Wiek XXI to między innymi czas troski o środowisko. Projektowanie szpitala a efektywność energetyczna. czynniki architektoniczno-funkcjonalne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wiek XXI to między innymi czas troski o środowisko. Projektowanie szpitala a efektywność energetyczna. czynniki architektoniczno-funkcjonalne"

Transkrypt

1 TEMAT NUMERU OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 Projektowanie szpitala a efektywność energetyczna czynniki architektoniczno-funkcjonalne Szpital jest miejscem ciągłej, bardzo zaawansowanej naukowo i technologicznie pracy ludzi i urządzeń. Te uwarunkowania stawiają obiekty szpitalne na pierwszych miejscach wśród najbardziej energochłonnych budynków, co z kolei powinno wymuszać działania optymalizujące środowisko pracy i technologie budynków. fot. archiwum autorów Apartamenty senioralne assisted living Wiek XXI to między innymi czas troski o środowisko. Działania ekologiczne są obecne we wszystkich dziedzinach życia nic więc dziwnego, że problemom optymalizacji energetycznej i ekologicznej obiektów medycznych poświęcono wiele pozycji naukowych, a zasady projektowania energooszczędnego są stosowane w inwestycjach medycznych. Szpitale są obiektami użyteczności publicznej o szczególnie dużym zapotrzebowaniu na energię. Działają całodobowo; jakość powietrza, wody, światła i materiałów musi odpowiadać wysokim standardom higienicznym. Stosuje się dużo materiałów jednorazowych, a procesy mycia i dezynfekcji są wykonywane niemal w sposób ciągły. W szpitalach instalowane są najnowocześniejsze urządzenia często wymagające dużych mocy zasilania. Zapewnienie odpowiedniego dla pacjentów oraz kadry środowiska pracy i leczenia, nazywanego Healing Environment, wymaga wiele troski. Korzyści wynikające ze świadomego, energooszczędnego inwestowania w obiekty medyczne są istotne na każdym z poziomów: środowiska w szpitalu, oddziaływania lokalnego, a nawet globalnego. W 2006 roku amerykański Institute of Medicine (IOM) zapoczątkował prace nad The Green Guide for Healthcare, w której to pozycji zdefiniowano podstawowe zagadnienia mające wpływ na przyjazne środowisku doc. dr inż. arch. Michał Grzymała- Kazłowski 1 mgr inż. arch. Aleksandra Ruszkowska 2 1 Master of Engineering in Hospital Designing KU Leuven, Wydział Architektury Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania 2 Archimed Sp. z o.o. Title: The design of the hospital and energy efficiency an architectural and functional factors Streszczenie Bardzo szybki rozwój technologii zarówno medycznych, jak i budowlano-instalacyjnych pozwala sformułować zasady projektowania energooszczędnego także na polu projektowania obiektów ochrony zdrowia. Szpitale zużywają bardzo dużo energii w porównaniu z innymi obiektami użyteczności publicznej, więc optymalizacja tego aspektu działania jednostek przekłada się bezpośrednio na spadek kosztów leczenia. Należy ponieść więcej czasu i nakładów na etapie projektu, by efektem końcowym był nowoczesny i oszczędny szpital. Słowa kluczowe projektowanie szpitali, systemy energooszczędne w szpitalach, oszczędne projektowanie szpitali, projektowanie obiektów medycznych oparte na dowodach, optymalizacja projektów budynków ochrony zdrowia Summary Very rapid development of technology both medical as well as construction and installation, allows the formulation of energy-efficient design principles, even in the field of health facilities design. Hospitals consume a lot of energy in comparison with other public buildings, so optimizing this aspect is key to create lean hospital. Keywords hospital design, sustainable hospital design, healthcare lean design, healthcare evidence base design, healthcare design optimization 13

2 OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 TEMAT NUMERU Atrium, Światowe Centrum Słuchu w Kajetanach i energooszczędne obiekty medyczne 1. Są to m.in.: wybór miejsca na inwestycję szpitalną, oszczędność wody, efektywność energetyczna, recykling, stosowanie materiałów naturalnych, skrócenie dróg transportu, maksymalne użycie światła dziennego, zmniejszenie ilości odpadów, używanie lokalnych i organicznych produktów spożywczych, używanie przyjaznych środowisku środków czystości. Te i inne zagadnienia poświęcone optymalizacji inwestowania i pracy w środowisku szpitalnym są tematem niniejszego artykułu. Specyfika optymalizacji obiektów medycznych Budynki szpitalne często są porównywane do budynków-maszyn, budynków-miasteczek, budynków- -królestw 2, co jest związane zarówno z funkcją (obiekt, w którym następują najważniejsze dla człowieka procesy związane z powracaniem do zdrowia lub umieraniem), wszechobecną, bardzo zaawansowaną technologią, jak i życiem ludzi przebywających czasami bardzo długo w szpitalu. Szpital nigdy nie zasypia i jest miejscem ciągłej, bardzo zaawansowanej naukowo i technologicznie pracy ludzi i urządzeń. Powyższe uwarunkowania stawiają szpitale na pierwszych miejscach najbardziej energochłonnych budynków, co z kolei powinno wymuszać działania optymalizujące środowisko pracy i technologie budynków. Uwarunkowania funkcjonalne Evidence Based Design i Lean Design Dobre zrozumienie funkcji szpitala poparte wiedzą kadr medycznych i zarządu placówki, wiedzą naukową i własnymi doświadczeniami projektowymi to podstawy projektowania optymalnego funkcjonalnie szpitala. Podejście takie nazwano Evidence Based Design. Historia tej metody projektowej wywodzi się właśnie z problematyki budowy szpitali. Jej podstawy zostały opisane przez prof. Archiebalda Cochrane a w 1972 roku 3. Szkocki medyk, widząc rosnące koszty pracy szpitala, starał się opracować zasady racjonalnego działania w obiekcie medycznym. Dla architektów kluczowe okazały się zasady pozwalające lekarzom i pacjentom podnosić efektywność leczenia przy ograniczaniu kosztów. Wielu architektów, naukowców i organizacji podjęło tę tematykę, a organizacja The Center of Health Design w 1988 roku zdefiniowała pojęcie (ang. EBD) 4 jako proces podejmowania decyzji budowania środowiska (szpitalnego) w oparciu o potwierdzone badania naukowe tak, by osiągnąć możliwie najlepsze efekty, stosując następujące kroki: zdefiniowanie celów opartych na EBD, znalezienie potwierdzonych badaniami źródeł wiedzy i istotnych dowodów, krytyczne opracowanie zebranych dowodów, stworzenie koncepcji opartej na EBD, stworzenie hipotezy, określenie czynników istotnych dla wydajności, monitorowanie projektowania i budowy, mierzenie efektów zrealizowanego obiektu. Gwałtowny rozwój i implementacja zasad EBD nastąpiły w latach , wtedy też zaczęto wydawać certyfikaty EDAC i pojawiło się dużo bardzo interesujących publikacji 5 podejmujących tematykę projektowania opartego na dowodach (POD) jak autor proponuje przetłumaczyć angielski termin. Kolejnym niezmiernie ważnym trendem projektowym jest koncepcja Lean Design, która z kolei została zaadaptowana dla potrzeb projektowania obiektów medycznych z doświadczeń przemysłu (tu znowu pojawia się analogia szpitala i maszyny). Szczególną rolę odegrały tu doświadczenia Toyoty i Taiichi Ohno, który określił zasady optymalnej produkcji w ubogiej w zasoby i wyniszczonej wojną Japonii. Szczególnie interesujące w kontekście zarządzania szpitalem jest pojęcie mudy 6, czyli marnotrawstwa. Ograniczenie mudy w zakresie oczekiwania (ang. waste of waiting), zbędnego transportu (ang. waste of transportation), zbędnego ruchu (ang. waste of motion) i niewykorzystanego potencjału pracowników (ang. waste of untapped human potential) to pola, w których architekt może dobrym projektem wesprzeć zarząd szpitala w dążeniu do optymalizacji. Koncepcja Lean Design, którą proponuje się tłumaczyć 14

3 TEMAT NUMERU OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 Powietrzne pompy ciepła jako oszczędne projektowanie, zakłada również optymalizację procesów zachodzących w budynku, co dla ochrony zdrowia może oznaczać optymalizację ruchu pacjenta, personelu w logicznym ciągu wykonywanych procedur i adekwatnym projekcie sąsiedztwa poszczególnych działów szpitala. Ważnymi aspektami są również innowacje i wsparcie consultingowe, pozwalające optymalizować w sposób ciągły i nadążający za gwałtownie rozwijającą się techniką i nauką obiekty medyczne. Dążenie do zaprojektowania oszczędnego i zoptymalizowanego szpitala jest obowiązkiem architekta. Zdanie to tylko z pozoru jest truizmem. W polskich zamówieniach publicznych problem ten jest nieobecny liczą się tylko najniższa cena projektu i najniższa cena wykonania niezmiernie rzadko właściwie ocenia się kluczowe dla późniejszego działania szpitala czynniki logistyczne. By sprostać takiemu zadaniu, należy zorganizować zespół kompetentnych ludzi związanych z projektem i stworzyć szpital na miarę, przygotowany na przyszłość. Projektując szpital, na początku ustala się, jak będzie odbywał się ruch w te jednostce jest to zdaniem autora kluczowy wskaźnik optymalnego szpitala. Ta faza projektowa wymaga współpracy projektantów, lekarzy, pielęgniarek, inżynierów i zarządu tylko taki zespół wsparty wiedzą i doświadczeniami (POD) jest w stanie zaprojektować oszczędny szpital. Właściwy łańcuch dostaw, transportu wewnątrzszpitalnego i wywozu pokaże, jak zaprojektować układ drogowy na działce oraz drogi dystrybucji i magazynowania w budynku. Analiza ruchu pacjentów zewnętrznych, przyjęć do szpitala, ruchu wewnętrznego, ruchu personelu i ruchu odwiedzających zapewnia skrócenie czasu marnotrawionego na komunikację, zmniejsza wielkość budynku i poprawia bezpieczeństwo pacjentów, dla których szybciej wykonuje się niezbędne procedury. Zabiegi takie pozwalają zaoszczędzić na: powierzchni budynku, energii potrzebnej na ogrzanie i oświetlenie, energii środków transportu, pensjach personelu w aspekcie liczby zatrudnionych osób. Co najważniejsze, właściwe i krótkie drogi emergency mogą ratować życie, pozwalając na szybką i skuteczną interwencję personelu medycznego. Projekt szpitala powinien być przygotowany na zmiany, wprowadzanie nowych funkcji, urządzeń, materiałów, instalacji bez konieczności rujnowania istniejącej struktury. Projekty zunifikowane pod względem konstrukcji (bezbelkowe), zasad prowadzenia instalacji, układu funkcjonalnego i komunikacyjnego pozwalającego na modułowe lokowanie działów szpitala dobrze poddają się modernizacjom. Pokoje i oddziały łóżkowe powinny być w miarę możliwości zunifikowane, by zapewnić elastyczność zarządzania obiektem i dawać możliwość przenoszenia pacjentów w czasie weekendów tak, by część oddziałów mogła być zamknięta. Przynosi to duże oszczędności w pensjach i energii świetlnej, cieplnej itp. Uwarunkowania budowlano-konstrukcyjne Budownictwo odpowiada za 30% zużycia surowców i 40% zużycia światowej energii 7 rosnące koszty ochrony zdrowia i obiektów związanych z tym sektorem powodują, że inwestycje szpitalne powinny być szczególnie optymalizowane pod kątem zasad zrównoważonego rozwoju. Szpital winien być projektowany i budowany tak, by zarówno koszty inwestycyjne, jak i eksploatacyjne były redukowane, lecz redukowane świadomie poprzez stosowanie technologii przyjaznych środowisku. Na świecie istnieje kilka systemów certyfikacji i oceny obiektów pod kątem przyjazności środowisku, np. BREEM (Wielka Brytania), LEED (USA), DGNB (Niemcy). Polska nie opracowała swojego standardu, lecz zasady zrównoważonego inwestowania wszędzie opierają się na podobnych kryteriach, które są bardzo istotne dla obiektów medycznych. Wymagania stawiane materiałom budowlanym nakazują stosowanie tylko tych, które posiadają atesty i certyfikaty określone w Prawie budowlanym. Jednak dla budynków szpitalnych szczególnie istotne powinny być poniższe parametry: 15

4 OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 TEMAT NUMERU Sale operacyjne, Światowe Centrum Słuchu w Kajetanach 1) bezpieczeństwo higieniczne, 2) bezpieczeństwo pożarowe, 3) trwałość, 4) izolacyjności cieplne, akustyczne. Po spełnieniu powyższych wymagań należy stosować materiały lokalne (skraca się drogi transportu), naturalne odnawialne, tworzone w sposób przyjazny dla środowiska, estetyczne, łatwe w utrzymaniu czystości lub nawet wspomagające procesy dezynfekcji (miedź, jony srebra). W szpitalach i innych obiektach ochrony zdrowia doskonale sprawdza się budownictwo modułowe i prefabrykowane. Produkowane w pobliskich fabrykach elementy budowlane charakteryzują się większą trwałością, ich produkcja jest mniej szkodliwa dla środowiska, a budowa trwa znacznie krócej. Ten sposób inwestowania wymaga precyzyjnego projektowania, jednak efekt ekonomiczny i energetyczny jest znakomity. Produkty izolacyjne stosowane w obiektach szpitalnych są w większości materiałami ogólnobudowlanymi. Ten aspekt nie budzi żadnych kontrowersji, bowiem powszechnie wiadomo, że właściwe izolacje potrafią zredukować straty energii cieplnej niemal do zera. Jest to jeden z aspektów budownictwa pasywnego. Kolejnym jest kształt budynku możliwie zwarty, bez wielkich nieracjonalnych przeszkleń. Inteligentne korzystanie z energii słonecznej pozwala w zimie polepszać bilans energetyczny, a w lecie systemy żaluzjowe chronią przed nadmiernym przegrzaniem. Pracownia Archimed stworzyła w projekcie Światowego Centrum Słuchu pierwsze atrium szpitalne w Polsce. Otwierane panele dachu pozwalają, korzystając z efektu kominowego, przewietrzać budynek w lecie, a efekt szklarniowy w zimie dogrzewa obiekt. Projektowane były również systemy żaluzji zewnętrznych i wewnętrznych niestety nie zostały do końca zrealizowane, co powoduje przegrzewanie tej przestrzenie w lecie. Atrium pozwala naturalnie doświetlać przestrzenie, które bez tego rozwiązania musiałyby być oświetlane sztucznie, co poza stratami energii przekłada się na złe samopoczucie personelu i pacjentów. Podobnie złe efekty daje projektowanie tzw. systemów dwukorytarzowych na oddziałach szpitalnych. Rozwiązanie z lat 40. ubiegłego wieku (bazujące na raczkującej i mało wydajnej wtedy klimatyzacji) pozwalało wówczas oszczędzać energię chłodzenia w Kalifornii i innych gorących stanach USA. Nieracjonalne jest jednak (choć ciągle spotykane) stosowanie tego typu rozwiązań w Polsce. Materiały wykończeniowe stosowane w placówkach medycznych są narażone na bardzo intensywne użytkowanie, a dodatkowo muszą wytrzymać codzienne zabiegi mycia i dezynfekcji. Dobierając właściwy materiał, należy wyważyć proporcje między ceną zakupu, pochodzeniem materiału (lokalny, naturalny) i jego trwałością. Specyfika szpitali powoduje, iż czasami bardziej efektywny ekonomicznie może okazać się materiał wysoko przetworzony, przywożony z daleka i zupełnie nienadający się do recyrkulacji jednak parametry trwałości i bezpieczeństwa czynią takie wybory racjonalnymi dla środowiska. Kluczowe parametry określono na początku opracowania i to one powinny być brane pod uwagę w pierwszej kolejności. Rozpatrując decyzje inwestycyjne dotyczące wyboru materiałów, tę specyfikę szpitalną należy uwzględniać zawsze na pierwszym miejscu, pamiętając o parametrach ekologicznych. Uwarunkowania instalacyjne Instalacje energooszczędne i instalacje pozyskujące energię ze źródeł odnawialnych to temat na wiele artykułów i zapewne temat dla inżynierów oraz naukowców specjalizujących się w tzw. systemach OZE (odnawialnych źródłach energii energii wiatrowej, słonecznej, wodnej, geotermalnej, biomasy i biogazu). W niniejszym artykule jedynie zaznaczono niektóre z systemów stosowanych w szpitalach: Instalacje wodno-kanalizacyjne Szpitale zużywają bardzo dużo wody, a co za tym idzie produkują dużo agresywnych i skażonych ścieków. Pierwszym polem oszczędności jest więc ograniczanie niepotrzebnego zużycia wody i jej bezpieczne i tanie pozyskiwanie. Szpitale zwykle czerpią wodę z wodociągów lub własnych ujęć. Studnie oligoceńskie dostarczają wysokiej jakości wodę, która jednak powinna 16

5 TEMAT NUMERU OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 być uzdatniana, a przynajmniej odżelaziana. Innym źródłem może być zbieranie opadów i odzyskiwanie wody z oczyszczalni ścieków. Użycie tzw. szarej wody w celu spłukiwania toalet, utrzymania czystości, podlewania zieleni itp. jest stosowane w obiektach użyteczności publicznej wymaga jednak dodatkowej instalacji. Zużycie można także ograniczać poprzez stosowanie perlatorów, automatycznych zaworów czerpalnych, oszczędnych płuczek i systemów podciśnieniowych. Instalacje ciepła i chłodu Katalog systemów i instalacji wspomagających oszczędności związane z termiką budynku jest bardzo rozbudowany. Wszystkie systemy można z powodzeniem stosować w szpitalach i oszczędności powinno generować się z każdego elementu systemu, począwszy od źródeł energii aż po elementy końcowe, czyli np. grzejniki, nawiewniki itp. Celowe jest korzystanie z odnawialnych źródeł energii, takich jak powietrzne pompy ciepła, jak i gruntowe/ wiercone pompy. Oba te systemy działają sprawnie, wspomagając bilans energetyczny obiektów. Istnieją pompy ciepła wykorzystujące wymienniki rozłożone płytko w ziemi (potrzebna duża działka) i pobierające energię ze zbiorników wodnych. Niezmiernie ważne jest, by wykorzystywać pompy ciepła także w lecie (do chłodzenia), tak by odbudowywać źródło dolne i nie dopuścić do wymrożenia gruntu. Instalacje solarne mogą dostarczać zarówno energię cieplną, jak i elektryczną, przy czym istnieje bardzo szeroka gama produktów zawierających ogniwa fotowoltaiczne począwszy od paneli montowanych na dachach lub ścianach, aż po elementy światłoczułe w oknach, elewacjach fotowoltaicznych, a nawet materiałach ściennych i dachowych zbierających energię słońca. Niezmiernie istotne jest właściwe zaprojektowanie synergii wszystkich systemów energetycznych budynku i stosowanie kogeneracji po stronie źródeł energii. Instalacje elektryczne Poza wspomnianymi wcześniej systemami solarnymi, wiatrowymi i kogeneracyjnymi duże oszczędności w szpitalu należy osiągać po stronie ograniczania zużycia energii elektrycznej. Pierwszym działającym całą dobę systemem jest oświetlenie. Ogromny postęp, który obserwujemy w ciągu ostatnich lat, przyniósł doskonałe systemy oświetlenia LED. W stosunku do tradycyjnych źródeł światła można osiągać znaczne oszczędności obowiązkowe przy projektowaniu nowych obiektów i warte rozważenia przy modernizacjach w istniejących szpitalach. Oświetlenie LED sal operacyjnych, poza elementem ekonomicznym wynikającym ze zużycia energii, daje korzyści polegające na wyeliminowaniu bardzo dużych temperatur, generowanych przez starsze typy oświetlenia, co należy korygować zwiększeniem mocy klimatyzacji. Nowoczesny sprzęt medyczny również potrafi polepszyć bilans zużycia energii elektrycznej, co czasami przesądza o możliwości realizacji inwestycji, szczególnie w sytuacjach niedoborów energii w sieciach przesyłowych. Główne zasady projektowania energooszczędnych szpitali Inwestycje szpitalne są w światowej awangardzie zmian w zakresie budowy energooszczędnych obiektów. Specyfika obiektu posiadającego tak energochłonne działy jak: sterylizacja, diagnostyka, laboratoria, bloki operacyjne i oddziały intensywnej opieki z precyzyjnie kontrolowanymi parametrami powietrza i w wysokim stopniu nasycone aparaturą i urządzeniami medycznymi, powoduje, że starania o optymalizację energetyczną przynoszą natychmiastowy i bardzo wymierny efekt. W Niemczech podjęto prace nad stworzeniem pasywnego szpitala Frankfurt Höchst Clinic. Opracowano rozkład energii znakomicie pokazujący specyfikę obiektu ochrony zdrowia w kontekście gospodarki energetycznej 8. Ryc. 1 podsumowuje analizę czynników energetycznych występujących w obiektach ochrony zdrowia. Należy jednak podkreślić, że uzyskanie optymalnego pod względem gospodarki energią szpitala powinno być pracą bardzo dużego zespołu specjalistów pracujących w tym celu. Współcześnie budowane w Europie Północnej szpitale to budynki stosunkowo niewysokie, przyjazne pacjentom i personelowi, zapewniające duży 17

6 OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 7-8/2015 TEMAT NUMERU Rezonans magnetyczny 7 % Sterylizacja 4 % Kuchnia 9 % IT 8 % dostęp światła dziennego i zoptymalizowane pod kątem pozyskania i zużycia energii. Praca nad optymalizacją powinna zaczynać się już na etapie programowania funkcji medycznej, tak by program obiektu był koherentny i umożliwiał synergię funkcjonalną. Nowoczesne techniki projektowania oparte na zasadach BIM pozwalają taki program przełożyć na wirtualny budynek i na tym etapie podejmować decyzje zarówno funkcjonalne, jak i konstrukcyjne, instalacyjne, materiałowe i estetyczne. Zanim powstanie dokumentacja budowlana i wykonawcza, można sprawdzać warianty, konsultować rozwiązania innowacyjne i za pomocą konsultingu uzyskiwać optymalizacje, które zaowocują udaną, oszczędną realizacją szpitalną. Mamy w Polsce wszystkie niezbędne technologie, projektując szpitale, od dawna pracujemy w strukturze BIM i pokazujemy wirtualne koncepcje. Coraz częściej są one realizowane. Wielu polskich specjalistów jest w stanie zaproponować innowacyjne rozwiązania projektowe i realizacyjne, i nic nie stoi na przeszkodzie, by w Polsce powstawały najlepsze na świecie szpitale. Szkoda jedynie, że zamówienia publiczne wciąż promują zasadę: najniższa cena za projekt i wykonawstwo to jedyne kryterium wyboru. Niestety, zawsze przekłada się to na najwyższą cenę za budynek i jego eksploatację. q Inne czynniki 14 % Piśmiennictwo 1. Green Healthcare Institutions: Health Environment, and Economics Workshop. Authors of Roundtable on Enviromental Health Sciences, research and Medicine Board on Population Health and Public Health Practise, Washington DC: The National Academies Press, Shulman K.: Healing Machine. Metropoils Magazine, May Ogrzewanie 7% Oświetlenie 18 % Ryc. 1. Czynniki energetyczne w obiektach ochrony zdrowia (11) Ogrzewanie wody 12 % Klimatyzacja 6 % Wentylacja 15 % 3. Cochrane A.: Effectiveness and Efficiency: Random Reflections on Health Services. British Medical Journal, 56, p. 28 (1972). 4. EDAC Evidence-Based Design Accreditation and Certification. https://www.healthdesign.org/edac/about. 5. Ulrich R.S., Zimring C.M., Zhu X., Dubose J., Seo H.B., Choi Y.S., Quan X. and Joseph A.: A review of the research literature on evidence based healthcare design, White Paper Series 5/5, Evidence-Based Design Resources for Healthcare Executives, Center for Health Design, September Kirk Hamilton D.: Four Levels of Evidence-Based Practice. AIA Journal of Architecture. November Webster L., Steinke C.: Evidence-based design: A new direction for health care. Design Quarterly, Winter Ward Allen C. PhD (2009): Lean Product and Process Development. Cambridge, MA: The Lean Enterprise Institute. P ISBN Taiichi O.: Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production. Cambridge: Productivity Press, ISBN (wydanie japońskie: 1978, wydanie polskie: 2008). 10. Phiri M., Chen B.: Sustainability and Evidence Based Design in the Healthcare Estate, Springer New York residential_passive_house_buildings/ph_hospitals/ baseline_study_-_implementing_the_passive_house_concept_in_hospitals. Przypisy 1 Green Healthcare Institutions: Health Environment, and Economics Workshop; autorzy Roundtable on Enviromental Health Sciences, research and Medicine Board on Population Health and Public Health Practise, wyd. Washington DC: The National Academies Press, Np: Szpital Królestwo serial, reż. Lars von Trier; Healing Machine, autor Ken Shulman, Metropoils Magazine, may Effectiveness and Efficiency: Random Reflections on Health Services, autor: Archiebald Cochrane, British Medical Journal 56. str. 28 (1972). 4 EDAC Evidence-based Design Accreditation and Certification. https://www.healthdesign.org/edac/about. 5 Np.: Ulrich R.S., Zimring C.M., Zhu X., Dubose J., Seo H.B., Choi Y.S., Quan X. and Joseph A.: A review of the research literature on evidence based healthcare design. White Paper Series, 5/5, Evidence-Based Design Resources for Healthcare Executives, Center for Health Design, September 2008; Hamilton D. K.: Four Levels of Evidence- -Based Practice. AIA Journal of Architecture, November 2006; Webster L., Steinke C.: Evidence-based design: A new direction for health care. Design Quarterly, Winter Taiichi Ohno: Toyota Production System: Beyond Large- -Scale Production. Cambridge: Productivity Press, ISBN (wydanie japońskie: 1978, wydanie polskie: 2008). 7 Sustainability and Evidence Based Design in the Healthcare Estate, autorzy: Michael Phiri i bing Chen, Springer New York źródło: picopen/en_18pht_085_ag09_kah_oliver_fig_1.png?id=planning%3anon-residential_passive_house_buildings%3aph_hospitals%3abaseline_study_-_implementing_the_passive_house_concept_in_hospitals. 18

Międzynarodowa Konferencja HOSPITAL MANAGEMENT 2014 r. mgr inż. arch. Tomasz Mach

Międzynarodowa Konferencja HOSPITAL MANAGEMENT 2014 r. mgr inż. arch. Tomasz Mach Międzynarodowa Konferencja HOSPITAL MANAGEMENT 2014 r. mgr inż. arch. Tomasz Mach Istniejące w Polsce warunki społeczne i prawne umożliwiają projektowanie i realizację nowoczesnych i innowacyjnych szpitali.

Bardziej szczegółowo

Czy możliwe jest wybudowanie w Polsce domu o zerowym lub ujemnym zapotrzebowaniu na energię?

Czy możliwe jest wybudowanie w Polsce domu o zerowym lub ujemnym zapotrzebowaniu na energię? Czy możliwe jest wybudowanie w Polsce domu o zerowym lub ujemnym zapotrzebowaniu na energię? Budynki o ujemnym potencjale energetycznym są szczytem w dążeniu do oszczędności energetycznych w budownictwie.

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła -uwarunkowania rozwoju w Europie i Polsce

Pompy ciepła -uwarunkowania rozwoju w Europie i Polsce Pompy ciepła -uwarunkowania rozwoju w Europie i Polsce Obecnie, liczba sprzedawanych pomp ciepła w Polsce jest podobna do poziomu sprzedaży w Niemczech sprzed 10 lat. W 2000 roku sprzedawano tam ok. 5000

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB Sylabus kursu Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych Dla Projektu ETEROB 1 Kontrolka dokumentu Informacje Kraj Polska Właściciel dokumentu BSW Data sporządzenia 23/11/2014

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ SZPITALA

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ SZPITALA POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ SZPITALA Poprawę efektywności energetycznej budynków szpitala osiągnięto przez: Ocieplenie budynków Wymianę okien i drzwi zewnętrznych Modernizację instalacji centralnego

Bardziej szczegółowo

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Festiwal Słoneczny Forum Energetyki Solarnej, Ostoja 11 maja 2012 r. Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Karolina Kurtz Katedra Dróg,

Bardziej szczegółowo

Lidl zaprezentował "sklep przyszłości". Zobacz zdjęcia 600. placówki sieci w Polsce

Lidl zaprezentował sklep przyszłości. Zobacz zdjęcia 600. placówki sieci w Polsce Lidl zaprezentował "sklep przyszłości". Zobacz zdjęcia 600. placówki sieci w Polsce data aktualizacji: 2016.10.20 Sieć Lidl otworzyła 20 października w Poznaniu swój 600. sklep w Polsce. Placówka zaaranżowana

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU

WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU Adam Hernas Warszawa 21 luty 2013 r. www.solartime.pl PRZYCZYNY PODJĘCIA TEMATU Osiągnięcie 20 % oszczędności w zużyciu energii pierwotnej w Unii do 2020

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

5.5. Możliwości wpływu na zużycie energii w fazie wznoszenia

5.5. Możliwości wpływu na zużycie energii w fazie wznoszenia SPIS TREŚCI Przedmowa... 11 Podstawowe określenia... 13 Podstawowe oznaczenia... 18 1. WSTĘP... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Energia w obiektach budowlanych... 24 1.3. Obszary wpływu na zużycie energii

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1 Poznań, dnia 10 luty 2011r. Zapytanie ofertowe Przedmiot zamówienia: Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej i badawczej oraz świadczenia nadzoru nad badaniami dla zadania pod nazwą: Stworzenie

Bardziej szczegółowo

ZrównowaŜony rozwój budynki przyszłości czyli Model Homes 2020 VELUX/MKK/BRANDING DENMARK/

ZrównowaŜony rozwój budynki przyszłości czyli Model Homes 2020 VELUX/MKK/BRANDING DENMARK/ ZrównowaŜony rozwój budynki przyszłości czyli Model Homes 2020 VELUX/MKK/BRANDING DENMARK/20102009 1 Wyzwania, którym musi sprostać budownictwo 90% naszego czasu spędzamy w budynkach Budynki zuŝywają aŝ

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie OZE na przykładzie Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum

Wykorzystanie OZE na przykładzie Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum Wykorzystanie OZE na przykładzie Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum Co robimy? Koncentrujemy się na rozwoju technologii energooszczędnych oraz poszanowaniu energii w budynkach Szkolimy Badamy

Bardziej szczegółowo

ENERGIS. Budynek Dydaktyczno-Laboratoryjny Inżynierii Środowiska Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach.

ENERGIS. Budynek Dydaktyczno-Laboratoryjny Inżynierii Środowiska Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach. ENERGIS Budynek Dydaktyczno-Laboratoryjny Inżynierii Środowiska Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach. Przedmiot projektu ENERGIS Budowa energooszczędnego inteligentnego budynku dydaktyczno laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone.

Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone. Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone. Certyfikacja BREEAM i LEED a efektywność energetyczna budynków Daniel Hojniak Grontmij Polska Poznań, październik 2014 Profil firmy 2 Założona w 1915 Wiodąca europejska

Bardziej szczegółowo

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa Racjonalizacja zużycia energii w przemyśle, bariery, instrumenty promowana i wsparcia 2011-02 - 01 Warszawa mgr inż. Mirosław

Bardziej szczegółowo

Czym jest certyfikat BREEAM?

Czym jest certyfikat BREEAM? Czym jest certyfikat BREEAM? BREEAM jest jedną z najpopularniejszych metod oceny budynków pod względem proekologicznych rozwiązań i budownictwa odpowiedzialnego społecznie. Stworzony przez BRE (Building

Bardziej szczegółowo

Modelowe ISE dla Resortu Turystyki SPA

Modelowe ISE dla Resortu Turystyki SPA Modelowe ISE dla Resortu Turystyki SPA Spotkanie klastra seanergia Kołobrzeg, dnia 27-28 marca 2014 Opracował: Radosław Silski Marcin Wolny Projekt ISE Resort SPA Założenia programu ISE Eliminacja zagrożeń

Bardziej szczegółowo

Jak zbudować dom poradnik

Jak zbudować dom poradnik Jak zbudować dom poradnik Technologie Koszty budowy Finansowanie inwestycji Domem energooszczędnym jest budynek, na którego ogrzanie zużywamy przynajmniej o 30% mniej energii niż w typowych budynkach,

Bardziej szczegółowo

Biurowiec niskoenergetyczny i pasywny w Euro-Centrum, zastosowane technologie, doświadczenia użytkownika

Biurowiec niskoenergetyczny i pasywny w Euro-Centrum, zastosowane technologie, doświadczenia użytkownika Biurowiec niskoenergetyczny i pasywny w Euro-Centrum, zastosowane technologie, doświadczenia użytkownika dr Stanisław Grygierczyk Park Naukowo-Technologiczny Euro-Centrum 05.07.2012 r., Kraków 1. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne szczebla lokalnego:

Dokumenty strategiczne szczebla lokalnego: Projekt załoŝeń do planu zaopatrzenia w energię cieplną, elektryczną i gaz dla obszaru Gminy Miasta Ełk Program Ochrony Środowiska Miasta Ełku na lata 2010 2013 Plan Gospodarki Odpadami dla Związku Międzygminnego

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

BIM jako techniczna platforma Zintegrowanej Realizacji Przedsięwzięcia (IPD - Integrated Project Delivery)

BIM jako techniczna platforma Zintegrowanej Realizacji Przedsięwzięcia (IPD - Integrated Project Delivery) BIM jako techniczna platforma Zintegrowanej Realizacji Przedsięwzięcia (IPD - Integrated Project Delivery) Dr inż. Michał Juszczyk Politechnika Krakowska Wydział Inżynierii Lądowej Zakład Technologii i

Bardziej szczegółowo

Inteligentny dom plus-energetyczny. Ryszard Mocha Marta Mastalerska Michał Zakrzewski

Inteligentny dom plus-energetyczny. Ryszard Mocha Marta Mastalerska Michał Zakrzewski Inteligentny dom plus-energetyczny Ryszard Mocha Marta Mastalerska Michał Zakrzewski Dyrektywa 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków 40% energii zużywanej w UE wykorzystywana jest

Bardziej szczegółowo

Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów Włoszczowa

Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów Włoszczowa Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów 14 29-100 Włoszczowa Włoszczowa, 2016 Zgodnie z Ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478 ze zm.) - odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa modernizacja infrastruktury Podhalańskiego Szpitala Specjalistycznego w Nowym Targu z wykorzystaniem kogeneracji oraz technologii OZE

Kompleksowa modernizacja infrastruktury Podhalańskiego Szpitala Specjalistycznego w Nowym Targu z wykorzystaniem kogeneracji oraz technologii OZE Kompleksowa modernizacja infrastruktury Podhalańskiego Szpitala Specjalistycznego w Nowym Targu z wykorzystaniem kogeneracji oraz technologii OZE Agenda Dlaczego zmiany? Charakterystyka szpitala Zakres

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Zmiany w edukacji w kontekście perspektyw rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii na przykładzie wyników badań Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej

Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Cele i zadania zespołu ds. opracowania krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii Anna Drążkiewicz Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin.

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin. Zakres tematyczny: Moduł I Efektywność energetyczna praktyczne sposoby zmniejszania zużycia energii w przedsiębiorstwie. Praktyczne zmniejszenia zużycia energii w budynkach i halach przemysłowych. Instalacje

Bardziej szczegółowo

Aktualnie wdrażane projekty pilotażowe wykorzystujące OZE i podnoszące efektywność energetyczną

Aktualnie wdrażane projekty pilotażowe wykorzystujące OZE i podnoszące efektywność energetyczną Aktualnie wdrażane projekty pilotażowe wykorzystujące OZE i podnoszące efektywność energetyczną Departament Polityki Zdrowotnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego Czerwiec 2013 W 2011 roku Zarząd

Bardziej szczegółowo

Zastosowane technologie i praktyczne doświadczenia użytkownika budynku pasywnego

Zastosowane technologie i praktyczne doświadczenia użytkownika budynku pasywnego Zastosowane technologie i praktyczne doświadczenia użytkownika budynku pasywnego Stanisław Grygierczyk Park Naukowo-Technologiczny Euro-Centrum 23.09.2016., Bielsko-Biała Czym jest Park Naukowo-Technologiczny?

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacyjne Katowice

Ekoinnowacyjne Katowice Ekoinnowacyjne Katowice Ekoinnowacje w Polsce Stan obecny. Bariery rozwoju. Możliwości wsparcia Katowice, 08.12.2016 r. Plan prezentacji 1. Wstęp 2. Ekoinnowacje w Katowicach podmioty zewnętrzne 3. Ekoinnowacje

Bardziej szczegółowo

PANELE I FARMY FOTOWOLTAICZNE (SOLARNE)

PANELE I FARMY FOTOWOLTAICZNE (SOLARNE) JAK CZERPAĆ ENERGIĘ ZE SŁOŃCA? PANELE I FARMY FOTOWOLTAICZNE (SOLARNE) Produkcja energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych nie jest już dziś kaprysem jest ekonomiczną i ekologiczną koniecznością. Kto

Bardziej szczegółowo

ergo energy to: www.ergoenergy.pl

ergo energy to: www.ergoenergy.pl ergo energy to: Sprzedaż energii elektrycznej na terenie całego kraju. Lider w implementacji nowatorskich rozwiązań. Realizacja projektów w ramach programów unijnych. Realizacja programów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

POTRZEBA MATKĄ WYNALAZKU

POTRZEBA MATKĄ WYNALAZKU BLOCZKI Z BETONU I KERAMZYTU Z WKŁADKĄ IZOLACYJNĄ ZE STYROPIANU POTRZEBA MATKĄ WYNALAZKU Bloczki HOTBLOK to najprostszy sposób na szybkie i tanie wznoszenie ścian jednowarstwowych bez dodatkowego ocieplenia.

Bardziej szczegółowo

Zasoby a Perspektywy

Zasoby a Perspektywy PERSPEKTYWY ROZWOJU BUDOWNICTWA NISKOENERGETYCZNEGO Dr hab. Inż. Jan Danielewicz, prof. PWr Dr inż. Małgorzata Szulgowska-Zgrzywa Zasoby a Perspektywy Regulacje prawne w zakresie ochrony cieplnej Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

Deklaracja grupy przedsiębiorstw winkler w sprawie zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Deklaracja grupy przedsiębiorstw winkler w sprawie zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska Deklaracja grupy przedsiębiorstw winkler w sprawie zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska Stan na: sierpień 2016 Christian Winkler GmbH & Co. KG Leitzstraße 47 D-70469 Stuttgart Telefon: +49 711 85999-0

Bardziej szczegółowo

Częstochowa. miasto energetycznie świadome

Częstochowa. miasto energetycznie świadome Częstochowa miasto energetycznie świadome URZĄD D MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail: info@czestochowa.um.gov.pl BOŻENA HERBUŚ INŻYNIER

Bardziej szczegółowo

efektywność energetyczna w obiektach użyteczności publicznej

efektywność energetyczna w obiektach użyteczności publicznej efektywność energetyczna w obiektach użyteczności publicznej WYBRANE ZAGADNIENIA Karolina Kurtz-Orecka dr inż., arch. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Katedra Dróg, Mostów i Materiałów

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego

Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego 2014-2020 Alokacja RPO WŚ 2014-2020 3.1. Wytwarzanie i dystrybucja energii pochodzącej

Bardziej szczegółowo

Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii. Mgr inż.

Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii. Mgr inż. Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii Mgr inż. Maciej Muzyczuk Podstawa prawna Ustawa Prawo budowlane 7 lipca 1994,

Bardziej szczegółowo

Budownictwo pasywne i jego wpływ na ochronę środowiska. Anna Woroszyńska

Budownictwo pasywne i jego wpływ na ochronę środowiska. Anna Woroszyńska Budownictwo pasywne i jego wpływ na ochronę środowiska Anna Woroszyńska Dyrektywa o charakterystyce energetycznej budynków 2010/31/UE CEL: zmniejszenie energochłonności mieszkalnictwa i obiektów budowlanych

Bardziej szczegółowo

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités Maria Stankiewicz Dyrektor Anna Jaskuła Kierownik Projektów Jakie możliwości otwierają się przed miastami, które

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Bariery w budownictwie pasywnym Tomasz STEIDL

Bariery w budownictwie pasywnym Tomasz STEIDL POPLIECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA KATEDRA BUDOWNICTWA OGÓLNEGO i FIZYKI BUDOWLI Bariery w budownictwie pasywnym Tomasz STEIDL Inwestor słyszy Dom, który nie traci energii Dom pasywny, czyli tanie

Bardziej szczegółowo

Szpital przyjazny środowisku proekologiczne zmiany w infrastrukturze

Szpital przyjazny środowisku proekologiczne zmiany w infrastrukturze Szpital przyjazny środowisku proekologiczne zmiany w infrastrukturze Andrzej Adamkiewicz Rochna, 23 maja 2014 r. Plan sytuacyjny Szpitala Szpital składa się z kompleksu budynków o powierzchni użytkowej

Bardziej szczegółowo

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej Technik urządzeo i systemów Nauka trwa 4 lata, absolwent uzyskuje tytuł zawodowy: Technik urządzeń i systemów, wyposażony jest w wiedzę i umiejętności niezbędne do organizowania i wykonywania prac związanych

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego Działanie 5.5 Promocja niskoemisyjności

Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego Działanie 5.5 Promocja niskoemisyjności Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego Działanie 5.5 Promocja niskoemisyjności Termin naboru wniosków: 29 listopada 14 grudnia 2016. Typy projektów mogące uzyskać dofinansowanie: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014

Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014 Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014 Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. jest największym w kraju i jednym z większych w

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015 Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA Gdańsk. 10.2015 ENERGA liderem energetycznych innowacji Grupa ENERGA wykorzystując postęp technologiczny wdraża innowacje w kluczowych obszarach swojej działalności.

Bardziej szczegółowo

Przykłady modernizacji do stanu nzeb (przykłady głębokiej termomodernizacji z udziałem OZE) Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska.

Przykłady modernizacji do stanu nzeb (przykłady głębokiej termomodernizacji z udziałem OZE) Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska. Przykłady modernizacji do stanu nzeb (przykłady głębokiej termomodernizacji z udziałem OZE) Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska. Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska działa od 1999

Bardziej szczegółowo

Głos developera w kontekście budownictwa efektywnego energetycznie

Głos developera w kontekście budownictwa efektywnego energetycznie Głos developera w kontekście budownictwa efektywnego energetycznie firma założona w 1995 roku do 2010 roku przekazano Klientom 14 889 mieszkań, głównie w segmencie popularnym działalność skoncentrowana

Bardziej szczegółowo

Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu

Kampania edukacyjna Każdy stopień ma znaczenie - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu W ramach kampanii edukacyjnej "Każdy stopień ma znaczenie" przeprowadzonej przez SMG/KRC

Bardziej szczegółowo

AUDYTY ENERGETYCZNE ORAZ ANALIZY FINANSOWE PROJEKTY TERMOMODERNIZACJI

AUDYTY ENERGETYCZNE ORAZ ANALIZY FINANSOWE PROJEKTY TERMOMODERNIZACJI NATURALNIE CIEPŁO AUDYTY ENERGETYCZNE ORAZ ANALIZY FINANSOWE PROJEKTY TERMOMODERNIZACJI Nie chcesz już dłużej marnować energii? Chciałbyś coś zmienić? Rzetelny audyt jest podstawą! Sprawdź ile możesz zaoszczędzić.

Bardziej szczegółowo

Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych

Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych Projektowanie instalacji solarnych I. S t o s o w a n i e k o l e k t o r ó w w b u d o w n i c t w i e 1. r o d z a j e s y s

Bardziej szczegółowo

10 dobrych uczynków dla Ziemi. czyli jak na co dzień możemy dbać o przyrodę

10 dobrych uczynków dla Ziemi. czyli jak na co dzień możemy dbać o przyrodę 10 dobrych uczynków dla Ziemi czyli jak na co dzień możemy dbać o przyrodę Zmniejszenie ilości odpadów Jak to możemy osiągnąć? Korzyści i zalety Korzystanie z tworzyw biodegradowalnych Nie marnujemy miejsca

Bardziej szczegółowo

Energetyka komunalna teraźniejszość i wyzwania przyszłości Jak obniżyć koszty energii w przedsiębiorstwie i energetyce komunalnej

Energetyka komunalna teraźniejszość i wyzwania przyszłości Jak obniżyć koszty energii w przedsiębiorstwie i energetyce komunalnej Konferencja Energetyka komunalna teraźniejszość i wyzwania przyszłości Jak obniżyć koszty energii w przedsiębiorstwie i energetyce komunalnej 2016.04.08 Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

Czy bycie EKO to domena wyłącznie nowo realizowanych biurowców? Listopad 2016

Czy bycie EKO to domena wyłącznie nowo realizowanych biurowców? Listopad 2016 Czy bycie EKO to domena wyłącznie nowo realizowanych biurowców? Listopad 2016 Preferencje najemców względem biura 2 Preferencje najemców względem biura 3 EKO co oznacza w branży budowalnej? EKO to sposób

Bardziej szczegółowo

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna na przykładzie szkoły pasywnej w Budzowie dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska ZADANIA PRZEGRÓD PRZEŹROCZYSTYCH Przegrody przeźroczyste

Bardziej szczegółowo

Mariusz Nowak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Mariusz Nowak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Inteligentne budynki (2) Źródła Loe E. C., Cost of Intelligent Buildings, Intelligent Buildings Conference, Watford, U. K., 1994 Nowak M., Zintegrowane systemy zarządzania inteligentnym budynkiem, Efektywność

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ZABUDOWY ORAZ POZWOLENIE NA BUDOWE

WARUNKI ZABUDOWY ORAZ POZWOLENIE NA BUDOWE DURALDON SP.J. WARUNKI ZABUDOWY ORAZ POZWOLENIE NA BUDOWE Plany miejscowe ściśle określają przeznaczenie terenu -produkcja energii elektrycznej jest możliwa jedynie na obszarach do tego przeznaczonych.

Bardziej szczegółowo

Trane: Ceremonia wręczenia nagrody Trane Energy Efficiency Leader Award zakładowi Ferrero Polska w Belsku

Trane: Ceremonia wręczenia nagrody Trane Energy Efficiency Leader Award zakładowi Ferrero Polska w Belsku Trane: Ceremonia wręczenia nagrody Trane Energy Efficiency Leader Award zakładowi Ferrero Polska w Belsku Ferrero może być najbardziej znane z opakowanych w złotą folię czekoladowych kreacji, ale ten globalny

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO

SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO MICHAŁ TURSKI SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO Promotor: Dr hab. inż. ROBERT SEKRET, Prof. PCz Częstochowa 2010 1 Populacja światowa i zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Stan obecny i perspektywy rozwoju systemów zarządzania środowiskowego Warszawa, 17-18.04.2012 Andrzej Ociepa,

Bardziej szczegółowo

Sprężarkowo czy adsorpcyjnie? Metody produkcji chłodu przy pomocy ciepła sieciowego

Sprężarkowo czy adsorpcyjnie? Metody produkcji chłodu przy pomocy ciepła sieciowego Sprężarkowo czy adsorpcyjnie? Metody produkcji chłodu przy pomocy ciepła sieciowego Autor: Marcin Malicki - Politechnika Warszawska ( Energetyka cieplna i zawodowa nr 5/2013) W najbliższych latach spodziewać

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités Maria Stankiewicz Dyrektor Anna Jaskuła Kierownik Projektów Jakie możliwości otwierają się przed miastami, które

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych mgr inż. Krzysztof Szczotka www.agh.e du.pl BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

TWÓRCY SZPITALNYCH WNĘTRZ

TWÓRCY SZPITALNYCH WNĘTRZ TWÓRCY SZPITALNYCH WNĘTRZ Naszą misją jest spełnianie wymagań naszych Klientów poprzez oferowanie wysokiej jakości wyrobów. 4 ALVO MEDICAL Projektuje i dostarcza innowacyjne technologie dla bloków operacyjnych,

Bardziej szczegółowo

Inteligentne systemy pomiarowe

Inteligentne systemy pomiarowe Inteligentne systemy pomiarowe Klucz do lepszego zarządzania energią. Jak mogę ograniczyć zużycie energii? Gdzie niepotrzebnie marnuję energię? Jak mogę oszczędzić pieniądze? Inteligentne systemy pomiarowe

Bardziej szczegółowo

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE)

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Opiekun

Bardziej szczegółowo

Konferencja Ku zrównoważonej przyszłości

Konferencja Ku zrównoważonej przyszłości Sposoby zapobiegania i likwidacji niskiej emisji - Aspekty ekonomiczne związane z termomodernizacją i eksploatacją kotłów o niskiej jakości technicznej i niskich parametrach eksploatacyjnych - Opłacalność

Bardziej szczegółowo

tekst dot. certyfikacji budynków narzędziem CESBA

tekst dot. certyfikacji budynków narzędziem CESBA Projekt CEC5: Demonstracja Efektywności Energetycznej i Wykorzystanie Odnawialnych Źródeł Energii w Budynkach Publicznych 3sCE412P3 tekst dot. certyfikacji budynków narzędziem CESBA Opracowane przez Powiślańską

Bardziej szczegółowo

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła)

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła) Czy pod względem ekonomicznym uzasadnione jest stosowanie w systemach grzewczych w Polsce sprężarkowej pompy ciepła w systemie monowalentnym czy biwalentnym? Andrzej Domian, Michał Zakrzewski Pompy ciepła,

Bardziej szczegółowo

RUUKKI RUUKKI SYSTEMY SOLARNE

RUUKKI RUUKKI SYSTEMY SOLARNE RUUKKI SYSTEMY SOLARNE RUUKKI SYSTEMY SOLARNE 2 Ruukki systemy solarne Skorzystaj z darmowego źródła energii Energia słoneczna Rosnące ceny energii, świadomość ekologiczna i coraz surowsze przepisy to

Bardziej szczegółowo

Stosowanie środków oszczędności energii w przemyśle drzewnym

Stosowanie środków oszczędności energii w przemyśle drzewnym Stosowanie środków oszczędności energii w przemyśle drzewnym POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Przewodnik przedsiębiorcy Czy inwestycja w kogenerację może być korzystna

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa weszła w życie 8 lipca 2010 r. ( 20 dni po opublikowaniu). Warunkowość ex ante - Dyrektywa 2010/31/UE. Kraków, 5-6 lipca 2012 r.

Dyrektywa weszła w życie 8 lipca 2010 r. ( 20 dni po opublikowaniu). Warunkowość ex ante - Dyrektywa 2010/31/UE. Kraków, 5-6 lipca 2012 r. Ministerstwo Transportu, Budownictwa I Gospodarki Morskiej Ministry of Transport, Construction and Maritime Economy Efektywność energetyczna oraz racjonalne wykorzystanie zasobów energetycznych w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE) PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI

Odnawialne Źródła Energii (OZE) PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI Odnawialne Źródła Energii () PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI CO TO JEST? Energia odnawialna to taka, której źródła są niewyczerpalne i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w

Bardziej szczegółowo

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 . Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 OBSZARY EFEKTYWNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA KOMÓRKA DS. GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ/MEDIAMI EFEKTYWNOŚĆ STRATEGIA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ KONTROLING

Bardziej szczegółowo

Co zrobić aby stary dom stał się energooszczędny?

Co zrobić aby stary dom stał się energooszczędny? Co zrobić aby stary dom stał się energooszczędny? Domy energooszczędne i pasywne charakteryzują się dużo mniejszym zapotrzebowaniem na energię w porównaniu do swoich standardowych odpowiedników. Jest to

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 9/1999, str. 18 20 dr inż. JAN GRZONKOWSKI Instytut Elektroenergetyki Politechnika Warszawska Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz Typowy

Bardziej szczegółowo

PRZYWIDZKA WYSPA ENERGETYCZNA

PRZYWIDZKA WYSPA ENERGETYCZNA PRZYWIDZKA WYSPA ENERGETYCZNA Przyszłość jakiej chcemy ENERGETYCZNA WIZJA PRZYSZŁOŚCI TERENÓW MNIEJ ZURBANIZOWANYCH Gmina stanowi obszar terytorialny gdzie praktycznie realizowany jest proces inwestycyjny

Bardziej szczegółowo

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce. Prezentacja programu

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce. Prezentacja programu Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce Prezentacja programu 1. Czym jest PolSEFF? PolSEFF (Polish Sustainable Energy Financing Facility) jest programem finansowania inwestycji małych

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią w gminie - przykład Miasta Częstochowy

Zarządzanie energią w gminie - przykład Miasta Częstochowy Zarządzanie energią w gminie - przykład Miasta Częstochowy Archiwum Miasta Częstochowy BOŻENA HERBUŚ NACZELNIK WYDZIAŁU KOMUNALNEGO INŻYNIER MIEJSKI Przewodnicząca Komisji ds. Lokalnej Polityki Energetycznej

Bardziej szczegółowo

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Kotłownie gazowe to alternatywne rozwiązanie dla Klientów, którzy nie mają możliwości przyłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Bardziej szczegółowo

Projekt MaTrID Przykłady najlepszych praktyk IED

Projekt MaTrID Przykłady najlepszych praktyk IED Projekt MaTrID Przykłady najlepszych praktyk IED Market Transformation Towards Nearly Zero Energy Buildings Through Widespread Use of Integrated Energy Design www.zintegrowaneprojektowanie.pl Dr inż. Jerzy

Bardziej szczegółowo