Wiek XXI to między innymi czas troski o środowisko. Projektowanie szpitala a efektywność energetyczna. czynniki architektoniczno-funkcjonalne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wiek XXI to między innymi czas troski o środowisko. Projektowanie szpitala a efektywność energetyczna. czynniki architektoniczno-funkcjonalne"

Transkrypt

1 TEMAT NUMERU OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 Projektowanie szpitala a efektywność energetyczna czynniki architektoniczno-funkcjonalne Szpital jest miejscem ciągłej, bardzo zaawansowanej naukowo i technologicznie pracy ludzi i urządzeń. Te uwarunkowania stawiają obiekty szpitalne na pierwszych miejscach wśród najbardziej energochłonnych budynków, co z kolei powinno wymuszać działania optymalizujące środowisko pracy i technologie budynków. fot. archiwum autorów Apartamenty senioralne assisted living Wiek XXI to między innymi czas troski o środowisko. Działania ekologiczne są obecne we wszystkich dziedzinach życia nic więc dziwnego, że problemom optymalizacji energetycznej i ekologicznej obiektów medycznych poświęcono wiele pozycji naukowych, a zasady projektowania energooszczędnego są stosowane w inwestycjach medycznych. Szpitale są obiektami użyteczności publicznej o szczególnie dużym zapotrzebowaniu na energię. Działają całodobowo; jakość powietrza, wody, światła i materiałów musi odpowiadać wysokim standardom higienicznym. Stosuje się dużo materiałów jednorazowych, a procesy mycia i dezynfekcji są wykonywane niemal w sposób ciągły. W szpitalach instalowane są najnowocześniejsze urządzenia często wymagające dużych mocy zasilania. Zapewnienie odpowiedniego dla pacjentów oraz kadry środowiska pracy i leczenia, nazywanego Healing Environment, wymaga wiele troski. Korzyści wynikające ze świadomego, energooszczędnego inwestowania w obiekty medyczne są istotne na każdym z poziomów: środowiska w szpitalu, oddziaływania lokalnego, a nawet globalnego. W 2006 roku amerykański Institute of Medicine (IOM) zapoczątkował prace nad The Green Guide for Healthcare, w której to pozycji zdefiniowano podstawowe zagadnienia mające wpływ na przyjazne środowisku doc. dr inż. arch. Michał Grzymała- Kazłowski 1 mgr inż. arch. Aleksandra Ruszkowska 2 1 Master of Engineering in Hospital Designing KU Leuven, Wydział Architektury Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania 2 Archimed Sp. z o.o. Title: The design of the hospital and energy efficiency an architectural and functional factors Streszczenie Bardzo szybki rozwój technologii zarówno medycznych, jak i budowlano-instalacyjnych pozwala sformułować zasady projektowania energooszczędnego także na polu projektowania obiektów ochrony zdrowia. Szpitale zużywają bardzo dużo energii w porównaniu z innymi obiektami użyteczności publicznej, więc optymalizacja tego aspektu działania jednostek przekłada się bezpośrednio na spadek kosztów leczenia. Należy ponieść więcej czasu i nakładów na etapie projektu, by efektem końcowym był nowoczesny i oszczędny szpital. Słowa kluczowe projektowanie szpitali, systemy energooszczędne w szpitalach, oszczędne projektowanie szpitali, projektowanie obiektów medycznych oparte na dowodach, optymalizacja projektów budynków ochrony zdrowia Summary Very rapid development of technology both medical as well as construction and installation, allows the formulation of energy-efficient design principles, even in the field of health facilities design. Hospitals consume a lot of energy in comparison with other public buildings, so optimizing this aspect is key to create lean hospital. Keywords hospital design, sustainable hospital design, healthcare lean design, healthcare evidence base design, healthcare design optimization 13

2 OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 TEMAT NUMERU Atrium, Światowe Centrum Słuchu w Kajetanach i energooszczędne obiekty medyczne 1. Są to m.in.: wybór miejsca na inwestycję szpitalną, oszczędność wody, efektywność energetyczna, recykling, stosowanie materiałów naturalnych, skrócenie dróg transportu, maksymalne użycie światła dziennego, zmniejszenie ilości odpadów, używanie lokalnych i organicznych produktów spożywczych, używanie przyjaznych środowisku środków czystości. Te i inne zagadnienia poświęcone optymalizacji inwestowania i pracy w środowisku szpitalnym są tematem niniejszego artykułu. Specyfika optymalizacji obiektów medycznych Budynki szpitalne często są porównywane do budynków-maszyn, budynków-miasteczek, budynków- -królestw 2, co jest związane zarówno z funkcją (obiekt, w którym następują najważniejsze dla człowieka procesy związane z powracaniem do zdrowia lub umieraniem), wszechobecną, bardzo zaawansowaną technologią, jak i życiem ludzi przebywających czasami bardzo długo w szpitalu. Szpital nigdy nie zasypia i jest miejscem ciągłej, bardzo zaawansowanej naukowo i technologicznie pracy ludzi i urządzeń. Powyższe uwarunkowania stawiają szpitale na pierwszych miejscach najbardziej energochłonnych budynków, co z kolei powinno wymuszać działania optymalizujące środowisko pracy i technologie budynków. Uwarunkowania funkcjonalne Evidence Based Design i Lean Design Dobre zrozumienie funkcji szpitala poparte wiedzą kadr medycznych i zarządu placówki, wiedzą naukową i własnymi doświadczeniami projektowymi to podstawy projektowania optymalnego funkcjonalnie szpitala. Podejście takie nazwano Evidence Based Design. Historia tej metody projektowej wywodzi się właśnie z problematyki budowy szpitali. Jej podstawy zostały opisane przez prof. Archiebalda Cochrane a w 1972 roku 3. Szkocki medyk, widząc rosnące koszty pracy szpitala, starał się opracować zasady racjonalnego działania w obiekcie medycznym. Dla architektów kluczowe okazały się zasady pozwalające lekarzom i pacjentom podnosić efektywność leczenia przy ograniczaniu kosztów. Wielu architektów, naukowców i organizacji podjęło tę tematykę, a organizacja The Center of Health Design w 1988 roku zdefiniowała pojęcie (ang. EBD) 4 jako proces podejmowania decyzji budowania środowiska (szpitalnego) w oparciu o potwierdzone badania naukowe tak, by osiągnąć możliwie najlepsze efekty, stosując następujące kroki: zdefiniowanie celów opartych na EBD, znalezienie potwierdzonych badaniami źródeł wiedzy i istotnych dowodów, krytyczne opracowanie zebranych dowodów, stworzenie koncepcji opartej na EBD, stworzenie hipotezy, określenie czynników istotnych dla wydajności, monitorowanie projektowania i budowy, mierzenie efektów zrealizowanego obiektu. Gwałtowny rozwój i implementacja zasad EBD nastąpiły w latach , wtedy też zaczęto wydawać certyfikaty EDAC i pojawiło się dużo bardzo interesujących publikacji 5 podejmujących tematykę projektowania opartego na dowodach (POD) jak autor proponuje przetłumaczyć angielski termin. Kolejnym niezmiernie ważnym trendem projektowym jest koncepcja Lean Design, która z kolei została zaadaptowana dla potrzeb projektowania obiektów medycznych z doświadczeń przemysłu (tu znowu pojawia się analogia szpitala i maszyny). Szczególną rolę odegrały tu doświadczenia Toyoty i Taiichi Ohno, który określił zasady optymalnej produkcji w ubogiej w zasoby i wyniszczonej wojną Japonii. Szczególnie interesujące w kontekście zarządzania szpitalem jest pojęcie mudy 6, czyli marnotrawstwa. Ograniczenie mudy w zakresie oczekiwania (ang. waste of waiting), zbędnego transportu (ang. waste of transportation), zbędnego ruchu (ang. waste of motion) i niewykorzystanego potencjału pracowników (ang. waste of untapped human potential) to pola, w których architekt może dobrym projektem wesprzeć zarząd szpitala w dążeniu do optymalizacji. Koncepcja Lean Design, którą proponuje się tłumaczyć 14

3 TEMAT NUMERU OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 Powietrzne pompy ciepła jako oszczędne projektowanie, zakłada również optymalizację procesów zachodzących w budynku, co dla ochrony zdrowia może oznaczać optymalizację ruchu pacjenta, personelu w logicznym ciągu wykonywanych procedur i adekwatnym projekcie sąsiedztwa poszczególnych działów szpitala. Ważnymi aspektami są również innowacje i wsparcie consultingowe, pozwalające optymalizować w sposób ciągły i nadążający za gwałtownie rozwijającą się techniką i nauką obiekty medyczne. Dążenie do zaprojektowania oszczędnego i zoptymalizowanego szpitala jest obowiązkiem architekta. Zdanie to tylko z pozoru jest truizmem. W polskich zamówieniach publicznych problem ten jest nieobecny liczą się tylko najniższa cena projektu i najniższa cena wykonania niezmiernie rzadko właściwie ocenia się kluczowe dla późniejszego działania szpitala czynniki logistyczne. By sprostać takiemu zadaniu, należy zorganizować zespół kompetentnych ludzi związanych z projektem i stworzyć szpital na miarę, przygotowany na przyszłość. Projektując szpital, na początku ustala się, jak będzie odbywał się ruch w te jednostce jest to zdaniem autora kluczowy wskaźnik optymalnego szpitala. Ta faza projektowa wymaga współpracy projektantów, lekarzy, pielęgniarek, inżynierów i zarządu tylko taki zespół wsparty wiedzą i doświadczeniami (POD) jest w stanie zaprojektować oszczędny szpital. Właściwy łańcuch dostaw, transportu wewnątrzszpitalnego i wywozu pokaże, jak zaprojektować układ drogowy na działce oraz drogi dystrybucji i magazynowania w budynku. Analiza ruchu pacjentów zewnętrznych, przyjęć do szpitala, ruchu wewnętrznego, ruchu personelu i ruchu odwiedzających zapewnia skrócenie czasu marnotrawionego na komunikację, zmniejsza wielkość budynku i poprawia bezpieczeństwo pacjentów, dla których szybciej wykonuje się niezbędne procedury. Zabiegi takie pozwalają zaoszczędzić na: powierzchni budynku, energii potrzebnej na ogrzanie i oświetlenie, energii środków transportu, pensjach personelu w aspekcie liczby zatrudnionych osób. Co najważniejsze, właściwe i krótkie drogi emergency mogą ratować życie, pozwalając na szybką i skuteczną interwencję personelu medycznego. Projekt szpitala powinien być przygotowany na zmiany, wprowadzanie nowych funkcji, urządzeń, materiałów, instalacji bez konieczności rujnowania istniejącej struktury. Projekty zunifikowane pod względem konstrukcji (bezbelkowe), zasad prowadzenia instalacji, układu funkcjonalnego i komunikacyjnego pozwalającego na modułowe lokowanie działów szpitala dobrze poddają się modernizacjom. Pokoje i oddziały łóżkowe powinny być w miarę możliwości zunifikowane, by zapewnić elastyczność zarządzania obiektem i dawać możliwość przenoszenia pacjentów w czasie weekendów tak, by część oddziałów mogła być zamknięta. Przynosi to duże oszczędności w pensjach i energii świetlnej, cieplnej itp. Uwarunkowania budowlano-konstrukcyjne Budownictwo odpowiada za 30% zużycia surowców i 40% zużycia światowej energii 7 rosnące koszty ochrony zdrowia i obiektów związanych z tym sektorem powodują, że inwestycje szpitalne powinny być szczególnie optymalizowane pod kątem zasad zrównoważonego rozwoju. Szpital winien być projektowany i budowany tak, by zarówno koszty inwestycyjne, jak i eksploatacyjne były redukowane, lecz redukowane świadomie poprzez stosowanie technologii przyjaznych środowisku. Na świecie istnieje kilka systemów certyfikacji i oceny obiektów pod kątem przyjazności środowisku, np. BREEM (Wielka Brytania), LEED (USA), DGNB (Niemcy). Polska nie opracowała swojego standardu, lecz zasady zrównoważonego inwestowania wszędzie opierają się na podobnych kryteriach, które są bardzo istotne dla obiektów medycznych. Wymagania stawiane materiałom budowlanym nakazują stosowanie tylko tych, które posiadają atesty i certyfikaty określone w Prawie budowlanym. Jednak dla budynków szpitalnych szczególnie istotne powinny być poniższe parametry: 15

4 OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 TEMAT NUMERU Sale operacyjne, Światowe Centrum Słuchu w Kajetanach 1) bezpieczeństwo higieniczne, 2) bezpieczeństwo pożarowe, 3) trwałość, 4) izolacyjności cieplne, akustyczne. Po spełnieniu powyższych wymagań należy stosować materiały lokalne (skraca się drogi transportu), naturalne odnawialne, tworzone w sposób przyjazny dla środowiska, estetyczne, łatwe w utrzymaniu czystości lub nawet wspomagające procesy dezynfekcji (miedź, jony srebra). W szpitalach i innych obiektach ochrony zdrowia doskonale sprawdza się budownictwo modułowe i prefabrykowane. Produkowane w pobliskich fabrykach elementy budowlane charakteryzują się większą trwałością, ich produkcja jest mniej szkodliwa dla środowiska, a budowa trwa znacznie krócej. Ten sposób inwestowania wymaga precyzyjnego projektowania, jednak efekt ekonomiczny i energetyczny jest znakomity. Produkty izolacyjne stosowane w obiektach szpitalnych są w większości materiałami ogólnobudowlanymi. Ten aspekt nie budzi żadnych kontrowersji, bowiem powszechnie wiadomo, że właściwe izolacje potrafią zredukować straty energii cieplnej niemal do zera. Jest to jeden z aspektów budownictwa pasywnego. Kolejnym jest kształt budynku możliwie zwarty, bez wielkich nieracjonalnych przeszkleń. Inteligentne korzystanie z energii słonecznej pozwala w zimie polepszać bilans energetyczny, a w lecie systemy żaluzjowe chronią przed nadmiernym przegrzaniem. Pracownia Archimed stworzyła w projekcie Światowego Centrum Słuchu pierwsze atrium szpitalne w Polsce. Otwierane panele dachu pozwalają, korzystając z efektu kominowego, przewietrzać budynek w lecie, a efekt szklarniowy w zimie dogrzewa obiekt. Projektowane były również systemy żaluzji zewnętrznych i wewnętrznych niestety nie zostały do końca zrealizowane, co powoduje przegrzewanie tej przestrzenie w lecie. Atrium pozwala naturalnie doświetlać przestrzenie, które bez tego rozwiązania musiałyby być oświetlane sztucznie, co poza stratami energii przekłada się na złe samopoczucie personelu i pacjentów. Podobnie złe efekty daje projektowanie tzw. systemów dwukorytarzowych na oddziałach szpitalnych. Rozwiązanie z lat 40. ubiegłego wieku (bazujące na raczkującej i mało wydajnej wtedy klimatyzacji) pozwalało wówczas oszczędzać energię chłodzenia w Kalifornii i innych gorących stanach USA. Nieracjonalne jest jednak (choć ciągle spotykane) stosowanie tego typu rozwiązań w Polsce. Materiały wykończeniowe stosowane w placówkach medycznych są narażone na bardzo intensywne użytkowanie, a dodatkowo muszą wytrzymać codzienne zabiegi mycia i dezynfekcji. Dobierając właściwy materiał, należy wyważyć proporcje między ceną zakupu, pochodzeniem materiału (lokalny, naturalny) i jego trwałością. Specyfika szpitali powoduje, iż czasami bardziej efektywny ekonomicznie może okazać się materiał wysoko przetworzony, przywożony z daleka i zupełnie nienadający się do recyrkulacji jednak parametry trwałości i bezpieczeństwa czynią takie wybory racjonalnymi dla środowiska. Kluczowe parametry określono na początku opracowania i to one powinny być brane pod uwagę w pierwszej kolejności. Rozpatrując decyzje inwestycyjne dotyczące wyboru materiałów, tę specyfikę szpitalną należy uwzględniać zawsze na pierwszym miejscu, pamiętając o parametrach ekologicznych. Uwarunkowania instalacyjne Instalacje energooszczędne i instalacje pozyskujące energię ze źródeł odnawialnych to temat na wiele artykułów i zapewne temat dla inżynierów oraz naukowców specjalizujących się w tzw. systemach OZE (odnawialnych źródłach energii energii wiatrowej, słonecznej, wodnej, geotermalnej, biomasy i biogazu). W niniejszym artykule jedynie zaznaczono niektóre z systemów stosowanych w szpitalach: Instalacje wodno-kanalizacyjne Szpitale zużywają bardzo dużo wody, a co za tym idzie produkują dużo agresywnych i skażonych ścieków. Pierwszym polem oszczędności jest więc ograniczanie niepotrzebnego zużycia wody i jej bezpieczne i tanie pozyskiwanie. Szpitale zwykle czerpią wodę z wodociągów lub własnych ujęć. Studnie oligoceńskie dostarczają wysokiej jakości wodę, która jednak powinna 16

5 TEMAT NUMERU OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 być uzdatniana, a przynajmniej odżelaziana. Innym źródłem może być zbieranie opadów i odzyskiwanie wody z oczyszczalni ścieków. Użycie tzw. szarej wody w celu spłukiwania toalet, utrzymania czystości, podlewania zieleni itp. jest stosowane w obiektach użyteczności publicznej wymaga jednak dodatkowej instalacji. Zużycie można także ograniczać poprzez stosowanie perlatorów, automatycznych zaworów czerpalnych, oszczędnych płuczek i systemów podciśnieniowych. Instalacje ciepła i chłodu Katalog systemów i instalacji wspomagających oszczędności związane z termiką budynku jest bardzo rozbudowany. Wszystkie systemy można z powodzeniem stosować w szpitalach i oszczędności powinno generować się z każdego elementu systemu, począwszy od źródeł energii aż po elementy końcowe, czyli np. grzejniki, nawiewniki itp. Celowe jest korzystanie z odnawialnych źródeł energii, takich jak powietrzne pompy ciepła, jak i gruntowe/ wiercone pompy. Oba te systemy działają sprawnie, wspomagając bilans energetyczny obiektów. Istnieją pompy ciepła wykorzystujące wymienniki rozłożone płytko w ziemi (potrzebna duża działka) i pobierające energię ze zbiorników wodnych. Niezmiernie ważne jest, by wykorzystywać pompy ciepła także w lecie (do chłodzenia), tak by odbudowywać źródło dolne i nie dopuścić do wymrożenia gruntu. Instalacje solarne mogą dostarczać zarówno energię cieplną, jak i elektryczną, przy czym istnieje bardzo szeroka gama produktów zawierających ogniwa fotowoltaiczne począwszy od paneli montowanych na dachach lub ścianach, aż po elementy światłoczułe w oknach, elewacjach fotowoltaicznych, a nawet materiałach ściennych i dachowych zbierających energię słońca. Niezmiernie istotne jest właściwe zaprojektowanie synergii wszystkich systemów energetycznych budynku i stosowanie kogeneracji po stronie źródeł energii. Instalacje elektryczne Poza wspomnianymi wcześniej systemami solarnymi, wiatrowymi i kogeneracyjnymi duże oszczędności w szpitalu należy osiągać po stronie ograniczania zużycia energii elektrycznej. Pierwszym działającym całą dobę systemem jest oświetlenie. Ogromny postęp, który obserwujemy w ciągu ostatnich lat, przyniósł doskonałe systemy oświetlenia LED. W stosunku do tradycyjnych źródeł światła można osiągać znaczne oszczędności obowiązkowe przy projektowaniu nowych obiektów i warte rozważenia przy modernizacjach w istniejących szpitalach. Oświetlenie LED sal operacyjnych, poza elementem ekonomicznym wynikającym ze zużycia energii, daje korzyści polegające na wyeliminowaniu bardzo dużych temperatur, generowanych przez starsze typy oświetlenia, co należy korygować zwiększeniem mocy klimatyzacji. Nowoczesny sprzęt medyczny również potrafi polepszyć bilans zużycia energii elektrycznej, co czasami przesądza o możliwości realizacji inwestycji, szczególnie w sytuacjach niedoborów energii w sieciach przesyłowych. Główne zasady projektowania energooszczędnych szpitali Inwestycje szpitalne są w światowej awangardzie zmian w zakresie budowy energooszczędnych obiektów. Specyfika obiektu posiadającego tak energochłonne działy jak: sterylizacja, diagnostyka, laboratoria, bloki operacyjne i oddziały intensywnej opieki z precyzyjnie kontrolowanymi parametrami powietrza i w wysokim stopniu nasycone aparaturą i urządzeniami medycznymi, powoduje, że starania o optymalizację energetyczną przynoszą natychmiastowy i bardzo wymierny efekt. W Niemczech podjęto prace nad stworzeniem pasywnego szpitala Frankfurt Höchst Clinic. Opracowano rozkład energii znakomicie pokazujący specyfikę obiektu ochrony zdrowia w kontekście gospodarki energetycznej 8. Ryc. 1 podsumowuje analizę czynników energetycznych występujących w obiektach ochrony zdrowia. Należy jednak podkreślić, że uzyskanie optymalnego pod względem gospodarki energią szpitala powinno być pracą bardzo dużego zespołu specjalistów pracujących w tym celu. Współcześnie budowane w Europie Północnej szpitale to budynki stosunkowo niewysokie, przyjazne pacjentom i personelowi, zapewniające duży 17

6 OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 TEMAT NUMERU Rezonans magnetyczny 7 % Sterylizacja 4 % Kuchnia 9 % IT 8 % dostęp światła dziennego i zoptymalizowane pod kątem pozyskania i zużycia energii. Praca nad optymalizacją powinna zaczynać się już na etapie programowania funkcji medycznej, tak by program obiektu był koherentny i umożliwiał synergię funkcjonalną. Nowoczesne techniki projektowania oparte na zasadach BIM pozwalają taki program przełożyć na wirtualny budynek i na tym etapie podejmować decyzje zarówno funkcjonalne, jak i konstrukcyjne, instalacyjne, materiałowe i estetyczne. Zanim powstanie dokumentacja budowlana i wykonawcza, można sprawdzać warianty, konsultować rozwiązania innowacyjne i za pomocą konsultingu uzyskiwać optymalizacje, które zaowocują udaną, oszczędną realizacją szpitalną. Mamy w Polsce wszystkie niezbędne technologie, projektując szpitale, od dawna pracujemy w strukturze BIM i pokazujemy wirtualne koncepcje. Coraz częściej są one realizowane. Wielu polskich specjalistów jest w stanie zaproponować innowacyjne rozwiązania projektowe i realizacyjne, i nic nie stoi na przeszkodzie, by w Polsce powstawały najlepsze na świecie szpitale. Szkoda jedynie, że zamówienia publiczne wciąż promują zasadę: najniższa cena za projekt i wykonawstwo to jedyne kryterium wyboru. Niestety, zawsze przekłada się to na najwyższą cenę za budynek i jego eksploatację. q Inne czynniki 14 % Piśmiennictwo 1. Green Healthcare Institutions: Health Environment, and Economics Workshop. Authors of Roundtable on Enviromental Health Sciences, research and Medicine Board on Population Health and Public Health Practise, Washington DC: The National Academies Press, Shulman K.: Healing Machine. Metropoils Magazine, May Ogrzewanie 7% Oświetlenie 18 % Ryc. 1. Czynniki energetyczne w obiektach ochrony zdrowia (11) Ogrzewanie wody 12 % Klimatyzacja 6 % Wentylacja 15 % 3. Cochrane A.: Effectiveness and Efficiency: Random Reflections on Health Services. British Medical Journal, 56, p. 28 (1972). 4. EDAC Evidence-Based Design Accreditation and Certification. https://www.healthdesign.org/edac/about. 5. Ulrich R.S., Zimring C.M., Zhu X., Dubose J., Seo H.B., Choi Y.S., Quan X. and Joseph A.: A review of the research literature on evidence based healthcare design, White Paper Series 5/5, Evidence-Based Design Resources for Healthcare Executives, Center for Health Design, September Kirk Hamilton D.: Four Levels of Evidence-Based Practice. AIA Journal of Architecture. November Webster L., Steinke C.: Evidence-based design: A new direction for health care. Design Quarterly, Winter Ward Allen C. PhD (2009): Lean Product and Process Development. Cambridge, MA: The Lean Enterprise Institute. P ISBN Taiichi O.: Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production. Cambridge: Productivity Press, ISBN (wydanie japońskie: 1978, wydanie polskie: 2008). 10. Phiri M., Chen B.: Sustainability and Evidence Based Design in the Healthcare Estate, Springer New York residential_passive_house_buildings/ph_hospitals/ baseline_study_-_implementing_the_passive_house_concept_in_hospitals. Przypisy 1 Green Healthcare Institutions: Health Environment, and Economics Workshop; autorzy Roundtable on Enviromental Health Sciences, research and Medicine Board on Population Health and Public Health Practise, wyd. Washington DC: The National Academies Press, Np: Szpital Królestwo serial, reż. Lars von Trier; Healing Machine, autor Ken Shulman, Metropoils Magazine, may Effectiveness and Efficiency: Random Reflections on Health Services, autor: Archiebald Cochrane, British Medical Journal 56. str. 28 (1972). 4 EDAC Evidence-based Design Accreditation and Certification. https://www.healthdesign.org/edac/about. 5 Np.: Ulrich R.S., Zimring C.M., Zhu X., Dubose J., Seo H.B., Choi Y.S., Quan X. and Joseph A.: A review of the research literature on evidence based healthcare design. White Paper Series, 5/5, Evidence-Based Design Resources for Healthcare Executives, Center for Health Design, September 2008; Hamilton D. K.: Four Levels of Evidence- -Based Practice. AIA Journal of Architecture, November 2006; Webster L., Steinke C.: Evidence-based design: A new direction for health care. Design Quarterly, Winter Taiichi Ohno: Toyota Production System: Beyond Large- -Scale Production. Cambridge: Productivity Press, ISBN (wydanie japońskie: 1978, wydanie polskie: 2008). 7 Sustainability and Evidence Based Design in the Healthcare Estate, autorzy: Michael Phiri i bing Chen, Springer New York źródło: picopen/en_18pht_085_ag09_kah_oliver_fig_1.png?id=planning%3anon-residential_passive_house_buildings%3aph_hospitals%3abaseline_study_-_implementing_the_passive_house_concept_in_hospitals. 18

Międzynarodowa Konferencja HOSPITAL MANAGEMENT 2014 r. mgr inż. arch. Tomasz Mach

Międzynarodowa Konferencja HOSPITAL MANAGEMENT 2014 r. mgr inż. arch. Tomasz Mach Międzynarodowa Konferencja HOSPITAL MANAGEMENT 2014 r. mgr inż. arch. Tomasz Mach Istniejące w Polsce warunki społeczne i prawne umożliwiają projektowanie i realizację nowoczesnych i innowacyjnych szpitali.

Bardziej szczegółowo

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB Sylabus kursu Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych Dla Projektu ETEROB 1 Kontrolka dokumentu Informacje Kraj Polska Właściciel dokumentu BSW Data sporządzenia 23/11/2014

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU

WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU Adam Hernas Warszawa 21 luty 2013 r. www.solartime.pl PRZYCZYNY PODJĘCIA TEMATU Osiągnięcie 20 % oszczędności w zużyciu energii pierwotnej w Unii do 2020

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1 Poznań, dnia 10 luty 2011r. Zapytanie ofertowe Przedmiot zamówienia: Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej i badawczej oraz świadczenia nadzoru nad badaniami dla zadania pod nazwą: Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Festiwal Słoneczny Forum Energetyki Solarnej, Ostoja 11 maja 2012 r. Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Karolina Kurtz Katedra Dróg,

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ENERGIS. Budynek Dydaktyczno-Laboratoryjny Inżynierii Środowiska Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach.

ENERGIS. Budynek Dydaktyczno-Laboratoryjny Inżynierii Środowiska Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach. ENERGIS Budynek Dydaktyczno-Laboratoryjny Inżynierii Środowiska Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach. Przedmiot projektu ENERGIS Budowa energooszczędnego inteligentnego budynku dydaktyczno laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie OZE na przykładzie Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum

Wykorzystanie OZE na przykładzie Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum Wykorzystanie OZE na przykładzie Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum Co robimy? Koncentrujemy się na rozwoju technologii energooszczędnych oraz poszanowaniu energii w budynkach Szkolimy Badamy

Bardziej szczegółowo

Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone.

Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone. Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone. Certyfikacja BREEAM i LEED a efektywność energetyczna budynków Daniel Hojniak Grontmij Polska Poznań, październik 2014 Profil firmy 2 Założona w 1915 Wiodąca europejska

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités Maria Stankiewicz Dyrektor Anna Jaskuła Kierownik Projektów Jakie możliwości otwierają się przed miastami, które

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Jak zbudować dom poradnik

Jak zbudować dom poradnik Jak zbudować dom poradnik Technologie Koszty budowy Finansowanie inwestycji Domem energooszczędnym jest budynek, na którego ogrzanie zużywamy przynajmniej o 30% mniej energii niż w typowych budynkach,

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne szczebla lokalnego:

Dokumenty strategiczne szczebla lokalnego: Projekt załoŝeń do planu zaopatrzenia w energię cieplną, elektryczną i gaz dla obszaru Gminy Miasta Ełk Program Ochrony Środowiska Miasta Ełku na lata 2010 2013 Plan Gospodarki Odpadami dla Związku Międzygminnego

Bardziej szczegółowo

ergo energy to: www.ergoenergy.pl

ergo energy to: www.ergoenergy.pl ergo energy to: Sprzedaż energii elektrycznej na terenie całego kraju. Lider w implementacji nowatorskich rozwiązań. Realizacja projektów w ramach programów unijnych. Realizacja programów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Zmiany w edukacji w kontekście perspektyw rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii na przykładzie wyników badań Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Czym jest certyfikat BREEAM?

