PRZEMIANY SPOŁECZNE, EKONOMICZNE I ORGANIZACYJNE WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE POLSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEMIANY SPOŁECZNE, EKONOMICZNE I ORGANIZACYJNE WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE POLSKIEJ"

Transkrypt

1 PRZEMIANY SPOŁECZNE, EKONOMICZNE I ORGANIZACYJNE WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE POLSKIEJ Pod redakcją Krystyny Hanusik Urszuli Łangowskiej-Szczęśniak Stanisławy Sokołowskiej UNIWERSYTET OPOLSKI

2 Przemiany społeczne, ekonom iczne i organizacyjne we w spółczesnej gospodarce polskiej

3 UNIWERSYTET OPOLSKI Przem iany społeczne, ekonom iczne i organizacyjne we w spółczesnej gospodarce polskiej pod redakcją Krystyny Hanusik, Urszuli Łangowskiej-Szczęśniak i Stanisław y Sokołowskiej OPOLE 2005

4 RECENZENCI Wanda Błaszczyk Irena Kociszewska REDAKTOR Grzegorz Staniszewski REDAKTOR TECHNICZNY Halina Szczegół SKŁAD KOMPUTEROWY Jolanta Kotura KOREKTA Natalia Musiał PROJEKT OKŁADKI Janusz Młynarski Publikacja dofinansowana przez Urząd Marszałkowski w ram ach grantu dla uczelni i szkol wyższych województwa opolskiego na zadania dydaktyczno-naukowe ISBN X Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, ul. H. Sienkiewicza 33. Składanie zamówień: tel. (011') ; Druk: Drukarnia Wydawnictwa Świętego Krzyża, Opole, ul. Katedralna 4.

5 Spis treści Przedmowa... 7 Sytuacja człow iek a w ok resie przem ian stru k tu raln ych w P olsce Lucyna FRĄCKIEWICZ, Infrastru k tu ra społeczna wobec starzenia się lu d n o ści K rystyna HANUSIK, U rszula ŁANGOWSKA-SZCZĘŚNIAK, U w arunkow ania gospodarcze zm ian stru k tu ry społeczno-ekonomicznej gospodarstw domowych w okresie transformacji w P o ls c e Jo an na DYBOWSKA, W yzw ania dem ograficzne dla rozw oju społeczno- -gospodarczego P o l s k i Magdalena PALMER, M arta MACIEJASZ-ŚWIĄTKIEWICZ, Motywy oszczędzania oraz zachowania podmiotów wobec oferty instytucji finansowych Sabina KAUF, Wpływ przem ian społeczno-gospodarczych na kształtowanie się wzorców k o n s u m p c ji Aleksandra PIASECKA, Agnieszka BOBROWSKA, Ekonomiczne uwarunkowania skuteczności nowego polskiego system u emerytalnego Barbara SKRZYŃSKA, Ubóstwo w Polsce. Zmiany w świadczeniach re n to w y c h Problem y rozw oju w sp ółczesn ych gospodarek Wojciech GASPARSKI, Etyczny wymiar działalności g o sp o d a rc z e j Bogusław FIEDOR, Procesy przekształceń własnościowych przedsiębiorstw państwowych przebieg i próba sformułowania strategii w odniesieniu do przedsiębiorstw pozostających we własności Skarbu Państw a Ryszard BROSZKIEWICZ, Znaczenie szkolnictwa wyższego w procesach restrukturyzacji gospodarki narodowej w latach Klaus GLOEDE, Móglichkeiten und Grenzen der Raumordnung im globalen Standortwettbewerb (Das Beispiel der Region Berlin Brandenburg) Krystyna HANUSIK, Stanisława SOKOŁOWSKA, Uwarunkowania podejmowania decyzji produkcyjnych w rolnictwie. Aspekt p rzestrzen n y Anna BlSAGA, Rolnictwo Opolszczyzny rozwój czy s t a g n a c j a?

6 Emil ANTONISZYN, Znaczenie podatkowych i pozafiskalnych stymulatorów w rozwoju rynku pieniężnego w P o l s c e Anna MIJAŁ, Izabela CEDRO-PUSZCZ, Laura PŁATKOWSKA-PROKOPCZYK, Przem iany gospodarcze stanu i struktury podmiotów sektora małych i średnich przedsiębiorstw w województwie opolskim M aria BUCKA, K atarzyna PIASECKA, Płynność finansowa warunkiem przetrw ania małych i średnich przedsiębiorstw na współczesnym rynku Jacek PlECZONKA, Problemy ewidencyjne przy przejściu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów do ksiąg rachunkowych propozycje ro z w ią z a ń M arek BlJGDOL, Aktualne problemy oceny jakości w y ro b ó w Bartosz CHORKOWY, Sektorowe zróżnicowanie płac ludności w Polsce w latach analiza ekonom etryczna T eoria i praktyka zarządzania w spółczesnym i organizacjam i Kazimierz ZlMNIEWICZ, Czy zarządzanie jest nauką? Zofia MIKOŁAJCZYK, Elastyczność organizacji istotnym elementem zarządzania z m ia n a m i Grażyna GRUSZCZYŃSKA-MALEC, Zachowania dewiacyjne w organizacji Czesław SIKORSKI, Zmiany wzorców kulturowych w stosunkach między organizacją a k lie n te m Arkadiusz POTOCKI, Negocjacje - nowoczesna metoda zarządzania k o n flik tem Paweł SZWIEC, Moda na metody zarządzania A dam CZERWIŃSKI, Rola produktów inform acyjnych w zarządzaniu wiedzą na poziomie o r g a n iz a c ji Piotr BLAIK, Rozwój m arketingu i logistyki a koncepcja efektywności z a r z ą d z a n ia Anna BRUSKA, W arunki rozwoju logistyki w świetle grupowania województw metodą C zekanow skiego Tadeusz POKUSA, Kształtowanie procesu integracji łańcucha dostaw

7 P rzed m ow a Niniejsza publikacja powstała z okazji trzydziestolecia istnienia k ieru n ków ekonomicznych w naukowym środowisku Opola. Wydział Ekonomiczny U niw ersytetu Opolskiego jest spadkobiercą tra d y cji i siedem nastoletniego dorobku In sty tu tu N auk Ekonomicznych, powołanego w 1975 r. w ówczesnej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu. W 1992 r. Instytut został przekształcony w Wydział Ekonomiczny. Twórcą i pierwszym dyrektorem Instytutu, który funkcjonował w stru k tu rz e Wydziału Filologiczno-Historycznego, był prof. dr hab. Ja n u sz Kroszel. Do momentu powołania Wydziału Ekonomicznego stanowisko dyrektora Instytutu Nauk Ekonomicznych piastowali: prof. dr hab. Piotr Blaik, doc. dr Zbigniew Kołaczkowski i prof. dr hab. Zbigniew Mikołajewicz. Pierwszym dziekanem Wydziału został prof. dr hab. Janusz Słodczyk, a obecnie tę funkcję pełni dr hab. prof. UO U rszula Łangowska-Szczęśniak. S truktura organizacyjna In sty tu tu N auk Ekonomicznych i następnie Wydziału Ekonomicznego rozwijała się zgodnie z potrzebami dydaktycznymi i naukowo-badawczymi. Obecnie na Wydziale Ekonomicznym istnieją n a s tę pujące katedry i zakłady: - K atedra Finansów i Rachunkowości, - K atedra Geografii Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, - K atedra Logistyki i M arketingu, - K atedra Organizacji i Zarządzania, - K atedra Studiów Strategicznych i Polityki Ekonomiczno-Społecznej, - Zakład Ekonom etrii i Inform atyki, - Zakład Teorii Ekonomii, - Zakład Teorii Finansów, - Zakład Zarządzania Jakością. Na Wydziale Ekonomicznym zatrudnionych jest 55 nauczycieli akadem ickich, w tym 5 profesorów tytularnych, 8 doktorów habilitowanych, 25 doktorów i 17 magistrów. Wydział Ekonomiczny ma prawo nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie ekonomii, które otrzym ał w 1992 r. Zespół pracowników Wydziału Ekonomicznego prowadził i prowadzi nadal intensywnie badania naukowe, skoncentrowane wokół następujących tematów:

8 8 Przedmowa - Dochody - konsumpcja - zamożność gospodarstw domowych w okresie transform acji systemowej w Polsce (analiza ekonometryczna), - F inanse i bankowość ze szczególnym uwzględnieniem finansów samorządów terytorialnych, - Logistyka i m arketing w zarządzaniu, - Przem iany strukturalne w gospodarce regionu w okresie transformacji, - Przeobrażenia m iast i ekologiczne problemy gospodarki miejskiej, - Społeczne i demograficzne problemy rozwoju regionu, - Zarządzanie jakością, - Zmiany w organizacji i produktywności rolnictwa w okresie przeobrażeń system u gospodarczego. Na Wydziale Ekonomicznym systematycznie organizowane są konferencje naukowe, których uczestnikami są współpracujący z Wydziałem naukowcy z wielu ośrodków krajowych i zagranicznych. U gruntow aną pozycję w środow isku naukowym osiągnęły organizowane cyklicznie konferencje: - Funkcjonowanie sam orządu terytorialnego, - U w arunkow ania i strategie rozwoju regionalnego w procesach integracji europejskiej, - M iasto w okresie przem ian, - Produktyw ność i wydajność w okresie transform acji, - In tern atio n al Conference on Sustainable W aste M anagem ent. N ależy nadm ienić, że Wydział Ekonomiczny organizuje również liczne konferencje naukowe we współpracy z Polskim Towarzystwem Ekonomicznym, Polskim Towarzystwem Geograficznym oraz Komisją Nauk Rolniczych PAN Oddział w Katowicach. Pracownicy Wydziału są członkami zarządów stow arzyszeń naukowych oraz komisji naukowych PAN (Komisja N auk Rolniczych, Komisja Nauk Ekonomicznych i Prawnych). Na Wydziale mieści się siedziba Komisji N auk Rolniczych PAN Oddział w Katowicach. Na Wydziale Ekonomicznym publikowane są dwa wydawnictwa seryjne: Zeszyty Naukowe UO, Seria Ekonomia, które ukazują się od momentu powołania kierunków ekonomicznych w Opolskiej WSP, oraz Economical and Environm ental Studies, anglojęzyczna seria, której pierwszy numer ukazał się w 2000 r. Do tej pory opublikowano 28 tomów Zeszytów. Aktualnie przygotowywany jest do druku num er 7 Economical and Environmental Studies. Należy podkreślić, iż seria ta została zakwalifikowana do kategorii Zespołu H-02 lista czasopism B. W ydział Ekonomiczny utrzym uje kontakty naukowe i dydaktyczne z wieloma ośrodkam i zagranicznym i. Ich wyrazem jest uczestnictwo przedstaw i cieli tych ośrodków w konferencjach organizowanych przez Wydział i udział zagranicznych badaczy w jego publikacjach naukowych. Przykładem takich publikacji są anglojęzyczne wydawnictwa z udziałem badaczy z Rosji, U krainy, Czech, Niemiec, Holandii, Wielkiej Brytanii. Szczególnie owocna jest współpraca z U niw ersytetem w Poczdamie i U niw ersytetem w Trewirze.

9 Przedmowa 9 W niniejszym jubileuszowym tomie zawarto artykuły zaproszonych, u z n a nych przedstawicieli nauk ekonomicznych w Polsce oraz artykuły pracow ników Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Opolskiego, odzwierciedlające główne nurty badań prowadzonych na Wydziale. Tom podzielony został na trzy części. W pierwszej z nich, pt. Sytuacja człowieka w okresie przem ian strukturalnych w Polsce, zamieszczono sześć artykułów, które przedstaw iają ekonomiczne i społeczne uw arunkow ania życia ludności w okresie wdrażania systemu rynkowego w naszym kraju. Część tę otwiera publikacja Lucyny Frąckiewicz pt. Infrastruktura społeczna wobec starzenia się ludności, dotykająca jednego z najistotniejszych a k tu a l nych problemów społeczno-ekonomicznych Polski starzenia się ludności, a na tym tle tworzenia w arunków godnego życia ludzi starych. Innego aspektu godnej starości, a mianowicie zabezpieczenia m aterialnego, dotyczy n a tomiast artykuł Agnieszki Bobrowskiej i Aleksandry Piaseckiej. Artykuł Krystyny H anusik i U rszuli Łangowskiej-Szczęśniak poświęcony jest przemianom stru k tu ry społeczno-ekonomicznej gospodarstw domowych, analizowanym w aspekcie przyczyn tworzonych przez otoczenie gospodarcze. Problematykę szeroko rozumianych wzorców zachowań ludności podejmują też artykuły Joanny Dybowskiej, Magdaleny Palmer i M arty Maciejasz-Swiątkiewicz oraz Sabiny Kauf. Zamykające tę część opracowanie Barbary Skrzyńskiej podejmuje z kolei jedno z ważniejszych zagadnień gospodarki rynkowej - zagadnienie bezrobocia. Na drugą część składa się dziesięć artykułów podejmujących problem atykę rozwoju gospodarki Polski. Tło tych rozważań tworzą trzy pierwsze publikacje. A rtykuł Wojciecha Gasparskiego pt. Etyczny w ym iar działalności gospodarczej jest próbą wskazania aksjologicznego kontekstu gospodarowania. Artykuł Bogusława Fiedora pt. Procesy przekształceń własnościowych przedsiębiorstw państwowych - przebieg i próba sform ułowania strategii w odniesieniu do przedsiębiorstw pozostających we własności Skarbu Państwa przedstawia makroekonomiczną analizę procesu przekształceń własnościowych w Polsce w okresie transformacji i formułuje podstawy strategii dalszej prywatyzacji i restrukturyzacji gospodarki naszego kraju. Zagadnienia p lanowania rozwoju przestrzennego regionów przedstaw ia K laus Gloede w a r tykule pt. Móglichkeiten und Grenzen der Raumordnung im globalen Standortwettbewerb (Das Beispiel der Region Berlin Brandenburg). W opracowaniu tym w szczególności rozw ażane są teoretyczne i praktyczne problem y konkurencji między wielkim ośrodkiem miejskim a otaczającym regionem na przykładzie Berlina i Brandenburgii. Natomiast artykuł Ryszarda Broszkiewicza pt. Znaczenie szkolnictwa wyższego w procesach restrukturyzacji gospodarczej dotyczy rozwoju szkolnictwa wyższego jako podstawowej determ i nanty wzrostu gospodarczego. Artykuły Krystyny H anusik i Stanisławy Sokołowskiej oraz Anny Bisagi poświęcone są funkcjonowaniu rolnictwa w Polsce. Emil Antoniszyn podejmuje w swoim opracowaniu problem u w a runkowań rozwoju rynku pieniężnego. Autorzy kolejnych trzech artykułów

10 10 Przedmowa A nna Mijał, Izabela Cedro-Puszcz, L aura Płatkowska-Prokopczyk oraz M a ria Bucka i Jacek Pieczonka prezentują wyniki swoich rozważań na tem at sektora małych i średnich przedsiębiorstw. M arek Bugdol natom iast przedstawia problematykę oceny jakości z punktu widzenia konkurencyjności przedsiębiorstwa. Tę część zamyka artykuł Bartosza Chorkowego dotyczący problemu istotnego dla rozwoju gospodarczego sektorowego zróżnicowania płac. Trzecią część tom u tworzą opracowania z zakresu teorii i praktyki zarządzania współczesnymi organizacjami. Otwiera ją dyskusyjny artykuł Kazimierza Zimniewicza pt. Czy zarządzanie jest nauką? Kolejne opracowania poświęcone są rozmaitym aspektom zarządzania w organizacjach. Tematem artykułu Zofii Mikołajczyk jest elastyczność organizacji jako cecha wspomagająca proces zarządzania zmianami. Z kolei Grażyna Gruszczyńska-Malec rozważa zachowania dewiacyjne w organizacji, a Czesław Sikorski - k u ltu rowe determ inanty stosunków organizacji z klientami. Arkadiusz Potocki przedstaw ia natom iast problematykę metodyki zarządzania konfliktem w organizacji. W artykule Pawła Szwieca zwraca się uwagę na opóźnienia przepływu wiedzy w nauce i w praktyce zarządzania w Polsce w relacji do najnowszych trendów światowych. Adam Czerwiński zajmuje się jednym z aspektów zarządzania wiedzą w organizacji. Artykuły Piotra Blaika, Anny Bruskiej i Tadeusza Pokusy, kończące tę część, usytuow ane są w nurcie badań zarządzania logistycznego i są wynikiem długoletnich dociekań autorów w tej dziedzinie. Przekazujem y zatem Czytelnikom tom bardzo zróżnicowany tematycznie. Jego zaletą, jak się wydaje, jest to, że pokazuje aktualne zainteresowania badawcze naszego zespołu. Krystyna Hanusik Urszula Łangowska-Szczęśniak Stanisław a Sokołowska

11 Sytuacja czło w iek a w o k resie p rzem ian stru k tu ra ln y ch w P o lsce

12 Prof. dr hab. Lucyna FRĄCKIEWICZ* In frastru k tu ra sp o łeczn a w ob ec sta rzen ia się lu d n o ści Proces starzenia się ludności, charakterystyczny dla krajów UE, nie omija również Polski, choć tempo tego procesu z różnych przyczyn jest w naszym kraju nieco wolniejsze. Według prognoz demograficznych opracowanych przez ONZ do 2050 r. tempo przyrostu liczby osób starszych będzie wzrastać, powodując coraz większe obciążenie ludności produkcyjnej osobami w wieku poprodukcyjnym. Prognoza GUS obejmująca okres do 2030 r., oparta na wynikach NSP 2002 oraz na przewidywanych trendach demograficznych, w skazuje na szczególnie wysoki przyrost osób w najstarszych grupach wieku. Odpowiednie dane przedstawia tab. 1, natomiast w tab. 2 zestawiono dane ONZ dotyczące obciążeń ludności produkcyjnej osobami niepracującymi. Nie dziwi zatem fakt, że problematyce starzenia się społeczeństw poświęca się ostatnio bardzo wiele uwagi. Nie można więc pominąć tak istotnego dokumentu, jakim jest Strategia Lizbońska. Strategia ta omawia szeroko pojmowane zabezpieczenie na starość, wyodrębniając trzy podstawowe obszary działań: - zapewnienie odpowiedniego poziomu świadczeń em erytalnych; - zapewnienie stabilności finansowej systemów em erytalnych; - modernizację systemów emerytalnych. Celem tych działań jest m.in.1: - zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób starszych, polegające na ochronie ich przed ubóstwem, zapew nieniu im uczestnictw a we wzroście dobrobytu kraju i umożliwienie im dzięki tem u aktywnego uczestnictw a w życiu społecznym i kulturalnym ; *Akademia Ekonomiczna w Katowicach, Wydział Ekonomii. 1 I. Białecki i inni, Biała Księga 2003, cz. 4: Nowy model społeczny. Polskie Forum Strategii Lizbońskiej, Gdańsk-Warszawa 2003, s. 50.

13 14 Lucyna Frąckiewicz wskaźnik dynamiki 155,9 155,8 145,5 150,1 156, ,9 171,1 6'96T 219,4 483,0 'CO O CM O co 05" t> t>" t>" rh 10 oo" CO" o" cm" co 00 CD o CO t> LO t> CM CM CO co <M LO CD CM CM t> q CO co CD ot cd' oo" o" co" cm" 05" CD" o" Tt CD 05 CO CO 05 CO LO LO LO LO CM <N o co o <N I O-M CO CD * t O co ot CD oo' ci co" o" oo" cm" cm" o" CD <N CM t> (M 05 m t> CM o co E 1 rh1 T 1 th CM CM CM CO -c ' N S fi t> rt IO t> OD co rh LO_ o t> ot CD" r_r rh t>" 05" cm" co" co" S t> o lo (M lo LO CM CD CN CM CO 00 CO CD T <N o t> LO t> 00 CO CM t>" co" cm" rh rh~ CO" io" o" ł-h co 00 LO (M LO 05 O LO CM CM CO ł-h >, Warszawa 2004 (obliczenia własne). CO 3 M o ' N S CM l CO co (N 05 t> LO 05 CM. CO co r f co" io" o " o " rh rhr1 CD co CO CO 05 CM Tf 00 co E rh y l rh rh CM CM CM CO io -d a 0) lo CM co co t> 05 t> 05 CM ''o O co" t>" co" 05" co" co" l>" oo" co" 05" CO CO CM CO 05 t> CM CO O O CD ł 1 1 co 05 <M CM CM O CM (M <M i l rh O ot S Cvj ŚO C\J O 3 O s* s 3 x> ci H CD CM 05_ CD Tf LO t> CO <N co" co oo" of rh 00" co" CO" O t> CM CM CM rh 05 CM to LO O LO <M CD t i rh th a ) 0) CD CO t> t> ''o 1 fcjd O O lo 1 O 1 LO 1 O 1 lo 1 O 1 LO CD CO O o Ć i

14 Infrastruktura społeczna wobec starzenia się ludności 15 Tabela 2. Obciążenie ludności produkcyjnej ludnością przed- i poprodukcyjną Rok razem Wariant średni ONZ dzieci i młodzież 0-14 osoby starsze 65+ razem W ariant niski ONZ dzieci i młodzież 0-14 osoby starsze Źródło: World Population Prospect. The 2002 Reuision, vol. 1: Comprehensive Tables, New York 2003; M. Kowalska, M. Szczyt, Stan, struktura i dynamika ludności w Europie w świetle prognozy ONZ, Warszawa umożliwienie osobom starszym utrzym ania ich wcześniejszego poziomu życia przez zapewnienie im dostępu do odpowiednich systemów em erytalnych zarówno publicznych, jak i prywatnych; - wspieranie solidarności wewnątrz pokolenia i pomiędzy pokoleniami. W pierwszym wypadku chodzi o względną równość sytuacji m aterialnej w ramach populacji osób starszych, w drugim zaś o to, żeby poziom życia osób starszych nie odbiegał od przeciętnego poziomu życia w społeczeństwie. W dalszej części Strategii omawiane są podstawy ekonomiczne is t niejących i przyszłych systemów emerytalnych, które powinny zagw arantować możliwość zaspokajania rosnących potrzeb ludności starszej. W arto jednak zwrócić uwagę na szereg innych dokumentów, które w sposób jednoznaczny określają zasady budowania spójności społecznej, będącej podstawą realizacji praw człowieka w każdym okresie jego cyklu życia. W yraźnie uwidacznia się konieczność, aby równolegle do m aterialnego zabezpieczenia ludności starszej realizować zasady spójności społecznej. Spójność społeczna wiąże się ze zdolnością zapewnienia wszystkim [...] członkom [społeczeństwa] dobrobytu, zminimalizowania rozbieżności między nimi i uniknięcia zjawiska polaryzacji. Natomiast dobrobyt to nie tylko sprawiedliwy i pozbawiony dyskrym inacji dostęp do praw człowieka, ale również: - godność każdej osoby oraz uznanie jej własnych możliwości i udziału w społeczeństwie, przy pełnym poszanowaniu różnorodności kultur, opinii i przekonań religijnych; - wolność dążenia każdej jednostki do osobistego rozwoju w ciągu jej życia; - możliwość czynnego i pełnego uczestnictwa każdej jednostki w społeczeństwie.

15 16 Lucyna Frąckiewicz Dlatego jest rzeczą naturalną, że Rada Europy dąży do wypracowania stanowiska wobec zagadnienia spójności społecznej w oparciu o praw a człowieka. P raw a tw orzą najtrw alsze podstawy polityki społecznej. To one zapewniają wszystkim członkom społeczeństwa równe szanse. Gdy prawa człowieka stanowią bazę, działania państwa w obszarze polityki społecznej przestają być kwestią dobroczynności lub opieki ukierunkowanej na członków społeczeństwa, którym w mniejszym stopniu dopisało szczęście; stają się natomiast spraw ą zagw arantow ania wszystkim takich samych praw. Nawet przy najsilniejszej ochronie prawnej, jaką można by otoczyć prawa człowieka, nigdy nie jest rzeczą prostą zapewnienie wszystkim członkom społeczeństwa, a zwłaszcza najsłabszym, możliwości rzeczywistego korzystania z przysługujących im praw. Paradoksem jest to, że ci, którzy najbardziej potrzebują ochrony ich praw, są często najgorzej przygotowani do ich egzekwowania. Oto dlaczego prawnej ochronie praw m uszą towarzyszyć zdecydowane środki w dyspozycji polityki społecznej celem zapewnienia, że każdy będzie m iał rzeczywisty dostęp do swych praw 2. Polska, zgodnie z tendencjam i istniejącym i we wszystkich krajach UE, poświęca ostatnio szczególnie dużo uwagi określeniu kierunków działań sprzyjających spójności społecznej. Strategia polityki społecznej na lata wyraźnie określa, że polityka ukierunkowana na sprzyjanie spójności społecznej jest niezwykle istotna. - Każde państwo powinno dbać o jak najlepszą jakość życia wszystkich swoich obywateli. - W ostatnich latach w Polsce wskaźniki dotyczące skali ubóstwa i zagrożenia wykluczeniem społecznym są na nieakceptowalnym poziomie. - Ze względu na coraz mniej korzystne relacje grupy osób w wieku produkcyjnym do tych w wieku nieprodukcyjnym konieczne jest mobilizowanie do aktywności wszystkich grup społecznych. - Potencjał społeczny przekłada się bezpośrednio na potencjał gospodarczy. Spójne społeczeństwo, w którym funkcjonują silne więzy rodzinne i społeczne, jest bardziej odporne na zagrożenie negatywnymi zjawiskami 3. W związku z tym opracowana strategia polityki społecznej na lata uznaje m.in. za zadania priorytetowe: - budowę system u wsparcia dla osób w wieku poprodukcyjnym; - aktywizację i mobilizację partnerów lokalnych. Przyjęte założenia w dużej mierze dotyczą sytuacji ludności starszej, której liczba, jak już wspomniano, wzrasta w krajach europejskich w tempie wyjątkowo szybkim. Stanowi to niewątpliwie jeden z najpoważniejszych i najtrudniejszych dla polityki społecznej problemów do rozwiązania zarów 2 Nowa Strategia na rzecz Spójności Społecznej, Europejski Komitet Spójności Społecznej (CDCS), Strasburg 2004, s Strategia Polityki Społecznej Wstępne propozycje Ministerstwa Polityki Społecznej do dyskusji, Ministerstwo Polityki Społecznej, Warszawa 2005, s. 2.

16 Infrastru k tu ra społeczna wobec starzenia się ludności 17 no w skali makro-, jak i mikroregionalnej. Interesujące badania nad ludźmi starszymi'1bardzo wyraźnie wskazują, że zagospodarowanie czasu wolnego przez osoby starsze jest ściśle skorelowane z wiekiem i poziomem wykształcenia. Generalnie jednak wypada stwierdzić, że obszar zainteresowań osób starszych jest bardzo niewielki. Do rzadkości należy korzystanie z kin, teatru, zajmowanie się w/asnym hobby, angażowanie się w prace społeczne czy w działalność polityczną, uczestnictwo w klubach czy w Uniwersytecie Trzeciego Wieku. O ile wśród osób najstarszych sytuację tę można tłumaczyć ograniczającą się wraz z wiekiem mobilnością przestrzenną, o tyle wśród osób młodszych nie bez znaczenia jest brak poczucia bezpieczeństwa, trudności kom unikacyjne lub może po prostu brak zainteresowań; oferowany repertuar często rozmija się z oczekiwaniami. Nie można jednak nie zauważać, że poważną barierą w organizacji życia osób starszych jest na ogół niedostosowana do om a wianej grupy ludności infrastruktura społeczna oraz jej lokalizacja. Infrastruktura społeczna była bowiem w okresie socjalizmu ze względów ideologicznych i praktycznych rozwijana na bazie zakładów pracy i głównie w ich otoczeniu, a ponadto służyła dzieciom i młodzieży oraz ludności produkcyjnej, z pomijaniem potrzeb ludności poprodukcyjnej. Nowa sytuacja demograficzna oraz niezrównoważony rynek pracy przesądziły nie tylko o wzroście liczby emerytów (w tym przedwczesnych), lecz również o nowych potrzebach wynikających z postępu społecznego, który stał się udziałem starzejącej się ludności. Widocznym wskaźnikiem tego postępu jest nie tylko wzrost poziomu wykształcenia, udokumentowany wynikami Narodowych Spisów Powszechnych, lecz także rozwój zainteresow ań rozbudzany powszechnym dostępem do telewizji i Internetu. Jest on widoczny tak że w działaniach na rzecz spójności społecznej, która niewątpliwie rozwijać się może jedynie w skali mikroregionalnej - obejmującej stosunki międzyludzkie. Dużą rolę odegrać może infrastruktura społeczna, która jednak nawet pod względem lokalizacji musi być przybliżona do środowiska zamieszkania, a nie do miejsca pracy. Musi być ponadto dostępna dla osób starszych z ograniczoną sprawnością ruchową czy z ograniczonym polem widzenia, usytuowana w miejscach przystępnych i oświetlonych. Infrastrukturę społeczną stanowią kadry i baza m aterialna, czyli obiekty służące zaspokojeniu potrzeb w zakresie ochrony zdrowia, pomocy społecznej, edukacji, kultury i sportu. Sprawą oczywistą jest fakt, że inaczej przedstawiają się te urządzenia na szczeblu podstawowym gminy i osiedli, in a czej zaś na szczeblu powiatu i województwa. Na szczeblu podstawowym szczególnie ważną sprawą jest to, aby izochrona i izolinia były powszechnie dostępne, tzn. by odległość od miejsca zamieszkania nie przekraczała 1,5 km, a czas dojścia nie przekraczał 15 m inut. Nie wymaga kom entarzy fakt, że 4 Warunki życia ludzi starszych i ich zachowanie na rynku, red. A. Rusińska, Warszawa Przemiany społeczne..

17 18 Lucyna Frąckiewicz większość zadań realizowanych na tym szczeblu stanowi obowiązki gmin, które zobowiązane są do realizacji lokalnej polityki społecznej. W odniesieniu do ludzi starszych zadania te są bardzo rozbudowane i obejmują problemy ekonomiczne, zdrowotne, społeczne, kulturow e i prawno-instytucjonalne. P. Błędowski rozróżnia wśród wymienionych tu problemów szczególne zadania dla subdyscyplin polityki społecznej: Polityki szczegółowe ważne dla optymalizacji modelu polityki wobec ludzi starszych realizują następujące najw ażniejsze zadania5: 1) polityka ubezpieczeń społecznych zagwarantowanie dochodu ze świadczeń społecznych w wysokości umożliwiającej samodzielne finansow anie zakupu dóbr i usług typowych dla potrzeb związanych z wiekiem, mobilizowanie do dbałości we wcześniejszych fazach życia o indywidualne zabezpieczenie dochodów na starość; 2) polityka ochrony zdrowia - popularyzacja zasad promocji zdrowia i higieny życia, rozwój opieki geriatrycznej i poprawa dostępności świadczeń rehabilitacyjnych; 3) polityka pomocy społecznej - rozwój pomocy środowiskowej w formie usług, realizacja procesów (re)integracji społecznej różnych grup świadczeniobiorców; 4) polityka mieszkaniowa - zapewnienie standardu mieszkaniowego sprzyjającego zachowaniu samodzielności ludzi starych, stworzenie warunków dostępu do mieszkań umożliwiających wygodne zamieszkiwanie rodziny wielopokoleniowej; 5) polityka oświatowa - podniesienie poziomu wykształcenia ludności, rozszerzenie dostępu do oświaty dla osób w różnych grupach wiekowych; 6) polityka zatrudnienia - zapewnienie starszym pracobiorcom rów noupraw nienia na rynku pracy, zmniejszenie rozmiarów bezrobocia. N iestety, b rak dopracowanych wskaźników, które mogłyby wykazać, w ja kim stopniu zrealizowane są wymienione wyżej zadania. Dane statystyczne w znikomym zakresie mogą wskazać, jakie jest wykorzystanie infrastruktury społecznej przez ludność w wieku starszym, operują bowiem przelicznikami dla ogółu ludności. Jedynie w odniesieniu do usług zdrowotnych możliwa jest ocena potrzeb w zakresie infrastruktury. Na rys. 1 przedstaw iono korzystanie z usług lecznictwa otwartego i zamkniętego. Zwiększające się zapotrzebowanie na usługi ochrony zdrowia wraz z wiekiem potwierdzają też wzrastające koszty lecznictwa. Koszt opieki zdrowotnej kształtuje się w Wielkiej Brytanii w przeliczeniu na osobę w wieku lat na poziomie 251 funtów, w wieku lat 377 funtów, w wieku lat funtów, w wieku funtów, a powyżej 85 lat funtów6. 5 P. Błędowski, Lokalna polityka społeczna wobec ludzi starych, Warszawa 2002, s P. Szukalski, Umieralność osób starszych w Polsce, w: Sytuacja zdrowotna osób w starszym wieku w Polsce. Aspekt medyczny i społeczno-demograficzny, Łódź 2000, s. 81.

18 Infrastruktura społeczna wobec starzenia się ludności 19 Rys. 1. Korzystanie z podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz z usług szpitalnych ze względu na wiek w 2003 r. Źródło: RAPORT. Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce - Zielona Księga, Ministerstwo Zdrowia, Warszawa Wiek Podobnie w jednej z kas ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego w N iem czech7 średnie wydatki na świadczenia na jednego ubezpieczonego wskazują na ich wzrost w zależności od płci i wieku. Tak np. świadczenia na mężczyznę w wieku lat wynoszą 1895 DM, na kobietę DM, natom iast w grupie wieku lat 5097 i 4731 DM, w wieku powyżej 80 lat 6304 i 6142 DM. Niestety, brak odpowiednich równie szczegółowych danych dla Polski uniemożliwia dokonanie porównań, przypuszczać jednak można is t nienie podobnych relacji. Pewną próbę różnicowania kosztów opieki medycznej w zależności od wieku mogą stanowić przyjęte przez Śląską Kasę Chorych wskaźniki dotyczące finansowania podstawowej opieki zdrowotnej. W 2000 r. przyjęto dla ubezpieczonych do 2 miesięcy - 1,4, od 2 miesięcy do 7 lat - 1,2, dla ubezpieczonych 7 65 lat - 0,9, dla osób ponad 65 lat 1,5, natom iast dla podopiecznych domów pomocy społecznej 2,5. Nie dziwi zatem fakt, że i w Polsce w m iarę procesu starzenia się społeczeństwa znacząco rosną wydatki na ochronę zdrowia (rys. 2). Równocześnie jednak od innych krajów dzieli Polskę poważny dystans (rys. 3). Nie można również pominąć faktu bardzo niekorzystnego rozmieszczenia w Polsce in frastruktury ochrony zdrowia w układzie przestrzennym. Liczba lekarzy w przeliczeniu na 10 tys. ludności wynosi w kraju 32,1, w województwie m a zowieckim - 42,5, a w województwach opolskim i podkarpackim 22,4. Wśród 732 szpitali 109 zlokalizowanych jest w województwie śląskim, 20 7 A. Grosch, Wyrównanie struktur ryzyka między kasami ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech (materiał wstępny na seminarium w Jachrance 1998).

19 20 Lucyna Frąckiewicz w województwie świętokrzyskim. W przeliczeniu na 10 tys. ludności liczba łóżek szpitalnych wynosiła w kraju 48,7, w województwie śląskim - 58,3, a w województwie podkarpackim 41, wydatki całkowite leki szpital % \ ^ / ' ' ' 2000 ' 200? Rys. 2. Wzrost realnych publicznych wydatków na opiekę zdrowotną, ogółem na opiekę szpitalną i dopłat do leków (1994 r. = 100) Źródło: System ochrony zdrowia. Poszukiwania i propozycje naprawy, Rada Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów, Raport nr 37, Warszawa Lata CD ' O fc 2500 a g n wydatki średnia ^ Kraj Rys. 3. Całkowite wydatki na zdrowie w wybranych krajach OECD w USD (PPP) na głowę w 2000 r. Źródło: jak w rys. 2. Dla ludności starszej szczególne znaczenie mają oddziały geriatryczne, jednak z wielu względów trudne jest ich wyodrębnienie, a chorzy najczęściej

20 Infrastruk tu ra społeczna wobec starzenia się ludności 21 są leczeni na oddziałach wewnętrznych. Dostępne informacje pozwalają je dynie na wyodrębnienie stacjonarnych zakładów opieki zdrowotnej typu opiekuńczo-leczniczego, w których pacjentam i w 80% są osoby starsze. P rzestrzenne rozmieszczenie tych zakładów przedstaw ia tab. 3. Tabela 3. Stacjonarne zakłady opieki zdrowotnej typu opiekuńczo-leczniczego w 2003 r. (stan w dniu 31 XII) Województwo Opiekuńczo-lecznicze łóżka1 zakłady3 pacjenci 1 Pielęgnacyjno- -opiekuńcze łóżkab zakłady3 pacjenci 1 Hospicja łóżkab zakłady3 pacjenci 1 Ogółem Dolnośląskie Kujawsko- -pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko- -mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie a Bez filii. b Łącznie z filiami (oddziałami). Źródło: Rocznik Statystyczny Województw 2004, GUS, Warszawa, s Zbyt mała w stosunku do potrzeb liczba łóżek w wymienionych zakładach wymaga długotrwałych oczekiwań, stanowiąc poważny i bolesny problem społeczny. Wymaga on co prawda poważnych nakładów finansowych, lecz są to nieuniknione koszty społeczne dokonujących się przeobrażeń demograficznych. Pogarszająca się wraz z wiekiem sprawność wymaga intensyfikacji działań w zakresie profilaktyki starości od najmłodszych lat i ich intensyfikacji w przededniu starości. Wielu badaczy, powołując się na koncepcję

ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI

ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI Krystyna Hanusik Urszula Łangowska-Szczęśniak ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI 1. Wprowadzenie Transformacja systemu społeczno-ekonomicznego w Polsce spowodowała

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2008 R. 1 PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W 2008 roku wartość wytworzonego produktu krajowego

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...]

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] 6. OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Spisy powszechne ludności są jedynym badaniem pełnym, którego wyniki pozwalają ustalić liczbę osób

Bardziej szczegółowo

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa 4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa Analiza potencjału rozwojowego powinna się odnosić między innymi do porównywalnych danych z miast o zbliżonych parametrach. Dlatego też do tej części opracowania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Analizy i informacje Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim Biuro Programowania Rozwoju Wydział Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny INSTYTUT EKONOMIKI ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ-PIB Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny Barbara Chmielewska Dochody i wydatki ludności wiejskiej oraz rynek pracy

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Wydatki na kulturę w 2011 r.

Wydatki na kulturę w 2011 r. Kraków 25.09.2012 r. Wydatki na kulturę w 2011 r. Informacja przedstawia wydatki budżetu państwa i budżetów jednostek samorządów terytorialnych na finansowanie kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne Magdalena Habrowicz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Ekonomia, rok III 12 XI 2009 r. Renty strukturalne są jednym z działań realizowanych w ramach

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br.

i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br. Priorytet XIII Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia Ministerstwo Zdrowia Centrum Systemów Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia

Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Promotorzy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast

Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast P o l s k a A k a d e m i a N a u k Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Grzegorz Węcławowicz Mieszkalnictwo barierą rozwoju społecznego i gospodarczego miast Prezentacja na VI Forum Mieszkalnictwa

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Materiał na konferencję prasową w dniu 30 listopada 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2010 R. 1 PRODUKT

Bardziej szczegółowo

Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r.

Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 03.10.2016 r. Opracowanie sygnalne Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r. W 2015 r. działalność gospodarczą w Polsce prowadziło

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r.

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r. Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r. Opracowanie: Zespół Mazowieckiego Obserwatorium Rynku Pracy Najważniejsze obserwacje W 2015 r.: Przychody z całokształtu

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne Dział 1 DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tablice wynikowe opracowane w latach 1999 2011 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 13 EKONOMICZNE ZRÓŻNICOWANIE REGIONÓW POLSKI

ROZDZIAŁ 13 EKONOMICZNE ZRÓŻNICOWANIE REGIONÓW POLSKI Iwona Salejko-Szyszczak ROZDZIAŁ 13 EKONOMICZNE ZRÓŻNICOWANIE REGIONÓW POLSKI Wprowadzenie Regiony każdego kraju, a więc także Polski, cechują różne sytuacje gospodarcze i różny poziom rozwoju ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju wykład 11 Wzrost ludnościowy i jego powiązanie z rozwojem. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

Ekonomia rozwoju wykład 11 Wzrost ludnościowy i jego powiązanie z rozwojem. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Ekonomia rozwoju wykład 11 Wzrost ludnościowy i jego powiązanie z rozwojem gospodarczym. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Plan wykładu Powiązanie rozwoju gospodarczego i zmian w poziomie ludności

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek Statystyka społeczna Redakcja naukowa Podręcznik obejmuje wiedzę o badaniach zjawisk społecznych jako źródło wiedzy dla różnych instytucji publicznych. Zostały w nim przedstawione metody analizy ilościowej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian WPR polityką zmian Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian Europejski Model Rolnictwa Rola rolnictwa i obszarów wiejskich w Polsce i na świecie Zmiany skutkiem WPR: zmiany zachodzące w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami.

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami. OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA BIUR KARIER 13-14 września 2012r. Innowacyjna działalność Akademickich Biur Karier w dobie globalizacji oraz permanentnego kryzysu gospodarczego Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie klas łączonych w polskim systemie edukacji

Funkcjonowanie klas łączonych w polskim systemie edukacji Dr hab. prof. UR Ryszrad Pęczkowski Wydział Pedagogiczny UR ryszard@ur.edu.pl Funkcjonowanie klas łączonych w polskim systemie edukacji W polskim systemie edukacji, a dokładniej rzec ujmując, w jego podstawowym

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA 1. Jaka

Bardziej szczegółowo

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych w ramach systemu PL FADN umożliwiają wgląd w sytuację produkcyjno-finansową

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 19 ZMIANY POZIOMU, STRUKTURY I ZRÓŻNICOWANIA DOCHODÓW GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE

ROZDZIAŁ 19 ZMIANY POZIOMU, STRUKTURY I ZRÓŻNICOWANIA DOCHODÓW GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE Krystyna Hanusik Urszula Łangowska-Szczęśniak ROZDZIAŁ 19 ZMIANY POZIOMU, STRUKTURY I ZRÓŻNICOWANIA DOCHODÓW GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE Wstęp W Polsce po 1989 r. rozpoczęto proces przebudowy systemu

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 Imię i nazwisko: dr hab. prof. nadzw. Grzegorz Grzybek Zakład/Katedra: Zakład

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Plan konferencji prasowej 10.12.2012 r. Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne na lata

Fundusze unijne na lata Fundusze unijne na lata 2014-2020 źródło prezentacji: www.mrr.gov.pl Budżet 2014-2020 (mld euro) Administracja 62 56 UE jako partner globalny 60 56 Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo 16 12 2014-2020

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO KONFERENCJA: Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego wobec nowych wyzwań rozwojowych Zielona Góra 10 marca 2010 r. 2008 2000 =100 Podział terytorialny

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO

PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO Rzeszów, 13 grudnia 2013 r. Plan prezentacji I PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE Podkarpackie Forum Terytorialne wprowadzenie Wybrane elementy

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich i w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r.

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r. INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH Warszawa, 4 października 2015 r. INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES Minimum egzystencji w

Bardziej szczegółowo

Nasz region we współczesnym świecie

Nasz region we współczesnym świecie Nasz region we współczesnym świecie Anna Czarlińska-Wężyk 14.04.2013 http://pl.wikipedia.org/wiki/wojew%c3%b3dztwo_%c5%9bl%c4%85skie Województwo powstało dnia 1.01.1999 z województw: katowickiego i częstochowskiego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce. Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007

WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce. Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007 WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007 1 PROBLEMY Ekonomiczne struktury ekonomiczno-produkcyjne, dochody, zależno

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym

Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2013, Nr 4 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym Fakt, iż ostatnie lata

Bardziej szczegółowo

PRZECIĘTNE DALSZE TRWANIE ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU W POLSCE W LATACH I PRÓBA SZACUNKU DO 2012 ROKU

PRZECIĘTNE DALSZE TRWANIE ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU W POLSCE W LATACH I PRÓBA SZACUNKU DO 2012 ROKU CZESŁAWA STĘPIEŃ Uniwersytet Łódzki PRZECIĘTNE DALSZE TRWANIE ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU W POLSCE W LATACH 1950 2002 I PRÓBA SZACUNKU DO 2012 ROKU Demograficzne starzenie się społeczeństw staje się coraz

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Hanna Palska prof. dr hab. Jan Poleszczuk Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

6. Wybrane wskaźniki nierówności społecznych

6. Wybrane wskaźniki nierówności społecznych 6. Wybrane wskaźniki nierówności społecznych Możliwości bieżącej analizy zmian nierówności społecznych w Polsce na podstawie dochodów i wydatków są niestety ograniczone. Prezentacja odpowiednich danych

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Sytuacja na mazowieckim rynku pracy wyróżnia się pozytywnie na tle kraju. Kobiety rzadziej uczestniczą w rynku pracy niż mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego

Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego Dorota Perło Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomii i Zarządzania Plan prezentacji. Założenia metodologiczne 2. Specyfikacja modelu

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Prognozy demograficzne Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Wpływ Programu na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Realizacja Programu na lata 2007-2013, zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz przyszłość

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4. Wytyczne do opracowania Lokalnych Programów Rewitalizacji

Załącznik nr 4. Wytyczne do opracowania Lokalnych Programów Rewitalizacji Załącznik nr 4 Wytyczne do opracowania Lokalnych Programów Rewitalizacji Szczegółowy opis priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 Katowice, czerwiec 2008

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju Wytyczne polityki gospodarczej wymagają definiowania jej głównych celów (i środków realizacji).

Bardziej szczegółowo

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998 A- Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI Warszawa 1998 SPIS TREŚCI Przedmowa 12 Od autora 13 Rozdział I. Czy i jak można zdynamizować rozwój Europy 18 1. Główne przejawy słabości

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W WAŁCZU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU NA LATA 2000-2010 1 Przy wyznaczaniu zadań i kierunków działania powiatu w zakresie zatrudnienia i zwalczania

Bardziej szczegółowo

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata 2014-2020 Pawłowice, 20 lutego 2015 r. Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 roku Powstała z myślą o optymalnym

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I O KIERUNKACH W ZARZĄDZANIU PROGRESYWNYM ZDROWIEM

CZĘŚĆ I O KIERUNKACH W ZARZĄDZANIU PROGRESYWNYM ZDROWIEM opis W publikacji omówiono zagadnienia niezbędne do nowoczesnego, progresywnego zarządzania w ochronie zdrowia, którego istota polega na łączeniu licznych dyscyplin wiedzy (ekonomii, prawa, psychologii,

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo