Ochrona przed spamem na serwerze

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ochrona przed spamem na serwerze"

Transkrypt

1 Ochrona przed spamem na serwerze Michał Talecki Tomasz Nidecki Artykuł opublikowany w numerze 2/2004 magazynu hakin9. Zapraszamy do lektury całego magazynu. Wszystkie prawa zastrzeżone. Bezpłatne kopiowanie i rozpowszechnianie artykułu dozwolone pod warunkiem zachowania jego obecnej formy i treści. Magazyn hakin9, Software-Wydawnictwo, ul. Piaskowa 3, Warszawa,

2 Ochrona przed spamem na serwerze Michał Talecki Tomasz Nidecki Solidny administrator serwera pocztowego powinien zadbać zarówno o ochronę antywirusową, jak i antyspamową dla swoich użytkowników. Filtrowanie poczty przez program antywirusowy nie budzi zazwyczaj żadnych kontrowersji wśród użytkowników, lecz zastosowanie programów antyspamowych tak. Nie wynaleziono bowiem jak dotąd doskonałej metody na pozbycie się spamu, a filtry antyspamowe mylą się o wiele łatwiej niż antywirusowe. Obrona Do walki ze spamem stosowanych jest obecnie wiele różnych metod. Niektóre charakteryzują się wysoką skutecznością, lecz powodują, iż część niewinnych listów nie dociera do adresatów. Inne z kolei rzadko się mylą, lecz ich skuteczność pozostawia wiele do życzenia. Tak więc usatysfakcjonowanie użytkowników w zakresie ochrony przed spamem to nie lada wyzwanie dla administratora. Przedstawimy stosowane obecnie techniki ochrony przed spamem. Doradzimy, które z nich wybrać w zależności od warunków, w jakich działa serwer pocztowy. Zaprezentujemy także sposób zainstalowania serwera pocztowego wraz z narzędziami do ochrony antyspamowej. Techniki filtracji na poziomie MTA Techniki stosowane przez administratorów serwerów można podzielić na dwie grupy (patrz Rysunek 1): działające na poziomie MTA (Mail Transport Agent część systemu pocztowego odpowiedzialna za przesyłanie listów między serwerami) i te działające na poziomie MDA (Mail Delivery Agent część systemu pocztowego odpowiedzialna za dostarczanie listów do lokalnych użytkowników). Walka ze spamem na poziomie MTA ma wiele zalet. Jeśli list zostaje rozpoznany jako spam już na poziomie sesji SMTP, przed przekazaniem treści, list ten nie musi być przesłany w całości przez nasze łącze, przechowany na naszym dysku i dostarczony do użytkownika. Jeśli serwer obsługuje dużą liczbę użytkowników, system antyspamowy na poziomie MTA to ogromna oszczędność zasobów: zarówno przestrzeni dyskowej, jak i pamięci, mocy procesora oraz łącza. Systemy działające na poziomie MTA mają jednak swoje wady. Aby bowiem umożliwiły odrzucenie listu przed jego otrzymaniem, nie mogą opierać się na analizie treści. Tak więc do rozpoznawania spamu wykorzystywana jest tylko część informacji. To z kolei powoduje, że systemy te są o wiele bardziej podatne na błędy niż te, które mogą dokonać analizy również na podstawie treści wiadomości. Analiza danych kopertowych Najprostszym sposobem na odrzucenie części spamu jest analiza danych, które nasz serwer otrzymuje podczas sesji SMTP, zwanych danymi kopertowymi (z ang. envelope). W zasadzie powinniśmy zwrócić uwagę jedynie na trzy 2

3 Ochrona przed spamem na serwerze Z artykułu nauczysz się... jakie metody są najczęściej stosowane do zwalczania spamu, jaką metodę wybrać do konkretnego rodzaju zastosowań (w firmie, u dostawcy, w sieci osiedlowej itp.), jak zainstalować i skonfigurować serwer pocztowy wraz z zabezpieczeniami antyspamowymi. Co powinieneś wiedzieć... jak działa poczta elektroniczna (podstawy protokołu SMTP patrz artykuł Jak wysyłany jest spam), jak korzystać z podstawowych narzędzi i komend w systemie Linux, jakie potrzeby w zakresie ochrony antyspamowej mają Twoi użytkownicy. Rysunek 1. Poziomy ochrony antyspamowej przekazywane elementy: adres IP, z którego nadchodzi połączenie, parametr komendy HELO lub EHLO oraz tzw. adres nadawcy kopertowego (envelope-sender), podawany po komendzie MAIL FROM:. Analizując te elementy mamy możliwość wykrycia sporej liczby spamerów. Według dokumentu RFC 2821 (sekcja ) definiującego protokół SMTP, serwer pocztowy powinien rozpoczynać sesję przedstawiając się za pomocą komendy HELO lub EHLO. Parametrem tej komendy powinien być FQDN (Fully Qualified Domain Name adres hosta w formie znakowej, np. mail.example.com). RFC 2821 zakłada jedynie, że adres ten powinien być prawidłowy syntaktycznie (mieć prawidłową formę). Z kolei RFC 1123 (sekcja 5.2.5) zabrania serwerowi odrzucać połączenia, jeśli adresu nie da się zweryfikować w DNS-ie. Mimo sugestii zawartych we wspomnianych RFC, wiele narzędzi antyspamowych nie przyjmuje połączeń pocztowych, jeśli adres podany jako parametr HELO lub EHLO jest nierozwiązywalny (non-resolvable), czyli nie ma odpowiadającego mu wpisu określającego IP (rekord A) w serwerach DNS. Z jednej strony jest to metoda dość skuteczna programy stosowane przez spamerów często podają nieistniejące adresy jako parametry komend HELO /EHLO. Z drugiej jednak strony wiele serwerów przedstawia się zgodnie z RFC 2821 i RFC 1123 (czyli adresem hosta, który jest prawidłowy pod względem syntaktycznym), lecz adres jest nierozwiązywalny (np. rozwiązywalny tylko w sieci wewnętrznej). Często zdarza się to w przypadku Lotus Notes (ale nie tylko). Jeśli więc zastosujemy w swoim serwerze analizę parametru HELO /EHLO, musimy się liczyć z tym, że poczta wysyłana z niektórych serwerów będzie zawsze odrzucana przez nasz MTA. Innym elementem koperty SMTP, który możemy analizować, jest adres nadawcy kopertowego, podawany jako parametr komendy SMTP MAIL FROM:. Nie należy go mylić z adresem podawanym w nagłówku From: nagłówek ten jest przesyłany w treści listu. Adres nadawcy kopertowego znajdziemy w zakolejkowanym już liście w nagłówku Return-Path:. Według RFC 2821 (sekcja 3.3) jest to adres, na który wysłane mają być raporty w razie wystąpienia błędów w sesji SMTP. Z założenia więc musi istnieć jedynym wyjątkiem jest specjalny, pusty adres nadawcy kopertowego (<>), który oznacza, iż list został wysłany przez robota pocztowego (Mailer-Daemon) i zawiera automatyczną informację o wystąpieniu błędu. Analiza adresu nadawcy kopertowego może polegać na: sprawdzeniu, czy część domenowa adresu jest rozwiązywalna, sprawdzeniu, czy część domenowa ma odpowiadający jej adres MX (Mail Exchanger), sprawdzeniu, czy adres użytkownika istnieje. Sprawdzenie, czy część domenowa adresu jest rozwiązywalna odbywa się na identycznej zasadzie, co sprawdzenie parametru komendy HELO /EHLO. Aby jednak serwer nadawcy mógł odebrać pocztę, musi również mieć stosowny wpis w serwerze DNS określający wymiennik poczty, czyli adres serwera odpowiedzialnego za odbieranie poczty dla danej domeny. Wpis ten (w tzw. rekordzie MX) określa serwer odpowiedzialny za przyjmowanie poczty dla danej domeny. Ponieważ druga metoda obejmuje zakres pierwszej 3

4 Obrona Listing 1. Odpowiedź serwera qmail na komendę VRFY $ telnet smtp.wp.pl 25 < Trying < Connected to smtp.wp.pl. < Escape character is '^]'. < 220 smtp.wp.pl ESMTP > EHLO hakin9.org < 250-smtp.wp.pl < 250-PIPELINING < 250-AUTH=LOGIN PLAIN < 250-AUTH LOGIN PLAIN < 250-STARTTLS < 250-SIZE < 250 8BITMIME > VRFY < 252 send some mail, i'll try my best (jeśli dla danej domeny istnieje wymiennik poczty, to jest ona na pewno rozwiązywalna), najczęściej stosowana jest właśnie weryfikacja wymiennika poczty. Aby sprawdzić, czy konto istnieje, możemy połączyć się z domniemanym serwerem nadawcy i zastosować komendę VRFY (stanowiącą element rozszerzonego protokołu SMTP). Serwer pocztowy powinien umożliwić zastosowanie tej komendy (RFC 2821, sekcja 3.5.1), ale nie musi (sekcja informuje, że powinna być możliwość wyłączenia tej opcji). W praktyce rzadko który serwer umożliwia zastosowanie VRFY np. qmail zakłada, że każdy nadawca istnieje (patrz Listing 1) i zawsze zwraca tę samą odpowiedź: send some mail, i'll try my best, czyli wyślij pocztę, spróbuję ją dostarczyć. Należy też zauważyć, że rezultat EHLO nie anonsuje możliwości użycia VRFY. Exim (patrz Listing 2), podobnie, jak qmail, zwraca kod 252 (oznacza on: nie mogę zweryfikować, czy użytkownik istnieje, ale mogę przyjąć dla niego pocztę i spróbować ją dostarczyć). Niektóre inne serwery w ogóle nie mają zaimplementowanej tej komendy. Wynika to z faktu, że VRFY może być wykorzystywane także przez spamerów (do sprawdzania, czy na dany adres warto wysyłać pocztę). Jak więc widać szansa natrafienia na serwer, który umożliwia skorzystanie z VRFY (np. Postfix, patrz Listing 3; Sendmail, patrz Listing 4), jest na tyle mała, że nie ma sensu stosować tej metody. Spamerzy coraz częściej podszywają się pod roboty pocztowe, podając pusty adres nadawcy kopertowego. Istnieje jednak metoda sprawdzenia, czy jest to prawdziwy list od Mailer-Daemona, czy spam. Otóż z założenia list od pustego nadawcy kopertowego może mieć tylko jednego odbiorcę (parametr komendy RCPT TO:). Z kolei spamerowi zależy, by wysłać list do wielu odbiorców naraz. Jeśli więc w sesji SMTP podany zostanie pusty adres nadawcy kopertowego i więcej niż jeden odbiorca, sesję można odrzucić, będąc pewnym, iż jest to próba przesłania spamu. Ostatnim elementem, który warto sprawdzić, jest FQDN odpowiadający adresowi IP nadawcy. Jeśli adres IP nie ma odpowiednika symbolicznego, istnieje duże prawdopodobieństwo, że otrzymamy spam. Listing 2. Odpowiedź serwera Exim na komendę VRFY Korzystanie z serwerów DNSBL Zanim nastała moda na stosowanie filtrów bayesowskich, najpopularniejszą metodą ochrony przed spamem było korzystanie z serwerów DNSBL (DNS-based Blocking Lists, czyli czarnych list opartych na serwerach DNS). Serwery te przechowują adresy IP nadawców, od których z tych czy innych powodów (według administratora czarnej listy) nie warto odbierać poczty. Informacje o adresach IP przekazywane są za pomocą tego samego protokołu, co w serwerach DNS. Stosowanie DNSBL jest z jednej strony bardzo skuteczne i efektywne, z drugiej dość ryzykowne. Jedyną informacją, na podstawie której system ocenia, czy dany list jest spamem czy nie, jest adres IP z którego przychodzi poczta. Oznacza to dużą możliwość pomyłki z serwera, który znajduje się na czarnej liście, może korzystać też całkiem niewinny użytkownik. Z drugiej strony do podjęcia decyzji, czy przyjąć czy odrzucić połączenie, potrzebne jest jedynie jego zainicjowanie nie trzeba odbierać żadnych danych, a więc mamy do czynienia z ogromną oszczędnością zasobów. Czarne listy zbierają adresy IP wedle różnych kryteriów. Oto najpopularniejsze z nich: Open relay serwery skonfigurowane jako open relay (wolne przekaźniki). Przykłady takich list to: Open Relay DataBase (http:// Distributed Server $ telnet mail.exim.org 25 < Trying < Connected to mail.exim.org. < Escape character is '^]'. < 220 exim-colo-01.whoc.theplanet.co.uk ESMTP Exim 4.30 Wed, 04 Feb :45: > EHLO hakin9.org < 250-exim-colo-01.whoc.theplanet.co.uk Hello hakin9.org [ ] < 250-SIZE < 250-8BITMIME < 250-PIPELINING < 250 HELP > VRFY < 252 Administrative prohibition 4

5 Ochrona przed spamem na serwerze Listing 3. Odpowiedź serwera Postfix na komendę VRFY $ telnet mail.cloud9.net 25 < Trying < Connected to mail.cloud9.net. < Escape character is '^]'. < 220 camomile.cloud9.net ESMTP Postfix > EHLO hakin9.org < 250-camomile.cloud9.net < 250-PIPELINING < 250-SIZE < 250-VRFY < 250-ETRN < 250 8BITMIME > VRFY < 550 User unknown in virtual alias table > VRFY < 252 Boycott List (http://www.dsbl.org), Not Just Another Bogus List (http://www.njabl.org). Open proxy podobnie jak open relay umożliwiają wykorzystanie serwera do masowej wysyłki poczty. Przykład takiej listy to Blitzed Open Proxy Monitor (http://opm.blitzed.org). Dynamiczne adresy IP na czarnych listach tego typu zamieszczone są całe zakresy dynamicznych IP (np. zakresy nadawane połączeniom typu dial-up, ADSL) serwer SMTP powinien mieć stałe IP (w przeciwnym wypadku trudno do takiego serwera przesłać pocztę). Potwierdzone źródła spamu przykładem serwisu zbierającego raporty o spamie jest Spam- Cop (http://www.spamcop.net). Nadsyłane raporty są przetwarzane i jeśli wystąpi określona liczba skarg na dany IP, jest on umieszczany na czarnej liście (na pewien czas, zależny od tego, ile zgłoszeń otrzymał SpamCop). Gangi spamerskie przykładem takiego serwisu jest SpamHaus (http://www.spamhaus.org). Zbiera on adresy IP wykorzystywane przez znane gangi spamerskie (czyli adresy przypisane przez usługodawców firmom, które zajmują się rozsyłaniem spamu). Usługodawcy popierający spamerów przykładem jest Spam Prevention Early Warning System (http://www.spews.org) najbardziej chyba drastyczna czarna lista. Z założenia umieszczane są tu zakresy o wiele szersze niż wykorzystywane przez spamerów. Jeśli korzystamy ze SPEWS istnieje spora szansa, że odrzucimy listy od niewinnych osób. Blokady ogólnokrajowe jeśli nie spodziewamy się np. otrzymywać żadnej poczty z Chin, możemy zablokować wszystkie adresy IP z tego kraju. Wiele list ogólnokrajowych możemy znaleźć w serwisie Blackholes.us (http://www.blackholes.us). Jest również możliwe znakowanie listów na podstawie obecności IP w DNSBL. Wtedy decyzja o odrzuceniu listu może być podjęta dopiero na poziomie MDA lub MUA (Mail User Agent programu użytkownika). Szare listy Szare listy (greylisting) to metoda wynaleziona stosunkowo niedawno. Jej implementacje dopiero powstają. Metoda ta ma jednak dużą skuteczność, a efekty uboczne są, w porównaniu do innych technik, o wiele mniej groźne. Stosując szare listy nie można bowiem utracić niewinnej poczty. Można jedynie otrzymać ją o około godzinę później, niż byśmy się tego spodziewali. Technika szarych list opiera się na dwóch założeniach: Spamerzy w większości przypadków nie korzystają z typowych serwerów pocztowych do rozsyłania spamu (jedynym wyjątkiem są open relay i open proxy). Stosują do tego celu specjalne programy, które nie oferują pełnej funkcjonalności serwera pocztowego. Spamerzy prawie nigdy nie wysyłają spamu po raz drugi do tej samej osoby, stosując ten sam adres zwrotny. Listing 4. Odpowiedź serwera Sendmail na komendę VRFY $ telnet smtp.sendmail.com 25 < Trying < Connected to smtp.sendmail.com. < Escape character is '^]'. < 220 foon.sendmail.com ESMTP Sendmail Switch-3.1.4/Switch-3.1.0; Thu, 12 Feb :19: > EHLO hakin9.org < 250-foon.sendmail.com Hello hakin9.org [ ], pleased to meet you < 250-ENHANCEDSTATUSCODES < 250-PIPELINING < 250-8BITMIME < 250-SIZE < 250-DSN < 250-ETRN < 250-STARTTLS < 250-DELIVERBY < 250 HELP > VRFY < User unknown > VRFY <

6 Obrona Rysunek 2. Schemat działania szarych list Szare listy opierają się na gromadzeniu trzech informacji kopertowych (patrz Rysunek 2). Pierwsza z nich to adres IP nadawcy. Druga: parametr MAIL FROM:, a trzecia: parametr RCPT TO:. Te trzy elementy zwane są w przypadku szarych list trójką (triplet). Trójki przechowywane są w bazie. Jeśli trójka zostanie rozpoznana, list jest przyjmowany. Jeśli jednak nie ma w bazie trójki odpowiadającej aktualnemu połączeniu, szara lista odrzuca tymczasowo połączenie, wysyłając kod z serii 4xx (na przykład 452) oznaczający tymczasową niemożność przyjęcia poczty (patrz artykuł Jak wysyłany jest spam przyp. red.). Po odrzuceniu połączenia trójka jest zapisywana do bazy, a następne połączenie o tej samej trójce zostanie już przyjęte. Ponieważ według pierwszego założenia większość spamerów korzysta z programów o bardzo ograniczonej funkcjonalności, programy te nie reagują odpowiednio na kod serii 4xx. Traktują go identycznie jak kod 5xx, czyli nie ponawiają próby połączenia. Jeśli programy stosowane przez spamerów gromadziłyby odpowiedzi serwerów i odpowiednio na nie reagowały, wykorzystywałyby znacznie więcej zasobów i prowadzenie działalności spamerskiej byłoby o wiele bardziej kosztowne. Z kolei każdy serwer pocztowy jest przygotowany na otrzymanie odpowiedzi 4xx i ponowi próbę za określony czas (zazwyczaj około godziny) wtedy zaś połączenie zostanie już zaakceptowane przez serwer chroniony szarą listą. Techniki filtracji na poziomie MDA Druga grupa technik antyspamowych działa w oparciu o treść listów, w związku z tym jest możliwa do zastosowania jedynie po odebraniu i lokalnym zakolejkowaniu listu, czyli na poziomie programu dostarczającego pocztę do skrzynek użytkowników Mail Delivery Agent (MDA). Najpopularniejsze metody tego typu to analiza heurystyczna (analiza treści), sieci antyspamowe, filtry bayesowskie (statystyczne) i systemy challenge-response. Analiza heurystyczna Narzędzia do analizy heurystycznej opierają się na rozbudowanych, często aktualizowanych bazach danych zawierających słowa i wyrażenia charakterystyczne dla spamu i niespamu (hamu). Ich działanie polega na nadawaniu listom wartości punktowej w oparciu o wystąpienie w treści lub nagłówkach listu elementów z bazy (tzw. scoring). List jest oznaczany jako spam po osiągnięciu określonej liczby punktów (regulowanej przez użytkownika lub administratora). Narzędzia heurystyczne mają kilka znaczących wad. Analiza heurystyczna jest powolna treść listu trzeba porównać z ogromną bazą danych. Wymagają ciągłej aktualizacji bazy danych, ponieważ spamerzy uczą się obchodzić reguły. Ich efektywność nie jest najgorsza, ale pozostawia wiele do życzenia. Sieci antyspamowe Sieci antyspamowe (collaborative spam filtering network) wymagają sporego zaangażowania użytkowników. Są stosowane rzadko i jedynie jako element wspomagający strategię ochrony przed spamem. Działanie takich systemów opiera się na tworzeniu sum kontrolnych (sygnatur) nadchodzących listów (na podstawie ich treści). Użytkownik zgłasza następnie do sieci, czy dany list jest spamem, czy hamem, a centralna baza systemu odnotowuje sygnaturę. System antyspamowy po otrzy- 6

7 Ochrona przed spamem na serwerze maniu każdego listu, ale przed dostarczeniem go do skrzynki, zapytuje centralną bazę, czy list o danej sygnaturze jest rozpoznawany jako spam, czy nie. Niestety, reakcje użytkowników (raportowanie spamu) są dość opóźnione, a spamerzy nauczyli się obchodzić ten system dostawiając do każdego listu inne, losowe znaki (które zmieniają sygnaturę). Tak więc skuteczność sieci antyspamowych jest niewielka (rozpoznają zaledwie około 50% spamu). Najpopularniejsze takie sieci to Vipul's Razor oraz Pyzor. Istnieją jednak sieci sum kontrolnych, które nie wymagają od użytkownika raportowania (np. DCC Distributed Checksum Clearinghouse). Do bazy przekazywana jest każda sygnatura nadchodzącego listu, zaś system przechowuje ją nie jako spam lub ham, lecz odnotowuje tylko liczbę nadesłanych sygnatur. Gdy przekroczy ona określoną sumę, list o danej sygnaturze jest rozpoznawany jako spam. Niestety, systemy te nie potrafią rozróżnić spamu od np. list dyskusyjnych, stąd ich mała przydatność. Filtry bayesowskie Analiza statystyczna jest obecnie najpopularniejszą metodą walki ze spamem. Choć próbowano ją zastosować już kilka lat temu, to burzę rozpętał artykuł Paula Grahama A Plan for Spam. Skuteczność zastosowanych przez Paula filtrów bardzo zainteresowała osoby walczące ze spamem i powstało wiele aplikacji stosujących technikę analizy statystycznej (nazywaną analizą bayesowską od nazwiska Thomasa Bayesa brytyjskiego matematyka). W uproszczeniu analiza bayesowska polega na gromadzeniu słów występujących częściej w spamie niż hamie i odwrotnie. Różni się od heurystycznej tym, że w analizie bayesowskiej nie ma z góry ustalonych zasad filtr sam wyznacza zasady (czyli charakterystyczne dla spamu i hamu słowa), gdy wskazujemy mu listy, które są spamem i te, które nim nie są. Wbrew pozorom analiza taka jest o wiele szybsza od heurystycznej Rysunek 3. Schemat działania systemu challenge-response i o wiele bardziej skuteczna. Nie wymaga bowiem ciągłej aktualizacji baz. Niestety wymaga zaangażowania użytkownika, który musi wpierw nakarmić filtr przykładowym spamem i hamem, by narzędzie nauczyło się rozpoznawać, co dany użytkownik określa jako spam, a co jako ham. Poza tym warto regularnie dokarmiać filtr błędnie zakwalifikowanymi listami, by poprawić jego efektywność. Systemy challenge-response Choć zdecydowanie najskuteczniejsze w walce ze spamem, systemy challenge-response są przez wielu uznawane za rozwiązanie niedopuszczalne i wprost szkodliwe. Ich działanie opiera się na założeniu, że spamer nie czyta odpowiedzi na swoje listy (założeniu błędnym praktycznie jedynie w przypadku nigeryjskich oszustów, których działalność wymaga czytania odpowiedzi). Zanim więc list od nieznanego jeszcze nadawcy zostanie dostarczony do odbiorcy, system challenge-response wysyła do nadawcy automatyczną odpowiedź z prośbą o weryfikację (odesłanie poczty, kliknięcie w link itp.). Kiedy nadawca potwierdzi, oryginalny list dostarczany jest do odbiorcy (patrz Rysunek 3). Wiele osób uważa, że wymaganie potwierdzenia 7

8 Obrona chęci nadania listu jest niekulturalne. Dziwne jednak, że te same metody, stosowane od lat do ochrony list dyskusyjnych, nie budzą kontrowersji. Niestety, systemy challenge-response są chyba najbardziej zasobożernymi rozwiązaniami: zarówno niedostarczone jeszcze listy, jak i potwierdzenia muszą być przechowywane w katalogu użytkownika. Wysłanie listu z prośbą o potwierdzenie i otrzymanie potwierdzenia również konsumują zasoby serwera pocztowego. Poza tym systemy te powodują potencjalne problemy, np. gdy natrafią na siebie wzajemnie (gdy obaj korespondenci używają takiego mechanizmu, żaden nie otrzyma prośby o potwierdzenie), gdy korzystamy z subskrypcji przez stronę WWW (mechanizmy wysyłkowe nie odpowiedzą na prośbę o potwierdzenie), z list dyskusyjnych. Na szczęście nowoczesne systemy challenge-response (np. TMDA) obchodzą wiele z tych ograniczeń wprowadzając adresy o określonej ważności (np. przez pięć dni) lub przyjmujące pocztę tylko z określonego adresu nadawcy. Największą plagą dla systemów challenge-response są jednak wirusy podszywające się pod innych użytkowników: jeśli używamy systemu challenge-response, a na naszym serwerze nie ma programu antywirusowego, wiele osób otrzyma od nas prośby o potwierdzenie, choć nigdy do nas nic nie wysyłało (wirus podszył się pod ich adres). W ten sposób sami nieświadomie stajemy się w pewnym sensie spamerami i możemy trafić na czarne listy wielu użytkowników. Wybór metody Znając już podstawowe techniki obrony przed spamem stajemy przed wyborem tej, którą zdecydujemy się zastosować na własnym serwerze. Wbrew pozorom wybór nie jest prosty i zależy od wielu czynników. Zupełnie inaczej rozwiążemy ochronę antyspamową w firmie, gdzie decyzja będzie zależała od nas i od naszych przełożonych. Inaczej w sieci osiedlowej, gdzie wszystko zależne jest od ustaleń MessageWall Choć większość mechanizmów działających na poziomie MTA musi być stosowana globalnie, dla wszystkich użytkowników, istnieją narzędzia umożliwiające obejście tych ograniczeń. Przykładem może być proxy o nazwie MessageWall. Narzędzie to współpracuje z każdym serwerem SMTP na platformie linuksowej. Keszuje ono i analizuje otrzymywane od innych serwerów informacje kopertowe i w zależności od nich podejmuje odpowiednie działania. Załóżmy, że mamy dwóch użytkowników serwera. Użytkownik pierwszy: test pragnie jak najlepszej ochrony antyspamowej i chce, by w jego przypadku konsultowane były listy DNSBL oraz sprawdzana poprawność danych kopertowych. Z kolei użytkownik test2 nie chce żadnej ochrony antyspamowej. Z naszym proxy (MessageWall) kontaktuje się serwer SMTP. MessageWall gromadzi dane kopertowe (do własnej pamięci podręcznej), aż do otrzymania RCPT TO:, po czym okazuje się, że odbiorcą listu jest użytkownik test2. Od tego momentu MessageWall przekazuje wszystkie dane (wraz z tymi w pamięci podręcznej) nietknięte serwerowi pocztowemu. Jeśli jednak okaże się, że odbiorcą jest użytkownik test, MessageWall sprawdza, czy przechowane w pamięci podręcznej dane kopertowe są prawidłowe. Jeśli nie odrzuca połączenie, nie przyjmując listu. Jeśli jednak dane są poprawne, przekazuje list do serwera SMTP. Bez stosowania MessageWall nie byłoby to możliwe, ponieważ w przypadku większości serwerów dane nie są keszowane, a decyzja o odrzuceniu podejmowana jest, zanim serwer dowie się, kto jest odbiorcą listu. Inną zaletą MessageWall jest fakt, że dzięki niemu nie jesteśmy zdani na możliwości stosowanego serwera SMTP. Nawet jeśli nasz serwer nie ma mechanizmów antyspamowych, dzięki MessageWall możemy je nań nałożyć bez czasochłonnej i pracochłonnej zmiany i rekonfiguracji MTA. MessageWall umożliwia obecnie stosowanie m.in. następujących metod weryfikacji poczty (indywidualnie, dla każdego użytkownika, lecz na poziomie MTA, czyli przed przyjęciem listu): sprawdzenie adresu IP w DNSBL, sprawdzenie sumy kontrolnej listu w globalnej bazie (DCC), sprawdzenie MX dla adresu podanego w MAIL FROM:, sprawdzenie FQDN dla adresu IP nadawcy (RevDNS). Pełna lista: z użytkownikami. Jeszcze inaczej u dostawcy usług internetowych, gdzie prawo głosu powinni mieć przede wszystkim klienci. Globalnie czy indywidualnie? Najpierw musimy zdecydować, czy ochrona antyspamowa będzie globalna czy indywidualna. Jeśli zastosujemy rozwiązanie globalne, wszyscy użytkownicy serwera będą obowiązkowo chronieni przez system antyspamowy. Jeśli zaś wybierzemy ochronę indywidualną, każdy użytkownik będzie miał możliwość samodzielnego wyboru, czy korzysta z ochrony, czy nie. Może też mieć opcję samodzielnej konfiguracji i dopasowania narzędzia do własnych potrzeb. Rozwiązanie globalne ma wielką zaletę: możemy zastosować metody na poziomie MTA i przez to oszczędzić mnóstwo zasobów. Spam może być filtrowany przed odebraniem. Takie rozwiązanie jest też o wiele mniej pracochłonne, ponieważ nie musimy ustawiać indywidualnych opcji dla użytkowników ani przygotowywać narzędzi do samodzielnej konfiguracji filtrów przez użytkownika. Rozwiązania globalne są zazwyczaj stosowane w firmach, gdzie użytkownicy nie mają wiele do powiedzenia i gdzie o funkcjonalności serwera decyduje administrator w porozumieniu ze swoimi przełożonymi. Zupełnie nie nadają się do zastosowania u dostawców usług, ponieważ mogą spowodować niezadowolenie klientów. Często stosowane są w niewielkich, prywatnych sieciach, w których administrator sam zadecydował 8

9 Ochrona przed spamem na serwerze o wprowadzeniu filtrów lub też uzgodnił to z użytkownikami. Model otwarty czy zamknięty? Wybór stosowanych metod jest też w dużej mierze zależny od działalności, jaką prowadzimy. Jeśli zakładamy, że będzie się kontaktowało z nami wielu użytkowników, z różnych krajów, często z darmowych kont, łącz typu dial-up itp., wybierzemy zupełnie inną metodę, niż w przypadku gdy istnieje stała liczba rozmówców i nowi dochodzą bardzo rzadko (co ma miejsce w przypadku wielu firm). Od naszej działalności zależy też, czy wybierzemy metody bardziej skuteczne, czy bardziej ryzykowne. Jeśli nie jest krytycznym elementem naszej działalności, możemy zastosować metody, które powodują większe ryzyko, że list zostanie błędnie zaklasyfikowany jako spam. Jeśli zaś musimy się upewnić, że każdy list nie będący spamem trafi do odbiorcy, zastosujemy metody mniej ryzykowne, ale też często mniej skuteczne. Metody też warto dostosować do ilości otrzymywanego spamu jeśli nie jest go dużo, spróbujmy najpierw zastosować mniej ryzykowną metodę. Przykład 1: sieć korporacyjna W sieci korporacyjnej możemy przyjąć następujące założenia: użytkownicy nie potrzebują indywidualnej ochrony system antyspamowy może być narzucony przez administratora, administrator nie ma czasu, by konfigurować system lub przygotowywać dla użytkowników narzędzia do samodzielnej konfiguracji, zasoby serwera nie są elementem krytycznym łącze jest wydajne, a pamięć, moc obliczeniowa serwera i przestrzeń dyskowa mogą być w razie potrzeby rozszerzone, jest istotnym elementem prowadzonej działalności i należy się upewnić, że żaden nie może być odrzucony. Jednak niewielkie opóźnienie dostarczenia poczty nie jest krytyczne dla prowadzonej przez korporację działalności. Przy takich założeniach dobrym połączeniem będzie stosowanie szarych list na poziomie MTA i globalnego filtra heurystycznego na poziomie MDA (np. SpamAssassin). Szare listy zredukują około 90 do 95% otrzymywanego spamu zanim dotrze on do serwera i nie spowodują odrzucenia żadnego listu wysłanego z serwera pocztowego. Pozostały spam zostanie przeanalizowany przez filtr heurystyczny. Jeśli list zostanie zakwalifikowany jako spam, trafi do specjalnej skrzynki, przeglądanej np. raz dziennie przez wyznaczonego pracownika. Listy, które znajdą się w skrzynce, a będą błędnie zakwalifikowane jako spam, zostaną przez tego pracownika przekazane adresatom, zaś pozostałe (spam) skasowane. Z serwerów DNSBL możemy korzystać tylko, jeśli listy będą znakowane (a następnie przez MDA lub MUA przenoszone do specjalnego katalogu globalnego lub katalogów indywidualnych użytkowników do okresowego przeglądania). Filtry bayesowskie niezbyt dobrze nadają się do stosowania w firmach, ponieważ ich karmienie wymaga czasu, który pracownicy i administrator mogą przeznaczyć na bardziej istotne zadania. Jeśli jednak można poświęcić trochę czasu na uczenie filtrów, warto rozważyć ich użycie. Przykład 2: dostawca usług internetowych W przypadku dostawcy usług internetowych możemy przyjąć następujące założenia: użytkownicy muszą mieć opcję indywidualnego wyboru i konfiguracji mechanizmów antyspamowych nic nie może być z góry narzucone przez administratora, administrator nie ma czasu by konfigurować konta, a więc użytkownik powinien mieć możliwość samodzielnej konfiguracji (np. przez interfejs WWW), zasoby serwera nie są elementem krytycznym łącze jest wydajne, a pamięć, moc obliczeniowa serwera i przestrzeń dyskowa mogą być w razie potrzeby rozszerzone, użytkownik musi mieć pełną kontrolę nad własną pocztą i decydować, czy dostaje całą pocztę, czy część jest kasowana przez filtry antyspamowe. Przy takich założeniach możemy zastosować następujące połączenie: brak filtracji na poziomie MTA i kilka mechanizmów filtracji na poziomie MDA do wyboru dla użytkownika: filtr heurystyczny (np. SpamAssassin), filtr bayesowski (np. Bogofilter) oraz system challenge-response (np. Tabela 1. Techniki antyspamowe i ich sugerowane zastosowania Technika Firmy Dostawcy usług Sieci prywatne Analiza danych kopertowych +** + Serwery DNSBL +* +* + Szare listy + + Analiza heurystyczna + +* +*** Analiza statystyczna (bayesowska) +* + Sieci antyspamowe +* + Systemy challenge-response +** +*** * pod warunkiem, że listy będą znakowane, a nie odrzucane ** pod warunkiem, że użytkownicy będą mieli możliwość samodzielnej konfiguracji oraz włączania/wyłączania opcji *** pod warunkiem, że serwer dysponuje dużymi zasobami lub ruch na nim jest niewielki 9

10 Rysunek 4. Schemat działania przedstawionego zestawu filtrów antyspamowych Obrona TMDA wraz z TMDA-CGI). Użytkownik powinien mieć możliwość samodzielnego włączenia filtru heurystycznego i ewentualnie ustawienia poziomu wrażliwości filtru. Powinien też mieć specjalne aliasy pocztowe, na które mógłby przesyłać ham i spam do karmienia filtru bayesowskiego, a także możliwość włączenia/wyłączenia tego rodzaju filtracji. Wreszcie potrzebny będzie interfejs graficzny do zarządzania kolejką listów oczekujących na potwierdzenie w systemie challenge-response zadanie to świetnie spełni interfejs WWW dostępny w TMDA-CGI. Oczywiście użytkownik powinien też móc sam zdecydować, czy poczta jest jedynie znakowana jako spam (na podstawie analizy heurystycznej lub statystycznej), czy spam jest od razu kasowany (to również umożliwi mu TMDA-CGI). Wszystkie decyzje o przyjęciu lub odrzuceniu listu powinny być podejmowane na poziomie MDA (indywidualnie, według życzeń użytkownika) lub MUA (znakowanie listów), ewentualnie MTA, jeśli stosowane jest narzędzie keszujące (np. MessageWall patrz Ramka). Przykład 3: prywatny serwer pocztowy lub niewielka sieć lokalna Jeśli mamy własny, niewielki serwer pocztowy, na którym konta mają jedynie znajomi i rodzina, mamy największą swobodę w wyborze odpowiedniej metody. Oto założenia: możemy zastosować zarówno metody globalne, jak i indywidualne, możemy dopasować poziom ochrony do własnych potrzeb, nie musimy tworzyć graficznych interfejsów do zarządzania filtrami, poczta nie jest krytycznym elementem działalności nic strasznego się nie stanie, jeśli omyłkowo nie dostaniemy jakiegoś listu, zasoby są elementem krytycznym system nie może tak obciążyć serwera (który w przypadku niewielkich sieci lokalnych jest zazwyczaj niezbyt rozbudowany), by nie dało się z niego korzystać. W tej sytuacji możemy zastosować metody filtracji na poziomie MTA oparte na analizie danych kopertowych (np. dostępne w SPAM- CONTROL), wybrane serwery DNSBL a także analizę bayesowską. Analizę heurystyczną i system challenge-response możemy zastosować tylko, jeśli nasz serwer dysponuje odpowiednią ilością zasobów, a użytkowników jest niewielu (i większość z nich nie otrzymuje zbyt du- 10

11 Ochrona przed spamem na serwerze qmail czy netqmail? Na stronie (wbrew pozorom nie jest to oficjalna strona qmaila) zamiast wersji 1.03 qmaila znajdziemy netqmail Czemu więc w artykule prezentujemy pozornie starszą wersję? Ostatnią oficjalną wersją qmaila jest netqmail jest dystrybucją nieoficjalną, która zawiera qmail 1.03 oraz zestaw łatek i skrypt aplikujący łatki (licencja qmaila zabrania dystrybucji zmodyfikowanych źródeł). Większość łatek zawartych w netqmail wchodzi także w skład SPAMCONTROL i próba jednoczesnego zaaplikowania obu zestawów zakończy się niepowodzeniem. Jeśli jednak nie zamierzamy stosować SPAMCONTROL, możemy zamiast qmail 1.03 pobrać ze strony dystrybucję netqmail. żo poczty). Globalne zastosowanie SpamAssassina na dość aktywnym lecz niezbyt rozbudowanym serwerze może powodować jego częste awarie (o czym przekonali się autorzy tego artykułu). Instalacja oprogramowania Przedstawiamy przykładową konfigurację serwera pocztowego z zabezpieczeniami antyspamowymi. Zastosujemy w nim najważniejsze opisane techniki prócz eksperymentalnych szarych list, mało efektywnych sieci antyspamowych oraz analizy heurystycznej, która działa w sposób bardzo zbliżony do bayesowskiej. Wszystkie opisane mechanizmy należy potraktować opcjonalnie możemy je włączyć lub wyłączyć w zależności od potrzeb. Nasz serwer zbudujemy w oparciu o następujące komponenty: qmail 1.03 serwer pocztowy, daemontools 0.76 narzędzie do nadzorowania procesów (standardowo stosowane do nadzorowania procesów qmaila), ucspi-tcp 0.88 zestaw narzędzi TCP (m.in. serwer TCP, narzędzie do blokowania połączeń w oparciu o DNSBL), SPAMCONTROL zestaw łatek do qmaila rozszerzających jego możliwości w zakresie filtrowania spamu na poziomie MTA, maildrop narzędzie umożliwiające dostarczanie poczty do lokalnych skrzynek po ich uprzednim przetworzeniu (MDA), Bogofilter najpopularniejszy filtr bayesowski, TMDA system challengeresponse. Przedstawiony proces instalacji przeprowadzono na systemie Linux, dystrybucji Slackware 9.1. Chronione konto to admin (z hasłem: secret). Ochronę można określić jako paranoiczną. Serwer odrzuca połączenia w oparciu o cztery znane bazy DNSBL, analizuje poprawność danych w HELO /EHLO oraz MAIL FROM:, następnie przeprowadza analizę bayesowską treści listu. Jeśli wypadnie ona negatywnie (list zostanie określony jako spam), jest odbijany do nadawcy. Jeśli pozytywnie nadawca jest proszony o potwierdzenie, iż nie przesłał spamu (dba o to system challenge-response). W związku z tym prawdopodobieństwo otrzymania spamu na tak kompleksowo chronione konto jest bliskie zeru. Zebranie niezbędnego oprogramowania Pierwszym niezbędnym krokiem jest skopiowanie z dołączonego do naszego pisma CD źródeł programów: # cp /mnt/cdrom/_materials/ spam-admin/software/* /usr/src Proponujemy jako katalog roboczy wykorzystać standardowy /usr/src, zaś większość zadań wykonywać z poziomu superużytkownika. Instalacja i konfiguracja serwera pocztowego Następnym krokiem będzie przygotowanie katalogu, grup i kont systemowych niezbędnych do działania qmailowi. Struktura qmaila jest doskonałym przykładem na skuteczną politykę bezpieczeństwa. qmail to zestaw niezależnych od siebie programów. Każdy z nich działa z poziomu innego użytkownika. Dlatego też niezbędne jest stworzenie siedmiu oddzielnych kont systemowych. # mkdir /var/qmail # groupadd nofiles # useradd -g nofiles -d \ /var/qmail/alias alias # useradd -g nofiles -d \ /var/qmail qmaild # useradd -g nofiles -d \ /var/qmail qmaill # useradd -g nofiles -d \ /var/qmail qmailp # groupadd qmail # useradd -g qmail -d /var/qmail qmailq # useradd -g qmail -d /var/qmail qmailr # useradd -g qmail -d /var/qmail qmails Zanim skompilujemy i zainstalujemy qmaila, zastosujemy zestaw łat znany pod nazwą SPAMCONTROL. Zestaw ten umożliwia użycie wielu mechanizmów antyspamowych, zawiera także nie związane ze spamem, lecz przydatne łaty na qmaila, m.in. łatę wprowadzającą autoryzację poczty wychodzącej (SMTP-AUTH), łatę errno dla najnowszych wersji kompilatorów C (bez niej kompilacja mogłaby zakończyć się błędem) i wiele innych ciekawostek. Pełen przegląd możliwości SPAMCONTROL znajdziemy w dokumencie qmail/spamcontrol/readme_spamcontrol.html. SPAMCONTROL warto zastosować, nawet, jeśli nie zamierzamy korzystać z mechanizmów ochrony na poziomie MTA można je wyłączyć, a późniejsze włączenie będzie o wiele łatwiejsze, niż ponowna kompilacja qmaila. # cd /usr/src # tar -xzf qmail-1.03.tar.gz # mv /usr/src/spamcontrol-229.tgz \ /usr/src/qmail-1.03 # cd /usr/src/qmail-1.03 # tar -xzf spamcontrol-229.tgz #./spamcontrol.sh 11

12 Obrona Następnie kompilujemy, instalujemy qmaila i przeprowadzamy wstępną konfigurację podając FQDN naszego serwera (przykładowy: mail.example.com). # make setup check #./config-fast mail.example.com Do autoryzacji zarówno przy pobieraniu poczty (przez POP3), jak i jej wysyłaniu (SMTP-AUTH) konieczne będzie zastosowanie programu weryfikującego hasła. Architektura qmaila (i łatki SMTP-AUTH) umożliwia zastosowanie do tego celu dowolnego programu zgodnego z interfejsem we/wy oryginalnego checkpassword dzięki temu możliwe jest np. przechowywanie haseł w bazie danych lub oddzielnych plikach. Standardowy checkpassword, którego użyjemy, weryfikuje hasła na podstawie kont systemowych. Na checkpassword, podobnie jak na qmaila, powinniśmy nałożyć przed kompilacją łatę errno. Następnie kompilujemy i instalujemy program. # cd /usr/src # tar -xzf checkpassword-0.90.tar.gz # cd checkpassword-0.90 # patch \ <../checkpassword-0.90.errno.patch # make # make setup check qmail nie posiada mechanizmów kontroli dostępu na poziomie TCP. Dlatego powinien być uruchamiany za pośrednictwem serwera TCP, np. popularnych inetd lub xinetd. Autor sugeruje jednak stosowanie własnego serwera tcpserver (patrz Ramka), wchodzącego w skład pakietu ucspi-tcp. W skład tego pakietu wchodzi również rblsmtpd narzędzie, które wykorzystamy do sprawdzania, czy adres IP nadawcy jest w bazach DNSBL. Kompilujemy więc i instalujemy narzędzia ucspi-tcp. # cd /usr/src # tar -xzf ucspi-tcp-0.88.tar.gz Pliki konfiguracyjne qmaila i SPAMCONTROL Konfiguracja qmaila znajduje się w plikach przechowywanych w katalogu /var/qmail/ control. Tę samą strukturę przyjął autor SPAMCONTROL. Oto najważniejsze pliki i ich znaczenie: qmail: badmailfrom lista adresów, których wystąpienie w MAIL FROM: spowoduje odrzucenie listu, defaultdelivery typ skrzynki pocztowej (zazwyczaj./mailbox lub./maildir/), locals lista domen, do których poczta będzie dostarczana lokalnie, me FQDN naszego systemu (najważniejszy i jedyny niezbędny plik konfiguracyjny), rcpthosts lista domen, do których poczta będzie przyjmowana przez serwer, # cd ucspi-tcp-0.88 # patch \ </usr/src/ucspi-tcp-0.88.errno.patch # make SPAMCONTROL: badrcptto lista adresów, których wystąpienie w RCPT TO: spowoduje odrzucenie listu, badhelo lista ciągów znakowych, których wystąpienie w HELO/EHLO spowoduje odrzucenie listu, badmimetypes lista dziewięcioznakowych sygnatur MIME jeśli załączony w liście plik jest zgodny z sygnaturą, list zostanie odrzucony (mechanizm ten może zostać wykorzystany np. do odrzucania wszystkich załączników z plikami wykonywalnymi); po zmianie zawartości pliku należy przekompilować badmimetypes.cdb wywołując komendę /var/qmail/bin/qmail-newbmt. Więcej informacji: spamcontrol/readme_spamcontrol.html, man qmail-control. # make setup check Następnym elementem standardowo stosowanym w instalacjach qmaila jest daemontools zestaw narzędzi do nadzorowania pracy daemonów (patrz Ramka). daemontools co sekundę sprawdza, czy nadzorowane przezeń daemony działają prawidłowo. Jeśli nie restartuje je. Narzędzie to oparte jest o nieco nietypową architekturę wprowadza dwa nowe katalogi: /package i /service. Jego instalacja nie jest jednak trudna. # cd /usr/src # mkdir -p /package # mv daemontools-0.76.tar.gz /package # chmod 1755 /package # cd /package # tar xzf daemontools-0.76.tar.gz # cd /package/admin/daemontools-0.76 # cd src # patch \ </usr/src/ daemontools-0.76.errno.patch # cd.. # package/install Aby skutecznie sterować qmailem warto zastosować skrypt qmailctl. Jest to prosty skrypt shellowy, przypominający konstrukcją systemowe skrypty startowe (/etc/init.d), zawierający m.in. opcje umożliwiające uruchomienie, wyłączenie lub sprawdzenie stanu pracy qmaila. # cd /usr/src # chmod 755 qmailctl # mv qmailctl /var/qmail/bin # ln -s /var/qmail/bin/qmailctl \ /usr/bin Ponieważ niektóre skrypty uruchomieniowe (patrz Ramka o daemontools) dla qmaila są dość złożone, zamieściliśmy je na naszym CD. Wystarczy je rozpakować do odpowiedniego katalogu i nadać im stosowne prawa dostępu. 12

13 Ochrona przed spamem na serwerze tcpserver Wchodzący w skład pakietu ucspi-tcp tcpserver może, w połączeniu z daemontools, zastąpić całkowicie inetd lub xinetd. Zapoznajmy się z najważniejszymi jego opcjami. Składnia wywołania tcpservera (zazwyczaj wywoływany jest on ze skryptu uruchomieniowego) to: tcpserver <opcje> <host> <port> <program> gdzie: <opcje> lista opcji tcpservera, <host> adres IP lub symboliczny na którym ma nasłuchiwać tcpserver, <port> port podany w formie symbolicznej (np. smtp) lub numerycznej (np. 25), <program> program do wywołania po przyjęciu połączenia. tekstowego z zasadami to: lub <IP>:<instrukcje>, gdzie: użytkownik nazwa użytkownika (uzyskana przez ident) opcjonalne, IP adres lub zakres IP (patrz przykłady), ewentualnie =<HOST>, jeśli włączona jest opcja -h w tcpserverze, instrukcje allow (zezwól na połączenie) lub deny (odrzuć połączenie), ZMIENNA="wartość" ustawa zmienną otoczenia na określoną wartość. Linie są przetwarzane sekwencyjnie. Przykłady: :allow,RELAYCLIENT="" Najważniejsze opcje tcpservera to: - x <ścieżka do pliku> plik z zasadami dla tcpservera w formacie cdb. - c <liczba połączeń> serwer ma przyjmować nie więcej, niż określoną liczbę połączeń jednocześnie (wartość domyślna: 40), -h sprawdza w DNS-ie adres symboliczny dla IP, z którego nadchodzi połączenie (domyślnie włączone), -H nie sprawdza w DNS-ie adresu symbolicznego (połączenie jest szybciej przyjmowane, ale nie ma np. adresów symbolicznych w logach), -r sprawdza dane użytkownika dla nadchodzącego połączenia za pomocą protokołu ident (domyślnie włączone), -R nie sprawdza danych użytkownika, -t <liczba sekund> zrywa nieudane połączenia po określonym czasie (domyślnie: 26). Połączenie ze jest dozwolone, zmienna otoczenia RELAYCLIENT przyjmuje wartość pustą (czyli dozwolone jest przesyłanie poza serwer). Połączenie z adresu zainicjowane przez użytkownika test jest odrzucane :allow,RBLSMTPD="" Pozostałe połączenia z zakresu są dozwolone; IP nie będą sprawdzane w bazach DNSBL :deny Połączenia z zakresu są odrzucane. Pełną listę opcji tcpservera znajdziemy na stronie ucspi-tcp/tcpserver.html. Plik z zasadami dla tcpservera przygotowujemy za pomocą programu tcprules (również wchodzącego w skład ucspi-tcp). Program ten wywołujemy w następujący sposób: =hakin9.org:allow,relayclient="" Połączenia z hakin9.org są przyjmowane, zmienna otoczenia RELAYCLIENT przyjmuje wartość pustą. tcprules <cdb> <tmp> < <zasady> =.software.com.pl:allow,rblsmtpd="" gdzie: <cdb> plik docelowy (do wykorzystania przez tcpserver), <tmp> plik tymczasowy, <zasady> plik źródłowy z zasadami (tekstowy). Przykład: Wszystkie połączenia z *.software.com.pl są przyjmowane, IP nie będą sprawdzane w bazach DNSBL. =:allow Wszystkie połączenia, dla których możliwe jest uzyskanie symbolicznej nazwy hosta, są przyjmowane. tcprules tcp.smtp.cdb tcp.smtp.tmp <tcp.smtp :deny Zasady można zmieniać i rekompilować w trakcie pracy tcpservera, nie wyłączając daemonów. Format każdej linii pliku Pozostałe połączenia (z adresów IP, dla których nie ma odpowiednika symbolicznego) są odrzucane. 13

14 Obrona # cat >/var/qmail/rc <<EOF > #!/bin/sh > exec env - \\ > PATH="/var/qmail/bin:\$PATH" \\ > qmail-start \\ > "\`cat /var/qmail/control /defaultdelivery\`" > EOF # cd /usr/src # tar -xzf run-scripts.tar.gz # mv supervise /var/qmail # chmod 755 \ /var/qmail/supervise /qmail-send/run # chmod 755 \ /var/qmail/supervise /qmail-send/log/run # chmod 755 \ /var/qmail/supervise /qmail-smtpd/run # chmod 755 \ /var/qmail/supervise /qmail-smtpd/log/run # chmod 755 \ /var/qmail/supervise /qmail-pop3d/run # chmod 755 \ /var/qmail/supervise /qmail-pop3d/log/run Przygotowane przez nas skrypty uruchomieniowe są w większości standardowe i nie wymagają zmian. Musimy jedynie zajrzeć do: Do prawidłowego działania skryptów uruchomieniowych niezbędne będzie wprowadzenie dwóch nowych zmiennych konfiguracyjnych (qmail przechowuje całą konfigurację w katalogu /var/qmail/control w formie oddzielnych plików). Pierwdaemontools Nadzór nad daemonami, który sprawuje daemontools, oparty jest o zestaw skryptów zwanych uruchomieniowymi (run scripts). Nadzorowanie działania usług monitorowanych przez daemontools jest możliwe za pomocą dwóch programów: svc i svstat. Pierwszy umożliwia uruchamianie i wysyłanie sygnałów do daemonów, drugi zaś podaje informacje o ich działaniu. Oto sposób uruchamiania programu svc: svc <opcje> <usługi> gdzie: <opcje> lista opcji svc, <usługi> katalogi usług linki symboliczne w /service (/service/nazwausługi) A oto jego opcje: -u Jeśli usługa nie działa, włącz ją. Jeśli zatrzyma się po uruchomieniu, włącz ją ponownie. -d Jeśli usługa działa, wyślij do niej sygnał TERM a następnie CONT. Kiedy przestanie działać, nie uruchamiaj jej ponownie. -o Jeśli usługa nie działa, uruchom ją. Nie uruchamiaj jej jednak ponownie, jeśli zatrzyma się po uruchomieniu. -p Wyślij usłudze sygnał STOP. -c Wyślij usłudze sygnał CONT. -h Wyślij usłudze sygnał HUP. -a Wyślij usłudze sygnał ALARM. -i Wyślij usłudze sygnał INT. -t Wyślij usłudze sygnał TERM. -k Wyślij usłudze sygnał KILL. Przykład: svc -d /service/qmail-smtpd /service/qmail-smtpd/log wysyła sygnał TERM a następnie CONT do qmail-smtpd i usługi logowania dla qmail-smtpd. Korzystanie z programu svstat jest jeszcze prostsze: svstat <usługi> gdzie <usługi> katalogi usług analogicznie jak dla svc. daemontools może być z powodzeniem wykorzystane do nadzorowania wszelkich daemonów na serwerze. Jest to rozwiązanie o wiele lepsze, niż standardowe skrypty startowe (np. w /etc/init.d), ponieważ usługi są cały czas nadzorowane i uruchamiane ponownie w razie awarii. W tym celu należy przygotować skrypty uruchomieniowe do każdej usługi, a monitorowana przez daemontools usługa nie może działać w tle (musi mieć opcję uruchomienia nie w tle). Niestety daemontools jeszcze nie umożliwia ustalenia kolejności uruchamiania usług, co może w niektórych przypadkach powodować problemy. Aby nie pisać samodzielnie skryptów uruchomieniowych, możemy skorzystać z gotowej, rozbudowanej kolekcji przykładów, którą znajdziemy pod adresem: /var/qmail /super vise /qmailpop3d/run należy w nim zmienić mail.example.com na FQDN naszego serwera POP3 (jeśli POP3 i SMTP są na tej samej maszynie, można oczywiście użyć tego samego FQDN), /var/qmail /super vise /qmailsmtpd/run w skrypcie możemy wybrać, z których DNSBL będziemy korzystać za pomocą rblsmtpd (patrz Ramka); w przykładowym stosujemy cztery serwery: ORDB, DSBL, SpamCop i SpamHaus. Ponieważ rblsmtpd wykonuje testy sekwencyjnie, sugerujemy nie wykorzystywać więcej niż pięć serwerów może to spowolnić reakcję daemona SMTP na nadchodzące połączenia (serwery łączące się z nami mogą zrywać połączenie, zanim zweryfikujemy IP). Aby nie korzystać z serwerów DNSBL wystarczy usunąć ze skryptu komendę rblsmtpd wraz z parametrami lub ustawić zmienną RBLSMTPD="" dla wszystkich zakresów IP w /etc/tcp.smtp. 14

15 Ochrona przed spamem na serwerze rblsmtpd Program rblsmtpd funkcjonuje jako proxy. Udaje on MTA stosując jedynie podstawowe komendy SMTP, a jednocześnie sprawdzając, czy IP połączenia jest wylistowane w wybranych bazach DNSBL. Następnie, w zależności od wyniku, przekazuje lub odrzuca połączenie. rblsmtpd wywołujemy w następujący sposób: rblsmtpd <opcje> <program> gdzie: <opcje> lista opcji rblsmtpd, <program> program, który zostanie uruchomiony, jeśli test wypadnie pozytywnie i któremu zostanie przekazane połączenie. Opcje rblsmtpd to: -t <liczba sekund> maksymalny czas prowadzenia sesji SMTP (domyślnie 60 sekund), -r <adres serwera DNSBL> jeśli IP nadchodzącego połączenia jest wylistowane w serwerze, połączenie jest odrzucane, -a <adres serwera DNSBL> jeśli IP nadchodzącego połaczenia jest wylistowane w serwerze, połączenie jest przyjmowane (opcja wykorzystywana np. do akceptowania połączeń z danego kraju, nawet, jeśli są wylistowane w innych DNSBL). Opcje -r i -a mogą występować wielokrotnie. Przykład: -a nigeria.blackholes.us -r bl.spamcop.net -r list.dsbl.org spowoduje, że przyjmowane będą wszystkie połączenia z Nigerii, a w przypadku pozostałych połączeń będą przyjmowane tylko te, których IP nie znajduje się w DNSBL SpamCopa ani DSBL. Istnieje możliwość zmiany sposobu funkcjonowania rblsmtpd tak, by zamiast odrzucania połączeń program dopisywał jedynie stosowne nagłówki do listu. Wtedy każdy list jest przyjmowany przez serwer, a użytkownik może sam zadecydować czy list na podstawie tych nagłówków kasować, czy nie. W tym celu należy zastosować łatki przygotowane przez Markusa Stumpfa, dostępne na stronie maex/creative/software/ucspi-tcp/0.88-rblsmtpd-rblid/. Musimy nałożyć łatkę na rblsmtpd oraz qmail-smtpd. Po nałożeniu łatek możemy stosować nową opcje rblsmtpd: -p <id>:<dnsbl> do listu zostanie dodany nagłówek RBLID= <id>, jeśli IP nadawcy znalazło się w DNSBL o adresie <dnsbl>. Przykład: -p SPAMCOP:bl.spamcop.net -p NIGERIA:nigeria.blackholes.us spowoduje, że w nagłówkach listu pojawią się dwa nowe: X-RBL-Check: SPAMCOP, jeśli IP połączenia jest wylistowane w SpamCopie, X-RBL-Check: NIGERIA, jeśli IP połączenia jest z Nigerii. Z kolei w logach qmail-smtpd zobaczymy wpis: rblsmtpd: x.x.x.x pid yyy: RBLID= SPAMCOP NIGERIA gdzie x.x.x.x to adres IP połączenia, a yyy to identyfikator (numer) procesu. Uwaga: łatka na qmail-smtpd nie współdziała ze SPAMCONTROL, które również modyfikuje qmail-smtpd. W przypadku stosowania obu tych łat jest konieczna samodzielna modyfikacja kodu. sza z nich określa, że listy będą dostarczane do skrzynek typu Maildir (możemy zamiast tego zastosować Mailbox), druga zaś określa, że będziemy przyjmować nie więcej niż 20 połączeń przychodzących jednocześnie. # echo./maildir/ \ >/var/qmail/control /defaultdelivery # echo 20 \ >/var/qmail/control /concurrencyincoming # chmod 644 \ /var/qmail/control /defaultdelivery # chmod 644 \ /var/qmail/control /concurrencyincoming Przygotujmy też katalogi, w których przechowywane będą logi qmaila. Logi tworzone będą za pomocą wchodzącego w skład daemontools narzędzia multilog (patrz Ramka). # mkdir -p /var/log/qmail/smtpd # mkdir /var/log/qmail/pop3d # chown -R qmaill /var/log/qmail Następnie przygotujmy zasady w oparciu o które tcpserver będzie przyjmował połączenia do serwera SMTP. Poniższe zasady zakładają, że wszystkie połączenia z są przyjmowane i użytkownik z tego zakresu IP ma prawo przesyłać pocztę na zewnątrz serwera bez konieczności autoryzacji SMTP-AUTH (ustawiona zmienna otoczenia RELAYCLIENT). Wszystkie pozostałe połączenia z rozwiązywalnych adresów również są przyjmowane, jednak do przesyłania poczty poza serwer użytkownik musi się autoryzować (brak RELAYCLIENT); następuje też weryfikacja HELO /EHLO (ustawiona zmienna HELODNSCHECK) oraz MAIL FROM: (ustawiona zmienna MFDNSCHECK). Połączenia z nierozwiązywalnych adresów IP nie będą przyjmowane. Jak widać, za pomocą ustawień tcpservera możemy w pełni kontrolować, które adresy IP są zaufane, a które nie. 15

16 # cat >/etc/tcp.smtp <<EOF > 127.:allow,RELAYCLIENT="" > =:allow,mfdnscheck="",helodnscheck="" > :deny > EOF Jeśli nie chcemy stosować kontroli rozwiązywalności IP oraz poprawności HELO /EHLO i MAIL FROM:, wystarczy zastąpić dwie ostatnie linie tcp.smtp następującą: :allow Jeśli nie chcemy korzystać z serwerów DNSBL wystarczy, by linia ta zawierała: :allow,rblsmtpd="" Po zmianie ustawień należy przekompilować plik tcp.smtp zawierający ustawienia dla tcpservera tcpserver korzysta bowiem z plików w formacie cdb. Do rekompilacji służy opcja cdb skryptu qmailctl. # qmailctl cdb multilog Program multilog wchodzący w skład daemontools odczytuje sekwencję linii ze standardowego wejścia i rozdziela je do logów według określonych zasad. Rotuje on logi w oparciu o ich wielkość, a nie czas (jak powszechnie używany logrotate), dzięki czemu logi zajmują zawsze tyle samo miejsca. Czas w logach zapisywany jest w formacie TAI64 (międzynarodowy format czasu atomowego Temps Atomique International więcej informacji: W pakiecie daemontools jest narzędzie do konwersji tego formatu na standardowy (tai64nlocal). multilog uruchamiamy w następujący sposób: multilog <skrypt> gdzie <skrypt> to ciąg argumentów, z których każdy określa jedno zadanie do wykonania. Argumenty są przetwarzane według podanej kolejności. Podstawowe działania to: -<wzorzec> ignoruje linie, które pasują do wzorca (wzorzec budujemy podobnie, jak wzorce plikowe, oznaczając znakiem * dowolny ciąg znaków), +<wzorzec> dokłada do określonego logu linie, które pasują do wzorca, t dopisuje aktualny czas w formacie TAI64 przed każdą linią (t musi być podane jako pierwsze działanie), <katalog> zapisuje wybrane linie do określonego katalogu (nazwa katalogu musi się rozpoczynać znakiem. lub /), s<wielkość> określa wielkość każdego pliku logu (domyślnie: bajtów), n<liczba> określa liczbę plików logów (domyślnie: 10). Przykład: multilog \ t s n50 /var/log/qmail/smtpd \ t s9999 n5 -* +* rblsmtpd: * /var/log/qmail/rblsmtpd Obrona Zastąpmy teraz standardową aplikację sendmail (służącą do wysyłania poczty z linii komend) jej odpowiednikiem działającym z qmailem. # mv /usr/lib/sendmail \ /usr/lib/sendmail.old # mv /usr/sbin/sendmail \ /usr/sbin/sendmail.old # chmod 0 /usr/lib/sendmail.old # chmod 0 /usr/sbin/sendmail.old # ln -s /var/qmail/bin/sendmail \ /usr/lib # ln -s /var/qmail/bin/sendmail \ /usr/sbin Przed samym uruchomieniem serwera powinniśmy jeszcze stworzyć obowiązkowe aliasy pocztowe: postmaster oraz abuse, a także przydatny (ale nieobowiązkowy): root (qmail nie zezwala na dostarczanie poczty do katalogu superużytkownika, dlatego root musi być aliasem do nieuprzywilejowanego konta). Zarządzanie aliasami w qmailu jest bardzo proste. Wystarczy, że Takie wywołanie multilogu (w skrypcie /service/qmail-smtpd/log/run) spowoduje, że: do katalogu /var/log/qmail/smtpd będą zapisywane wszystkie (poprzedzone zapisem czasu w formacie TAI64) linie; plików logu będzie maksimum 50, a każdy z nich zajmie nie więcej niż bajtów, do katalogu /var/log/qmail/rblsmtpd będą zapisywane wszystkie (poprzedzone zapisem czasu w formacie TAI64) linie zawierające * rblsmtpd: *; plików logu będzie maksimum 5, a każdy z nich zajmie nie więcej, niż 9999 bajtów. Aktualny log zawsze znajduje się w pliku current. Starsze pliki mają nazwy odpowiadające czasowi zakończenia logu w formacie TAI64. Końcówka nazwy pliku może być dwojaka:.s: plik został w całości zapisany na dysku,.u: plik został stworzony po awarii systemu może być niekompletny. Więcej informacji na temat multilogu można znaleźć pod adresem: daemontools/multilog.html. w /var/qmail/alias stworzymy plik o nazwie.qmail-nazwaaliasu, a zawartością tego pliku będzie nazwa konta lokalnego (lub adres, na który należy przekazywać pocztę). Uwaga: warto wiedzieć, iż w przypadku aliasów zawierających kropkę nazwa pliku musi w tym miejscu zawierać dwukropek (czyli dla aliasu j.doe musimy stworzyć plik.qmail-j:doe). # echo admin \ >/var/qmail/alias/.qmail-root # echo admin \ >/var/qmail/alias/.qmail-postmaster # echo admin \ >/var/qmail/alias/.qmail-abuse # chmod 644 \ /var/qmail/alias/.qmail-root # chmod 644 \ /var/qmail/alias/.qmail-postmaster 16

17 Ochrona przed spamem na serwerze # chmod 644 \ /var/qmail/alias/.qmail-abuse Listing 5. Stan działania procesów qmaila Utwórzmy też strukturę Maildir dla przykładowego użytkownika. Warto później utworzyć taką strukturę w /etc/skel, by była wykorzystywana przy dodawaniu nowych użytkowników do systemu. # maildirmake /home/admin/maildir # chown -R admin:users \ /home/admin/maildir # chmod -R 700 /home/admin/maildir Przyszedł czas na uruchomienie qmaila. Zanim jednak to zrobimy, upewnijmy się, że nasz system nie ma już daemona SMTP (możemy to zrobić np. za pomocą komendy netstat lub telnet localhost 25). Jeśli ma: należy go wyłączyć (np. w /etc/rcx.d lub w plikach konfiguracyjnych inetd lub xinetd w zależności od dystrybucji). Następnie uruchamiamy qmaila, tworząc dowiązania symboliczne do skryptów uruchomieniowych w katalogu /service (tak należy stosować daemontools nadzór uruchamiamy tworząc dowiązania symboliczne w /service a przerywamy kasując te dowiązania; nie należy tworzyć plików bezpośrednio w katalogu /service). # ln -s \ /var/qmail/supervise/qmail-send \ /service # ln -s \ /var/qmail/supervise/qmail-smtpd \ /service # ln -s \ /var/qmail/supervise/qmail-pop3d \ /service Po kilku sekundach możemy sprawdzić stan działania procesów qmaila: # qmailctl stat Powinniśmy zobaczyć wynik zbliżony do przedstawionego na Listingu 5. Jeśli którykolwiek z nadzorowanych przez daemontools daemonów będzie wciąż wskazywał, że działa zaledwie 0 lub 1 sekundę, oznacza /service/qmail-send: up (pid 16423) 3 seconds /service/qmail-send/log: up (pod 16424) 3 seconds /service/qmail-smtpd: up (pid 16428) 3 seconds /service/qmail-smtpd/log: up (pod 16430) 3 seconds /service/qmail-pop3d: up (pid 16432) 3 seconds /service/qmail-pop3d/log: up (pod 16434) 3 seconds messages in queue: 0 messages in queue but not yet preprocessed: 0 to, że jest non stop restartowany, ze względu na błąd. Najczęściej popełniane błędy to: nie działają qmail-send/log, qmail-smtpd/log lub qmail-pop3d/log: brak katalogów logów lub nieprawidłowy użytkownik/prawa dostępu do katalogów logów (właścicielem powinien być qmaill); warto też sprawdzić czy nie popełniliśmy błędu w skryptach /service/qmail-*/log/run. nie działa qmail-smtpd: warto obejrzeć log /var/log/qmail/ smtpd/current najczęściej problem powoduje inny daemon SMTP, którego nie wyłączyliśmy przed uruchomieniem qmaila. nie działa qmail-send: warto obejrzeć skrypt /var/qmail/rc. Możemy spróbować wyłączyć qmaila (# qmailctl stop) i uruchomić skrypt samodzielnie zobaczymy wtedy ewentualne komunikaty o błędach składniowych, które mogły nie zostać zalogowane w /var/log/qmail/ current. Logi qmail-send i qmail-smtpd możemy przeglądać wywołując: # qmailctl logs Do dostarczania poczty do skrzynek qmail nie potrzebuje żadnego dodatkowego narzędzia. Jeśli jednak stosujemy o wiele efektywniejszy od tradycyjnych Mailboksów format Maildir, narzędzia, którymi filtrujemy pocztę, muszą umieć umieścić list w strukturze Maildir. Niestety, nie każde narzędzie to potrafi, tak więc warto zastosować program maildrop, który o to zadba. # cd /usr/src # tar -xjf maildrop tar.bz2 # cd maildrop #./configure # make # make install-strip # make install-man W tej chwili mamy w pełni działający serwer SMTP z opcjonalną ochroną na poziomie MTA (DNSBL, weryfikacja HELO /EHLO oraz MAIL FROM:). Proces instalacji można w tym momencie zakończyć, jeśli nie chcemy stosować np. filtrów bayesowskich lub challenge-response. Ochronę na poziomie MDA możemy potraktować jako opcjonalną. Instalacja i konfiguracja filtra bayesowskiego Jako narzędzie do filtrowania bayesowskiego przychodzącej poczty zastosujemy Bogofilter. Jego instalacja nie powinna sprawić problemów. # cd /usr/src # tar -xjf bogofilter tar.bz2 # cd bogofilter #./configure # make # make install Konfigurację Bogofiltra musimy przeprowadzać z poziomu konta użytkownika, dla którego zamierzamy 17

18 Obrona zastosować to narzędzie, tu: admin. Najpierw nakarmimy Bogofiltra spamem i hamem. Na CD zamieściliśmy przykładową bazę spamu (z W przypadku hamu musimy przygotować własną przykładową paczkę w formacie Mailbox. Następnie uczymy filtr. $ gunzip spam-example.gz $ cat spam-example bogofilter -Ns $ cat nasz-ham bogofilter -Sn Opcja -s oznacza, że wszystkie listy zawarte w paczce powinny być traktowane jako spam, zaś -N że nie są hamem. Podobnie w przypadku opcji -S (niespam) i -n (ham). Opcje -S i - N nie są w tym przypadku konieczne (ale nie zaszkodzą), ponieważ służą do odwołania wcześniejszej klasyfikacji (jeśli wcześniej nakarmiliśmy filtr listem, który oznaczyliśmy za pomocą opcji -s jako spam, możemy cofnąć tę decyzję karmiąc jeszcze raz tym samym listem z opcją -S). Teraz przygotujemy pliki konfuracyjne qmaila i maildropa tak, by poczta była automatycznie filtrowana i by użytkownik miał możliwość samodzielnego douczania fitra. Najpierw ustalamy, iż maildrop ma zawsze dostarczać pocztę do struktury Maildir. $ cat >.mailfilter <<EOF > to "\$HOME/Maildir/" > EOF $ chmod 600.mailfilter Następnie ustalamy, iż qmail ma dostarczać pocztę do maildropa po wcześniejszym przefiltrowaniu jej za pomocą Bogofiltra. Opcja -p nakazuje Bogofiltrowi dodawać tag X-Bogosity do nagłówków przefiltrowanej poczty, a następnie przekazywać list na standardowe wyjście; opcja -e by zawsze zwracał kod wyjścia 0; opcja -u by uczył się na podstawie własnych decyzji (jeśli zdecyduje, że list jest spamem lub hamem, uczy się na tej podstawie i następne listy klasyfikuje jeszcze skuteczniej ewentualne błędy możemy odwołać za pomocą wymienionych wcześniej opcji -S lub -N). $ cat >.qmail <<EOF > /usr/local/bin/bogofilter -u -e -p preline -f /usr/local/bin/maildrop > EOF Teraz przygotujemy trzy aliasy dla użytkownika admin. qmail umożliwia tworzenie aliasów także samemu użytkownikowi niekoniecznie w katalogu /var/qmail/alias. Aliasy te rozszerzają identyfikator użytkownika. Tak więc plik.qmail-test w katalogu /home/admin to dyrektywy dla aliasu admin-test. Alias specjalny -default przechwytuje pozostałe listy do admin-*. Aliasy admin-spam oraz adminham służą do nauczania filtru. Wysyłając na te aliasy otrzymywane przez nas listy (za pomocą opcji redirect/ przekieruj lub bounce/odbij w programie pocztowym uwaga: nie mylić z opcją forward/przekaż dalej) możemy dalej uczyć Bogofiltra lub poprawiać jego błędy (jeśli list zostanie źle sklasyfikowany w przeciwnym wypadku Bogofilter będzie robił coraz więcej pomyłek). $ cat >.qmail-spam <<EOF > /usr/local/bin/bogofilter -Ns > EOF $ cat >.qmail-ham <<EOF > /usr/local/bin/bogofilter -Sn > EOF $ ln -s.qmail.qmail-default Listing 6. Instalacja TMDA # cd /usr/src # tar -xzf tmda tar.gz # mv tmda /usr/local/tmda # cd /usr/local/tmda #./compileall # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-address /usr/local/bin W tej chwili mamy już system ochrony antyspamowej na poziomie MDA. Listy rozpoznane jako spam są tagowane i użytkownik może sam zdecydować, co z nimi robić kasować, przerzucać do innego katalogu itp. Na tym etapie również możemy zakończyć proces instalacji, traktując system challenge-response jako rozwiązanie opcjonalne. Możemy również samodzielnie zainstalować program SpamAssassin i korzystać z niego tak samo, jak z Bogofiltra. SpamAssassin umożliwi stosowanie zarówno analizy heurystycznej, jak i bayesowskiej, a także sieci antyspamowych i DNSBL. Jest jednak, w przeciwieństwie do Bogofiltra, bardzo zasobożerny. Instalacja i konfiguracja systemu challenge-response TMDA jest napisany w Pythonie. Do jego zastosowania potrzebujemy Pythona w wersji co najmniej 2.1 (sugerowana: 2.3). Interpreter jest dostępny w większości najnowszych dystrybucji Linuksa; jeśli jednak stosujemy starszą dystrybucję, być może będziemy musieli go doinstalować lub zaktualizować. Instalacja TMDA polega na rozpakowaniu skryptów do wybranego katalogu (przykładowo: /usr/local/ tmda) i skompilowaniu (patrz Listing 6). Następnie tworzymy symboliczne dowiązania do plików binar- # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-check-address /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-filter /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-inject /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-keygen /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-ofmipd /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-pending /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-rfilter /usr/local/bin # ln -s /usr/local/tmda/bin/tmda-sendmail /usr/local/bin 18

19 Ochrona przed spamem na serwerze nych (nie wolno ich przenosić poza drzewo TMDA). Następnie, dla ułatwienia, skorzystajmy z gotowej konfiguracji TMDA. $ cd /usr/src $ cp tmda-config.tar.gz ~ $ tar xzf tmda-config.tar.gz Teraz musimy wygenerować klucz na podstawie którego TMDA będzie tworzyło tymczasowe adresy dla potwierdzeń. W tym celu wywołujemy polecenie: $ tmda-keygen W Sieci qmail Wygenerowany klucz kopiujemy do pliku ~/.tmda/crypt_key i zmieniamy prawa dostępu do pliku tak, by odczytać mógł go jedynie użytkownik: $ chmod 600.tmda/crypt_key Następnie musimy przejrzeć plik konfiguracyjny ~/.tmda/config i wprowadzić w nim niezbędne zmiany: prawidłową nazwę użytkownika, hasło, FQDN naszego serwera, adres serwera SMTP itp. Dokładny opis zmiennych konfiguracyjnych stosowanych przez TMDA znajdziemy na najbardziej rozbudowany opis instalacji i konfiguracji qmaila szybki start z qmailem jak zwalczać spam za pomocą qmaila biblioteka informacji nt. qmaila strona domowa Prof. Dana J. Bernsteina autora qmaila, daemontools, ucspi-tcp, checkpassword. Szare listy strona poświęcona technice szarych list SPAMCONTROL strona domowa SPAMCONTROL DNSBL największa lista serwerów DNSBL wraz z opisami porównanie DNSBL Bogofilter i techniki filtrów bayesowskich strona domowa Bogofiltra informacje jak dostroić Bogofiltra by był jak najbardziej skuteczny artykuł Paula Grahama, który zapoczątkował rozwój filtrów bayesowskich TMDA i systemy challenge-response strona domowa TMDA biblioteka informacji nt. systemów challenge-response jak dobrze zaimplementować filtr challenge-response Przykładowa konfiguracja zakłada co następuje: każdy list, w którego nagłówkach znajduje się X-Bogosity: Yes (wstawione przez Bogofiltra) jest odrzucany jako spam. każdy list z adresu, który nie znajduje się na whiteliście (liście użytkowników lub domen, które zawsze mogą wysyłać do nas pocztę), musi być potwierdzony Zasady możemy oczywiście dopasować do własnych potrzeb modyfikując ~/.tmda/config oraz ~/.tmda/filters/incoming na podstawie dokumentacji. Możemy na przykład zdecydować, że wszystkie listy nieoznaczone przez Bogofiltra jako spam są przyjmowane bez potwierdzenia, a te wskazane przez Bogofiltra jako spam wymagają potwierdzenia. W takim wypadku wystarczy zmienić ostatnią linię w ~/.tmda/filters/incoming na: headers 'X-Bogosity: Yes' confirm i zmodyfikować ~/.tmda/config tak, by zawierał ACTION _ INCOMING = "ok". Na koniec modyfikujemy konfigurację MDA tak, by listy były filtrowane zarówno przez Bogofiltra jak i TMDA. $ cat >.qmail <<EOF > /usr/local/bin/bogofilter -u -e -p preline -f /usr/local/bin/tmda-filter > /usr/local/bin/bogofilter -u -e -p preline -f /usr/local/bin/maildrop > EOF Osiołkowi w żłoby dano Sposobów na walkę ze spamem jest, jak widać wiele. Miejmy jednak nadzieję, że z czasem prawo i stosowane dotychczas metody na tyle zniechęcą spamerów do zaprzestania działalności, by nie była konieczna implementacja coraz to nowych narzędzi. Dotychczasowe trendy wskazują jednak, że nadzieje są złudne i do życia ze spamem po prostu będziemy musieli się przyzwyczaić. 19

Qmail radość listonosza. Autorzy: Bartosz Krupowski, Marcin Landoch IVFDS

Qmail radość listonosza. Autorzy: Bartosz Krupowski, Marcin Landoch IVFDS Qmail radość listonosza Autorzy: Bartosz Krupowski, Marcin Landoch IVFDS 1 STRESZCZENIE Artykuł jest przedstawieniem podstawowej konfiguracji jednego z najpopularniejszych agentów MTA (Mail Transfer Agent)

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo poczty elektronicznej

Bezpieczeństwo poczty elektronicznej Bezpieczeństwo poczty elektronicznej Mariusz Goch Politechnika Warszawska Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych 1 Plan prezentacji Bezpieczeństwo transportu wiadomości Problemy serwera pocztowego

Bardziej szczegółowo

Skrócony podręcznik dla partnerów

Skrócony podręcznik dla partnerów Skrócony podręcznik dla partnerów Zapraszamy Dziękujemy za wybranie usługi GFI MAX MailProtection (dawniej Katharion ). Firma GFI będąca liderem walki ze spamem dokłada wszelkich starań, aby zapewnić użytkownikom

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji funkcji skanowania

Instrukcja konfiguracji funkcji skanowania Instrukcja konfiguracji funkcji skanowania WorkCentre M123/M128 WorkCentre Pro 123/128 701P42171_PL 2004. Wszystkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie bez zezwolenia przedstawionych materiałów i informacji

Bardziej szczegółowo

Pomoc dla http://host.nask.pl/ 31.12.2012 r.

Pomoc dla http://host.nask.pl/ 31.12.2012 r. Pomoc dla http://host.nask.pl/ 31.12.2012 r. Spis treści Kontakt... 2 Logowanie do konta pocztowego przez WWW... 3 Logowanie do panelu administracyjnego... 4 Konfiguracja klienta pocztowego... 7 Umieszczanie

Bardziej szczegółowo

Jak wysyłany jest spam? Tomasz Nidecki

Jak wysyłany jest spam? Tomasz Nidecki Jak wysyłany jest spam? Tomasz Nidecki Artykuł opublikowany w numerze 2/2004 magazynu Hakin9 Wszelkie prawa zastrzeżone. Bezpłatne kopiowanie i rozpowszechnianie artykułu dozwolone pod warunkiem zachowania

Bardziej szczegółowo

Ochrona poczty elektronicznej przed spamem. Olga Kobylańska praca dyplomowa magisterska opiekun pracy: prof. nzw.. dr hab.

Ochrona poczty elektronicznej przed spamem. Olga Kobylańska praca dyplomowa magisterska opiekun pracy: prof. nzw.. dr hab. Ochrona poczty elektronicznej przed spamem praca dyplomowa magisterska opiekun pracy: prof. nzw.. dr hab. Zbigniew Kotulski Plan prezentacji Cel pracy Sposoby ochrony poczty elektronicznej przed spamem

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja programu pocztowego dla kont w domenie spcsk.pl

Konfiguracja programu pocztowego dla kont w domenie spcsk.pl dla kont w domenie spcsk.pl 24 lutego 2012 Spis treści 1 Informacje ogólne 1 2 Konfiguracja programu Mozilla Thunderbird 2 3 Konfiguracja innych klientów poczty 10 4 Pytania i odpowiedzi 10 1 Informacje

Bardziej szczegółowo

SMTP co to takiego? SMTP Simple Mail Transfer Protocol (Protokół Prostego Przesyłania Poczty) RFC 2821

SMTP co to takiego? SMTP Simple Mail Transfer Protocol (Protokół Prostego Przesyłania Poczty) RFC 2821 SMTP co to takiego? SMTP Simple Mail Transfer Protocol (Protokół Prostego Przesyłania Poczty) RFC 2821 Protokół niezawodnego przesyłania wiadomości tekstowych (e-mail) za pomocą prostych komend tekstowych.

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Sieciowa instalacja Sekafi 3 SQL

Sieciowa instalacja Sekafi 3 SQL Sieciowa instalacja Sekafi 3 SQL Niniejsza instrukcja opisuje instalację Sekafi 3 SQL w wersji sieciowej, z zewnętrznym serwerem bazy danych. Jeśli wymagana jest praca jednostanowiskowa, należy postępować

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja programu MS Outlook 2007 dla poczty w hostingu Sprint Data Center

Konfiguracja programu MS Outlook 2007 dla poczty w hostingu Sprint Data Center Konfiguracja programu MS Outlook 2007 dla poczty w hostingu Sprint Data Center Spis treści Konfiguracja Microsoft Outlook 2007... 3 Konfiguracja dla POP3... 7 Konfiguracja dla IMAP... 11 Sprawdzenie poprawności

Bardziej szczegółowo

Serwer poczty Postfix. Marcin Bieńkowski. Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski

Serwer poczty Postfix. Marcin Bieńkowski. Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski komputerowa Serwer poczty Postfix Marcin Bieńkowski Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski komputerowa () Serwer poczty Postfix 1 / 15 Serwery poczty Wprowadzenie Serwer SMTP: przyjmuje pocztę (port

Bardziej szczegółowo

instrukcja INSTALACJI www.piersa.pl APi_proxy

instrukcja INSTALACJI www.piersa.pl APi_proxy instrukcja INSTALACJI 1 1. Instalacja Proces instalacji jest prosty wgrywamy pliki na serwer nadajemy prawa chmod 777 lub 755 dla katalogu w którym znajduje się aplikacja przeważnie będzie to katalog public_html

Bardziej szczegółowo

Przykładowa konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express z wykorzystaniem MKS 2k7 (MS Windows 2000 Proessional)

Przykładowa konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express z wykorzystaniem MKS 2k7 (MS Windows 2000 Proessional) Przykładowa konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express z wykorzystaniem MKS 2k7 (MS Windows 2000 Proessional) KROK NR 1: Uruchamiamy program Outlook Express. Jesteśmy proszeni o nazwę tożsamości.

Bardziej szczegółowo

Skanowanie podsieci oraz wykrywanie terminali ABA-X3

Skanowanie podsieci oraz wykrywanie terminali ABA-X3 Skanowanie podsieci oraz wykrywanie terminali ABA-X3 Terminale ABA-X3 od dostarczane od połowy listopada 2010 r. są wyposażane w oprogramowanie umożliwiające skanowanie podsieci w poszukiwaniu aktywnych

Bardziej szczegółowo

Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web

Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web (www.login.eramail.pl) INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Internetowy serwis Era mail dostępny przez komputer z podłączeniem do Internetu (aplikacja sieci Web)

Bardziej szczegółowo

Krótka instrukcja instalacji

Krótka instrukcja instalacji Krótka instrukcja instalacji Spis treści Krok 1 Pobieranie plików instalacyjnych Krok 2 Ekran powitalny Krok 3 Umowa licencyjna Krok 4 Wybór miejsca instalacji Krok 5 Informacje rejestracyjne Krok 6 Rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

UNIFON podręcznik użytkownika

UNIFON podręcznik użytkownika UNIFON podręcznik użytkownika Spis treści: Instrukcja obsługi programu Unifon...2 Instalacja aplikacji Unifon...3 Korzystanie z aplikacji Unifon...6 Test zakończony sukcesem...9 Test zakończony niepowodzeniem...14

Bardziej szczegółowo

Kaspersky Hosted Email Security

Kaspersky Hosted Email Security jest usługą zaprojektowaną w celu ochrony ruchu pocztowego przed wszelkimi zagrożeniami poczty elektronicznej (na przykład, wirusami, spamem, atakami hakerów oraz phishingiem) zanim zdołają one przedostać

Bardziej szczegółowo

IBM SPSS Statistics Wersja 22. Linux - Instrukcja instalacji (licencja autoryzowanego użytkownika)

IBM SPSS Statistics Wersja 22. Linux - Instrukcja instalacji (licencja autoryzowanego użytkownika) IBM SPSS Statistics Wersja 22 Linux - Instrukcja instalacji (licencja autoryzowanego użytkownika) Spis treści Instrukcja instalacji.......... 1 Wymagania systemowe........... 1 Kod autoryzacji.............

Bardziej szczegółowo

Jak zacząć korzystać w HostedExchange.pl ze swojej domeny np. @firma.pl

Jak zacząć korzystać w HostedExchange.pl ze swojej domeny np. @firma.pl str. 1 Jak zacząć korzystać w HostedExchange.pl ze swojej domeny np. @firma.pl W tym dokumencie znajdziesz: Krok 1 - Kup domenę u dowolnego dostawcy... 1 Krok 2 - Dodaj domenę do panelu zarządzania HostedExchange.pl...

Bardziej szczegółowo

ActiveXperts SMS Messaging Server

ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server to oprogramowanie typu framework dedykowane wysyłaniu, odbieraniu oraz przetwarzaniu wiadomości SMS i e-mail, a także tworzeniu własnych

Bardziej szczegółowo

Instrukcje instalacji pakietu IBM SPSS Data Access Pack dla systemu Windows

Instrukcje instalacji pakietu IBM SPSS Data Access Pack dla systemu Windows Instrukcje instalacji pakietu IBM SPSS Data Access Pack dla systemu Windows Spis treści Rozdział 1. Przegląd......... 1 Wstęp................. 1 Wdrażanie technologii Data Access........ 1 Źródła danych

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Wdrożenie usługi poczty elektronicznej opartej na aplikacji Postfix dla średniego przedsiębiorstwa ze szczególnym uwzględnieniem aspektów wysokiej dostępności Autor:

Bardziej szczegółowo

Usługi sieciowe systemu Linux

Usługi sieciowe systemu Linux Usługi sieciowe systemu Linux 1. Serwer WWW Najpopularniejszym serwerem WWW jest Apache, dostępny dla wielu platform i rozprowadzany w pakietach httpd. Serwer Apache bardzo często jest wykorzystywany do

Bardziej szczegółowo

Elektroniczna Skrzynka Podawcza

Elektroniczna Skrzynka Podawcza Elektroniczna Skrzynka Podawcza Instrukcja dla administratora Wersja 1.6.0 Przewodnik przeznaczony jest dla użytkowników, którzy administrują kontem urzędu w systemie Elektronicznej Skrzynki Podawczej.

Bardziej szczegółowo

9. System wykrywania i blokowania włamań ASQ (IPS)

9. System wykrywania i blokowania włamań ASQ (IPS) 9. System wykrywania i blokowania włamań ASQ (IPS) System Intrusion Prevention w urządzeniach NETASQ wykorzystuje unikalną, stworzoną w laboratoriach firmy NETASQ technologię wykrywania i blokowania ataków

Bardziej szczegółowo

Zakładanie konta e-mail

Zakładanie konta e-mail Zakładanie konta e-mail Jeśli chcesz posiadać własne konto e-mail i mieć możliwość wysyłania i odbierania poczty powinieneś skorzystać z oferty firmy świadczącej takie usługi 1. W celu założenia konta

Bardziej szczegółowo

I. Informacje ogólne. Jednym z takich systemów jest Mambo.

I. Informacje ogólne. Jednym z takich systemów jest Mambo. MAMBO (CMS) I. Informacje ogólne CMS, Content Management System ("system zarządzania treścią") jest to jedna lub zestaw aplikacji internetowych pozwalających na łatwe utworzenie oraz późniejszą aktualizację

Bardziej szczegółowo

e-audytor v.3.x INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA SYSTEMU

e-audytor v.3.x INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA SYSTEMU Wprowadzenie 1 e-audytor v.3.x INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA SYSTEMU W celu wyłączenia automatycznego QuickStartu należy z poziomu econsole w menu: Narzędzia > Konfiguracja > e-console w Konfiguracji

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne SQL Server

Problemy techniczne SQL Server Problemy techniczne SQL Server Co zrobić, jeśli program Optivum nie łączy się poprzez sieć lokalną z serwerem SQL? Programy Optivum, które korzystają z bazy danych umieszczonej na serwerze SQL, mogą być

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH

INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH Wstęp Warunkiem uczestnictwa w wykładzie zdalnym jest zainstalowanie na komputerze ucznia uczestnika

Bardziej szczegółowo

IBM SPSS Statistics - Essentials for R: Instrukcje instalacji dla Linux

IBM SPSS Statistics - Essentials for R: Instrukcje instalacji dla Linux IBM SPSS Statistics - ssentials for R: Instrukcje instalacji dla Linux Przedstawione poniżej instrukcje dotyczą instalowania IBM SPSS Statistics - ssentials for R w systemach operacyjnych Linux. Przegląd

Bardziej szczegółowo

Poniżej znajduje się instrukcja konfiguracji najpopularniejszych programów do obsługi poczty.

Poniżej znajduje się instrukcja konfiguracji najpopularniejszych programów do obsługi poczty. Uwagi ogólne System pocztowy NetMail wspiera protokoły pocztowe IMAP oraz SMTP (protokół POP3 został wyłączony). Umożliwia to współpracę z programami pocztowymi takimi jak Outlook Express, Mozilla Thunderbird

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja programu pocztowego Mozilla Thunderbird do pracy w sieci NEO.pl

Konfiguracja programu pocztowego Mozilla Thunderbird do pracy w sieci NEO.pl Konfiguracja programu pocztowego Mozilla Thunderbird do pracy w sieci NEO.pl neo.pl ogólnopolski dostawca usług internetowych ul. Gen. Dąbrowskiego 38-40, 70-100 Szczecin tel. (091) 4244222, fax: (091)

Bardziej szczegółowo

Najczęściej występujące problemy z instalacją i konfiguracją i ich rozwiązania.

Najczęściej występujące problemy z instalacją i konfiguracją i ich rozwiązania. Najczęściej występujące problemy z instalacją i konfiguracją i ich rozwiązania. Q. Jak uruchomić instalator? A. Trzeba nadać instalatorowi atrybut 'wykonywalny'. Można to zrobić wydając polecenie `chmod

Bardziej szczegółowo

IIIIIIIIIIIIIIIMMIMMIII

IIIIIIIIIIIIIIIMMIMMIII IIIIIIIIIIIIIIIMMIMMIII O programie Program Itelix itender Manager przeznaczony jest do zarządzania zapytaniami ofertowymi przesyłanymi za pomocą poczty elektronicznej przez firmy korzystające z systemu

Bardziej szczegółowo

e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ

e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ www.e-awizo.pl BrainSoft sp. z o. o. ul. Bolesława Chrobrego 14/2 65-052 Zielona Góra tel.68 455 77 44 fax 68 455 77 40 e-mail: biuro@brainsoft.pl

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE WINDOWS Z NETCRUNCHEM 7 P A G E 1

MONITOROWANIE WINDOWS Z NETCRUNCHEM 7 P A G E 1 MONITOROWANIE WINDOWS Z NETCRUNCHEM 7 P A G E 1 NetCrunch 7 monitoruje systemy MS Windows bez instalowania dodatkowych agentów. Jednakże, ze względu na zaostrzone zasady bezpieczeństwa, zdalne monitorowanie

Bardziej szczegółowo

VinCent Administrator

VinCent Administrator VinCent Administrator Moduł Zarządzania podatnikami Krótka instrukcja obsługi ver. 1.01 Zielona Góra, grudzień 2005 1. Przeznaczenie programu Program VinCent Administrator przeznaczony jest dla administratorów

Bardziej szczegółowo

Na podstawie: Kirch O., Dawson T. 2000: LINUX podręcznik administratora sieci. Wydawnictwo RM, Warszawa. FILTROWANIE IP

Na podstawie: Kirch O., Dawson T. 2000: LINUX podręcznik administratora sieci. Wydawnictwo RM, Warszawa. FILTROWANIE IP FILTROWANIE IP mechanizm decydujący, które typy datagramów IP mają być odebrane, które odrzucone. Odrzucenie oznacza usunięcie, zignorowanie datagramów, tak jakby nie zostały w ogóle odebrane. funkcja

Bardziej szczegółowo

Nieustanny rozwój. Tomasz Leśniewski tomasz.lesniewski@netart.pl

Nieustanny rozwój. Tomasz Leśniewski tomasz.lesniewski@netart.pl Nieustanny rozwój Tomasz Leśniewski tomasz.lesniewski@netart.pl Poczta w chmurze? Czy nazwa.pl ma pocztę w chmurze? Biorąc pod uwagę poniższe kryteria, tak: Dla końcowego użytkownika dostępna jest pełnowartościowa

Bardziej szczegółowo

Instrukcja aktywacji tokena w usłudze BPTP

Instrukcja aktywacji tokena w usłudze BPTP Instrukcja aktywacji tokena w usłudze BPTP Użytkownicy usługi BPTP, którzy otrzymali przesyłki pocztowe zawierające token USB wraz z listem informującym o potrzebie aktywacji urządzenia powinni wykonać

Bardziej szczegółowo

38002301 2004-10-08 01SYSTEM 3.80.023 Artur Maliszewski

38002301 2004-10-08 01SYSTEM 3.80.023 Artur Maliszewski nazwa dokumentu 38002301 data 2004-10-08 dotyczy 01SYSTEM wersja 3.80.023 autor Artur Maliszewski skrócony opis Program został wyposażony w możliwość wysyłania wiadomości e-mail, przy czym nie chodzi o

Bardziej szczegółowo

13. Konfiguracja proxy http, smtp, pop3, ftp, ssl

13. Konfiguracja proxy http, smtp, pop3, ftp, ssl 13. Konfiguracja proxy http, smtp, pop3, ftp, ssl Każdy z mechanizmów proxy w urządzeniach NETASQ może działać w sposób transparentny dla użytkownika, tzn. nie wymagać konfiguracji przeglądarki czy innego

Bardziej szczegółowo

Mediatel 4B Sp. z o.o., ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r. 7A, 02-366 Warszawa, www.mediatel.pl

Mediatel 4B Sp. z o.o., ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r. 7A, 02-366 Warszawa, www.mediatel.pl W instrukcji znajdują się informacje dotyczące zakresu działania usługi efax oraz kilka wskazówek umożliwiających sprawne wykorzystywanie usługi wirtualnych faksów w codziennej pracy. Wysyłanie i odczytywanie

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja konfiguracji skanowania iwysyłania wiadomości e-mail

Skrócona instrukcja konfiguracji skanowania iwysyłania wiadomości e-mail Xerox WorkCentre M118i Skrócona instrukcja konfiguracji skanowania iwysyłania wiadomości e-mail 701P42708 Ta instrukcja zawiera instrukcje niezbędne do konfiguracji funkcji skanowania i wysyłania wiadomości

Bardziej szczegółowo

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji Program Płatnik 10.01.001 Instrukcja instalacji S P I S T R E Ś C I 1. Wymagania sprzętowe programu Płatnik... 3 2. Wymagania systemowe programu... 3 3. Instalacja programu - bez serwera SQL... 4 4. Instalacja

Bardziej szczegółowo

POCZTA ELEKTRONICZNA. Patrycjusz Różański

POCZTA ELEKTRONICZNA. Patrycjusz Różański POCZTA ELEKTRONICZNA Patrycjusz Różański Definicja Poczta elektroniczna (ang. electronic mail, e-mail, czyt. imejl ) służy do przesyłania informacji (listów, zdjęć, prezentacji) w postaci elektronicznej

Bardziej szczegółowo

PROTOKOŁY OBSŁUGI POCZTY ELEKTRONICZNEJ

PROTOKOŁY OBSŁUGI POCZTY ELEKTRONICZNEJ PROTOKOŁY OBSŁUGI POCZTY ELEKTRONICZNEJ Poczta elektroniczna służy do przesyłania komunikatów tekstowych, jak również dołączonych do nich informacji nietekstowych (obraz, dźwięk) pomiędzy użytkownikami

Bardziej szczegółowo

SERWERY WIRTUALNE Stabilność, szybkość i bezpieczeństwo danych...

SERWERY WIRTUALNE Stabilność, szybkość i bezpieczeństwo danych... SERWERY WIRTUALNE Stabilność, szybkość i bezpieczeństwo danych... Oferujemy Państwu profesjonalny hosting już od około 0,17 zł netto/dziennie. Jeśli korzystają Państwo z dużych drogich serwerów i nie chcą

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 / Wykład 4. Na podstawie CCNA Exploration Moduł 3 streszczenie Dr inż. Robert Banasiak

Wykład 3 / Wykład 4. Na podstawie CCNA Exploration Moduł 3 streszczenie Dr inż. Robert Banasiak Wykład 3 / Wykład 4 Na podstawie CCNA Exploration Moduł 3 streszczenie Dr inż. Robert Banasiak 1 Wprowadzenie do Modułu 3 CCNA-E Funkcje trzech wyższych warstw modelu OSI W jaki sposób ludzie wykorzystują

Bardziej szczegółowo

WINDOWS Instalacja serwera WWW na systemie Windows XP, 7, 8.

WINDOWS Instalacja serwera WWW na systemie Windows XP, 7, 8. WINDOWS Instalacja serwera WWW na systemie Windows XP, 7, 8. Gdy już posiadamy serwer i zainstalowany na nim system Windows XP, 7 lub 8 postawienie na nim serwera stron WWW jest bardzo proste. Wystarczy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Modułu Payu dla Moodle 2.x

Instrukcja obsługi Modułu Payu dla Moodle 2.x Instrukcja obsługi Modułu Payu dla Moodle 2.x Wersja z 10 lutego 2015r. Spis treści 1. Wymagania............................................ 1 2. Instalacja.............................................

Bardziej szczegółowo

Współpraca z platformą Emp@tia. dokumentacja techniczna

Współpraca z platformą Emp@tia. dokumentacja techniczna Współpraca z platformą Emp@tia dokumentacja techniczna INFO-R Spółka Jawna - 2013 43-430 Pogórze, ul. Baziowa 29, tel. (33) 479 93 29, (33) 479 93 89 fax (33) 853 04 06 e-mail: admin@ops.strefa.pl Strona1

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonania Firewall skrypt iptables

Zadania do wykonania Firewall skrypt iptables Firewall skrypt iptables 1 Zadania do wykonania Firewall skrypt iptables Nr 1 Jesteś administratorem sieci osiedlowej z 20 klientami. W sieci wykorzystujemy komputer, który pełni rolę routera, serwera

Bardziej szczegółowo

Metody ochrony przed spamem po przyjęciu listu przez serwer oraz nowatorskie rozwiązania

Metody ochrony przed spamem po przyjęciu listu przez serwer oraz nowatorskie rozwiązania Tomasz Andrzej Nidecki tomasz.nidecki@students.mimuw.edu.pl nr indeksu 136413 Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Metody ochrony przed spamem po przyjęciu listu przez serwer

Bardziej szczegółowo

BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21

BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21 BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21 BGK@24Biznes Dziękujemy Państwu za wybranie usługi bankowości elektronicznej Banku Gospodarstwa Krajowego BGK@24Biznes. Nasz system bankowości

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne wprowadzenie do programu pocztowego Microsoft Outlook 2007

Teoretyczne wprowadzenie do programu pocztowego Microsoft Outlook 2007 Teoretyczne wprowadzenie do programu pocztowego Microsoft Outlook 2007 Zawartość 1 WSTĘP 2 2 BUDOWA OKNA PROGRAMU MICROSOFT OUTLOOK 2007 3 3 USTAWIENIA WIDOKU EKRANU 3 4 KORZYSTANIE Z PROGRAMU MICROSOFT

Bardziej szczegółowo

Pobieranie komunikatów GIF

Pobieranie komunikatów GIF Spis treści Wstęp... 2 1. Ustawienia harmonogramu zadań... 3 1.1. Tryby pracy AswPlan... 3 2. System KS-EWD... 4 2.1. Instalacja KS-EWD... 5 3. Inauguracja OSOZ... 6 3.1. Zdefiniowanie zadania pobierania

Bardziej szczegółowo

- udostępnić anonimowym użytkownikowi Internetu pliki przez serwer FTP,

- udostępnić anonimowym użytkownikowi Internetu pliki przez serwer FTP, Str. 1 Ćwiczenie 7 vsftpd serwer FTP Cel ćwiczenia: Zapoznanie się z konfiguracją i zarządzaniem serwerem FTP. Przed przystąpieniem do ćwiczenia uczeń powinien: - poruszać się po systemie Linux, w trybie

Bardziej szczegółowo

ZASADY KORZYSTANIA Z PLIKÓW COOKIES ORAZ POLITYKA PRYWATNOŚCI W SERWISIE INTERNETOWYM PawłowskiSPORT.pl

ZASADY KORZYSTANIA Z PLIKÓW COOKIES ORAZ POLITYKA PRYWATNOŚCI W SERWISIE INTERNETOWYM PawłowskiSPORT.pl ZASADY KORZYSTANIA Z PLIKÓW COOKIES ORAZ POLITYKA PRYWATNOŚCI W SERWISIE INTERNETOWYM PawłowskiSPORT.pl Niniejsze zasady dotyczą wszystkich Użytkowników strony internetowej funkcjonującej w domenie http://www.pawlowskisport.pl,

Bardziej szczegółowo

TCP/IP. Warstwa aplikacji. mgr inż. Krzysztof Szałajko

TCP/IP. Warstwa aplikacji. mgr inż. Krzysztof Szałajko TCP/IP Warstwa aplikacji mgr inż. Krzysztof Szałajko Modele odniesienia 7 Aplikacji 6 Prezentacji 5 Sesji 4 Transportowa 3 Sieciowa 2 Łącza danych 1 Fizyczna Aplikacji Transportowa Internetowa Dostępu

Bardziej szczegółowo

Podręcznik instalacji Command WorkStation 5.6 z aplikacjami Fiery Extended Applications 4.2

Podręcznik instalacji Command WorkStation 5.6 z aplikacjami Fiery Extended Applications 4.2 Podręcznik instalacji Command WorkStation 5.6 z aplikacjami Fiery Extended Applications 4.2 Pakiet Fiery Extended Applications Package (FEA) w wersji 4.2 zawiera aplikacje Fiery służące do wykonywania

Bardziej szczegółowo

Instalacja aplikacji dostępowej KSOmniPharm dla KS-ZSA

Instalacja aplikacji dostępowej KSOmniPharm dla KS-ZSA Instalacja aplikacji dostępowej KSOmniPharm dla KS-ZSA 1 / 22 Table of contents Aplikacja dostępowa KS-OmniPharm... 3 1. Instalacja aplikacji dostępowej... 4 1.1 Problemy z aplikacją dostępową... 11 2.

Bardziej szczegółowo

- komputer (stacja robocza) ma być naprawiony i skonfigurowany w siedzibie firmy,

- komputer (stacja robocza) ma być naprawiony i skonfigurowany w siedzibie firmy, 1. Projekt realizacji prac prowadzących do zlokalizowania i usunięcia usterek systemu komputerowego, zgłoszonych do serwisu InfKomp przez właściciela firmy ROLMASZ, w zakresie: diagnozowania wstępnego,

Bardziej szczegółowo

Projektowanie bezpieczeństwa sieci i serwerów

Projektowanie bezpieczeństwa sieci i serwerów Projektowanie bezpieczeństwa sieci i serwerów Konfiguracja zabezpieczeń stacji roboczej 1. Strefy bezpieczeństwa przeglądarki Internet Explorer. W programie Internet Explorer można skonfigurować ustawienia

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian w programie Win Admin Replikator

Wykaz zmian w programie Win Admin Replikator Wykaz zmian w programie Win Admin Replikator Pierwsza wersja programu 1.0.0.0 powstała w czerwcu 2010. kod źródłowy programu zawiera ponad 6 900 wierszy. Modyfikacje/zmiany w wersji 1.0.4.0 (październik

Bardziej szczegółowo

Data modyfikacji: 2013-08-14

Data modyfikacji: 2013-08-14 Data modyfikacji: 2013-08-14 Co zawiera ten dokument: Ten dokument przedstawia, w jaki sposób zainstalować program Kancelaris PLUS 4 za pomocą standardowego instalatora na serwerze MySQL w wersji 5.0 i

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI APLIKACJI WEBSOFT SITE ANALYZER 2.7.1

INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI APLIKACJI WEBSOFT SITE ANALYZER 2.7.1 INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI APLIKACJI WEBSOFT SITE ANALYZER 2.7.1 Producent: Lukaszjarosinski.com Nazwa oprogramowania: Websoft Site Analyzer 2.7.1 Wersja finalna: 28.02.2013 Kontakt: lukaszjarosinski@gmail.com,

Bardziej szczegółowo

1 Moduł E-mail. 1.1 Konfigurowanie Modułu E-mail

1 Moduł E-mail. 1.1 Konfigurowanie Modułu E-mail 1 Moduł E-mail Moduł E-mail daje użytkownikowi Systemu możliwość wysyłania wiadomości e-mail poprzez istniejące konto SMTP. System Vision może używać go do wysyłania informacji o zdefiniowanych w jednostce

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja konta pocztowego w Thunderbird

Konfiguracja konta pocztowego w Thunderbird Konfiguracja konta pocztowego w Thunderbird Sygnity SA 2013 Wszystkie prawa zastrzeżone. Znaki firmowe oraz towarowe użyte w opracowaniu są prawną własnością ich właścicieli. Autor dokumentacji: Magdalena

Bardziej szczegółowo

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych Kancelaris krok po kroku System Kancelaris Zdalny dostęp do danych Data modyfikacji: 2008-07-10 Z czego składaj adają się systemy informatyczne? System Kancelaris składa się z dwóch części: danych oprogramowania,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3.4.3: Usługi i protokoły e-mail

Laboratorium 3.4.3: Usługi i protokoły e-mail Topologia sieci Tabela adresacji Urządzenie Interfejs Adres IP Maska podsieci Domyślna brama R1-ISP S0/0/0 10.10.10.6 255.255.255.252 Nie dotyczy Fa0/0 192.168.254.253 255.255.255.0 Nie dotyczy R2-Central

Bardziej szczegółowo

ABA-X3 PXES v. 1.5.0 Podręczna instrukcja administratora. FUNKCJE SIECIOWE Licencja FDL (bez prawa wprowadzania zmian)

ABA-X3 PXES v. 1.5.0 Podręczna instrukcja administratora. FUNKCJE SIECIOWE Licencja FDL (bez prawa wprowadzania zmian) Grupa Ustawienia Sieciowe umożliwia skonfigurowanie podstawowych parametrów terminala: Interfejs ETH0 Umożliwia wybór ustawień podstawowego interfejsu sieciowego. W przypadku wyboru DHCP adres oraz inne

Bardziej szczegółowo

2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego

2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego 2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego produktu. 23 czerwca 2014 Spis treści 3 Spis treści...5

Bardziej szczegółowo

Jak uruchomić automatyczną synchronizacje z Optima

Jak uruchomić automatyczną synchronizacje z Optima Jak uruchomić automatyczną synchronizacje z Optima Do wykonania konfiguracji będą nam potrzebne: Serwer synchronizacji lub dowolna stacja robocza mogąca pełnić funkcje serwera synchronizacji (od Windows

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Widok uruchomienia polecenia apt-get install build-essential. Rys. 2. Widok uruchomienia polecenia apt-get install apache2

Rys. 1. Widok uruchomienia polecenia apt-get install build-essential. Rys. 2. Widok uruchomienia polecenia apt-get install apache2 1. Instalacja serwera WWW Aby zainstalować serwer WWW w systemie Linux, należy wykorzystać menedżer pakietów apt-get. Polecenia które należy wpisać w terminalu użytkownika root 1 : apt-get install build-essential

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja smsapi wersja 1.4

Dokumentacja smsapi wersja 1.4 Dokumentacja smsapi wersja 1.4 1. Wprowadzenie Platforma smsapi została skierowana do użytkowników chcących rozbudować swoje aplikacje o system wysyłania smsów. Aplikacja ta w prosty sposób umożliwia integrację

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA NR ART/SBS/07/01 Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA Artykuły - serwery SBS i ich wykorzystanie Instalacja i Konfiguracja oprogramowania MOL Optiva na szkolnym serwerze (SBS2000) Artykuł opisuje

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI APLIKACJI WEBFAX DLA

INSTRUKCJA OBSŁUGI APLIKACJI WEBFAX DLA 2014 INSTRUKCJA OBSŁUGI APLIKACJI WEBFAX DLA ADMINISTRATORA ENTERPRISE INSTRUKCJA OBSŁUGI APLIKACJI WEBFAX DLA ADMINISTRATORA ENTERPRISE OPIS KONCEPCYJNY APLIKACJI ORAZ PRZEGLĄD FUNKCJI COPYRIGHT BY UBIQUITY

Bardziej szczegółowo

System operacyjny Linux

System operacyjny Linux Paweł Rajba pawel.rajba@continet.pl http://kursy24.eu/ Zawartość modułu 2 Instalacja opensuse Przygotowanie do instalacji Konfiguracja instalacji Zakończenie instalacji Instalacja oprogramowania Program

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i obsługi programu Szpieg 3

Instrukcja instalacji i obsługi programu Szpieg 3 COMPUTER SERVICE CENTER 43-300 Bielsko-Biała ul. Cieszyńska 52 tel. +48 (33) 819 35 86, 819 35 87, 601 550 625 Instrukcja instalacji i obsługi programu Szpieg 3 wersja 0.0.2 123 SERWIS Sp. z o. o. ul.

Bardziej szczegółowo

Świadczenie usługi hurtowej wysyłki wiadomości SMS dla Urzędu Miasta Torunia w latach

Świadczenie usługi hurtowej wysyłki wiadomości SMS dla Urzędu Miasta Torunia w latach OPIS WYMGŃ FUNKCJONLNO-TECHNICZNYCH dla zamówienia: Świadczenie usługi hurtowej wysyłki wiadomości SMS dla Urzędu Miasta Torunia w latach 2015-2016 Przedmiot zamówienia Przedmiotem zamówienia jest usługa

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi certyfikatów w programie pocztowym MS Outlook Express 5.x/6.x

Instrukcja obsługi certyfikatów w programie pocztowym MS Outlook Express 5.x/6.x Spis treści Wstęp... 1 Instalacja certyfikatów w programie pocztowym... 1 Instalacja certyfikatów własnych... 1 Instalacja certyfikatów innych osób... 3 Import certyfikatów innych osób przez odebranie

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP ZDALNY PRZEZ DDNS

DOSTĘP ZDALNY PRZEZ DDNS DOSTĘP ZDALNY PRZEZ DDNS Ten artykuł jest opisem konfiguracji urządzeń oraz zasady działania usługi DDNS, pozwalającej na uzyskanie zdalnego dostępu do komputera podłączonego do sieci Internet. Dowiesz

Bardziej szczegółowo

IBM SPSS Statistics Wersja 22. Linux - Instrukcja instalacji (licencja wielokrotna)

IBM SPSS Statistics Wersja 22. Linux - Instrukcja instalacji (licencja wielokrotna) IBM SPSS Statistics Wersja 22 Linux - Instrukcja instalacji (licencja wielokrotna) Spis treści Instrukcja instalacji.......... 1 Wymagania systemowe........... 1 Instalowanie produktu............ 1 Praca

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie Nr 7 Instalacja oraz konfiguracja wskazanego systemu operacyjnego

Ćwiczenie Nr 7 Instalacja oraz konfiguracja wskazanego systemu operacyjnego Ćwiczenie Nr 7 Instalacja oraz konfiguracja wskazanego systemu operacyjnego Cel ćwiczenia: Celem zajęć jest zdobycie doświadczenia i umiejętności instalacji systemu operacyjnego z rodziny Unix bez wykorzystania

Bardziej szczegółowo

PUE ZUS Wysyłka elektronicznych zapytan. Instrukcja wysyłki zapytań do ZUZ-PUE za pomocą aplikacji Komornik SQL

PUE ZUS Wysyłka elektronicznych zapytan. Instrukcja wysyłki zapytań do ZUZ-PUE za pomocą aplikacji Komornik SQL PUE ZUS Wysyłka elektronicznych zapytan Instrukcja wysyłki zapytań do ZUZ-PUE za pomocą aplikacji Komornik SQL Spis treści Wysyłka elektronicznych wniosków ZUS EKS do portalu PUE ZUS... 2 Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

9. Internet. Konfiguracja połączenia z Internetem

9. Internet. Konfiguracja połączenia z Internetem 9. Internet Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na bezpieczne podłączenie komputera (lub całej sieci lokalnej) do Internetu. Firma Microsoft nie zrezygnowała z umieszczania w systemie przeglądarki

Bardziej szczegółowo

1. Moduł Print Master

1. Moduł Print Master 1. Moduł Print Master 1.1. Wprowadzenie Print Master (PM) to moduł, którego główną funkcją jest autoryzacja wydruków wykonywanych przez użytkownika w systemie Windows. Autoryzacja obejmuje wydruki wykonywane

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie uproszczonej rejestracji komputerowej dla central analogowych CALLNET - instrukcja instalacji i obsługi (wersja 15.1).

Oprogramowanie uproszczonej rejestracji komputerowej dla central analogowych CALLNET - instrukcja instalacji i obsługi (wersja 15.1). Oprogramowanie uproszczonej rejestracji komputerowej dla central analogowych CALLNET - instrukcja instalacji i obsługi (wersja 15.1). UWAGI ogólne: Oprogramowanie Callnet-Service i Callnet-Client umożliwia

Bardziej szczegółowo

Instalacja NotifySync

Instalacja NotifySync Instalacja NotifySync WPROWADZENIE OD DYSTRYBUTORA SUN CAPITAL: Opis instalacji oraz konfiguracji rozwiązania NotifySync zawarty jest w bardzo przystępnym przewodniku dostępnym na: http://help.notify.net/techdocs/device/notifysync/installregguide/nethelp/default.htm?t

Bardziej szczegółowo

Instrukcja uŝytkownika narzędzia Skaner SMTP TP. Uruchamianie aplikacji

Instrukcja uŝytkownika narzędzia Skaner SMTP TP. Uruchamianie aplikacji Instrukcja uŝytkownika narzędzia Skaner SMTP TP W związku z wprowadzeniem dodatkowego profilu dla usługi "Bezpieczny Dostęp", który ogranicza komunikację i wpływa na funkcjonowanie poczty elektronicznej,

Bardziej szczegółowo

- w firmie AGD, w komputerze używanym przez sekretarkę oraz trzech akwizytorów stwierdzono usterkę systemu komputerowego,

- w firmie AGD, w komputerze używanym przez sekretarkę oraz trzech akwizytorów stwierdzono usterkę systemu komputerowego, 1. Projekt realizacji prac prowadzących do zlokalizowania i usunięcia usterek systemu komputerowego, w zakresie diagnozowania wstępnego, ustalenia przyczyn usterek i usunięcia usterek. 2. Założenia do

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian w programie SysLoger

Wykaz zmian w programie SysLoger Wykaz zmian w programie SysLoger Pierwsza wersja programu 1.0.0.1 powstała we wrześniu 2011. Funkcjonalność pierwszej wersji programu: 1. Zapis logów do pliku tekstowego, 2. Powiadamianie e-mail tylko

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj przetwarzanych danych / linki do witryn zewnętrznych

1. Rodzaj przetwarzanych danych / linki do witryn zewnętrznych Niniejsza witryna jest obsługiwana przez firmę SANDA Sp. z o.o. i jest zlokalizowana na serwerze stanowiącym własność Domotel Sp. z o.o. z siedzibą w Koluszki. Wszystkie podstrony (mikrowitryny) obsługiwane

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo poczty elektronicznej

Bezpieczeństwo poczty elektronicznej Bezpieczeństwo poczty elektronicznej Mariusz Goch Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechnika Warszawska W aktualnych czasach bezpieczeństwo komunikacji stało się jednym z najistotniejszych

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie modułu płatności eservice. dla systemu Magento 1.4 1.9

Wdrożenie modułu płatności eservice. dla systemu Magento 1.4 1.9 Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Magento 1.4 1.9 - dokumentacja techniczna Wer. 01 Warszawa, styczeń 2014 1 Spis treści: 1 Wstęp... 3 1.1 Przeznaczenie dokumentu... 3 1.2 Przygotowanie do

Bardziej szczegółowo