYJNEJ PROJEKTU. Newsletter 18. Projekt Koordynacja na rzecz aktywnej integracji

WYDARZENIA W CZĘŚCI EDUKACYJNEJ PROJEKTU. Newsletter 18. Projekt Koordynacja na rzecz aktywnej integracji Newsletter 18 Projekt Koordynacja na rzecz aktywnej integracji WYDARZENIA W CZĘŚCI EDUKACYJNEJ PROJEKTU Seminarium - Ochrona danych osobowych, Warszawa, 17 czerwca 2013 r. Przegląd wydarzeń w projekcie

Bardziej szczegółowo

Polish Governance Institute

Polish Governance Institute Polish Governance Institute Akademia Przywódców Rozwoju Lokalnego - unikalny program kształcenia liderów Przywództwo to wzbogacona i pogłębiona samoświadomość, rozwinięte umiejętności i postawa intelektualna,

Bardziej szczegółowo

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych Model administracji publicznej i organizacji Czym jest Model? Systemowe podejście do z organizacjami pozarządowymi 1 Kto jest odbiorcą Modelu? Poziom krajowy: organy administracji państwowej Poziom regionalny:

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TRENERSKA DLA BIBLIOTEKARZY I BIBLIOTEKAREK PRB - STOP

SZKOŁA TRENERSKA DLA BIBLIOTEKARZY I BIBLIOTEKAREK PRB - STOP Stowarzyszenie Trenerów Organizacji Pozarządowych Siedziba: 02-798 Warszawa; ul. Ekologiczna 20 m 3 Biuro: 00-684 Warszawa; ul. Wspólna 54a lok. 14 Tel. 022/407 07 89 www.stowarzyszeniestop.pl SZKOŁA TRENERSKA

Bardziej szczegółowo

MARZYCIELE I RZEMIEŚLNICY DOM INNOWACJI SPOŁECZNYCH. październik 2014 - czerwiec 2015

MARZYCIELE I RZEMIEŚLNICY DOM INNOWACJI SPOŁECZNYCH. październik 2014 - czerwiec 2015 październik 2014 - czerwiec 2015 Grzegorz Lewandowski PRZESTRZEŃ FIZYCZNA I INTELEKTUALNA IDEA - wspieramy nowatorskie działania na rzecz społecznej zmiany - wypracowujemy i testujemy rozwiązania związane

Bardziej szczegółowo

Cyfrowa szkoła. - program edukacyjny czy technologiczny? 20 maja 2014 r.

Cyfrowa szkoła. - program edukacyjny czy technologiczny? 20 maja 2014 r. Cyfrowa szkoła - program edukacyjny czy technologiczny? 20 maja 2014 r. Wybrane cele edukacyjne w dokumentach strategicznych państwa. Poprawa dostępności i jakości edukacji na wszystkich etapach oraz podniesienie

Bardziej szczegółowo

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Projekty partnerskie Leonardo da Vinci -ogólna charakterystyka i zasady finansowania Projekty partnerskie LdV (1)

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

"Young Academic Entrepreneurs" - projekt mobilności LLP/LDV VETPRO

Young Academic Entrepreneurs - projekt mobilności LLP/LDV VETPRO "Young Academic Entrepreneurs" - projekt mobilności LLP/LDV VETPRO Young Academic Entrepreneurs - projekt mobilności LLP / LdV VETPRO Nr projektu: 2011-1-PL1-LEO03-18834 Okres realizacji projektu: 01.11.2011

Bardziej szczegółowo

XV Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Ekonomia społeczna perspektywy rozwoju podmiotów ekonomii społecznej w Małopolsce

XV Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Ekonomia społeczna perspektywy rozwoju podmiotów ekonomii społecznej w Małopolsce Ekonomia społeczna perspektywy rozwoju podmiotów ekonomii społecznej w Małopolsce 1 UMIEJSCOWIENIE WIELOLETNIEGO PLANU W KONTEKŚCIE DOKUMENTÓW WYŻSZEGO RZĘDU Strategia Rozwoju Kraju 2020, Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Rola regionalnej polityki społecznej

Rola regionalnej polityki społecznej Konferencja, 20-21 listopada 2014 roku, Ustroń, hotel Wilga Rola regionalnej polityki społecznej w integracji społecznej mieszkańców województwa śląskiego Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Edukacja dorosłych to sektor realizujący Akcje 1 i 2 programu Erasmus+ w odniesieniu do niezawodowej edukacji osób dorosłych.

Erasmus+ Edukacja dorosłych to sektor realizujący Akcje 1 i 2 programu Erasmus+ w odniesieniu do niezawodowej edukacji osób dorosłych. program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. program Uczenie się przez całe życie i program Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020 2007 r. 2014 r. Erasmus+

Bardziej szczegółowo

POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE

POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE ODDZIAŁ W BYDGOSZCZY Działalność Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Oddział w Bydgoszczy Polskie Towarzystwo Ekonomiczne w Bydgoszczy Obszar działalności Oddział PTE w

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014

Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014 Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014 Stowarzyszenie Gdański Obszar Metropolitalny realizuje jako lider

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy www.leszno.roefs.pl Leszno Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy Już od 2004 roku wielkopolskie organizacje i instytucje mogą korzystać ze środków Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Materiał informacyjny oraz odpowiedzi na pytania dotyczące dwóch programów upowszechnianych w Ośrodku Rozwoju Edukacji przez Zespół ds. Promocji Zdrowia w Szkole. 1.

Bardziej szczegółowo

Model Domu Sąsiedzkiego wypracowany przez grupę partnerską TWORZENIE DOMU SĄSIEDZKIEGO

Model Domu Sąsiedzkiego wypracowany przez grupę partnerską TWORZENIE DOMU SĄSIEDZKIEGO Wydział Polityki Społecznej Model Domu Sąsiedzkiego wypracowany przez grupę partnerską TWORZENIE DOMU SĄSIEDZKIEGO Magdalena Skiba Referat Integracji Społ. i Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi magdalena.skiba@gdansk.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Tarnów-Katowice, wrzesień 2005 Wprowadzenie Program i»silesia jest odpowiedzią samorządów z województwa śląskiego na Inicjatywę

Bardziej szczegółowo

MARKETING TERYTORIALNY

MARKETING TERYTORIALNY MARKETING TERYTORIALNY PROJEKT PROGRAMU STRATEGICZNEGO Posiedzenie Komisji ds. Budowy Marki Małopolski oraz Organizacji Imprez Sportowych o Zasięgu Międzynarodowym SWM 16 kwietnia 2013 r. Program strategiczny

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska.

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska. Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw została powołana przez Mazowiecką Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości w 1992 roku. MISJA FUNDACJI MSP: Propagowanie

Bardziej szczegółowo

Tomasz Schimanek. nowy wymiar współpracy finansowej. samorządu z organizacjami. pozarządowymi

Tomasz Schimanek. nowy wymiar współpracy finansowej. samorządu z organizacjami. pozarządowymi Tomasz Schimanek REGRANTING: nowy wymiar współpracy finansowej samorządu z organizacjami pozarządowymi VI FORUM PEŁNOMOCNIKÓW DS. NGO Kraków, 24 czerwca 2015r. 1. Regranting i praktyka jego stosowania

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Ośrodkach Pomocy Społecznej

Wolontariat w Ośrodkach Pomocy Społecznej Wolontariat w Ośrodkach Pomocy Społecznej Projekt realizowany w woj. pomorskim w powiatach: słupski, bytowski, chojnicki, lęborski, miasto Słupsk i Lębork w okresie od 01.01.2009 r. do 30.09.2010 r. przez

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU ŻARSKIEGO NA LATA

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU ŻARSKIEGO NA LATA Załącznik do Uchwały Nr... Rady Powiatu Żarskiego z dnia..2016 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU ŻARSKIEGO NA LATA 2016-2021 Żary, 2016 r. 1 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE.3 II. DIAGNOZA..4 III. CEL

Bardziej szczegółowo

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie 5 gmin położonych w obszarze Zbiornika Świnna Poręba

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich zaprasza do złożenia oferty cenowej z uwzględnieniem poniższych warunków:

ZAPYTANIE OFERTOWE. Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich zaprasza do złożenia oferty cenowej z uwzględnieniem poniższych warunków: ZAPYTANIE OFERTOWE Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich zaprasza do złożenia oferty cenowej z uwzględnieniem poniższych warunków: 1. Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest wykonywanie zadań

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI POWIATOWEGO PROGRAMU WSPOMAGANIA ZMODERNIZOWANY SYSTEM DOSKONALENIA ZA ROK 2013/2014 PROJEKTU :

RAPORT Z REALIZACJI POWIATOWEGO PROGRAMU WSPOMAGANIA ZMODERNIZOWANY SYSTEM DOSKONALENIA ZA ROK 2013/2014 PROJEKTU : RAPORT Z REALIZACJI POWIATOWEGO PROGRAMU WSPOMAGANIA ZA ROK 2013/2014 PROJEKTU : ZMODERNIZOWANY SYSTEM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I WSPOMAGANIA SZKÓŁ ORAZ PRZEDSZKOLI W POWIECIE KALISKIM SPIS TREŚCI WSTĘP

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 Newsletter Wydanie 8 Październik 2010 Drogi czytelniku, Przedstawiamy Ci ósme - ostatnie wydanie biuletynu LearnIT. W tym wydaniu chcemy powiedzieć Ci o ostatnim

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. WOJCIECHA KORFANTEGO w KATOWICACH założenia na lata

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. WOJCIECHA KORFANTEGO w KATOWICACH założenia na lata STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. WOJCIECHA KORFANTEGO w KATOWICACH założenia na lata 2013 2020 Strategia rozwoju Wydziału Zarządzania GWSH wpisuje się ściśle

Bardziej szczegółowo

Opis zasobu: Projekt Młodzi menedżerowie kultury w bibliotekach

Opis zasobu: Projekt Młodzi menedżerowie kultury w bibliotekach Opis zasobu: Projekt Młodzi menedżerowie kultury w Projekt realizowany był przez Towarzystwo Inicjatyw Twórczych,,ę w ramach Programu Rozwoju Bibliotek. Opis zasobu: Twoje strony, mocne strony 2 Kontekst

Bardziej szczegółowo

Cel bezpośredni

Cel bezpośredni 2012-05-31 1 Model współpracy ośrodka pomocy społecznej, powiatowego urzędu pracy i organizacji pozarządowej w celu realizacji usługi integracji społeczno-zawodowej 2012-05-31 2 Cel bezpośredni Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi TEMAT SZKOLENIA Rozpoznanie i analiza potrzeb szkoleniowych Perspektywa organizacji i rynku pracy (obszar 1) Polityka kadrowa i kompetencje trenerskie

Bardziej szczegółowo

Poznańskie Porozumienie na Rzecz Ochrony Małych Dzieci TAKI MAŁY A V.I.P. do deklaracji przystąpienia do porozumienia

Poznańskie Porozumienie na Rzecz Ochrony Małych Dzieci TAKI MAŁY A V.I.P. do deklaracji przystąpienia do porozumienia Poznańskie Porozumienie na Rzecz Ochrony Małych Dzieci TAKI MAŁY A V.I.P. - program działańzałącznik do deklaracji przystąpienia do porozumienia Misja: Ochrona praw małego dziecka do wychowywania we własnej

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020

Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020 Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020 Gabriela Zenkner-Kłujszo Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko Mazurskiego RIS Warmia

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r.

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r. Warszawa, 2011-02-03 WYKAZ PROJEKTÓW PRZEWIDZIANYCH DO REALIZACJI W PLANIE DZIAŁANIA NA 2011 ROK DLA DZIAŁANIA 5.4 ROZWÓJ POTENCJAŁU TRZECIEGO SEKTORA ORAZ DZIAŁANIA 5.5 ROZWÓJ DIALOGU SPOŁECZNEGO Działając

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego dostępu do Internetu- Polska Cyfrowa Równych Szans

Projekt systemowy działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego dostępu do Internetu- Polska Cyfrowa Równych Szans MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Projekt systemowy działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego dostępu do Internetu- Polska Cyfrowa Równych Szans - Partner Projektu Stowarzyszenia Miasta w Internecie

Bardziej szczegółowo

Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego

Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego URZĄD MARSZAŁKOWSKI KUJAWSKO-POMORSKIEGO WOJEWÓDZTWA Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego DEPARTAMENT PLANOWANIA STRATEGICZNEGO I GOSPODARCZEGO Regionalny Ośrodka Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Inicjatywy promujące postawy przedsiębiorcze i wspierające rozwój przedsiębiorczości Fundusz Grantów na Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2 lipca 2014. Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig

Warszawa 2 lipca 2014. Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig Warszawa 2 lipca 2014 Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig Projekt AWAKE Projekt AWAKE (AWAKE Aging With Active Knowledge and Experience)

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy XII Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Konferencja Małopolskiego Forum Organizacji Pozarządowych Instytucje wsparcia organizacji pozarządowych w Małopolsce

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA WOJ. DOLNOŚLĄSKIE

EKONOMIA SPOŁECZNA WOJ. DOLNOŚLĄSKIE EKONOMIA SPOŁECZNA 2012 2020 - WOJ. DOLNOŚLĄSKIE K RADA DS. EKONOMII SPOŁECZNEJ Projekt systemowy DOPS w zakresie podnoszenia kwalifikacji kadr pomocy i integracji społecznej jest współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Regionalne Centrum Wolontariatu CENTERKO (do niedawna Punkt Pośrednictwa. Pracy Wolontarystycznej CENTERKO ) od 2008 roku działa przy Stowarzyszeniu

Regionalne Centrum Wolontariatu CENTERKO (do niedawna Punkt Pośrednictwa. Pracy Wolontarystycznej CENTERKO ) od 2008 roku działa przy Stowarzyszeniu 1 DLACZEGO MY? Regionalne Centrum Wolontariatu CENTERKO (do niedawna Punkt Pośrednictwa Pracy Wolontarystycznej CENTERKO ) od 2008 roku działa przy Stowarzyszeniu Pomost promując ideę wolontariatu jako

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej projektu innowacyjnego testującego pt: 50+ doświadczenie Warszawa, 01 grudnia 2014 r Zamawiający: Agrotec Polska sp z oo, ul Dzika 19/23

Bardziej szczegółowo

Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa

Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa Deklaracja Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji została

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Młodzież

Erasmus+ Młodzież Młodzież Mobilność edukacyjna (KA 1) Akcja 1 Mobilność młodzieży Wymiany młodzieżowe Są to spotkania edukacyjne co najmniej dwóch grup rówieśników z dwóch różnych krajów. Powodem do spotkania może być

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji

Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji TOWARZYSTWO SAMORZĄDOWE STRATEGIA 2024 SPIS TREŚCI Wizytówka organizacji 3 Znaczenie strategii i wizja zmian 4 Podstawy

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza www.ris.mazovia.pl Projekt realizowany przez Samorząd Województwa Mazowieckiego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Młodzież. Oferta programu Erasmus+ dla sektora edukacji pozaformalnej w działaniach związanych ze sportem

Erasmus+ Młodzież. Oferta programu Erasmus+ dla sektora edukacji pozaformalnej w działaniach związanych ze sportem Erasmus+ Młodzież Oferta programu Erasmus+ dla sektora edukacji pozaformalnej w działaniach związanych ze sportem Erasmus+ Sektor Edukacji szkolnej Możliwości wyjazdów edukacyjnych dla nauczycieli: teaching

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji. Projekty systemowe

Obywatele dla Demokracji. Projekty systemowe Obywatele dla Demokracji Projekty systemowe Projekty tematyczne i rozwój instytucjonalny Kwota przeznaczona na dotacje: 26,5 mln EUR i rozwój instytucjonalny Obywatele dla Demokracji Program finansowany

Bardziej szczegółowo

Nowy cykl szkoleń w Instytucie Małego Dziecka im. Astrid Lindgren

Nowy cykl szkoleń w Instytucie Małego Dziecka im. Astrid Lindgren Nowy cykl szkoleń w Instytucie Małego Dziecka im. Astrid Lindgren 1. Warsztat Przestrzeń jako trzeci nauczyciel - aranżacja bezpiecznej i inspirującej przestrzeni w przedszkolu, 09.12. 10.12.2016., koszt:

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Szczecin 12.06.2014 r.

WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Szczecin 12.06.2014 r. WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI Szczecin 12.06.2014 r. MIASTO WAŁCZ: Miasto Wałcz jest największym miastem w obrębie powiatu wałeckiego, położonego w południowo-wschodniej

Bardziej szczegółowo

Nowe formy wspomagania rozwoju szkół i doskonalenia nauczycieli

Nowe formy wspomagania rozwoju szkół i doskonalenia nauczycieli Prezentację przedstawiono na XI Konferencji OSKKO www.oskko.edu.pl/konferencjaoskko2014/ Nowe formy wspomagania rozwoju szkół i doskonalenia nauczycieli Kraków, 7 marca 2014 r. Cele spotkania Uczestnik:

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Badanie ewaluacyjne dot. oceny systemu realizacji projektu systemowego pt. Zwiększenie poziomu wiedzy na temat funkcjonowania sektora pozarządowego i dialogu obywatelskiego oraz doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo