Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia (cz. I)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia (cz. I)"

Transkrypt

1 PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 1, Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia (cz. I) Condition of the mandibular bone in postmenopausal women with partial dentition. Part I Ewa Kulikowska-Bielaczyc, Maria Gołębiewska, Ewa Preferansow Z Zakładu Protetyki Stomatologicznej AM w Białymstoku Kierownik: dr hab. n. med. M. Gołębiewska HASŁA INDEKSOWE: kość żuchwy, menopauza, braki częściowe uzębienia KEY WORDS: mandibular bone, menopause, partial dentition Streszczenie Cel pracy: określenie wpływu obniżonego statusu mineralnego organizmu, wieku i czasu trwania menopauzy na podłoże kostne żuchwy u kobiet po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia. Materiał i metody: badaniem objęto 65 kobiet po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia, o śr wieku 66,2 lat, które na podstawie wyników badania densytometrycznego szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego podzielono na 3 podgrupy: zdrową, z osteopenią i z osteoporozą. Stan kości żuchwy oceniano na zdjęciach pantomograficznych przy użyciu wskaźników IC/IM, PMI oraz MIC. Wyniki: nie zanotowano istotnych statystycznie różnic w wartościach wskaźników IC/IM i PMI między poszczególnymi podgrupami. Zanotowano istotną statystycznie korelację między wskaźnikiem IC/IM a liczbą zębów oraz między wskaźnikiem IC/IM a PMI. Postać C3, czyli największe rozwarstwienie istoty zbitej wg klasyfikacji Klemetti, wystepowała najczęściej w podgrupie z osteoporozą. Wnioski: nie zanotowano zależności między obniżonym statusem mineralnym organizmu a wysokością części zębodołowej żuchwy i grubością istoty zbitej części podstawnej trzonu żuchwy w badanej grupie kobiet. Wiek i czas trwania menopauzy nie miały wpływu na wcześniejszą utratę zębów ani na stopień zaniku podłoża kostnego żuchwy. Najistotniejszym czynnikiem, utrzymującym wysokość części zębodołowej była obecność uzębienia naturalnego. Summary Aim of the study: The aim of the study was to define the relationship between the lowered mineral status of the body and the condition of the bone structure of the mandible in postmenopausal women with partial dentition and the to specify the influence of age and time after menopause on the level of mandibular bone resorption. Material and methods: The study was carried out in a group of 65 postmenopausal women, mean age 66.2 years. On the basis of the densitometric analysis of the lumbar spine and the femoral neck, the study group was divided into three subgroups: healthy, osteopenic and osteoporotic. The condition of the mandibular bone was assessed on pantomograms using IC/IM, PMI and MIC indexes. Results: There were no statistically significant differences in the values of both IC/IM and PMI indexes between the subgroups. The correlation between IC/IM and the number of own teeth and between IC/IM and PMI indexes was found statistically significant. The biggest resorption of the cortical bone of the basal part of the mandible, C3 according to Klemetti, was most frequently observed in the osteoporotic subgroup. Conclusions: There was no statistically significant correlation between the lowered mineral status of the body, the height of the alveolar bone and the thickness of cortical bone. Age and time after menopause affected neither the tooth loss nor the level of mandibular bone resorption. The most important factor supporting the height of the alveolar ridge was the presence of natural dentition. 13

2 E. Kulikowska-Bielaczyc i inni Geriatryczne problemy w leczeniu protetycznym nabierają coraz większego znaczenia w świetle faktu, iż starzejąca się populacja jest pierwszą w światowej historii generacją, która między innymi dzięki postępom medycyny może cieszyć się coraz lepszą egzystencją. Biologicznym efektem starzenia są również postępujące zmiany w narządzie żucia. Zaniki podłoża kostnego szczęk wykazują duże zróżnicowanie, a ich etiopatogeneza jest związana z działaniem czynników miejscowych i ogólnych. Do przyczyn miejscowych można zaliczyć choroby przyzębia, ekstrakcje zębów, czynniki związane z wykonaniem i użytkowaniem protez, ze strukturą podłoża kostnego, czynnością mięśni. Do przyczyn ogólnych należą czynniki kontrolujące proces przebudowy kostnej organizmu, wiek, płeć, dieta, uwarunkowania genetyczne i środowiskowe (1-11). Na szczególną uwagę wśród czynników ogólnych zasługują zmiany zachodzące w organizmie kobiety po menopauzie. Okres ten charakteryzuje szybka utrata tkanki kostnej, spowodowana obniżaniem się stężenia estrogenów, chroniących kościec przed resorpcją. U zdrowych kobiet po menopauzie powstaje ubytek objętości nowo utworzonej kości, jest on jednak stosunkowo niewielki i prowadzi do osteopenii. Osteopenia oznacza fizjologiczną utratę masy kostnej związaną z wiekiem, trwającą od osiągnięcia szczytowej masy kostnej do końca życia (12). Przy współistnieniu czynników demograficznych, genetycznych i hormonalnych może jednak dojść do rozwoju osteoporozy, która jest układową chorobą szkieletu, charakteryzującą się niską masą kości, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej i w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania (12, 13). Zależność między utratą masy kostnej na tle metabolicznych schorzeń kości a stanem narządu żucia jest tematem badanym od lat, jednak nadal budzącym wiele kontrowersji. Według wielu autorów ogólna utrata tkanki kostnej w przebiegu osteoporozy oddziałuje na kości szczęk, a odzwierciedleniem tego procesu może być wcześniejsza utrata zębów, nasilenie przebiegu chorób przyzębia czy bardziej zaawansowany zanik podłoża kostnego (14-21). Inni uznają przyczyny miejscowe za najistotniejsze w patogenezie zaniku podłoża kostnego szczęk, choć jednocześnie przyznają, że dołączają się do nich czynniki ogólnoustrojowe, modyfikujące ten proces (22, 23, 24). Niektórzy autorzy uważają, że obniżenie statusu mineralnego ma na zanik podłoża wpływ jedynie pośredni, poprzez przyspieszenie utraty zębów i nasilenie przebiegu zapaleń przyzębia (17, 25-29). Celem pracy było określenie wpływu obniżonego statusu mineralnego, wieku i czasu trwania menopauzy na podłoże kostne żuchwy u kobiet z częściowymi brakami uzębienia. Materiał i metody Badaniem objęto 65 kobiet po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia, o śr. wieku 66,2 lat. Grupę podzielono na 3 podgrupy zdrową, z osteopenią i z osteoporozą w zależności od wyniku badania densytometrycznego (BMD) szyjki kości udowej (F) i części lędźwiowej kręgosłupa (L2-L4), w oparciu o kryteria diagnostycznej oceny gęstości masy kostnej wg WHO (29-31). Badanie densytometryczne wykonano metodą absorpcjometrii wiązek promieniowania rentgenowskiego o dwóch różnych energiach (Dual Energy X-ray Absorptiometry DEXA) densytometrem kostnym Lunar DPX-L (USA) w Zakładzie Diagnostyki Obrazowej WSZ w Białymstoku. Wyniki badań wyrażono w g/cm². Badanie podmiotowe uwzględniało wiek, czas trwania menopauzy, tryb życia, sposób odżywiania. Z badań wykluczono osoby z niską masą ciała, z osteoporozą wtórną i innymi schorzeniami metabolicznymi oraz stosujące hormonalną terapię zastępczą. Podczas badania klinicznego była brana pod uwagę liczba zachowanych zębów, rodzaj braków, oceniano uzupełnienia protetyczne. Stan przyzębia został oceniony przy użyciu wskaźnika periodontologicznych potrzeb leczniczych CPITN. Wszystkim pacjentkom wykonano zdjęcia pantomograficzne, na których dokonano oceny stanu kości żuchwy według następujących wskaźników: 1. IC/IM wg Wical i Swoope (32) w modyfikacji Ortmana (33), służący do oceny stopnia zaniku części zębodołowej żuchwy, wyznaczony stosunkiem odległości w milimetrach od dolnego brzegu żuchwy do górnej granicy części zębodołowej (IC) do odległości zawartej między dolnym brzegiem żuchwy a dolną krawędzią 14 PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1

3 Osteoporoza podłoże kostne otworu bródkowego (IM). Pomiarów dokonuje się wzdłuż linii przechodzącej przez środek otworu bródkowego, prostopadłej do długiej osi trzonu żuchwy. 2. PMI (Panoramic Mandibular Index) wg Bensona (14), służący do oceny grubości kości korowej części podstawnej trzonu żuchwy, mierzony w milimetrach na wysokości otworu bródkowego, wyznaczony poprzez stosunek grubości warstwy korowej części podstawnej trzonu żuchwy do odległości między dolną krawędzią żuchwy a dolnym brzegiem otworu bródkowego. 3. MIC (Mandibular Inferior Cortex) wg Klemetti i wsp. (34), oceniający morfologię śródkostnej powierzchni warstwy korowej trzonu żuchwy za otworem bródkowym wyróżniający 3 klasy: C1 krawędź śródkostna jest równa i gładka, C2 krawędź śródkostna ma półksiężycowate zachyłki z jednej lub obydwu stron żuchwy, C3 krawędź ta jest wyraźnie poszarpana lub ma postać co najmniej trzech warstw (ryc. 1). Pacjentki wyraziły pisemną zgodę na uczestniczenie w badaniach naukowych. Na prowadzone badania uzyskano zgodę Senackiej Komisji ds. Etyki i Nadzoru nad Badaniami na Ludziach i Zwierzętach Akademii Medycznej w Białymstoku. Wyniki badań podane zostały w postaci średnich arytmetycznych z uwzględnieniem odchylenia standardowego (SD). Obliczenia statystyczne różnic przedstawione zostały w postaci testu t- -Studenta, U-Manna-Whitneya, Chi-kwadrat. Za istotne uznawano różnice przy poziomie istotności p<0,05. Siłę współzależności między badanymi parametrami oceniano przy pomocy współczynnika korelacji liniowej wg Pearsona oraz testu NIR. Korelacje uznawano za istotne dla wartości p<0,05. Obliczeń dokonano przy pomocy programu Statistica 6 IBM. Wyniki Grupę badanych 65 kobiet podzielono na 3 podgrupy: zdrową (Ia) 14 osób, z osteopenią (Ib) 26 osób, z osteoporozą (Ic) 25 osób. Średni wiek pacjentek wynosił odpowiednio: 64,7±6,4, 67,8±4,7, 66±4 lata, średni czas trwania menopauzy 15,6±6,2, 20,2±5,7, 20,4±5,1 roku. Ocena podłoża kostnego dokonana na zdjęciach pantomograficznych przy użyciu wskaźnika IC/IM wykazała największy zanik części zębodołowej żuchwy w podgrupie z osteopenią IC/IM=2,067±0,43, najmniejszy w podgrupie z osteoporozą IC/IM=2,231±0,43, w grupie kobiet zdrowych wynosił 2,173±0,3 (ryc. 2). Wartość wskaźnika PMI, przy pomocy którego oceniano grubość istoty zbitej części podstawnej trzonu żuchwy była najniższa w podgrupie z osteopenią i wynosiła 0,404±0,09, podczas gdy w podgrupach kobiet zdrowych i z osteoporozą wynosiła odpowiednio 0,437±0,04 i 0,427±0,1 (ryc. 2). Porównanie zaników podłoża kostnego żuchwy między podgrupami przedstawiają tabele II, III, IV. Różnice te nie były istotne statystycznie. Analizę morfologii śródkostnej powierzchni istoty zbitej części podstawnej trzonu żuchwy przy Ryc. 1. Wskaźnik MIC według Klemetti. PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1 15

4 E. Kulikowska-Bielaczyc i inni Ryc. 2. Wskaźniki IC/IM i PMI w grupie z brakami częściowymi. użyciu wskaźnika MIC wg Klemetti obrazuje tabela V. W podgrupach kobiet zdrowych i z osteopenią nie stwierdzono postaci C1, natomiast postaci C2 i C3 stanowiły odpowiednio 92,86% i 7,14% w podgrupie zdrowej oraz 88,89% i 11,11% z osteopenią. W podgrupie z osteoporozą klasę C1 odnotowano u 8,33% osób, C2 58,33%, C3 33,33%. Przeprowadzono analizę zależności między wskaźnikami IC/IM i PMI ogółu badanych w grupie z brakami częściowymi a wiekiem, gęstością mineralną szyjki kości udowej i kręgosłupa, czasem trwania menopauzy i liczbą zachowanych zębów w żuchwie. Dodatkowo zbadana została zależność między wskaźnikiem IC/IM a PMI (tab. VI). Stwierdzona została istotna dodatnia korelacja między wskaźnikiem IC/IM a liczbą zachowanych zębów (r=0,3242, p=0,009), jak również między wskaźnikami IC/IM i PMI (r=0,3510, p=0,004). Nie stwierdzono istotnych statystycznie zależności między badanymi wskaźnikami a wiekiem, gęstością mineralną szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego oraz czasem trwania menopauzy. Wskaźnik PMI korelował ujemnie z liczbą zębów zachowanych w żuchwie oraz okresem menopau- T a b e l a I. Ogólna charakterystyka badanych pacjentek Grupa Podgrupa Liczba osób Wiek Okres menopauzy I Braki częściowe Ia Zdrowe 14 64,7 ± 6,4 15,6 ± 6,2 Ib Osteopenia 26 67,8 ± 4,7 20,2 ± 5,7 Ic Osteoporoza 25 66,0 ± 4,0 20,4 ± 5,1 T a b e l a I I. Porównanie zaników podłoża kostnego żuchwy między podgrupą kobiet zdrowych i z osteoporozą Badana cecha Zdrowe Ia n=14 Osteoporoza Ib n=25 Poziom istotności IC/IM 2,173 ± 0,30 2,231 ± 0,43 0,66 n.s. PMI 0,437 ± 0,04 0,427 ± 0,10 0,74 n.s. n.s.-statystycznie nieistotne T a b e l a I I I. Porównanie zaników podłoża kostnego żuchwy między podgrupą kobiet zdrowych i z osteopenią Badana cecha Zdrowe Ia n=14 Osteopenia Ib n=26 Poziom istotności IC/IM 2,173 ± 0,30 2,067 ± 0,43 0,42 n.s. PMI 0,437 ± 0,04 0,404 ± 0,09 0,19 n.s n.s.-statystycznie nieistotne. 16 PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1

5 Osteoporoza podłoże kostne zy, nie odnotowano istotności statystycznej uzyskanych wyników. Omówienie wyników i dyskusja Zmiana w metabolizmie kostnym u kobiet po menopauzie jest związana między innymi z obniżeniem się stężenia estrogenów, który jest przyczyną zwiększonej resorpcji kości. Kość żuchwy również poddaje się wpływom obniżonego stężenia estrogenów, jednak istnieją kontrowersje dotyczące zaawansowania zmian zachodzących w narządzie żucia u kobiet po menopauzie. Drozdzowska i wsp. (35) sugerują, że w pierwszych 5 latach trwania menopauzy zanika jedynie kość zbita żuchwy, w następnych zarówno istota zbita, jak i gąbczasta. Zdaniem innych autorów większość zawartości minerału kostnego jest tracona głównie z kości gąbczastej, stąd zaawansowanie zaniku kości zbitej jest mniejsze (36). Choël i wsp. (13) T a b e l a I V. Porównanie zaników podłoża kostnego żuchwy między podgrupą kobiet z osteopenią i z osteoporozą Badana cecha Osteopenia Ib n=26 Osteoporoza Ic n=25 Poziom istotności IC/IM 2,067 ± 0,43 2,231 ± 0,43 0,18 n.s. PMI 0,404 ± 0,09 0,427 ± 0,10 0,38 n.s. n.s. nieistotne statystycznie. T a b e l a V. Struktura procentowa MIC w badanych podgrupach Podgrupa C1 C2 C3 Razem Zdrowe (Ia) 0% 92,86% 7,14% 100% Osteopenia (Ib) 0% 88,89% 11,11% 100% Osteoporoza (Ic) 8,33% 58,33% 33,33% 100% T a b e l a V I. Korelacje pomiędzy wskaźnikami zaniku podłoża kostnego żuchwy a wiekiem, statusem mineralnym, czasem trwania menopauzy, liczbą zębów w żuchwie u kobiet z częściowymi brakami uzębienia Badana cecha IC/IM PMI r p< r p< Wiek 0,1543 0,220 n.s 0,0409 0,749 n.s. BMD F -0,0530 0,675 n.s. 0,0795 0,529 n.s. BMD L -0,0772 0,541 n.s. 0,0102 0,936 n.s. Okres menopauzy 0,0143 0,912 n.s. -0,0898 0,488 n.s. Liczba zębów żuchwy 0,3597* 0,004* -0,0303 0,812 n.s. IC/IM X X 0,3510* 0,004* PMI 0,3510* 0,004* X X r współczynnik korelacji, * statystycznie istotne, na granicy istotności, n.s. nieistotne statystycznie. PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1 17

6 E. Kulikowska-Bielaczyc i inni dokonali podziału kości gąbczastej na śródwyrostkową i podwyrostkową stwierdzając, że część śródwyrostkowa wraz z warstwą korową żuchwy poddają się wpływom ogólnoustrojowym, podczas gdy kość gąbczasta podwyrostkowa wpływom miejscowym, związanym z zębami. Autorzy podkreślają większy wpływ czynników ogólnoustrojowych na kość żuchwy u kobiet w porównaniu do mężczyzn, co jest zgodne z opiniami m.in. Soikkonena (9) i Hirai (18). Drozdzowska i wsp. (35) uważają, że po 50 r.ż. obserwuje się stały ubytek istoty zbitej zależny od płci i wieku. Niewielka ilość kości gąbczastej w żuchwie wykazuje natomiast indywidualną zmienność, nie związaną z tymi czynnikami. Wskaźnik IC/IM według Wical i Swoope (32) został użyty do oceny zaniku części zębodołowej żuchwy. Według jego twórców ilość kości pod otworem bródkowym nie zmienia się w ciągu życia, stanowiąc 1/3 całej wysokości trzonu żuchwy. 2/3 znajdujące się ponad otworem bródkowym ulega resorpcji, będącej wynikiem działania czynników ogólnych i miejscowych. W badaniach własnych różnice w uzyskanych wartościach wskaźnika IC/IM między poszczególnymi podgrupami zdrową, z osteopenią i z osteoporozą w grupie z częściowymi brakami uzębienia nie były istotne statystycznie. Zatem należy przypuszczać, że obniżenie statusu mineralnego w badanej grupie kobiet nie miało wpływu na zwiększenie resorpcji części zębodołowej żuchwy. Co więcej, wskaźnik IC/IM osiągnął najwyższą wartość w podgrupie z osteoporozą. Powyższe wyniki obrazuje również ujemna korelacja między wskaźnikiem IC/IM a wynikami badania densytometrycznego szyjki kości udowej i części lędźwiowej kręgosłupa, która jednak nie jest istotna statystycznie. Uzyskane wyniki badań są zgodne z opinią Kribbs i wsp. (37), którzy nie stwierdzili istnienia zależności między wysokością części zębodołowej żuchwy a parametrami gęstościowymi kości. Zauważyli jednak związek wysokości części zębodołowej z liczbą zębów zachowanych w żuchwie. W badaniach własnych również stwierdzona została silnie dodatnia korelacja między wskaźnikiem IC/IM a liczbą zębów żuchwy, co oznacza, że im większa była liczba zachowanych zębów, tym wyższa była część zębodołowa. Inne wyniki przedstawili Goldberg i wsp. (38), którzy używając wskaźnika A/B, także służącego do oceny wysokości części zębodołowej żuchwy, zauważyli, że znaczny zanik kości u pacjentów uzębionych bez choroby przyzębia może być związany z osteoporozą. Badania autorów odnoszą się jednak do mężczyzn, status mineralny pacjentów został określony na podstawie badania BMC. Wysokość kości korowej części podstawnej trzonu żuchwy była oceniana przy użyciu wskaźnika PMI według Bensona (14). Nie zanotowano istotnych statystycznie różnic w wartościach tego wskaźnika między podgrupami w badanej grupie pacjentek z brakami częściowymi. Obniżenie statusu mineralnego organizmu nie spowodowało więc istotnego zmniejszenia grubości kości korowej w badanych grupach pacjentek. Potwierdza to analiza korelacji między wskaźnikiem PMI a gęstością mineralną szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego. W przeprowadzonych badaniach obecność zębów nie miała istotnego wpływu na grubość istoty zbitej. Taguchi i wsp. (39) zanotowali istotnie grubszą kość zbitą u kobiet w siódmej dekadzie życia, posiadających 15 i więcej zębów, w porównaniu do pacjentek z mniejszą liczbą zębów oraz do mężczyzn, u których stan uzębienia w ogóle nie wpływał na grubość kości korowej. Autorzy zastosowali jednak do oceny istoty zbitej inny wskaźnik MCW (Mandibular Cortical Width), który ich zdaniem lepiej koreluje z gęstością kości. W przeprowadzonych badaniach własnych również wiek i okres menopauzy pozostały bez wpływu na wartość wskaźnika IC/IM i PMI. Została stwierdzona natomiast silnie dodatnia korelacja między wskaźnikiem PMI a IC/IM. Oznacza ona, że obniżeniu wysokości części zębodołowej towarzyszyło zmniejszenie wysokości kości korowej. Analiza morfologii śródkostnej powierzchni istoty zbitej części podstawnej trzonu żuchwy przy użyciu wskaźnika MIC wg Klemetti wykazała, że postać C3, czyli największe rozwarstwienie istoty zbitej występowało najczęściej w podgrupie z osteoporozą. Co ciekawe postać C1 nie występowała w podgrupach zdrowej i z osteopenią. Trudno jest więc jednoznacznie zinterpretować uzyskane wyniki. 18 PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1

7 Osteoporoza podłoże kostne Wnioski 1. Nie zanotowano zależności między obniżeniem gęstości mineralnej szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego a wysokością części zębodołowej żuchwy i grubością istoty zbitej części podstawnej trzonu żuchwy u kobiet po menopauzie z częściowymi brakami uzębienia. 2. Wiek i okres menopauzy nie miały wpływu na wcześniejszą utratę zębów ani na stopień zaniku podłoża kostnego żuchwy w badanej grupie kobiet. 3. Najistotniejszym czynnikiem, utrzymującym wysokość części zębodołowej żuchwy była obecność uzębienia naturalnego. Piśmiennictwo 1. Atwood D. A.: Bone loss of edentulous alveolar ridges. J. Periodont., (Spec. Issue) 1979, 50, Bianchi A., Sanfilippo F.: Osteoporosis: the effect on mandibular bone resorption and therapeutic possibilities by means of dental implant prostheses. Int. J. of Periodont. and Rest. Dent., 2002, 22, 3, Choël L., Duboeuf F., Bourgeois D., Briguet A., Lissac M.: Trabecular alveolar bone in the human mandible: a dual energy x-ray absorptiometry study. Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol. Oral Radiol. Endod., 2003, 95, Drozdzowska B., Michno A., Michno M., Dąbrówka K.: Przydatność zdjęcia pantomograficznego w rozpoznawaniu osteoporozy na podstawie piśmiennictwa. Nowa Stomatologia, 2001, 3, Jahangiri L., Devlin H., Ting K., Nishimura I.: Current perspectives in residual ridge remodeling and its clinical implications: a review. J. Prosthet. Dent., 1998, 80, Klemetti E., Kröger H., Lassila L.: Fluoridated drinking water, oestrogen therapy and residual ridge resorption. J. Oral Rehabil., 1997, 24, Mielczarek A., Mielczarek J.: Epidemiologia chorób przyzębia rozdz. w Periodontologia kliniczna cz. I pod red. M. Wierzbickiej, Sanmedia and Med. Tour Press Int., Warszawa Mierzwińska- Nastalska E., Filewska M., Weimert I., Rusiniak-Kubik K., Szczyrek P., Skopińska-Różewska E.: Alfa 1 antytrypsyna w surowicy krwi pacjentów z osteoporozą podłoża protetycznego. Prot. Stom., 2000, 2, Soikkonen K., Ainamo A., Xie Q.: Height of the residual ridge and radiographic appearance of bony structure in the jaws of clinically edentulous elderly people. J. Oral Rehabil., 1996, 23, Spiechowicz E.: Protetyka Stomatologiczna PZWL, Warszawa, wyd. IV, Tallgren A.: The continuing reduction of the residual alveolar ridges in complete denture wearers: a mixed longitudinal study covering 25 years. J. Prosthet. Dent., 2003, 89, 5, Badurski J., Sawicki A., Boczoń S.: Osteoporoza. Osteoprint, wyd. II, Białystok, Galus K.: Choroby metaboliczne kości. Med. Tour Press Int. Wyd. Med., Warszawa Benson B. W., Prihoda T. J., Glass B. J.: Variations in adult cortical bone mass as measured by a panoramic mandibular index. Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol., 1991, 71, Bollen A. M., Kiyak H. A., Powell.V., Persson R. E.: Osteoporosis and tooth loss: a pilot cohort study. J. Dent. Res., 1994, 73, (IADR Abstracts) Daniell H. W.: Postmenopausal tooth loss. Contributions to edentulism by osteoporosis and cigarette smoking. Arch. Intern. Med., 1983, 143, Gołębiewska M., Kulikowska-Bielaczyc E., Kaczyńska H.: Zmiany w obrębie narządu żucia w przebiegu osteoporozy pomenopauzalnej u kobiet na podstawie przeglądu piśmiennictwa. Prot. Stom., 1998, 2, Hirai T., Ishijima T., Hashikawa Y., Yajima T.: Osteoporosis and reduction of residual ridge in edentulous patients. J. Prosthet. Dent., 1993, 69, Kowalczyk R., Bohatyrewicz A., Kowalik P.: Radiologiczne objawy osteoporozy w żuchwie. Czas. Stomat., 1997, 6, Rose L. F., Steinberg B. J., Minsk L.: The relationship between periodontal disease and systemic conditions. Compendium of Continuing Education in Dentistry 2000, 21, 10A, Tomaszewski T.: Evaluation of mandibular bone structure with radio-visiographic method its usefulness for diagnostic purposes. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska Sectio d Medicina 2001, 56, Klemetti E., Kröger H., Lassila V.: Relationship between body mass index and the remaining alveolar ridge. J. Oral Rehabil. 1997, 24, Klemetti E., Vainio P.: Effect of bone mineral density in skeleton and mandible on extraction of teeth and clinical alveolar height. J. Prosthet. Dent., 1993, 69, Klemetti E.: A review of residual ridge resorption and and bone density. J. Prosthet. Dent., 1996, 75, Jeffcoat M. J., Chesnut III Ch. H.: Systemic osteoporosis and oral bone loss: evidence shows increased risk factors. JADA 1993, 124, Jeffcoat M. K.: Osteoporosis: a possible modifying factor in oral bone loss. Ann. Periodontol., PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1 19

8 E. Kulikowska-Bielaczyc i inni 1998, 3, 1, Klemetti E., Collin H-L., Markkanen H., Lassila V.: Mineral status of skeleton and advanced periodontal disease. J. Clin. Periodontol., 1994, 21, Kribbs P.: Comparison of mandibular bone in normal and osteoporotic women. J. Prosthet. Dent., 1990, 63, Rusiniak- Kubik K., Markiewicz H., Spiechowicz E., Mierzwińska E., Kubani M., Szczyrek P., Sawicki A.: Badania kliniczne i radiologiczne manifestacji objawów osteoporozy w obrębie układu stomatognatycznego. Prot. Stom., 1998, 2, Badurski J. E., Czerwiński E., Gmiński J., Horst-Sikorska W., Marcinowska-Suchowierska E., Milewicz A., Opala T., Tłustochowicz W.: Stanowisko Rady Naukowej Polskiej Fundacji Osteoporozy wobec diagnostyki i leczenia osteoporozy czerwiec Postępy Osteoartrologii 2002, 13, Kanis J. A., Glüer C. C.: An update on the diagnosis and assesment of osteoporosis with densitometry. Osteoporosis Int., 2000, 11, Wical K. E., Swoope Ch. C: Studies of residual ridge resorption. Part I. Use of panoramic radiographs for evaluation and classification of mandibular resorption. J. Prosthet. Dent., 1974, 32, Paganini-Hill A.: Estrogen replacement therapy in the elderly. Zentralbl. Gynakol., 1996, 118, Klemetti E., Kolmakov E., Kröger H.: Pantomography in assessment of the osteoporosis risk group. Scand. J. Dent. Res., 1994, 102, Drozdzowska B., Michno M., Michno A.: Związek masy kostnej żuchwy ze stanem mineralizacji szkieletu na podstawie piśmiennictwa. Nowa Stomatologia, 2002, 3, Law A. N., Bollen A., Chen S.: Detecting osteoporosis using dental radiographs: a comparison of four methods. JADA 1996, 127, Kribbs P. J., Smith D. E., Chesnut III Ch. H.: Oral findings in osteoporosis. Part II: Relationship between residual ridge and alveolar bone resorption and generalized skeletal osteopenia. J. Prosthet. Dent., 1983, 50, 5, Goldberg A. F., Gergans G. A., Mattson D. E., Rudman D.: Radiographic alveolar process/mandibular height ratio as a predictor of osteoporosis. Gerodontics 1988, 4, Taguchi A., Tanimoto K., Suei Y., Wada T.: Tooth loss and mandibular osteopenia. Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol. Oral Radiol. Endod., 1995, 79, Zaakceptowano do druku: 7.IX.2006 r. Adres autorów: Białystok, ul. M.C. Skłodowskiej 24a. Zarząd Główny PTS PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2007, LVII, 1

Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z całkowitymi brakami uzębienia (cz. II)

Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z całkowitymi brakami uzębienia (cz. II) PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 1, 21-26 Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z całkowitymi brakami uzębienia (cz. II) Condition of the mandibular bone in postmenopausal edentulous women.

Bardziej szczegółowo

Stan uzębienia u kobiet z chorobami przyzębia i obniżoną gęstością mineralną kośćca*

Stan uzębienia u kobiet z chorobami przyzębia i obniżoną gęstością mineralną kośćca* Czas. Stomat., 2005, LVIII, 12 Stan uzębienia u kobiet z chorobami przyzębia i obniżoną gęstością mineralną kośćca* Assessment of dentition in women presenting with periodontal diseases and lowered bone

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i planowanie leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych z osteoporozą - część I

Diagnostyka i planowanie leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych z osteoporozą - część I PROTET. STOMATOL., 2014, LXIV, 2, 91-96 www.prot.stomat.net Diagnostyka i planowanie leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych z osteoporozą - część I Diagnostics and prosthetic treatment planning

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu przyzębia pacjentek z obniżoną gęstością mineralną kośćca*

Analiza stanu przyzębia pacjentek z obniżoną gęstością mineralną kośćca* Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Analiza stanu przyzębia pacjentek z obniżoną gęstością mineralną kośćca* The analysis of the periodontal status in females with various bone mineral density Ewa Bałczewska

Bardziej szczegółowo

Współczesne standardy diagnostyczno-terapeutyczne osteoporozy rola lekarza stomatologa w diagnozowaniu schorzenia

Współczesne standardy diagnostyczno-terapeutyczne osteoporozy rola lekarza stomatologa w diagnozowaniu schorzenia PROTET. STOMATOL., 2008, LVIII, 6, 403-407 Współczesne standardy diagnostyczno-terapeutyczne osteoporozy rola lekarza stomatologa w diagnozowaniu schorzenia Standards of contemporary diagnosis and treatment

Bardziej szczegółowo

Gęstość optyczna kości wyrostka zębodołowego w miejscu brakującego zęba oraz odbudowanego protetycznie zależna od płci i wieku

Gęstość optyczna kości wyrostka zębodołowego w miejscu brakującego zęba oraz odbudowanego protetycznie zależna od płci i wieku Czas. Stomatol., 2010, 63, 9, 562-571 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Gęstość optyczna kości wyrostka zębodołowego w miejscu brakującego zęba oraz odbudowanego protetycznie zależna

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i planowanie leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych z osteoporozą

Diagnostyka i planowanie leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych z osteoporozą PROTET. STOMATOL., 2014, LXIV, 4, 239-245 www.prot.stomat.net Diagnostyka i planowanie leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych z osteoporozą Diagnostics and prosthetic treatment planning in edentulous

Bardziej szczegółowo

Wpływ statusu estrogenowego na tkankę kostną szczęki i żuchwy przegląd piśmiennictwa

Wpływ statusu estrogenowego na tkankę kostną szczęki i żuchwy przegląd piśmiennictwa prace poglądowe Dent. Med. Probl. 2011, 48, 1, 67 73 ISSN 1644-387X Copyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Agnieszka Srebrzyńska-Witek, Rafał Koszowski Wpływ statusu estrogenowego

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Badania resorpcji podłoża protetycznego, stanu narządu żucia oraz potrzeb leczniczych pacjentek z osteoporozą*

Badania resorpcji podłoża protetycznego, stanu narządu żucia oraz potrzeb leczniczych pacjentek z osteoporozą* PROTET. STOMATOL., 2008, LVIII, 6, 408-418 Badania resorpcji podłoża protetycznego, stanu narządu żucia oraz potrzeb leczniczych pacjentek z osteoporozą* The survey on the prosthetic foundation resorption,

Bardziej szczegółowo

Próba wzmocnienia trzonu kości żuchwy cementem kostnym u pacjentki z osteoporozą. Opis przypadku

Próba wzmocnienia trzonu kości żuchwy cementem kostnym u pacjentki z osteoporozą. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2009, LIX, 1, 47-51, 38-42 Próba wzmocnienia trzonu kości żuchwy cementem kostnym u pacjentki z osteoporozą. Opis przypadku An attempt at the mandible bone core augmentation with osseous

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FITOESTROGENÓW NA GĘSTOŚĆ MINERALNĄ KOŚCI (BMD ŻUCHWY, KRĘGOSŁUPA, KOŚCI UDOWEJ)*

WPŁYW FITOESTROGENÓW NA GĘSTOŚĆ MINERALNĄ KOŚCI (BMD ŻUCHWY, KRĘGOSŁUPA, KOŚCI UDOWEJ)* BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 642 646 Mansur Rahnama, Jadwiga Błoniarz, Stanisław Zaręba, Wojciech Świątkowski WPŁYW FITOESTROGENÓW NA GĘSTOŚĆ MINERALNĄ KOŚCI ( ŻUCHWY, KRĘGOSŁUPA, KOŚCI

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie)

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1 Osteoporoza (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1. Osteoporoza jest chorobą metaboliczną kości, charakteryzująca się zmniejszoną mineralną gęstością kości,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie badań morfometrycznych do oceny ważnych klinicznie parametrów morfologicznych żuchwy*

Zastosowanie badań morfometrycznych do oceny ważnych klinicznie parametrów morfologicznych żuchwy* Czas. Stomat., 2005, LVIII, 2 Zastosowanie badań morfometrycznych do oceny ważnych klinicznie parametrów morfologicznych żuchwy* The use of morphometric examinations in the evaluation of clinically important

Bardziej szczegółowo

Cyfrowa analiza obrazu rentgenowskiego ubytków blaszki zbitej trzonu żuchwy w modelu in vitro

Cyfrowa analiza obrazu rentgenowskiego ubytków blaszki zbitej trzonu żuchwy w modelu in vitro Czas. Stomat., 2005, LVIII, 4 Cyfrowa analiza obrazu rentgenowskiego ubytków blaszki zbitej trzonu żuchwy w modelu in vitro X-ray digital analysis of lesions in the cortical bone of the mandibular body

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

Leczenie protetyczne pacjentów z częściowymi brakami uzębienia przyjmowanych w ramach NFZ

Leczenie protetyczne pacjentów z częściowymi brakami uzębienia przyjmowanych w ramach NFZ PROTET. STOMATOL., 2011, LXI, 2, 106-113 Leczenie protetyczne pacjentów z częściowymi brakami uzębienia przyjmowanych w ramach NFZ Prosthodontic rehabilitation of partially edentulous patients under the

Bardziej szczegółowo

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku The dental status of permanent first molars in students of Dental

Bardziej szczegółowo

Próba oceny położenia otworu żuchwowego i bródkowego na podstawie analizy cyfrowych zdjęć pantomograficznych

Próba oceny położenia otworu żuchwowego i bródkowego na podstawie analizy cyfrowych zdjęć pantomograficznych PRACE ORYGINALNE Dent. Med. Probl. 2008, 45, 1, 21 28 ISSN 1644 387X Copyright by Silesian Piasts University of Medicine in Wrocław and Polish Stomatological Association PIOTR WYCHOWAŃSKI 1, PAWEŁ NIECKULA

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu uzębienia u pacjentów z niewyrównaną cukrzycą typu 1 i typu 2*

Ocena stanu uzębienia u pacjentów z niewyrównaną cukrzycą typu 1 i typu 2* PROTET. STOMATOL., 2009, LIX, 4, 242-248 Ocena stanu uzębienia u pacjentów z niewyrównaną cukrzycą typu 1 i typu 2* Assessment of dentition in patients with uncontrolled diabetes type 1 and type 2 Ewa

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Analiza ruchu wysuwania żuchwy u chorych ze złożonymi przemieszczeniami krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego*

Analiza ruchu wysuwania żuchwy u chorych ze złożonymi przemieszczeniami krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego* PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 5, 325-330 Analiza ruchu wysuwania żuchwy u chorych ze złożonymi przemieszczeniami krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego* Analysis of protrusive mandibular movement

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Edward Czerwiński BADANIE RADIOLOGICZNE I MORFOMETRIA. Wskazania do badania radiologicznego

Edward Czerwiński BADANIE RADIOLOGICZNE I MORFOMETRIA. Wskazania do badania radiologicznego Edward Czerwiński BADANIE RADIOLOGICZNE I MORFOMETRIA Wskazania do badania radiologicznego 1. Diagnostyka złamań kręgosłupa 2. Weryfikacja skuteczności leczenia 3. Diagnostyka schorzeń i zespołów bólowych

Bardziej szczegółowo

DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI

DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI KRAKOWSKIE CENTRUM MEDYCZNE Prof. dr hab. med. Edward Czerwiński Kraków 31-501, ul. Kopernika 32, www.kcm.pl tel. 12 430 00 00 DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI Informacje dla pacjentów Oferta Krakowskiego

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja 1 U kogo wykonywać badania w kierunku osteoporozy? Badania w kierunku osteoporozy należy wykonać u

Bardziej szczegółowo

Analiza braków uzębienia oraz liczby zachowanych zębów u pacjentów po zawale serca leczonych pierwotną angioplastyką

Analiza braków uzębienia oraz liczby zachowanych zębów u pacjentów po zawale serca leczonych pierwotną angioplastyką PROTET. STOMATOL., 2014, LXIV, 6, 417-424 www.prot.stomat.net Analiza braków uzębienia oraz liczby zachowanych zębów u pacjentów po zawale serca leczonych pierwotną angioplastyką The analysis of teeth

Bardziej szczegółowo

Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2006, 2,

Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2006, 2, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2006, 2, 133 142 Ewa Puszczałowska-Lizis 1, Paweł Lizis 2 Ocena wybranych cech somatycznych oraz parametrów określających stan wysycenia tkanki kostnej

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE WSSP TOM 17 2013. Zakład Rehabilitacji i Fizjoterapii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

ZESZYTY NAUKOWE WSSP TOM 17 2013. Zakład Rehabilitacji i Fizjoterapii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie ZESZYTY NAUKOWE WSSP TOM 17 2013 Małgorzata Podbielska 1, Krzysztof Sokołowski 2, Maria Sokołowska 3 1 Wydział Fizjoterapii. Wyższa Szkoła Społeczno-Przyrodnicza im. Wincentego Pola w Lublinie 2 Zakład

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi I. Przedmiot fakultatywny ZABURZENIA GOSPODARKI WAPNIOWO FOSFORANOWEJ I OSTEOPOROZA Zakład Zaburzeń Endokrynnych

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

ENDOKRYNOLOGIA POLSKA

ENDOKRYNOLOGIA POLSKA E P ENDOKRYNOLOGIA POLSKA POLISH JOURNAL OF ENDOCRINOLOGY REVIEWS / REVIEWS Endokrynologia Polska / Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 55; Numer/Number 6/2004 ISSN 0423-104X New ISCD recommendations

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 67 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 67 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 67 SECTIO D 2005 Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego w Białej Podlaskiej

Bardziej szczegółowo

Problem: Problem: U kogo i kiedy prowadzić badania przesiewowe w kierunku osteoporozy?

Problem: Problem: U kogo i kiedy prowadzić badania przesiewowe w kierunku osteoporozy? List został zamieszczony na stronach internetowych: - Polskiej Fundacji Osteoporozy - Wielodyscyplinarnego Forum Osteoporozy - Polskiego Towarzystwa Osteoartrologicznego Zwracamy się do wszystkich środowisk

Bardziej szczegółowo

Tomasz Saran¹, Krzysztof Metera², Agnieszka Maruszewska¹, Beata Kasprzyk-Kościk¹

Tomasz Saran¹, Krzysztof Metera², Agnieszka Maruszewska¹, Beata Kasprzyk-Kościk¹ PRACE ORYGINALNE I KLINICZNE Aluna Badanie przydatności ćwiczeń profilaktycznych kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego w zapobieganiu utracie mineralnej masy kostnej u kobiet w okresie pomenopauzalnym The assessment

Bardziej szczegółowo

PALENIE PAPIEROSÓW JAKO CZYNNIK RYZYKA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH SMOKING CIGARETTES AS A RISK FACTOR FOR OSTEOPOROTIC FRACTURES

PALENIE PAPIEROSÓW JAKO CZYNNIK RYZYKA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH SMOKING CIGARETTES AS A RISK FACTOR FOR OSTEOPOROTIC FRACTURES www.kcm.pl PALENIE PAPIEROSÓW JAKO CZYNNIK RYZYKA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH SMOKING CIGARETTES AS A RISK FACTOR FOR OSTEOPOROTIC FRACTURES 1 1 2 1 1,2 Domagała M., Trybulec B., Osieleniec J., Jewiarz J.,

Bardziej szczegółowo

Leczenie implantoprotetyczne bezzębnej szczęki i żuchwy opis przypadków

Leczenie implantoprotetyczne bezzębnej szczęki i żuchwy opis przypadków Leczenie implantoprotetyczne bezzębnej szczęki i żuchwy opis przypadków Implantoprosthetic treatment of edentulous maxilla and mandible case report Autorzy_ Katarzyna Zaklika-Mrukwa i Marek Mrukwa Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO. ORAL HEALTH PROBLEMS OF YEAR-OLD INHABITANTS of THE LODZ REGION

WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO. ORAL HEALTH PROBLEMS OF YEAR-OLD INHABITANTS of THE LODZ REGION PRZEGL EPIDEMIOL 212; 66: 133-138 Zdrowie publiczne Aleksandra Hilt, Ewa Rybarczyk-Townsend, Beata Lubowiedzka-Gontarek, Magdalena Wochna-Sobańska PROBLEMY ZDROWOTNE JAMY USTNEJ 35-44-LETNICH MIESZKAŃCÓW

Bardziej szczegółowo

SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ

SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ Test ryzyka osteoporozy umożliwia określenie zagrożenie jej wystąpienia zanim wykonamy badania specjalistyczne. Został opracowany przez IOF (Międzynarodowa Fundacja

Bardziej szczegółowo

Łódź, 2016 Wojciech Pluskiewicz

Łódź, 2016 Wojciech Pluskiewicz Łódź, 2016 Wojciech Pluskiewicz Abstrakty przedstawiane w czasie dorocznego kongresu American Society of Bone and Mineral Research 2015 (Seattle, USA) Znaczenie upadków 2 prace Wpływ leków 2 prace Ocena

Bardziej szczegółowo

Interpretacja zdjęć rentgenowskich

Interpretacja zdjęć rentgenowskich TEMAT NUMERU T W Ó J P R Z E G L Ą D S T O M A T O L O G I C Z N Y prof. dr hab. n. med. Ingrid Różyło-Kalinowska Interpretacja zdjęć rentgenowskich Anatomia rentgenowska zdjęcia pantomograficznego TITLE

Bardziej szczegółowo

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii Zastosowanie tomografii stożkowej w implantologii stomatologicznej dr Tomasz Śmigiel, tech. radiolog Jakub Baran Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii zajmującą się odbudową uzębienia

Bardziej szczegółowo

Związki cech somatycznych z wybranymi zdolnościami motorycznymi chłopców w wieku lat

Związki cech somatycznych z wybranymi zdolnościami motorycznymi chłopców w wieku lat PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Seria: Kultura Fizyczna 00, z. VIII Inga Kordel Związki cech somatycznych z wybranymi zdolnościami motorycznymi chłopców w wieku 1 lat Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników.

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Sytuacja hormonalna przed i po menopauzie Względny hyperestrogenizm - zmiany przerostowe (polipy, mięśniaki, przerost śluzówki macicy, mastopatia) Hypoestrogenizm

Bardziej szczegółowo

SYLABUS x 8 x

SYLABUS x 8 x SYLABUS Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Reumatologia Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie 5-letnie Stacjonarne polski Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Ocena rozkładu kontaktów okluzyjnych u pacjentów z pojedynczymi brakami uzębienia doniesienie wstępne

Ocena rozkładu kontaktów okluzyjnych u pacjentów z pojedynczymi brakami uzębienia doniesienie wstępne Ocena rozkładu kontaktów okluzyjnych u pacjentów z pojedynczymi brakami uzębienia doniesienie wstępne Evaluation of occlusal contacts in patients with single tooth loss preliminary report Katedra Protetyki

Bardziej szczegółowo

wykłady 5, ćwiczenia - 15 wykłady 5, ćwiczenia - 15 Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta

wykłady 5, ćwiczenia - 15 wykłady 5, ćwiczenia - 15 Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta Lp. Element Opis 1 Nazwa 2 Typ Podstawy fizjoterapii klinicznej w chorobach wieloukładowych w obrębie narządu ruchu obowiązkowy 3 Instytut Nauk o Zdrowiu 4 Kod PPWSZ F-P_20 Kierunek, kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w STRESZCZENIE Wady zgryzu klasy III wg Angle'a uwarunkowane są niedorozwojem szczęki lub nadmiernym wzrostem żuchwy, a często połączeniem obu nieprawidłowości. Pacjenci z przodożuchwiem morfologicznym ze

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Białymstoku Kierownik dr hab. med. Andrzej Czernikiewicz Department

Bardziej szczegółowo

Stan uzębienia i potrzeby lecznicze mężczyzn w wieku 65-74 lata zamieszkałych w Białymstoku

Stan uzębienia i potrzeby lecznicze mężczyzn w wieku 65-74 lata zamieszkałych w Białymstoku Szpak Probl Hig A i Epidemiol wsp. Stan 2012, uzębienia 93(1): i potrzeby 97-104lecznicze mężczyzn w wieku 65-74 lata zamieszkałych w Białymstoku 97 Stan uzębienia i potrzeby lecznicze mężczyzn w wieku

Bardziej szczegółowo

Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz. amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych

Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz. amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych Dr hab. med. Jerzy Przedlacki XVII Wielodyscyplinarne Forum Osteoporotyczne Warszawa-Mi Międzylesie, 20.05.2006 Algorytm

Bardziej szczegółowo

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max 4.5. Joduria. Jodurię w porannej próbce moczu oznaczono u 489 osób (54,9%) z populacji badanej miasta Krakowa w tym u 316 kobiet (55,3%) i 173 mężczyzn (54%). Pozostała część osób nie dostarczyła próbki

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie stożkowych koron teleskopowych u pacjenta z rozległymi brakami zębowymi. Opis przypadku

Zastosowanie stożkowych koron teleskopowych u pacjenta z rozległymi brakami zębowymi. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2013, LXIII, 6, 483-488 www.prot.stomat.net Zastosowanie stożkowych koron teleskopowych u pacjenta z rozległymi brakami zębowymi. Opis przypadku Use of conical telescopic crowns in a

Bardziej szczegółowo

Ocena międzyzębowych kontaktów interproksymalnych u pacjentów ze zredukowanym łukiem zębowym w aspekcie zasadności rehabilitacji protetycznej

Ocena międzyzębowych kontaktów interproksymalnych u pacjentów ze zredukowanym łukiem zębowym w aspekcie zasadności rehabilitacji protetycznej Ocena międzyzębowych kontaktów interproksymalnych u pacjentów ze zredukowanym łukiem zębowym w aspekcie zasadności rehabilitacji protetycznej Evaluation of interdental spacing in patients with shortened

Bardziej szczegółowo

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2006, LVI, 4, 295-299 Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku Prosthetic treatment of the patient with hipodontia. A case report Jacek Kasperski 1, Przemysław Rosak

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki 2015/2016. Dr hab. n. med. Prof.UR Bogumił Lewandowski

Rok akademicki 2015/2016. Dr hab. n. med. Prof.UR Bogumił Lewandowski Rok akademicki 05/06 () Nazwa Propedeutyka stomatologiczna w pracy położnej () Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod - (4) Studia

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children *

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Przegląd Antropologiczny Anthropological Review Vol 62, pp. 49 55 (1999) Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Grażyna Łysoń-Wojciechowska 1, Tomasz Romer 1, Waldemar

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

OCENA AKTYWNOŚCI FOSFATAZY ZASADOWEJ I KWAŚNEJ W SUROWICY SZCZURÓW W PRZEBIEGU DOŚWIADCZALNEJ OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ

OCENA AKTYWNOŚCI FOSFATAZY ZASADOWEJ I KWAŚNEJ W SUROWICY SZCZURÓW W PRZEBIEGU DOŚWIADCZALNEJ OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ ROCZN. PZH, 2002, 53, NR 3, 283 291 MANSUR RAHNAMA, WOJCIECH ŚWIĄTKOWSKI, STANISŁAW ZARĘBA 1) OCENA AKTYWNOŚCI FOSFATAZY ZASADOWEJ I KWAŚNEJ W SUROWICY SZCZURÓW W PRZEBIEGU DOŚWIADCZALNEJ OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ

Bardziej szczegółowo

Stan higieny jamy ustnej i tkanek przyzębia mieszkańców Kielc w wieku lata

Stan higieny jamy ustnej i tkanek przyzębia mieszkańców Kielc w wieku lata Stan higieny jamy ustnej i tkanek przyzębia mieszkańców Kielc w wieku 35 44 lata Monika Włosowicz 1, 2, Adam Wróbel2, Renata Górska 3 State of oral hygiene and periodontal tissues in inhabitants of Kielce

Bardziej szczegółowo

Obserwacje kliniczne mostów osadzonych na zębach naturalnych i implantach oraz wyłącznie na implantach

Obserwacje kliniczne mostów osadzonych na zębach naturalnych i implantach oraz wyłącznie na implantach PROTET. STOMATOL., 2006, LVI, 4, 263-268 Obserwacje kliniczne mostów osadzonych na zębach naturalnych i implantach oraz wyłącznie na implantach Clinical observations of bridges fixed on natural teeth and

Bardziej szczegółowo

Porównanie badañ ultradÿwiêkowych z jednoenergetyczn¹ absorpcjometri¹ rentgenowsk¹ w diagnostyce osteoporozy

Porównanie badañ ultradÿwiêkowych z jednoenergetyczn¹ absorpcjometri¹ rentgenowsk¹ w diagnostyce osteoporozy Porównanie badañ ultradÿwiêkowych z jednoenergetyczn¹ absorpcjometri¹ rentgenowsk¹ w diagnostyce osteoporozy Ultrasound examinations in comparison with single X-ray absorptiometry in the diagnostics of

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH W POPULACJI KOBIET W WIEKU POWYŻEJ 50 LAT ANALIZA WSKAŹNIKÓW FRAX BMI I FRAX BMD

OCENA RYZYKA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH W POPULACJI KOBIET W WIEKU POWYŻEJ 50 LAT ANALIZA WSKAŹNIKÓW FRAX BMI I FRAX BMD Medycyna Pracy 2013;64(3) Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Cezary Strugała 1 Wojciech Sobala 2 Zuzanna Szubert 2 Wojciech Hanke 2 http://dx.doi.org/10.13075/mp.5893.2013.0028

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi.

Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi. Bibliografia Publikacji UM w Poznaniu Zapytanie: FLIEGER RAFAŁ Lista publikacji Autorzy: Rafał Flieger, Paweł Lewandowski. Tytuł: Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005 Katedra i Zakład Periodontologii A.M. we Wrocławiu 1 Katedra i Zakład Ortopedii Szczękowej i Ortodoncji

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia stomatologiczna

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia stomatologiczna Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu I nforma cje ogólne Radiologia stomatologiczna Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

EBM w farmakoterapii

EBM w farmakoterapii EBM w farmakoterapii Dr Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM Wrocław EBM Evidence Based Medicine (EBM) "praktyka medyczna

Bardziej szczegółowo

Natychmiastowa proteza typu overdenture na implantach w żuchwie*

Natychmiastowa proteza typu overdenture na implantach w żuchwie* PROTET. STOMATOL., 2010, LX, 6, 479-483 Natychmiastowa proteza typu overdenture na implantach w żuchwie* Immediate overdenture retained on implants in the mandible Piotr Stendera, Piotr Grochowski Ze Specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Szanowny Pan Aleksander Sopliński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia w Warszawie

Szanowny Pan Aleksander Sopliński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia w Warszawie KONSULTANT KRAJOWY W DZIEDZINIE PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ Instytut Stomatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego 31-155 Kraków, ul. Montelupich 4, tel./fax 012/424-54-24, mail: sekretariat@uks.com.pl Kraków,

Bardziej szczegółowo

"Postępowanie lecznicze w osteoporozie" Cz. II. Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej

Postępowanie lecznicze w osteoporozie Cz. II. Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej "Postępowanie lecznicze w osteoporozie" Cz. II Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej 15 Nasze najlepsze bo Mówi się często, że największym przekleństwem Polaków jest nadmiar

Bardziej szczegółowo

Starzenie się jako proces demograficzny

Starzenie się jako proces demograficzny Starzenie się jako proces demograficzny P R O C E S S T A R Z E N I A S I Ę Definicja Kirkwooda Starzenie się jest postępującym i uogólnionym uszkodzeniem funkcji organizmu, które prowadzi do utraty adaptacyjnej

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Osteoporoza - diagnostyka i leczenie

V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Osteoporoza - diagnostyka i leczenie V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia Osteoporoza - diagnostyka i leczenie prof. dr hab. Marek Bolanowski Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Osteoporoza Układowa

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Atlanta Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika Nefrologii Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych, WUM Echa ASBMR 2016 Łódź, 14.01.2017

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 Sylabus na rok 04-05 () Nazwa przedmiotu Propedeutyka stomatologiczna w pracy położnej () Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - ARTYKU ORYGINALNY / ORIGINAL ARTICLE Zaanga owanie Autorów A Przygotowanie projektu badawczego B Zbieranie danych C Analiza statystyczna D Interpretacja danych E Przygotowanie manuskryptu F Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Monika Weber-Dubaniewicz 1, Zdzisław Bereznowski 1, Anna Kędzia 2, Jolanta Ochocińska 3

Monika Weber-Dubaniewicz 1, Zdzisław Bereznowski 1, Anna Kędzia 2, Jolanta Ochocińska 3 PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 5, 339-343 Stężenie białka całkowitego, immunoglobuliny A (IgA,) laktoferyny i lizozymu w ślinie użytkowników akrylowych protez ruchomych z objawami stomatopatii protetycznej

Bardziej szczegółowo

Results: The study found that among respondents using only. Conclusion: The study revealed a significantly lower oral

Results: The study found that among respondents using only. Conclusion: The study revealed a significantly lower oral Pomeranian J Life Sci 7;6():56-6 Status i potrzeby leczenia protetycznego braków zębowych u osób w wieku 65 7 lat w województwie zachodniopomorskim w zależności od źródła finansowania* Comparing prosthetic

Bardziej szczegółowo

dr Przemysław Bury Centrum Stomatologii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

dr Przemysław Bury Centrum Stomatologii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Projekt badań profilaktycznych z zakresu zdrowia jamy ustnej, skierowany do dzieci uczęszczających w roku szkolnym 2010/2011 do klas I i VI szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Śrem Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Ortodoncja

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Ortodoncja Kod modułu Rodzaj modułu/przedmiotu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu I nforma cje ogólne Ortodoncja Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie

Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie W opracowaniu dotyczącym metody FRAX przedstawiono odpowiedzi na następujące pytania: - Jakie jest zastosowanie metody FRAX? - Dlaczego wprowadzono

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Ortodoncja

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Ortodoncja S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu/przedmiotu Kod modułu/przedmiotu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Semestr

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia ogólna i stomatologiczna

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia ogólna i stomatologiczna S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Radiologia ogólna i stomatologiczna Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Warszawa, 14.06.2011 Życiorys Krystyna Księżopolska- Orłowska prof. ndzw. dr hab. n. med. Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Prof.UR Bogumił Lewandowski

Dr hab. n. med. Prof.UR Bogumił Lewandowski () Nazwa przedmiotu Propedeutyka stomatologiczna w pracy położnej () Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza, 1 czerwca 2005 roku List otwarty

Osteoporoza, 1 czerwca 2005 roku List otwarty Osteoporoza, 1 czerwca 2005 roku List otwarty Zwracamy się do wszystkich środowisk zainteresowanych problemem osteoporozy o podjęcie publicznej dyskusji na temat wypracowania jednolitych zasad postępowania

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI OBRAZOWANIA OSTEOPOROZY Current techniques of osteoporosis imaging

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI OBRAZOWANIA OSTEOPOROZY Current techniques of osteoporosis imaging Czerwiński E., Chrzan R.: Współczesne techniki obrazowania osteoporozy. Twój Magazyn Medyczny. Osteoporoza II, 8/2005, rok X, 8(157); 7-16. WSPÓŁCZESNE TECHNIKI OBRAZOWANIA OSTEOPOROZY Current techniques

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MES PROCESU ZROSTU UKŁADU ŻUCHWA - PRZESZCZEP PRZY ZASTOSOWANIU IMPLANTÓW STOMATOLOGICZNYCH POD ODBUDOWĘ UZĘBIENIA

ANALIZA MES PROCESU ZROSTU UKŁADU ŻUCHWA - PRZESZCZEP PRZY ZASTOSOWANIU IMPLANTÓW STOMATOLOGICZNYCH POD ODBUDOWĘ UZĘBIENIA Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 10/2016 25 Magdalena KROMKA-SZYDEK 1, Justyna MIODOWSKA 1 1 Politechnika Krakowska, Instytut Mechaniki Stosowanej ANALIZA MES PROCESU ZROSTU UKŁADU ŻUCHWA - PRZESZCZEP

Bardziej szczegółowo