Sporządzanie kalkulacji 341[02].Z5.02

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sporządzanie kalkulacji 341[02].Z5.02"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI Piotr Szczypa Sporządzanie kalkulacji 341[02].Z5.02 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2005

2 Recenzenci: mgr Krystyna Kielan mgr Andrzej Kobylec Opracowanie redakcyjne: mgr Marcin Olifirowicz Konsultacja: mgr Andrzej Zych Korekta: mgr Joanna Fundowicz Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 341[02].Z5.02 Sporządzanie kalkulacji w modułowym programie nauczania dla zawodu technik ekonomista. Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom

3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 4 2. Wymagania wstępne 5 3. Cele kształcenia 6 4. Materiał nauczania Wiadomości wstępne z zakresu kalkulacji Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Kalkulacja podziałowa prosta Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Kalkulacja podziałowa współczynnikowa Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Kalkulacja podziałowa procesowa Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Kalkulacja doliczeniowa Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Koszty stałe i zmienne w kalkulacji i rachunku kosztów zmiennych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Klasyfikacja i wycena produktów pracy Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Formy i szczeble obrotu towarowego Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 33 2

4 4.9. Ustalenie ceny sprzedaży towarów i wyrobów gotowych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Dokumentacja związana z wyrobami gotowymi i obrotem towarowym Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Podatek VAT i podatek akcyzowy w obrocie produktami pracy Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Sprawdzian osiągnięć Literatura 49 3

5 1. WPROWADZENIE Drogi Uczniu poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy i umiejętności w zakresie kalkulacji kosztów. W poradniku zamieszczono: wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć już ukształtowane, abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika, cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem, materiał nauczania, pigułkę wiadomości teoretycznych niezbędnych do opanowania treści jednostki modułowej, zestaw pytań przydatny do sprawdzenia, czy już opanowałeś podane treści, ćwiczenia pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować umiejętności praktyczne, sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań i pytań. Pozytywny wynik sprawdzianu potwierdzi, że dobrze pracowałeś podczas lekcji i że nabrałeś wiedzy i umiejętności z zakresu tej jednostki modułowej, literaturę uzupełniającą. Poradnik ten poświęcony jest przede wszystkim kalkulacji kosztów. Poruszono w nim także zagadnienia dotyczące obrotu produktami pracy, obrotu towarowego, ustalania cen sprzedaży, podatku VAT, podatku akcyzowego. Dobór odpowiedniej metody ustalania kosztu jednostkowego, procedury jego obliczania gwarantuje jednostce gospodarczej cenne źródło informacji, szczególnie na potrzeby polityki cenowej. Produkty pracy są punktem wyjścia do dalszych etapów działalności innych jednostek gospodarczych (handlowych, usługowych, a także produkcyjnych). Stąd umiejętność sporządzania kalkulacji, ustalania cen sprzedaży, sporządzania dokumentacji w obrocie produktami pracy jest ściśle związana z problematyką obrotu towarowego. Materiał nauczania został podzielony na jedenaście części, których kolejność umożliwi Ci stopniowe zdobywanie nowych wiadomości i umiejętności związanych z zakresem tematycznym niniejszego poradnika. Kolejno zostały przedstawione: podstawowe informacje z zakresu kalkulacji, zasady sporządzania kalkulacji podziałowej prostej, kalkulacji podziałowej współczynnikowej, kalkulacji podziałowej procesowej oraz kalkulacji doliczeniowej. Następnie przybliżono zagadnienia dotyczące kosztów stałych i zmiennych w działalności jednostek. W poradniku omówiono także klasyfikację i wycenę produktów pracy, formy obrotu towarowego. Na tym tle przedstawiono dokumentację obrotu towarowego i obrotu wyrobami gotowymi, zasady ustalania cen dla wyrobów gotowych i towarów w obrocie hurtowym i detalicznym. Końcową część materiału nauczania poświęcono podatkowi od towarów i usług oraz podatkowi akcyzowemu. Przykładowe ćwiczenia pozwolą Ci zrozumieć i przyswoić wiedzę w praktyce. Na końcu każdego tematu znajdują się pytania sprawdzające. Pozwolą Ci one zweryfikować Twoją wiedzę. Jeżeli okaże się, że czegoś jeszcze nie pamiętasz lub nie rozumiesz, zawsze możesz wrócić do rozdziału Materiał nauczania i tam znajdziesz odpowiedź na pytania, które sprawiły Ci kłopot. Przykładowy sprawdzian osiągnięć może okazać się świetnym treningiem przed zaplanowanym przez nauczyciela sprawdzianem, a część teoretyczna pozwoli Ci sprawdzić Twoje umiejętności z zakresu sporządzania kalkulacji. W razie jakichkolwiek wątpliwości zwróć się o pomoc do nauczyciela. 4

6 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu nauczania jednostki modułowej powinieneś umieć: określać uregulowania prawne dotyczące prowadzenia rachunkowości, posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu rachunkowości, rozróżniać składniki aktywów trwałych, rozróżniać składniki aktywów obrotowych, podawać przykłady majątku i źródeł finansowania majątku dla różnych jednostek gospodarczych, wskazywać zakres działalności jednostek produkcyjnych, handlowych, usługowych, definiować pojęcie kosztu, odróżniać koszt od nakładu, wydatku i straty nadzwyczajnej, klasyfikować koszty działalności operacyjnej według różnych kryteriów, grupować koszty układu rodzajowego i funkcjonalnego, ustalać strukturę kosztów, wyceniać aktywa obrotowe, sporządzać dowody księgowe, rozliczać transakcje zakupu materiałów i towarów, posługiwać się dokumentacją gospodarki zapasami, posługiwać się podstawowymi dokumentami obowiązującymi w handlu, wystawiać fakturę VAT, przeprowadzać inwentaryzację składników zapasów, dokonywać zapisów w ewidencji nabycia towarów i usług, dokonywać zapisów w ewidencji sprzedaży VAT, rozliczać podatek VAT obsługiwać komputer jako narzędzie pracy, korzystać z różnych źródeł informacji. 5

7 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: zdefiniować pojęcie kalkulacja, zdefiniować pojęcie kalkulacja kosztów produkcji, rozróżnić rodzaje i metody kalkulacji, uzasadnić znaczenie kalkulacji, podać uproszczony układ kalkulacyjny kosztów, przeprowadzić kalkulację podziałową prostą produkcji zakończonej, przeprowadzić kalkulację podziałową prostą produkcji niezakończonej, przeprowadzić kalkulację podziałową współczynnikową, przeprowadzić kalkulację podziałową procesową, przeprowadzić kalkulację doliczeniową według ilościowych kluczy podziałowych, przeprowadzić kalkulację doliczeniową według wartościowych kluczy podziałowych, ustalić wynik ze sprzedaży w rachunku kosztów zmiennych, klasyfikować produkty pracy, wycenić produkty pracy, rozróżnić szczeble obrotu towarowego, rozróżnić formy obrotu towarowego, ustalić ceny sprzedaży wyrobów gotowych, ustalić ceny sprzedaży towarów w handlu hurtowym, ustalić ceny sprzedaży towarów w handlu detalicznym, sporządzić dokumentację obrotu wyrobami gotowymi, sporządzić dokumentację obrotu towarowego, ustalić podatek od towarów i usług w jednostkach handlu detalicznego, sporządzić deklarację podatkową z tytułu rozliczenia jednostki z podatku VAT, współpracować w grupie, poszukać specjalistycznych informacji w ogólnodostępnych źródłach informacji. 6

8 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Wiadomości wstępne z zakresu kalkulacji Materiał nauczania Kalkulacja jest elementem rachunku kosztów, której zadaniem jest podział kosztów według ustalonych pozycji kalkulacyjnych na przedmiot kalkulacji. Przedmiotem kalkulacji (jednostką kalkulacyjną, obiektem kosztów) może być między innymi: jednostka wyrobu gotowego (np. kilogram wyprodukowanego masła), jednostka usługi (np. roboczogodzina koszenia trawy), jednostka zlecenia produkcyjnego (np. zlecenie wyprodukowania dodatkowej partii 100 sztuk spodni), jednostka towaru (np. opakowanie mydła w sklepie). Istotą kalkulacji jest ustalenie kosztu jednostkowego danego przedmiotu kalkulacji w układzie kalkulacyjnym. Uproszczony układ kalkulacyjny (oparty na podziale kosztów na bezpośrednie i pośrednie) składa się z niżej wymienionych pozycji: 1) materiały bezpośrednie 2) płace bezpośrednie 3) inne koszty bezpośrednie 4) razem koszty bezpośrednie (jako suma pozycji:1+2+3) 5) koszty wydziałowe 6) techniczny koszt wytworzenia (jako suma pozycji: 4+5) 7) koszty ogólnego zarządu 8) koszty sprzedaży 9) koszt sprzedanych produktów (jako suma pozycji: 6+7+8) Kalkulację można przeprowadzić dwukrotnie: przed rozpoczęciem produkcji danego wyrobu (wykonaniem usługi) jest to kalkulacja wstępna, po zakończeniu produkcji (wykonaniu usługi) jest to kalkulacja wynikowa. Kalkulacja wstępna oparta jest na wielkościach przewidywanych, planowanych (przewidywane wielkości produkcji, normy zużycia materiałów, spodziewane ceny materiałów, usług obcych, wynagrodzeń). W ramach kalkulacji wstępnej można wyodrębnić: kalkulację planowaną (opartą na wielkościach planowanych), kalkulację normatywną (opartą na ustalonych normach zużycia materiałów, normach czasu pracy), kalkulację ofertową (opartą na wielkościach szacunkowych, zgodnie z poziomem cen i kosztów w danym regionie). Kalkulacja wynikowa (sprawozdawcza, rzeczywista) oparta jest na rzeczywistych kosztach, które zostały poniesione w danym okresie. Dzięki porównaniu kosztów jednostkowych, ustalonych w kalkulacji wstępnej i wynikowej, można ustalić różnice między kosztami rzeczywistymi a kosztami przewidywanymi. Wyciągnięcie odpowiednich wniosków z takiego porównania może przyczynić się do obniżenia kosztów prowadzonej działalności. W konsekwencji przyczynia się do zwiększenia jej rentowności. W celu przeprowadzenia kalkulacji wynikowej należy poznać wszystkie poniesione koszty dotyczące danej działalności. W przypadku jednostek, które prowadzą pełną rachunkowość jest to stosunkowo proste zadanie, gdyż koszty bieżącej działalności są ewidencjonowane na kontach: kosztów rodzajowych (konta zespołu 4), 7

9 kontach kosztów według typów działalności (konta zespołu 5). Koszt jednostkowy może być ustalony za pomocą różnych metod. Dobór odpowiedniej metody jest uzależniony od przedmiotu kalkulacji, przebiegu i organizacji procesu technologicznego oraz charakteru wytwarzanego produktu. Podstawowe metody kalkulacji stosowane w praktyce gospodarczej zostały ujęte w tabeli 1. Tabela 1. Metody kalkulacji Podstawowe metody kalkulacji: Kalkulacja podziałowa prosta Kalkulacja podziałowa: Kalkulacja podziałowa współczynnikowa Kalkulacja podziałowa procesowa Kalkulacja doliczeniowa zleceniowa Kalkulacja doliczeniowa: Kalkulacja doliczeniowa asortymentowa Źródło: opracowanie własne. Najprostszą metodą ustalania kosztu jednostkowego jest kalkulacja podziałowa. Powinna ona być stosowana: przy produkcji jednorodnej (wytwarzany jest jeden rodzaj wyrobu), przy produkcji kilku podobnych wyrobów. Ponadto proces produkcyjny nie powinien być skomplikowany (prosta technika i technologia produkcji). Oprócz kalkulacji podziałowej można wyodrębnić kalkulację doliczeniową. Jest ona stosowana do obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia wyrobów w przedsiębiorstwach o produkcji jednostkowej lub seryjnej, gdy wyroby te charakteryzują się znaczną odmiennością Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co to jest kalkulacja? 2. Co może stanowić przedmiot kalkulacji? 3. Jakie są rodzaje kalkulacji? 4. Jakie są metody kalkulacji? 5. Z jakich pozycji składa się uproszczony układ kalkulacyjny? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Określ w kolumnie Odpowiedź, czy dana informacja jest prawdziwa wstaw literę P, czy fałszywa wstaw literę F. Informacja Odpowiedź Kalkulacja to ogół czynności zmierzających do ustalenia kwoty kosztów przypadających na przedmiot kalkulacji. Przedmiotem kalkulacji w jednostce produkcyjnej mogą być wyroby gotowe. Kalkulacja przeprowadzona po skończonym cyklu produkcji nazywana jest kalkulacją wstępną. Wyróżnia się tylko jeden rodzaj kalkulacji podziałowej. Układ kalkulacyjny kosztów oparty jest na podziale kosztów na bezpośrednie i pośrednie. Techniczny koszt wytworzenia jest to suma kosztów bezpośrednich i kosztów wydziałowych. Kalkulacja wstępna oparta jest na danych rzeczywistych, poznanych po zakończonym etapie produkcji. Podstawowe metody kalkulacji to: kalkulacja podziałowa i kalkulacja sprawozdawcza. W wyniku przeprowadzenia kalkulacji przedsiębiorca pozna koszt jednostkowy wytwarzanych przez siebie wyrobów lub świadczonych usług. 8

10 Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat: definicji kalkulacji, rodzajów kalkulacji, metod kalkulacji, układu kalkulacyjnego kosztów, 2) przeczytać uważnie każdą informację ujętą w tabeli i zastanowić się, czy wyraża ona prawdę, czy fałsz, 3) wpisać rezultat swojej decyzji (prawda lub fałsz) do kolumny Odpowiedź. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Wybierz dowolne trzy jednostki gospodarcze o różnym profilu działalności i wskaż dla nich przykłady przedmiotów kalkulacji. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat: definicji kalkulacji, przedmiotu kalkulacji, 2) określić zakres działalności wybranych jednostek gospodarczych i zapisać je w trzech kolumnach, 3) pod każdą wybraną jednostką gospodarczą wypunktować przykłady przedmiotu kalkulacji, 4) wskazać w jakim zakresie mogłaby być wykorzystana kalkulacja wstępna i wynikowa we wskazanych trzech jednostkach odpowiedź zapisać pod powstałą tabelą z przykładami przedmiotów kalkulacji. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) zdefiniować pojęcie kalkulacja? 2) rozróżnić rodzaje kalkulacji? 3) wskazać podstawowe metody kalkulacji? 4) podać przykłady przedmiotu kalkulacji? 5) podać uproszczony układ kalkulacyjny kosztów? 6) wskazać znaczenie kalkulacji? Tak Nie 9

11 4.2. Kalkulacja podziałowa prosta Materiał nauczania Kalkulacja podziałowa prosta jest stosowana w przedsiębiorstwach wytwarzających masowo jednorodny produkt. Przykłady przedsiębiorstw, które mogą zastosować kalkulację podziałową prostą są kopalnie węgla, elektrownie, gorzelnie, cukrownie, cementownie. Koszt jednostkowy ustalany jest według wzoru: kj = K/Q, gdzie: kj koszt jednostkowy, K suma kosztów poniesionych w danym okresie, Q wielkość produkcji wyrażona w jednostkach naturalnych (sztuki, kilogramy, metry, tony). Na potrzeby analizy kosztów można dokonać podziału ogółu kosztów na poszczególne pozycje układu kalkulacyjnego. Wówczas zostanie obliczony koszt jednostkowy danej pozycji układu kalkulacyjnego, co obrazuje następujący wzór: kja = Ka/Q, gdzie: kja koszt jednostkowy danej pozycji układu kalkulacyjnego (np. koszt zużycia materiałów, wynagrodzeń) Ka wartość danej pozycji układu kalkulacyjnego Q wielkość produkcji wyrażona w jednostkach naturalnych (sztuki, kilogramy, metry, tony). Suma takich poszczególnych jednostkowych kosztów da łączny koszt jednostkowy danego produktu: kja 1 + kja 2 + kja kja n = kj. Podany sposób ustalania kosztu jednostkowego, zgodnie z przedstawionymi wzorami jest prawidłowy tylko wówczas, jeżeli nie ma produkcji w toku (produkcji niezakończonej). W przypadku występowania produkcji w toku należy przed sporządzeniem kalkulacji: 1) ustalić rozmiary produkcji zakończonej, 2) ustalić rozmiary produkcji w toku oraz stopień jej zaawansowania, 3) przeliczyć ilość produkcji w toku na produkcję gotową (zakończoną) uwzględniając stopień jej zaawansowania. Ponadto, sporządzając kalkulację produkcji w toku należy także zwrócić uwagę, czy materiały wydawane są do produkcji: sukcesywnie, czy w całości na początku procesu produkcji. Jest to bardzo istotne, gdyż koszty zużycia materiałów powstają w momencie ich wydania do procesu produkcji. Zatem, jeżeli materiały wydawane są do produkcji sukcesywnie, to sporządzając kalkulację należy uwzględnić, że do produkcji w toku powinna zostać przyporządkowana tylko odpowiednia część kosztów zużycia materiałów (także innych kosztów, np. robocizny), proporcjonalna do stopnia zaawansowania produkcji. Natomiast w sytuacji, kiedy materiały do produkcji wydawane są w całości na początku procesu wytwórczego, to mimo iż może wystąpić produkcja w toku, koszty zużycia materiałów zostały już poniesione w całości. W tym przypadku niezależnie, czy wyrób jest zakończony, czy jest jeszcze w toku produkcji, jednostkowa wartość kosztów zużycia materiałów jest taka sama. 10

12 Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. W jakich jednostkach gospodarczych powinna być stosowana kalkulacja podziałowa prosta? 2. W jaki sposób ustala się koszt jednostkowy przy zastosowaniu kalkulacji podziałowej prostej dla produkcji zakończonej? 3. W jaki sposób ustala się koszt jednostkowy przy zastosowaniu kalkulacji podziałowej prostej dla produkcji niezakończonej (produkcji w toku)? 4. Jaka część kosztów zużycia materiałów powinna zostać uwzględniona w procesie kalkulacji jeżeli materiały wydawane są do produkcji sukcesywnie? 5. Jaka część kosztów zużycia materiałów powinna zostać uwzględniona w procesie kalkulacji jeżeli materiały wydawane są do produkcji w całości w jej początkowej fazie? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Ustal koszt jednostkowy wytworzenia jednej sztuki wyrobu. W tym celu uzupełnij brakujące dane w tabeli wykorzystując podane informacje. W danym okresie wytworzono wyrobów gotowych i poniesiono następujące koszty: zużycie materiałów zł, zużycie energii elektrycznej zł, wynagrodzenia dla pracowników zł, narzuty na wynagrodzenia (ZUS) zł, pozostałe koszty (rozmowy telefoniczne, czynsz, amortyzacja) 700 zł. Pozycja kosztów Koszty (zł) K Liczba wyrobów (...) Q Koszt jednostkowy (zł) (...) Razem koszty Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej prostej, 2) wpisać do tabeli nazwy kosztów, które będą stanowiły uproszczony układ kalkulacyjny, 3) przy każdym koszcie wpisać jego wartość (kolumna druga), 4) uzupełnić wiersze kolumny wyrażające rozmiary produkcji (kolumna trzecia), 5) obliczyć koszt jednostkowy wyrobu w przekroju wyodrębnionych pozycji układu kalkulacyjnego, jak i łącznego kosztu jednostkowego (ostatni wiersz). Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. 11

13 Ćwiczenie 2 Przedsiębiorstwo farmaceutyczne wytwarza maść Połysk zapobiegającą wypadaniu włosów. Koszty produkcji w danym okresie sprawozdawczym kształtowały się następująco: materiały bezpośrednie zł, pozostałe koszty zł. Materiały do produkcji wydawane są sukcesywnie. W badanym okresie wytworzono 700 kg maści, występuje także produkcja w toku (1 000 kg o stopniu zawansowania produkcji 30%). Sporządzając kalkulację podziałową prostą należy ustalić: 1) koszt wytworzenia 1 kg maści, 2) koszt wytworzenia 1 kg produkcji w toku (maść przetworzona w 30%), 3) koszty całkowite produkcji zakończonej i produkcji w toku, 4) koszt wytworzenia 1 opakowania maści (opakowanie 80 gramów). Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej prostej, 2) przeliczyć rozmiary produkcji w toku na produkcję zakończoną, 3) ustalić wpływ sposobu wydawania materiałów do produkcji na tok obliczeń przy sporządzaniu kalkulacji, 4) sporządzić kalkulację podziałową prostą i na jej podstawie zapisać odpowiedzi do wskazanych czterech poleceń. Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 3 Laboratorium kosmetyczne wytwarza krem odmładzający cerę Małolata. Koszty produkcji kremu w analizowanym okresie sprawozdawczym są następujące: materiały bezpośrednie zł, pozostałe koszty zł. Proces produkcji kremu wymaga, aby materiały były wydane do zużycia w całości na jego początku. W danym okresie wytworzono 800 litrów kremu, którego proces produkcji został zakończony oraz litrów kremu o 20% stopniu zaawansowania produkcji. Sporządzając kalkulację podziałową prostą należy ustalić: 1) koszt wytworzenia 1 litra kremu, 2) koszt wytworzenia 1 litra produkcji w toku (krem przetworzony w 20%), 3) koszty całkowite produkcji zakończonej i produkcji w toku, 4) koszt wytworzenia 1 opakowania kremu o pojemności 50 mililitrów. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej prostej, 2) przeliczyć rozmiary produkcji w toku na produkcję zakończoną, 3) ustalić wpływ sposobu wydawania materiałów do produkcji na tok obliczeń przy sporządzaniu kalkulacji, 12

14 4) sporządzić w arkuszu kalkulacyjnym kalkulację podziałową prostą i na jej podstawie zapisać odpowiedzi do wskazanych czterech poleceń, rozwiązanie wydrukować. Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, stanowisko komputerowe, arkusz kalkulacyjny, drukarka, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) podać przykłady jednostek gospodarczych, które powinny stosować kalkulację podziałową prostą? 2) obliczyć koszt jednostkowy wyrobu gotowego stosując kalkulację podziałową prostą? 3) obliczyć koszt jednostkowy produkcji nie zakończonej przy zastosowaniu kalkulacji podziałowej prostej? Tak Nie 13

15 4.3. Kalkulacja podziałowa współczynnikowa Materiał nauczania Kalkulacja podziałowa współczynnikowa jest stosowana w jednostkach o produkcji masowej wieloasortymentowej. Jest ona stosowana przy założeniu, że produkcja ta wymaga dla wszystkich wytwarzanych rodzajów wyrobów: takich samych lub podobnych materiałów, podobnych urządzeń produkcyjnych, takich samych procesów technologicznych. Przykłady produkcji, kiedy można zastosować kalkulację podziałową współczynnikową: produkcja pieczywa, produkcja okien (różnią się wielkością ale są zrobione z tych samych materiałów), produkcja makaronu (z tych samych materiałów wytwarzane są makarony typu nitki, kolanka, świderki (w opakowaniach 250 g, 500 g), produkcja spodni bawełnianych (te same lub podobne materiały zużywane są do ich produkcji, ale mogą być różne rozmiary). Istota kalkulacji podziałowej współczynnikowej polega na sprowadzeniu różnych wyrobów do wspólnego mianownika poprzez przeliczenie ich na umowne obiekty kalkulacyjne za pomocą współczynników. Charakterystykę kolejnych czynności, jakie należy wykonać ustalając koszt jednostkowy według zasad kalkulacji podziałowej współczynnikowej przedstawiono w tabeli 2. Tabela 2. Etapy ustalania kosztu jednostkowego przy zastosowaniu kalkulacji podziałowej współczynnikowej Etap Charakterystyka I Ustalenie łącznych kosztów dotyczących produkcji w danym okresie. II Ustalenie ilości wytworzonych produktów. III Ustalenie współczynników przeliczeniowych dla danych wyrobów. Współczynniki te określają relacje kosztowe między poszczególnymi wyrobami. Współczynnikami powinny być wielkości wywierające dominujący wpływ na poziom kosztów. Jako współczynniki przeliczeniowe często stosuje się takie parametry jak: waga wyrobów, czas obróbki wyrobów, ilość zużytych materiałów, ceny sprzedaży produktów itd. IV Obliczenie ilości jednostek umownych. Należy przemnożyć dla każdego wyrobu jego ilość (etap II) i współczynnik przeliczeniowy (etap III). V Sumowanie jednostek umownych dla wszystkich wyrobów. VI Obliczenie kosztu jednostki umownej. W tym celu należy podzielić koszty (etap I) przez sumę ilości jednostek umownych (etap V). VII Ustalenie kosztu jednostkowego rzeczywistego. Dla każdego wyrobu należy przemnożyć koszt jednostki umownej (etap VI) przez współczynnik przeliczeniowy dla danego wyrobu (etap III). VIII Sprawdzenie poprawności obliczeń (obliczenie kosztów całkowitych dla poszczególnych wyrobów). Należy pomnożyć jednostkowy koszt rzeczywisty danego wyrobu (etap VII) przez wytworzoną ilość danego wyrobu (etap II). Źródło: opracowanie własne Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Które jednostki gospodarcze powinny stosować kalkulację podziałową współczynnikową? 2. Jakie są etapy ustalania kosztu jednostkowego według kalkulacji podziałowej współczynnikowej? 14

16 3. Jakie wielkości powinno się przyjmować jako współczynniki przeliczeniowe przy zastosowaniu kalkulacji podziałowej współczynnikowej? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Ustal koszt jednostkowy dla poszczególnych rodzajów produkowanych makaronów. Wytwarzane są makarony świderki i nitki z tego samego surowca: wysokogatunkowej mąki makaronowej typu 450 oraz wody i przyprawy kurkuma. Proces technologiczny produkcji jest bardzo podobny. Makaron świderki jest pakowany w woreczki 500 gram (0,5 kg), a makaron nitki w woreczki 250 gram (0,25 kg). W danym okresie wytworzono opakowań makaronu świderki (Ś) i opakowań makaronu nitki (N). Koszty produkcji w danym okresie wyniosły zł. Etap I II III IV V VI VII VIII Charakterystyka Ustalenie łącznych kosztów dotyczących produkcji makaronu w danym okresie: Ś = N = Ustalenie ilości wytworzonych produktów: Ś - N - Ustalenie współczynników przeliczeniowych dla danych produktów: Ś = N = Obliczenie ilości jednostek umownych: Ś = N = Sumowanie jednostek umownych dla wszystkich produktów: Obliczenie kosztu jednostki umownej: Ustalenie kosztu jednostkowego rzeczywistego: Ś = N = Sprawdzenie poprawności obliczeń (obliczenie kosztów całkowitych dla poszczególnych wyrobów): Ś = N = Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej współczynnikowej, 2) wskazać jakie jednostki zostaną przyjęte jako współczynniki, 3) sporządzić kalkulację podziałową współczynnikową wykonując stosowne obliczenia dla poszczególnych etapów wskazanych w tabeli. Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Ustal koszt jednostkowy dla poszczególnych typów krzeseł drewnianych. W przedsiębiorstwie produkowane są dwa rodzaje krzeseł z tego samego surowca. Różnią się one wykończeniem. 15

17 Krzesła Arni nie mają zdobień. Natomiast krzesła Fantazja posiadają zdobienia. Czas obróbki jednego krzesła typu Arni wynosi 3 godziny, a krzesła Fantazja 4 godziny. Łączne koszty w danym okresie wyniosły zł (koszty materiałów zł, koszty wynagrodzeń wraz z pochodnymi zł, inne koszty zł). Wytworzono w tym czasie 200 krzeseł Arni i 100 krzeseł Fantazja. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej współczynnikowej, 2) wskazać jakie jednostki zostaną przyjęte jako współczynniki, 3) przygotować tabelę według wzoru z ćwiczenia 1 wykorzystując do tego arkusz kalkulacyjny, 4) sporządzić kalkulację podziałową współczynnikową w arkuszu kalkulacyjnym, wykonując stosowne obliczenia dla poszczególnych etapów wskazanych w tabeli, rozwiązanie wydrukować. Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, stanowisko komputerowe, arkusz kalkulacyjny, drukarka, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) wskazać przykłady jednostek gospodarczych, które powinny stosować kalkulację podziałową współczynnikową? 2) zaproponować dla różnych jednostek gospodarczych współczynniki dla sporządzenia kalkulacji podziałowej współczynnikowej? 3) obliczyć koszt jednostkowy według zasad kalkulacji podziałowej współczynnikowej? Tak Nie 16

18 4.4. Kalkulacja podziałowa procesowa Materiał nauczania Kalkulacja podziałowa procesowa (kalkulacja podziałowa fazowa) powinna być stosowana w jednostkach gospodarczych o produkcji masowej i wieloseryjnej, w których proces produkcyjny obejmuje kilka następujących po sobie faz (etapów) produkcji. W każdej fazie produkcji powstaje półprodukt, który jest przekazywany do kolejnej fazy produkcji i tak aż do ostatniej fazy, gdzie powstaje wyrób gotowy. Przykłady jednostek gospodarczych, które stosują kalkulację podziałową fazową: cegielnia (można wyodrębnić następujące fazy przy produkcji cegieł: przygotowanie gliny, formowanie i suszenie cegieł, wypalanie cegieł), mleczarnia, np. produkcja serów twardych (można wyodrębnić następujące fazy produkcji serów twardych: przygotowanie materiałów, podgrzewanie, formowanie i odsączanie, dojrzewanie). W trakcie sporządzania kalkulacji podziałowej procesowej wykorzystuje się procedury kalkulacji podziałowej prostej lub ze współczynnikami. Kalkulacja podziałowa procesowa może zostać przeprowadzona w dwóch wariantach, a mianowicie: 1) jako kalkulacja bezpółproduktowa; polega ona na tym, iż w każdej fazie ustala się oddzielnie jednostkowy koszt wytworzenia półproduktu, a następnie sumuje się poszczególne jednostkowe koszty z danych faz produkcji otrzymując w ten sposób jednostkowy koszt wyrobu gotowego, 2) jako kalkulacja półproduktowa; polega ona na tym, że koszty wytworzenia półproduktów z danej fazy dolicza się do fazy kolejnej. Taki proces zapewnia ustalanie kosztu jednostkowego w sposób narastający. Kalkulacja podziałowa procesowa wymaga odpowiednio rozbudowanej ewidencji analitycznej dla kosztów przypadających na poszczególne półprodukty, jak i dla kosztów związanych z wyodrębnionymi fazami produkcji Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Które jednostki stosują kalkulację podziałową procesową? 2. Na czym polega sporządzenie kalkulacji podziałowej procesowej metodą bezpółproduktową? 3. Na czym polega sporządzenie kalkulacji podziałowej procesowej metodą półproduktową? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Proces wytwórczy wyrobu gotowego A obejmuje dwie następujące po sobie fazy produkcji. Koszty bezpośrednie i pośrednie produkcji wyrobu A (wyrażone w zł) w danym okresie ujęto w tabeli: Koszty Faza I Faza II 1. Materiały bezpośrednie Płace bezpośrednie Inne koszty bezpośrednie Koszty wydziałowe Techniczny koszt wytworzenia 6. Koszty ogólnego zarządu

19 W danym okresie: w fazie I wytworzono 700 sztuk półproduktów A, z których 600 sztuk przekazano do dalszej obróbki (faza II), w fazie II wytworzono 600 sztuk wyrobów gotowych A, które przyjęto do magazynu. Koszty ogólnego zarządu obejmują wyłącznie wyroby gotowe. Ustal jednostkowy koszt wytworzenia półproduktu A na poziomie technicznego kosztu wytworzenia oraz wyrobu gotowego A na poziomie technicznego kosztu wytworzenia i kosztów całkowitych zgodnie z zasadami kalkulacji podziałowej procesowej kolejno według metody: 1) bezpółproduktowej, 2) półproduktowej. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej procesowej, 2) ustalić wartość technicznego kosztu wytworzenia w fazie I i II oraz wartość kosztów całkowitych, 3) przeprowadzić kalkulację podziałową procesową metodą bezpółproduktową obliczając kolejno koszt jednostkowy półproduktu w fazie I oraz w fazie II na poziomie technicznego kosztu wytworzenia, a następnie koszt jednostkowy wyrobu gotowego na poziomie technicznego kosztu wytworzenia oraz kosztów całkowitych, 4) przeprowadzić kalkulację podziałową procesową metodą półproduktową obliczając kolejno koszt jednostkowy półproduktu w fazie I oraz w fazie II (uwzględniając koszty przekazanych półproduktów) na poziomie technicznego kosztu wytworzenia, a następnie koszt jednostkowy wyrobu gotowego na poziomie technicznego kosztu wytworzenia oraz kosztów całkowitych. Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 W cegielni wyodrębniono trzy fazy produkcji cegieł glinianych: faza I przygotowanie gliny, faza II formowanie i suszenie cegieł, faza III wypalanie cegieł. W cegielni wytwarzane są dwa rodzaje cegieł: małe (M) i duże (D). Koszty bezpośrednie i wydziałowe (wyrażone w zł), związane z ich wytworzeniem w przekroju poszczególnych faz produkcji ujęto w tabeli: Koszty Faza I Faza II Faza III Cegły M Cegły D Cegły M Cegły D Cegły M Cegły D 1. Materiały bezpośrednie Robocizna bezpośrednia Inne koszty bezpośrednie Koszty wydziałowe Techniczny koszt wytworzenia W fazie I wytworzono po sztuk cegieł M i D, z czego do fazy II przekazano sztuk cegieł M i cegieł D. 18

20 W fazie II czas formowania i suszenia cegieł M wynosi 12 godzin, a cegieł D 18 godzin. Wszystkie cegły zostały przekazane do fazy III. W fazie III czas wypalania cegieł wynosi odpowiednio: dla cegieł M 0,6 godziny, dla cegieł D jedną godzinę. Wszystkie cegły po skończonym cyklu produkcji zostały przyjęte do magazynu wyrobów gotowych. Ustal koszt jednostkowy wytworzenia cegły M i cegły D na poziomie technicznego kosztu wytworzenia sporządzając w arkuszu kalkulacyjnym kalkulację podziałową procesową metodą półproduktową. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji podziałowej procesowej, 2) opracować w arkuszu kalkulacyjnym tabelę, w której będzie dokonywana kalkulacja kosztów wytworzenia cegieł w poszczególnych fazach produkcji, 3) przeprowadzić kalkulację podziałową procesową metodą półproduktową, obliczając kolejno koszt jednostkowy półproduktu w fazie I, fazie II oraz w fazie III (uwzględniając koszty przekazanych półproduktów) na poziomie technicznego kosztu wytworzenia, a następnie koszt jednostkowy wyrobu gotowego również na poziomie technicznego kosztu wytworzenia, rozwiązanie wydrukować. Wyposażenie stanowiska pracy: stanowisko komputerowe, kalkulator, arkusz kalkulacyjny, drukarka, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) podać przykłady jednostek gospodarczych, które powinny stosować kalkulację podziałową procesową? 2) ustalić koszt jednostkowy półproduktów i wyrobów gotowych sporządzając kalkulację podziałową procesową metodą bezpółproduktową? 3) ustalić koszt jednostkowy półproduktów i wyrobu gotowego, sporządzając kalkulację podziałową procesową metodą półproduktową? Tak Nie 19

21 4.5. Kalkulacja doliczeniowa Materiał nauczania Kalkulacja doliczeniowa jest stosowana do obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia wyrobów w przedsiębiorstwach o produkcji jednostkowej lub seryjnej, gdy wyroby te charakteryzują się znaczną odmiennością. Metoda ta polega na oddzielnym grupowaniu kosztów dla każdego wyrobu (usługi). Do danych wyrobów (usług) należy przyporządkować koszty bezpośrednie i pośrednie. Charakterystykę kolejnych etapów ustalania kosztów jednostkowych według kalkulacji doliczeniowej przedstawiono w tabeli 3. Tabela 3. Etapy ustalania kosztu jednostkowego według kalkulacji doliczeniowej Etap Charakterystyka I Przyporządkowanie kosztów bezpośrednich do poszczególnych wyrobów (usług). II Rozliczenie kosztów pośrednich na poszczególne wyroby (usługi) za pomocą kluczy podziałowych. III Ustalenie łącznych kosztów dla danych wyrobów (usług). Należy dodać koszty bezpośrednie i pośrednie (etap I + etap II). IV Ustalenie ilości wytworzonych wyrobów (usług). V Ustalenie kosztu jednostkowego. Należy podzielić łączne koszty przypadające na dany wyrób, usługę (etap III) przez ilość wytworzonych wyrobów, usług (etap IV). Źródło: opracowanie własne. Na poziomie etapu II rozliczając koszty pośrednie należy zastosować klucze podziałowe (rozliczeniowe). Klucz podziałowy kosztów pośrednich jest to umowna wielkość stanowiąca podstawę rozliczenia kosztów pośrednich na poszczególne obiekty odniesienia kosztów. Niezmiernie ważne jest, aby dla danych kosztów pośrednich dobrać odpowiedni klucz podziałowy. Ponadto, aby dane wielkości mogły pełnić rolę klucza podziałowego kosztów pośrednich muszą odpowiadać następującym warunkom 1 : klucz podziałowy powinien pozostać w związku przyczynowo-skutkowym z rozliczanymi kosztami, klucz podziałowy powienien pozostać w związku proporcjonalnym z rozliczanymi kosztami, związek klucza podziałowego z kosztami podlegającymi rozliczeniu powinien być możliwie silny, klucz podziałowy powinien być parametrem charakteryzującym te obiekty odniesienia kosztów, na które koszty pośrednie będą rozliczane, musi istnieć możliwość jednoznacznego przyporządkowania liczby jednostek klucza obiektom odniesienia kosztów. Klucze podziałowe kosztów pośrednich można klasyfikować według różnych kryteriów, które przedstawiono w tabeli 4. 1 E. Nowak: Rachunek kosztów przedsiębiorstwa. Ekspert, Wrocław 2001, s

22 Tabela 4. Klasyfikacja kluczy rozliczeniowych kosztów pośrednich Kryterium podziału Stabilność wielkości klucza roliczeniowego Rodzaj kluczy rolziczeniowych stałe zmienne Charakterystyka Klucze stałe to takie wielkości, których ogólna suma jednostek jest niezmienna w ciągu dłuższego okresu. Mogą to być wielkości wynikające z planu techniczno-ekonomicznego jednostki gospodarczej Klucze zmienne charakteryzują się tym, że w każdym okresie zmienia się zarówno ogólna suma jednostek klucza, jak i ich liczba przypadająca na poszczególne obiekty odniesienia kosztów Klucze wartościowe wyrażone są w pieniężnych jednostkach miary, Jednostka miary wartościowe wyrażająca wielkość np. robocizna bezpośrednia (wyrażona w złotówkach) klucza Klucze ilościowe wyrażone są w naturalnych jednostkach miary, np. ilościowe rozliczeniowego liczba zatrudnionych, czas pracy. Źródło: opracowanie własne na podstawie: Rachunek kosztów. Elementy rachunkowści zarządczej. Red. D. Sołtys, wyd. AE we Wrocławiu, Wrocław 1999, s. 74. Przykłady kluczy podziałowych kosztów pośrednich zostały podane w tabeli 5. Tabela 5. Klucze podziałowe kosztów pośrednich Koszty pośrednie Koszty zakupu Koszty wydziałowe Koszty ogólnego zarządu Koszty sprzedaży Źródło: opracowanie własne. Przykładowe klucze podziałowe wartość zużycia materiałów bezpośrednich ilość zużytych materiałów bezpośrednich wartość zużycia materiałów bezpośrednich ilość zużytych materiałów bezpośrednich czas pracy maszyn i urzadzeń wartość wynagrodzeń bezpośrednich liczba przepracowanych roboczogodzin łaczna wartość kosztów bezpośrednich łaczna wartość kosztów bezpośrednich techniczny koszt wytworzenia koszty produkcji sprzedanej koszty produkcji sprzedanej techniczny koszt wytworzenia łaczna wartość kosztów bezpośrednich Proces rozliczania kosztów pośrednich na obiekty odniesienia kosztów przy wykorzystaniu kluczy rozliczeniowych opisano w tabeli 6. Tabela 6. Etapy rozliczenia kosztów pośrednich Etap Czynność Charakterystyka I II Ustalenie współczynnika narzutu kosztów pośrednich Przyporządkowanie kosztów pośrednich do poszczególnych obiektów odniesienia kosztów Źródło: opracowanie własne. W celu ustalenia współczynnika narzutu kosztów pośrednich należy podzielić wartość kosztów pośrednich przez wartość (ilość) podstawy rozliczenia kosztów (klucza rozliczeniowego). W przypadku klucza wartościowego współczynnik narzutu kosztów pośrednich będzie ustalony jako procentowy wskaźnik tych kosztów. Natomiast w przypadku klucza ilościowego będzie nim stawka jednostkowych kosztów pośrednich Dla każdego wyrobu (usługi) należy przemnożyć ustalony w etapie I narzut kosztów pośrednich przez wartość podstawy rozliczenia kosztów pośrednich dla danego obiektu kosztów (wartość klucza rozliczeniowego przypadająca na dany obiekt kosztów, np. wartość zużytych materiałów przypadająca na produkt A) 21

23 Można wyróżnić dwie odmiany kalkulacji doliczeniowej, a mianowicie: 1) kalkulację zleceniową wyróżnia się ona tym, że podstawowym nośnikiem kosztów są niepowtarzalne zlecenia produkcyjne, 2) kalkulację asortymentową umożliwia ona ustalenie jednostkowego kosztu produktów w danym okresie obrachunkowym bez względu na liczbę uruchamianych w tym czasie zleceń produkcyjnych, stąd nazywana jest także kalkulacją okresową Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Które jednostki gospodarcze powinny stosować kalkulację doliczeniową? 2. Jakie są etapy ustalania kosztu jednostkowego według kalkulacji doliczeniowej? 3. W jaki sposób rozlicza się koszty pośrednie w kalkulacji doliczeniowej? 4. Jakie wielkości ekonomiczne mogą stanowić klucz rozliczeniowy kosztów pośrednich? 5. Jakie są rodzaje kluczy rozliczeniowych kosztów pośrednich? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Ustal koszt jednostkowy danych dwóch usług świadczonych przez przedsiębiorstwo zajmującą się doradztwem informatycznym oraz naprawą komputerów. W danym okresie przeprowadzono: 100 godzin doradztwa w zakresie użytkowania (obsługi) różnych programów komputerowych, 300 godzin w zakresie napraw i serwisu sprzętu komputerowego. Koszty wspólne (pośrednie) należy rozliczyć w stosunku do liczby roboczogodzin (liczba godzin poświęcona na wykonanie usług). Pozycje kosztowe Doradztwo Naprawy Razem Materiały bezpośrednie (zł) Wynagrodzenia bezpośrednie (zł) Koszty wspólne (zł) Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji doliczeniowej, 2) rozliczyć koszty wspólne (pośrednie) na poszczególne usługi za pomocą ilościowego klucza podziałowego, 3) sporządzić kalkulację doliczeniową obu usług, wpisać wyniki do tabeli według poniższego wzoru. Etap Wyszczególnienie Doradztwo Naprawy Razem I Materiały bezpośrednie (zł) Wynagrodzenia bezpośrednie (zł) II Koszty wspólne (zł) III Razem koszty (zł) IV Ilość świadczonych usług (godz.) V Koszt jednostkowy (zł/godz.) Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, 22

24 literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 W przedsiębiorstwie wytwarzane są dwa produkty: A i B. W danym okresie wytworzono: 200 sztuk wyrobów A, 350 sztuk wyrobów B. Na wytworzenie 1 sztuki wyrobu A zużywa się 3 kg materiału, a do wytworzenia 1 sztuki wyrobu B 2 kg. Cena zakupu materiału wynosi 5,50 zł/kg. Na wytworzenie 1 sztuki wyrobu A potrzeba półtorej godziny pracy, a wyrobu B jedną godzinę. Stawka za jedną godzinę pracy wynosi 12 zł. Koszty pośrednie w danym okresie wyniosły zł i należy je rozliczyć w stosunku do wartości materiałów bezpośrednich. Wykorzystując arkusz kalkulacyjny sporządź kalkulację doliczeniową produktu A i B. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat sporządzania kalkulacji doliczeniowej, 2) ustalić wartość kosztów bezpośrednich, 3) rozliczyć koszty pośrednie za pomocą wartościowego klucza rozliczeniowego, 4) opracować w arkuszu kalkulacyjnym tabelę, w której będzie dokonywana kalkulacja kosztów, 5) przeprowadzić kalkulację doliczeniową, rozwiązanie wydrukować. Wyposażenie stanowiska pracy: stanowisko komputerowe, arkusz kalkulacyjny, drukarka, kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) rozliczyć koszty pośrednie za pomocą ilościowych kluczy rozliczeniowych? 2) rozliczyć koszty pośrednie za pomocą wartościowych kluczy rozliczeniowych? 3) wskazać przykłady przedsiębiorstw stosujących kalkulację doliczeniową? 4) przeprowadzić kalkulację doliczeniową? Tak Nie 23

25 4.6. Koszty stałe i zmienne w kalkulacji i rachunku kosztów zmiennych Materiał nauczania Jednostki gospodarcze bardzo często wykorzystują dla swoich potrzeb podział kosztów na stałe i zmienne. Taka klasyfikacja kosztów jest przydatna między innymi do: ustalania wyników ze sprzedaży w konwencji rachunku kosztów zmiennych, obliczania kosztów jednostkowych, analizy progu rentowności, podejmowania decyzji krótkookresowych. Przy prowadzeniu różnych obliczeń na potrzeby decyzyjne, opartych na zasadach rachunku kosztów zmiennych, który wymaga podziału kosztów na stałe i zmienne, przyjmuje się założenie, że: produkty wycenia się wyłącznie na poziomie kosztów zmiennych, koszty stałe odnosi się w całości na wynik finansowy danego okresu, a więc nie są one uwzględniane przy ustalaniu kosztu jednostkowego produktu. Jednakże jednostki gospodarcze, które chcą ustalić jednostkowy koszt całkowity, mogą uwzględnić przy sporządzaniu kalkulacji również koszty stałe. W tym celu koszty stałe należy odpowiednio odnieść na jednostkę produktu, co zostało zaprezentowane w poniższych formułach obliczeniowych: Kcj = Kzj + Ksj Ksj = Kzj x N lub Ksj = Ks / Q, gdzie: Kcj jednostkowy koszt całkowity, Kzj jednostkowy koszt zmienny, Ksj jednostkowy koszt stały, N narzut kosztów stałych Ks koszty stałe, Q rozmiary produkcji. Wykorzystując omawiany podział kosztów można ustalić wyniki ze sprzedaży produktów. Zgodnie z zasadami rachunku kosztów zmiennych uzyskuje się przynajmniej dwa poziomy wyników ze sprzedaży, a mianowicie: 1) marża brutto (marża pokrycia) oraz 2) wynik finansowy ze sprzedaży. Formuła ustalania wyniku finansowego ze sprzedaży w konwencji rachunku kosztów zmiennych została przedstawiona w tabeli 7. Tabela 7. Ustalanie wyniku ze sprzedaży w rachunku kosztów zmiennych Etap Pozycja rachunku kosztów zmiennych Charakterystyka I Przychody ze sprzedaży Jest to iloczyn ceny sprzedaży (bez podatku VAT) i rozmiarów sprzedaży II Koszty zmienne produkcji sprzedanej Jest to iloczyn kosztu zmiennego jednostkowego i rozmiarów sprzedaży III Marża brutto Od przychodów (etap I) należy odjąć koszty zmienne (etap II) IV Koszty stałe Wartość kosztów stałych danego okresu V Wynik ze sprzedaży Od marży brutto (etap III) należy odjąć koszty stałe (etap IV) Źródło: opracowanie własne. 24

26 Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Które koszty odnosi się do produktów w konwencji rachunku kosztów zmiennych? 2. Gdzie ujmuje się koszty stałe w konwencji rachunku kosztów zmiennych? 3. W jaki sposób ustala się koszt jednostkowy produktu bazując na kosztach zmiennych i stałych? 4. Jak ustala się wynik ze sprzedaży w rachunku kosztów zmiennych? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Gospodarstwo agroturystyczne dysponuje 20 miejscami noclegowymi. Koszty stałe działalności w skali miesiąca były następujące: amortyzacja 800 zł, wynagrodzenia zł, podatki i opłaty 300 zł, inne koszty stałe 200 zł. Koszty zmienne analizowanej działalności w lipcu i sierpniu były następujące: Koszty zmienne Lipiec (zł) Sierpień (zł) Energia elektryczna Pranie pościeli Wyżywienie W lipcu wykorzystano 480 osobodób (średnio nocowało 16 osób), a w sierpniu 360 osobodób (średnio 12 osób dziennie). Cena za pobyt w gospodarstwie agroturystycznym wynosi 30 zł za dobę. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat kosztów zmiennych i stałych oraz rachunku kosztów zmiennych, 2) ustalić jednostkowy koszt zmienny (koszt zmienny pobytu jednej osoby przypadający na jeden dzień), 3) obliczyć jednostkowy koszt stały, 4) obliczyć jednostkowy koszt całkowity, 5) obliczyć wynik ze sprzedaży w konwencji rachunku kosztów zmiennych. Wyposażenie stanowiska pracy: kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia. 25

27 Ćwiczenie 2 Informacje dotyczące działalności gospodarczej badanej jednostki w skali miesiąca są następujące: Wyszczególnienie Wyrób A Wyrób B Rozmiary produkcji (kg) Cena sprzedaży (zł/kg) 10 8 Koszt zmienny jednostkowy (zł/kg) 5 6 Koszty stałe (zł) Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat rachunku kosztów zmiennych, 2) obliczyć wynik ze sprzedaży w konwencji rachunku kosztów zmiennych wykorzystując arkusz kalkulacyjny, wydrukować rozwiązanie, 3) zinterpretować otrzymane wyniki. Wyposażenie stanowiska pracy: stanowisko komputerowe, arkusz kalkulacyjny, drukarka, kalkulator, literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) obliczyć jednostkowy koszt zmienny? 2) obliczyć jednostkowy koszt całkowity? 3) obliczyć marżę brutto w rachunku kosztów zmiennych? 4) ustalić wynik ze sprzedaży w rachunku kosztów zmiennych? Tak Nie 26

28 4.7. Klasyfikacja i wycena produktów pracy Materiał nauczania Efektem działalności gospodarczej jednostek produkcyjnych są produkty pracy. Ich ogólny podział przedstawia rysunek 1. Produkty pracy Produkty gotowe Produkcja nie zakończona Rys. 1. Podstawowa klasyfikacja produktów pracy Źródło: opracowanie własne. Produkty gotowe obejmują swoim zakresem: wyroby gotowe, np. gotowa do sprzedaży mąka, otręby spożywcze w zakładach przemysłu zbożowego, roboty budowlane, usługi oraz prace projektowe, geodezyjno-kartograficzne, naukowobadawcze, inwentarz żywy nie stanowiący środków trwałych i materiałów, np. prosiaki hodowane na sprzedaż. Produkcja niezakończona obejmuje swoim zakresem: półprodukty, np. kineskop w fabryce telewizorów, produkcję w toku, np. piwo w trakcie produkcji znajdujące się w kadziach w browarze. Produkty gotowe i półprodukty można klasyfikować ze względu na ich przeznaczenie, a mianowicie: przeznaczone do sprzedaży dla innych jednostek, przeznaczone do własnych potrzeb, np. na cele inwestycyjne, na cele reprezentacji i reklamy. Wyroby gotowe można klasyfikować według różnych kryteriów przedstawionych w tabeli 8. Tabela 8. Klasyfikacja wyrobów gotowych według wybranych kryteriów Kryterium podziału Gałąź przemysłu Technologia produkcji Właściwości Przeznaczenie Rodzaj i jakość Źródło: opracowanie własne. Przykłady Wyroby gotowe przemysłu: spożywczego, chemicznego, odzieżowego, hutniczego Np. odlewy, odkuwki; wyroby wędzone na ciepło, wyroby wędzone na zimno Np. farby olejne, farby akrylowe Np. suknie wieczorowe, suknie ślubne Np. ser edamski kl I, ser edamski kl II, ser gouda Możliwości wyceny produktów gotowych oraz produkcji niezakończonej na moment przyjęcia do magazynu ujęte zostały w tabeli 9. 27

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji KALKULACJE KOSZTÓW Jednostką kalkulacyjną jest wyrażony za pomocą odpowiedniej miary produkt pracy (wyrób gotowy, wyrób nie zakończony, usługa) stanowiący przedmiot obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia

Bardziej szczegółowo

Systemy rachunku kosztów

Systemy rachunku kosztów Systemy rachunku kosztów Tradycyjny rachunek kalkulacyjny kosztów oparty na rozmiarach produkcji kalkulacja doliczeniowa (zleceniowa), doliczanie kosztów wydziałowych kalkulacja podziałowa (procesowa)

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów Kalkulacja kosztów i jej odmiany

Rachunek kosztów Kalkulacja kosztów i jej odmiany Kalkulacja kosztów Kalkulacja kosztów i jej odmiany Marcin Pielaszek Kalkulacja jest to proces ustalania kosztu określonego obiektu, np. kosztu wytworzenia konkretnego produktu wytworzenia poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Rachunek Kosztów (W1) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Wykład nr 1. Roboczy plan zajęć

Rachunek Kosztów (W1) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Wykład nr 1. Roboczy plan zajęć Wykład nr 1 Marcin Pielaszek Roboczy plan zajęć Wykład 1. Wprowadzenie, sprawozdawczy rachunek 2. normalnych, rachunek standardowych 3. standardowych, koszty produkcji pomocniczej 4. Przyczyny zmian w

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników Kalkulacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H. Beck, Warszawa 2009 2) J. Matuszewicz,

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2 RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2 dr inż. Dorota Kużdowicz Wydział Ekonomii i Zarządzania, Uniwersytet Zielonogórski Ewidencja i rozliczanie kosztów Rachunek kosztów w układzie rodzajowym Rachunek kosztów wg miejsc

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja podziałowa prosta. gdzie: KC koszt całkowity x wg ilość wyprodukowanych wyrobów gotowych k j koszt jednostkowy

Kalkulacja podziałowa prosta. gdzie: KC koszt całkowity x wg ilość wyprodukowanych wyrobów gotowych k j koszt jednostkowy Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Kalkulacja podziałowa prosta gdzie: KC koszt całkowity

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów normalnych

Rachunek kosztów normalnych Rachunek kosztów normalnych Rachunek kosztów normalnych uzasadnionych Rachunek kosztów normalnych: zniwelowanie wpływu różnic w wykorzystaniu zdolności produkcyjnych w wyniku zmian w rozmiarach produkcji

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9 Kalkulacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł : 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C H U N E K K O

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja podziałowa

Kalkulacja podziałowa Kalkulacja podziałowa stosowana w przedsiębiorstwach wytwarzających jednorodny i nieskomplikowany produkt polega na podzieleniu sumy kosztów danego okresu przez liczbę wyprodukowanych jednostek efektem

Bardziej szczegółowo

Zakwalifikuj podane pozycje kosztów według właściwych układów klasyfikacyjnych w przedsiębiorstwie szyjącym odzież sportową.

Zakwalifikuj podane pozycje kosztów według właściwych układów klasyfikacyjnych w przedsiębiorstwie szyjącym odzież sportową. Zadania_Klasyfikacje kosztów Zadanie_1 Zakwalifikuj podane pozycje kosztów według właściwych układów klasyfikacyjnych w przedsiębiorstwie szyjącym odzież sportową. Ubezpieczenie transportu zakupionych

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych

Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów pełnych Produkty wyroby gotowe rzeczowe aktywa obrotowe wytwarzane przez przedsiębiorstwo produkcja w toku niegotowe wyroby gotowe o niezakończonym cyklu wytwarzania produkcją w toku może

Bardziej szczegółowo

Produkcja fazowa fazowej wyodrębnionych faz produkcyjnych półfabrykat każdej z faz - jednoasortymentowa lub wieloasortymentowa

Produkcja fazowa fazowej wyodrębnionych faz produkcyjnych półfabrykat każdej z faz - jednoasortymentowa lub wieloasortymentowa Kalkulacja fazowa Produkcja fazowa Organizacja produkcji fazowej produkcja masowa lub wielkoseryjna, przechodząca przez szereg wyodrębnionych faz (etapów, procesów) produkcyjnych po każdej fazie produkcyjnej

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA KATEDRA RACHUNKOWOŚCI Rachunkowość finansowa studia podyplomowe dr Beata Zyznarska-Dworczak Program zajęć I. Zakres tematyczny zajęć 1. Produkty gotowe - definicja, - wycena 2. Przychody

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład II dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 KALKULACJA KOSZTÓW Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa zmierzająca do ustalenia kosztów przypadających

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk

Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk Klasyfikacja systemów rachunku kosztów Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów zmiennych (częściowych) Polskie

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem

Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem Danuta Małkowska Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Spis treści Spis

Bardziej szczegółowo

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Plan zajęć Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów w tradycyjnych rozwiązaniach rachunków kosztów

Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów w tradycyjnych rozwiązaniach rachunków kosztów Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów w tradycyjnych rozwiązaniach rachunków kosztów Czynniki decydujące o poprawności rachunku kalkulacyjnego kosztów produkcji podstawowej Koszty podlegające kalkulacji

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład III dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 KALKULACJA KOSZTÓW Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa zmierzająca do ustalenia kosztów przypadających

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA. Zadanie 1

KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA. Zadanie 1 KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA Przedsiębiorstwo w ramach działalności pomocniczej prowadzi odkrywkę Ŝwiru. eksploatacji Ŝwirowni za dany miesiąc wynoszą: - materiały 30000 zł, - płace wraz z narzutami

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza

Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza Kalkulacja kosztów Terminy, Klasyfikacja typów i metod kalkulacji. wykładowca: mgr inż. Rafał Cieślik Kalkulacja kosztów Co to jest kalkulacja kosztów? Kalkulacja jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Wiktor Gabrusewicz Aldona Kamela-Sowińska Helena Poetschke RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

Wiktor Gabrusewicz Aldona Kamela-Sowińska Helena Poetschke RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Wiktor Gabrusewicz Aldona Kamela-Sowińska Helena Poetschke RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYDANIE II ZMIENIONE POLSKIE WYDAWNICTWO WARSZAWA 2000 EKONOMICZNE Spis treści Wstęp 11 Wprowadzenie 1 Istota rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych -

Rachunek kosztów pełnych - Rachunek kosztów pełnych - kalkulacja dr Adam Chmielewski Jakie są cele rachunku kosztów? kalkulacja kosztów wycena zapasów ustalanie wyniku finansowego podejmowanie decyzji, np.: cenowych asortymentowych

Bardziej szczegółowo

Zad.2. Firm poniosła następujące koszty: Produkcja podstawowa 900 zł W tym: faza I 660 zł faza II 240 zł Koszty wydziałowe: 490zł.

Zad.2. Firm poniosła następujące koszty: Produkcja podstawowa 900 zł W tym: faza I 660 zł faza II 240 zł Koszty wydziałowe: 490zł. Zad. 1. Firma X wyprodukowała w okresie sprawozdawczym w wydziale I-200 sztuk półfabrykatów, a w wydziale II-150 sztuk wyrobów gotowych. RóŜnicę ilościową między produkcją wydziału I a wydziału II stanowi

Bardziej szczegółowo

TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO

TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO. CHARAKTERYSTYKA TESTU. Test osiągnięć szkolnych sprawdzający wielostopniowy, nieformalny, nauczycielski, pisemny. Test obejmuje sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

III. KALKULACJA KOSZTÓW

III. KALKULACJA KOSZTÓW III. KALKULACJA KOSZTÓW ZADANIE 1. (Kalkulacja ofertowa) Alfred, student UEP prowadzi (wątpliwą moralnie) działalność gospodarczą polegającą na przygotowywaniu i sprzedaŝy prac zaliczeniowych i dyplomowych

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. dr Krzysztof Grochowski

Rachunkowość zarządcza. dr Krzysztof Grochowski Rachunkowość zarządcza dr Krzysztof Grochowski kgrochowski76@gmail.com RACHUNKOWOŚĆ RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Rachunkowość finansowa stanowi oparty na dokumentach zamknięty system ewidencji

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania na egzamin ustny 1TR (semestr II)

Przykładowe zadania na egzamin ustny 1TR (semestr II) Przykładowe zadania na egzamin ustny 1TR (semestr II) Zadanie 1 W spółce Alfa" wycena obrotu materiałowego prowadzona jest w cenach rzeczywistych ustalonych na poziomie ceny zakupu fakturowanej przez dostawców.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań Plan wykładu 1. Wycena rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 2. Wycena nieruchomości inwestycyjnych Wybrane zagadnienia z zakresu wyceny aktywów i zobowiązań Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2

ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2 ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2 Lp Nazwa jednostki dydaktycznej Zakres treści 1 Lekcja organizacyjna SKŁADNIKI MAJĄTKU TRWAŁEGO ORAZ JEGO REPRODUKCJA. FINANSOWE SKŁADNIKI

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI Z RACHUNKOWOŚCI

KONSPEKT LEKCJI Z RACHUNKOWOŚCI KONSPEKT LEKCJI Z RACHUNKOWOŚCI opracowany przez Annę Kuczyńską-Cesarz wicedyrektora Zespołu Szkół Licealnych i Ekonomicznych nr 1 Warszawa ul. Stawki 4 I. Temat: Ewidencja i rozliczanie kosztów równolegle

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Do zapasów zaliczyć należy: (1) materiały, czyli przedmioty pracy nabyte w celu całkowitego zużycia w jednym cyklu produkcyjnym lub zużycia na inne potrzeby, na przykład konserwacji

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Amortyzacja nieliniowa 1 4/ / / /

Rachunkowość. Amortyzacja nieliniowa 1 4/ / / / Rachunkowość 1/1 Amortyzacja nieliniowa Metody degresywne (a) metoda sumy cyfr rocznych (cena nabycia - wartość końcowa) x zmienna rata mianownik zmiennej raty: 0,5n(n+1) n - liczba okresów użytkowania

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Polityka rachunkowości Łukasz Szydełko. Lista 1

Polityka rachunkowości Łukasz Szydełko. Lista 1 Polityka rachunkowości Łukasz Szydełko Lista 1 Zad.1 W polityce rachunkowości piekarni Ela Sp. z o.o. przyjęto, że wartość materiałów bezpośrednio po zakupie odpisywana jest w koszty. W celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Działalność pomocnicza działalność, której celem jest świadczenie usług na rzecz innych wydziałów/jednostek w przedsiębiorstwie usługi/świadczenia

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA - POWTÓRZENIE WRAZ Z ROZWIĄZANIAMI mgr Stanisław Hońko, e-mail: honko@wneiz.pl, tel. (91) 444-1945

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA - POWTÓRZENIE WRAZ Z ROZWIĄZANIAMI mgr Stanisław Hońko, e-mail: honko@wneiz.pl, tel. (91) 444-1945 RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA - POWTÓRZENIE WRAZ Z ROZWIĄZANIAMI mgr Stanisław Hońko, e-mail: honko@wneiz.pl, tel. (91) 444-1945 Zadanie 1 (Procesowy rachunek kosztów) W zakładach mleczarskich koszty pośrednie

Bardziej szczegółowo

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja SPIS TREŚCI Wstęp 1. Pojęcie, metody i rodzaje inwentaryzacji 2. Organizacja, przebieg i dokumentacja inwentaryzacji 3. Różnice inwentaryzacyjne i ich ewidencja

Bardziej szczegółowo

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój Podstawy finansów dr Sylwia Machowska - Okrój 1 Wykład na podstawie: Rachunkowość zarządcza, red. naukowa Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk, wyd. Oficyna, 2014, rozdział 3 2 Koszty i pojęcia bliskoznaczne

Bardziej szczegółowo

Etapy ewidencji i rozliczania kosztów

Etapy ewidencji i rozliczania kosztów Etapy ewidencji i rozliczania kosztów S L A J D Y 1-1 2 Z A W I E R A J Ą T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z K S I Ą Ż K I J. M A T U S I E W I C Z, R A C H U N E K K O S Z T Ó W, F I N A N S - S E R V

Bardziej szczegółowo

Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Zajęcia nr 1. Sprawozdawczy rachunek kosztów. Miejsce rachunku kosztów w systemie informacyjnym organizacji

Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Zajęcia nr 1. Sprawozdawczy rachunek kosztów. Miejsce rachunku kosztów w systemie informacyjnym organizacji Zajęcia nr 1 Sprawozdawczy rachunek 1. Podstawowe definicje 2. Cele rachunku 3. Sprawozdawczy rachunek Marcin Pielaszek a) Prezentacja informacji o kosztach w sprawozdaniu finansowym b) Etapy sprawozdawczego

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników Spis treści Wstęp Rozdział 1. Współczesne zarządzanie (Jerzy Czarnecki) 1 1.1. Menedżer 1 1.2. Przedsiębiorstwo i biznes 3 1.2.1. Potrzeby klienta 3 1.2.2. Kombinacja zasobów 4 1.2.3. Wiedza i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa przykładowa praca kontrolna / zadania. Zadanie 1 / wprowadzenie do rachunkowości

Rachunkowość finansowa przykładowa praca kontrolna / zadania. Zadanie 1 / wprowadzenie do rachunkowości 1 Zadanie 1 / wprowadzenie do rachunkowości Firma X ma m.in. następujące składniki majątku i źródła ich finansowania: należności od odbiorców z tytułu sprzedanych produktów prawo do znaku towarowego zakupione

Bardziej szczegółowo

Lista powtórkowa. 1. Lista płac Jank K - 5500 zł ; dokonaj odpowiednich naliczeń i zaksięguj, także po stronie pracodawcy

Lista powtórkowa. 1. Lista płac Jank K - 5500 zł ; dokonaj odpowiednich naliczeń i zaksięguj, także po stronie pracodawcy Lista powtórkowa Zadanie 1 Zadanie 2 Zadanie 3 Zadanie 4 Zadanie 5 Zadanie 6 Zadanie 7 1. Saldo początkowe Środków Trwałych 50 000 zł 2. Na stanie środków trwałych znajduje się komputer, którego wartość

Bardziej szczegółowo

Jak ewidencjonować koszty związane ze świadczeniem takich usług dla innego podmiotu, które są sprzedawane w następnym miesiącu?

Jak ewidencjonować koszty związane ze świadczeniem takich usług dla innego podmiotu, które są sprzedawane w następnym miesiącu? Jak ewidencjonować koszty związane ze świadczeniem takich usług dla innego podmiotu, które są sprzedawane w następnym miesiącu? Pytanie Świadczymy dla innych podmiotów usługi produkcyjne - wytwarzamy ich

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Rachunkowość

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Rachunkowość Wymagania edukacyjne z przedmiotu Rachunkowość Technikum Ekonomiczne Na ocenę dopuszczającą uczeń powinien umieć: definiować pojęcia: rachunkowość, dokument księgowy, majątek, kapitał, operacja gospodarcza,

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie materiału z Rachunkowości finansowej studia podyplomowe

Powtórzenie materiału z Rachunkowości finansowej studia podyplomowe Powtórzenie materiału z Rachunkowości finansowej studia podyplomowe Zadanie 1 Zadekretuj poniższe zdarzenia gospodarcze oraz określ rodzaj operacji. Przykład: 1) WB - Otrzymano 5-letni kredyt bankowy przelewem

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt?

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt? Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów Konwersatorium!!! Listy zadań Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ĆWICZENIA: 1. KOSZTY I PRZYCHODY W FIRMIE 2. MAJĄTEK PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH

RACHUNKOWOŚĆ ĆWICZENIA: 1. KOSZTY I PRZYCHODY W FIRMIE 2. MAJĄTEK PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH RACHUNKOWOŚĆ ĆWICZENIA: 1. KOSZTY I PRZYCHODY W FIRMIE 2. MAJĄTEK PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH KOSZTY I PRZYCHODY W FIRMIE ZADANIE 1 Proszę podać definicję przychodu oraz sposób obliczania przychodów (można

Bardziej szczegółowo

Ilość produkowanych komponentów

Ilość produkowanych komponentów Zad. 1 Przedsiębiorstwo produkcyjne posiada zmechanizowany Zakład będący samodzielnym ośrodkiem kosztów. W ostatnim miesiącu z zakupionych komponentów w zakładzie wykonywane były 2 zlecenia produkcyjne.

Bardziej szczegółowo

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Wstęp............................................. 7 Część I Podstawy rachunkowości 1. Rachunkowość jako część

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników)

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rachunek kosztów jest ogółem czynności zmierzających do ustalenia i zinterpretowania wyrażonej w pieniądzu wysokości nakładów dokonanych

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów dla inżyniera

Rachunek kosztów dla inżyniera Rachunek kosztów dla inżyniera Wykład 3: Rachunek kosztów systematyczny; problemowy; kryteria i podział kosztów; wzorce zachowania się kosztów. Zofia Krokosz-Krynke, Dr inż., MBA zofia.krokosz-krynke@pwr.edu.pl

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Wg możliwości odniesienia kosztów na produkt Koszty bezpośrednie/ pośrednie. wielkości produkcji

Wg możliwości odniesienia kosztów na produkt Koszty bezpośrednie/ pośrednie. wielkości produkcji stron a1 Temat 1: EWIDENCJA I KLASYFIKACJA KOSZTÓW Zadanie 1. (klasyfikacja kosztów) Spółka z o.o. TEKU zajmuje się produkcją mebli dla dużych dzieci. Działalność pomocniczą stanowi wydział kotłowni. W

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ

PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ KSENIA CZUBAKOWSKA WIKTOR GABRUSEWICZ EDWARD NOWAK PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2006 SPIS TREŚCI Wstęp....................... 9 CZĘŚĆ I RACHUNEK KOSZTÓW

Bardziej szczegółowo

Rola rachunkowości zarządczej

Rola rachunkowości zarządczej Rola rachunkowości zarządczej Rachunkowość finansowa: zajmuje się pomiarem i ewidencją majątku przedsiębiorstwa, operacji gospodarczych oraz przygotowywaniem na tej podstawie raportów finansowych Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Ustalanie i podział wyniku finansowego 341[02].Z5.04

Ustalanie i podział wyniku finansowego 341[02].Z5.04 MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI Piotr Szczypa Ustalanie i podział wyniku finansowego 341[02].Z5.04 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2005 Recenzenci:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: Rachunkowość finansowa

Bardziej szczegółowo

Koszty (zespół nr 4, 5), RMK (zespół nr 6)

Koszty (zespół nr 4, 5), RMK (zespół nr 6) Koszty (zespół nr 4, 5), RMK (zespół nr 6) układy ewidencyjne kosztów: - układ rodzajowy, - układ funkcjonalny warianty ewidencji kosztów rozlicznie kosztów w czasie (RMC, RMB) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

RZECZOWE AKTYWA OBROTOWE

RZECZOWE AKTYWA OBROTOWE RZECZOWE AKTYWA OBROTOWE Rzeczowe aktywa obrotowe - Zapasy 2 Aktywa, w stosunku do których oczekuje się, że zostaną przeznaczone do zużycia lub sprzedaży w toku normalnego cyklu działalności operacyjnej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami Prowadzący: dr Robert Piechota Literatura 1. A. Jarugowa, W.A. Nowak, A. Szychta: Rachunkowość zarządcza. Koncepcje i zastosowania. Wyd. Absolwent, Łódź 2001. 2. R. Piechota:

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk (CVP)

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk (CVP) Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk (CVP) Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat informuje o strukturze wyniku finansowego netto oraz o źródłach jego powstawania. Pozwala ustalić 5 kategorii wyniku finansowego:

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami dr Robert Piechota Wykład 2 Analiza progu rentowności W zarządzaniu przedsiębiorstwem konieczna jest ciągła ocena zależności między przychodami, kosztami i zyskiem. Narzędziem

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA POSTAĆ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT:

OGÓLNA POSTAĆ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT: OGÓLNA POSTAĆ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT: A. Przychody podstawowej działalności operacyjnej B. Koszty podstawowej działalności operacyjnej C. Zysk / strata ze sprzedaży (A - B) D. Pozostałe przychody operacyjne

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE

PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE OPTYMALNA STRUKTURA PRODUKCJI Na podstawie: J. Wermut, Rachunkowość zarządcza, ODDK, Gdańsk 2013 1 DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE Decyzje krótkookresowe to takie, które dotyczą

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kierunkowych Student nabywa wiedzę dotyczącą pozyskiwania informacji finansowych dla celów podejmowania decyzji.

Odniesienie do efektów kierunkowych Student nabywa wiedzę dotyczącą pozyskiwania informacji finansowych dla celów podejmowania decyzji. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Jednostka Kierunek Obszary kształcenia RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Z:12029W0 Katedra Analizy Ekonomicznej i Finansów Zarządzanie (4 semestralne) Nauki społeczne Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

Bieżący Przyszły. IV I II Wpływy ze sprzedaży bieżącego kwartału * *** Wpływy ze sprzedaży w kwartale poprzednim ** ****

Bieżący Przyszły. IV I II Wpływy ze sprzedaży bieżącego kwartału * *** Wpływy ze sprzedaży w kwartale poprzednim ** **** Zestaw I Zadanie 1. Firma CP jest dystrybutorem profesjonalnych środków czystości. Dane o sprzedaży i zakupach materiałów firmy CP zostały przedstawione w poniższej tabeli: Rok Bieżący Przyszły Kwartał

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA KATEDRA RACHUNKOWOŚCI Rachunkowość finansowa 1. Koszty w układzie funkcjonalno-kalkulacyjnym 2. Ewidencja materiałów i towarów dr Beata Zyznarska-Dworczak Program zajęć Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA OCENY. PRZEDMIOT: DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA Zawód: Technik ekonomista PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

WYMAGANIA NA OCENY. PRZEDMIOT: DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA Zawód: Technik ekonomista PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA WYMAGANIA NA OCENY PRZEDMIOT: DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA Zawód: Technik ekonomista PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA Na lekcjach stosowane będą różne formy kontroli i oceny: - wypowiedzi ustne na określony

Bardziej szczegółowo

Analiza odchyleń w rachunku kosztów pełnych. Normatywna ilość na plan sprzedaży. litry litry

Analiza odchyleń w rachunku kosztów pełnych. Normatywna ilość na plan sprzedaży. litry litry Analiza odchyleń w rachunku kosztów pełnych Część odchyleń w rachunku kosztów pełnych liczona jest tak samo jak w rachunku kosztów. W taki sam sposób liczy się odchylenia cen materiałów bezpośrednich,

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość dla Ciebie - rachunkowość od podstaw (wyd. IV zmienione)

Rachunkowość dla Ciebie - rachunkowość od podstaw (wyd. IV zmienione) Rachunkowość dla Ciebie - rachunkowość od podstaw (wyd. IV zmienione) Autorzy: Piotr Szczypa (red.) W książce tej autorzy przedstawili w jak najprostrzy sposób podstawowe zagadnienia rachunkowości finansowej.rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Wykorzystywane do optymalizacji efektów przy istniejącym profilu działalności w krótkich okresach czasu. Podstawą analizy są relacje pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Student zna podstawowe zasady rachunkowości w tym zasady sporządzania sprawozdań finansowych.

Student zna podstawowe zasady rachunkowości w tym zasady sporządzania sprawozdań finansowych. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Jednostka Kierunek Obszary kształcenia RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Z:12029W0 Katedra Analizy Ekonomicznej i Finansów Zarządzanie (4 semestralne) Nauki społeczne Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI

PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI Podstawowym założeniem prowadzenia działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysków i przetrwania na konkurencyjnym rynku. Osiągnięcie zysków i przetrwanie jest możliwe między

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup.

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Spis treści: O autorach Od redaktorów podręcznika 1. Organizacje i rachunkowość Organizacja

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13

Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13 SPIS TREŚCI Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13 1.1. Istota i zakres systemu informacji ekonomicznej... 13 1.2. Rachunkowość jako podstawowy moduł w systemie informacji

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z treściami planu finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planu finansowego, 2)

Bardziej szczegółowo

ROZLICZENIE KOSZTÓW EWIDENCJONOWANYCH WEDŁUG MIEJSC POWSTANIA

ROZLICZENIE KOSZTÓW EWIDENCJONOWANYCH WEDŁUG MIEJSC POWSTANIA Scenariusz lekcji opracowany przez Annę Kuczyńską-Cesarz wicedyrektora Zespołu szkół Licealnych i Ekonomicznych nr 1 w Warszawie Cele lekcji: ROZLICZENIE KOSZTÓW EWIDENCJONOWANYCH WEDŁUG MIEJSC POWSTANIA

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów normalnych

Rachunek kosztów normalnych Rachunek kosztów normalnych *zgodnie z ustawą o rachunkowości (UoR art. 28 ust. 3) Uzasadniona część kosztów pośrednich - definicja zmienne pośrednie koszty produkcji część stałych pośrednich kosztów produkcji,

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza wykład 3

Rachunkowość zarządcza wykład 3 Rachunkowość zarządcza wykład 3 Czym będziemy się zajmować na dzisiejszych zajęciach? Analiza progu rentowności Ilościowy i wartościowy próg rentowości Marża brutto, strefa bezpieczeństwa, dźwignia operacyjna

Bardziej szczegółowo

Cele przedmiotu. Rachunkowość zarządcza i zarządzanie finansami. Treści kształcenia. Zalecana literatura podstawowa. Podstawa zaliczenia

Cele przedmiotu. Rachunkowość zarządcza i zarządzanie finansami. Treści kształcenia. Zalecana literatura podstawowa. Podstawa zaliczenia Rachunkowość zarządcza i zarządzanie finansami Prowadzący: Sławomir Jędrzejewski slawek@6565.pl 62 594 03 33 www.6565.pl 1 Cele przedmiotu Wprowadzenie słuchaczy zakres wiedzy i umiejętności dotyczących

Bardziej szczegółowo

Rozdział 18. Produkty pracy

Rozdział 18. Produkty pracy Rozdział 18. Produkty pracy Klasyfikacja produktów pracy (wyroby gotowe, produkcja w toku, półfabrykaty) W przedsiębiorstwach wytwórczych i usługowych efektem działalności gospodarczej są produkty pracy.

Bardziej szczegółowo

Jak w praktyce księgować takie usługi? Pytanie

Jak w praktyce księgować takie usługi? Pytanie Jak w praktyce księgować takie usługi? Pytanie Spółka z o.o. wykonuje usługi kamieniarsko-posadzkarskie. Spółka prowadzi magazyn materiałów, które zużywa na bieżąco wystawiając WZ jako wydanie i zużycie

Bardziej szczegółowo

Wskaż do jakich pozycji bilansowych należy zaliczyć cukier: w sklepie spożywczym... w cukierni... w cukrowni...

Wskaż do jakich pozycji bilansowych należy zaliczyć cukier: w sklepie spożywczym... w cukierni... w cukrowni... Rachunkowość finansowa przykładowy egzamin 1 Część opisowa (20 pkt) Część zadaniowa (40 pkt) Zadanie 1 (1 pkt) Wskaż do jakich pozycji bilansowych należy zaliczyć cukier: w sklepie spożywczym... w cukierni...

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Szczeciń ski Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Katedra Rachunkowości SCENARIUSZ Ć WICZEŃ

Uniwersytet Szczeciń ski Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Katedra Rachunkowości SCENARIUSZ Ć WICZEŃ Przedmiot: Rachunek kosztów Tryb: studia dzienne Miasto: Szczecin Rok studiów: III Grupy: 324 Prowadzący wykłady: dr Anna Buczkowska Uniwersytet Szczeciń ski Lp. Data Realizowane zagadnienia 1. 21.02.2006

Bardziej szczegółowo

Wykaz kont według zespołów I wariant, wersja podstawowa (minimum) Wykaz kont według zespołów II wariant, wersja poszerzona (maksimum)

Wykaz kont według zespołów I wariant, wersja podstawowa (minimum) Wykaz kont według zespołów II wariant, wersja poszerzona (maksimum) Rachunkowość. Teoria ogólna i zadania z rozwiązaniami. Maria Niewiadoma Podręcznik łączy treść wykładów z ćwiczeniami i zadaniami, które mogą być realizowane na zajęciach z wykładowcami bądź samodzielnie.

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK KOSZTÓW. dr Tomasz Wnuk-Pel, Katedra Rachunkowości, Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki 1

RACHUNEK KOSZTÓW. dr Tomasz Wnuk-Pel, Katedra Rachunkowości, Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki 1 RACHUNEK KOSZTÓW 3. Która z poniżej przedstawionych informacji o kosztach jest najbardziej użyteczna z punktu widzenia podejmowania decyzji długookresowych: a) informacja o kosztach wg rodzaju, b) kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa 1.1. Rozwój rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej 1.2. Cel istota i zakres rachunkowości zarządczej

Bardziej szczegółowo