11111 \lm~li ~ i11111

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "11111 \lm~li ~ i11111"

Transkrypt

1 :i.~&jp~ow~o Wyższej i Zarządzania Sy iemy ~mt~jr(jatyi;-.:a:~ej identyf!kair;ji >;, d~ntyfikai:;;jzi! ~H::wnure!ka~.::]a w systemie >;, PlaUi;.n'rny f: katalogi elektroniczne Spał. Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości DORADZTWO PROJEKTY ii.t>jjana V~DROŻEN~A \lm~li ~ i KONF...:ERENCJE VVYDA.WN!CTWA tns.tytut Loglsty!d! Magazynowania EPJ\l Poiska ui. estkcwskiego 6, 6i~'755 Poznań te! , fax: ~ri1~afk ),. Oiaf~~TT!.m, W\~W,!~im,po~nan,p!

2 Wydawca: nstytut Logistyki i Magazynowania ul. Estkowskiego Poznail tel ; faks Seria Bibfioteka Logistyka" Redaktor serii: Tomasz Janiak Copyright by nstytut Logistyki i Magazynowania Poznat'l 2003, wyd. Wszelkie prawa zastrzeżone Żaden fragment nie może być wykorzystywany w jakiejkolwiek formie ani przekładany na język mechaniczny bez zgody wydawcy. Opiniodawca: prof. dr hab. Krystyna Kowalska Redakcja techniczna i opracowanie: Tomasz Janiak, Jan Ogrodowczyk Korekta: Monika Talarczyk-Gubała Skład i łamanie: MARJAN se - Maria i Jan Ogrodowczyk Projekt okładki: Perfekt s.c. Druk: Zakład Pol i graficzny Moś i Łuczak sp.j., ul. Piwna, Poznail Wstęp Rozdział 1 Ekonomiczne podstawy mierników działalności przedsiębiorstwa Podstawy metodyczne pomiaru i analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa Kryteria, mierniki i wskaźniki stosowane w ekonomice przedsiębiorstwa Rozdział 2 Zakres i istota wskaźników logistycznych Obszary zastosowania wskaźników logistycznych Pojęcie, podział, zadania i zastosowanie mierników i wskaźników logistycznych Rozdział 3 Tworzenie systemu wskaźników logistycznych Wskaźniki oceny całego systemu logistycznego Wskaźniki pomiaru i oceny podsystemów logistycznych l. Wskaźniki podsystemu logistycznego zaopatrzenie" Wskaźniki podsystemu logistycznego produkcja" Wskaźniki podsystemu logistycznego dystrybucja" Wskaźniki podsystemu logistycznego transport" Wskaźniki podsystemu logistycznego gospodarka magazynowa" i 1nagazyn" Wskaźniki podsystemu logistycznego obsługa zamówiel' i klienta".. 86

3 Rozdział 4 Ocena logistycznego łaflcucha dostaw l. Mierniki zintegrowanego łailcucha dostaw Wskaźniki efektywności logistycznego łailcucha dostaw w przedsiębiorstwie Rozdział 5 Efektywność dzialaó logistycznych przedsiębiorstw..., 137 \ 5.1. Wskaźniki oceny procesu zarządzania logistycznego... f Wybrane wskaźniki określania efektów logistyki w przedsiębiorstwie Poszerzony zakres wskaźników do oceny logistycznej działalności przedsiębiorstwa Nowy superwskaźnik menedżerów logistyki WML Pomiar i ocena procesów logistycznych w przedsiębiorstwie Reengineering procesów logistycznych Rozdział 6 Ekonomiczno-logistyczne wskaźniki oceny działalności przedsiębiorstwa przemysłowego Wskaźniki wypływające z bilansu przedsiębiorstwa Kryteria i wskaźniki oceny poziomu gospodarowania w przedsiębiorstwie Uproszczone metody oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa Przykład praktycznego wykorzystania wskaźników logistycznych Zakot'lczenie Bibliografia Spis tabel i rysunków Efektywność procesów logistycznych nabiera coraz większego znaczenia wobec konieczności szukania nowych możliwości wzrostu zdolności konkurencyjnych i kooperacyjnych w celu osiągania wyższej efektywności rynkowo-ekonomicznej przedsiębiorstw. Stąd coraz ważniejsze miejsce zajmuje identyfikacja możliwości kompleksowego i długofalowego kształtowania nowych potencjałów, zdolności kreowania wartości i korzyści zapewniających permanentny wzrost efektywności i sukcesów przedsiębiorstw na rynku. W ogólnym ujęciu koncepcja ta sprowadza się do racjonalizacji działaó przedsiębiorstwa i jego partnerów rynkowych w zakresie kształtowania struktury czynności, kosztów logistyki, poziomu i jakości świadczonych usług oraz systemu tworzenia wartości dla klientów. Logistyka stanowi zarówno źródło, jak i zintegrowany instrument odkrywania, kształtowania i stymulowania pożądanych przeobrażel'i w strukturze wartości dodanej oraz nakładach związanych z jej tworzeniem i transformacją [4]. Wyzwanie, jakie przed nią stoi, to doprowadzenie do tego, aby podmioty gospodarcze działały szybciej, lepiej i taniej" na rzecz klienta. Realizacja tak ambitnych zadal'i jest możliwa tylko przy ich odpowiednich pomiarach i ocenie, do czego służy cały szereg mierników i wskaźników o charakterze ekonomiczno-logistycznym. To właśnie one pomogą określić znaczenie skuteczności logistyki w przedsiębiorstwie jako jednego z podstawowych warunków jego konkurencyjności w zmieniającej się rzeczywistości rynkowej. Kluczowe znaczenie dla procesów decyzyjnych w logistyce ma więc systemowe rozpoznanie struktury i efektywności realizowanych procesów logistycznych. Podstawowym problemem przy kształtowaniu systemu logistycznego jest znalezienie pewnego optimum między dążeniem do racjonalnego poziomu kosztów w skali tegoż systemu i jego podsystemów a odpowiednią realizacją usług i obsługą klienta. W celu określenia we właściwym czasie wyników należy dokonać pomiaru i oceny efektywności działal'l logistycznych przy pomocy odpowiednich mierników i wskaźników logistycznych. Prawidłowe kształtowanie gospodarczej działalności przedsiębiorstw przemysłowych i efektywnych procesów logistycznych w systemie tworzenia i transformacji wartości wymaga przyjęcia odpowiedniej strategii rozwoju. Rodzaj strategii zależy przede wszystkim od istniejących warunków i reguł ustalania celów, zasad kreowania środków w podmiotach gospo- 5

4 Mf.srnikl f!t!1ska:fnhrf fogistyc;;;ne Wstęp darczych i zasad dysponowania tymi środkami. Sposób osiągania celu powinien być przedmiotem świadomego i racjonalnego wyboru opartego na wykorzystaniu mierników i wskaźników logistycznych, zwłaszcza w sferze kosztów, poziomu obsługi klientów, sterowania przepływami materiałowymi i procesami logistycznymi, przy planowaniu strategii logistycznej i kontroli przebiegu działa6 logistyczpych. W krajach rozwiniętych gospodarczo już od wielu lat stosuje się różne wskaźniki oceny efektywności procesów logistycznych w przedsiębiorstwach. W Polsce dotychczas nie udało się stworzyć praktycznej metodyki oceny efektywności systemów logistycznych przedsiębiorstw przemysłowych. Zagadnienia te są zazwyczaj rozpatrywane z technicznego i operacyjnego punktu widzenia, gdzie przedmiotem oceny są wybrane składowe efektywności gospodarowania materiałami, magazynowania itp. Z tego powodu niezbędne są pomiary i narzędzia pozwalające określić, jak przedsiębiorstwo funkcjonuje w aktualnych warunkach rynkowych. Niezwykle cenną inicjatywą, wypełniającą lukę w tym obszarze, są prowadzone przez nstytut Logistyki i Magazynowania prace nad modelem praktycznego wykorzystania wskaźników logistycznych do oceny zarządzania logistycznego w przedsiębiorstwie. W wyniku wspomnianych prac została opracowana Baza Danych Wskaźników Logistycznych". Dalszy rozwój i doskonalenie Bazy" może zaowocować stworzeniem funkcjonalnego, komputerowego systemu wskaźników logistycznych oceny wyników logistyki w przedsiębiorstwach i ła'icuchach dostaw. Wówczas menedżerowie i logistycy będą mogli korzystać z niego w takim zakresie, w jakim tego będzie wymagać praktyka. W pierwszym wydaniu książki autor nie proponuje jednego, uniwersalnego systemu pomiaru i oceny logistyki w przedsiębiorstwie. Przedmiotem rozważa11 jest zbiór mierników i wskaźników oceny systemu logistycznego i każdej sfery przepływu materiałów - od momentu ich zakupu, poprzez produkcję, gromadzenie i tworzenie zapasów magazynowych do dystrybucji włącznie. Prezentowane wskaźniki - od podstawowych do złożonych i syntetycznych - obejmują szeroki zakres logistyki. Podany jest też opis metod stosowania i wzory obliczeniowe całego zestawu wskaźników logistycznych. Treść książki oraz koncepcja jej ujęcia wskazują, że nie jest to klasyczna monografia lub podręcznik akademicki. Książka łączy teoretyczne ujęcie tytułowej problematyki i prezentuje jej praktyczne zastosowanie. Rozpoczyna się od podania podstaw metodycznych pomiaru i analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie, określenia celu i charakterystyki systemu logistycznego przedsiębiorstwa przemysłowego. Zdefiniowano mierniki i wskaźniki logistyczne oceny działai'l i procesów logistycznych w przedsiębiorstwie, podając zasady tworzenia systemu wskaźników logistycznych oraz określono wskaźniki pomiaru i oceny podsystemów logistycznych, a także zestawienia wskaźników oceny działai1 logistycznych w przedsiębiorstwie przemysłowym i ła6cuchach dostaw. W koficowym rozdziale Czytelnik jest zapoznawany z ekonomiczno-logistycznymi wskaźnikami oceny działalności logistycznej przedsiębiorstwa przemysłowego wypływającymi zjego bilansu, przy uwzględnieniu uproszczonych metod oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej. W tym miejscu autor składa serdeczne podziękowania mgr. inż. Grzegorzowi Szyszce, dyrektorowi LiM-u oraz współpracownikom, którzy okazali życzliwą pomoc w napisaniu książki. Wyrazy szczególnej wdzięczności kieruję pod adresem opiniodawcy, prof. dr hab. Krystyny Kowalskiej. Jan Twaróg 6 7

5 1 ;J.OVCZ'}~JE R.OZDZAJ~_, 1 PODSTA4VllY? r ].\/feh]';~jlk$) "W DZAJ~.1A.Lf'"J OSCY PR2E1DSĘBOR.ST'Vi/Ji ' Podstav11y m.etod.yczne pomiar-u i am~aliz~! ea{onortj.icz;n.ej przedsj.ębior ~:Vli2 Badania porównawcze w nauce o zarządzaniu są istotnym sposobem oceny przedsiębiorstw. Stanowią jedną z podstaw diagnozy stanu organizacji oraz budowy modeli teoretycznych i empirycznych. Jednak w celu ustalenia reprezentatywnych wskaźników, łącznie z logistycznymi, do oceny jako narzędzia badawczego konieczne jest posiadanie: a) odpowiedniego reprezentatywnego materiału porównawczego, tj. zbioru badanych obiektów i pełnej ich identyfikacji, przeprowadzonej za pomocą sformalizowanych procedur i algorytmów w różnych momentach czasowych jego istnienia, gdzie bardzo istotnym czynnikiem jest właściwy dobór przedziału czasowego pomiędzy momentami obserwacji; b) właściwego doboru przekrojów, w których dokonuje się pomiarów; proces mierzenia może obejmować wiele aspektów organizacyjnej działalności, do których zaliczyć można: wymagania, parametry, projektowanie, zadowolenie klienta, proces poprawy i zadowolenie pracowników, przy założeniu, że tylko obiektywne dowody (wskaźniki) realizacji zadat' wskazują na rzeczywistą poprawę jakości i świadczą o efektywności firmy czy też realizacji ustalonych celów logistyki; c) spójnego, usystematyzowanego zbioru kryteriów oceny, które powinny wynikać z celów badall i ich kierunku oraz obejmować kryteria ekonomiczne i prakseologiczne. Duże znaczenie analizy ekonomicznej w zarządzaniu organizacjami gospodarczymi sprawia, że zaczyna ona zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zalicza się do funkcji podstawowych. Analiza jest metodą postępowania naukowego, która polega na dzieleniu danej całości na części 9

6 Miernik! i 1ws!r.a:i:n!M fogistyc:l.ne Ekcmomiczne pods"i:awy mierników działalności przedsiębiorstwa następnie rozpatrywaniu każdej z nich osobno. Może ona mieć dwojaki cel, a mianowicie: ) wykrycie struktury badanej całości, związków i zależności występujących między elementami strukturalnymi i między każdym elementem a całością (analiza strukturalna); 2) poilnanie mechanizmu funkcjonowania badanej całości, zmian jakie w niej zachodzą, identyfikację czynników oddziałujących na tę całość oraz siły, kierunku i natężenia wpływu poszczególnych czynników na stwierdzone zmiany (analiza przyczynowa). Zagadnienia ekonomiki, finansów i rachunkowości przedsiębiorstwa są niezwykle złożone w warunkach gospodarki rynkowej. Przy opracowaniu analizy ekonomicznej istotne są metody i techniki prac analitycznych. Rozróżniamy metody ogólne i szczegółowe. Metody ogólne analizy są oparte na poprawnym myśleniu, kojarzeniu faktów i skutków oraz na wnioskowaniu, a więc na zasadach logiki. Stosowane są tu trzy metody ogólne: 1) metoda indukcji - analizowanie zjawisk ekonomicznych w szczegółach i stopniowe przechodzenie do uogólnieil, ocen i wniosków, czyli syntezy (metoda od szczegółu do ogółu"); 2) metoda dedukcji - sformułowanie ogólnych ocen na podstawie materiału statystycznego ujętego syntetycznie i stopniowe przechodzenie do szczegółów, poszukiwanie przyczyn i czynników kształtujących dane zjawiska, stany czy skutki (metoda od ogółu do szczegółu"); 3) metoda redukcji (weryfikacji) - weryfikowanie prawdziwości tez, ocen i wniosków ogólnych, podanych na początku analizy w oparciu o materiał źródłowy i przetworzony. Najbardziej pracochłonna jest metoda indukcji, gdyż wymaga szczegółowego postępowania analitycznego wobec każdego zagadnienia, rodzaju działalności, każdego?jawiska i czynnika związku przyczynowo-skutkowego. O wiele mniej pracochłonna jest metoda dedukcji, gdyż ogranicza się do analizowania tylko niektórych odcinków czy elementów działalności przedsiębiorstwa. Najmniej pracochłonna, ale najtrudniejsza w zastosowaniu jest metoda redukcji, bowiem weryfikuje tylko tezy, oceny i wnioski, które budzą wątpliwość lub wymagają dokładniejszego udokumentowania czy wyjaśnienia. Wybór metody ogólnej decyduje o konstrukcji całej analizy, jej zakresie przedmiotowym i celach. pomagają w analizowaniu konkretnych zjawisk, odcin związków przyczynowo-skutkowych, problemów i czynników. Metody szczegółowe ków działalności, Należy pamiętać o odpowiednim dostosowaniu danej metody lub zespołu metod oo konkretnego zagadnienia. W analizie ekonomicznej stosowanych jest szereg metod szczegółowych: ) metoda bilansowa - polega na zastosowaniu i analizowaniu elementów składowych pewnej całości, powiązanych ze sobą rachunkowo lub funkcjonalnie, gdzie elementy danej całości bilansują się, a typowym jest bilans rachunkowy przedsiębiorstwa; 2) metoda porównail - polega na porównaniu danych analizowanego zbioru w ujęciu czasowym, podmiotowym, przedmiotowym i przestrzennym (w liczbach bezwzględnych lub względnych -wskaźnikowa); 3) metoda kolejnych podstawie1'1- polega na analizowaniu czynników tworzących związek przyczynowo-skutkowy i będących w zależności bilansowej, wynikowej lub funkcyjnej, kiedy czynniki w danym związku dadzą się wyrazić algebraicznie albo w funkcji matematycznej; 4) metoda izolacji - wymaga wyizolowania danego czynnika lub wielu czynników oraz zbadania jego (ich) wpływu na konkretną wielkość ekonomiczną (sprzedaż, koszty, zysk, rentowność itp.); 5) metoda zróżnicowania - polega na analizowaniu odchyleil; 6) metoda różnic cząstkowych - polega na analizowaniu wpływu jednego czynnika, potem dwóch, następnie trzech itd. w kolejnych krokach rachunkowych; 7) metoda wskaźnikowa - polega na analizowaniu i systematyzowaniu zbiorów liczbowych przy pomocy celowo dobranych wskaźników, mierników, indeksów itp. zjawisk ekonomicznych; 8) metoda trendu - polega na analizowaniu zjawisk ekonomicznych w dłuższym czasie (co najmniej 5 lat) w celu ustalenia tendencji rozwoju, przyczyn regresu lub stagnacji badanego zjawiska; 9) metoda punktowa - wymaga ustalenia średnich wielkości dla badanych kategorii ekonomicznych oraz wyliczenia ilości punktów i odchyleil od stałej (ana iza jednorodnej zbiorowości); O) metoda opisowa - opis dostrzeżonych problemów, tendencji, korzystnych i niekorzystnych zjawisk, zagrożell, monitoring, kontrola i badanie materiału surowego lub przetworzonego. Każda z metod analizy ekonomicznej wymaga odpowiedniej techniki opracowania. Do najczęściej wykorzystywanych należą: a) tradycyjne ręczne opracowanie tabel, wykresów i opisu z oceną i wnioskami; b) maszynowe opracowanie analizy przy wykorzystaniu kalkulatorów, mikrokomputerów; 10 11

7 !Viisrnikf i 11vskainiki logistyczne Ekonomiczne podstawy mierników działalności przedsiębiorstw~ c) komputerowe opracowanie tabel, wykresów, zestawiet'l, wskaźników i całej analizy ekonomicznej z grafiką, opisem, oceną, wnioskami i prognozą. Przy opracowaniu analizy ekonomicznej należy przestrzegać generalnych zasad, takich jak: ) zz,sada efektyvnwśd. - przedstawienie zagadnieó, zjawisk i faktów według prawdy obiektywnej, w sposób rzetelny, dokładny, bez pomijania istotnych elementów; 2) zasz,dz - skupienie się na zagadnieniach najistotniejszych, związanych tematem analizy, celami, problemami i poszukiwaniem odpowiedzi na postawione pytania; 3) zasad2 konkn.:~trwśd - trzymanie się konkretów i faktów dokonanych w określonych warunkach i okolicznościach; 4) zasad.fi. zv;i.ęzkośd ~ pn~ejr; zystcśd - zwięzła i precyzyjna charakterystyka danego zagadnienia w krótkiej i czytelnej formie; 5) WS8.Ó.:i\. awmpi.eirng'ivośd - sprowadzenie do pełnego rozpracowania" tematu głównego i zagadnie11 szczegółowych; 6) zasada tern.1h1.owośd. i. akt1.aahwśd - opracowanie analizy w możliwie krótkim terminie, aby nie straciła aktualności decyzyjna-twórczej. Każda z wymienionych zasad stanowi jednocześnie cechę przydatności analizy określoną nazwą zasady, np. w pierwszym przypadku cechę obiektywności, a w drugim istotności itd. Ponadto od analizy oczekuje się innych cech, takich jak: operatywność, elastyczność, funkcjonalność, porównywalność danych i praktyczna użyteczność [ , 36]. Ekonomika przedsiębiorstw zajmuje się 111.in. opisem (w tym systematyką), analizą oraz oceną zjawisk i zdarzet'l ekonomicznych, w celu wyciągnięcia teoretycznych i (lub) praktycznych wniosków. Głównym obiektem jej zainteresowat'l są zjawiska o charakterze ilościowym, a więc wymiernym, dające się ściśle i obiektywnie określić za pomocą miar (liczb mianowanych). Zajmuje się także zjawiskami o charakterze jakościowym, których z natury rzeczy nie można zmierzyć, lecz tylko ocenić. Do oceny zjawisk jakościowych stosuje się różnorodne systemy ocen, których podstawą są odpowiednie skale punktowe, mające ze zrozumiałych względów charakter subiektywny. Zjawiska jakościowe są najczęściej splotem różnorodnych cech ilościowych i (lub) jakościowych i dlatego do ich oceny bardzo często stosuje się wskaźniki agregatowe, które są sumą punktowych ocen podstawowych cech tylko ilościowych lub tylko jakościowych, lub cech mieszanych. Myślą przewodnią analizy ekonomicznej są kryteria, które pozwalają analitykowi skupić uwagę na sprawach najważniejszych i ułatwiają ocenę kot'lcową. K:rytedum to miernik lub zasada brana pod uwagę przy wyborze, hierarchizacji, ocenianiu, szacowaniu itp. działa11 opierających się na pewnych narzuconych sprawcy lub przyjętych dowolnie przez sprawcę założeniach. W organizacji rozróżniamy kryteria: (1) oceny struktury ogólnej i szczegółowe mierniki sprawności funkcjonowania struktur organizacyjnych; (2) oceny szczegółowej - wskaźniki jakości procesu zarządzania, dokładności i szybkości przepływu informacji; (3) optymalności - wskaźniki, których ekstremalne znaczenie charakteryzuje osiągnięcie celu dzialania systemu. Kryteria analizy ekonomicznej są wyznacznikiem postępowania analitycznego i umożliwiają osiągnięcie celów postawionych przed analizą. Przez dobór właściwych kryteriów można łatwiej uzyskać koncentrację, zwięzłość i przejrzystość opracowania. Najczęściej wykorzystuje się kryterium:, maksymalizacji zysku, przyśpieszenia obrotu zapasami i wzrostu sprzedaży; "' poprawy rentowności i zyskowności oraz zmniejszenia poziomu kosztów do przychodów; e "-' skrócenia cyklu rozliczeniowego w należnościach i zobowiązaniach; zwiększenia plynności finansowej aktywów itd. Poza kryteriami mierzalnymi stosuje się jeszcze kryteria niemierzalne. W przypadku kryteriów niemierzalnych należy ciążyć do ich skwantyfikowania i nadania im ilościowej skali wartości. Najbardziej obiektywną oceną gospodarczych zjawisk jakościowych jest ocena wartościowa, rozumiana jako koszt wytworzenia innej jakości Ueśli występują ceny, a koszty są uchwytne). Za pośrednictwem cen następuje obiektywna, społecznie akceptowana ocena jakości. Do pomiaru i oceny zjawisk ilościowych bywają stosowane różnorodne mierniki i wskaźniki, natomiast do oceny zjawisk jakościowych tylko różnorodne wskaźniki. Maendk d;dafahwśd gospodarczej to kategoria ekonomiczna odzwierciedlająca zdarzenia i fakty z zakresu gospodarowania w odpowiednich jednostkach miary. Jego istota sprowadza się do pomiaru zclarze11 gospodarczych występujących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu oraz dostarczania niezbędnych in

8 Miemiki i 1.lłsfrainifri logistyczne Ekonomiczne podstawy mierników działalności przedsiębiorstwa formacji, które mają ten proces wyrażać. Szczególnie istotnym wymogiem jest adekwatność miernika w stosunku do zjawisk przezeń wyrażanych. Tennin rnier n~.k stosowany jest wówczas, gdy mamy do czynienia z liczbami mianowanymi (miarami naturalnymi, techniczno-ekonomicznymi lub wartościowymi), służącymi do pomiaru zjawisk i zdarzei't ilościowych oraz z liczbami miano~anymi, odniesionymi również do jakiejś mianowanej podstawy odniesienia i służącymi do oceny zjawisk ilościowych (np. zysk w zł na zatrudnionego). W tym drugim znaczeniu bywa tradycyjnie stosowana także nazwa W kaźrdk Można też zastosować miernik oceniający pośrednio wpływ działów zaopatrzenia, produkcji, sprzedaży na terminową i kompletną sprzedaż wyrobów gotowych, co stanowi bardzo silną klamrę spinającą te komórki z efektem finansowym przedsiębiorstwa (produkcją sprzedaną). Czynniki te rzadko działają w sposób skorelowany. W praktyce związek tych czynników jest dość luźny i wynika z przyczyn obiektywnych. ''Nske.fn.k w ekonomice definiowany jest jako: 1) obserwowalna wielkość zmienna niezbędna do uchwycenia innej zmiennej bezpośrednio nie obserwowalnej; 2) liczba wyjaśniająca wzajemny stosunek dwóch wielkości statystycznych (np. liczba względna wyrażająca stosunek produkcji węgla w 1957 r. do produkcji węgla w 1977 r.); 3) wielkość techniczno-ekonomiczna, dane charakteryzujące zakład, wydział i osiągane przez nie wyniki; prowadzona przez dłuższy czas obserwacja zmian warunków techniczno-ekonomicznych, która pozwala na ocenę dynamiki rozwoju badanej jednostki i porównanie ich z podobnymi jednostkami w kraju.. 1 za gra111cą. \/Vskafoi.k można stosować tylko wtedy, gdy ma się do czynienia z liczbami mianowanymi stosunkowymi (bardzo często procentowymi), służącymi do oceny zjawisk ilościowych i jakościowych zarówno w układzie statycznym (np. wskaźniki względnej wysokości kosztów, rentowności), jak i w układzie dynamicznym (różne wskaźniki dynamiki i indeksy o stałej lub ruchomej podstawie). Konstrukcja mierników i wskaźników generalnie sprowadza się do porównania wielkości planowanych z wielkościami osiągniętymi faktycznie w danym okresie planistyczno-rozliczeniowym. Wskaźniki i mierniki mają różne pole percepcji rozumiane jako zakres zjawisk oraz zdarzel'l (wyodrębniony stan danego zjawiska) obserwowanych przez dany wskaźnik (miernik). m mniejsze jest to pole, tym zwykle bardziej szczegółowa, lecz zarazem jednostronna bywa obserwacja i formułowana na jej podstawie ocena. Natomiast im pole percepcji jest szersze, tym ocena jest bardziej syntetyczna, ale i bardziej ogólna. W badaniach ekonomicz- 14 nych, życiu gospodarczym i logistyce stosowane są mierniki i wskaźniki o różnym polu percepcji oraz syntetyczne - ujmujące jedną liczbą szeroką skalę zjawisk i zdarzel'l gospodarczych (np. wskaźnik rentowności) i cząstkowe - analityczne, ujmujące nawet zdarzenia jednostkowe. W ekonomice przedsiębiorstw stosowane są takie mierniki jak: 0 miary naturalne, które obejmują produkcję, środki produkcji, usługi i można je najczęściej ująć w naturalnych miarach ilości (szt.), wagi (t, q, kg), objętości (, hl), czasu (h) itp.; 0 mierniki techniczno-ekonomiczne jako umowne miary (jednostki przeliczeniowe) dostosowane do specyfiki danego rodzaju wytwórczości, które pozwalająna podstawie określonych proporcji technicznych - na sumowanie różniących się środków produkcji, produktów lub usług (agregację). ch zaletąjest zwykle jedna istotna cecha danego zjawiska, a zasięg stosowania jest ograniczony; 0 parametry sterowania: instrumenty ekonomiczne, narzędzia wyrażające kategorie i stosunki ekonomiczne, określane także jako regulatory ekonomiczne, narzędzia (dźwignie, środki) ekonomicznego oddziaływania i pośrednie instrumenty sterowania stosowane w zarządzaniu podmiotami gospodarczymi w celu oddziaływania w pożądanym kierunku na podejmowane przez nie decyzje. nstrumenty ekonomiczne mogą mieć charakter ogólny albo są kształtowane w sposób zindywidualizowany. Z reguły obejmują one: ) mierniki oceny działalności gospodarczej i pracy (np. produkcja czysta, zysk, wartość sprzedaży), stanowiące jednocześnie kryteria wyboru_rachunku ekonomicznego przedsiębiorstwa; 2) ceny (szeroko rozumiane, np. ceny: surowców, materiałów, wyrobów gotowych i usług, marże, prowizje, stopy procentowe, stawki amortyzacji i płac, dopłaty, obciążenia itp.); 3) reguły zasilania w różnego rodzaju zasoby gospodarcze; 4) bodźce materialnego zainteresowania, wyzwalające aktywność i sklaniające zespoły ludzkie i całe organizacje do realizacji założonych celów. K. Kowalska 1 [23] przez rrderni.k (b.fa!ahwści gospodarczej rozumie kategorie ekonomiczne odzwierciedlające zdarzenia i fakty z zakresu gospodarowania, wyrażone w odpowiednich jednostkach miary. Jego istota sprowadza się do po- Według K. Kowalskiej, efektywność jest wyższa, gdy dane efekty osiągamy przy niższych nakładach albo gdy z dostępnych materiałów uzyskujemy większe efekty. Wzrost efektywności gospodarowania wyraża się maksymalizacją ilorazu łub różnicy jako miary efektywności ekonomicznej. Za prawidłową przyjmuje się dodatnią korelację wartości tego miernika z efektami oraz ujemną z nakładami. Efektywność gospodarowania można też wyrazić w postaci wskaźnika zyskowności (rentowności) oraz wykorzystania (produktywności) zasobów [23]. 15

9 Miern.i!ri i wskaźnilri logistyczne miaru zdarzell gospodarczych występujących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu) oraz dostarczania informacji, które mają ten proces wyrażać. Zalicza do nich miernik stopnia osiągnięcia celu działalności przedsiębiorstwa i miernik efektywności gospodarowania. f/fkcf. r.dk. s topnia oseągnj.ęcfz~ ce~)j. dz~_gf21h1oścf rn:zedsi ęb?.o)i'"st"~v~ określa stopie1~ zaspokojenia potrzeb nabywców wyrobów, które są przedmiotem działalności przedsiębiorstwa. lm potrzeby te są pełniej zaspokajane, tym wyższa jest efektywność działania przedsiębiorstwa.,~fek.tyvrncśd gospodarovrnnfa. określa ilościowe zaangażowanie zasobów materialnych i osobowych oraz wielkości wykorzystania podstawowych czynników produkcji. Określanie efektywności polega na porównywaniu efektów z nakładami. Miarą efektywności gospodarowania (Et) jest więc relacja efektów do nakładów, wyrażona wzorem: -- ff:konomiczne podstet'fily rrilerników działalności przedsiębiorstwa mierniki syntetyczne o charakterze finansowym, reprezentujące w sposób kompleksowy poziom efektywności mikroekonomicznej, a należy do nich zysk i produkcja dodana, mierniki syntetyczne o ograniczonej pojemności - wartość produkcji wyrażająca efekt pracy, koszty produkcji i logistyki, finansowe kryteria efektywności w rachunku mikroekonomicznym podstawowe miary sprawności ła11cucha dostaw: poziom obsługi klienta, jakość, czas i koszt. Ef= U N' lub różnicą między efektami a nakładami: gdzie: Ef= U-N, U - efekt, N - nakład. W odniesieniu do przedsiębiorstw produkcyjnych istnieje podział mierników na następujące grupy:.,. mierniki branżowe - zróżnicowane w zależności od branży, działalności logistycznej stosowane w planowaniu i analizie - wyrażane w jednostkach naturalnych, przeliczeniowych, pracochłonności bądź wartości (produkcji czystej); <- mierniki produkcji - pomiar wielkości produkcji wytworzonej - nieodzowne do oceny: uzyskanych efektów i wykonania planu, tempa zmian wolumenu produkcji itp., potencjału wytwórczego i stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnych, poziomu produktywności czynników wytwórczych (pracy, urządzei1, itp.), tempa zmian funduszu plac i przeciętnej płacy;,,, mierniki syntetyczne - narzędzia pomiaru działalności gospodarczej jednostek różnych szczebli zarządzania, odzwierciedlające wiele jej aspektów, a obejmujące: Rachunek ekonomiczny rozumiany jest jako zespól metod i środków umożłiwiąjących podjęcie nąjlepszej, tj. optymalnej decyzji. spośród wielu możliwych wariantów rozwiązall i związany jest ściśle z zasadą racjonalnego gospodarowania

10 Celem strategii logistycznej przedsiębiorstwa powinno być osiągnięcie wysokiego stopnia realizacji obsługi dostaw. Powodzenie tej strategii jest uzależnione w znacznym stopniu od stosowanych instrumentów do jej realizacji, kontroli i oceny. Standardy jakości w obszarze logistyki i technologii informacyjnej stanowią podstawę sukcesu rynkowego przedsiębiorstwa. Na obszary zastosowania wskaźników logistycznych wskazuje funkcjonalne rozgraniczenie systemów logistycznych według faz przepływu towarów w przedsiębiorstwie przemysłowym (rys. 1 ), które ułatwia ocenę i projektowanie procesów logistycznych.!-~; logistyka przedsiębiorstwa f".~~! ~----~Logistyka marketingowa ~,_.,.... :..:: Logistyka materiałowa !< ~ «-Logistyka zaopatrzenia~~~ ~ Logistyka produkcji -----;-" ~..-/~Logistyka dystrybucji~-~~ ~"'4- Sur~~ce, materialy pomocnicze -f",.,..l 4~ Surowce, m~terialy pomoc -fl l~.!.3-- Wyroby gotowe, ~owa'!' ---?" ~ : częsct z zakupu, towary nlcze, części z zakupu handlowe, części zamienne : : handlowe wyroby gotowe, ; półfabrykaty i wyroby : (półfabrykaty) ; : gotowe, części zamienne : : Proces produkcyjny Przepływ towarów Resztki (surowce wtórne J odpady) produkty używane i zużyte. urządzenia pochodzące z wymiany, zwroty, opakowania zwrotne, opakowania Logistyka powtórnego zagospodarowywania Rys.. Funkcjonalne rozgraniczenie systemów logistycznych według faz przepływu towarów w przedsiębiorstwie przemysłowym Źródło: H.-Ch.Pfohl, Systemy logistyczne, LiM, Poznań 1998, s

11 iviiernitrf.i wskainiiri fogfstyczna / Zakres f istota wstr.e~t.ników logistycznych Oczywiście na rys. l została przedstawiona logistyka przedsiębiorstwa prze- Pomiary wyników realizacji procesów i oceny systemów logistycznych są niemysłowego. W przedsiębiorstwie handlowym nie występuje logistyka produkcji zbędne w celu monitorowania, kontrolowania i podnoszenia ich efektywności. i przepływu towarów, składa się jedynie z towarów handlowych i materiałów Kluczowym procesem w przedsiębiorstwie, poza operacyjnymi aspektami jego eksploatacyjnych. Wyodrębnienie funkcjonalnych podsystemów logistycznych funkcjonowania, jest także wzgląd na takie działania, jak: w systemie logistycznym przedsiębiorstwa przemysłowego według treści zadaó identyfikacja miejsc, gdzie nie są osiągane cele, przeprowadzenie analiz logistycznych, przedstawione na rys. l, stanowi podstawę do budowy systemu przyczyn takiego stanu oraz jego poprawa i przekazywanie szczegółowych wskaźników logistycznych. wymagań wobec podwładnych; Obszarami praktycznego zastosowania wskaźników logistycznych w przed- przekazywanie informacji zwrotnej opartej na porównaniu rzeczywistych siębiorstwie przemysłowym są przede wszystkim działania operacyjne w fazach wyników z przyjętymi standardami i podejmowanie decyzji pozwalających przepływu materiałów systemu logistycznego, dystrybucji i obsłudze klienta. na efektywne zarządzanie zasobami. Wskaźniki logistyczne są też wykorzystywane w audycie logistycznym, przy Dla skutecznej oceny funkcjonowania systemów logistycznych niezbędne są ocenach efektywności systemów logistycznych i benchmarkingu. odpowiednio zorganizowane systemy ocenowe, posiadające wysokiej klasy specja- Jednym z praktycznych celów wprowadzania wskaźników logistycznych jest listów w zakresie statystyki, informatyki i zapewnienia jakości oraz odpowiednie operatywny controlling w przedsiębiorstwie, oparty głównie na wskaźnikach. oprzyrządowanie informatyczne. Powyższe wymagania sprawiają, że systemy te są Połączenie właściwych wskaźników z odpowiednimi danymi służy do budowy dość drogie, ale inwestycje w tym kierunku są opłacalne. logistycznego systemu wskaźników. Ze wskaźników jest zbudowany również Każdy system logistyczny charakteryzuje się zbiorem parametrów w zakresie system sprawozdawczy, a kierownictwo poprzez wskaźniki może kontrolować przestrzennym, czasowym, technicznym, organizacyjnym i ekonomicznym - jako wyniki obrotu środkami finansowymi. wielkości wymierne oraz zbiorem cech trudno mierzalnych - niewymiernych. Uzasadnienie pomiaru wyników działalności logistycznej w przedsiębiorstwie dentyczne parametry można odnieść do jego procesów. Tym parametrom można wynika z potrzeby racjonalizacji procesów logistycznych, do których niezbędne są przyporządkować odpowiednie mierniki do pomiaru ilości i wartości zarówno pomiary i dokonane na ich podstawie oceny efektywności procesów logistycznych.. wejścia, jak i wyjścia systemu logistycznego. Pomiaru wyników działalności Przedsiębiorstwo, które wdrożyło daną strukturę organizacyjną logistyki, musi logistycznej w przedsiębiorstwie można dokonywać różnymi metodami w ramach ciągle monitorować i oceniać jej efektywność. Ma to zasadnicze znaczenie dla danej struktury organizacyjnej logistyki. Ogólnie rzecz biorąc, mierniki te stanowią zmian organizacyjnych i podejmowania racjonalnych decyzji zwiększających porównanie efektów działalności logistycznej z celami, jakie zostały postawione osiągnięcia firmy.. Zmiana jest jedyną trwałą cechą organizacji i należy mody- przed różnymi funkcjami logistycznymi w przedsiębiorstwie. Chociaż cele te mogą fikować jej strukturę tak, by wspomagała osiąganie celów logistycznych przed- być różne, na ogół są one związane z kosztam~, 'Nydajnoś dą i obsługą. siębiorstwa.. K:ryte:rfomli oc eny kosztów mogą być koszty w przeliczeniu na jednostkę Ocena systemów logistycznych przedsiębiorstw przemysłowych jest konieczną wagi, na przesyłkę lub na zamówienie. Porównuje się tu koszt realizacji danego do prawidłowego kształtowania ich działalności gospodarczej i efektywności procesu logistycznego z ustalonymi celami, a w razie potrzeby wprowadza się procesów logistycznych w systemie tworzenia i transformacji wartości w przyjętej niezbędne korekty. Za ważne należy przyjąć koszty dostawy produktu. strategii rozwoju. Rodzaj strategii zależy przede wszystkim od istniejących warun- Kr;ter~a oceny "Nydajnośd prezentują stosunek wyników do nakładów. ków i reguł ustalania celów, zasad kreowania środków w podmiotach gospodar- Wyrażają wielkość produkcji firmy na jednostkę nakładu lub stosunek uzyskanych czych i dysponowania tymi środkami. Sposób osiągania celu powinien być przed-.j \'zyników działania do poniesionych nakładów. Miernikami wyników działania miotem świadomego i racjonalnego wyboru opartego na wykorzystaniu mierników 'TQgą być: waga wysłanych ładunków w tonach, waga załadowanych towarów i wskaźników, zwłaszcza w zakresie kosztów logistyki, poziomu obsługi klientów/]: ~>kg, liczba zrealizowanych zamówie11 łub liczba dostarczonych przesyłek. sterowaniu procesami logistycznymi, zarówno przy planowaniu strategii logistycz-f Włtkłady mierzy się w roboczogodzinach, według liczby pracowników łub środków nej, jak i kontroli jej prawidłowego przebiegu. Jf'nsportu (np. samochodów ciężarowych) oraz w jednostkach wykorzystywanej ~6wierzchni magazynowej

12 1!1"-n - -F 1,.,1':.\.~-",_,;r.,,.c <nr1:f"'""ll"""" ei J::,:..,'_,it ~; & (,ififh f,n1vh~.-!.c:.o i:~ h~:-;;"~-;;.:"(~:;;_.r.:::.."".:::..':r.!;_:1:;:'-'_~~---~ łt :r.~ :: ;-:; p. Zairres i istota wskaźników fog!styc:;mych oceny obsfogi określają jakość obsługi logistycznej, która ma corj lltjako zestaw narzędzi analitycznych pomiaru i oceny efektywności proces.sw większe znaczenie na współczesnych konkurencyjnych rynkach globalnych. Firmyij <hsystemów logistycznych. Najważniejszym ich zadaniem jest, aby w sposób adedefiniują ją w takich kategoriach, jak czas, dokładność, regularność i liczba kwatny i rzetelny odzwierciedlały stany rzeczywiste. Należy dokonać rozróżnienia przypadków uszkodzet'l towarów. Dalsze kryteria dotyczą pomiaru wyników pracy dwóch pojęć: mfernrk i vvskafo~k. w zakresie zarządzania logistyką. Poziom obsługi oferowany przez dostawcę f~iemik rozumiany jest jako kategoria ekonomiczna i logistyczna odzwierciestanowi. o jego przewadze nad konkurencją; odbiorcy wykorzystują obsługę jako dlająca zdarzenia i fakty z zakresu gospodarowania w przedsiębiorstwie i w jego kryterium oceny przy podejmowaniu decyzji dotyczących zakupu. Brak zapasów otoczeniu, wyrażone w odpowiednich jednostkach miary. Zatem miernikiem nazypowodujc rezygnację klientów z towaru danej firmy na rzecz konkurencyjnych, wamy liczbę charakteryzującą pewne zjawisko, dające jego miarę, pozwalającą marek, co powoduje utratę zysku. porównać je z innymi zjawiskami. Pomiar wyników pracy w zakresie zarządzania logistyką obejmuje trzy kryteria: umiejętność zarządzania operacyjnego i osiągania celów firmy w zakresie jakości obsługi, wydajności pracy i innych wyników; umiejętność diagnozowania i rozwiązywania problemów związanych z działalnością operacyjną i wdrażanię innowacyjnych rozwiązań oraz umiejętność opracowywania i zarządzania projektami, których celem jest usprawnienie realizacji procesów logistycznych.. Ocena 1 systemu logistycznego przedsiębiorstwa jest problemem wieloaspekto { wym i wymaga stosowania odpowiednich kryteriów zarówno ekonomicznychj technologicznych, jak i eksploatacyjnych. Dotychczas nie udało się stworzyć praktycznej metodyki oceny efektywności systemów logistycznych przedsiębiorstw przemysłowych. Rodzi to potrzebę analizy sposobów i narzędzi pomiaru działalności logistyki oraz mierników i wskaźników oceny systemów i procesów logistycznych. W literaturze przedmiotu problemy mierników i wskaźników oceny działania systemu logistycznego są ujmowane w zróżnicowany sposób. Koncepcje meto { dyczne przedstawiają różne zakresy, stopnie szczegółowości, kryteria podziału.i mechanizm ich budowy. Podawane mierniki są bardzo różnorodne pod względe111: rodzajów, zakresów i obszarów oddziaływania. Mierniki i wskaźniki traktowane. 1 Ocena to uznanie działania zn sprawne albo niesprawne w sensie uniwersalnym. względni~::: syntetycznym. Sprawność -- w ujęciu syntetycznym - to ogół walorów praktycznych działania( Sprawność systemu logistycznego przedsiębiorstwa rozumiana jest jako pozytywnie ocenianą} cecha jego działania, charakteryzującego się jednym lub wieloma walorami praktycznymi. System. ocen powinien określać: cele ocen, przedmiot i podmiot ocen, kryteria i techniki ocen. Pot( Encyklopedia Organi:::acji i Zar:::ąd:::ania, PWE, Warszawa 198 l. :;::: W logistyce istota miernika sprowadza się do pomiaru zdarze!l logistycznych, będących równocześnie zdarzeniami gospodarczymi, występującymi w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu oraz dostarczania niezbędnych informacji, które mają ten proces wyrażać. Mierniki powinny odzwierciedlać stany rzeczywiste procesów i systemów logistycznych, dotyczące przepływu surowców, materiałów, półfabrykatów, wyrobów gotowych i informacji w odniesieniu do ilości, czasu, miejsca ijakośc1.i:j Mierniki oceniające procesy logistyczne są bardzo różnorodne pod względem rodzajów, zakresów i obszarów ich oddziaływania. Najważniejszym ich zadaniem jest, aby w sposób adekwatny, rzetelny odzwierciedlały rzeczywiste zmiany, jakie zachodzą w procesach logistycznych w określonym czasie, które obrazują przepływ surowców, materiałów, półfabrykatów, wyrobów gotowych i informacji we właściwej ilości, jakości, czasie i miejscu. Pierwszą grupę stanowią mierniki proste, wyrażane najczęściej w miarach naturalnych. Do drugiej grupy należą mierniki syntetyczne albo złożone (agregowane), które obejmują w wyrażeniu wartościowym różne elementy składowe. Do grupy tej należą mierniki umożliwiające syntetyczną ocenę wyników produkcji. Do stwierdzenia racjonalności zachowal' logistycznych niezbędne są infor- 111acje o procesach logistycznych, a więc niezbędny jest pomiar dokonat' logistycznych. Należy mierzyć to, czym chce się sterować, a sterować się będzie tym, co jest poddawane pomiarowi. Przy ocenie wszelkich dokonail wskazane jest rozróżnienie pomiędzy skutecznością, efektywnością i gospodarnością. Zatem systemy pomiaru dokonai1 logistyki muszą odnosić się do różnego rodzaju miar. dokonat'l. Pomiar zdarzeil logistycznych może być prowadzony w wymiarze krótko- i długookresowym. W pomiarach dokonal' krótkiego okresu główną rolę pełni, jak dotychczas, rachunkowość finansowo-księgowa. Przy pomiarach należy rozważyć: zmienne poddane mierzeniu, jednostki miary i poziom agregacji danych. Najpierw należy określić ze.nienne wykorzystywane do konstrukcji mierników obsługi. W drugiej kolejności należy ustalić jednostkl 22 23

13 - fizyczne i wartościowe, np. poziom dostępności zapasu można mierzyć zarówno w jednostkach fizycznych, jak i wai1ościowo. W trzecim przypadku należy ustalić podstawę mierzenia, tj. (Jo:do;::n z.gregacj~ w mierzeniu - czy będzie to pomiar dla całego systemu z uwzględnieniem wszystkich czynności logistycznych, czy na mniejszą skalę w obrębie określonego podsystemu. Jeśli poziom agregacji jest zbyt szczegółowy i dotyczy produktu lub pojedynczego klienta, trudno jest uchwycić potencjalne problemy z obsługą. dealny system pomiaru zarządzania logistycznego ma służyć celom integracji, wprowadzania usprawniet'l, dostarczania decydentom we właściwym momencie dynamicznej informacji na temat aktualnego stanu realizacji procesów logistycznych i odchyle{1 występujących w realizacji planów operacyjnych oraz dokładnych wskazówek co do równowagi pomiędzy poziomem obsługi a kosztem osiągnięcia tego poziomu. Bardzo pomocne w tym przypadku są technologie informacyjne pozwalające obniżyć koszty zbierania, przechowywania i przetwarzania danych obsługi. \Vskaźi:;&k to kategoria ekonomiczna odzwierciedlająca zdarzenia i fakty przepływu materiałów i związanych z nim informacji w systemie logistycznym przedsiębiorstwa i ła1'1cuchu dostaw. Wskaźnikiem nazywamy liczbę względną wyrnżającą wzajemny stosunek pewnych wielkości statystycznych, np. wskaźnik ceny produktu. Vv'skaźniki mogą być zastosowane jedynie do wielkości równorzędnych. Wskaźniki mogą być indywidualne lub proste oraz złożone lub zbiorcze. Wyrażone w odpowiednich jednostkach miary służą do oceny działai1 i efektów systemów logistycznych przedsiębiorstw oraz porównat1 ich elementów. \1/sk~.foBd i.ogfoty~a1e przedstawiają empirycznie obserwowane i mierzalne stany faktyczne, które możliwie adekwatnie opisują cel lub system celów logistyki. Traktowane są jako regulatory ekonomiczne i narzędzia logistyczne (dźwignie, środki) ekonomicznego i logistycznego oddziaływania, a także pośrednie instrumenty sterowania przepływem surowców, materiałów i wyrobów gotowych. Służą one do pomiaru efektywności systemów logistycznych, określania ilościowo sformułowanych celów, stopnia osiągnięcia celu logistycznej działalności przedsiębiorstwa i stopnia zaspokojenia potrzeb klientów, które są przedmiotem jego działalności. Są konieczne do planowania i kontroli oraz do sterowania procesami logistycznymi. Najczęściej są to porównania przemijające, ale mogą też być ponadzakładowe albo określone obszarowo. Wskaźniki logistyczne pełnią również funkcję analityczną, gdyż uwidaczniają oddziaływanie procesów logistycznych na koszty, rotację i wielkość zapasów magazynowych, obrót w magazynie i inne. Stąd wypływają wielorakie możliwości. Szybkie i we właściwym czasie określenie wskaźników logistycznych umożliwia wczesne rozpoznanie pozytywnych i nega- Jywnych tendencji (funkcja wczesnego rozpoznania), a także przyczynia się do. sterowania procesami logistycznymi (funkcja sterująca). Wskaźniki w kategoriach logistycznych mają nieco inny charakter niż klasyczne parametry z dziedziny ekonomiki przedsiębiorstw (produktywność, wydajność, rentowność), które spełniają wymóg logistyki tylko w ograniczonym stopniu, ponieważ tradycyjny kierunek widzenia był skierowany na pionowe miejsca powstawania kosztów. Logistyka jest ukierunkowana na poziomy przepływ materiałów i informacji, a to wymaga wskaźników uwzględniających wymiar -~zasu E p<ze strzenl Poza tym przy tworzeniu wskaźników trzeba zwrócić uwagę na to, aby nie dopuszczać do powstania suboptymałnych, oderwanych rozwiązat1 przez jednostronne ukierunkowanie na poszczególne wskaźniki, ale przyczyniać się do realizacji optymalnych systemów. W tym celu korzystne jest połączenie wskaźników logistycznych w system wskaźników. ljy logistyce mierniki traktowane są jako wielkości informacyjne wyrażone w jednostkach bezwzględnych, nie służące do ocen. Natomiast wskaźniki wyrażane są w jednostkach względnych (z małymi wxjątkami) i mają charakter oceniający, porównawczy. Chociaż niekiedy wyrażane są zamiennie., rfrr;- podstawie wykonanych pomiarów (mierników) w systemie 1o~istycznym można ilościowo określić wiele stanów rzeczywistych (faktycznych) i przedstawić je w formie odpowiednich wskaźników. Zestaw wskaźników powinien obejmować odpowiedni pakiet miar odzwierciedlających istotne logistyczne obszary przedsiębiorstwa. W tworzeniu wskaźników należy stosować się do następujących wymogów: adekwatność - wskaźnik musi adekwatnie przedstawiać ist111ejącą rzeczywistość w przedsiębiorstwie i ocenę wykonania procesów oraz perspektywy dostawcy, producenta i klienta; aktualność - ocena powinna być aktualna i ujmować długoterminowe efekty bieżących działat'l; istotność - wskaźniki powinny przekazywać istotne informacje do podejmowania decyzji; dokładność - wskaźniki powinny tworzyć przesłanki do podejmowania decyzji i być bezpośrednio związane z programem rozwoju przedsiębiorstwa; rozległość - wskaźnik powinien obejmować możliwie wiele istniejących stanów badanej organizacji i wcześnie sygnalizować zarysowujące się problemy; kompletność - wskaźnik powinien pozwalać na całkowite ujęcie systemu i ocenę wykonania całych procesów od początku do zakoilczenia czynności, dla kompletnego opisu należy utworzyć większą liczbę parametrów; 24 25

14 :~~rf.- ~~=~~~~~) :::::: c~sie, le Zakres i istota!litskainików logistycznych minimalizacja kosztów związanych z realizacją procesów logistycznych i przepływem wewnątrz przedsiębiorstwa, między firmami i ogniwami łańcucha dostaw; (< materiałów. Mi :::~~:~~~~:: l:g:,::~~:i powinny być porównywalne w różnym unifikacja w jednostkach, kategoriach lub markach - wskaźnik powinien. stanowić podobną miarę we wszystkich jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa i poza nim, co pozwala na porównawcze zestawienia w celu dokonania szerszego przeglądu funkcjonowania organizacji; zrozumiałość - wskaźniki muszą być zbudowane z miar zrozumiałych zarówno przez oceniających, jak i uczestników, podmioty podlegające ocenie oraz przez menedżerów; kompatybilność - informacje powinny być dostępne w istniejącym systemie informatycznym przedsiębiorstw i umożliwiać tworzenie systemu wskaźników; koszty i zyski - tworzenie wskaźników powinno być efektywne, a koszty pomiarn i tworzenia wskaźników skorelowane z korzyściami funkcji określającej zadania. Systen1 logistyczny przedsiębiorstwa przemysłowego złożony jest z podsystemów, na które oddziałują relacje wewnętrzne i zewnętrzne. ch ocena powinna być dokonywana na podstawie wskaźników cząstkowych i wskaźników syntetycznych przy uwzględnieniu występujących relacji wewnętrznych i zewnętrznych, uwzględniających nakłady na utrzymanie systemu. Każdy wskaźnik w zależności od potrzeb powinien być badany w funkcji czasu. Wskaźniki te mogą być wyrażone: w postaci rzeczowej w liczbach bezwzględnych jednostek naturalnych, np. sztukach, kg, mb.; w postaci rzeczowej wyrażonej we wskaźnikach pokazujących zużycie dóbr na 1 os., dział itp.; w ujęciu wartościowym, tj. wielkości nakładów finansowych na proces, dział, dzieł1 itp. Oceny działania systemu logistycznego można dokonać według kryteriów: ekonomicznych, czasowych i rzeczowych. W ramach określonej strategii logistycznej przedsiębiorstwa (31, 33, 36] należy celowo kształtować i kreować odpowiednie wskaźniki logistyczne, do których należą m.in.: skrócenie czasu przepływu i realizacji zlecenia klienta oraz czasów międzyoperacyjnych w obrębie wszystkich ogniw łańcucha logistycznego, a także redukcja zapasów magazynowych; osiągnięcie wyrównanego poziomu wykorzystania istniejących zdolności produkcyjnych i transportowych oraz wysokiego poziomu usług i stałej w realizacji procesów logistycznych, niezbędnych dla sprawnego czania dóbr w ramach określonego łai'lcucha logistycznego; Jako nadrzędne wskaźniki systemu logistycznego służące do pomiaru jego efektywności, wybrano koszty logistyki i obsługę dostaw. Całkowitą wysokość kosztów logistyki podzielono na podsystemy logistyczne: transportu, gospodarki magazynowej, magazynu i obsługi zamówieó. ch zróżnicowanie jest ujęte według faz logistyki (zaopatrzenia, produkcji, dystrybucji). D. Kisperska-Moroł1 [21] podaje, że pomiar wyników zarządzania logistycznego wymaga określenia ram pomiaru i analizy sprawności funkcjonowania systemów logistycznych. Postęp jakościowy w realizowanych procesach i prawidłowość kierunku wdrażanych zmian w ujęciu operacyjnym umożliwia zbadanie i ocenę za pomocą zestawu mierników różnorodnych aspektów procesów logistycznych i zarządzania logistycznego. Rola tych mierników w procesie zmian polega na: l) ułatwieniu komunikacji w obszarze ustalonych celów zarządzania logistycznego i znaczenia poszczególnych sposobów pomiaru; 2) identyfikacji obszarów procesów logistycznych wymagających zmian, pozwalającej jednocześnie na sprecyzowanie zakresu tych zmian; 3) zbieraniu informacji w celu zrozumienia istoty problemu i umożliwienia oceny alternatywnych rozwiązaó zmierzających do poprawy procesów logistycznych; 4) śledzeniu postępu w realizacji założonych celów zarządzania logistycznego; 5) kwantyfikacji i kompleksowego śledzenia wyników wprowadzanych zmian w logistyce. Cele stworzenia i funkcjonowania spójnego systemu mierników pomiaru realizacji procesów logistycznych należy rozumieć jako: (1) śledzenie historii funkcjonowania systemu logistycznego dla celów analizy menedżerskiej i konsumenckiej, w której chodzi głównie o pomiar poziomu obsługi i składniki kosztu logistycznego; (2) kontrolę aktualnej realizacji procesów zarządzania logistycznego w celu likwidowania znaczących odchyle11 od zadanych celów; (3) motywację personelu do podejmowania wtaściwych decyzji i działa11 w systemach logistycznych. Przy ocenie kompleksowej koncepcji integracji zarządzania logistycznego należy dokonać pomiaru skoncentrowanego na indywidualnych czynnościach logistycznych w kierunku systemu mierników całych procesów logistycznych. Mierniki poszczególnych czynności koncentrują się na sprawności i produktywl1ości podstawowych operacji związanych z realizacją zamówie11 klienta i określają 26 27

15 Mtemiki f wska:tnh<i fogisfyc.zne Zakres i istota ws!!ainików logistycznych poziom wykonania danej czynności łub jej produktywność. Mierniki procesowe zaś dotyczą satysfakcji klienta, która jest uzależniona od realizacji całego procesu zamówiei'l. z punktu widzenia zai:ząd;;~~u1ńa i'og~styc7~;1egc możemy wyróżni.ć mi~rni~'. skierowane na wnętrze firmy i jej otoczenie. Mierniki wewnętrzne_) realizacji procesow zarządzania logistycznego wyrażają: poziom obsługi klienta określający możliwości firmy w zaspokajaniu żądań klientów; efektywność procesów logistycznych w ujęciu statycznym i dynamicznym; wykorzystanie kapitału zaangażowanego w zarządzaniu i obrotowego w zapasach; ~ jakość usług mającą najbardziej procesowy charakter; aktualny koszt związany z realizacją określonych celów zarządzania logistycznego. Ocena zarządzania logistycznego skierowanego na otoczenie firmy wymaga: pomiaru percepcji klientów poprzez regularnie org~nizowan~ ankiety i w_y~ wiady, które informowałyby o stopniu odczuwanej przez 111c~1 dostępnosct informacji, umiejętności rozwiązywania problemów czy wsparciu usługowym produktu; }:. benchmarkingu zmierzającego do stałego porównywania własnej działalności operacyjnej z działaniami firm konkurencyjnych czy też firm najlepszych w danym zakresie na rynku. Do oceny systemu logistycznego przedsiębiorstwa przemysłowego można wykorzystać również uproszczony model odwzorowania rzeczywistego fizycznego przepływu materiałów i informacji (rys. 2). Model podany na rys. 2 powstał przy następujących założeniach: 1. Jest odwzorowaniem rzeczywistości i przedstawia zbiór elementów składających się na system i relacji zachodzących między obiektami. System ~a wejścia'' i wyjścia", obiekty połączone są kanałami, przez które przepływają strumienie materiałów i informacji regulowane decyzyjnymi. 2. Ma charakter dynamiczny i deterministyczny, p~kazuje wielkości zmiennych w każdym momencie czasu. Wielkości przepływu materiałów w strumieniach kształtowane są według decyzji podejmowanej na podstawie informacji o stanie systemu, jego kosztach i otoczeniu. Nie deformuje danych i przedstawia obiektywną rzeczywistość. r Logistyczny system,! SYSTEM informacyjno-decyzyjny!, >! , ZARZĄDZANA. '....!' ZAOPATRZENE STEROWANE PRODUKCJĄ.!.... '---Z~B_Y_T_-1 r ; 11' j: ~ odpady f. t * V t L....,. s_y_s_rn_m_k_o_sz_t_ó_w_l_o_g_1s_t_y_k_ Legenda: ""'""* przepływ materiałów przepływ informacji -v, przepływ decyzji - ---granica logistycznego systemu informacyjno-decyzyjnego Z: zawór regulacji Żródlo: opracowanie własne. Rys. 2. Model fizycznego przepływu materialów i informacji w systemie logistycznym przedsiębiorstwa przemysłowego W praktyce taki model ma obrazować w sposób ogólny zarys struktury systemu fizycznego przepływu materiałów i informacji, istotne fazy i miejsca przetwarzania, powiązane ze sobą przepływy: materiałów, informacji i decyzji. Pozyskane dane z pomiaru jego elementów i procesów posłużą do obliczenia wskaźników logistycznych umożliwiających ocenę systemu logistycznego przedsiębiorstwa. Podobnie w pr:z:epłyvvie ~:urtedałów możemy posłużyć się miernikami skierowanymi na wnętrze firiny i jej otoczenie. Ustalenia sytuacyjne wewnętrzne dotyczą kadr, organizacji, technologii i produktu. Miernikami produktu są: wartość, ilość, tonaż lub objętość dostarczanych materiałów do poszczególnych miejsc produkcyjnych i magazynów w określonym czasie, a także wartość, ilość, tonaż lub objętość ekspediowanych wyrobów gotowych z poszczególnych zakładów produkcyjnych ' 28 29

16 Zakres i istota ws!<ai:ników logistycznych i magazynów w określonym czasie oraz wartość kosztów logistyki w jednostkowej cenie sprzedaży produktu. Obiektami zewnętrznymi są: dostawcy, nabywcy, konkurenci i wykonawcy usług logistycznych. W przypadku dostawcy należy podać: średni czas oczekiwania na dostawy, odchylenie standardowe od średniej czasu dostawy, wartość min'lmalnej partii dostaw, liczbę wartość zwrotów do liczby wartości realizowanych dostaw. Przy nabywcy zaś: wa1iość zakupów poszczególnych klientów w określonym czasie, opłacalność poszczególnych grup klientów i oczekiwania w zakresie standardów obsługi logistycznej. Konkurentów określają: oferowane standardy obsługi logistycznej, poziom kosztów logistyki, poziom nowoczesności i efektywności organizacyjno-technicznych rozwiąza6 logistycznych. Miernikami wykonawców usług logistycznych są: ceny jednostkowe usług logistycznych, poziom zdolności przewozowo-magazynowych, oferowane standardy jakości obsługi logistycznej itp. należą: Główne zadania wskaźników wynikają z ich definicji, a do najważniejszych umiejscowienie czasowe ustępstwa dla późniejszej kontroli wyników; zagęszczenie dużej ilości danych i przygotowanie najwyższej jakości informacji; wykazanie przedsięwziętych zmian wewnątrz z oddziaływaniem na zewnątrz; przesyłanie impulsu informacji do miejsca, gdzie występują potrzeby handlowe; stworzenie bazy dla analizy i funkcji kontrolnych oraz controllingu, udostępnienie kierownictwu informacji dotyczących przepływu materiałów w fazie zaopatrzenia, produkcji i dystrybucji do podejmowania racjonalnych decyzji. Przy sporządzaniu nowych projektów rozwiązanie zadania logistycznego w zakresie przestrzennym, technicznym, organizacyjnym i ekonomicznym charakteryzuje się zbiorem parametrów - wielkości wymiernych oraz zbiorem cech trudno mierzalnych - niewymiernych. Przyporządkowane sobie parametry tworzą zbiór mierników, a ich wartości liczbowe zbiór wskaźników. Czynniki niewymierne można skwantyfikować w postaci ocen punktowych. Ujęte razem parametry, mierniki i skwantyfikowane czynniki niewymierne, podporządkowane kryteriom oceny oraz ich wagom i hierarchii, tworzą układ wartości dla suboptymalizacji wariantów projektowych dla danego zadania logistycznego, np. zakładowych układów logistycznych. Układ wartości umożliwia również ocenę wpływu otoczenia. Dla oceny i porównania wariantów projektowych w celu wybom wariantu optymalnego konieczny jest, zdaniem J. Fijałkowskiego [15], usystematyzowany układ wartości obejmujący następujące elementy: 1) parametry techniczne i ekonomiczne oraz metody ich wyznaczania; 2) mierniki oceny, powstałe w wyniku przyporządkowania sobie poszczególnych parametrów; 3) czynniki trudno mierzalne - niewymierne; 4) kryteria oceny i porównania wariantów; 5) metody oceny i porównania wariantów. Do parametrów technicznych należą: ) dobowa pracochłonność procesu przepływu materiałów (urządzeniogodz./ dobę); 2) dobowa pracochłonność procesu przepływu materiałów (roboczogodz./dobę); 3) liczba zastosowanych urządzet' na dobę (szt.); 4) liczba zatrudnionych ludzi na zmianę (osób) i wysiłek fizyczny pracowników na dobę (pracowników/dobę). Parametry ekonomiczne obejmują: ) nakłady inwestycyjne (na: elementy stałe, środki transpo1tu i urządzenia, środki sterowania); 2) dobowe koszty eksploatacyjne układu (zł/dobę). Najczęściej stosowane mierniki to: 1) miernik powierzchniowy (m 2 /kontener) i miernik kubaturowy (m 3 /j.ł.); 2) miernik kosztowy (np. koszty mechanizacji i automatyzacji procesu przepływu materiałów). Czynniki niewymierne uwzględniane przy projektowaniu systemów logistycznych to: l) niezawodność funkcjonowania (działania), miarą są zakłócenia lub stopiel1 obniżenia wydajności; 2) elastyczność układu (zdolność adaptacji i zmian obszaru działania) i możliwości rozbudowy - powiększania obszaru. stotnym sposobem oceny przedsiębiorstw są badania porównawcze. Stanowią jedną z podstaw diagnozy organizacji oraz budowy modeli teoretycznych i empirycznych. W celu ustalenia reprezentatywnych wskaźników logistycznych do oceny jako narzędzia badawczego konieczne jest posiadanie: odpowiedniego reprezentatywnego materiału porównawczego; 30 31

17 właściwego doboru przekrojów, w których dokonuje się pomiarów, gdzie pro- l!> k ces mierzenia obejmować może swoim zakresem wiele aspektów organizacyj-[ nej działalności; spójnego, usystematyzowanego zbioru kryteriów (ekonomicznych i logistycz- \ 1}ych). Mierniki oceny prawidłowości realizacji dostaw materiałowych w przedsię-f J biorstwie przemysłowym służą do określenia sprawności ich realizacji, jakości l usług dostawczych i oceny pracy pracowników. Zadaniem dodatkowym jest\! t uchwycenie danych wynikających ze zlecenia, obejmujących informacje w łat'!- : W przedsiębiorstwach przemysłowych do określania efektywności gospoda\ rowania wykorzystywany jest controlling, w tym także controlling logistyczny) klasa W controllingu logistycznym ważną kwestią jest wyraźne uchwycenie związku towarów między kosztami a czynnościami logistycznymi, przebiegającymi w poszczegóv nych łal'lcuchach logistycznych. Do ustalenia tych związków konieczne jes( Rys. 3 Systematyczne ujęcie czynności i kosztów logistyki w przedsiębiorstwie zbudowanie systemu mierników, gdzie wyjściowym działaniem jest zdefiniowanie,{ Źródł~: K. ~(owalska, Zas:osowanie systemu mierników w controllingu logistycznym. i ujęcie czynności oraz kosztów logistycznych, a także związków między tymij Matenały Międzynarodowej Konferencji Logistics'98, tom, LiM, Poznań 1998, s. 54. wielkościami, co ilustruje rys. 3. K. Kowalska [24] podaje, iż w controllingu logistycznym mierniki oceny pro- Działa.nia poprzedzające budowę systemu mierników controllingu obejmują: cesu logistycznego pełnią określone funkcje: < - zdefimowanie i ujęcie czynności logistycznych, czynników określających } operacyjną (zastosowanie mierników do ustalania celów i oceny ich realizacji);/ koszty, w. tym koszty logistyki oraz wbudowanie pozycji kosztów logistyki ).~ bodźcową (służą do bieżącej ewidencji w celu rozpoznawania wypłacalności. w warunki kosztów przedsiębiorstwa; i zmian); i ujęcie rachunku kosztów i czynności logistycznych według nośnika kosztów. i Czynności logistyczne cuchu od dostawcy do odbiorcy, dotyczące przemieszczanych dóbr i związanych J z tym kosztów, jak również czasowego przebiegu procesów i ich wydajności. : Kwantyfikacja Dane te podlegają komputerowemu odzwierciedleniu i przetworzeniu. System L--""'" czynności kontroli logistycznej (controlling) powinien uchwycić możliwie kompleksowo logistycznych i dokładnie koszty przepływu materiałów i przyporządkować je odpowiednim.. zespołom usług logistycznych i transportowych. Zakres i istota wskaźników!ogistyczrrych Cechy aktywności logistycznej Wyniki aktywności logistycznej Wielkości mierzalne aktywności logistycznej )c.. doradczą (pozwalają na ustalenie krytycznych wartości mierników jako wiei-.. Wielkościami mierzalnymi aktywności logistyki są: wa1iość, ilość czas odległ,,. lk. ' ' kości docelowych dla dziala!l cząstkowych); osc, waga'. w'.e. o~ć, klasa towarów (rys. 3). Mierniki oceniające procesy logi- } sterującą (ułatwiają procesy sterowania) i bieżącą (służą do ustalenia odchylefr sty~zne najogolniej można podzielić na: mierniki oceniające realizację procesu od planu). 1?gtstycznego w kolejnych łailcuchach logistycznych i koszty logistyki (rys. 4)2. Z punktu widzenia informacji skondensowanych w tych miernikach można{ mówić o miernikach relatywnych i absolutnych. Biorąc pod uwagę ceł, jakiemu mają służyć, rozróżnia się mierniki opisowe i normatywne Uako środki oddzia-( lywania). Ze względu na zakres ich pojemności wyróżnia się mierniki globalne ::::7"'"~~~~~~~~~i lokalne. /\Yedług J. Webera, K.J. Schmidta, Logistik: V"wog 1993, "' K. Kow '' [23 [. 32 wartość ilość czas odległość waga wielkość Koszty logistyki Obliczanie kosztów logistyki Cru/U/lagen, Konzepte, Realisierung, Wiesbaden, t 33 '~:---, ł j ł

18 :=:::;::::::.:->: f!\/bierniki oceniające procesy logistyczne Mierniki oceniające realizację procesu logistycznego Koszty logistyki w kolejnych łaiicuchach logistycznych J l J Mierniki oceniające sprnwność czynności lngistycznycl1 według faz przepływu: J Mierniki usług dostawczych własnych i obcych l według standardów: - zamówienie przyjęcie - czas dostaw i rejestracja -- niezawodność - wyładunek i pewność -- przemieszczanie dostaw -- rnagazynmvanic - clastycznośt: - kontrolowanie Jostawców - pakowanie - sprzedaż Mierniki occniąjące czas przebiegu czynności logistycznych l :: ----""'" ~ yf:: lldstawa benchmarkingu. Krytyka tradycyjnych mierników i wskaźników logistyki wynika z faktu, że firmy nie otrzymują odpowiedzi, których potrzebują dla iwiększania swej konkurencyjności. Podstawowe problemy związane z tradycyjnymi miernikami działania w sferze logistyki dotyczą następujących zarzutów: ~---J_,, ~,.,] " '* mierniki te nie mają charakteru strategicznego i nie pozwalają osiągać celów Poziom kosztów \vcdlug róznych podziałów Koszty w odniesieniu do wielkości relatywnych j j J L~----.l wyrażoue w miejsc poziomu według dniach godzinach: powstania: akty\vności: rodzajów: - czas przeładunku - zamówienie - stałe surowc6w, - przyjęcie wyrobów. 1-wyladunck - zmienne półfabrykatów - przemieszczanie - czas składowania - magazynowanie magazynowania - kontrolowanie transportu - pakowanie - sprzcdaz 1- osobowe - urządzei'1 - przetwarzania danych - budynki -itp.., '* strategicznych firmy; mierniki zachęcają do lokalnej suboptymalizacji przez śledzenie każdego indywidualnego elementu działania, co przeszkadza w całkowitym zrozumieniu efektywności firmy; związek pomiędzy krótkookresowymi miernikami a długoterminowymi rezultatami nie jest dostatecznie jasny, przy tym tradycyjne mierniki zwykle nie biorą pod uwagę potrzeb klientów; mierniki docierające wraz z informacją do górnych poziomów zarządzania nie pozwalają na podejmowanie prawidłowych decyzji; większość mierników jest dość krótkowzroczna z punktu widzenia finansów; wiele systemów pomiaru cechuje się brakiem elastyczności i ograniczonymi Rys. 4. Ogólna klasyfikacja mierników logistycznych możliwościami wykorzystania, a systemy mierników logistycznych motywują Źródło: K. Kowalska, Zastosowanie systemu mierników w controllingu logistycznym, jakość w niejednolity sposób. Materiały Międzynarodowej Konferencji Logistics'98, tom l, LiM, Poznań 1998, s 57. W ramach określonej strategii logistycznej przedsiębiorstwa należy unikać podanych zarzutów i celowo kształtować Mierniki realizacji procesu logistycznego w szczegółowym wyróżnieniu obejmujt\{:.fogistyczne, do których należą: oraz kreować odpowiednie wskaźniki mierniki oceniające sprawność czynności logistycznych (według faz przęi):> skrócenie czasu przepływu i realizacji zlecenia klienta oraz czasów międzypływu); operacyjnych w obrębie wszystkich ogniw ła'lcucha logistycznego; mierniki usług dostawczych własnych i obcych (według standardów); %;;. osiągnięcie wyrównanego poziomu wykorzystania istniejących zdolności promierniki oceniające czas przebiegu czynności logistycznych przez kolejn~ dukcyjnych i transportowych oraz wysokiego poziomu usług i stałej jakości łaflcuchy logistyczne. t w realizacji procesów logistycznych, niezbędnych dla sprawnego przemiesz- Koszty logistyki mogą być rozpatrywane jako: poziom kosztów wedłu~ czania dóbr w ramach określonego łaf1cucha logistycznego; różnych podziałów (np. rodzajów, miejsc powstawania, poziomu aktywności):l> redukcja zapasów magazynowych i minimalizacja kosztów związanych z realii koszty w odniesieniu do wielkości relatywnych (np. czynności logistycznych{:, zacją procesów logistycznych i przepływu materiałów. Systematyzacja mierników, uwzględniająca ekonomiczne aspekty procesu log!'.. Mierniki z reguły mają służyć jako podstawa w procesie podejmowania stycznego, wyróżnia podział na mierniki: (1) strukturalne i ramowe, (2~ produ~:,eę9yzji. Firmy zaś dzięki miernikom powinny otrzymywać odpowiednie zbiory tywności, (3) gospodarności i (4)jakościowe. kh zestawienie w tym ujęciu podajmi~\lfącrmacji i odpowiedzi, których potrzebują dla zwiększania swej konkurencyj- K. Kowalska [24]. jji~(?sci na rynku. Właściwe mierniki i wskaźniki mają istotne znaczenie w całym zarządzani~ / Rozsądną analizę i interpretację wartości wskaźników można przeprowadzić logistycznym. Są one przydatne w planowaniu, kontroli, sprawozdawczośc!~.afll~o na tle struktur logistycznych. Wstęp do analizy wskaźników stanowią a przede wszystkim w bieżącej działalności gospodarczej oraz trudnym proces!t,y~~~aźniki odnoszące się do: zakresu zadat'l przeznaczonych do realizacji, liczby podejmowania decyzji. W krajach rozwiniętych mierniki te z reguły służą jakmjifocy przerobowej zleceniobiorców, jak również kosztów naliczanych na dany 34 35

19 okres. Na podstawie dostępnego materiału liczbowego można tworzyć przydatne do sterowania logistyką, tj. wskaźniki produktywności, wskaźniki nomiczności (głównie koszty logistyki), wskaźniki jakości służące do stopnia osiągnięcia celu. \V koilcowym efekcie systemowi wskaźników. nych stawiane są następujące cele:,,, optymalne rozwiązanie logistycznego konfliktu celów;,, jednoznaczne określenie celów dla logistyki i poszczególnych " odpowiedzialności; wczesne rozpoznanie odchyleil, szans i ryzyka; systematyczne poszukiwanie słabych miejsc i ich przyczyn;,,, wyzwalanie potencjału racjonalizacyjnego; czytelne mierzenie wyników osiąganych przez logistykę i jej podobszary;,, ocena pracowników uwzględniająca osiągnięcia w logistyce;,,, ciągfa pomoc przy spełnianiu logistycznych zadat'l rutynowych [12]. 'Vo/S!(~Ażr'1JKÓVV T'Vo/ORZE:~E ~fys''evfmj L()GSTYCZ~rYCH Zdaniem H.-Ch. Pfohla [36), tworzenie wskaźników logistycznych powinno się przy zastosowaniu myślenia kategoriami logistycznymi. System powinien posiadać budowę o strukturze hierarchicznej, w której poszwskaźniki są powiązane ze sobą w sposób rachunkowy lub przynajmniej pod względem rzeczowym. W specyficzny sposób powinien on zaspozapotrzebowanie na informacje różnych odbiorców wskaźników. Schemat formułowania celów i wskaźników logistycznych, u podstawy którego się wszystkie możliwości wyodrębniania, pokazano na rys. 5. wskaźników logistycznych odpowiednich dla danego przedsiębiorstwa zapewnić spełnienie przez wskaźniki właściwej funkcji w kontroli procesów,.,.,. ~.~ n+ n dotyczących przestrzenno-czasowej zmiany cech materiałów, co się z funkcją zmiany ilości i gatunku. Wskaźniki globalne łub zagregowane systemem logistycznym są przeznaczone dla kierownictwa logistyki, szczegółowe dla komórek logistycznych. Strukturę systemu wskaźników rys. 6. na rys. 6 system wskaźników posiada budowę hierarchiczną, której w specyficzny sposób zaspokaja się zapotrzebowanie na informację '''''i tid' '' '"" odbiorców wskaźników. Systematyzacji wskaźników logistycznych do '''''Kt:mm10 tu za H.-Ch. Pfohlem [36) według dwóch wymiarów: przepływu materiałów i podziału na logistykę: zaopatrzenia, produkcji logistycznych, gdzie rozróżniono podsystemy: transportu, gospodarki w tym zarządzania zapasami i magazynu oraz realizacji za

20 Opis pr:teb~egu Wyprowadzenie jednego (kilku) celu (-ów) ; logistycznego (-ych) z jednego (kilku) celu (-ów) przedsiębiorstwa Przy kia dy Zabezpieczenie gotowości do świadczenia dostaw azy przepływu towarów Logistyka Logistyka zaopatrzenia produkcji Logistyka dystrybucji Logistyka przedsiębiorstwa Sformułowanie jednego (kilku) naczelnego 2 (-ych) wskaźnika (-ów) logistyki, c Poclzial na cele drugiego stopnia 3 J Sformułowanie jednego (kilku) wskaźnika (-ów) 4 celów drugiego stopnia ;..J 5 l. f. (Ewentualnie dalszy podział).}, J, Zróżnicowanie według celów przedsiębiorstwa Sformułowanie wskaźnika (-ów) 6 charakterystycznego (-ych) dla danego działu ; _± 1 Zróżnicowanie według czynników produkcyjnych, na które możliwe jest oddziaływanie Sformułowanie wskaźnika (-ów) specyficznego (-ych) dla czynników produkcyjnych w danym wymiarze 1 Ustalenie zastosowanej funkcji logistycznej (-ych) ] r- Sformułowanie wskaźnika (-ów) dla celu zastosowania określonego przez funkcje logistyki Stopiet'l gotowości do świadczenia dostaw Skrócenie czasu obiegu zamówie1 Przeciętny czas realizacji zamówienia Logistyka produkcji Przeciętny czas przebiegu każdej operacji A B c Razem A Funkcje zarządzania B C Razem Rys. 6. Struktura systemu wskaźników logistycznych Źródło: H.-Ch.Pfohl, Zarządzanie logistyką, LiM, Poznal'l 1998, s Systemy wskaźników, przedstawione dla tych podsystemów, są formułowane Środki wytwarzania dla logistyki przedsiębiorstwa oddzielnie dla każdego obszaru działat'l, poprzez wszystkie fazy logistyki. Dla poszczególnych faz tworzone są zasadniczo te same,~ cu,m,,"""'"''h,_,, w.h. w> ««««='i{ wskaźniki. Pola macierzy mogą w razie potrzeby ulegać dalszemu podziałowi. Przeciętne wykorzystanie Na rys. 6 zaznaczono podział na dwa dalsze wymiary, tj. na grupy obrotów według środków transportowych i jego rozrzut czasowy produktów i według klientów. Wszystkie wskaźniki macierzy odzwierciedlają ~.w. w.:,. ~... ~.,,<C<... m"~~ u mvą efektywność zarządzania logistyką, ale pożądane jest oddzielne rejestrowanie efektywności funkcji. Dyspozycje transportowe Ocenę efektywności procesów i systemów logistycznych można przeprowadzać w różny sposób. ilościowy pomiar i ocenę wyznacza treść terminu V""rV/.ronzmecw.iwę.t, n,,_y,_c. z a's"'('"jc'"'z"e'"k"i'"wmarnnwia """". efoktyv'!rwść, zapewniająca kompleksowość ocen w ujęciu relacji efektów do między komunikatem o nakładów ponoszonych w systemie logistycznym, co ilustruje rys. 7 [ 4]. czeniu procesów roboczych Rys. 5. Schemat przebiegu formulowania celów i wskaźników logistycznych Żródlo: H.-Ch.Pfohl, Zarządzanie logistyką, LiM, Poznań 1998, s. 21 O. :rn 39

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski LOGISTKA (wg Council of Logistics Management) to proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawności i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

13. WSKAŹNIKI LOGISTYCZNE

13. WSKAŹNIKI LOGISTYCZNE 13. WSKAŹNIKI LOGISTYCZNE 67 13.1. Cechy dobrego wskaźnika Kluczowe zagadnienie dla procesów decyzyjnych w przedsiębiorstwie ma systemowe rozpoznanie struktury i efektywności realizowanych procesów logistycznych.

Bardziej szczegółowo

Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw

Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw 1. Wymienić etapy rozwoju logistyki. 2. Podaj definicje logistyki. 3. Jakie wnioski wypływają z definicji określającej, co to jest logistyka?

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw.

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Opis Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów łańcuchów dostaw i pracowników integrujących zarządzanie rozproszonymi komórkami organizacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności działań logistycznych

Ocena efektywności działań logistycznych Wydział Ekonomiczno-Rolniczy - SGGW Dr Mariusz Maciejczak LOGISTYKA Ocena efektywności działań logistycznych Opracowanie na podstawie: materiałów z konferencji Zarządzanie Dystrybucją i Magazynowaniem,

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym TEMAT: Pojęcie logistyki,,logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej SZYMONIK http://www.gen-prof.pl/ Łódź 2015 1. Geneza i pojęcie logistyki Geneza

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Logistyka. Materiały dydaktyczne do zajęć. A. Klimek

Logistyka. Materiały dydaktyczne do zajęć. A. Klimek Logistyka Materiały dydaktyczne do zajęć A. Klimek Logistyka literatura podstawowa H.Ch. Pfohl: Systemy logistyczne. Podstawy organizacji i zarządzania Biblioteka Logistyka ILiM Poznań 1998 i następne

Bardziej szczegółowo

Planowanie logistyczne

Planowanie logistyczne Planowanie logistyczne Opis Szkolenie porusza wszelkie aspekty planowania w sferze logistyki. Podział zagadnień dotyczących planowania logistycznego w głównej części szkolenia na obszary dystrybucji, produkcji

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji KALKULACJE KOSZTÓW Jednostką kalkulacyjną jest wyrażony za pomocą odpowiedniej miary produkt pracy (wyrób gotowy, wyrób nie zakończony, usługa) stanowiący przedmiot obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy.

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy. system informatyczny wspomagający monitorowanie i planowanie zapasów w przedsiębiorstwie System informatyczny MonZa do wspomagania decyzji managerskich w obszarze zarządzania zapasami jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

Paweł Gołębiewski. Softmaks.pl Sp. z o.o. ul. Kraszewskiego 1 85-240 Bydgoszcz www.softmaks.pl kontakt@softmaks.pl

Paweł Gołębiewski. Softmaks.pl Sp. z o.o. ul. Kraszewskiego 1 85-240 Bydgoszcz www.softmaks.pl kontakt@softmaks.pl Paweł Gołębiewski Softmaks.pl Sp. z o.o. ul. Kraszewskiego 1 85-240 Bydgoszcz www.softmaks.pl kontakt@softmaks.pl Droga na szczyt Narzędzie Business Intelligence. Czyli kiedy podjąć decyzję o wdrożeniu?

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Lista wskaźników rachunku kosztów i analizy finansowej

Lista wskaźników rachunku kosztów i analizy finansowej Lista wskaźników rachunku kosztów i analizy finansowej FiM Consulting Sp. z o.o. Ul. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl 1 WPROWADZENIE DO LISTY WSKAŹNIKÓW 1. Wskaźniki - są

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

...Gospodarka Materiałowa

...Gospodarka Materiałowa 1 Gospodarka Materiałowa 3 Obsługa dokumentów magazynowych 4 Ewidencja stanów magazynowych i ich wycena 4 Inwentaryzacja 4 Definiowanie indeksów i wyrobów 5 Zaopatrzenie magazynowe 5 Kontrola jakości 5

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ

Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ www.maciejczak.pl Zapasy Zapasy w przedsiębiorstwie można tradycyjnie rozumieć jako zgromadzone dobra, które w chwili

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Opis Odwzorowanie strategii przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw na niższe poziomy zarządzania operacyjnego, wymaga w praktyce odpowiedniej organizacji

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA studia podyplomowe dla czynnych zawodowo nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Wartość dodana podejścia procesowego

Wartość dodana podejścia procesowego Zarządzanie procesami dr Mariusz Maciejczak Wartość dodana podejścia procesowego www.maciejczak.pl Wartość dodana w ujęciu ekonomicznym Wartość dodana - przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Systemy rachunku kosztów

Systemy rachunku kosztów Systemy rachunku kosztów Tradycyjny rachunek kalkulacyjny kosztów oparty na rozmiarach produkcji kalkulacja doliczeniowa (zleceniowa), doliczanie kosztów wydziałowych kalkulacja podziałowa (procesowa)

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PRZEPŁYWU MATERIAŁU W PRODUKCJI TURBIN W ROLLS-ROYCE DEUTSCHLAND LTD & CO KG

OPTYMALIZACJA PRZEPŁYWU MATERIAŁU W PRODUKCJI TURBIN W ROLLS-ROYCE DEUTSCHLAND LTD & CO KG Andrew Page Rolls-Royce Deutschland Ltd & Co KG Bernd Hentschel Technische Fachhochschule Wildau Gudrun Lindstedt Projektlogistik GmbH OPTYMALIZACJA PRZEPŁYWU MATERIAŁU W PRODUKCJI TURBIN W ROLLS-ROYCE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Opis Projektowanie i ciągła optymalizacja przepływu produktu w łańcuchu dostaw oraz działań obsługowych i koniecznych zasobów, wymaga odwzorowania

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie. Logistyka zaopatrzenia i produkcji. Gospodarka magazynowa LZIP_2_LW. dr inż. L. Wicki

Magazynowanie. Logistyka zaopatrzenia i produkcji. Gospodarka magazynowa LZIP_2_LW. dr inż. L. Wicki Logistyka zaopatrzenia i produkcji Magazynowanie dr inż. L. Wicki LZIP_2_LW Funkcjonalne rozgraniczenie systemów logistycznych Gospodarka magazynowa Zapasy magazynowe przy przepływie towarów Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA Wykład 1 WPROWADZENIE dr inż. Jarosław Zubrzycki Józef Matuszek, Mariusz Kołosowski, Zofia Krokosz-Krynke: Rachunek Kosztów dla inżynierów Wyd. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Zakupy i kooperacje. Rys.1. Okno pracy technologów opisujące szczegółowo proces produkcji Wałka fi 14 w serii 200 sztuk.

Zakupy i kooperacje. Rys.1. Okno pracy technologów opisujące szczegółowo proces produkcji Wałka fi 14 w serii 200 sztuk. Zakupy i kooperacje Wstęp Niewątpliwie, planowanie i kontrola procesów logistycznych, to nie lada wyzwanie dla przedsiębiorstw produkcyjnych. Podejmowanie trafnych decyzji zależy od bardzo wielu czynników.

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Technik logistyk 333107 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) planowania i

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności pracy. Opracowanie: Aneta Stosik

Ocena efektywności pracy. Opracowanie: Aneta Stosik Ocena efektywności pracy Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie zasobami ludzkimi Strategiczne i spójne podejście do zarządzania najbardziej wartościowymi aktywami organizacji Proces celowego grupowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O autorze. Wstęp

Spis treści. O autorze. Wstęp Spis treści O autorze Wstęp Rozdział 1. Controlling w praktyce krajów zachodnich 1.1. Wprowadzenie 1.2. Geneza i istota controllingu - obszar angloamerykański 1.3. Controlling w obszarze niemieckojęzycznym

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ.

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. P r z e r o b o w y r a c h u n e k k o s z t ó w S t r o n a 1 CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. Literatury na temat rachunkowości zarządczej i rachunku kosztów jest tak dużo, że każdy zainteresowany

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

5 Organizacja rachunkowości zagadnienia wstępne 18

5 Organizacja rachunkowości zagadnienia wstępne 18 Kluge P.D., Kużdowicz D., Kużdowicz P., Materiały do zajęć z przedmiotu Rachunkowość finansowa 29 5 Organizacja rachunkowości zagadnienia wstępne 18 5.1 Istota i zakres Do zasadniczych atrybutów wyróżniających

Bardziej szczegółowo

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy ekonomiczne (np. podatki). Z kolei zarządzanie (a dokładniej nauki

Bardziej szczegółowo

Magazyn, proces magazynowy, gospodarka magazynowa. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015

Magazyn, proces magazynowy, gospodarka magazynowa. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015 Magazyn, proces magazynowy, gospodarka magazynowa prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015 Magazyn def. (I): Wyodrębnione pomieszczenie zamknięte (budynki), przestrzeń zadaszoną

Bardziej szczegółowo

Zastosowania informatyki w gospodarce Projekt

Zastosowania informatyki w gospodarce Projekt Zastosowania informatyki w gospodarce Projekt dr inż. Marek WODA 1. Wprowadzenie Czasochłonność 2h/tydzień Obligatoryjne konto na portalu Assembla Monitoring postępu Aktywność ma wpływ na ocenę 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI.

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI. Anna Jurek 133846 Izabela Sokołowska 133991 Gr. Pon. P godz. 15.15 Procesowe Zarządzanie Przedsiębiorstwem- seminarium. Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego-

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Strategia globalna firmy a strategia logistyczna www.maciejczak.pl STRATEGIA SZTUKA WOJNY W BIZNESIE Strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SPRZEDAŻY: - struktura

ANALIZA SPRZEDAŻY: - struktura KOŁO NAUKOWE CONTROLLINGU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI ANALIZA SPRZEDAŻY: - struktura - koncentracja - kompleksowa analiza - dynamika Spis treści Wstęp 3 Analiza struktury 4 Analiza koncentracji 7 Kompleksowa

Bardziej szczegółowo

Balanced Scorecard. Zaprogramuj swoją strategię. wyceny i doradztwo finansowe modelowanie i analizy business excellence

Balanced Scorecard. Zaprogramuj swoją strategię. wyceny i doradztwo finansowe modelowanie i analizy business excellence Balanced Scorecard Zaprogramuj swoją strategię wyceny i doradztwo finansowe modelowanie i analizy business excellence Agenda Koncepcja Strategicznej Karty Wyników Mapa strategii Narzędzia ICT dla wdrożenia

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 67 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 67 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 67 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku logistyka na poziomie pierwszego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

Tabela efektów kształcenia. Kształcenie zawodowe teoretyczne

Tabela efektów kształcenia. Kształcenie zawodowe teoretyczne Tabela efektów kształcenia Tabela przyporządkowania poszczególnym przedmiotom efektów kształcenia dla zawodu: Nazwa zawodu Technik logistyk; symbol: 333107 Nazwa przedmiotu / pracowni Podstawy logistyki

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Leszno, wiosna 2011 roku Cel zajęć Ogólne zapoznanie z biznesplanem Zapoznanie z pojęciami związanymi z modelowaniem Pogłębienie znajomości

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r.

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Wytyczne dotyczące badania rocznych sprawozdań finansowych za 2015 rok samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach Projekt współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet

Bardziej szczegółowo

2. Ogólne narzędzia controllingowe

2. Ogólne narzędzia controllingowe Kluge et al.: Arbeitsmaterial Controlling w zintegrowanych systemach zarzadzania 1 Prof. dr hab. Paul-Dieter Kluge Dr inż. Krzysztof Witkowski Mgr. inż. Paweł Orzeszko Controlling w zintegrowanych systemach

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych 2 Badania marketingowe a funkcje marketingu Analiza otoczenia Analiza klientów Planowanie produktów i usług Planowanie dystrybucji Planowanie

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Wpoprzedniej części cyklu (nr 11/2009) Studium przypadku Rachunek kosztów działań w przedsiębiorstwie MK. 12 www.controlling.infor.

Wpoprzedniej części cyklu (nr 11/2009) Studium przypadku Rachunek kosztów działań w przedsiębiorstwie MK. 12 www.controlling.infor. Studium przypadku w przedsiębiorstwie MK Michał Seheńczuk konsultant w departamencie systemów Business Intelligence w ABC Akademia Sp. z o.o.; Pytania: czytelnicy.controlling@infor.pl Wdrożenie sytemu

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami logistyki

Zarządzanie kosztami logistyki Zarządzanie kosztami logistyki Opis Synchronizacja wymagań rynku z potencjałem przedsiębiorstwa wymaga racjonalnych decyzji, opartych na dobrze przygotowanych i przetworzonych informacjach. Zmieniające

Bardziej szczegółowo

Sage ERP X3 dla produkcji

Sage ERP X3 dla produkcji Wstęp Sage ERP X3 jest systemem oferującym kompleksowe rozwiązania we wszystkich obszarach związanych z zarządzaniem produktem począwszy od fazy projektowania poprzez wycenę, planowanie, realizację, rozliczenie

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI)

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) ZSI MARKETING Modułowo zorganizowany system informatyczny, obsługujący wszystkie sfery działalności przedsiębiorstwa PLANOWANIE ZAOPATRZENIE TECHNICZNE PRZYGOTOWANIE

Bardziej szczegółowo