Czym jest certyfikat BREEAM? Czym jest certyfikat BREEAM? BREEAM jest jedną z najpopularniejszych metod oceny budynków pod względem proekologicznych rozwiązań i budownictwa odpowiedzialnego społecznie. Stworzony przez BRE (Building

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej

Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Cele i zadania zespołu ds. opracowania krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Biurowiec niskoenergetyczny i pasywny w Euro-Centrum, zastosowane technologie, doświadczenia użytkownika

Biurowiec niskoenergetyczny i pasywny w Euro-Centrum, zastosowane technologie, doświadczenia użytkownika Biurowiec niskoenergetyczny i pasywny w Euro-Centrum, zastosowane technologie, doświadczenia użytkownika dr Stanisław Grygierczyk Park Naukowo-Technologiczny Euro-Centrum 05.07.2012 r., Kraków 1. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii Anna Drążkiewicz Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Zasoby a Perspektywy

Zasoby a Perspektywy PERSPEKTYWY ROZWOJU BUDOWNICTWA NISKOENERGETYCZNEGO Dr hab. Inż. Jan Danielewicz, prof. PWr Dr inż. Małgorzata Szulgowska-Zgrzywa Zasoby a Perspektywy Regulacje prawne w zakresie ochrony cieplnej Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

efektywność energetyczna w obiektach użyteczności publicznej

efektywność energetyczna w obiektach użyteczności publicznej efektywność energetyczna w obiektach użyteczności publicznej WYBRANE ZAGADNIENIA Karolina Kurtz-Orecka dr inż., arch. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Katedra Dróg, Mostów i Materiałów

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa Racjonalizacja zużycia energii w przemyśle, bariery, instrumenty promowana i wsparcia 2011-02 - 01 Warszawa mgr inż. Mirosław

Bardziej szczegółowo

Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych

Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych Projektowanie instalacji solarnych I. S t o s o w a n i e k o l e k t o r ó w w b u d o w n i c t w i e 1. r o d z a j e s y s

Bardziej szczegółowo

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin.

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin. Zakres tematyczny: Moduł I Efektywność energetyczna praktyczne sposoby zmniejszania zużycia energii w przedsiębiorstwie. Praktyczne zmniejszenia zużycia energii w budynkach i halach przemysłowych. Instalacje

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

AUDYTY ENERGETYCZNE ORAZ ANALIZY FINANSOWE PROJEKTY TERMOMODERNIZACJI

AUDYTY ENERGETYCZNE ORAZ ANALIZY FINANSOWE PROJEKTY TERMOMODERNIZACJI NATURALNIE CIEPŁO AUDYTY ENERGETYCZNE ORAZ ANALIZY FINANSOWE PROJEKTY TERMOMODERNIZACJI Nie chcesz już dłużej marnować energii? Chciałbyś coś zmienić? Rzetelny audyt jest podstawą! Sprawdź ile możesz zaoszczędzić.

Bardziej szczegółowo

Częstochowa. miasto energetycznie świadome

Częstochowa. miasto energetycznie świadome Częstochowa miasto energetycznie świadome URZĄD D MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail: info@czestochowa.um.gov.pl BOŻENA HERBUŚ INŻYNIER

Bardziej szczegółowo

Bariery w budownictwie pasywnym Tomasz STEIDL

Bariery w budownictwie pasywnym Tomasz STEIDL POPLIECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA KATEDRA BUDOWNICTWA OGÓLNEGO i FIZYKI BUDOWLI Bariery w budownictwie pasywnym Tomasz STEIDL Inwestor słyszy Dom, który nie traci energii Dom pasywny, czyli tanie

Bardziej szczegółowo

Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii. Mgr inż.

Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii. Mgr inż. Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii Mgr inż. Maciej Muzyczuk Podstawa prawna Ustawa Prawo budowlane 7 lipca 1994,

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités Maria Stankiewicz Dyrektor Anna Jaskuła Kierownik Projektów Jakie możliwości otwierają się przed miastami, które

Bardziej szczegółowo

Mariusz Nowak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Mariusz Nowak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Inteligentne budynki (2) Źródła Loe E. C., Cost of Intelligent Buildings, Intelligent Buildings Conference, Watford, U. K., 1994 Nowak M., Zintegrowane systemy zarządzania inteligentnym budynkiem, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015 Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA Gdańsk. 10.2015 ENERGA liderem energetycznych innowacji Grupa ENERGA wykorzystując postęp technologiczny wdraża innowacje w kluczowych obszarach swojej działalności.

Bardziej szczegółowo

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna na przykładzie szkoły pasywnej w Budzowie dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska ZADANIA PRZEGRÓD PRZEŹROCZYSTYCH Przegrody przeźroczyste

Bardziej szczegółowo

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej Technik urządzeo i systemów Nauka trwa 4 lata, absolwent uzyskuje tytuł zawodowy: Technik urządzeń i systemów, wyposażony jest w wiedzę i umiejętności niezbędne do organizowania i wykonywania prac związanych

Bardziej szczegółowo

Przykłady modernizacji do stanu nzeb (przykłady głębokiej termomodernizacji z udziałem OZE) Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska.

Przykłady modernizacji do stanu nzeb (przykłady głębokiej termomodernizacji z udziałem OZE) Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska. Przykłady modernizacji do stanu nzeb (przykłady głębokiej termomodernizacji z udziałem OZE) Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska. Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska działa od 1999

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO

SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO MICHAŁ TURSKI SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO Promotor: Dr hab. inż. ROBERT SEKRET, Prof. PCz Częstochowa 2010 1 Populacja światowa i zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

RUUKKI RUUKKI SYSTEMY SOLARNE

RUUKKI RUUKKI SYSTEMY SOLARNE RUUKKI SYSTEMY SOLARNE RUUKKI SYSTEMY SOLARNE 2 Ruukki systemy solarne Skorzystaj z darmowego źródła energii Energia słoneczna Rosnące ceny energii, świadomość ekologiczna i coraz surowsze przepisy to

Bardziej szczegółowo

tekst dot. certyfikacji budynków narzędziem CESBA

tekst dot. certyfikacji budynków narzędziem CESBA Projekt CEC5: Demonstracja Efektywności Energetycznej i Wykorzystanie Odnawialnych Źródeł Energii w Budynkach Publicznych 3sCE412P3 tekst dot. certyfikacji budynków narzędziem CESBA Opracowane przez Powiślańską

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Kotłownie gazowe to alternatywne rozwiązanie dla Klientów, którzy nie mają możliwości przyłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Bardziej szczegółowo

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Stan obecny i perspektywy rozwoju systemów zarządzania środowiskowego Warszawa, 17-18.04.2012 Andrzej Ociepa,

Bardziej szczegółowo

OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika,

OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika, OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika, Dotacje o tym wszystkim opowiemy Ci podczas bezpłatnego szkolenia i indywidualnego doradztwa! Czy chcesz osiągnąć dochód pasywny, dzięki Odnawialnym Źródłom Energii?

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

www.grzejniki-dekoracyjne.pl Odczuwaj przyjemne ciepło Oszczędzaj na ogrzewaniu

www.grzejniki-dekoracyjne.pl Odczuwaj przyjemne ciepło Oszczędzaj na ogrzewaniu Odczuwaj przyjemne ciepło Oszczędzaj na ogrzewaniu Grzejnik INFRAenergy model 800-50 kolor czarny połysk INFAenergy INFRAenergy to nowoczesna firma z bogatym doświadczeniem w dziedzinie systemów grzewczych

Bardziej szczegółowo

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE)

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Opiekun

Bardziej szczegółowo

Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu

Kampania edukacyjna Każdy stopień ma znaczenie - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu W ramach kampanii edukacyjnej "Każdy stopień ma znaczenie" przeprowadzonej przez SMG/KRC

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa TOMASZ SŁUPIK Konferencja techniczna Jak obniżać koszty remontów i utrzymania

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych mgr inż. Krzysztof Szczotka www.agh.e du.pl BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach 1 W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach dr Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Gospodarki Wrocław, 21 maja 2012 roku Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce. Prezentacja programu

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce. Prezentacja programu Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce Prezentacja programu 1. Czym jest PolSEFF? PolSEFF (Polish Sustainable Energy Financing Facility) jest programem finansowania inwestycji małych

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia miasta Katowice w zakresie wzrostu efektywności energetycznej. Kurs dotyczący gospodarowania energią w gminie Szczyrk, 9 czerwca 2015r.

Doświadczenia miasta Katowice w zakresie wzrostu efektywności energetycznej. Kurs dotyczący gospodarowania energią w gminie Szczyrk, 9 czerwca 2015r. Doświadczenia miasta Katowice w zakresie wzrostu efektywności energetycznej Kurs dotyczący gospodarowania energią w gminie Szczyrk, 9 czerwca 2015r. Plan prezentacji: 1. Energia w mieście Katowice 2. Działania

Bardziej szczegółowo

budownictwo niskoenergetyczne - standard pasywny

budownictwo niskoenergetyczne - standard pasywny budownictwo niskoenergetyczne - standard pasywny 1 budownictwo zrównoważone zasada 4r zmniejszenie (reduce): materiały budowlane zużycie energii ponowne użycie (reuse): ponowne użycie materiałów recykling

Bardziej szczegółowo

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła)

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła) Czy pod względem ekonomicznym uzasadnione jest stosowanie w systemach grzewczych w Polsce sprężarkowej pompy ciepła w systemie monowalentnym czy biwalentnym? Andrzej Domian, Michał Zakrzewski Pompy ciepła,

Bardziej szczegółowo

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 9/1999, str. 18 20 dr inż. JAN GRZONKOWSKI Instytut Elektroenergetyki Politechnika Warszawska Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz Typowy

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego WM 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

TWÓRCY SZPITALNYCH WNĘTRZ

TWÓRCY SZPITALNYCH WNĘTRZ TWÓRCY SZPITALNYCH WNĘTRZ Naszą misją jest spełnianie wymagań naszych Klientów poprzez oferowanie wysokiej jakości wyrobów. 4 ALVO MEDICAL Projektuje i dostarcza innowacyjne technologie dla bloków operacyjnych,

Bardziej szczegółowo

budownictwo niskoenergetyczne

budownictwo niskoenergetyczne budownictwo niskoenergetyczne Karolina Kurtz dr inż., arch. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych diabeł tkwi w szczegółach 1 zapotrzebowanie

Bardziej szczegółowo

1 III Akademia Energooszczędności. dr inż. arch. Miłosz Lipiński www.lipinscy.pl Biuro Projektowe M.&L.Lipińscy, WROCŁAW

1 III Akademia Energooszczędności. dr inż. arch. Miłosz Lipiński www.lipinscy.pl Biuro Projektowe M.&L.Lipińscy, WROCŁAW DLACZEGO WARTO BUDOWAĆ DOMY ENERGOOSZCZĘDNE W POLSCE? 1 III Akademia Energooszczędności dr inż. arch. Miłosz Lipiński Biuro Projektowe M.&L.Lipińscy, WROCŁAW Struktura zużycia energii pierwotnej w Polsce

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie fizyka budowli Karolina Kurtz-Orecka dr inż., arch. Wydział Budownictwa i Architektury Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych 1 zużycie energii w budownictwie TRANSPORT WYDOBYCIE PRODUKCJA SKŁADOWANIE

Bardziej szczegółowo

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa Bank Ochrony Środowiska S.A. Departament Ekologii i Strategii Anna Wujec Główny Specjalista ds. inżynierii środowiska Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa 18 października 2012 r. Instrumenty

Bardziej szczegółowo

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Hydro Kit LG jest elementem kompleksowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, który

Bardziej szczegółowo

Inteligentne i Energooszczędne Oświetlenie LED

Inteligentne i Energooszczędne Oświetlenie LED Inteligentne i Energooszczędne Oświetlenie LED Inteligentne oświetlenie to ważny czynnik w ograniczeniu zużycia energii Natasza Kopczyńska Product Manager Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja rozwiąza. zań energooszczędnych, a oszczędno. dności eksploatacyjne

Optymalizacja rozwiąza. zań energooszczędnych, a oszczędno. dności eksploatacyjne Optymalizacja rozwiąza zań energooszczędnych, a oszczędno dności eksploatacyjne Bartosz PrzysięŜny Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl Plan prezentacji 1. W którą stronę idzie

Bardziej szczegółowo

1.2 Materiały wyjściowe do projektowania. 2.2 Obecne zagospodarowanie działki. 2.3 Projektowane zagospodarowanie działki

1.2 Materiały wyjściowe do projektowania. 2.2 Obecne zagospodarowanie działki. 2.3 Projektowane zagospodarowanie działki SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA: - spis elementów opisu - spis rysunków technicznych - kserokopia uprawnień projektanta - zaświadczenie z branżowej izby - mapa ewidencyjna działki nr 82/3 i 55/15 w Kartuzach

Bardziej szczegółowo

TERMOMODERNIZACJA CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW

TERMOMODERNIZACJA CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW TERMOMODERNIZACJA CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW opracował: mgr inŝ. Dariusz Jazdończyk STAN ISTNIEJĄCY GENEZA TERMOMODERNIZACJI W POLSCE KOSZTY ENERGETYCZNE BUDYNKU W UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE 4,5%

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

budownictwo niskoenergetyczne

budownictwo niskoenergetyczne budownictwo niskoenergetyczne lata 80-te XX w. Dania, Szwecja niskoenergetyczny standard budynków nowych znaczne grubości termoizolacji minimalizowanie mostków termicznych szczelność powietrzna budynków

Bardziej szczegółowo

Systemair: Technologia EC

Systemair: Technologia EC Systemair: Technologia EC Kwestia ochrony środowiska naturalnego to dziedzina wymagająca zdecydowanych i szybkich działań. Dotyczy to zwłaszcza sektora przemysłowego współodpowiedzialnego, wraz z konsumentami

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki

Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki Gliwice, 22 listopada 2013 Plan prezentacji 1. Kim jesteśmy? 2. Co zrobiliśmy? 3. Co przed nami? 2 Grupa Euro-Centrum Skoncentrowana jest

Bardziej szczegółowo

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Zygmunt Jaczkowski Prezes Zarządu Izby Przemysłowo- Handlowej w Toruniu 1 Celem audytu w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Przewodnik przedsiębiorcy Na czym polega wykorzystanie ciepła odpadowego? Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 . Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 OBSZARY EFEKTYWNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA KOMÓRKA DS. GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ/MEDIAMI EFEKTYWNOŚĆ STRATEGIA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ KONTROLING

Bardziej szczegółowo

Autodesk: Projektowanie dla środowiska

Autodesk: Projektowanie dla środowiska Insomniac Games/Sony Computer Entertainment Autodesk: Projektowanie dla środowiska Przemysław Nogaj AEC CHANNEL SALES MANAGER Image courtesy of Magna Steyr Design Model and image created by Spine 3D Images

Bardziej szczegółowo

Systemy solarne Systemy pasywne w budownictwie

Systemy solarne Systemy pasywne w budownictwie Dr inż. Mariusz Szewczyk Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Termodynamiki 35-959 Rzeszów, ul. W. Pola 2 Systemy solarne Systemy pasywne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Nagroda Fundacji Poszanowania Energii, Nagroda Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Za Nowoczesność, Najlepsza Budowa Roku 1992.

Nagroda Fundacji Poszanowania Energii, Nagroda Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Za Nowoczesność, Najlepsza Budowa Roku 1992. Raport na temat efektów wdrożenia energooszczędnego systemu ogrzewania z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii w Centrum Biznesu Exbudu w Kielcach. Autor tego opracowania inż. Lucjan Jędrzejewski prowadził

Bardziej szczegółowo

http://www.domy-pasywne.pl Opracowała: Dr inż. Teresa Rucińska

http://www.domy-pasywne.pl Opracowała: Dr inż. Teresa Rucińska http://www.domy-pasywne.pl Opracowała: Dr inż. Teresa Rucińska Zrównoważony rozwój Pojęcie "Zrównoważony rozwój", jest alternatywą pojęcia Rozwoju rabunkowego" i wywodzi się z ONZ-towskiego raportu "Nasza

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa weszła w życie 8 lipca 2010 r. ( 20 dni po opublikowaniu). Warunkowość ex ante - Dyrektywa 2010/31/UE. Kraków, 5-6 lipca 2012 r.

Dyrektywa weszła w życie 8 lipca 2010 r. ( 20 dni po opublikowaniu). Warunkowość ex ante - Dyrektywa 2010/31/UE. Kraków, 5-6 lipca 2012 r. Ministerstwo Transportu, Budownictwa I Gospodarki Morskiej Ministry of Transport, Construction and Maritime Economy Efektywność energetyczna oraz racjonalne wykorzystanie zasobów energetycznych w aspekcie

Bardziej szczegółowo

KATALOG SZKOLEŃ2013 ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W OPARCIU O EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ENERGII

KATALOG SZKOLEŃ2013 ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W OPARCIU O EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ENERGII KATALOG SZKOLEŃ2013 ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W OPARCIU O EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ENERGII Szkolenia dla pracowników i kadry zarządzającej mikro-małych-średnich przedsiębiorstw w województwie świętokrzyskim

Bardziej szczegółowo

KAMPANIA SPOŁECZNA NA RZECZ POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ BUDYNKÓW

KAMPANIA SPOŁECZNA NA RZECZ POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ BUDYNKÓW KAMPANIA SPOŁECZNA NA RZECZ POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ BUDYNKÓW CO TO JEST Szóste paliwo? Szóste paliwo to energia zaoszczędzona dzięki lepszemu standardowi energetycznemu budynków. Pod tą nazwą

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów WKiCh (03)

Projektowanie systemów WKiCh (03) Projektowanie systemów WKiCh (03) Przykłady analizy projektowej dla budynku mieszkalnego bez chłodzenia i z chłodzeniem. Prof. dr hab. inż. Edward Szczechowiak Politechnika Poznańska Wydział Budownictwa

Bardziej szczegółowo

Głęboka termomodernizacja wymagania wynikające z nowego prawodawstwa UE

Głęboka termomodernizacja wymagania wynikające z nowego prawodawstwa UE FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Głęboka termomodernizacja wymagania wynikające z nowego prawodawstwa UE Podtytuł prezentacji Edward Kolbusz Zastępca Dyrektora Departamentu Gospodarki Niskoemisyjnej NFOŚiGW

Bardziej szczegółowo