Wpływ religijności na ukształtowanie postawy wobec eutanazji The impact of religiosity on the formation of attitudes toward euthanasia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ religijności na ukształtowanie postawy wobec eutanazji The impact of religiosity on the formation of attitudes toward euthanasia"

Transkrypt

1 Ewelia Majka, Katarzya Kociuba-Adamczuk, Mariola Bałos Wpływ religijości a ukształtowaie postawy wobec eutaazji The impact of religiosity o the formatio of attitudes toward euthaasia Ewelia Majka 1, Katarzya Kociuba-Adamczuk, Mariola Bałos 1 Samodziely Publiczy Szpital Kliiczy r 4 w Lubliie Katedra i Zakład Pielęgiarstwa Neurologiczego, Uiwersytet Medyczy w Lubliie Szpital Wojskowy w Lubliie AUTOR DO KORESPONDENCJI: Ewelia Majka Studeckie Koło Naukowe przy Katedrze Rozwoju Pielęgiarstwa Wydział Pielęgiarstwa i Nauk o Zdrowiu Uiwersytet Medyczy w Lubliie ul. Al. Racławickie Lubli STRESZCZENIE Słowa kluczowe: ABSTRACT Key words: WPŁYW RELIGIJNOŚCI NA UKSZTAŁTOWANIE POSTAWY WOBEC EUTANAZJI Cel. Celem przeprowadzoych badań było pozaie, jak religijość wpływa a ukształtowaie postawy wobec eutaazji wśród studetów Katolickiego Uiwersytetu Lubelskiego i Uiwersytetu Medyczego w Lubliie. Materiał i metoda: W celu pozaia odpowiedzi a urtujące pytaia, w badaiu posłużoo się sodażem diagostyczym w formie autorskiego kwestioariusza akiety. Wyiki. Prawie co trzeci respodet zdeklarował, że religia odgrywa bardzo dużą rolę w kształtowaiu jego postaw wobec eutaazji (0,0). Akietowai, dla których religia odgrywała ajważiejszą, bądź bardzo dużą rolę w kształtowaiu postaw wobec eutaazji w większości ie popierali eutaazji (81,5) oraz azwali eutaazję, jako zabójstwo (0,1). Natomiast studeci, dla których religia ie odgrywała żadej roli bądź iewielką w kształtowaiu postaw wobec eutaazji, azwali eutaazję, jako skróceie cierpień osobie ieuleczalie chorej (75,0). Wioski. Aaliza wyików badań wykazała wysoce istoty związek pomiędzy rolą religii w życiu a kształtowaiu swoich postaw wobec eutaazji. eutaazja, religijość. THE IMPACT OF RELIGIOSITY ON THE FORMATION OF ATTITUDES TOWARD EUTHANASIA Objective. The aim of the research was to aalyze how religiosity iflueces the formatio of attitudes toward euthaasia amog the studets of the Catholic Uiversity of Lubli ad the Medical Uiversity of Lubli. Material ad methods. I order to kow the aswers to the pervaded questios the study used the diagostic survey i the form of the author s questioaire. Results. Almost every third respodet declared that religio plays a very importat role i shapig their attitudes to euthaasia (0.0). Respodets proclaimig that religio plays a extremely importat or very importat role i shapig their attitudes to euthaasia, do ot support euthaasia (81.5) ad call euthaasia a murder (0.1). By cotrast, studets for whom religio plays small role i shapig their attitudes to euthaasia, callit as reducig the sufferig of the termially ill perso (75.0). Coclusios. The aalysis results showed a highly sigificat relatioship betwee the role of religio i the lives ad shapig studets attitudes towards euthaasia. euthaasia, religio. WPROWADZENIE Śmierć jest jedyym pewym faktem w życiu każdego człowieka, iekiedy poprzedzoa różego rodzaju cierpieiem. Człowiek jako istota iteligeta posiada świadomość swojej przyszłej i ieuchroej śmierci. Śmierć jest wpisaa w prawo przyrody, toteż ie da się jej oszukać. We współczesym świecie, astawioym hedoistyczie i kosumpcyjie, cierpieie i wszystko co się z im wiąże jest uzawae za iechciae. Osoby stare, schorowae, iepełosprawe traktowae są przez współczesy świat jako ciężar, którego trzeba się pozbyć. Rozwiązaiem problemu jaki oferuje dzisiejszy świat ma być eutaazja [1]. Postęp medycyy w XXI wieku sprawił, że średia długość życia człowieka wzrosła zamieie, paradoksalie powodując pojawieie się owych problemów medyczych związaych z procesem starzeia. Wydłużeie życia w skali globalej oraz wyiki badań epidemiologiczych, wskazują a zwiększającą się populację pacjetów ieuleczalie chorych. Pragieie człowieka, aby umrzeć spo- Nr 1 (4)/011 11

2 Wpływ religijości a ukształtowaie postawy wobec eutaazji koją, dobrą śmiercią zaczęło się z czasem rozbijać o zasady etyki lekarskiej, które w imię podstawowych stadardów medycyy wymagają kotyuowaia terapii w celu jak ajdłuższego utrzymywaia jego egzystecji [,, 4]. Współcześie bardziej od samej śmierci obawiamy się, że będziemy sztuczie podtrzymywai przy życiu, cierpiąc w wegetacji, pozbawiei świadomości i godości. Rozwiązaia jakie przyosi współczesy świat ależą do bardzo trudych zagadień bioetyczych. Eutaazja jest jedym z ich. Coraz częściej podważaa jest świętość i godość życia ludzkiego. Prowadzi to do prób określeia poziomu cierpieia pacjetów, które upoważiłoby lekarza do zadaia im śmierci [,,4]. Te i ie zagadieia związae z tematem eutaazji staowią przedmiot wielu debat i dyskusji. Trwa swoista woja a argumety za i przeciw eutaazji. Jedocześie moża zauważyć, że proces promowaia stylu życia sprzyjającego akceptacji eutaazji zatacza coraz większe kręgi. Coraz częściej w dzisiejszym społeczeństwie moża spotkać się z prośbami o eutaazję, które agłaśiae są w mediach [5, 6, 7]. Defiicja eutaazji Pojęcie eutaazji jest termiem wielozaczym i wywołującym wiele kotrowersji. Wszystkie stroy sporu są zgode co do trzech elemetów, które charakteryzują eutaazję: jest to skróceie życia ludzkiego, jest praktykowaa przez lekarzy, opiera się a przekoaiu, że przyspieszeie mometu śmierci choremu jest bardziej korzyste lub staowi miejsze zło iż to, które wyika ze śmierci aturalej [8]. Termi eutaazja ozacza więc akt spowodowaia, przyspieszeia przez lekarza bezbolesej śmierci, ieuleczalie chorego pacjeta, kierując się jego dobrem [8]. Zaczeie słowa eutaazja w ciągu ostatich stuleci ulegało ciągłym zmiaom. Pojęcie to jest precyzowae także a grucie prawa. Eutaazję zaliczoo do samobójstw; była rówież traktowaa jako morderstwo biorąc pod uwagę współudział osób trzecich w dokoywaiu aktu skracaia życia [8]. Słowo eutaazja utworzoe jest z dwóch greckich słów eu i thaatos i w dosłowym zaczeiu ozacza dobrą śmierć [9, 10]. Ja Paweł II w Evagelium Vitae defiicję eutaazji przedstawia w astępujący sposób: Przez eutaazję w ścisłym i właściwym sesie ależy rozumieć czy lub zaiedbaie, które z samej atury lub w itecji działającego powoduje śmierć w celu usuięcia wszelkiego cierpieia. Eutaazję ależy zatem rozpatrywać w kotekście itecji oraz zastosowaych metod [1]. Ie termiy słowa eutaazja zasługujące a uwagę to defiicja zawarta w polskim kodeksie karym. Według iego eutaazja to zabicie człowieka a jego żądaie, podyktowae współczuciem. Warto zauważyć, że w defiicji tej współczucie ie jest związae z cierpieiem chorego [5, 6]. CEL Celem przeprowadzoych badań było pozaie jak, religijość wpływa a ukształtowaie postawy wobec eutaazji wśród studetów Katolickiego Uiwersytetu Lubelskiego oraz Uiwersytetu Medyczego w Lubliie. MATERIAŁ I METODY Badaia zostały przeprowadzoe a Katolickim Uiwersytecie Lubelskim oraz Lubelskim Uiwersytecie Medyczym w okresie od listopada 007 r. do lutego 008 r. Badaiami objęto grupę 150 studetów. Uzyskae wyiki badań poddao aalizie statystyczej. Wartości aalizowaych parametrów scharakteryzowao przy pomocy liczości i odsetka. Dla zmieych skokowych podao wartość mediay oraz wartość miimalą i maksymalą. Do porówaia dwóch grup iezależych zastosowao test Maa-Whiteya, atomiast dla porówań wielu grup wykorzystao test Kruskala Wallisa. Dla iepowiązaych cech jakościowych do wykrycia istieia różic między porówywaymi grupami użyto testu jedorodości χ. Do zbadaia istieia zależości między badaymi cechami użyto testu iezależości χ. Przyjęto 5 błąd wioskowaia i związay z im poziom istotości p<0,05 wskazujący a istieie istotych statystyczie różic. Badaia statystycze przeprowadzoo w oparciu o oprogramowaie komputerowe STATISTICA v. 8.0 (StatSoft, Polska). Wyiki badań Wśród akietowaych 46,7 staowiły kobiety, zaś 5, mężczyźi. Pod względem wieku ajlicziejszą grupę staowiły osoby w wieku 1- lata (48,7). Natomiast, staowiły osoby w wieku -4 lata. Najmiej akietowaych było w przedziale wiekowym 5 lat i więcej (7,) (ryc. 1)., 7, 48,7 0,7 Ryc. 1. Struktura akietowaych z uwzględieiem wieku Prawie wszyscy akietowai deklarowali się jako osoby wierzące - katolicy (96), tylko 4,0 staowiły osoby iewierzące. Prawie co trzeci respodet zdeklarował, że religia odgrywa bardzo dużą rolę w kształtowaiu jego postaw 1 Pielęgiarstwo XXI wieku

3 Ewelia Majka, Katarzya Kociuba-Adamczuk, Mariola Bałos wobec eutaazji (6,0). Tylko,0 akietowaych odpowiedziało, że religia ie odgrywa tu żadej roli (tab.1). Podoby odsetek staowiły odpowiedzi, iż religia staowi ajważiejszą (16) i zaczącą rolę (16,7) w tym względzie. Tab.1. Rola religii w kształtowaiu staowiska wobec eutaazji. Kategorie 1 ajważiejszą 4 16,0 bardzo dużą 54 6,0 zaczącą 5 16,7 4 w jakimś stopiu a pewo 9 6,0 5 iewielką 5, 6 żadą, ,0 Do dalszej aalizy badań odpowiedzi ajważiejszą, bardzo ważą i zaczącą, połączoo w jedą kategorię, podobie odpowiedzi iewielką i żadą. Aaliza wyików badań wykazała wysoce istoty związek pomiędzy rolą religii w życiu a defiicją eutaazji (p<0,00001). Akietowai deklarujący, że religia odgrywa ajważiejszą, bądź bardzo dużą rolę w kształtowaiu ich postaw wobec eutaazji, azwali eutaazję jako zabójstwo (0,1). Natomiast dla akietowaych, dla których religia ie odgrywa żadej roli bądź iewielką w kształtowaiu ich postaw wobec eutaazji, azwali ją jako skróceie cierpień osobie ieuleczalie chorej (75,0) (tab.). Aaliza statystycza wykazała wysoce istoty związek pomiędzy rolą religii w życiu, a poparciem eutaazji (p<0,00001). Akietowai deklarujący, że religia odgrywa ajważiejszą, bądź bardzo dużą rolę w kształtowaiu ich postaw wobec eutaazji w większości ie popierali eutaazji (81,5). Respodeci, dla których religia odgrywa rolę w jakimś stopiu są eutaazję skłoi poprzeć (5,8). Podobie wśród akietowaych, dla których religia ie odgrywa żadej roli (6,5). Przeprowadzoa aaliza statystycza wykazała wysoce istote różice w opiii badaych a temat sesu cierpieia pomiędzy kobietami i mężczyzami (p=0,0004). Prawie trzykrotie częściej mężczyźi w porówaiu z kobietami twierdzili, że cierpieie ie ma sesu (45,0) i 18,5, (tab.4). Natomiast większość kobiet (7,9) udzieliło odpowiedzi, że cierpieie ma ses, w przypadku mężczyz - 41,. DYSKUSJA We współczesym świecie spotykamy się z coraz częstszymi atakami a życie ludzkie. Jedą z ajbardziej iepokojących form tych ataków jest eutaazja. Podstawowe i iezbywale prawo do życia poddawae jest dyskusjom a często i egacji. Coraz częściej docierają do as iformacje o legalizacji i dokoywaiu eutaazji, o adużyciach w zakresie pozbawiaia życia, o odmowach działań ratujących życie ludzi starszych. W opiii publiczej fukcjoują różorode ideologie, czy filozofie, akcetujące prawo człowieka do śmierci. Ukazuje się eutaazję jako dobro społecze, które moża bardzo prosto osiągąć. Tab.. Rola religii w kształtowaiu staowiska wobec eutaazji i jej wpływ a defiicje eutaazji. 1 zabójstwo Defiicja eutaazji skróceie cierpień osobie ieuleczalie chorej goda śmierć/ prawo do decydowaia o własej śmierci 4 śmierć a życzeie 5 samobójstwo wspomagae przez osoby trzecie Aaliza statystycza; Chi =41,9; p<0,00001* Najważiejszą, bardzo ważą, zaczącą W jakimś stopiu Niewielką, żadą ,1 10, 0,0, ,5 41,0 75,0 6, ,8 0,8 1,5 1, , 10, 0,0 18, , 7,6 1,5 18, ,0 100,0 100,0 100,0 Nr 1 (4)/011 1

4 Wpływ religijości a ukształtowaie postawy wobec eutaazji Tab.. Rola religii w kształtowaiu staowiska wobec eutaazji i jej wpływ a poparcie eutaazji Poparcie eutaazji 1 Popieram jestem skłoy(a) poprzeć Nie popieram Najważiejszą, bardzo ważą, zaczącą W jakimś stopiu Niewielką, żadą ,8 15,4 7,5 9, ,7 5,8 6,5 6, ,5 0,8 0,0 64, ,0 100,0 100,0 100,0 Aaliza statystycza; Chi =48,6; p<0,00001* Tab. 4. Opiia a temat sesu cierpieia z uwzględieiem płci. 1 Ses cierpieia wierze, że tak jestem skłoy(a) w to uwierzyć uważam, że cierpieie ie ma żadego sesu wierze, że tak jestem skłoy(a) w to uwierzyć/ jestem skłoy(a) w to zwątpić Kobiety Mężczyźi ,9 41, 56, ,5 45,0, ,6 1,7 11, ,0 100,0 100,0 Aaliza statystycza; Chi =15,5; p=0,0004* Poglądy a te temat bada się przy okazji publiczych dyskusji, wywołaych zwykle agłośioymi przez media wydarzeiami. Kilka lat temu ogrome kotrowersje wzbudziła legalizacja eutaazji w Holadii i Belgii. Belgia choć jest krajem katolickim, a Kościół katolicki zdecydowaie sprzeciwia się jakiemukolwiek prawu do śmierci [1, 14]. Eutaazja, podobie jak aborcja, uzawaa jest za przejaw tzw. kultury śmierci. Mimo to 7 Belgów uważa, że eutaazja powia być legala. Zwoleików dobrej śmierci osób ieuleczalie chorych - a ich prośbę - ie ma w Polsce tak dużo, jak w Belgii czy iych krajach zachodich, jedak wyiki dotychczas przeprowadzoych badań wskazują a rosącą aprobatę legalizacji eutaazji. Blisko dwie piąte dorosłych Polaków (7) jest zdaia, że lekarze powii spełiać wolę cierpiących, ieuleczalie chorych, którzy domagają się podaia im środków powodujących śmierć, atomiast prawie połowa (46) wyraża sprzeciw wobec tego rodzaju postępowaia [15]. Nasze badaia przeprowadzoe wśród studetów UM i KUL-u ukazały, że 18,7 akietowaych jest za skróceiem cierpieia za zgoda pacjeta. CBOS przeprowadził sodaż wśród społeczeństwa, aby dowiedzieć się czy w związku z szeroko kometowaymi w mediach zmiaami prawymi w Belgii zmieiły się poglądy Polaków a temat eutaazji. Badaia pokazały, że wśród Polaków religijość ma istoty wpływ a ich opiię wobec eutaazji, ale rówież poglądy politycze są wyzaczikiem takiej czy iej opiii. Wśród osób religijych oraz badaych o poglądach prawicowych więcej 14 Pielęgiarstwo XXI wieku

5 Ewelia Majka, Katarzya Kociuba-Adamczuk, Mariola Bałos jest przeciwików legalizacji eutaazji iż wśród pozostałych akietowaych [15]. Badai studeci wyższych szkół lubelskich, deklarujący, że religia odgrywa ajważiejszą, bądź bardzo dużą rolę w kształtowaiu ich postaw wobec eutaazji, w większości ie popierają eutaazji (81,5). Respodeci, dla których religia ie odgrywa żadej roli bądź iewielką, popiera eutaazję w 7,5. Wpływ religijości a stosuek do eutaazji baday był a Wydziale Socjologiczo-Historyczym Uiwersytetu Rzeszowskiego przez Raczyńskiego [16]. Badaia zostały przeprowadzoe wśród studetów medycyy (50 akietowaych) i prawa (75 akietowaych). Rówież iewielką różicę moża zaobserwować jeżeli bierzemy pod uwagę taki czyik jak wiara. W obu badaiach większość staowiły osoby wierzące (91, wśród badaych w Rzeszowie, oraz 96 badaych w Lubliie). Im większa religijość (w przypadku badań rzeszowskich mierzoa częstością praktyk religijych), tym poparcie dla eutaazji jest miejsze (4 wśród studetów rzeszowskich i 4,8 dla studetów lubelskich). WNIOSKI Istieje związek pomiędzy rolą religii w życiu respodetów a kształtowaiem ich postaw wobec eutaazji. Osoby deklarujące, że religia odgrywa w ich życiu ajważiejszą lub bardzo dużą rolę, w większości ie popierają eutaazji. PIŚMIENNICTWO 1. Tukałłów K.: Eutaazja czyli morderstwo w majestacie prawa. Przewodik Katolicki 001, 18, 41.. Błaszczuk J.: Eutaazja- mity. Okologia Polska 005, 8(), Bogusz J. (red.).: Chorzy w staach termialych a etyka zawodowa w medycyie. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, Bydgoszcz Graham B.: Śmierć- a co dalej? Wyd. Słowo prawdy, Warszawa Biesaga T.: Etyka w medycyie. Eutaazja- śmierć goda czy iegoda? Medycya Praktycza- Chirurgia 005, 5, Biesaga T.: Eutaazja- śmierć goda czy iegoda?. Medycya Praktycza 005, 4(170), Filar M.: Lekarskie prawo kare. Kator Wydawiczy Zakamycze, Zakamycze Tokarczyk R.: Prawa arodzi, życia i śmierci. Kator Wydawiczy Zakamycze, Zakamycze Chyrowicz B. (red.).: Eutaazja: prawo do życia, prawo do wolości. Wyd. Lubli Towarzystwo Naukowe KUL, Lubli Siger P. (red.).: Przewodik po etyce. Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa Siger P.: O życiu i śmierci. Upadek etyki tradycyjej. Państwowy Istytut Wydawiczy, Warszawa Ja Paweł II.: Evagelium vitae. Częstochowa Feigse R.: Łatwość zabijaia. Holederska ustawa o eutaazji: acisk większości. Tygodik Powszechy 001, 1, Walewski P.: Ostati zastrzyk. Holederscy lekarze traktują eutaazję w kategoriach wyłączie medyczych. Polityka 001, 19, Praca przyjęta do druku: r. Praca zaakceptowaa do druku: r. Nr 1 (4)/011 15

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach Łopacińska Hygeia Public I, Tokarski Health 2014, Z, Deys 49(2): A. 343-347 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach 343 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach Quality maagemet chages

Bardziej szczegółowo

AN ANALYSIS OF KINDERGARDEN TEACHERS` PREPARATION TO PROVIDE FIRST AID

AN ANALYSIS OF KINDERGARDEN TEACHERS` PREPARATION TO PROVIDE FIRST AID PRZEGL EPIDEMIOL 2011; 65: 663-667 Zdrowie publicze Jadwiga Woźiak, Grzegorz Nowicki, Mariusz Goiewicz, Katarzya Zieloka, Marek Górecki, Alia Dzirba, Ewa Chemperek ANALIZA PRZYGOTOWANIA NAUCZYCIELI WYCHOWANIA

Bardziej szczegółowo

Występowanie depresji poporodowej wśród położnic

Występowanie depresji poporodowej wśród położnic Występowaie depresji poporodowej wśród położic The occurrece of postpartum depressio amog wome i childbirth Mgr Emilia Iracka1, dr. med. Magdalea Lewicka2 1 SPZOZ w Kraśiku, Polska 2 Zakład Położictwa,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników socjodemograficznych na jakość życia osób chorujących na stwardnienie rozsiane

Ocena wpływu wybranych czynników socjodemograficznych na jakość życia osób chorujących na stwardnienie rozsiane ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2010, 56, 3, 107 112 Beata Karakiewicz, Celia Stala 1, Elżbieta Grochas 2, Iwoa Rotter, Bożea Mroczek, Liliaa Zaremba-Pechma,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH POMIAR FIZYCZNY Pomiar bezpośredi to doświadczeie, w którym przy pomocy odpowiedich przyrządów mierzymy (tj. porówujemy

Bardziej szczegółowo

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień.

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień. Metoda aalizy hierarchii Saaty ego Ważym problemem podejmowaia decyzji optymalizowaej jest często występująca hierarchiczość zagadień. Istieje wiele heurystyczych podejść do rozwiązaia tego problemu, jedak

Bardziej szczegółowo

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu. Rachuek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystycza aaliza daych jakościowych Dr Aa ADRIAN Paw B5, pok 407 ada@agh.edu.pl Wprowadzeie Rozróżia się dwa typy daych jakościowych: Nomiale jeśli opisują

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH TATYTYKA I ANALIZA DANYCH Zad. Z pewej partii włókie weły wylosowao dwie próbki włókie, a w każdej z ich zmierzoo średicę włókie różymi metodami. Otrzymao astępujące wyiki: I próbka: 50; średia średica

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Warszawy i otuliny Kampinoskiego Parku Narodowego o przygotowaniu parku do turystyki

Opinie mieszkańców Warszawy i otuliny Kampinoskiego Parku Narodowego o przygotowaniu parku do turystyki Katarzya Dzioba Istytut Turystyki i Rekreacji Akademia Wychowaia Fizyczego w Warszawie Atoi K. Gajewski Akademia Wychowaia Fizyczego w Warszawie Katarzya Kuraszyk Akademia Wychowaia Fizyczego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metrologia: miary dokładości dr iż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczeciie Miary dokładości: Najczęściej rozkład pomiarów w serii wokół wartości średiej X jest rozkładem Gaussa: Prawdopodobieństwem,

Bardziej szczegółowo

Elementy modelowania matematycznego

Elementy modelowania matematycznego Elemety modelowaia matematyczego Wstęp Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Modelowaie daych (ilościowe): Metody statystycze: estymacja parametrów modelu,

Bardziej szczegółowo

Higiena jamy ustnej dzieci leczonych ortodontycznie z terenu miasta i wsi

Higiena jamy ustnej dzieci leczonych ortodontycznie z terenu miasta i wsi Medycya Ogóla i Nauki o Zdrowiu, 05, Tom, Nr, 5 57 www.moz.pl PRACA ORYGINALNA Higiea jamy ustej dzieci leczoych ortodotyczie z tereu miasta i wsi Joaa Słomska, Aeta Kamińska, Leszek Szalewski, Haa Skórzyńska,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/142/2009 OPINIA SPOŁECZNA O EUTANAZJI

Warszawa, październik 2009 BS/142/2009 OPINIA SPOŁECZNA O EUTANAZJI Warszawa, październik 2009 BS/142/2009 OPINIA SPOŁECZNA O EUTANAZJI Kwestia eutanazji i jej dopuszczalności jest niewątpliwie trudnym i złożonym zagadnieniem o charakterze etycznym. Z jednej strony pojawiają

Bardziej szczegółowo

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne?

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne? Jak obliczać podstawowe wskaźiki statystycze? Przeprowadzoe egzamiy zewętrze dostarczają iformacji o tym, jak ucziowie w poszczególych latach opaowali umiejętości i wiadomości określoe w stadardach wymagań

Bardziej szczegółowo

Znajdowanie pozostałych pierwiastków liczby zespolonej, gdy znany jest jeden pierwiastek

Znajdowanie pozostałych pierwiastków liczby zespolonej, gdy znany jest jeden pierwiastek Zajdowaie pozostałych pierwiastków liczby zespoloej, gdy zay jest jede pierwiastek 1 Wprowadzeie Okazuje się, że gdy zamy jede z pierwiastków stopia z liczby zespoloej z, to pozostałe pierwiastki możemy

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie reklamować towary konsumpcyjne

Jak skutecznie reklamować towary konsumpcyjne K Stowarzyszeie Kosumetów Polskich Jak skuteczie reklamować towary kosumpcyje HALO, KONSUMENT! Chcesz pozać swoje praw a? Szukasz pomoc y? ZADZWOŃ DO INFOLINII KONSUMENCKIEJ BEZPŁATNY TELEFON 0 800 800

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ LABORATORIUM OCHRONY ŚRODOWISKA - SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ - INSTRUKCJA NR 06- POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ 1. Cel istrukcji Celem istrukcji jest określeie metodyki postępowaia w celu

Bardziej szczegółowo

Zatem przyszła wartość kapitału po 1 okresie kapitalizacji wynosi

Zatem przyszła wartość kapitału po 1 okresie kapitalizacji wynosi Zatem rzyszła wartość kaitału o okresie kaitalizacji wyosi m k m* E Z E( m r) 2 Wielkość K iterretujemy jako umowa włatę, zastęującą w rówoważy sosób, w sesie kaitalizacji rostej, m włat w wysokości E

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia oddychania w populacji noworodków z ciąż bliźniaczych

Zaburzenia oddychania w populacji noworodków z ciąż bliźniaczych Periatologia, Neoatologia i Giekologia, tom 2, zeszyt 1, 62-66, 2009 w populacji oworodków z ciąż bliźiaczych ANNA KOT 1, MAŁGORZATA MIRONIUK 1, WŁODZIMIERZ SAWICKI 2, BARBARA PIĘKOSZ-ORZECHOWSKA 1, MAGDALENA

Bardziej szczegółowo

MINIMALIZACJA PUSTYCH PRZEBIEGÓW PRZEZ ŚRODKI TRANSPORTU

MINIMALIZACJA PUSTYCH PRZEBIEGÓW PRZEZ ŚRODKI TRANSPORTU Przedmiot: Iformatyka w logistyce Forma: Laboratorium Temat: Zadaie 2. Automatyzacja obsługi usług logistyczych z wykorzystaiem zaawasowaych fukcji oprogramowaia Excel. Miimalizacja pustych przebiegów

Bardziej szczegółowo

8. Optymalizacja decyzji inwestycyjnych

8. Optymalizacja decyzji inwestycyjnych 8. Optymalizacja decyzji iwestycyjych 8. Wprowadzeie W wielu różych sytuacjach, w tym rówież w czasie wyboru iwestycji do realizacji, podejmujemy decyzje. Sytuacje takie azywae są sytuacjami decyzyjymi.

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu wiedzy z zakresu udzielania pierwszej pomocy wśród nauczycieli wychowania przedszkolnego

Analiza stanu wiedzy z zakresu udzielania pierwszej pomocy wśród nauczycieli wychowania przedszkolnego PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Grzegorz Józef NOWICKI 1 Jadwiga WOŹNIAK 2 Barbara ŚLUSARSKA 1 Hoorata PIASECKA 3 Ewa CHEMPEREK 2 Magdalea MŁYNARSKA 2 Katarzya NAYLOR 2 Aaliza stau wiedzy z zakresu udzielaia

Bardziej szczegółowo

Jarosław Wróblewski Analiza Matematyczna 1A, zima 2012/13. Ciągi.

Jarosław Wróblewski Analiza Matematyczna 1A, zima 2012/13. Ciągi. Jarosław Wróblewski Aaliza Matematycza 1A, zima 2012/13 Ciągi. Ćwiczeia 5.11.2012: zad. 140-173 Kolokwium r 5, 6.11.2012: materiał z zad. 1-173 Ćwiczeia 12.11.2012: zad. 174-190 13.11.2012: zajęcia czwartkowe

Bardziej szczegółowo

WARUNKI PRACY PIELĘGNIAREK ŚRODOWISKOWO-RODZINNYCH

WARUNKI PRACY PIELĘGNIAREK ŚRODOWISKOWO-RODZINNYCH Medycya Pracy 2010;61(6):641 647 Istytut Medycyy Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Ewa Kułagowska 1 Maria Kosińska 2 PRACA ORYGINALNA WARUNKI PRACY PIELĘGNIAREK ŚRODOWISKOWO-RODZINNYCH

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZJAWISKA STARZENIA SIĘ LUDNOŚCI ŚLĄSKA W UJĘCIU PRZESTRZENNYM

ANALIZA ZJAWISKA STARZENIA SIĘ LUDNOŚCI ŚLĄSKA W UJĘCIU PRZESTRZENNYM Katarzya Zeug-Żebro Uiwersytet Ekoomiczy w Katowicach Katedra Matematyki katarzya.zeug-zebro@ue.katowice.pl ANALIZA ZJAWISKA STARZENIA SIĘ LUDNOŚCI ŚLĄSKA W UJĘCIU PRZESTRZENNYM Wprowadzeie Zjawisko starzeia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE ESTYMACJI. ESTYMACJA PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA

ZAGADNIENIE ESTYMACJI. ESTYMACJA PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA ZAGADNIENIE ESTYMACJI. ESTYMACJA PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA Mamy populację geeralą i iteresujemy się pewą cechą X jedostek statystyczych, a dokładiej pewą charakterystyką liczbową θ tej cechy (p. średią wartością

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD 1 i 2

STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD 1 i 2 STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD i 2 Literatura: Marek Cieciura, Jausz Zacharski, Metody probabilistycze w ujęciu praktyczym, L. Kowalski, Statystyka, 2005 2 Statystyka to dyscyplia aukowa, której zadaiem jest

Bardziej szczegółowo

Analiza matematyczna. Robert Rałowski

Analiza matematyczna. Robert Rałowski Aaliza matematycza Robert Rałowski 6 paździerika 205 2 Spis treści 0. Liczby aturale.................................... 3 0.2 Liczby rzeczywiste.................................... 5 0.2. Nierówości...................................

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO Agieszka Jakubowska ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO. Wstęp Skąplikowaie współczesego życia gospodarczego powoduje, iż do sterowaia procesem zarządzaia

Bardziej szczegółowo

Zeszyty naukowe nr 9

Zeszyty naukowe nr 9 Zeszyty aukowe r 9 Wyższej Szkoły Ekoomiczej w Bochi 2011 Piotr Fijałkowski Model zależości otowań giełdowych a przykładzie otowań ołowiu i spółki Orzeł Biały S.A. Streszczeie Niiejsza praca opisuje próbę

Bardziej szczegółowo

O liczbach naturalnych, których suma równa się iloczynowi

O liczbach naturalnych, których suma równa się iloczynowi O liczbach aturalych, których suma rówa się iloczyowi Lew Kurladczyk i Adrzej Nowicki Toruń UMK, 10 listopada 1998 r. Liczby aturale 1, 2, 3 posiadają szczególą własość. Ich suma rówa się iloczyowi: Podobą

Bardziej szczegółowo

prace oryginalne Anna Sobieszczańska 1, Maria Kozioł-Montewka 2, Jarosław Sobieszczański 3 Streszczenie Abstract

prace oryginalne Anna Sobieszczańska 1, Maria Kozioł-Montewka 2, Jarosław Sobieszczański 3 Streszczenie Abstract prace orygiale Det. Med. Probl. 0,,, ISS -7X Copyright by Wroclaw Medical Uiversity ad Polish Detal Society Aa Sobieszczańska, Maria Kozioł-Motewka, Jarosław Sobieszczański Potecjale czyiki etiologicze

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ LABORATORIUM RACHUNEK EKONOMICZNY W ELEKTROENERGETYCE INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

14. RACHUNEK BŁĘDÓW *

14. RACHUNEK BŁĘDÓW * 4. RACHUNEK BŁĘDÓW * Błędy, które pojawiają się w czasie doświadczeia mogą mieć włase źródła. Są imi błędy związae z błędą kalibracją torów pomiarowych, szumy, czas reagowaia przyrządu, ograiczeia kostrukcyje,

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka instytucjonalna

Profilaktyka instytucjonalna RAPORT Z BADANIA: Profilaktyka istytucjoala W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM Katowice, 9 wrzesień 2014 r. Projekt 1.16 Koordyacja a rzecz aktywej itegracji jest współfiasoway ze środków Uii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

Przemysław Jaśko Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Przemysław Jaśko Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie MODELE SCORINGU KREDYTOWEGO Z WYKORZYSTANIEM NARZĘDZI DATA MINING ANALIZA PORÓWNAWCZA Przemysław Jaśko Wydział Ekoomii i Stosuków Międzyarodowych, Uiwersytet Ekoomiczy w Krakowie 1 WROWADZENIE Modele aplikacyjego

Bardziej szczegółowo

Współpraca instytucji pomocy społecznej z innymi instytucjami

Współpraca instytucji pomocy społecznej z innymi instytucjami Projekt 1.16 Koordyacja a rzecz aktywej itegracji jest współfiasoway przez Uię Europejską w ramach Europejskiego Fu duszu Społeczego Współpraca istytucji pomocy społeczej z iymi istytucjami a tereie gmiy,

Bardziej szczegółowo

2. Krytyczna znajomość korzystania z różnych źródeł poznania (epistemologia i metodologia nauk)

2. Krytyczna znajomość korzystania z różnych źródeł poznania (epistemologia i metodologia nauk) PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Studia stacjoare, Wydział Filozoficzym AIK NAZWA PRZEDMIOTU: ETYKA SZCZEGÓŁOWA NAZWA PRZEDMIOTU PO ANGIELSKU: APPLIED ETHICS I. KARTA PRZEDMIOTU CELE PRZEDMIOTU C1. Nabycie wiedzy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego potrzebna jest reforma ochrony danych w UE?

Dlaczego potrzebna jest reforma ochrony danych w UE? Dlaczego potrzeba jest reforma ochroy daych w UE? Uija dyrektywa o ochroie daych z 1995 r. staowiła kamień milowy w historii ochroy daych osobowych. Jej podstawowe zasady, zapewiające fukcjoowaie ryku

Bardziej szczegółowo

LOGIKA Semiotyka. Robert Trypuz. 8 października 2013. Katedra Logiki KUL. Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 października 2013 1 / 42

LOGIKA Semiotyka. Robert Trypuz. 8 października 2013. Katedra Logiki KUL. Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 października 2013 1 / 42 LOGIKA Semiotyka Robert Trypuz Katedra Logiki KUL 8 paździerika 2013 Robert Trypuz (Katedra Logiki) Semiotyka 8 paździerika 2013 1 / 42 Pla wykładu 1 Semiotyka jako auka 2 Zak 3 Język (w semiotyce) 4 Semiotycze

Bardziej szczegółowo

Zasada indukcji matematycznej. Dowody indukcyjne.

Zasada indukcji matematycznej. Dowody indukcyjne. Zasada idukcji matematyczej Dowody idukcyje Z zasadą idukcji matematyczej i dowodami idukcyjymi sytuacja jest ajczęściej taka, że podaje się w szkole treść zasady idukcji matematyczej, a astępie omawia,

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwojowe województw w Polsce analiza statystyczno-ekonometryczna

Uwarunkowania rozwojowe województw w Polsce analiza statystyczno-ekonometryczna 3 MAŁGORZATA STEC Dr Małgorzata Stec Zakład Statystyki i Ekoometrii Uiwersytet Rzeszowski Uwarukowaia rozwojowe województw w Polsce aaliza statystyczo-ekoometrycza WPROWADZENIE Rozwój społeczo-gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Mirosława Gazińska. Magdalena Mojsiewicz

Mirosława Gazińska. Magdalena Mojsiewicz STUDIA DEMOGRAFICZNE 1(145) 2004 Mirosława Gazińska Katedra Ekoometrii i Statystyki Magdalea Mojsiewicz Katedra Ubezpieczeń i Ryków Kapitałowych Uiwersytet Szczeciński MODELOWANIE CZASU TRWANIA ŻYCIA BEZ

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLITCHIKA OPOLSKA ISTYTUT AUTOMATYKI I IFOMATYKI LABOATOIUM MTOLOII LKTOICZJ 7. KOMPSATOY U P U. KOMPSATOY APIĘCIA STAŁO.. Wstęp... Zasada pomiaru metodą kompesacyją. Metoda kompesacyja pomiaru apięcia

Bardziej szczegółowo

Niepewności pomiarowe

Niepewności pomiarowe Niepewości pomiarowe Obserwacja, doświadczeie, pomiar Obserwacja zjawisk fizyczych polega a badaiu ych zjawisk w warukach auralych oraz a aalizie czyików i waruków, od kórych zjawiska e zależą. Waruki

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych zaiteresowaia wykorzystaiem tej metody w odiesieiu do iych droboziaristych materiałów odpadowych ze wzbogacaia węgla kamieego ależy poszukiwać owych, skutecziej działających odczyików. Zdecydowaie miej

Bardziej szczegółowo

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja Iwestycja Wykład Celowo wydatkowae środki firmy skierowae a powiększeie jej dochodów w przyszłości. Iwestycje w wyiku użycia środków fiasowych tworzą lub powiększają majątek rzeczowy, majątek fiasowy i

Bardziej szczegółowo

WYBRANE METODY DOSTĘPU DO DANYCH

WYBRANE METODY DOSTĘPU DO DANYCH WYBRANE METODY DOSTĘPU DO DANYCH. WSTĘP Coraz doskoalsze, szybsze i pojemiejsze pamięci komputerowe pozwalają gromadzić i przetwarzać coraz większe ilości iformacji. Systemy baz daych staowią więc jedo

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ ŻYWNOŚĆ. Nauka. Techologia. Jakość, 29, 4 (65), 295 32 ANNA WOJTASIK, HANNA KUNACHOWICZ, JERZY SOCHA 1 SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ Streszczeie Na

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE MATERIALNE

INWESTYCJE MATERIALNE OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI INWESTCJE: proces wydatkowaia środków a aktywa, z których moża oczekiwać dochodów pieiężych w późiejszym okresie. Każde przedsiębiorstwo posiada pewą liczbę możliwych projektów

Bardziej szczegółowo

Chemia Teoretyczna I (6).

Chemia Teoretyczna I (6). Chemia Teoretycza I (6). NajwaŜiejsze rówaia róŝiczkowe drugiego rzędu o stałych współczyikach w chemii i fizyce cząstka w jedowymiarowej studi potecjału Cząstka w jedowymiarowej studi potecjału Przez

Bardziej szczegółowo

Ocena wiedzy kobiet na temat seksualnych czynników ryzyka raka szyjki macicy*

Ocena wiedzy kobiet na temat seksualnych czynników ryzyka raka szyjki macicy* Pomeraia J Life Sci 2016;62(1):78-84 Ocea wiedzy kobiet a temat seksualych czyików ryzyka raka szyjki macicy* Assessmet of kowledge of wome regardig sexual risk factors for cervical cacer Magdalea Sulima¹,

Bardziej szczegółowo

BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI

BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI StatSoft Polska, tel. () 484300, (60) 445, ifo@statsoft.pl, www.statsoft.pl BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI ZA POMOCĄ ANALIZY ROZKŁADÓW Agieszka Pasztyła Akademia Ekoomicza w Krakowie, Katedra Statystyki;

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI MAJ 2012 POZIOM PODSTAWOWY CZĘŚĆ I WYBRANE: Czas pracy: 75 minut. Liczba punktów do uzyskania: 20 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI MAJ 2012 POZIOM PODSTAWOWY CZĘŚĆ I WYBRANE: Czas pracy: 75 minut. Liczba punktów do uzyskania: 20 WPISUJE ZDAJĄCY Cetrala Komisja Egzamiacyja Arkusz zawiera iformacje prawie chroioe do mometu rozpoczęcia egzamiu. Układ graficzy CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce a aklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 ESTYMACJA STATYSTYCZNA

Ćwiczenie 2 ESTYMACJA STATYSTYCZNA Ćwiczeie ETYMACJA TATYTYCZNA Jest to metoda wioskowaia statystyczego. Umożliwia oszacowaie wartości iteresującego as parametru a podstawie badaia próbki. Estymacja puktowa polega a określeiu fukcji zwaej

Bardziej szczegółowo

Estymacja przedziałowa

Estymacja przedziałowa Metody probabilistycze i statystyka Estymacja przedziałowa Dr Joaa Baaś Zakład Badań Systemowych Istytut Sztuczej Iteligecji i Metod Matematyczych Wydział Iformatyki Politechiki Szczecińskiej Metody probabilistycze

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM OPTYMALIZACJI PARAMETRÓW EKSPLOATACYJNYCH ŚRODKÓW TRANSPORTU

ALGORYTM OPTYMALIZACJI PARAMETRÓW EKSPLOATACYJNYCH ŚRODKÓW TRANSPORTU Łukasz WOJCIECHOWSKI, Tadeusz CISOWSKI, Piotr GRZEGORCZYK ALGORYTM OPTYMALIZACJI PARAMETRÓW EKSPLOATACYJNYCH ŚRODKÓW TRANSPORTU Streszczeie W artykule zaprezetowao algorytm wyzaczaia optymalych parametrów

Bardziej szczegółowo

3. Funkcje elementarne

3. Funkcje elementarne 3. Fukcje elemetare Fukcjami elemetarymi będziemy azywać fukcję tożsamościową x x, fukcję wykładiczą, fukcje trygoometrycze oraz wszystkie fukcje, jakie moża otrzymać z wyżej wymieioych drogą astępujących

Bardziej szczegółowo

5. Zasada indukcji matematycznej. Dowody indukcyjne.

5. Zasada indukcji matematycznej. Dowody indukcyjne. Notatki do lekcji, klasa matematycza Mariusz Kawecki, II LO w Chełmie 5. Zasada idukcji matematyczej. Dowody idukcyje. W rozdziale sformułowaliśmy dla liczb aturalych zasadę miimum. Bezpośredią kosekwecją

Bardziej szczegółowo

Jak kontrolować tkowzroczność? CHIRURGIA LASEROWA. Wady wzroku u dzieci. Krótkowzroczność Nadwzroczność Astygmatyzm. dr n. med. Anna M.

Jak kontrolować tkowzroczność? CHIRURGIA LASEROWA. Wady wzroku u dzieci. Krótkowzroczność Nadwzroczność Astygmatyzm. dr n. med. Anna M. Program wczesego wykrywaia wad wzroku u dzieci klas II szkół podstawowych m. st. Warszawy prof. dr hab.. med. Jerzy Szaflik Kliika Okulistyki II WL AM w Warszawie ie, Samodziely Publiczy Kliiczy Szpital

Bardziej szczegółowo

Kluczowy aspekt wyszukiwania informacji:

Kluczowy aspekt wyszukiwania informacji: Wyszukiwaieiformacjitoproceswyszukiwaiawpewymzbiorze tychwszystkichdokumetów,którepoświęcoesąwskazaemuw kweredzietematowi(przedmiotowi)lubzawierająiezbędedla Wg M. A. Kłopotka: użytkowikafaktyiiformacje.

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 08.10.2007 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLIII Egzamin dla Aktuariuszy z 8 października 2007 r.

Matematyka finansowa 08.10.2007 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLIII Egzamin dla Aktuariuszy z 8 października 2007 r. Matematyka fiasowa 08.10.2007 r. Komisja Egzamiacyja dla Aktuariuszy XLIII Egzami dla Aktuariuszy z 8 paździerika 2007 r. Część I Matematyka fiasowa WERSJA TESTU A Imię i azwisko osoby egzamiowaej:...

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynnika czasu w algorytmie diagnostycznym urazów stawu kolanowego na zdolność diagnostyczną badania rezonansu magnetycznego

Wpływ czynnika czasu w algorytmie diagnostycznym urazów stawu kolanowego na zdolność diagnostyczną badania rezonansu magnetycznego PRACE ORYGINALNE Krzysztof KLEINROK 1 Kaja PODSIADŁO 2 Tomasz SORYSZ 3 Adrzej URBANIK 1 Wpływ czyika czasu w algorytmie diagostyczym urazów stawu kolaowego a zdolość diagostyczą badaia rezoasu magetyczego

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza dokładności wskazań obiektów nawodnych. Accuracy Analysis of Sea Objects

ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza dokładności wskazań obiektów nawodnych. Accuracy Analysis of Sea Objects ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA E X P L O - S H I P 2 0 0 6 Adrzej Burzyński Aaliza dokładości wskazań obiektów

Bardziej szczegółowo

Moment skrawania w procesie gwintowania PA6 a wybór medium obróbkowego DR HAB. INŻ. Ryszard Wójcik, PROF. PŁ, DR INŻ. Hieronim Korzeniewski,

Moment skrawania w procesie gwintowania PA6 a wybór medium obróbkowego DR HAB. INŻ. Ryszard Wójcik, PROF. PŁ, DR INŻ. Hieronim Korzeniewski, fot. Thikstock Momet skrawaia w procesie gwitowaia PA6 a wybór medium obróbkowego DR HAB. INŻ. Ryszard Wójcik, PROF. PŁ, DR INŻ. Hieroim Korzeiewski, INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie linii montażowej jako element projektowania cyfrowej fabryki

Harmonogramowanie linii montażowej jako element projektowania cyfrowej fabryki 52 Sławomir Herma Sławomir HERMA atedra Iżyierii Produkcji, ATH w Bielsku-Białej E mail: slawomir.herma@gmail.com Harmoogramowaie liii motażowej jako elemet projektowaia cyfrowej fabryki Streszczeie: W

Bardziej szczegółowo

ISSN 1898-6447. Zeszyty Naukowe. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Cracow Review of Economics and Management. Metody analizy danych.

ISSN 1898-6447. Zeszyty Naukowe. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Cracow Review of Economics and Management. Metody analizy danych. ISSN 1898-6447 Uiwersytet Ekoomiczy w Krakowie Zeszyty Naukowe Cracow Review of Ecoomics ad Maagemet 93 Metody aalizy daych Kraków 013 Rada Naukowa Adrzej Atoszewski (Polska), Slavko Arsovski (Serbia),

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY W BYDGOSZCZY WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROWANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆWICZENIE: E20 BADANIE UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Ekonomia matematyczna 2-2

Ekonomia matematyczna 2-2 Ekoomia matematycza - Fukcja produkcji Defiicja Efektywym przekształceiem techologiczym azywamy odwzorowaie (iekiedy wielowartościowe), które kazdemu wektorowi akładów R przyporządkowuje zbiór wektorów

Bardziej szczegółowo

L.Kowalski zadania ze statystyki matematycznej-zestaw 3 ZADANIA - ZESTAW 3

L.Kowalski zadania ze statystyki matematycznej-zestaw 3 ZADANIA - ZESTAW 3 L.Kowalski zadaia ze statystyki matematyczej-zestaw 3 ZADANIA - ZESTAW 3 Zadaie 3. Cecha X populacji ma rozkład N m,. Z populacji tej pobrao próbę 7 elemetową i otrzymao wyiki x7 = 9, 3, s7 =, 5 a Na poziomie

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY Weryfikacja hipotez statystyczych WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wioskowaie statystycze, to proces uogóliaia wyików uzyskaych a podstawie próby a całą

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI

KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI Ryszard Budziński, Marta Fukacz, Jarosław Becker, Uiwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekoomiczych i Zarządzaia, Istytut Iformatyki w

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Sensorów i Pomiarów Wielkości Nieelektrycznych. Ćwiczenie nr 1

Laboratorium Sensorów i Pomiarów Wielkości Nieelektrycznych. Ćwiczenie nr 1 1. Cel ćwiczeia: Laboratorium Sesorów i Pomiarów Wielkości Nieelektryczych Ćwiczeie r 1 Pomiary ciśieia Celem ćwiczeia jest zapozaie się z kostrukcją i działaiem czujików ciśieia. W trakcie zajęć laboratoryjych

Bardziej szczegółowo

Moda (Mo, D) wartość cechy występującej najczęściej (najliczniej).

Moda (Mo, D) wartość cechy występującej najczęściej (najliczniej). Cetrale miary położeia Średia; Moda (domiata) Mediaa Kwatyle (kwartyle, decyle, cetyle) Moda (Mo, D) wartość cechy występującej ajczęściej (ajlicziej). Mediaa (Me, M) dzieli uporządkoway szereg liczbowy

Bardziej szczegółowo

Analiza popytu na alkohol w Polsce z zastosowaniem modelu korekty błędem AIDS

Analiza popytu na alkohol w Polsce z zastosowaniem modelu korekty błędem AIDS Ekoomia Meedżerska 2011, r 10, s. 161 172 Jacek Wolak *, Grzegorz Pociejewski ** Aaliza popytu a alkohol w Polsce z zastosowaiem modelu korekty błędem AIDS 1. Wprowadzeie Okres trasformacji, zapoczątkoway

Bardziej szczegółowo

Statystyka powtórzenie (I semestr) Rafał M. Frąk

Statystyka powtórzenie (I semestr) Rafał M. Frąk Statystyka powtórzeie (I semestr) Rafał M. Frąk TEORIA Statystyka Statystyka zajmuje się badaiem procesu zbieraia oraz iterpretacji daych liczbowych lub jakościowych. Przedmiotem statystyki są metody badaia

Bardziej szczegółowo

Prawo odbicia i załamania. Autorzy: Zbigniew Kąkol Piotr Morawski

Prawo odbicia i załamania. Autorzy: Zbigniew Kąkol Piotr Morawski Prawo odbicia i załamaia Autorzy: Zbigiew Kąkol Piotr Morawski 207 Prawo odbicia i załamaia Autorzy: Zbigiew Kąkol, Piotr Morawski Jeżeli światło pada a graicę dwóch ośrodków, to ulega zarówo odbiciu a

Bardziej szczegółowo

KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I ELEKTROENERGETYKI

KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I ELEKTROENERGETYKI KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I ELEKTROENERGETYKI Grupa: 1. 2. 3. 4. 5. LABORATORIUM ELEKTROENERGETYKI Data: Ocea: ĆWICZENIE 3 BADANIE WYŁĄCZNIKÓW RÓŻNICOWOPRĄDOWYCH 3.1. Cel ćwiczeia Celem ćwiczeia jest:

Bardziej szczegółowo

0.1 ROZKŁADY WYBRANYCH STATYSTYK

0.1 ROZKŁADY WYBRANYCH STATYSTYK 0.1. ROZKŁADY WYBRANYCH STATYSTYK 1 0.1 ROZKŁADY WYBRANYCH STATYSTYK Zadaia 0.1.1. Niech X 1,..., X będą iezależymi zmieymi losowymi o tym samym rozkładzie. Obliczyć ES 2 oraz D 2 ( 1 i=1 X 2 i ). 0.1.2.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY MATEMATYKI FINANSOWEJ

PODSTAWY MATEMATYKI FINANSOWEJ PODSTAWY MATEMATYKI INANSOWEJ WZORY I POJĘCIA PODSTAWOWE ODSETKI, A STOPA PROCENTOWA KREDYTU (5) ODSETKI OD KREDYTU KWOTA KREDYTU R R- rocza stopa oprocetowaia kredytu t - okres trwaia kredytu w diach

Bardziej szczegółowo

Zastosowania w transporcie pasażerskim. Podzespoły i systemy HMI

Zastosowania w transporcie pasażerskim. Podzespoły i systemy HMI EAO Ekspert w dziedziie iterfejsów człowiek-maszya Zastosowaia w trasporcie pasażerskim Podzespoły i systemy HMI www. eao.com/catalogues EAO Parter dla przemysłu trasportowego Foto: SBB Systemy operacyje

Bardziej szczegółowo

40:5. 40:5 = 500000υ5 5p 40, 40:5 = 500000 5p 40.

40:5. 40:5 = 500000υ5 5p 40, 40:5 = 500000 5p 40. Portfele polis Poieważ składka jest ustalaa jako wartość oczekiwaa rzeczywistego, losowego kosztu ubezpieczeia, więc jest tym bliższa średiej wydatków im większa jest liczba ubezpieczoych Polisy grupuje

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. metody elementów skończonych

Wprowadzenie. metody elementów skończonych Metody komputerowe Wprowadzeie Podstawy fizycze i matematycze metody elemetów skończoych Literatura O.C.Ziekiewicz: Metoda elemetów skończoych. Arkady, Warszawa 972. Rakowski G., acprzyk Z.: Metoda elemetów

Bardziej szczegółowo

Sprawność językowa dzieci 5-letnich a ich aktywność i doświadczenia raport z badań

Sprawność językowa dzieci 5-letnich a ich aktywność i doświadczenia raport z badań EETP 36(2015)2, ISSN 1896-2327 DOI: 10.14632/eetp_36.5 Patrycja Brydiak Sprawość językowa dzieci 5-letich a ich aktywość i doświadczeia raport z badań The Liguistic Skills of 5-Year-Old Childre Versus

Bardziej szczegółowo

1. Metoda zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych

1. Metoda zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych Iwetta Budzik-Nowodzińska SZACOWANIE WARTOŚCI DOCHODOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA STUDIUM PRZYPADKU Wprowadzeie Dochodowe metody wycey wartości przedsiębiorstw są postrzegae, jako ajbardziej efektywe sposoby określaia

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA (poziom podstawowy) przykładowy arkusz maturalny wraz ze schematem oceniania dla klasy II Liceum

MATEMATYKA (poziom podstawowy) przykładowy arkusz maturalny wraz ze schematem oceniania dla klasy II Liceum MATEMATYKA (poziom podstawowy) przykładowy arkusz maturaly wraz ze schematem oceiaia dla klasy II Liceum Propozycja zadań maturalych sprawdzających opaowaie wiadomości i umiejętości matematyczych z zakresu

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 3 Parametryczne testy istotności ZADANIE DOMOWE. Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 3 Parametryczne testy istotności ZADANIE DOMOWE.  Strona 1 KURS STATYSTYKA Lekcja 3 Parametrycze testy istotości ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl Stroa Część : TEST Zazacz poprawą odpowiedź (tylko jeda jest prawdziwa). Pytaie Statystykę moża rozumieć jako: a) próbkę

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z matematyki CZERWIEC 2011

Egzamin maturalny z matematyki CZERWIEC 2011 Egzami maturaly z matematyki CZERWIEC 0 Klucz puktowaia do zadań zamkiętych oraz schemat oceiaia do zadań otwartych POZIOM PODSTAWOWY Poziom podstawowy czerwiec 0 Klucz puktowaia do zadań zamkiętych Nr

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności pomiaru, względnego rozkładu egzytancji widmowej źródeł światła, dokonanego przy użyciu spektroradiometru kompaktowego

Analiza dokładności pomiaru, względnego rozkładu egzytancji widmowej źródeł światła, dokonanego przy użyciu spektroradiometru kompaktowego doi:1.15199/48.215.4.38 Eugeiusz CZECH 1, Zbigiew JAROZEWCZ 2,3, Przemysław TABAKA 4, rea FRYC 5 Politechika Białostocka, Wydział Elektryczy, Katedra Elektrotechiki Teoretyczej i Metrologii (1), stytut

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

a n 7 a jest ciągiem arytmetycznym.

a n 7 a jest ciągiem arytmetycznym. ZADANIA MATURALNE - CIĄGI LICZBOWE - POZIOM PODSTAWOWY Opracowała mgr Dauta Brzezińska Zad.1. ( pkt) Ciąg a określoy jest wzorem 5.Wyzacz liczbę ujemych wyrazów tego ciągu. Zad.. ( 6 pkt) a Day jest ciąg

Bardziej szczegółowo

ANALIZA DRGAŃ POPRZECZNYCH PŁYTY PIERŚCIENIOWEJ O ZŁOŻONYM KSZTAŁCIE Z UWZGLĘDNIENIEM WŁASNOŚCI CYKLICZNEJ SYMETRII UKŁADU

ANALIZA DRGAŃ POPRZECZNYCH PŁYTY PIERŚCIENIOWEJ O ZŁOŻONYM KSZTAŁCIE Z UWZGLĘDNIENIEM WŁASNOŚCI CYKLICZNEJ SYMETRII UKŁADU Dr iż. Staisław NOGA oga@prz.edu.pl Politechika Rzeszowska ANALIZA DRGAŃ POPRZECZNYCH PŁYTY PIERŚCIENIOWEJ O ZŁOŻONYM KSZTAŁCIE Z UWZGLĘDNIENIEM WŁASNOŚCI CYKLICZNEJ SYMETRII UKŁADU Streszczeie: W publikacji

Bardziej szczegółowo

Polimorfizm epsilon genu apolipoproteiny E i polimorfizm insercyjno-delecyjny genu ACE a udar niedokrwienny mózgu u dzieci: pilotowe badanie związków

Polimorfizm epsilon genu apolipoproteiny E i polimorfizm insercyjno-delecyjny genu ACE a udar niedokrwienny mózgu u dzieci: pilotowe badanie związków CHILD NEUROLOGY NEUROLOGIA DZIECIĘCA Vol. / Nr PRACA ORYGINALNA/ORIGINAL ARTICLE Polimorfizm epsilo geu apolipoproteiy E i polimorfizm isercyjo-delecyjy geu ACE a udar iedokrwiey mózgu u dzieci: pilotowe

Bardziej szczegółowo

Podstawowe cechy podzielności liczb.

Podstawowe cechy podzielności liczb. Mariusz Kawecki, Notatki do lekcji Cechy podzielości liczb Podstawowe cechy podzielości liczb. Pamiętamy z gimazjum, że istieją reguły, przy pomocy których łatwo sprawdzić, czy kokreta liczba dzieli się

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji (Kółko matematyczne, kółko przedsiębiorczości)

Konspekt lekcji (Kółko matematyczne, kółko przedsiębiorczości) Kospekt lekcji (Kółko matematycze, kółko przedsiębiorczości) Łukasz Godzia Temat: Paradoks skąpej wdowy. O procecie składaym ogólie. Czas lekcji 45 miut Cele ogóle: Uczeń: Umie obliczyć procet składay

Bardziej szczegółowo

Czas wolny dziecka przed telewizorem w opinii rodziców

Czas wolny dziecka przed telewizorem w opinii rodziców Z teorii artykuły recezowae/theory Peer-Reviewed Articles EETP 35(2015)1, ISSN 1896-2327 Patrycja Kotaba Ewa Miśkowiec Akademia Igatiaum w Krakowie Czas woly dziecka przed telewizorem w opiii rodziców

Bardziej szczegółowo

Polacy o wierze i Kościele

Polacy o wierze i Kościele IMAS International Polacy o wierze i Kościele Wrocław, luty/marzec 2009 Doceniamy ważność Kościoła katolickiego i darzymy go zaufaniem. Widzimy działania charytatywne Kościoła a niemalże połowa z nas chce

Bardziej szczegółowo

2.2 Funkcje wyceny. Wśród autorów przeważa pogląd, iż wycenie można przypisać cztery podstawowe funkcje:

2.2 Funkcje wyceny. Wśród autorów przeważa pogląd, iż wycenie można przypisać cztery podstawowe funkcje: . Cele wycey przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa w rozwiiętej gospodarce rykowej są powszechie przedmiotem różorakich trasakcji hadlowych co implikuje potrzebę uzyskaia szacuków ich wartości przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Badanie postaw i opinii środowiska lekarzy i lekarzy dentystów związanych z Systemem Informacji Medycznej i wizerunkiem środowiska lekarzy

Badanie postaw i opinii środowiska lekarzy i lekarzy dentystów związanych z Systemem Informacji Medycznej i wizerunkiem środowiska lekarzy Badanie postaw i opinii środowiska lekarzy i lekarzy dentystów związanych z Systemem Informacji Medycznej i wizerunkiem środowiska lekarzy Skrócona wersja raportu z badania ilościowego realizowanego wśród

Bardziej szczegółowo