Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć turystycznych opartych na pośrednictwie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć turystycznych opartych na pośrednictwie"

Transkrypt

1 Małgorzata Kurleto * Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć turystycznych opartych na pośrednictwie Wstęp Generalnie panuje zgodna opinia o pozytywnym wpływie globalizacji na turystykę [Bednarczyk, Wach, 2004, s. 313]; [Mopfu, 2009, s. 1]. Należy również przyznać rację tym, którzy uznają, że turystyka jest super-globalizacyjną branżą [Held, McGrew, Goldblatt, Perraton, 2000], a w pewnym sensie jest, jakby to można określić, dzieckiem globalizacji. Opinie, które wychodzą z takiego założenia mogą być inspirujące dla znawców strategii przemysłu turystycznego do jego dalszej modernizacji. W niniejszym opracowaniu zostaną poddane teoretycznej analizie przedsięwzięcia turystyczne polegające na pośrednictwie, które to pojęcie obejmuje zwykle biura podróży będące organizatorami lub agentami [Ustawa, 1997]. Podmioty gospodarcze, o których mowa, są, podobnie jak cały przemysł turystyczny, narażone na wszelkie kryzysy ekonomiczne, aczkolwiek istnieje dosyć powszechne mniemanie, że turystyka jest odporna bardziej niż inne branże na negatywne czynniki wynikające z globalizacji. Opinia ta jednak do końca nie wydaje się być prawdziwa i sprawdzona, o czym świadczą miedzy innymi coroczne informacje dotyczące ogłaszania upadłości i likwidacji kolejnych biur podroży. Nasuwają się pytania dotyczące specyfiki projektowania i funkcjonowania przedsięwzięć turystycznych uwzględniającej problemy globalizacji w aspekcie ewentualności podejmowania najbardziej skutecznych i efektywnych metod i strategii zarządzania. W licznych opracowaniach podkreśla się [Dwyer, Edwards, Mistilis, Scott, Cooper, Roman, 2008, s. 23], że przemysł turystyczny i jego przedsięwzięcia potrzebują więcej konwencjonalnego typu działania na arenie międzynarodowej, przy założeniu, że są one w jakiś sposób odporne na bardziej złożone czynniki globalizacji. Nie jest do końca sprawdzone, czy opinia ta jest prawdziwa i nie wiadomo też, w jakim zakresie przedsięwzięcia turystyczne, polegające na pośrednictwie pomiędzy klientami a dostawcami usług, ulęgają wpływom globalizacji. Niniejsze opracowanie ma na celu znalezienie odpowiedzi na te pytania poddając przy tym pod wątpliwość popularne twierdzenie uznające, że nie ma więcej globalizacji turystyki niż trans-graniczne przepływy klientów i siły nabywczej [Hjalager 2007, s. 437]. Jak się bowiem wydaje globalizacja oddziałuje na przedsięwzięcia turystyczne, w tym także na te, które funkcjonują w sferze pośrednictwa, nie tylko jako czynnik wzmagający wzrost ale również jako czynnik niosący zagrożenia (zawłaszcza w czasach * Dr, Katedra Zarządzania w Turystyce, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Jagielloński,

2 106 Małgorzata Kurleto rosnącego kryzysu ekonomicznego). Jakie są rozmiary tych zagrożeń w sferze projektowania i funkcjonowania przedsięwzięć turystycznych? Czy można, a jeśli tak, to jakimi sposobami i metodami tych zagrożeń unikać i im przeciwdziałać? Na te pytania będzie starała się odpowiedzieć niniejsza analiza. 1. Przedsięwzięcia turystyczne opierające swoją działalność na pośrednictwie w grupie przedsiębiorstw turystycznych w czasach globalizacji Przedsiębiorstwo turystyczne jest wyodrębnionym zespołem ludzi wykonujących czynności w zakresie zaspokojenia potrzeb turystów i samodzielnie podejmujących decyzje strategiczne i taktyczne, rozstrzygające o skuteczności działania. Jest jednostką wyposażoną w środki materialne i finansowe oraz podporządkowaną określonej organizacji wewnętrznej [Gołembski, 2007, s. 22]; [Bednarczyk, 2010]. Według kryterium funkcjonalnego uwzględniającego rodzaj świadczonych usług można podzielić przedsiębiorstwa na: transportowe, hotelarsko gastronomiczne, uzdrowiskowe, sportowo rekreacyjne i także biura podróży stanowiące ogniwo łączące wytwórców usług i turystów będące organizatorami, pośrednikami lub agentami [http://kierunekturystyka.blog.onet.pl]. W myśl przytoczonej powyżej ustawy o usługach turystycznych z 1997 roku, przedsiębiorstwo turystyczne jest jednostką organizacyjną prowadzącą działalność gospodarczą, świadczącą odpłatnie usługi uczestnikom różnych rodzajów i form turystyki. Według tej ustawy biura podróży w Polsce prowadzą działalność gospodarczą, czyli działalność zarobkową, która polega bądź na organizowaniu imprez turystycznych, czy też na pośredniczeniu na zlecenie klienta w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że najczęściej biura podróży, będące agencjami turystycznymi, czy też tour operatorami działając na zlecenie klienta są pośrednikami pomiędzy dostawcami usług a klientami. W wielu państwach najczęściej tego typu pośrednik to travel agent. Tak więc dla ustalenia jednolitego określenia wydawało się właściwe łączne nazwanie tego typu gospodarczej działalności przedsięwzięciami turystycznymi opartymi na pośrednictwie. W dotychczasowych badaniach dotyczących wpływu globalizacji na turystykę większość analiz koncentrowała się na międzynarodowych sieciach hotelowych i liniach lotniczych [Johnson, Vanetti, 2005, s. 1077]; [Show, Williams, 2002]. Natomiast niniejsze opracowanie ma zamiar bliżej przyjrzeć się wpływowi, o którym mowa, na firmy turystyczne zajmujące się pośrednictwem. Zauważyć należy, że w zakresie oddziaływania globalizacji na turystykę istnieje opinia [Hjalager, 2007, s. 437] wskazująca na turystykę jako na wyjątek wśród innych branż gospodarki, w której globalne mechanizmy i konsekwencje nie weszły do końca w pełni do gry. Podkreślenia wymaga też fakt, że turystyka jest rodzajem działalności gospodarczej, w której nie może stosować outsourcingu (dla przypomnienia outsourcing polega na wydzielaniu procesów biznesowych w przedsiębiorstwie

3 Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć 107 i zlecaniu ich zewnętrznym firmom, które są w stanie wykonywać dane procesy efektywniej [http://www.findict.pl]. Wymienione powyżej fakty przemawiają, jak się wydaje, za potrzebą dokonywania badań dotyczących wpływu globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć turystycznych opartych na pośrednictwie. 2. Globalizacja definicje, zasięg, oddziaływanie na turystykę Globalizacja, będącą dziś jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii, może być zdefiniowana jako postępująca integracja gospodarek, społeczeństw i cywilizacji. Według L. Dwayer [Dwazer, 2008, s. 24] globalizacja jest produktem rewolucji w telekomunikacji, komputeryzacji, wzrostu wolnego handlu, upadku komunizmu i demokratyzacji rynków finansowych. Wspomniany autor przedstawił 7 czynników wpływających na rozwój globalizacji, a to: 1) polityczne naciski na wyższe standardy życia, 2) wzrost polityki makroekonomicznej, 3) liberalizację transportu powietrznego i wzrastające znaczenie wolnego handlu i wzrost turystyki, 4) rozpowszechnienie technologii informacyjnej, 5) wzrastająca dynamika prywatnego sektora, 6) ewolucje globalnych rynków finansowych, 7) możliwości hamowania wzrostu poprzez upadki gospodarcze, kryzysy ekonomiczne i regionalne konflikty. K. Chon i T. Mair [Chon, Mair, 2010, s.404] analizując temat wpływu globalizacji na turystykę zwrócili uwagę na problem ekonomicznego klimatu, który jest wyznacznikiem wpływu, o którym mowa, a zależy od: 1) cyklów biznesowych (fazy: ekspansji, szczytowania, kurczenia się i końca), 2) trendów turystycznych (aktualnie zauważa się dużą dynamikę rozwoju turystyki z kierunków Azja Pacyfik), 3) odpowiedzi klientów na ekonomiczną fluktuację. Globalizacja działa we wszystkich jednostkach i ma wpływ na wszystkie aspekty ludzkiego życia, począwszy od przepływów kapitałowych, poprzez polityczną współpracę, do przepływu pomysłów. Obejmuje ona również takie negatywne zjawiska jak: zanieczyszczenie środowiska, zachowania przestępcze, choroby, a ostatecznie i terror. Podróże i turystyka są jednymi z wielu przyczyn i skutków procesów globalizacji [Dach, Według A. Alli, G.S. Winter a i D.L. May a [Alli, Winter, May, 2007, s. 69] globalizacja najbardziej oddziaływa na 5 dziedzin: ekonomię, technologię informacyjną i komunikacyjną, politykę, edukację oraz oczywiście na biznes. Wpływ globalizacji na rynek biznesowy według wymienionych powyżej autorów poprzez dokonywane transakcje, procesy i instytucje powoduje najważniejszy rozwój ekonomiczny we współczesnym świecie XXI wieku. Tuż przed końcem XX wieku liczne studia wielu autorów [Crouch, Ritchie, 1999, s ], [Lim, 1999, ] prognozowały, że globaliza-

4 108 Małgorzata Kurleto cja licznymi drogami będzie wywierać implikacje na rozwój turystyki, a mianowicie: 1) przewidywano wzrost turystyki szczególnie dzięki wzrostowi średniej klasy w Azji, zwłaszcza w Chinach i Indiach, 2) dalsze rozpowszechnienia się technologii informacyjnych i komunikacyjnych, które przyniosą korzyści dla wielu destynacji turystycznych, 3) związanie turystyki z trendami globalizacji, 4) wzrost znaczenia na rynku turystycznym niewielkiej ilości dużych globalnych sieci turystycznych, 5) rozszerzanie się muli-narodowych i trans-narodowych korporacji w turystyce, 6) wychodzenie przez tour operatorów naprzeciw ruchowi turystycznemu o charakterze masowym, 7) rozwój działalności w odpowiedniej skali niche-operatorów dla turystów o wyszukanych gustach. Przewidywania te spełniły się [Dwyer, 2008, s ] jedynie w pewnym zakresie, które jednak okazywały się mieć zasięg globalny, w postaci nieszczęść spadających na świat, a wynikające z aktów terroryzmu, np. Nowy Jork 11 września 2001 r. [Terrorism vs tourism, 2001], z sił natury, np. tsunami na Ocenie Indyjskim 2005 [Ashley, 2005], czy z kryzysu ekonomicznego ostatnich lat [Vos, 2009], z czego jasno wynika, że oczywiście nie wszystko można przewidzieć, a negatywne czynniki globalizacji niewątpliwie są w stanie ugodzić w przedsięwzięcia turystyczne, doprowadzając turystykę do upadku, a firmy turystyczne do upadłości lub likwidacji. 3. Powstawanie i projektowanie nowych przedsięwzięć turystycznych a globalizacja Na początku każdego przedsięwzięcia ekonomicznego najistotniejsze jest jego zdefiniowanie [Thomsett, 2010, s. 8 9]. Elementami definicji przedsięwzięcia turystycznego są: cel, zadania, plan i budżet. W cyklu życiowym przedsięwzięcia po zdefiniowaniu zwykle następuje projektowanie budowanie i testowanie, wprowadzanie i sprawdzanie [Nokes, 2003, s. 17]. Współcześnie w czasie globalnej gospodarki nie realizuje się żadnego projektu przedsięwzięcia ekonomicznego w izolacji, ale z uwzględnieniem otaczających czynników. Nazywane są one kontekstem projektu i należą do nich następujące czynniki [Billingham, 2008, s. 9]: 1) polityczne (rządowe, branżowe relacje), 2) ekonomiczne (stopy procentowe, raty wymiany walut, popyt), 3) socjologiczne (czynniki demograficzne, zachowania i ustosunkowania, style życia), 4) techniczne (rozwój naukowy, dostawcy, konkurenci), 5) prawne (ustawodawstwo i kontrakty), 6) środowiskowe (klimat, różnice kulturowe, zdrowie i bezpieczeństwo).

5 Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć 109 Zazwyczaj na początku w fazie projektowania nie myśli się o czynnikach globalnych, które często później zaczynają odgrywać coraz większą rolę w trakcie funkcjonowanie przedsięwzięcia. Natomiast już w fazie wstępnego projektowana przedsięwzięcia ekonomicznego niezbędne są elementy kontroli koordynacji i monitorowania, które zdaniem Thomsetta [Thomsett, 2010, s. 11] w przedsięwzięciach turystycznych najlepiej sprawdzają się poprzez wprowadzanie zarządzania ryzykiem. Najczęściej w pierwszym etapie firmy turystyczne ograniczają zakres swojej działalności do terytorium kraju, w którym zostały utworzone; międzynarodowe relacje są ustanawiane często w późniejszym okresie czasu w miarę rozrastania się zakresu ich działalności. Niektóre z nowych przedsiębiorstw turystycznych są po prostu stworzone dla działalności globalnej [Chetty, Campbell-Hunt, 2004, s. 57]; [Knight, 2000, s.12], widząc rynki i dostawców w szerszej perspektywie, bez ograniczeń krajowych, już od samego początku. Pojawiające się globalne hiper-przedsiębiorstwa stanowią swoistego rodzaju wyzwania dla teorii ekonomicznych przyjmując istnienie niezależne od państwa narodowego. Fakt ten można uznać za mający istotne znaczenie w związku z globalizacją turystyki [Cornelissen, 2005, s. 8]. Dla optymalnego projektowania przedsięwzięć turystycznych niezwykle ważne jest rozpoznanie potrzeb i interesów klientów. Należy brać także pod uwagę największego konkurenta, którym dla tradycyjnych form działalności pośredników turystycznych staje się bezpośrednia możliwość dokonywania rezerwacji i transakcji klienta z dostawcą przez Internet. W praktyce bardzo często obawa stracenia klienta poprzez takie transakcje okazuje się bezpodstawna (na przykład linie lotnicze najczęściej kierują zainteresowanego klienta do najbliższego lokalnego agenta turystycznego) [Wynne, 2001, s 421]. Większe przedsiębiorstwo turystyczne naturalnie może znaleźć bardziej korzystne rozwiązania do tworzenia i rozwijania własnych pozycji na rynku, by nie utonąć we wspólnej, globalnej Internetowej ofercie. Następna istotna kwestia to pozyskiwanie klienta stałego pośród klientów biznesowych, zwłaszcza w zakresie organizowanych imprez (tzw. events), kongresów, konferencji i konwencji, tzw. MICE (Meetings, Incentives, Conferences, and Exhibitions) [Turystyka, 2010], która to działalność ulega coraz większej profesjonalizacji i specjalizacji (powstają przykładowo korporacyjne biura podróży zajmujące się klientem biznesowym). Pamiętać należy, że klienci są główną siłą napędową globalizacji. Dla nich firmy turystyczne, w tym pośredniczące, decydują się na przeniesienie kapitału, integracje biznesu poprzez inwestycje, fuzje, przejęcia, a za granicą, wchodzą we światowy handel koncepcji biznesowych poprzez, na przykład franchising czy też umowy licencyjne. Operatorzy turystycznych biur podróży mają intensywne doświadczenie w zakresie fuzji i przejęć [Hjalager, 2007, s 444]. Powoduje to potrzebę integracji przedsięwzięć turystycznych stanowiącą motor procesów globalizacji. Pro-

6 110 Małgorzata Kurleto blem potrzeby integracji może pojawić się w trakcie funkcjonowania firmy turystycznej, ale w okresie globalizacji coraz częściej integracja jest zakładana już na etapie projektowania przedsięwzięcia. Firmy turystyczne będące pośrednikami pomiędzy klientami a dostawcami działają w strefie ryzyka wynikającego ze środowiska zewnętrznego, zwłaszcza z zagrożeń, w obliczu których mogą znaleźć się destynacje turystyczne i z zagrożeń, które mogą wyniknąć ze strony dostawców usług. Tak wiec firmy turystyczne muszą dokonywać analizy ryzyka i uwzględniać je zarówno w trakcie projektowania, jak i funkcjonowania każdego przedsięwzięcia turystycznego. 4. Wpływ globalizacji na funkcjonowanie przedsięwzięć turystycznych Przedsiębiorstwa turystyczne we współczesnym świecie działają w globalnym środowisku. To powoduje potrzebę traktowania (w zarządzaniu strategicznym) reszty świata jako konkurencję. Zmusza to managerów przedsięwzięć turystycznych, które polegają na pośrednictwie między dostawcami usług a klientami do wprowadzania zarządzania wiedzą i zarządzania jakością. Uwaga ta dotyczy szczególnie zarządzania biur podróży zajmujących się turystyką biznesową. Decydujące siły globalizacji wpływające na jakość zarządzania to [Dornie, 2000, s. 1]: siły kształtujące globalny rynek, siły kształtujące technologie, siły kształtujące koszty globalne, siły polityczne i makroekonomiczne (w tym dewaluacje walut i zmiany nominalnych i realnych exchange rate, zmiany na światowych giełdach i zmiany dotyczące stóp procentowych kredytów bankowych). Można wyróżnić następujący schemat etapów globalizacji przedsięwzięć turystycznych w trakcie ich działalności [Hjalager, 2007, s ]: 1) misje na rynkach (reprezentacja i operacje), 2) integracja ponad granicami (poprzez inwestycje firm i fuzje), 3) ekspansja koncepcji biznesowych (poprzez import i eksport tych koncepcji m. in. poprzez franchising i licencje). Mimo, że przedstawiony model fazowy sugeruje logiczny postęp w kierunku ostatniej kompleksowej fazy to jednak w praktyce przedstawione fazy często zachodzą na siebie. Podstawowym założeniem modelu fazowego jest to, że przez przyjęcie globalizacji etapami, poszczególne firmy turystyczne, w rożnych miejscach i krajach, są w stanie kontrolować rynek, na którym występują, w zakresie kosztów, a także to, że mają dostęp do doświadczeń i ważnych informacji handlowych. Poprzez łączenie się w złożone międzynarodowe sieci, turystyczne agencje mogą adresować instytucjonalne i inwestycyjne naciski w swoim miejscu (kraju) działania, na różnych poziomach [Knowles, Diamantis, El-Mourhabi, 2001]. W zasadzie uczestnicy procesów biznesowych przemysłu turystycznego powinni być przygotowani na stopniowe, choć nieuniknione, kolejne fazy oraz dostosowanie się do swoich możliwości i siły konkurencji. W turystycznych

7 Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć 111 przedsięwzięciach opartych na pośrednictwie, globalizacja jest wzmocniona poprzez rozwój informacji i technologii komunikacyjnych oraz transportu, za to negatywny wpływ na tempo globalizacji może mieć np. wzrost cen energii i paliw. Głównym celem turystyki na rynkach zewnętrznych jest przyciągnięcie klientów do przedsiębiorstwa i do kraju przeznaczenia (destynacji), w którym produkty turystyczne będą sprzedawane. Umieszczenie agentów i biur na rynkach zagranicznych jest jedną z najczęściej używanych strategii globalizacji, która została nazwana przez niemal wszystkich uczestników procesu biznesowych motorem wzrostu [Hjalager, 2007, s. 441]. Globalizacja wpływa na zmiany w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Proces zmian metod zarządzania przedsiębiorstwem dokonuje się na kilku płaszczyznach: strukturalnej (wirtualizacja), systemów pracy (tworzenie elastycznych systemów), kompetencji (kreowanie nowej wiedzy), technologii i procedur organizacyjnych (wprowadzanie e-biznesu) oraz wartości (nacisk na odpowiedzialność społeczną) [Gierszewska, Wawrzyniak, 2001, s. 13]. Wśród korzyści z globalizacji dla przedsiębiorstw, które mają odniesienie do przedsięwzięć turystycznych opartych na pośrednictwie, podkreślić można szczególnie hamowanie tendencji inflacyjnych, wyrównywanie cen światowych, upowszechnienie postępu technicznego i możliwość szybkiego przekazywania nowych technologii (systemy rezerwacji), wzrost jakości usług, aktywizacja gospodarki i zmuszenie do konkurencyjności i przyjmowanie strategii wzrostu [Knap-Stefaniuk, 2010, s. 2 3] Zakończenie Zasadniczo globalizacja w turystyce nie jest nową kwestią, a proces umiędzynarodowienia trwa już od dziesięcioleci. Podstawą rozwoju gospodarki światowej w dobie globalizacji stają się przedsiębiorstwa inteligentne, samouczące, samoregulujące się oraz wirtualne i zwinne, jak również przedsiębiorstwa sieciowe oparte na związkach technologicznych, funkcjonalnych, organicznych i geograficznych [Hejduk, 2006, s. 27]. Rozwój przedsiębiorstw XXI w. jest bowiem przede wszystkim ukierunkowany na wzrost przedsiębiorczości, innowacyjności i konkurencyjności. Takie przedsięwzięcia turystyczne opierające się na pośrednictwie muszą być projektowane i takie muszą funkcjonować w kolejnych fazach swojego rozwoju, żeby sprostać wymogom wynikającym globalizacji. Przyjęcie przez firmę turystyczną koncepcji rozwoju zgodnego z nurtem globalizacji i większe umiędzynarodowienie działalności wymaga zwiększonych innowacji i zmian strukturalnych, a także rozwoju specyficznych stosunków handlowych całej branży turystycznej z głównym akcentem położonym na firmy pośredniczące pomiędzy dostawcami usług a klientami. Wpływ globalizacji na przedsięwzięcie turystyczne może być tak duży, że niejednokrotnie z globalnego punktu widzenia, zaprojektowana firma tury-

8 112 Małgorzata Kurleto styczna po pewnym czasie funkcjonowania na rynku staje się podmiotem, który nie zawsze można rozpoznać. A. Hjalager [Hjalger, 2007, s. 451] daje ciekawe spostrzeżenie, które można odnieść do przedsięwzięć turystycznych, stwierdzające, że branża turystyczna jest zdominowana przez małe i średnie przedsiębiorstwa, z ograniczoną zdolnością do przeprowadzania systematycznej i równoczesnej działalności (obrotu) w kilkunastu krajach. Twierdzenie to powinno ulec weryfikacji, bowiem należy pamiętać, że często małe i średnie przedsiębiorstwa w czasie kolejnych faz swojego funkcjonowania rozszerzają swoją działalność na skalę międzynarodową, wchodząc w ten sposób na rynek globalny. Poza tym, jak już wspomniano, wśród firm turystycznych, które decydują się na przeniesienie kapitału, integrację biznesu poprzez inwestycje, przejęcia, franchising czy umowy licencyjne, jest najwięcej biur podróży, które mają duże doświadczenie w zakresie fuzji i przejęć, o których mowa. Te i inne działania wykorzystujące nowoczesne strategie, metody i techniki podejmowane są dla zdobycia klientów, którzy, jak już wspominano, są siłą napędową globalizacji. W niniejszym artykule starano się usystematyzować problematykę wpływu globalizacji na firmy turystyczne pośredniczące pomiędzy dostawcami usług turystycznych a klientami, proponuje przyjąć model fazowy akceptujący potrzebę przechodzenia do zmian i rozwoju etapami: od form prostych do bardziej złożonych. Globalizacja postępuje w skali i zakresie totalnym i wpływa na konieczność dokonania znacznego postępu w spełnianiu żądań rynkowych, wymogów konkurencyjnych i efektywnościowych i nabywania umiejętności funkcjonowania na rynku międzynarodowym oraz szybkiego przekazywania technologii. Jednak pamiętać należy, że w praktyce wyniki globalizacji są nierównomiernie rozłożone w obszarze przedsiębiorstw, krajów i regionów. W związku z tym model fazowy powinien być traktowany raczej jako sugestia przy realizacji i rozwoju niż jako jednoznaczna wskazówka do dokonywania przyszłych zmian. Należy zwrócić uwagę, że wpływ globalizacji na turystykę, przejawia się w wielorakich formach w różnych częściach świata. Właściwe przy dokonywaniu analiz wydaje się uwzględnienie tej specyfiki, jak i specyfiki przedsiębiorstw turystycznych w zaproponowanym modelu fazowym. Pozwala to na zrozumienie możliwości globalizacji w odniesieniu do różnego typu przedsięwzięć turystycznych i zabezpieczanie się przed zagrożeniami jakie zarazem globalizacja niesie za sobą. Globalizacja w turystyce nie została jeszcze omówiona kompleksowo. W pewnej mierze dokonano analiz, które koncentrują się tylko na wybranych wpływach globalizacji na turystykę. Dlatego istnieje realne zapotrzebowanie jeszcze głębszego zbadania przedsięwzięć turystycznych zajmujących się pośrednictwem. Problemy te wymagają dalszych badań i empirycznej analizy obserwacji zjawisk zachodzących na rynku turystycznym. W szczególności brak jest analiz dotyczących działania branży turystycznej ponad granicami krajowymi i regionalnymi, w fazie, którą określono jako etap ekspansji koncepcji

9 Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć 113 biznesowych. Istnieje również potrzeba zbadania działalności handlowej małych przedsiębiorstw turystycznych zajmujących się pośrednictwem turystycznym w wybranych branżach turystyki. Tego typu badania niewątpliwie mogłyby pomóc w zrozumieniu możliwości, jakie wynikają z globalizacji, zarówno w czasie projektowania przedsięwzięć jak i w czasie ich funkcjonowania we wszystkich fazach proponowanego modelu Literatura 1. Alli A., Winter G.S., May D.L. (2007), Globalization, its Effectts, w: International Business Economics Research Journal, vol. 6, nr Ashley C. (2005), The Indian Ocean Tsunami, opinion /docs/714.pdf 3. Bednarczyk M. (red.) (2010), Przedsiębiorstwo turystyczne. Zasady i praktyka, problem, CeDeWu, Warszawa. 4. Bednarczyk M., Wach K. (2004), Kultura i biznes w procesie globalizacji, w: Naród, kultura i państwo w procesie globalizacji, Rolicki J., Banaś M. (red.), Uniwersytet Jagielloński, Kraków. 5. Billingham V. (2008), Project management, UK, 6. Chetty, S., Campbell-Hunt C. (2004), A Strategic Approach to Internationalisation: A Traditional versus a Born-global Approach, w: Journal of International Marketing, nr Chon K., Mair T. (2010), Welcome to Hospitality, An introduction, Delmar, USA. 8. Cornelissen, S. (2005), The Global Tourism System. Aldershot: Ashgate. 9. Crouch G.I., Ritchie J.R. (1999), Tourism, Competitiveness, and Societal Prosperity, w: Journal of Business Research, nr Dach Z. Globalne problemy współczesnego świata, naszapol/archiwum/nr30/text/4_8.htm. 11. Dornier P., Ernest R., Fender M., Kouvelis P. (2000), Globalisation and its Efekts on SCM, 12. Dwyer I., Edwards D., Mistilis N. Scott N., Cooper Ch., Roman C. (2008), Trends Underpinning Tourism to 2020 An analysis of key drivers for change, CRC, Australia. 13. Gierszewska G., Wawrzyniak B. (2001), Globalizacja. Wyzwania dla zarządzania strategicznego, Poltext, Warszawa. 14. Gołembski, G. (2007), Zróżnicowanie przedsiębiorstw turystycznych, w: Gołembski, G. (red.), Przedsiębiorstwo turystyczne. Ujęcie statyczne i dynamiczne, PWE, Warszawa. 15. Hejduk K. (2006), Główne uwarunkowania rozwoju nauk zarządzania w Polsce, w: Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa, nr Held D., McGrew A., Goldblatt D., Perraton J. (2000), Global Transformations: Politics, Economics and Culture, Polity Press, Cambridge.

10 114 Małgorzata Kurleto 17. Hjalager A.M. (2007), Stages in the economic globalization of tourism, Denmark, Science Park Aarhus, w: Annals of Tourism Research, vol. 54, nr Johnson C., Vanetti M. (2005), Vocational Strategies of International Hotel Chains, w: Annals of Tourism Research, nr Knap-Stefaniuk A. (2010), Globalizacja a nowe wyzwania w zarządzaniu, a zarządzanie zmianami, Biuletyn POU Wyższej Szkoły Zarządzania w Warszawie, biuletyn? p=&strona+ biul _glob &nr=4 22. Knight, G. (2000), Entrepreneurship and Marketing Strategy: The SME under Globalization, w: Journal of International Marketing nr Knowles T., Diamantis D., El-Mourhabi J. (2001), The Globalization of Tourism and Hospitality: A Strategic Perspective. Continuum, London. 24. Lim C. (1999), A meta-analytic review of international tourism demand, w: Journal of Travel Research, 37 (3). 25. Mopfu T.P.Z. (2009), Impact of tourism globalisation in Africa IBAS, vol 1, nr 2, 26. Nokes S., Major I., Greenwood A., Allen D., Goodman M. (2003), The definitive guide to project management, Prentice Hall, Great Britain. 27. Show G., Willams A. M. (2002), Critical Issues in Tourism. A geographical perspective, Blackwell Publishers, Oxford. 28. Terrorism vs tourism (2001), /Terrorismvs Tourism.html 29. Thomsett M. (2010), The little black book of Project Management, AMS, New York. 30. Turystyka MICE w Krakowie Raport końcowy, 2010, 31. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych, Dz.U nr 133 poz Vos R. (2009), World Economic Situation and Prospects , United Nations, 33. Wang, J. (2003),The Global Reach of a New Discourse: How Far can Creative Industries Travel?, w: International Journal of Cultural Studies, nr Wynne C., Berthon P., Pitt L., Ewing M., Napoli J. (2011), The Impact of Internet on the Distribution Value Chain, w: Internationa Marketing Review, 8. Streszczenie Niniejsze opracowanie skupia się na problemach projektowania i funkcjonowanie przedsięwzięć turystycznych polegających na pośrednictwie pomiędzy dostawcami usług turystycznych a klientami w kontekście ich umiędzynarodowienia i globalizacji. W teorii i praktyce związanej z wpływem globalizacji na turystykę panuje wiele opinii budzących wątpliwości, które albo podkreślają pozytywny aspekt tego wpływu albo

11 Wpływ globalizacji na projektowanie i funkcjonowanie przedsięwzięć 115 sugerują, że branża turystyczna jest zdominowana przez małe i średnie przedsiębiorstwa, z ograniczoną zdolnością do przeprowadzania systematycznej i równoczesnej działalności (obrotu) w kilkunastu krajach. Niniejsza praca ma na celu analizę wyszególnionej problematyki i polemikę z niektórymi wątpliwymi opiniami, o których mowa, i zaprezentowanie takiego modelu (fazowego) zarówno projektowania jak i funkcjonowania przedsięwzięć turystycznych, który by pozwolił na efektywne działanie zarówno w skali miejscowej jak i globalnej oraz unikanie skutków zagrożeń jakie niesie za sobą globalizacja Słowa kluczowe globalizacja, turystyka, biura podroży, projektowanie The Impact of Globalization on Project Management and Operational Management of the Travel and Tourism Intermediaries. (Summary) This study focuses on the problems of project management and operational management of tour operators and travel agencies in the context of their internationalization and globalization. In theory and practice related to the impact of globalization on tourism there are a lot of questionable opinion that either emphasize the positive aspect of this impact, or suggest that the tourism industry is dominated by small and mediumsized enterprises, with limited ability to carry out a systematic and simultaneous operations (rotation) in a dozen countries. This paper is trying to analyze the problems of the mentioned controversy and to present such a model (phases model) in both project management and operational management of tour operators and travel agencies, which would allow for effective action both at local and global effects and avoiding threats posed by globalization. Key words globalization, tourism, travel agencies, design

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 11

Spis treści WSTĘP... 11 Spis treści WSTĘP... 11 Magdalena Mazurczak Korporacje transnarodowe w dobie procesów globalizacji...15 1.1. Współczesne procesy globalizacji gospodarki światowej...15 1.1.1. Pojęcie i definicje procesów

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych 1. Pojęcie i rodzaje benchmarkingu 2. Wady i zalety stosowania outsourcingu 3. Metoda zarządzania KAIZEN 4. Rynek pracy i bezrobocie 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012

DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012 DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012 I. Zagadnienia kierunkowe (obowiązują wszystkich dyplomantów niezależnie od specjalności i trybu studiów) 1. Wymień i scharakteryzuj społeczne cele

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Ekspansja firm na rynki zagraniczne Strategie umiędzynarodowienia przedsiębiorstw Magdalena Grochal-Brejdak Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 22 października 2012 1 2 1 Czym

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH Przykładowy program szkolenia Dzień Sesja 1: Wprowadzenie do zarządzania strategicznego Definicje i podstawowe terminy z zakresu zarządzania strategicznego Interesariusze

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Definicja przedsiębiorczości a jej pomiar Czy skupić się na ambitnym

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ na lata 2009-2016 1 WIZJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 2 MISJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 3 CELE STRATEGICZNE... 2 4 CELE OPERACYJNE...

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Rozwój koopetycji w przemyśle spotkań

Rozwój koopetycji w przemyśle spotkań Rozwój koopetycji w przemyśle spotkań Hotele jako kluczowe podmioty w kształtowaniu oferty konferencyjnej dr Krzysztof Cieślikowski Warszawa 17-03-2016 Wybrane dylematy zarządzania w turystyce TURYSTYKA

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy Nowa sytuacja gospodarki polskiej i europejskiej po kryzysie: Bussines as usual is impossible ( generuje nierównowagi finansowe, gospodarcze, środowiskowe i społeczne) Nowe

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie przedsiębiorstwem, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzania zasobami

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Tematyka seminariów. Logistyka. Studia stacjonarne, I stopnia. Rok II. ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15

Tematyka seminariów. Logistyka. Studia stacjonarne, I stopnia. Rok II. ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15 Tematyka seminariów Logistyka Studia stacjonarne, I stopnia Rok II ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15 prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Pastuszak tel. 537 53 61, e-mail: z.pastuszak@umcs.lublin.pl 1. Rola

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

Wybór promotorów prac magisterskich

Wybór promotorów prac magisterskich Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i Rachunkowość studia niestacjonarne Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Wybór specjalności. Stosunki Gospodarcze

Wybór specjalności. Stosunki Gospodarcze Wydział Nauk Ekonomicznych Studia niestacjonarne II stopnia, rok akademicki 2013/2014 Wybór specjalności na kierunku: Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Katedry organizujące dydaktykę na kierunku MSG

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Podstawy przedsiębiorczości

Podstawy przedsiębiorczości Podstawy przedsiębiorczości Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej dr Joanna Kuczewska Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Uniwersytet Gdański

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH. Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 Studia stacjonarne

PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH. Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 Studia stacjonarne PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 Studia stacjonarne Przykładowe zakresy tematyczne: Dr Małgorzata Budzanowska-Drzewiecka

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość

Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego Tytuł: Konkurencyjność przedsiębiorstw podsektora usług biznesowych w Polsce. Perspektywa mikro-, mezo- i makroekonomiczna Autorzy: Magdalena Majchrzak Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2012 Opis: Praca

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Opis działalności Grupa Hoteli WAM Sp. z o.o. to sieć polskich hoteli działająca na terenie Polski, od lat budująca stabilną i przyjazną markę hoteli na rynku usług turystycznych.

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

dr hab. Iwona Foryś Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Szczeciński WYZWANIA

dr hab. Iwona Foryś Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Szczeciński WYZWANIA WYZWANIA DLA POLSKIEGO POŚREDNIKA I ZARZĄDCY NIERUCHOMOŚCI W DOBIE GLOBALIZACJI I PRZEMIAN GOSPODARCZYCH Warszawa, 19 marzec 2012 1 Przesłanki wyboru tematu: Rynek nieruchomości jest rynkiem lokalnym ale

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA Osoba kontaktowa: dr Ewa Markiewicz e.markiewicz@ue.poznan.pl Gospodarka Turystyczna to międzynarodowy biznes turystyczny Branża turystyczna w Polsce i na świecie Wpływy

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Ochrona konkurencji na rynkach nowych technologii Kraków, dnia 13 września 2010 Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Krzysztof Kuik DG ds. Konkurencji, Komisja

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35)

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Właścicielu! Dyrektorze! Czy poszukujesz środków na rozwój swojej działalności? Chciałbyś sfinansować nowy projekt?

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE Specjalności

ZARZĄDZANIE Specjalności KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności - MenedŜerska, - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzania zasobami ludzkimi,

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych Studia stacjonarne I stopnia, rok akademicki 2012/2013. Wybór specjalności na kierunku Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze

Wydział Nauk Ekonomicznych Studia stacjonarne I stopnia, rok akademicki 2012/2013. Wybór specjalności na kierunku Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Wydział Nauk Ekonomicznych Studia stacjonarne I stopnia, rok akademicki 2012/2013 Wybór specjalności na kierunku Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Katedry organizujące dydaktykę na kierunku MSG (Wydział

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO OBROTU GOSPODARCZEGO MODUŁY WARSZTATOWE

BEZPIECZEŃSTWO OBROTU GOSPODARCZEGO MODUŁY WARSZTATOWE BEZPIECZEŃSTWO OBROTU GOSPODARCZEGO MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT G-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY OBROTU GOSPODARCZEGO. Podstawy ekonomii. Podstawy finansów i bankowości. Pojęcie gospodarki i obrotu gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu.

Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu. Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu. Mariański Group Zachód Doradztwo Prawno-Podatkowe Sp.K. Jesteśmy grupą nowoczesnych kancelarii prawnych stworzoną przez Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Powrót do wyników Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Zatrudnieni e Na dzień 2 czerwca 2014 r. 400 pracowników (suma uwzględnia uczniów praktycznej nauki zawodu, osoby na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich,

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania oparte na wiedzy i doświadczeniu

Rozwiązania oparte na wiedzy i doświadczeniu Rozwiązania oparte na wiedzy i doświadczeniu ZAKRES PREZENTACJI 1. Wprowadzenie 2. Nasze usługi 3. Nasi Klienci 4. Propozycja współpracy 5. Działania uzupełniające 6. Korzyści naszego Klienta 7. Kontakt

Bardziej szczegółowo

Educational curriculum - Harmonogram szkoleń w ramach komponentu 3

Educational curriculum - Harmonogram szkoleń w ramach komponentu 3 Educational curriculum - Harmonogram szkoleń w ramach komponentu 3 Nr działania C3A1 C3A3 C3A5 Data Miejsce Temat szkolenia 14.06.2010 Wydział Ekonomiczny UG, 15.06.2010 Wydział Ekonomiczny UG, 28.06.2010

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, 103 Seminarium BRE-CASE Warszaw awa, Plan prezentacji 1. Strategia Lizbońska plany a wykonanie 2. Integracja rynków kapitałowych

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020.

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020. Z A T W I E R D Z A M P R E Z E S Polskiego Komitetu Normalizacyjnego /-/ dr inż. Tomasz SCHWEITZER Strategia informatyzacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na lata 2009-2013 1. Wprowadzenie Informatyzacja

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

Projekty IT w praktyce biznesowej

Projekty IT w praktyce biznesowej Projekty IT w praktyce biznesowej Wojciech Murzyn wojciech@murzyn.pl (501) 217 547 1 Korzyści z inwestycji w IT 10% szefów firm uważa, że inwestycje w IT przyniosły planowane, duże korzyści 10% 47% 43%

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo