Copyright by Piotr Jedynak & Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydanie I, Kraków 2007 All rights reserved

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Copyright by Piotr Jedynak & Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydanie I, Kraków 2007 All rights reserved"

Transkrypt

1

2 Książka dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej oraz Instytutu Ekonomii i Zarządzania UJ RECENZENCI prof. zw. dr hab. Elżbieta Skrzypek dr hab. Maciej Urbaniak, prof. UŁ PROJEKT OKŁADKI Jadwiga Burek REDAKTOR Lucyna Sadko KOREKTOR Marta Janiszewska-Hanusiak SKŁAD I ŁAMANIE Wojciech Wojewoda Copyright by Piotr Jedynak & Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydanie I, Kraków 2007 All rights reserved Książka, ani żaden jej fragment, nie może być przedrukowywana bez pisemnej zgody Wydawcy. W sprawie zezwoleń na przedruk należy zwracać się do Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISBN Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Redakcja: ul. Michałowskiego 9/2, Kraków tel , tel./fax Dystrybucja: ul. Wrocławska 53, Kraków tel , tel./fax tel. kom , Konto: Bank BPH SA, nr

3 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. ZNORMALIZOWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ JAKO ZASÓB PRZEDSIĘBIORSTWA Znaczenie jakości wyrobów dla budowania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa Normalizacja systemów zarządzania jakością Funkcje znormalizowanego systemu zarządzania jakością w przedsiębiorstwie Potrzeba ciągłego doskonalenia jako przesłanka oceny znormalizowanego systemu zarządzania jakością Rozdział 2. DETERMINANTY I KIERUNKI OCENY ZNORMALIZOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Główne determinanty oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością Potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych działalnością przedsiębiorstwa Podejście procesowe w zarządzaniu przedsiębiorstwem Kierunki oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością Ocena zgodności z wymaganiami Ocena skuteczności i efektywności Ocena dojrzałości i doskonałości Rozdział 3. OBLIGATORYJNE INSTRUMENTY OCENY ZNORMALIZOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Audit wewnętrzny Ocena satysfakcji klientów zewnętrznych Ocena stopnia realizacji celów dotyczących jakości Ocena skuteczności i efektywności procesów Przegląd zarządzania Rozdział 4. FAKULTATYWNE INSTRUMENTY OCENY ZNORMALIZOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Audit trzeciej strony Ocena kosztów jakości Ocena satysfakcji klientów wewnętrznych Samoocena przedsiębiorstwa według normy ISO 9004: Samoocena przedsiębiorstwa według modelu EFQM Benchmarking

4 6 Rozdział 5. METODYKA BADAŃ EMPIRYCZNYCH Procedura badań empirycznych Charakterystyka kwestionariusza ankiety Opis próby badanych przedsiębiorstw Metody analizy danych Rozdział 6. UWARUNKOWANIA I WARTOŚĆ OCENY ZNORMALIZOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W BADANYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Przesłanki wprowadzania znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach Rozwiązania organizacyjne dotyczące oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością przyjęte w badanych przedsiębiorstwach Zachowania organizacyjne towarzyszące ocenie znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach Efekty oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach Rozdział 7. ZWIĄZKI POMIĘDZY ZMIENNYMI OKREŚLAJĄCYMI PRZESŁANKI WPROWADZANIA ORAZ UWARUNKOWANIA I EFEKTY OCENY ZNORMALIZOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W BADANYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Związki pomiędzy przesłankami wprowadzania a uwarunkowaniami oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach Wpływ rozwiązań organizacyjnych dotyczących oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością na jej efekty w badanych przedsiębiorstwach Wpływ zachowań organizacyjnych na zaangażowanie pracowników w ocenę znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach PODSUMOWANIE I WNIOSKI ZAŁĄCZNIK BIBLIOGRAFIA SPIS TABEL SPIS RYSUNKÓW

5 Wstęp Zmiany zachodzące w otoczeniu współczesnych przedsiębiorstw wymusiły korekty dominującej orientacji działania przyjmowanej przez ich kierownictwa. Orientacja zwana produkcyjną ustąpiła miejsca kolejno orientacji sprzedażowej, a następnie marketingowej. Zmiany, jakie dokonywały się na strategicznym szczeblu zarządzania przedsiębiorstwami, nie byłyby jednak skuteczne bez adekwatnych dostosowań zarówno na niższych szczeblach hierarchicznych, jak i w sferze różnych dziedzin ich działalności. Dostosowania, o których mowa, dotyczyły również dziedziny zarządzania jakością; nastąpiły tu istotne przeobrażenia. I tak, pierwotna koncepcja zarządzania jakością, zwana kontrolą techniczną, została zastąpiona przez kontrolę jakości, później sterowanie jakością i wreszcie zarządzanie przez jakość (Total Quality Management). Sama jakość zaś, niezależnie od zmian w koncepcji zarządzania nią, zachowała status bardzo istotnego, jeśli nie kluczowego, czynnika konkurencyjności przedsiębiorstw. W dobie, kiedy sukces rynkowy przedsiębiorstwa zależy głównie od akceptacji jego wyrobów przez klientów, jakość jest rozumiana najczęściej w kategoriach stopnia spełnienia ich oczekiwań i wymagań. Takie pojmowanie jakości nie może pozostać neutralne wobec zachowań przedsiębiorstw, których kierownictwa satysfakcję oraz lojalność klientów traktują jako jeden z podstawowych celów działalności. Aby ten cel zrealizować, trzeba bowiem podejmować wiele działań, które obejmują między innymi: rozpoznanie potrzeb i oczekiwań klientów, pozyskanie klientów, zapewnienie zasobów niezbędnych do wytworzenia wyrobu, komunikowanie się z klientami, projektowanie i usprawnianie zachodzących procesów wytwórczych oraz procesów zarządzania, zakupy produktów i usług, dostarczanie wyrobu do klientów i wreszcie monitorowanie percepcji klientów w celu sprawdzenia, czy przedsiębiorstwo spełniło ich wymagania. Fakt, iż nowoczesne zarządzanie jakością wiąże w zasadniczy sposób prawie wszystkie dziedziny działalności przedsiębiorstwa, a proces zarządzania nią przebiega na wszystkich szczeblach hierarchicznych, stanowił przesłankę dla wprowadzenia terminu systemu zarządzania jakością. I chociaż dotychczas nie sformułowano ogólnie akceptowanej definicji tego terminu, to jednak panuje zgodność, że przez systemowe zarządzanie jakością należy rozumieć takie, którego podstawową cechą jest możliwie całościowe spojrzenie na cele, funkcje, procesy, strukturę i narzędzia zarządzania tą sferą działalności przedsiębiorstwa. W obszarze podejścia systemowego problematyki jakości poczesne miejsce zajmują tzw. znormalizowane systemy zarządzania jakością. Ich specyfika polega na tym, że zbiór wymagań, które powinny one spełniać, jest określony i sformalizowany w postaci normy lub innego analogicznego dokumentu. Znormalizowane systemy zarządzania jakością mają charakter uniwersalny (mogą je wprowadzać wszystkie przedsiębior-

6 8 stwa) lub sektorowy (znajdują zastosowanie tylko w określonym sektorze, np. w przemyśle motoryzacyjnym czy lotniczym). Intensyfikacja procesów wprowadzania znormalizowanych systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach polskich i zagranicznych przypada na drugą połowę lat dziewięćdziesiątych poprzedniego wieku i jest związana z opublikowaniem w roku 1994 kolejnej edycji norm serii ISO 9000, które są najpopularniejszym i powszechnie rozpoznawalnym wzorcem dla budowy systemów zarządzania jakością. Jednakże dopiero po roku 2000, kiedy to opublikowano kolejną wersję rodziny norm ISO 9000, wzorce te powszechnie zaakceptowano jako dobrą podstawę do projektowania i wdrażania nowoczesnych systemów zarządzania jakością. Nowoczesny, znormalizowany system zarządzania jakością opiera się na ośmiu zasadach, które są syntetycznym odwzorowaniem założeń koncepcji Total Quality Management, oraz funkcjonuje na podstawie modelu nawiązującego w swej konstrukcji do cyklu postępowania znanego powszechnie pod nazwą koła Deminga. Cykl ten zakłada, iż działania w sferze zarządzania jakością powinny mieć następującą kolejność: 1) planowanie, 2) wykonanie, 3) sprawdzenie, 4) poprawianie. W znormalizowanych systemach zarządzania jakością przyjmuje się zatem imperatyw ciągłego doskonalenia. Problematyka badawcza niniejszej rozprawy dotyczy oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, a więc tych czynności, które w cyklu Deminga są wymienione jako trzecie w kolejności i poprzedzają działania związane z ciągłym doskonaleniem. Bodźcem intelektualnym do podjęcia badań związanych z wymienioną problematyką były nie tylko studia fachowej literatury przedmiotu, lecz także doświadczenia autora związane z pracą w charakterze przedstawiciela kierownictwa ds. systemu zarządzania jakością w dwóch krakowskich przedsiębiorstwach, auditora wewnętrznego systemów zarządzania jakością i wreszcie auditora certyfikującego te systemy 1. Obserwacja uczestnicząca była dla autora okazją do wielu spostrzeżeń dotyczących mankamentów w ocenie znormalizowanych systemów zarządzania jakością polskich przedsiębiorstw, które jednak wymagały naukowego potwierdzenia. Z kolei studia literatury przeprowadzone przez autora wykazały, iż rodzimy dorobek naukowy jest dość obszerny i nie odbiega ani poziomem, ani zakresem ujmowanych treści od dorobku zagranicznego. Mimo niewątpliwej wartości istniejących publikacji, w których podjęto problematykę oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, opracowania te jednak zgodnie z intencją ich autorów ujmują wymienioną problematykę w sposób wycinkowy. I chociaż część z nich można uznać za monografie, to jednak zazwyczaj tylko w odniesieniu do wybranych kierunków oceny systemów zarządzania jakością (np. efektywności czy skuteczności) lub jej niektórych instrumentów (np. ocena kosztów jakości). W konsekwencji, w opracowaniach naukowych występuje luka, na którą składają się: brak wyczerpującego określenia roli, jaką znormalizowany system zarządzania jakością odgrywa w przedsiębiorstwie, brak identyfikacji determinantów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, 1 Do momentu redakcji treści rozprawy autor prowadził audity certyfikacyjne w 73 organizacjach.

7 9 brak wszechstronnej identyfikacji wszystkich kierunków oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością oraz wyjaśnienia związków pomiędzy kierunkami a instrumentami oceny tychże systemów, brak wyczerpującej identyfikacji i określenia wzajemnych relacji, jakie zachodzą pomiędzy instrumentami oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, z których część jest obligatoryjna, a część fakultatywna, brak empirycznej identyfikacji i diagnozy przebiegu procesu oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością prowadzonej w przedsiębiorstwach, które pozwoliłyby ustalić wartość tej oceny, rozumianą w kategoriach jej bezpośrednich i pośrednich efektów, brak empirycznej identyfikacji uwarunkowań prowadzenia oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością funkcjonujących w przedsiębiorstwach oraz wykazania wpływu wymienionych uwarunkowań na wartość tej oceny. Rozwiązanie wyżej wymienionych problemów badawczych traktuje się jako cząstkowe cele niniejszej rozprawy. Celem głównym rozprawy jest natomiast identyfikacja potencjalnych i rzeczywistych efektów wynikających z prowadzenia oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach, określających jej wartość. Myśl przewodnią rozprawy stanowi twierdzenie, iż prowadzenie oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach jest warunkiem dalszego ciągłego doskonalenia tych systemów. Twierdzenie to znajduje uszczegółowienie w postaci następujących hipotez roboczych: Potencjalna wartość oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością wynika z rodzaju i liczby instrumentów, jakie zostaną użyte na potrzeby tej oceny. Ponieważ zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne instrumenty oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością różnią się przeznaczeniem oraz zakresem zastosowania, zatem relacje pomiędzy tymi instrumentami nie są substytucyjne, lecz mogą być komplementarne. Wynika z tego, że im więcej instrumentów zastosuje się w ocenie znormalizowanych systemów zarządzania jakością, tym więcej efektów różnego rodzaju można będzie osiągnąć, podwyższając w ten sposób potencjalną wartość tej oceny. Ocena znormalizowanych systemów zarządzania jakością prowadzona w przedsiębiorstwach przynosi różnorodne bezpośrednie i pośrednie efekty, które określają jej rzeczywistą wartość (wartość wynikową). Dzięki ocenie znormalizowanych systemów zarządzania jakością kierownictwa przedsiębiorstw uzyskują między innymi informacje o słabych stronach funkcjonowania tych systemów, które stanowią podstawę do ich ciągłego doskonalenia w postaci działań korekcyjnych, działań korygujących oraz działań zapobiegawczych. Kierownictwa przedsiębiorstw, podejmując decyzję o wprowadzaniu znormalizowanych systemów zarządzania jakością, biorą pod uwagę różne przesłanki. Od rodzaju tych przesłanek uzależnione są, tworzone przez kierownictwa przedsiębiorstw, wewnętrzne uwarunkowania prowadzenia oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Efekty uzyskiwane wskutek oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością zależą od rozwiązań organizacyjnych przyjętych w przedsiębiorstwach dla

8 10 działań związanych z tą oceną, stanowiących o stopniu jej zorganizowania. Im lepiej działania, o których mowa, są zorganizowane, tym lepsze efekty uzyskują przedsiębiorstwa dzięki prowadzonej ocenie znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Zaangażowanie pracowników przedsiębiorstw w identyfikowanie słabych stron funkcjonowania znormalizowanych systemów zarządzania jakością zależy od zachowań innych pracowników, będących reakcją na to zaangażowanie. Im bardziej pozytywne będą wymienione zachowania, tym większe będzie zaangażowanie pracowników w identyfikowanie słabych stron funkcjonowania znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Rozwiązanie przedstawionych wyżej problemów badawczych oraz weryfikacja sformułowanych hipotez stanowić mogą niewątpliwie źródło korzyści z punktu widzenia zarówno teorii zarządzania, jak i praktyki. Hipotezy potwierdzone zostaną bowiem włączone do wiedzy naukowej, a hipotezy sfalsyfikowane mogą zostać wykorzystane do budowy kolejnych hipotez. Obok korzyści teoretycznych wystąpią także korzyści praktyczne, ponieważ uzyskane wyniki badań mogą znaleźć zastosowanie jako wskazania określające kierunki doskonalenia procesów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach. Aby zrealizować cele rozprawy oraz zweryfikować sformułowane hipotezy badawcze, autor przyjął algorytm dedukcyjnego rozwiązywania problemów obejmujący: określenie, analizę, diagnozę i syntezę. Posługiwanie się tym algorytmem wymagało zarówno pogłębionych studiów literatury dotyczącej przedmiotu rozprawy, jak też badań empirycznych, które przeprowadzono w grupie 86 polskich przedsiębiorstw. Przyjęcie wymienionej formuły badań znalazło odzwierciedlenie w strukturze rozprawy, w której kolejność poszczególnych rozdziałów wyznacza zasada logicznego następstwa. W rozdziale pierwszym podjęto próbę wyjaśnienia znaczenia znormalizowanego systemu zarządzania jakością w działalności współczesnych przedsiębiorstw. Dokonano tego, nawiązując do klasycznych sposobów kształtowania przewagi konkurencyjnej, takich jak podejście pozycyjne i podejście zasobowe, oraz wyjaśniając w tym kontekście rolę jakości i systemu zarządzania nią jako strategicznego zasobu przedsiębiorstwa. Następnie, na tle rozwoju koncepcji zarządzania jakością, przedstawiono zagadnienia związane z normalizacją systemów zarządzania jakością. Nie pominięto przy tym ważnej dyskusji, która dotyczy wartościowania znormalizowanych systemów zarządzania jakością przez różnych badaczy, oraz uwypuklono istotną zmianę poglądów na ich temat, idącą w kierunku akceptacji tychże systemów. Dalej przedstawiono rozważania poświęcone identyfikacji funkcji znormalizowanych systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwie. W tym celu konieczne okazało się odwołanie do istoty podejścia systemowego w zarządzaniu; opierając się na nim, zinterpretowano model funkcjonowania znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Treść funkcji znormalizowanych systemów zarządzania jakością, będących wynikiem spełnienia przez przedsiębiorstwo wymagań zawartych w normach, identyfikowano z użyciem klasycznego ujęcia, obejmującego funkcje tworzące proces zarządzania oraz funkcje rzeczowe. Rozdział pierwszy kończy wyjaśnienie zasady ciągłego doskonalenia, które autor traktuje jako podstawową przesłankę prowadzenia oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością.

9 11 W pierwszej części rozdziału drugiego omówiono podstawowe determinanty oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Jako owe determinanty autor potraktował: po pierwsze potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych działalnością przedsiębiorstwa, po drugie podejście procesowe w zarządzaniu nim. Znaczenie pierwszego z wymienionych determinantów wiąże się z tym, iż zidentyfikowane oraz uznane za ważne potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych muszą znaleźć odzwierciedlenie w wymaganiach stawianych przed znormalizowanymi systemami zarządzania jakością. Z kolei wymagania te stanowią odniesienie dla ich oceny. Stosowanie podejścia procesowego jako modelu zarządzania traktowanego w kategoriach antidotum na słabości podejścia strukturalnego zmienia z kolei zasadniczo istotę wewnętrznych relacji w przedsiębiorstwie. Rozważania poświęcone wyjaśnieniu istoty podejścia procesowego, obejmujące między innymi: identyfikację procesów, sekwencję i wzajemne oddziaływanie procesów oraz organizację procesów, posłużyły autorowi do wyjaśnienia wielowątkowego wpływu tego modelu zarządzania na kierunki oraz instrumenty oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Treść rozdziału drugiego dopełniają rozważania poświęcone identyfikacji kierunków oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Łącznie zidentyfikowano pięć takich kierunków: ocenę zgodności z wymaganiami, ocenę skuteczności, ocenę efektywności, ocenę dojrzałości i ocenę doskonałości. Z uwagi na bliskie związki pomiędzy częścią tych kierunków, skuteczność z efektywnością oraz dojrzałość z doskonałością omówiono łącznie. Identyfikacja kierunków oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością jest niezbędna dlatego, iż pozwala wyjaśnić cele prowadzenia tej oceny oraz przewidzieć możliwe rodzaje jej rezultatów wraz z ich zastosowaniami. Kierunki, o których mowa, wyznaczają także ogólne ramy dla zbioru potencjalnych, szczegółowych kryteriów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością; określają ponadto możliwe typy tych kryteriów oraz stanowią wskazania dotyczące ich konstrukcji. W rozdziale drugim podjęto również próbę wyjaśnienia związków pomiędzy determinantami oraz kierunkami i instrumentami oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Logicznym następstwem rozważań ogólnych, poświęconych wyjaśnieniu determinantów i kierunków oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, był przegląd jej instrumentów. Wymóg ten spełniają rozdziały trzeci i czwarty, poświęcone odpowiednio obligatoryjnym i fakultatywnym instrumentom oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. W rozdziale trzecim omówiono pięć obligatoryjnych instrumentów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Doboru tych instrumentów dokonano opierając się na analizie treści norm określających wymagania dla systemów zarządzania jakością, w tym głównie normy ISO 9001:2000. Wśród omówionych instrumentów znalazły się: audit wewnętrzny, ocena satysfakcji klientów zewnętrznych, ocena stopnia realizacji celów dotyczących jakości, ocena skuteczności i efektywności procesów oraz przegląd zarządzania. Dobór fakultatywnych instrumentów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością wymagał pogłębionych studiów literatury. W ich wyniku przedmiotem opisu stało się sześć fakultatywnych instrumentów oceny, takich jak: audit trzeciej strony, ocena kosztów jakości, ocena satysfakcji klientów wewnętrznych, samoocena przedsiębiorstwa według normy ISO 9004:2000, samoocena przedsiębiorstwa według modelu EFQM oraz benchmar-

10 12 king. Spełnienie warunku porównywalności oraz przejrzystości prezentacji każdego z obligatoryjnych i fakultatywnych instrumentów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością znalazło odzwierciedlenie w jednolitej strukturze opisu tych instrumentów. Charakterystyka każdego z nich zawierała zagadnienia związane z istotą zastosowania oraz opisem i schematem postępowania. Dzięki temu nie tylko określono kontekst zastosowania instrumentów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością oraz możliwości, jakie daje ich wykorzystanie, lecz także, opierając się na badaniach różnych autorów i badaniach własnych, stworzono uporządkowane zbiory reguł postępowania w ramach każdego z tych instrumentów, będące ich ontologicznym składnikiem. W konsekwencji, na podstawie dokonanego przeglądu instrumentów oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, można wnioskować o jej potencjalnej wartości, wynikającej z zastosowania każdego z wymienionych instrumentów z osobna lub też ich łącznego wykorzystania. Rozdział piąty poprzedza empiryczną część rozprawy i ma charakter metodologiczny. Przedstawiono w nim metodykę badań empirycznych. W pierwszej kolejności omówiono procedurę tych badań, ujmując takie jej kroki, jak: konstruowanie problematyki badań empirycznych, określenie badanej zbiorowości, wybór metody badawczej, konstruowanie narzędzia badawczego, dobór próby, badania pilotażowe oraz korektę narzędzia badawczego, zbieranie, przetwarzanie i analizę danych. Ponieważ badania empiryczne były prowadzone z wykorzystaniem techniki badań społecznych, konieczne okazało się także wyjaśnienie zasad konstrukcji kwestionariusza ankiety, który był narzędziem badawczym służącym pozyskaniu danych. W ramach tych rozważań nie pominięto także opisu próby badanych przedsiębiorstw oraz ich systemów zarządzania jakością. I wreszcie, na końcu rozdziału piątego, omówiono zastosowane metody analizy danych, w tym w szczególności analizę korelacji. Rozdział szósty zawiera analizę wyników przeprowadzonej ankiety, z uwzględnieniem odpowiedzi na każde z pytań zawartych w kwestionariuszu. Dzięki temu powstał wyczerpujący obraz oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, oparty na materiale empirycznym obejmującym próbę 86 polskich przedsiębiorstw. Obraz ten tworzy łącznie 26 zmiennych, będących empirycznymi właściwościami opisującymi badaną problematykę. Zmienne, o których mowa, opisują następujące kwestie: przesłanki wprowadzenia znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach, rozwiązania organizacyjne przyjęte w zakresie oceny tych systemów, postawy i zachowania organizacyjne towarzyszące ich ocenie, a także efekty, jakie uzyskano dzięki prowadzeniu oceny. Ostatnia grupa zmiennych ilustruje zatem rzeczywistą wartość oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w badanych przedsiębiorstwach. Treści zawarte w rozdziale szóstym posiadają walor wynikający zarówno z identyfikacji stanu istniejącego oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w polskich przedsiębiorstwach, jak i częściowej diagnozy tego stanu. W rozdziale siódmym ujęto wyniki analizy związków pomiędzy wybranymi spośród wcześniej wymienionych zmiennych, określających ocenę znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Służyły one empirycznej weryfikacji hipotez badawczych, w których zakładano istnienie związków pomiędzy wybranymi zmiennymi. Z tego też powodu dobór zmiennych będących przedmiotem analizy korelacji był zdeterminowany głównie treścią wyżej wymienionych hipotez. Analizie korelacji poddano

11 13 następujące zależności: związki pomiędzy przesłankami wprowadzenia a uwarunkowaniami oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością, wpływ przyjętych w przedsiębiorstwach rozwiązań organizacyjnych w zakresie oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością na jej efekty oraz wpływ zachowań organizacyjnych na zaangażowanie pracowników w ocenę znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Dzięki przeprowadzonym obliczeniom współczynników korelacji można było określić zarówno kierunek, jak i siłę związków pomiędzy badanymi zmiennymi. Podsumowaniem przeprowadzonych rozważań teoretycznych i badań empirycznych jest synteza ujęta w postaci wniosków. Wnioski te mają charakter uogólnień i odnoszą się przede wszystkim do stopnia potwierdzenia przyjętych hipotez badawczych. Mając świadomość zarówno teoretycznego, jak i praktycznego znaczenia sformułowanych wniosków, na ich podstawie podjęto dodatkowo próbę wskazania kierunków dalszych badań w zakresie omawianej problematyki oraz określono syntetycznie warunki służące podwyższaniu wartości oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach. W rozprawie zrezygnowano natomiast świadomie z konstruowania modelu oceny znormalizowanych systemów zarządzania jakością. Uznano bowiem, że w przypadku tychże systemów ich ocena stanowi integralny element ogólnego modelu funkcjonowania, zaś ewentualne korekty w wymienionym modelu mogą i powinny się dokonywać jedynie poprzez nowelizację norm, przeprowadzaną przez organizacje normalizacyjne. O ile więc ustalenia badawcze poczynione w niniejszej rozprawie mogą być wykorzystane przez organizacje normalizacyjne jako ewentualne przesłanki do korekt w istniejących normach systemów zarządzania jakością, o tyle autor nie uznaje za celowe, aby w następstwie tych ustaleń konstruować indywidualnie rozwiązania modelowe różniące się od ogólnie obowiązujących. Pragnę złożyć serdeczne podziękowania recenzentom Pani prof. zw. dr hab. Elżbiecie Skrzypek oraz Panu prof. dr. hab. Maciejowi Urbaniakowi, za wnikliwe i życzliwe zaopiniowanie niniejszej pracy oraz cenne uwagi, które przyczyniły się do jej ulepszenia.

12 Bibliografia 1. Armstrong C.S., 2001, Engineering and Product Development Management. The Holistic Approach, Cambridge University Press, 2. Armstrong M., 2001, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 3. Auditing Customer Feedback Process, 2004, (stan z dnia ) 4. Auditing Preventive Action, 2005, (stan z dnia ) 5. Auditing Quality Policy, Quality Objectives and Management Review, 2005, (stan z dnia ) 6. Auditor, auditor wiodący ISO 9000:2000, 2004, materiały Lloyd s Register Quality Assurance, Poznań 7. Badania satysfakcji klientów, 6/2001, Zarządzanie na Świecie 8. Bank J., 1997, Zarządzanie przez jakość, Gebethner i S-ka, Warszawa 9. Berdowski J.B., 9/2005, Wpływ współczesnych systemów zarządzania jakością, a szczególnie HACCP, BRC, IFS na proces doskonalenia organizacji zajmującej się produkcją i obrotem żywności, Problemy Jakości 10. Białowąs P., Tabaszewska E., 2/2000, Kompleksowe zarządzanie jakością (TQM) i reengineering, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 11. Bieganowski A., Bartnik G., 6/2002, Kryteria podziału procesów realizowanych w organizacjach, Problemy Jakości 12. Bielski M., 1996, Organizacja. Istota, struktury, procesy, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 13. Borcz A., 3/2003, Globalne wytyczne zarządzania jakością dla dostawców przemysłu motoryzacyjnego (ISO/TS 16949:2002) na tle sytuacji w branży, Problemy Jakości 14. Borkowski S., Siekański K., 2/2004, Zarządzanie funkcjonalne a procesowe w przedsiębiorstwach, Organizacja i Kierowanie 15. Bratnicki M., 2000, Kompetencje przedsiębiorstwa, Placet, Warszawa 16. Brillman J., 2002, Nowoczesne koncepcje i metody zarządzania, PWE, Warszawa 17. Brzozowski A., 2/2003, Standardy społecznej odpowiedzialności biznesu, Problemy Jakości 18. Buchacz T., 5/2005, Pierwsze kroki w stosowaniu modelu EFQM, Problemy Jakości 19. Buchacz T., 7/2005, Pomiar postępów na drodze do doskonałości, Problemy Jakości 20. Buchacz T., Rogala P., 2/2004, Zarządzanie jakością spojrzenie w przyszłość, Problemy Jakości 21. Bugdol M., 2003, Zarządzanie przez jakość. Zagadnienia społeczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 22. Burnett K., 2002, Relacje z kluczowymi klientami, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 23. Carson P.P., Carson K.D., 9, 10/1993, Deming versus Traditional Management Theorists on Goal Setting: Can Both Be Right?, Business Horizons 24. Certification as Quality Management Systems Auditor, 10/2005, IRCA, (stan z dnia ) 25. Chodyński A., Jabłoński M.M., Jabłoński A.S., 5/2005, TQM Scorecard nowoczesne narzędzie wspierające realizację strategii jakości, Problemy Jakości

13 Cholewicka-Goździk K., 4/1974, Koszty jakości instrument zarządzania, Ekonomika i Organizacja Pracy 27. Chomać E., 8/2003, Model doskonałości EFQM w koncepcji zarządzania, Problemy Jakości 28. Ciechan-Kujawa M., 2005, Rachunek kosztów jakości, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 29. Corbett C.J., Luca A.M., Pan J., 1, 2/2003, Global Perspectives on Global Standards. A 15-economy Survey of ISO 9000 and ISO 14000, ISO Management Systems 30. Crosby P.B., 1984, Quality without tears, New York 31. Cyfert S., 923/2002, Grupy interesów w organizacji. Przyszłość koncepcji stakeholders, w: Skalik J., Bełz G. (red.), Management forum 2020, prace naukowe Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 32. Cyfert S., Krzakiewicz K., 18/2003, Strategiczna karta wyników jako narzędzie dostosowania przedsiębiorstwa do warunków gospodarki rynkowej, w: Rutka R. (red.), Dostosowanie polskich przedsiębiorstw i instytucji do wymogów gospodarki rynkowej. Zarządzanie zasobami, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Organizacja i Zarządzanie, Gdańsk 33. Cyrson E., 2000, Strategia konkurencji oraz przewaga konkurencyjna przedsiębiorstwa, w: Cyrson E. (red.), Kompendium wiedzy o gospodarce, PWN, Warszawa Poznań 34. Czekaj J., Dziedzic D., Kafel T., Martyniak Z., 1998, Benchmarking jako metoda uczenia się od najlepszych, w: Martyniak Z. (red.), Nowe metody organizacji i zarządzania, Wydawnictwo AE, Kraków 35. Czermiński A., Czerska M., Nogalski B., Rutka R., Apanowicz J., 2001, Zarządzanie organizacjami, Dom Organizatora, Toruń 36. Ćwiklicki M., Muliński K., 9/2005, Adaptacja zrównoważonej karty wyników do monitorowania i pomiaru procesów, Problemy Jakości 37. Dahlgaard J.J., Kristensen K., Kanji G.K., 2002, Podstawy zarządzania jakością, PWN, Warszawa 38. Day G.S., 1997, Maintaining the Competitive Edg: Creating and Sustaining Advantages in Dynamic Competitive Environmets, w: Day G.S., Reibstein D.J., Gunther R.E. (red.), Wharton on Dynamic Competitive Strategy, John Wiley & Sons, New York 39. Deming W.E., 1986, Out of Crisis, MIT Center for Advanced Engineering Study Cambridge 40. Dendura K., 17/2003, Normy systemów zarządzania jako narzędzie dostosowania organizacji do wymagań, w: Rutka R. (red.), Dostosowanie polskich przedsiębiorstw i instytucji do wymogów gospodarki rynkowej. Relacje z otoczeniem, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Organizacja i Zarządzanie, Gdańsk 41. Dobrowolska A., 12/2003, Bariery wdrażania TQM doświadczenia firm zachodnich, Problemy Jakości 42. Documenting a Nonconformity, 2005, (stan z dnia ) 43. Domagalski J., 3/2005, BRC czy IFS?, RWTUVJakość 44. Donaldson T., Preston L.E., 20/1995, The stakeholder theory of the corporation: concepts, evidence and implications, Academy of Management Review 45. Doroszewicz S., Stoma P., 2005, Zdolność procesów pomiarowych i produkcyjnych określona metodą bootstropową, w: Doroszewicz S., Zwierzchowska A. (red.), Jakość w dokonaniach współczesnej ekonomii i techniki, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 46. Doyle P., 1994, Marketing, Management and Strategy, Printice Hill, Oxford 47. Drucker P., 1994, Menedżer skuteczny, Nowoczesność AE w Krakowie, Kraków 48. Drummond H., 1999, W pogoni za jakością, Total Quality Management, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 49. Dziadkowiec J., 10/2004, Mystery Shopping metoda oceny i doskonalenia jakości usług, Problemy Jakości 50. Dziwetzki M., 10/2000, Zharmonizowane wydanie QS 9000 oraz VDA 6.1, czyli ISO TS 16949, Problemy Jakości

14 Elias A.A., Cavana R.Y., 2004, Stakeholder Analysis for Systems Thinking and Modelling, School of Business and Public Management, Victoria University of Wellington, New Zelland 52. Feedback on ISO 9001:2000, 1, 2/2002, ISO Management Systems 53. Ferguson G.A., Takane Y., 1997, Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, PWN, Warszawa 54. Freeman R.E., 1984, Strategic Management: A stakeholder approach, Pitman, Boston 55. Frese E., 2/1971, Ziele als Führungsformen und Organisationsformen, Zeitschrift für Organisation 56. George M.L., 2003, Lean Six Sigma for Service: How to Use Lean Speed and Six Sigma Quality to Improve Services and Transactions, Mc-Graw Hill 57. Godziszewski B., 17/2003, Zdolność polskich przedsiębiorstw do konkurowania w świetle zasobowej teorii firmy, w: Rutka R. (red.), Dostosowanie polskich przedsiębiorstw i instytucji do wymogów gospodarki rynkowej. Relacje z otoczeniem, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Organizacja i Zarządzanie, Gdańsk 58. Griffin R.W., 2001, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 59. Grudzewski W.M., 2000, Benchmarking w przedsiębiorstwie, w: Grudzewski W.M., Hejduk I.K. (red.), Przedsiębiorstwo przyszłości, Difin, Warszawa 60. Gruszecki T., 2002, Współczesne teorie przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 61. Gryna F.M., 2/1978, Koszty jakości po obu stronach bariery, Problemy Jakości 62. Guidance for reviewing and closing nonconformities, 2005, (stan z dnia ) 63. Guidance on the concept and use of the process approach for management systems, 2004, (stan z dnia ) 64. Guidance on the Documentation Requirements of ISO 9001:2000, 2001, (stan z dnia ) 65. Guzikowski A., 3/2001, TL 9000 zmodyfikowany standard ISO 9001 dla telekomunikacji, Problemy Jakości 66. Haffer R., 2003, Systemy zarządzania jakością w budowaniu przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 67. Hays W.L., 1973, Statistics for the social sciences, Holt, London 68. Hamel G., Prahalad C.K., 5, 6/1990, The Core Competences of Corporation, Harvard Business Review 69. Hamel G., Prahalad C.K., 1994, Competing for the Future, Harvard Business School Press, Boston 70. Hammer M., Champy J., 1996, Reengineering w przedsiębiorstwie, Neumann Management Institute, Warszawa 71. Hamrol A., Mantura W., 1999, Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, PWN, Warszawa Poznań 72. Hath M.J., 2002, Teoria organizacji, PWN, Warszawa 73. Hill N., Alexander J., 2003, Pomiar satysfakcji i lojalności klientów, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 74. Holstein-Beck M., 1987, Szkice o pracy, Książka i Wiedza, Warszawa 75. Imai M., 1986, Kaizen. The Key to Japan s Competitive Succes, The Kaizen Institute Ltd., London 76. Introducing Excellence, V 2.1/En, 2003, The European Foundation for Quality Management, (stan z dnia ) 77. Iskra G., 2001, Kaizen jako strategia doskonalenia jakości i klucz Japonii do sukcesu na międzynarodowych rynkach, w: Skrzypek E. (red.), Metody i narzędzia doskonalenia zarządzania przedsiębiorstwem, Wydawnictwo UMCS, Lublin

15 ISO/TS 16949:2002 Quality Management Systems Particular Requirements for the Application of ISO 9001:2000 for Automotive Production and Relevant Service Part Organizations 79. Jabłoński M.M., Chodyński A., 12/2003, Możliwości wdrożenia w przedsiębiorstwach modeli samooceny w ramach doskonalenia jakości, Problemy Jakości 80. Jak zapewnić bliskie i obustronnie korzystne stosunki z klientami, 1/2004, Zarządzanie na Świecie 81. Jakościowa ofensywa General Electric, 12/1999, Zarządzanie na Świecie 82. Jarugowa A., 1986, Rachunek kosztów w zarządzaniu przedsiębiorstwem, PWE, Warszawa 83. Jazdon A., 2001, Doskonalenie zarządzania jakością, OPO, Bydgoszcz 84. Jedynak P., 3/2000, Problem granic formalizacji w normatywnym zarządzaniu jakością, Pieniądze i Więź 85. Jedynak P., 5, 6/2001, Badanie satysfakcji użytkowników jako narzędzie doskonalenia systemu zarządzania jakością na przykładzie MPEC S.A. w Krakowie, Ciepłownictwo w Polsce i na Świecie 86. Jedynak P., 18/2003, Antycypacja oczekiwań grup interesów jako warunek dostosowania polskich przedsiębiorstw do wymogów gospodarki rynkowej, w: Rutka R. (red.), Dostosowanie polskich przedsiębiorstw i instytucji do wymogów gospodarki rynkowej. Zarządzanie zasobami, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Organizacja i Zarządzanie, Gdańsk 87. Jedynak P., 2004, Audit znormalizowanych systemów zarządzania, w: Jedynak P. (red.), Audyt w zarządzaniu przedsiębiorstwem, Księgarnia Akademicka, Kraków 88. Jedynak P., 2005, Efekty wprowadzenia znormalizowanych systemów zarządzania w polskich przedsiębiorstwach, w: Doroszewicz S., Zwierzchowska A. (red.), Jakość w dokonaniach współczesnej ekonomii i techniki, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 89. Jedynak P., 2005a, Znormalizowane systemy zarządzania w polskich przedsiębiorstwach, raport z badań, Instytut Ekonomii i Zarządzania UJ Lloyd s Register Quality Assurance, Kraków Gdańsk 90. Jedynak P., 2005b, Ocena procesu wdrażania znormalizowanych systemów zarządzania w polskich przedsiębiorstwach, w: Wawak T., Szarapa W. (red.), Projekty i realność europejska, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej Uniwersytet Jagielloński, Kraków 91. Jedynak P., 2006, Ocena systemu zarządzania jakością w kontekście organizacji procesowej, w: Stabryła A. (red.), Doskonalenie systemów zarządzania w społeczeństwie informacyjnym, AE w Krakowie, Kraków 92. Jedynak P., 2006a, Potrzeba ciągłego doskonalenia jako przesłanka oceny systemu zarządzania jakością, w: Materiały I krakowskiej konferencji młodych uczonych, AGH, Kraków 93. Jedynak P., 2006b, Potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych a ocena systemu zarządzania jakością, w: Jakość, innowacyjność i transfer technologii w rozwoju przedsiębiorstw, materiały IV konferencji naukowo-technicznej, Politechnika Krakowska, Kraków 94. Jedynak P., 455/2007, Wykorzystanie rachunku kosztów jakości w ocenie efektywności przedsiębiorstwa, w: Zarzecki D. (red.), Zarządzanie finansami. Zarządzanie ryzykiem i kreowanie wartości, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 95. Jedynak P., 4/2007, Benchmarking znormalizowanych systemów zarządzania jakością, Problemy Jakości 96. Juran J.M., Gryna F.M., 1974, Jakość, projektowanie, analiza, WNT, Warszawa 97. Juran J.M., Gryna F.M., 1988, Juran s Quality Control Handbook, McGraw-Hill, New York 98. Jurek M., Kornacka D., 5/2000, Aktualność teorii społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa, Przegląd Organizacji 99. Kafel P., Sikora T., 6/2005, Badania satysfakcji klientów w świetle normy ISO 9001:2000, Problemy Jakości 100. Kaplan R.S., Cooper R., 2000, Zarządzanie kosztami i efektywnością, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa

16 Kaplan R.S., Norton D.P., 2001, Strategiczna karta wyników. Balanced Scorecard. Praktyka, CIM, Warszawa 102. Kaplan R.S., Norton D.P., 2001a, Strategiczna karta wyników. Jak przełożyć strategię na działanie, PWN, Warszawa 103. Karaszewski R., 2001, TQM teoria i praktyka, TNOiK, Toruń 104. Karaszewski R., 2003, Systemy zarządzania jakością największych korporacji świata i ich dyfuzja (zjawisko, rozwój, znaczenie), Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 105. Karaszewski R., 2/2004, Wykorzystanie TQM i Six Sigma przez największe korporacje świata, Problemy Jakości 106. Karaszewski R., 2/2006, Najważniejsze modele zarządzania jakością skodyfikowane w programach wybranych krajowych i międzynarodowych nagród jakości, Problemy Jakości 107. Karaszewski R., 2006, Nowoczesne koncepcje zarządzania jakością, Dom Organizatora, Toruń 108. Karaszewski T., Buszko M., 1/2002, TQM a kultura organizacyjna, Problemy Jakości 109. Kauffman S., 1/1988, Going for the Goals, Success 110. Kleniewski A., 2/2002, Auditor wewnętrzny auditor zewnętrzny, Problemy Jakości 111. Kleniewski A., 6/2002, Metody planowania auditów, Problemy Jakości 112. Kleniewski A., 2/2003, Strony zainteresowane, Problemy Jakości 113. Kleniewski A., 6/2004, Podejście procesowe, Problemy Jakości 114. Kloze T., System zarządzania jakością w edukacji i ochronie zdrowia, (stan z dnia ) 115. Kotarbiński T., 1982, Traktat o dobrej robocie, Ossolineum, Wrocław Warszawa Kraków Gdańsk Łódź 116. Kotler P., 1999, Marketing. Analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Felberg SJA, Warszawa 117. Komentarz do norm ISO 9000:2000, 2001, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa 118. Konkurencyjność przedsiębiorstw nowe podejście, 2002, Skawińska E. (red.), PWN, Warszawa 119. Krajowy rejestr podmiotów posiadających certyfikowane systemy zarządzania i jednostek certyfikujących, (stan z dnia ) 120. Kryteria Polskiej Nagrody Jakości, (stan z dnia ) 121. Laureaci wyróżnień EFQM w Polsce, (stan z dnia ) 122. Liczba certyfikatów w Polsce, (stan z dnia ) 123. Liebesman S., 11, 12/2002, Implementing ISO 9001:2000 US Survey of User Experiences, ISO Management Systems 124. Ligarski M.J., Krzysztofiuk J., 10/2005, Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000, Problemy Jakości 125. Lisiecka K., 6/2003, Efektywność systemów zarządzania jakością, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 126. Lisiecka K., 1996, Rachunek kosztów jakości narzędziem obniżki kosztów własnych wytworzenia, w: Wawak T. (red.), Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, PKN, Warszawa 127. Lisiecka K., 2/1997, Rachunek kosztów jakości sposobem obniżenia kosztów własnych wytworzenia, Problemy Jakości 128. Lisiecka K., 7/1997, Od ISO do TQM, Problemy Jakości 129. Lisiecka K., 9/2001, Systemy zarządzania jakością i kryteria pomiaru ich efektywności, Problemy Jakości 130. Lisiecka K., Romańczyk T., 2005, Projekty benchmarkingowe w ochronie zdrowia, w: Doroszewicz S., Zwierzchowska A. (red.), Jakość w dokonaniach współczesnej ekonomii i techniki, SGH, Warszawa 131. Łunarski J., 2006, Systemy jakości, normalizacji i akredytacji w zarządzaniu organizacjami, Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, Rzeszów

17 Machaczka J., 1998, Zarządzanie rozwojem organizacji. Czynniki, modele, strategia, diagnoza, PWN, Warszawa 133. Machaczka J., 2/2003, Sprawność operacyjna a sprawność strategiczna, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 134. Madu Ch.N., Kuei Ch., 1993, Introducing Strategic Quality Management, Long Range Planning. Vol. 26, No Malikowski M., Niezgoda M., 1997, Badania empiryczne w socjologii. Wybór tekstów, Wyższa Szkoła Społeczno-Gospodarcza, Tyczyn 136. Martyniak Z., 11/2000, Efektywność organizacji (refleksje z lektury), Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 137. Martyniak Z., 2001, Organizacja i zarządzanie. 70 problemów teorii i praktyki, Antykwa, Kraków Kluczbork 138. Martyniak Z., Moszoro B., 2001, Podejście procesowe w wybranych koncepcjach zarządzania, w: Waszkielewicz W. (red.), Zarządzanie firmą teoria i praktyka. Wybrane zagadnienia, Wydział Zarządzania AGH, Kraków 139. Matwiejczuk R., 11/2000, Efektywność próba interpretacji, Przegląd Organizacji 140. Michalska J., Tkaczyk S., 2002, Analiza stanu działalności projakościowej w zakresie kosztów jakości krajowych przedsiębiorstw, w: Koszty jakości w zarządzaniu jakością, AE, Kraków 141. Mitchell R., Agle B., Wood D., 22/1997, Towards a theory of stakeholder identification and salience: definig the principle of who and what really counts, Academy of Management Review 142. Myszewski J.M., 1/2004, Paradygmat doskonalenia systemu Shewharta Deminga, Organizacja i Kierowanie 143. Frankfort-Nachmias Ch., Nachmias D., 2001, Metody badawcze w naukach społecznych, Zysk i S-ka, Poznań 144. Narzędzia i praktyka zarządzania zasobami ludzkimi, 2003, Juchnowicz M. (red.), Poltext, Warszawa 145. Niemczyk J., 3/2002, Analogia w naukach o zarządzaniu, Organizacja i Kierowanie 146. Nogalski B., Bors K., 4/2000, Zarządzanie przez wartość, Przegląd Organizacji 147. Nowak W.E., 6/1997, Rachunkowość a zarządzanie jakością, Rachunkowość 148. Nowoczesne zarządzanie jakością. Metody i narzędzia jakości, normalizacja, akredytacja, certyfikacja, 2004, Tabor A., Rączka M. (red.), Centrum Szkolenia i Organizacji Systemów Jakości Politechniki Krakowskiej, Kraków 149. Oakland J.S., 1989, Total Quality Management, Butterworth-Heinemann, Oxford 150. Oakland J.S., 1992, Total Quality Management, Butterworth-Heinemann, Oxford 151. Obłój K., 9, 10/2001, Logika przewagi konkurencyjnej, Przegląd Organizacji 152. Ogólne wytyczne dotyczące akredytacji jednostek certyfikujących systemy zarządzania jakością (QMS) w odniesieniu do wymagań normy PN-EN 45012:2000, 2005, Polskie Centrum Akredytacji, (stan z dnia ) 153. Orgmasz Ogólnopolski Rejestr Certyfikatów, (stan z dnia ) 154. Oleksy S., Torczewski K., Koch T., 6/2002, Ewolucja wymagań stawianych dostawcom przemysłu motoryzacyjnego (część 1), Problemy Jakości 155. Oleksy S., Torczewski K., Koch T., 7/2002, Ewolucja wymagań stawianych dostawcom przemysłu motoryzacyjnego (część 2), Problemy Jakości 156. Olszewska K., 12/2003, Orientacja na procesy zarządzania organizacjami XXI wieku, Przegląd Organizacji 157. Otto J., 2001, Marketing relacji. Koncepcja i stosowanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 158. Oyrzanowski B., 1989, Jakość dla konsumenta, producenta i gospodarki narodowej, PWE, Warszawa

18 Oyrzanowski B., 1997, Wskaźnik jakości projektowanej, w: Wawak T. (red.), Społeczna, ekonomiczna i konsumencka ocena jakości, Wydawnictwo EJB, Kraków 160. Pawlak W.R., 6/2004, Od TQM do TQL, Problemy Jakości 161. Pełka M., Pełka J., 8/2000, Co wdrażać: normy serii ISO 9000 czy TQM, Problemy Jakości 162. Penc-Pietrzak I., 11/2002, Analiza otoczenia firmy, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 163. Peters T.J., Waterman R.H., 1982, In Search of Excellence, Harper and Row, New York 164. Pierścionek Z., 2001, Strategie rozwoju firmy, PWN, Warszawa 165. Pieske R., 6/1994, Benchmarking:des Lernen von Andersen und seine Begrenzungen, Management Zeitschrift IO 166. Piotrowicz A., 11/2001, Ewolucja koncepcji kreowania jakości i struktur organizacyjnych przedsiębiorstw, Problemy Jakości 167. Plaga certyfikacji, 7/1996, Zarządzanie na Świecie 168. PN-EN ISO 9000:2001 Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia 169. PN-EN ISO 9000:2006 Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia 170. PN-EN ISO 9001:2001 Systemy zarządzania jakością. Wymagania 171. PN-EN ISO 9004:2001 Systemy zarządzania jakością. Wytyczne doskonalenia funkcjonowania 172. PN-EN ISO 19011:2003 Wytyczne dotyczące auditowania systemów zarządzania jakością i/lub zarządzania środowiskowego 173. Pocztowski A., 2003, Zarządzanie zasobami ludzkimi, PWE, Warszawa 174. Podręcznik zarządzania jakością, 2002, Lock D. (red.), PWN, Warszawa 175. Podstawy kompleksowego zarządzania jakością TQM, 2003, Łańcucki J. (red.), Wydawnictwo AE, Poznań 176. Polak A., 12/2001, Efektywność zarządzania, Problemy Jakości 177. Polityka dotycząca akredytacji podmiotów zagranicznych, 2005, Polskie Centrum Akredytacji, (stan z dnia ) 178. Porter M.E., 1980, Competitive Strategy. Techniques form Analyzing Industries and Competitors, The Free Press, New York, 179. Porter M.E., 1985, Competitive Advantage. Creating and Sustaining Superior Performance, The Free Press, New York 180. Porter M.E., 1999, Competitive Strategy, w: de Wit B., Meyer R. (red.), Strategy Synthesis. Resolving Strategy Paradoxes To Create Competitive Adventage, International Business Press, London 181. Pouloudi A., 1999, Aspects of the Stakeholder Concept and their Implications for Information Systems Development, 32 nd Hawaii International Conference on System Sciences 182. Poziomy doskonałości EFQM. Uznanie za doskonalenie, 2006, NPO EFQM, (stan z dnia ) 183. Poziomy doskonałości EFQM. Zaangażowanie w doskonalenie, 2006, NPO EFQM, (stan z dnia ) 184. Przedsiębiorstwa potrzebują właścicieli procesów, 1/2000, Zarządzanie na Świecie 185. Regulamin przyznawania Polskiej Nagrody Jakości, 2006, (stan z dnia ) 186. Rogala P., Brzozowski T., Skowron P., 3/2005, Projakościowa aktywność polskich organizacji ISO 9001, ISO 14001, Problemy Jakości 187. Robbins S.P., 1998, Zachowania w organizacji, PWE, Warszawa 188. Rummler G.A., Brache A.P., 2000, Podnoszenie efektywności organizacji, PWE, Warszawa 189. Rybak M., 2003, Koncepcja stakeholders jako podstawa interpretacji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa, Referat na konferencję: Etyka w życiu gospodarczym, Salezjańska Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania, Łódź

19 Sikora T., Kafel P., 4/2004, Bariery wdrażania systemu zarządzania jakością w polskich przedsiębiorstwach, Organizacja i Kierowanie 191. Sikora T., Kafel P., 3/2005, Systemy zarządzania jakością w polskich przedsiębiorstwach, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 192. Simon H., 1999, Tajemniczy mistrzowie. Studia przypadków. Czyli czego można się nauczyć od 500 najlepszych na świecie nieznanych firm, PWN, Warszawa 193. Skrzypek E., 1996, Koszty jakości jako narzędzie weryfikacji skuteczności systemu zapewnienia jakości w przedsiębiorstwie, Wawak T. (red.), Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, PKN, Warszawa 194. Skrzypek E., 2000, Jakość i efektywność, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 195. Skrzypek E., 2003, Efektywność procesów w przedsiębiorstwie, w: Wawak T. (red.), Zmieniające się przedsiębiorstwo w zmieniającej się politycznie Europie, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 196. Skrzypek E., Czternastek L., 1995, Koszty jakości. Aspekty teoretyczne i praktyczne, PTE, Lublin 197. Sokołowicz W., Strzednicki A., ISO. System zarządzania jakością oraz inne systemy oparte na normach, C.H. Beck, Warszawa 198. Sopińska A., 17/2003, Zmiany strategii konkurowania jako element dostosowania się polskich przedsiębiorstw do warunków gospodarki rynkowej, w: Rutka R. (red.), Dostosowanie polskich przedsiębiorstw i instytucji do wymogów gospodarki rynkowej. Relacje z otoczeniem, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Organizacja i Zarządzanie, Gdańsk 199. Stabryła A., 1997, 1998, Podstawy zarządzania firmą, Antykwa, Kraków Kluczbork 200. Stamatis D.H., 2003, Six Sigma and Beyond: Design for Six Sigma, Volume VI, ST. Lucie Press 201. Stankiewicz M.J., 2002, Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, Toruń 202. Stankiewicz M.J., 17/2003, Źródła przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw XXI wieku a szanse konkurencyjne polskich przedsiębiorstw, w: Rutka R. (red.), Dostosowanie polskich przedsiębiorstw i instytucji do wymogów gospodarki rynkowej. Relacje z otoczeniem, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Organizacja i Zarządzanie, Gdańsk 203. Steinmann H., Olbrich T., 1/2001, Zarządzanie etyką: zintegrowane kierowanie procesami etycznymi i ekonomicznymi, Organizacja i Kierowanie 204. Steinmann H., Schreyogg G., 1992, Zarządzanie. Podstawy kierowania przedsiębiorstwem, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 205. Stonehause G., Hamill J., Campbell D., Purdie T., 2001, Globalizacja. Strategia i zarządzanie, FELBERG SJA, Warszawa 206. Strategor, 2001, Zarządzanie firmą. Strategie, struktury, decyzje, tożsamość, PWE, Warszawa 207. Szafrański M., 3/2003, Skuteczność działania, Problemy Jakości 208. Szafrański M., 11/2004, Ważność celów w przedsiębiorstwie, Problemy Jakości 209. Szkoda J., 10/2002, Ocena skuteczności procesów organizacji w zakresie zarządzania jakością, Problemy Jakości 210. Szymula M., 8/2005, Standardy jakości o szczególnym znaczeniu dla przemysłu motoryzacyjnego, Problemy Jakości 211. Szymura-Tyc M., 1/2003, Budowa przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 212. Szymura-Tyc M., 4/2003, Wartość dla klienta jako źródło przewagi konkurencyjnej, Organizacja i Kierowanie 213. Teczke J., 1996, Metody i techniki zarządzania, Wydawnictwo AE, Kraków 214. The Fundamental Concepts of Excellence, V 2.1/En, 2003, The European Foundation for Quality Management, (stan z dnia )

20 The role and value of the audit checklist, 2004, (stan z dnia ) 216. Third party auditor impartiality and conflict of interest, 2005, (stan z dnia ) 217. Thirsky H., 1981, Management Philosophie: eine notwendige Grundlage der Unternehmungsfűhrung, w: Urlich H. (red.), Management Philosophie fűr die Zukunft, Bern Stuttgart 218. Tkaczyk S., Krzyżyńska B., 2006, Wpływ oznakowania CE na jakość wyrobów w kontekście rozwoju przedsiębiorstwa, w: Jakość, innowacyjność i transfer technologii w rozwoju przedsiębiorstw, materiały IV konferencji naukowo-technincznej, Inteltrans, Kraków 219. Towards the European Vision of Quality The way forward, 2001, European Organization for Quality, (stan z dnia ) 220. Trzcieniecki J., 1979, Projektowanie systemów zarządzania, PWN, Warszawa 221. Tsutsumi S., 8/2001, Rzetelny TQM jako podstawa rozwoju i sukcesu przedsiębiorstwa, Problemy Jakości 222. Tsutsumi S., Tsuchihashi K., 12/2001, Przez TQM do doskonałości w zarządzaniu, Problemy Jakości 223. Urbaniak M., 2004, Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Difin, Warszawa 224. Urbaniak M., 9/2006, Przesłanki decydujące o wyborze jednostki certyfikującej, Problemy Jakości 225. Urbaniak M., 6/2006, Przesłanki wdrażania systemów zarządzania, Problemy Jakości 226. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity DzU 2004 Nr 204, poz. 2087) 227. Vasiljevas A., Genevieiute N., 2003, Koncepcja interesariuszy jako wyraz prospołecznej orientacji biznesu. Referat na konferencję: Etyka w życiu gospodarczym, Salezjańska Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania, Łódź 228. von Bertalanffy L., 1984, Ogólna teoria systemów. Podstawy, rozwój, zastosowania, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 229. Wasilewski L., 2/1993, Wartości kaizen, Problemy Jakości 230. Wasilewski L., 1997, Kazein. Tajemnica sukcesu Japonii, Zetom, Warszawa 231. Watson T.J., 2001, W poszukiwaniu doskonałego zarządzania, PWN, Warszawa 232. Wawak S., 2002, Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Helion, Gliwice 233. Wawak T., 1996, Controlling kosztów jakości, w: Wawak T. (red.), Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, PKN, Warszawa 234. Wawak T., 1997, Ekonomiczne mierniki oceny jakości, w: Wawak T. (red.), Społeczna, ekonomiczna i konsumencka ocena jakości, Wydawnictwo EJB, Kraków 235. Wawak T., 1997a, Koszty jakości, w: Wawak T. (red.), Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, Polskie Forum ISO 9000, Warszawa 236. Wawer M., 2006, Badania ankietowe pracowników narzędziem wspomagającym wdrażanie zmian organizacyjnych, w: Zbiegiem-Maciąg L., Beck E. (red.), Zarządzanie ludźmi w otoczeniu globalnym. Pomiędzy starym a nowym, Wydawnictwo AGH, Kraków 237. Webber R.A., 1996, Zasady zarządzania organizacjami, PWE, Warszawa 238. What s in a process map?, Qualityworld, (stan z dnia ) 239. Wielicki T., 2000, Ewolucyjny model doskonalenia firmy XXI wieku: od ISO i TQM do organizacji inteligentnej, w: Grudzewski W.M., Hejduk I.K. (red.), Przedsiębiorstwo przyszłości, Difin, Warszawa 240. Wierzbic A., 923/2002, Norma ISO 9001:2000 wyzwanie przyszłości dla firm, w: Skalik J., Bełz G. (red.), Management Forum 2020, prace naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS)

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS) ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS) studia dzienne, wieczorowe i zaoczne Wykłady studia dzienne i wieczorowe 30 godz., a studia zaoczne 18 godz. 1. Zarządzanie jakością podstawowe pojęcia: Jakość i jej istota;

Bardziej szczegółowo

Podręcznik jest przeznaczony dla studentów uczelni technicznych na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji.

Podręcznik jest przeznaczony dla studentów uczelni technicznych na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji. Zarządzanie jakością i bezpieczeństwem. Zofia Zymonik, Adam Hamrol, Piotr Grudowski Podręcznik obejmuje wiedzę o zarządzaniu jakością produkcji i bezpieczeństwem produktu. Autorzy przedstawili: historię,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji Spis treści Przedmowa 11 1. Kreowanie systemu zarządzania wiedzą w organizacji 13 1.1. Istota systemu zarządzania wiedzą 13 1.2. Cechy dobrego systemu zarządzania wiedzą 16 1.3. Czynniki determinujące

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą 1 2 Politechnika Częstochowska Piotr Tomski Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą Monografia Częstochowa 2016 3 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. Stanisław Nowosielski Prof.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Arkadiusz Michał Kowalski 4. OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFONAWTDAWN^ WARSZAWA 2013 SPIS TREŚCI wstęp : 9 1. Przedmiot,

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Jerzy Apanowicz ( ), Ryszard Rutka (1.6.)

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Jerzy Apanowicz ( ), Ryszard Rutka (1.6.) WSTĘP 17 ROZDZIAŁ 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Jerzy Apanowicz (1.1.-1.5.), Ryszard Rutka (1.6.) 1.1. Istota i pojęcie nauki 19 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 22 1.2.1. Istota i zasady badań

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE ORGANIZACJI ZARZĄDZANEJ PROJAKOŚCIOWO Z WYKORZYSTANIEM MODELI SAMOOCENY WIESŁAW ŁUKASIŃSKI

DOSKONALENIE ORGANIZACJI ZARZĄDZANEJ PROJAKOŚCIOWO Z WYKORZYSTANIEM MODELI SAMOOCENY WIESŁAW ŁUKASIŃSKI DOSKONALENIE ORGANIZACJI ZARZĄDZANEJ PROJAKOŚCIOWO Z WYKORZYSTANIEM MODELI SAMOOCENY WIESŁAW ŁUKASIŃSKI Wydawnictwo Naukowe AKAPIT Kraków 2012 Recenzenci Prof. dr hab. Tadeusz Borys Prof. dr hab. Krystyna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08 Spis treści Wstęp.............................................................. 7 Część I Podstawy analizy i modelowania systemów 1. Charakterystyka systemów informacyjnych....................... 13 1.1.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Lista publikacji. dr inż. Edyta Tabaszewska

Lista publikacji. dr inż. Edyta Tabaszewska Lista publikacji dr inż. Edyta Tabaszewska 2008 1. Zarządzanie wiedzą w globalnej firmie konsultingowej. Studium przypadku, W: Wachowiak P. (pod red.), Kulturowe i kadrowe problemy internacjonalizacji

Bardziej szczegółowo

Ramowy program zajęć dydaktycznych Standardy ISO i zarządzanie przez jakość (TQM) (nazwa studiów podyplomowych)

Ramowy program zajęć dydaktycznych Standardy ISO i zarządzanie przez jakość (TQM) (nazwa studiów podyplomowych) Ramowy program zajęć dydaktycznych Standardy ISO i zarządzanie przez jakość (TQM) (nazwa studiów podyplomowych) Załącznik nr do Zarządzenia Rektora PG nr 1. Wykaz przedmiotów i ich treść, wymiar godzinowy,

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w transporcie

Systemy zarządzania jakością w transporcie Opis : Systemy zarządzania jakością w transporcie Kod Nazwa Wersja Systemy zarządzania jakością w transporcie 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH

FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH УДК 316 0 FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH JÓZEF OBER Niniejszy artykuł ma za zadanie przybliżyć czytelnikowi zagadnienia związane z zarządzeniem jakością oraz ukazać jakie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY

PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY Prof. zw. dr hab. Jan Rymarczyk PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY WYKŁAD I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ 1. Pojęcie biznesu międzynarodowego 2. Pojęcie globalizacji i jej cechy 3. Stymulatory globalizacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Efekt kształcenia Student:

SYLABUS. Efekt kształcenia Student: SYLABUS 1. Nazwa przedmiotu Zarządzanie jakością w przemyśle spożywczym 2. Nazwa jednostki prowadzącej Katedra Marketingu i Przedsiębiorczości przedmiot 3. Kod przedmiotu E/I/EIG/C-1.10a 4. Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA. cykl wykładów dr Paweł Szudra

SYSTEMY ZARZĄDZANIA. cykl wykładów dr Paweł Szudra SYSTEMY ZARZĄDZANIA cykl wykładów dr Paweł Szudra LITERATURA Brilman J., Nowoczesne koncepcje i metody zarządzania. PWE, 2006. Grudzewski W., Hejduk I., Projektowanie systemów zarządzania. Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

* tworzenie kryteriów oceny i nagradzania; * redukcję kosztów. Zasady kaizen Filozofia kaizen opiera się na dwóch zasadniczych

* tworzenie kryteriów oceny i nagradzania; * redukcję kosztów. Zasady kaizen Filozofia kaizen opiera się na dwóch zasadniczych William Edwards Deming (14 października 1900 20 grudnia 1993) amerykański statystyk. Urodził się w Sioux City w stanie Iowa, w którym to stanie także się wychował. Studiował na uniwersytetach Wyoming,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Przedstawiciel kierownictwa (Zgodnie z PN-EN ISO 9001:2009, pkt )

Wprowadzenie. Przedstawiciel kierownictwa (Zgodnie z PN-EN ISO 9001:2009, pkt ) Ośrodek Kwalifikacji Jakości Wyrobów SIMPTEST Sp. z o.o. Sp. k. ul. Przemysłowa 34 A, 61-579 Poznań, tel. 61-833-68-78 biuro@simptest.poznan.pl www.simptest.poznan.pl 1 Seminarium nt. Zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Dotyczy PN-EN ISO 14001:2005 Systemy zarządzania środowiskowego Wymagania i wytyczne stosowania

Dotyczy PN-EN ISO 14001:2005 Systemy zarządzania środowiskowego Wymagania i wytyczne stosowania POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 13.020.10 PN-EN ISO 14001:2005/AC listopad 2009 Wprowadza EN ISO 14001:2004/AC:2009, IDT ISO 14001:2004/AC1:2009, IDT Dotyczy PN-EN ISO 14001:2005 Systemy zarządzania środowiskowego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA BLOKI TEMATYCZNE Z KRÓTKĄ CHARAKTERYSTYKĄ

PROGRAM SZKOLENIA BLOKI TEMATYCZNE Z KRÓTKĄ CHARAKTERYSTYKĄ Nazwa szkolenia PROGRAM SZKOLENIA Techniki i metody zarządzania BLOKI TEMATYCZNE Z KRÓTKĄ CHARAKTERYSTYKĄ Lp. Nazwa bloku tematycznego Charakterystyka bloków tematycznych Liczba godzin Wprowadzenie do

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w transporcie

Systemy zarządzania jakością w transporcie Opis : Systemy zarządzania jakością w transporcie Kod Nazwa Systemy zarządzania jakością w transporcie Wersja 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

2. Opis zajęć dydaktycznych i pracy studenta

2. Opis zajęć dydaktycznych i pracy studenta Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo. Poziom II Sylabus modułu: Jakość w bibliotece (02-BN-NB-S2-JB01, 02-BN-NB-N2-JB01) 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo zwinne. Projektowanie systemów i strategii zarządzania

Przedsiębiorstwo zwinne. Projektowanie systemów i strategii zarządzania Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Zarządzania Dr inż. Edmund Pawłowski Przedsiębiorstwo zwinne. Projektowanie systemów i strategii zarządzania Modelowanie i projektowanie struktury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ. 1.1.1 Zarządzanie jakością I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ. 1.1.1 Zarządzanie jakością I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE 1.1.1 Zarządzanie jakością I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P12 Wydział Zamiejscowy w Ostrowie Wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013 Wersja Jednostka realizująca Typ Poziom Program Profil Blok Grupa Kod Semestr nominalny Język prowadzenia zajęć Liczba punktów ECTS Liczba godzin pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów Liczba

Bardziej szczegółowo

3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako

3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako Adam Jabłoński Marek Jabłoński STRATEGICZNE PODEJŚCIE DO JAKOŚCI 1. Wstęp Zarządzanie jakością w ostatnich latach cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Gospodarka wolnorynkowa, dynamicznie zachodzące zmiany

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Spis treści WSTĘP Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU 1.1. Istota i pojęcie nauki 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 1.2.1. Istota i zasady badań naukowych 1.2.2. Rodzaje wyjaśnień naukowych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami pomocniczymi w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami pomocniczymi w przedsiębiorstwie WYDAWNICTWO PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W PŁOCKU Leszek Pruszkowski Zarządzanie procesami pomocniczymi w przedsiębiorstwie Koncepcja Facility Management Płock 2009 1 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE...

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Zakład zarządzania. praktyczny. polski. kierunkowy-praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Zakład zarządzania. praktyczny. polski. kierunkowy-praktyczny. Analiza finansowa str.1 Analiza marketingowa str. 4 Analiza strategiczna str. 7 Biznes plan str. 10 Ocena opłacalności inwestycji str. 14 OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Geneza nauk o zarządzaniu 1.2. Systematyka nauk o zarządzaniu 1.3. Pojęcie organizacji 1.4. Definicja pojęcia zarządzania i terminów zbliżonych 1.5.

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych

NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych WYKŁADY 1. Pojęcie, istota i cechy organizacji (3 godz.): Pojęcie i definiowanie organizacji; Systemowe

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Menedżer jakości. Osoba do kontaktu: Katarzyna Książko

Menedżer jakości. Osoba do kontaktu: Katarzyna Książko Organizator: Wydział Zarządzania Katedra Zarządzania i Inżynierii Systemów Kierownik: dr inż. Jan Sas ul. Gramatyka 10, 30-067 Kraków pawilon D-14, pokój 303 tel. 12 617 43 01, 603 580 161 fax 12 636 70

Bardziej szczegółowo

Szkolenia DQS Polska 2006

Szkolenia DQS Polska 2006 AW Auditor wewnętrzny DQS I edycja szkolenia 20-22.02.2006 II edycja szkolenia 02-04.10.2006 Szkolenie skierowane jest do kandydatów na auditorów wewnętrznych oraz dla auditorów wewnętrznych systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

Odpłatność pozostali. 24-25.11.2012 320 zł 640 zł. 08-09.12.2012 320 zł 640 zł 12-13.01.2013 26-27.01.2013

Odpłatność pozostali. 24-25.11.2012 320 zł 640 zł. 08-09.12.2012 320 zł 640 zł 12-13.01.2013 26-27.01.2013 Warszawska Szkoła Zarządzania Szkoła Wyższa mając na uwadze potrzeby i oczekiwania rynkowe uruchomiła w roku akademickim 2012/2013 studia podyplomowe nt. Zarządzanie Jakością o dwóch specjalnościach: -

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria Jakości Quality Engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Monika Stoma 1 Agnieszka Dudziak 2 Paweł Krzaczek 3 Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit Teoretyczne podstawy zarządzania dr Michał Pulit Literatura Stephen P. Robbins, David A. DeCenzo, Podstawy zarządzania, Warszawa 2002, PWE. Fudaliński, J., Smutek, H., Kosała, M., Dołhasz, M., Podstawy

Bardziej szczegółowo

Rok: 2011. Rok: 2010. Rok: 2008

Rok: 2011. Rok: 2010. Rok: 2008 Rok: 2011 Tytuł oryginału: Unikanie opodatkowania a struktura własności Źródło: W: Finanse nowe wyzwania teorii i praktyki, Finanse przedsiebiorstw/red. S. Wrzosek, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Strategia zmian w organizacji zarządzanej procesowo oraz ocena zmian w spojrzeniu ilościowym i jakościowym

Strategia zmian w organizacji zarządzanej procesowo oraz ocena zmian w spojrzeniu ilościowym i jakościowym SEMINARIUM DYPLOMOWE Strategia zmian w organizacji zarządzanej procesowo oraz ocena zmian w spojrzeniu ilościowym i jakościowym Ryszard Czarkowski Joanna Jahn Krzysztof Nagel Cel pracy Próba określenia

Bardziej szczegółowo

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Prof. ndzw. UG dr hab. Małgorzata Wiśniewska Przewodnicząca Kapituły Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości Gdańsk, 27.02.2015 Korzenie Pomorska Nagroda Jakości ma

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Literatura uzupełniająca

Literatura uzupełniająca Literatura uzupełniająca 1. J. Andryjenko, Plan jakości w przedsiębiorstwie, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw 2 (2000) 18-21. 2. J. Bagiński, E. Górska, Zintegrowane systemy zarządzania, jakość,

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Udział w ćwiczeniach: 30h Realizacja projektu: 5h Przygotowanie do kolokwiów: 15 Przygotowanie do egzaminu: 15 Konsultacje :5

Udział w ćwiczeniach: 30h Realizacja projektu: 5h Przygotowanie do kolokwiów: 15 Przygotowanie do egzaminu: 15 Konsultacje :5 Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr I/I Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 04/05

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Kształtowanie kadry kierowniczej Developing of management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production

Bardziej szczegółowo

Gry strategiczne - opis przedmiotu

Gry strategiczne - opis przedmiotu Gry strategiczne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Gry strategiczne Kod przedmiotu 04.9-WZ-EkoD-GS-Ć-S15_pNadGenKROR3 Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania Ekonomia / Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Wymagające bezpośredniego udziału nauczyciela W formie pracy samodzielnej

Wymagające bezpośredniego udziału nauczyciela W formie pracy samodzielnej Tryb studiów Niestacjonarne Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 04/05 Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań na egzamin magisterski zatwierdzony na posiedzeniu Rady Wydziału Towaroznawstwa w dniu 15 listopada 2013 r.

Zestaw pytań na egzamin magisterski zatwierdzony na posiedzeniu Rady Wydziału Towaroznawstwa w dniu 15 listopada 2013 r. Kierunek: Towaroznawstwo studia 4-semestralne II stopnia stacjonarne i niestacjonarne zaoczne 2. Etapy procesu badawczego. 4. Determinanty procesu zakupu na rynku kosmetyków. 5. Instrumenty marketingu

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

Koncepcje zarządzania - opis przedmiotu

Koncepcje zarządzania - opis przedmiotu Koncepcje zarządzania - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Koncepcje zarządzania Kod przedmiotu 04.0-WZ-BezP-KZ-S16 Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania Bezpieczeństwo narodowe

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przyswojenie przez studentów podstawowych pojęć z C2. Przekazanie studentom wiedzy i zasad, dotyczących podstawowych

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

6. Jakość, kontrola, pomiar i ocena wyników kształcenia

6. Jakość, kontrola, pomiar i ocena wyników kształcenia 6. Jakość, kontrola, pomiar i ocena wyników kształcenia 1. Monitoring, ewaluacja jakości kształcenia (systemy zarządzania jakością) 2. Elementy pomiaru dydaktycznego 3. Zadania testowe, konstruowanie,

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy do lektury. Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Zapraszamy do lektury. Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To właśnie

Bardziej szczegółowo

Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13

Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13 Wstęp (Anna Adamik)... 11 Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13 Rozdział 1. Konkurencyjność i przewaga konkurencyjna MSP w teorii

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015

Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015 Strona 1 Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015 Strona 2 1. Wprowadzenie Zgodnie z regulaminem Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) normy dla systemów zarządzania (MSS)

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo