ZUS CZY OFE? Przeczytaj zanim zdecydujesz! Niczego nie przegapisz! Plusy i minusy wyboru ZUS lub OFE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZUS CZY OFE? Przeczytaj zanim zdecydujesz! Niczego nie przegapisz! Plusy i minusy wyboru ZUS lub OFE"

Transkrypt

1 PRAWO PRACY I ZUS INDEKS ISBN MAJ 2014 CENA 14,90 ZŁ (W TYM 5% VAT) ZUS CZY OFE? Plusy i minusy wyboru ZUS lub OFE Opinie w zakresie wyboru ZUS lub OFE najlepszych ekspertów w Polsce Praktyczne przykłady wyjaśniające różnice między wyborem ZUS a OFE Instrukcje krok po kroku jak złożyć wniosek w przypadku wyboru OFE Przeczytaj zanim zdecydujesz! Partner merytoryczny Niczego nie przegapisz!

2 Wszystko o zmianach w prawie pracy i ubezpieczeniach społecznych w 2014 roku dwutygodnik, papier 24 numery UWAGA! Zmieniają się w 2014 r.: oskładkowanie umów zlecenia i przychodów członków rad nadzorczych warunki zatrudniania cudzoziemców zasady dofinansowania wynagrodzeń dla pracodawców zatrudniających bezrobotnych Aby wiedzieć wszystko o zmianach zamów prenumeratę MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń na rok 2014, w skład której wchodzą: 24 numery MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń (papier); 6 książek z serii Kodeks Kadr i Płac ; 7 dodatków z serii Sposób na płace ; 4 dodatki z serii Wskaźniki i stawki ; 3 dodatki budżetowe; 3 dodatki z serii Temat na życzenie ; praktyczne kartoniki z serii Ściąga Kadrowego ; płyta CD z wideoszkoleniem dotyczącym zmian w przepisach prawa pracy. ZA DARMO W ramach prenumeraty otrzymasz dodatki, książki, płytę CD 6 książek z serii Kodeks Kadr i Płac 7 dodatków z serii Sposób na płace 3 dodatki z serii Temat na życzenie 3 dodatki z serii Kadry i płace w sferze budżetowej 4 dodatki z serii Wskaźniki i stawki 4 kartoniki z serii Ściąga Kadrowego płyta CD z wideoszkoleniem oleniem Informacje i zamówienia: Biuro Obsługi Klienta: , ;

3 Plusy i minusy wyboru ZUS lub OFE Opinie w zakresie wyboru ZUS lub OFE najlepszych ekspertów w Polsce Praktyczne przykłady wyjaśniające różnice między wyborem ZUS a OFE Instrukcje krok po kroku jak złożyć wniosek w przypadku wyboru OFE

4 Spis treści ZUS CZY OFE? Rozdział I. ZUS czy OFE o co chodzi Każdy musiał przystąpić do OFE Teraz musisz wybrać: ZUS czy OFE Decyzja do końca lipca Decyzję będzie można zmienić Rozdział II. Co się dzieje z naszymi pieniędzmi System emerytalny najważniejsze to, co na koncie Jak dzielona jest składka Jak ZUS waloryzuje składki Jak inwestuje OFE Papiery wartościowe Inwestycje OFE po zmianach Plusy i minusy wyboru ZUS Plusy i minusy wyboru OFE Plusy wyboru OFE Minusy wyboru OFE Komu opłaca się zaryzykować Prowizja Rozdział III. Wybór między OFE a ZUS jaka emerytura Dla kogo wybór OFE lub ZUS będzie korzystny Co wprowadziła reforma emerytalna z 2014 r Do OFE już tylko dobrowolnie Połowa środków już trafiła do ZUS Suwak bezpieczeństwa na 10 lat przed emeryturą Kiedy składka nie będzie już odprowadzana do OFE Obliczenie wysokości emerytury Liczą się składki i kapitał Czasami tylko składki lub kapitał Kapitał dla pracujących przed 1999 r Podstawa musi być czasami pomniejszona Ważny moment przejścia na emeryturę Gwarancja minimalnej emerytury tylko przy długim stażu Dla niektórych osób emerytura w mieszanej wysokości Gdy przechodzimy na emeryturę częściową Wysokość emerytury z OFE Przeliczenie emerytury ze środkami z II filaru Instrukcje, jak obliczyć emeryturę Rozdział IV. Dziedziczenie składek Jak będą dziedziczone składki z ZUS Podział środków zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS Śmierć przed złożeniem wniosku o emeryturę lub osiągnięciem wieku emerytalnego Połowę otrzyma współmałżonek ZUS CZY OFE?

5 1.4. Środki dla osób uposażonych Po rozwodzie połowa środków na subkonto współmałżonka ZUS poinformuje uposażonych Gdy nie ma podziału środków zmarłego Jednorazowa wypłata dla współmałżonka Gwarantowana wypłata po śmierci emeryta Dziedziczenie oszczędności zgromadzonych w OFE Dziedziczenie przez małżonka Dziedziczenie osób wskazanych przez zmarłego członka OFE Dziedziczenie w przypadku niewskazania osób uprawnionych Rozdział V. Wniosek o przekazywanie składki do OFE Oświadczenie można przynieść lub przesłać do ZUS Można wskazać ten sam lub inny fundusz Jak wypełnić i przesłać oświadczenie o przekazywaniu składki do OFE przez Internet Wypełnienie oświadczenia bez rejestracji w PUE Wysłanie formularza przez konto na PUE Rozdział VI. Co mówią eksperci Rozdział VII. Pytania i odpowiedzi Rozdział VIII. Informator teleadresowy ZUS Rozdział IX. Informator teleadresowy OFE Grupa INFOR PL Prezes Zarządu Ryszard Pieńkowski INFOR PL Spółka Akcyjna Warszawa ul. Okopowa 58/72 ZUS czy OFE? Dyrektor Pionu Wydawniczego Marzena Nikiel Redaktorzy merytoryczni Katarzyna Kalata Agata Pinzuł Marek Skałkowski Redaktor graficzno-techniczny Agnieszka Zuchowicz Korekta Jolanta Bugaj Adres redakcji Warszawa, ul. Okopowa 58/72 Biuro Reklamy tel Biuro Obsługi Klienta Warszawa, ul. Batalionu Platerówek 3 tel.: , , faks: strona: Druk COLDRUK Copyright by INFOR PL Spółka Akcyjna. Publikacja jest chroniona przepisami prawa autorskiego. Wykonywanie kserokopii lub powielanie inną metodą oraz rozpowszechnianie bez zgody wydawcy w całości lub części jest zabronione i podlega odpowiedzialności karnej. Materiałów niezamówionych nie zwracamy, zachowując sobie prawo do skrótów i zmian tytułu. Nie ponosimy odpowiedzialności za treść reklam zamieszczonych na łamach. 3

6 Wstęp Od 1 lutego 2014 r. obowiązują nowe zasady oszczędzania na emeryturę. Składka emerytalna opłacana od naszego wynagrodzenia (19,52%) może w całości pozostać w ZUS. Do OFE trafi niewielka jej część (2,92%) i tylko wtedy, gdy w ciągu 4 miesięcy od podjęcia pracy zdecydujemy się podpisać umowę z wybranym funduszem emerytalnym (OFE). Jeśli do OFE już przystąpiliśmy do 31 lipca br. musimy podjąć decyzję co dalej. Część składki za lipiec i kolejne miesiące ZUS będzie przekazywał na rachunek w funduszu tylko wtedy, gdy taką wolę wyrazimy do 31 lipca 2014 r. Jeśli to zrobimy, składka emerytalna będzie przekazywana do OFE do czasu, gdy będzie nam brakowało mniej niż 10 lat do emerytury. Wtedy rozpocznie się stopniowe przekazywanie naszych środków zgromadzonych w OFE na subkonto w ZUS. Niezależnie od tego, co zdecydujemy w sprawie przyszłej składki emerytalnej, w przyszłości i tak otrzymamy jedną emeryturę z ZUS. Kwota tego świadczenia uwzględni całość składki emerytalnej, nawet tę przekazywaną do OFE. W publikacji wskażemy: podstawowe cechy obecnego systemu emerytalnego, najważniejsze rozwiązania tegorocznej reformy emerytalnej, ile wyniesie przyszła emerytura, jeżeli zrezygnujemy z OFE i pozostaniemy tylko w ZUS, jak złożyć wniosek o dalszym przekazywaniu składki do OFE oraz jak wypełnić i dostarczyć go do ZUS, kiedy i w jaki sposób będzie można zmienić swoją decyzję o przekazywaniu składki do OFE czy ZUS, komu bardziej opłaca się zostać w OFE, a kto powinien raczej postawić na ZUS, zasady dziedziczenia składki z ZUS i OFE. Mamy nadzieję, że również dzięki licznym wypowiedziom ekspertów, które zaprezentujemy, podejmą Państwo do 31 lipca 2014 r. prawidłową decyzję. 4 ZUS CZY OFE?

7 ROZDZIAŁ I. ZUS CZY OFE O CO CHODZI Osoby, które zapisały się do otwartego funduszu emerytalnego (dalej: OFE), do 31 lipca muszą podjąć decyzję pozostać w OFE czy też przenieść się do ZUS. Jeśli zdecydują się na pierwszą opcję, część ich składki emerytalnej nadal będzie przekazywana do wybranego funduszu. Jeśli wybiorą ZUS cała składka pozostanie w tej instytucji. 1. Każdy musiał przystąpić do OFE Dotychczasowe przepisy dotyczące przynależności do OFE przewidywały, że tylko urodzeni po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. mogli wybrać między oszczędzaniem całej składki emerytalnej w ZUS a rozbiciem jej częściowo na ZUS i częściowo na OFE. Osoby te, z wyjątkiem pobierających już emeryturę, mogły na swój wniosek przystąpić do wybranego OFE do 31 grudnia 1999 r. Jeśli w 1999 r. nie były ubezpieczone, miały możliwość przystąpienia do OFE w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku tego ubezpieczenia, pod warunkiem że w dniu powstania tego obowiązku nie ukończyły 50 lat. Takiego wyboru nie mieli urodzeni po 31 grudnia 1968 r. podejmujący pracę zarobkową. Musieli oni przystąpić do OFE w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych. W przeciwnym razie ZUS najpierw wzywał ich do zawarcia takiej umowy w określonym terminie, a jeśli było to nieskuteczne wyznaczał OFE w drodze losowania. 2. Teraz musisz wybrać: ZUS czy OFE Nowelizacja ustawy emerytalnej (z 6 grudnia 2013 r.) zmieniła dotychczasowe zasady dotyczące obowiązku przystąpienia do OFE. Od 1 lutego 2014 r. osoby rozpoczynające aktywność zawodową mają możliwość dobrowolnego zawarcia umowy z OFE (w okresie 4 miesięcy od podjęcia działalności powodującej obowiązek ubezpieczenia społecznego). Rozwiązania ustawy poszły jednak jeszcze dalej. Dobrowolność członkostwa w OFE objęła również te osoby, które do funduszu już przystąpiły przed wejściem w życie ustawy. Każdy ubezpieczony będący członkiem OFE może obecnie zdecydować, czy jego składka nadal ma być przekazywana do OFE, czy też w całości będzie trafiała do ZUS. Taki wybór przysługuje każdemu, kto zawarł dotychczas umowę z funduszem, a więc zarówno urodzonym w latach , jak i po 1968 r. UWAGA! Każdy, kto podpisał umowę z OFE, musi zdecydować, czy zostaje w OFE, czy przechodzi do ZUS. Nie ma też znaczenia, kiedy umowa została zawarta (np. w 1999 r., kilka lat temu lub w poprzednim roku). Co więcej, wyboru pomiędzy ZUS a OFE muszą również dokonać osoby, które podpisały umowę z funduszem już po wejściu w życie nowych przepisów po 31 stycznia 2014 r. PRZYKŁAD Pytanie Czytelnika: Urodziłam się w 1955 r. W 1999 r. zdecydowałam się podpisać umowę z OFE. Cały czas pozostaję w zatrudnieniu. W związku z tym ZUS odprowadza za mnie do OFE część składki emerytalnej. Czy jeśli chcę, żeby ZUS dalej przekazywał składkę do OFE, to muszę złożyć wniosek? Odpowiedź: TAK. Jeżeli chce Pani, aby ZUS po 30 czerwca 2014 r. odprowadzał część Pani składki do OFE, najpóźniej do 31 lipca br. musi Pani złożyć oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE. W przeciwnym razie pełna składka za lipiec i kolejne miesiące pozostanie w ZUS. 5

8 PRZYKŁAD Pytanie Czytelnika: Niedawno podpisałem pierwszą w swoim życiu umowę o pracę. Było to w grudniu 2013 r. Zdecydowałem się przystąpić do OFE. Chcę, aby moja składka nadal była dzielona pomiędzy ZUS i OFE. Czy w związku z tym, że niedawno podpisałem umowę z OFE, muszę teraz ponownie złożyć wniosek w ZUS? Odpowiedź: TAK. Aby po 30 czerwca br. ZUS przekazywał za Pana część składki do OFE, do 31 lipca 2014 r. musi Pan złożyć w ZUS oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE. PRZYKŁAD Pytanie Czytelnika: W czerwcu 2013 r. skończyłem studia wyższe. Od 1 marca 2014 r. podjąłem pierwszą pracę. Dwa tygodnie później zawarłem umowę członkowską z OFE. W związku z tym ZUS przekazuje część składki emerytalnej na rachunek w OFE. Czy muszę składać wniosek o pozostaniu w OFE? Czy OFE może zrobić to za mnie? Odpowiedź: Jeśli chce Pan, aby część składki za lipiec i kolejne miesiące nadal była przekazywana do funduszu, do 31 lipca br. musi Pan złożyć w ZUS oświadczenie, takie samo jak inni członkowie OFE. Nie ma znaczenia, że zawarł Pan niedawno umowę z OFE. OFE nie mogą składać wniosków za swoich członków. Każda osoba, która chce pozostać w OFE, musi zrobić to osobiście. 3. Decyzja do końca lipca Na wybór pomiędzy ZUS a OFE masz 4 miesiące. Jeżeli chcesz, aby część składki emerytalnej była odprowadzana do OFE, w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 31 lipca 2014 r. musisz złożyć w ZUS oświadczenie o dalszym przekazywaniu tej składki do OFE. UWAGA! Musisz dokonać wyboru pomiędzy ZUS a OFE w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca br. Jak złożyć oświadczenie o pozostaniu w OFE Oświadczenie o przekazywaniu części składki emerytalnej do OFE możesz złożyć: Wariant 1. Bezpośrednio w każdej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS (wykaz adresów oddziałów patrz str. 61), Wariant 2. Pocztą (przesyłając do dowolnej jednostki terenowej ZUS), Wariant 3. W formie elektronicznej na Platformie Usług Elektronicznych (dajej: PUE) pod adresem internetowym pue.zus.pl, Wariant 4. W urzędomacie w wybranych placówkach ZUS (wykaz placówek na stronie internetowej Oświadczenie w formie papierowej dostępne jest we wszystkich placówkach ZUS. Forma elektroniczna dokumentu jest dostępna na stronie internetowej pue.zus.pl (można go wypełnić i wydrukować z tej strony lub po zalogowaniu przekazać oświadczenie drogą elektroniczną). Szerzej o tym, jak możesz złożyć oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE, piszemy w rozdziale V na str ZUS CZY OFE?

9 Warto podkreślić, że wybór pomiędzy ZUS a OFE dotyczy wyłącznie bieżącej składki emerytalnej, tzn. tej, która będzie odprowadzana od naszych wynagrodzeń za lipiec 2014 r. i wszystkie kolejne miesiące. Nie decydujemy więc o tym, co trafiło już wcześniej do OFE. Środki, które dotychczas znalazły się na rachunku w OFE, i tak docelowo trafią do ZUS, najpóźniej przed przejściem na emeryturę. Dokonując wyboru (ZUS czy OFE), musimy też pamiętać, że dotyczy on stosunkowo niewielkiej części składki emerytalnej (2,92% naszego wynagrodzenia). Pozostała jej część (16,6% naszej płacy) i tak zostanie w ZUS, niezależnie od tego, jaką decyzję podejmiemy do 31 lipca 2014 r. 4. Decyzję będzie można zmienić Od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r. każdy, kto musi obecnie dokonać wyboru między ZUS a OFE, będzie mógł zmienić swoją decyzję. Później będzie można dokonać zmiany decyzji raz na 4 lata, zawsze od 1 kwietnia do 31 lipca danego roku (w 2020 r., potem w 2024 r. itd.). UWAGA! Od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r. będzie można zmienić decyzję w sprawie przekazywania części składki do OFE lub pozostawienia jej w ZUS. W przypadku gdy przystąpiliśmy do OFE, a do 31 lipca br. nie złożymy oświadczenia o dalszym przekazywaniu składki do OFE, zmianę swojej decyzji będziemy mogli wyrazić w prosty sposób wystarczy, że w okresie kwiecień lipiec 2016 r. (lub później co 4 lata w tym samym okresie) złożymy oświadczenie o tej samej treści i w takim samym trybie, jaki nas dzisiaj obowiązuje. Jeśli obecnie jesteśmy w OFE i złożyliśmy (lub złożymy) oświadczenie, aby po 30 czerwca 2014 r. ZUS nadal odprowadzał do funduszu część składki emerytalnej, swoją decyzję również będziemy mogli zmienić najwcześniej w 2016 r. (w okresie kwiecień lipiec). Na razie jednak nie wiadomo, czy będzie trzeba w tym celu złożyć kolejne oświadczenie (tym razem o nieprzekazywaniu składki do OFE), czy też brak oświadczenia o dalszym przekazywaniu składki będzie oznaczał, że nie chcemy pozostać w OFE. Obecnie obowiązujące przepisy nie regulują tej kwestii. Zapamiętaj!!! 1. Jeżeli przekazujesz część składki emerytalnej do OFE do 31 lipca 2014 r., musisz zdecydować, czy pozostajesz w ZUS czy w OFE. 2. Każdy członek OFE musi dokonać wyboru, niezależnie od daty urodzenia czy dnia zawarcia umowy z funduszem. 3. Wniosek o pozostanie w OFE można złożyć osobiście w ZUS, przesłać go pocztą, w formie elektronicznej lub w urzędomacie w wybranych placówkach ZUS. 4. Za 4 lata będziesz mógł zmienić decyzję w sprawie przekazywania składki emerytalnej do ZUS lub OFE. 7

10 ROZDZIAŁ II. CO SIĘ DZIEJE Z NASZYMI PIENIĘDZMI Składki na ubezpieczenia społeczne, które pracodawca odprowadza od naszego wynagrodzenia (lub osoby prowadzące działalność gospodarczą odprowadzają samodzielnie), trafiają najpierw do ZUS. W zależności od rodzaju składki zasilają fundusz: emerytalny, rentowy, chorobowy lub wypadkowy. Największa ze składek emerytalna (19,52%) jako jedyna zapisywana jest na indywidualnym koncie ubezpieczonego. ZUS nigdzie jej nie inwestuje, ale powiększa wskaźnikiem waloryzacji. UWAGA! ZUS nigdzie nie inwestuje składki emerytalnej, ale ją waloryzuje. W przypadku członków OFE część składki emerytalnej trafia na konto w ZUS (16,6%). Pozostała jej część przekazywana jest do wybranego OFE 2,92% (na tzw. II filar). Tam jest inwestowana na rynku finansowym. Osoby, którym oszczędzanie w ZUS i OFE nie wystarcza, mogą zdecydować się na dodatkową formę lokowania swoich pieniędzy, jakim są: indywidualne konta emerytalne (dalej: IKE), pracownicze programy emerytalne (dalej: PPE) oraz indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (dalej: IKZE). Aby lepiej zrozumieć, co oznacza wybór pomiędzy ZUS a OFE, którego trzeba dokonać do końca lipca, warto najpierw przypomnieć podstawowe założenia systemu emerytalnego, który obowiązuje w Polsce od 1999 r. 1. System emerytalny najważniejsze to, co na koncie Do końca 1998 r. funkcjonował w Polsce repartycyjny system emerytalny. Polegał on na tym, że wszystkie składki osób pracujących finansowały bieżące wypłaty emerytur. System ten charakteryzował się też tzw. zdefiniowanym świadczeniem, co oznaczało, że wysokość emerytury zależała od: wysokości zarobków z wybranych lat kariery zawodowej, okresu podlegania ubezpieczeniom oraz przeciętnej płacy w Polsce w poszczególnych latach kalendarzowych. Wysokość pobieranego świadczenia nie była natomiast bezpośrednio powiązana z sumą wpłaconych składek. UWAGA! W poprzednim systemie emerytalnym wysokość emerytury nie zależała wprost od wpłaconych składek. System ten przewidywał również wiele możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przez różne grupy zawodowe. Z tych też powodów, w dużej mierze zagrażających stabilności systemu emerytalnego, w 1999 r. zdecydowano się przeprowadzić reformę emerytalną. Wtedy to utworzono w Polsce trzy filary emerytalne. 8 ZUS CZY OFE?

11 System emerytalny w Polsce Filary systemu emerytalnego I filar Dla kogo Podmiot zarządzający składką Charakterystyka Obowiązkowy dla wszystkich ZUS Składka emerytalna odprowadzana od wynagrodzenia wpływa do ZUS. Jest ona zewidencjonowana na indywidualnym koncie ubezpieczonego i waloryzowana co roku. Po osiągnięciu wieku emerytalnego ubezpieczony otrzyma emeryturę. II filar Obowiązkowy dla osób urodzonych po 31 grudnia 1968 r. OFE, ZUS OFE są tworzone i zarządzane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne (dalej: PTE). Od 1 maja 2011 r. II filar to także subkonta prowadzone przez ZUS, na których ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości wpłaconych składek. Składka emerytalna przekazywana do ZUS jest dzielona na I oraz II filar. Część składki, która trafia do II filaru, jest dzielona pomiędzy ZUS i OFE. III filar Dla wszystkich dobrowolny IKE, IKZE, PPE Dodatkowy, całkowicie dobrowolny system oszczędzania, umożliwiający podniesienie wysokości podstawowej emerytury otrzymywanej w przyszłości z I lub z I i II filaru poprzez inwestowanie składki. W ramach powszechnego systemu ubezpieczeń (I filaru) każdy ubezpieczony urodzony po 1948 r. posiada indywidualne konto emerytalne. Zapisywane są na nim wszystkie wpłacone składki oraz kapitał początkowy. Składki, które trafiają na konto ubezpieczonego w ZUS, nie są inwestowane na rynku kapitałowym, gdyż ZUS wypłaca z nich bieżące emerytury. UWAGA! Składki, które są przekazywane do ZUS, nie są inwestowane, ZUS wypłaca z nich bieżące emerytury. Składki i kapitał zgromadzone na indywidualnym koncie w I filarze są waloryzowane (wskaźnikiem zależnym od poziomu zatrudnienia oraz przeciętnej płacy) i wchodzą do podstawy wyliczenia emerytury przysługującej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W ramach II filaru emerytalnego zostały utworzone OFE. Ta część składki emerytalnej, która trafia do tych funduszy, jest inwestowana na rynku kapitałowym. Kapitał jest: powiększany o zyski lub pomniejszany o poniesione straty. To, czy określony fundusz wypracuje dla nas w danym okresie zysk czy stratę, zależy w dużej mierze od koniunktury na rynku finansowym, głównie na giełdzie, a także od trafności decyzji inwestycyjnych podmiotów zarządzających funduszami. UWAGA! To, czy OFE wypracuje zysk, zależy od trafności podjętych przez fundusze decyzji inwestycyjnych oraz od koniunktury na giełdzie. Od 1 maja 2011 r. II filar to także subkonta prowadzone przez ZUS, na których ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości części składki emerytalnej (tej, która wcześniej była przekazywana do OFE). Składki gromadzone na subkoncie również nie są inwestowane, ale ZUS je waloryzuje (według średniego nominalnego wzrostu PKB z ubiegłych 5 lat). 9

12 2. Jak dzielona jest składka Składka na ubezpieczenia emerytalne wynosi 19,52% podstawy jej wymiaru (przychodu, który uzyskujemy np. w ramach zatrudnienia). W przypadku ubezpieczonych, którzy nie przystąpili do OFE, cała składka emerytalna przekazywana jest do ZUS i ewidencjonowana na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Natomiast dla wszystkich członków OFE składka emerytalna jest dzielona. Większa jej część (12,22% podstawy wymiaru) trafia na konto ubezpieczonego w ZUS. Do końca kwietnia 2011 r. pozostała część składki emerytalnej (7,3% podstawy wymiaru) była przekazywana do OFE wybranego przez ubezpieczonego. Wykres. Podział składki emerytalnej Od 1 maja 2011 r. składka wynosząca 7,3% podstawy jej wymiaru podlega dalszemu podziałowi. Do OFE ZUS przekazuje tylko określoną jej część (od 1 lutego br. 2,92% podstawy jej wymiaru, od 1 sierpnia br. ta część składki będzie odprowadzana do OFE lub ZUS), a pozostała część, która trafiała wcześniej do OFE (od 1 lutego br. 4,38% podstawy jej wymiaru), jest ewidencjonowana na utworzonym w tym celu subkoncie Autor: Maciej Bitner, główny ekonomista Warszawskiego Instytutu Studiów Ekonomicznych ubezpieczonego w ZUS. 3. Jak ZUS waloryzuje składki Składki na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowane na naszym koncie w ZUS podlegają waloryzacji. Zanim przejdziemy na emeryturę, ZUS przeprowadza waloryzację roczną (od 1 czerwca każdego roku kalendarzowego), a gdy już zgłosimy wniosek o przyznanie świadczenia nasza składka podlega również waloryzacji kwartalnej. UWAGA! Składki przekazywane do ZUS podlegają waloryzacji rocznej i kwartalnej. Istotne jest to, że zarówno w wyniku waloryzacji rocznej, jak i w wyniku waloryzacji kwartalnej stan konta nie może ulec obniżeniu. UWAGA! Po waloryzacji nasze składki nigdy nie ulegną obniżeniu. Waloryzację roczną składek ZUS przeprowadza od 1 czerwca każdego roku, poczynając od waloryzacji za 2000 r. Waloryzacji podlega kwota składek zewidencjonowanych na naszym koncie w ZUS na 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. Mechanizm waloryzacji kwartalnej składek jest podobny do waloryzacji rocznej. Krok 1. Kwotę składek poddaną ostatniej waloryzacji rocznej mnoży się przez wskaźnik waloryzacji kwartalnej. Krok 2. Waloryzacji za kolejny kwartał dokonuje się, mnożąc kwotę uzyskaną w wyniku poprzedniej waloryzacji kwartalnej przez wskaźnik waloryzacji. 10 ZUS CZY OFE?

13 Liczba waloryzacji kwartalnych przeprowadzanych w danym przypadku zależy od tego, w którym kwartale następuje ustalenie wysokości emerytury. Jak ZUS waloryzuje składki przed przejściem na emeryturę Moment przejścia na emeryturę W pierwszym kwartale danego roku W drugim kwartale danego roku W trzecim kwartale danego roku W czwartym kwartale danego roku Kiedy odbędzie się waloryzacja Pierwszej waloryzacji kwartalnej dokonuje się za pierwszy kwartał poprzedniego roku, a ostatniej za trzeci kwartał poprzedniego roku Pierwszej waloryzacji kwartalnej dokonuje się za pierwszy kwartał poprzedniego roku, a ostatniej za czwarty kwartał poprzedniego roku Waloryzacji kwartalnej dokonuje się wyłącznie za pierwszy kwartał danego roku Pierwszej waloryzacji kwartalnej dokonuje się za pierwszy kwartał danego roku, a drugiej i zarazem ostatniej za drugi kwartał tego roku Waloryzacjom kwartalnym podlegają: składki zapisane na koncie ubezpieczonego po 31 stycznia roku, za który była przeprowadzona ostatnia waloryzacja roczna (a więc nie podlegają żadnej waloryzacji rocznej), składki zewidencjonowane we wcześniejszym okresie poddane ostatniej waloryzacji rocznej (przeprowadzonej w czerwcu poprzedniego roku). Wyjątek dotyczy ustalenia wysokości emerytury w czerwcu danego roku kalendarzowego. Składki waloryzowane są wówczas od 1 czerwca wskaźnikiem waloryzacji rocznej za poprzedni rok i nie podlegają już waloryzacjom kwartalnym. UWAGA! Osoba, która nabyła prawo do emerytury w czerwcu, nie ma waloryzowanych składek wskaźnikiem kwartalnym tylko rocznym. W analogiczny sposób, jak waloryzacja składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego, ZUS dokonuje waloryzacji składek zewidencjonowanych na subkoncie (II filarze w ZUS). Waloryzacja odbywa się jednak przy zastosowaniu innych wskaźników waloryzacji. Wskaźniki waloryzacji rocznej składek za poszczególne lata kalendarzowe Rok, za który przeprowadzana jest waloryzacja Wskaźnik waloryzacji ,72% ,68% ,90% ,00% ,63% ,55% ,90% ,85% ,26% ,22% ,98% ,18% ,68% 11

14 Wskaźniki waloryzacji kwartalnej składek Kwartał kalendarzowy, za który przeprowadzana jest waloryzacja Wskaźnik waloryzacji I kwartał 2007 r. 112,73% II kwartał 2007 r. 101,20% III kwartał 2007 r. 100,00% IV kwartał 2007 r. 101,81% I kwartał 2008 r. 113,72% II kwartał 2008 r. 103,93% III kwartał 2008 r. 100,20% IV kwartał 2008 r. 100,60% I kwartał 2009 r. 111,26% II kwartał 2009 r. 101,80% III kwartał 2009 r. 100,10% IV kwartał 2009 r. 100,20% I kwartał 2010 r. 108,83% II kwartał 2010 r. 101,00% III kwartał 2010 r. 100,00% IV kwartał 2010 r. 100,90% I kwartał 2011 r. 109,67% II kwartał 2011 r. 101,50% III kwartał 2011 r. 100,00% IV kwartał 2011 r. 101,30% I kwartał 2012 r. 114,05% II kwartał 2012 r. 101,30% III kwartał 2012 r. 100,00% IV kwartał 2012 r. 100,40% I kwartał 2013 r. 114,60% II kwartał 2013 r. 100,40% III kwartał 2013 r. 100,00% IV kwartał 2013 r. 100,00% PRZYKŁAD Hanna K., urodzona 10 maja 1949 r., zakończyła pracę z końcem 1999 r. Kwota składek zewidencjonowana na jej koncie w ZUS na koniec stycznia 2000 r. wyniosła 6245 zł. Wniosek o emeryturę złożyła w czerwcu br. ZUS zwaloryzował jej składki w poniższy sposób: Waloryzacja za (1) Suma składek (2) Wskaźnik waloryzacji (3) Składki po waloryzacji (2 x 3) 2000 r. 6245,00 zł 112,72% 7039,36 zł 2001 r. 7039,36 zł 106,68% 7509,59 zł 2002 r. 7509,59 zł 101,90% 7652,27 zł 2003 r. 7652,27 zł 102,00% 7805,32 zł 2004 r. 7805,32 zł 103,63% 8088,65 zł 2005 r. 8088,65 zł 105,55% 8537,57 zł 2006 r. 8537,57 zł 106,90% 9126,66 zł 2007 r. 9126,66 zł 112,85% ,44 zł 2008 r ,44 zł 116,26% ,13 zł 2009 r ,13 zł 107,22% ,66 zł 2010 r ,66 zł 103,98% ,64 zł 2011 r ,64 zł 105,18% ,15 zł 2012 r ,15 zł 104,68% ,28 zł 12 ZUS CZY OFE?

15 Gdyby ubezpieczona zgłosiła jeszcze w maju 2013 r. wniosek o przyznanie emerytury, kwota składek emerytalnych poddana waloryzacji rocznej za 2012 r. zostałaby zwaloryzowana kwartalnie za I, II, III i IV kwartał 2012 r. w następujący sposób: waloryzacja za I kwartał 2012 r.: ,28 zł x 114,05% = ,39 zł, waloryzacja za II kwartał 2012 r.: ,39 zł x 101,3% = ,31 zł, waloryzacja za III kwartał 2012 r.: ,31 zł x 100,00% = ,31 zł, waloryzacja za IV kwartał 2012 r.: ,31 zł x 100,40% = ,24 zł. 4. Jak inwestuje OFE Otwarte fundusze emerytalne inwestują przekazywane im składki i już zgromadzony kapitał swoich członków na rynku finansowym w różnego rodzaju papiery wartościowe. Papiery wartościowe są dokumentami stwierdzającymi istnienie określonych praw majątkowych. Ich sprzedaż, kupno, pożyczka są źródłem zysku, czyli wzrostu zainwestowanego kapitału. Jednak może być również przyczyną strat finansowych Papiery wartościowe Do najczęściej spotykanych papierów wartościowych należą: akcje, obligacje, czeki, weksle, bony pieniężne NBP, bony skarbowe. Z punktu widzenia inwestora, czyli kogoś, kto kupuje i sprzedaje papiery wartościowe, różnią się one przede wszystkim poziomem ryzyka, czyli prawdopodobieństwa, że na transakcji zakupu-sprzedaży uda się uzyskać odpowiednio wysoki zysk. Najwyższe zyski przynoszą na ogół akcje. Każda z akcji stanowi odpowiednik własności niewielkiej części tych przedsiębiorstw. Z inwestowaniem w akcje wiąże się również wysokie ryzyko częstych i dużych wahań ich rynkowej wartości, czyli kursów. Jest to szczególnie widoczne w przypadku inwestowania w krótkich okresach. AKCJE papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwa spółki akcyjne. Z drugiej strony inny rodzaj papierów wartościowych obligacje są uważane za najbardziej stabilne. Nie można spodziewać się po nich tak wysokich zysków jak po akcjach, ale też nie są tak podatne na spadki i wzrosty wartości. Spośród różnych kategorii obligacji, które emitują: Skarb Państwa, instytucje i związki samorządowe lub duże przedsiębiorstwa, te pierwsze traktowane są jako szczególnie pewne. Już na tych dwóch przykładach widać, że papiery wartościowe różnią się znacznie i osiągnięcie za ich pomocą zysku nie jest takie proste. A kategorii papierów wartościowych jest wiele. OBLIGACJE forma pożyczki udzielanej emitentowi, czyli wystawcy obligacji. Czynnikiem, o którym również trzeba pamiętać podczas inwestycji, jest długość czasu, w jakim się inwestuje. Po inne papiery wartościowe sięga się wówczas, gdy inwestycja jest krótkookresowa, a inne wybiera ktoś, kto planuje inwestować przez 10, 20, a nawet 40 lat i przejściowe spadki wartości papierów wartościowych, które kupuje czy sprzedaje, nie mają dla niego tak dużego znaczenia. Uwzględniając te czynniki, inwestorzy konstruują swoje portfele inwestycyjne, dbając o to, by odpowiedni dobór lokat w różne kategorie papierów wartościowych zapewnił możliwie wysokie prawdopodobieństwo zysków, przy możliwie małym ryzyku, w czasie, w którym przewidziana jest inwestycja Inwestycje OFE po zmianach Otwarte fundusze emerytalne prowadzą działalność inwestycyjną długookresową, obliczoną na mniej więcej lat. Przepisy od początku działalności OFE regulowały, w jakie kategorie papierów wartościowych mogą one inwestować i w jakich proporcjach. 13

16 Sposób inwestowania przez OFE do 31 stycznia 2014 r. Rodzaj inwestycji Skala zainwestowanego kapitału Papiery obligacyjne różnego typu z przewagą obligacji skarbowych Ok. 60% Akcje oraz inne instrumenty finansowe zamienne na akcje i prawa ich poboru Ok. 40% Tak skonstruowany dotychczas sposób inwestowania przez OFE miał zapewnić przede wszystkim bezpieczeństwo gromadzonych w OFE oszczędności emerytalnych 16 milionów osób, zgodnie z zasadą Bezpieczeństwo dzięki różnorodności, jaka przyświecała reformie systemu emerytalnego. I rzeczywiście, OFE jedynie w 2008 r. i w 2011 r. odnotowały ujemny wynik finansowy, co związane było z kryzysami na rynkach finansowych, a i tak uzyskane wyniki były lepsze niż wyniki instytucji o podobnych sposobach inwestycyjnych. Fundusze odrobiły zresztą te straty bardzo szybko. Zmiany wprowadzone ustawą z 6 grudnia 2013 r. od 1 lutego 2014 r. wyeliminowały z portfeli inwestycyjnych OFE obligacje skarbowe oraz instrumenty oparte na gwarancjach Skarbu Państwa i NBP. UWAGA! Od 1 lutego 2014 r. OFE nie mogą inwestować w obligacje Skarbu Państwa i NBP. Jednocześnie przyjęto przejściowo, że w 2014 r. OFE mają zainwestować w akcje a więc papiery wartościowe o wyższym poziomie ryzyka co najmniej 75% wartości aktywów, którymi zarządzają. W następnych latach limit ten będzie się stopniowo zmniejszał. Inwestowanie w akcje przez OFE w najbliższych latach Termin Skala obowiązkowych inwestycji w akcje 1 lutego 31 grudnia 2014 r. minimum 75% wartości aktywów 1 stycznia 31 grudnia 2015 r. minimum 55% wartości aktywów 1 stycznia 31 grudnia 2016 r. minimum 35% wartości aktywów 1 stycznia 31 grudnia 2017 r. minimum 15% wartości aktywów Od 1 stycznia 2018 r. nie będą już obowiązywały minima dotyczące skali inwestowania w akcje. Należy jednak pamiętać, że rozwija się rynek obligacji przedsiębiorstw i samorządów, a OFE uzyskały również szerszy dostęp do rynków zagranicznych. Może to być wykorzystane dla równoważenia ryzyka wysokiej koncentracji inwestycji OFE na krajowym rynku akcji. Niektóre kategorie lokat, w które mogą być inwestowane aktywa OFE Akcje: spółek notowanych na rynku regulowanym Polski oraz obligacje zamienne na akcje tych spółek, będące przedmiotem oferty publicznej na terytorium Polski, spółek notowanych na rynku regulowanym w państwach innych niż Polska, będące przedmiotem oferty publicznej na rynkach państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju Obligacje i inne dłużne papiery wartościowe: emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki emitowane w ofercie publicznej, emitowane przez regionalne lub lokalne władze publiczne państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, dla których podmiotami zobowiązanymi są spółki notowane na rynku regulowanym Polski, dla których podmiotami zobowiązanymi są spółki notowane na rynku regulowanym państw innych niż Polska Listy zastawne Depozyty: bankowe w walucie polskiej w bankach lub instytucjach kredytowych, denominowane w walutach państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju Kwity depozytowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Polski i innych państw 14 ZUS CZY OFE?

17 Poza tym, jeśli analizuje się wyniki w długich okresach, inwestycje w akcje okazują się najkorzystniejsze. Pokazują to dane historyczne, a nie symulacje przyszłych wydarzeń, które zawsze obarczone są pewnym marginesem błędu. Właśnie z danych historycznych wynika, że długoterminowe inwestowanie w akcje przynosi z reguły wyższą stopę zwrotu niż z obligacji, a premia za ryzyko z takich inwestycji w porównaniu z obligacjami skarbowymi wynosiła np. w Wielkiej Brytanii w latach (25 lat) około 4,4%, a w USA w okresie (30 lat) około 3,1%. 5. Plusy i minusy wyboru ZUS Jeśli do końca lipca br. nie złożymy oświadczenia o dalszym odprowadzaniu części składki emerytalnej do OFE, całość tej składki pozostanie w ZUS. Każdy musi skalkulować i dokonać najlepszego dla siebie wyboru. Poniżej przedstawiamy zarówno plusy, jak i minusy wyboru OFE i ZUS. Składka, która pozostanie w ZUS, nie jest obarczona ryzykiem giełdowym Składka gromadzona w ZUS nie jest inwestowana. Dzięki temu nie będzie ona w najmniejszym stopniu narażona na wahania koniunktury, które mogą się zdarzyć na rynkach finansowych (głównie na giełdzie). ZUS nie będzie inwestował tej składki w papiery wartościowe (tak jak zrobiłyby to OFE), a jedynie podwyższy je wskaźnikami waloryzacji. W wyniku takiej waloryzacji nie zmniejszy się nominalna kwota składek, na co, przynajmniej teoretycznie, narażeni bylibyśmy w OFE. ZUS nie pobiera opłat za zarządzanie naszą składką Za wyborem ZUS może też przemawiać brak opłaty z tytułu pobieranej składki, na co, niestety, nie możemy liczyć w OFE. ZUS niekorzystny dla osób młodych Wybór ZUS może być szczególnie korzystny dla osób, którym niewiele brakuje do ukończenia wieku emerytalnego. Jeśli w najbliższych latach sytuacja na rynkach finansowych nie byłaby korzystna, mogliby stracić na wysokości swojej emerytury. Należy jednak pamiętać, że ewentualna strata z powodu złej sytuacji na rynkach będzie uśredniona. Dzięki suwakowi bezpieczeństwa środki zgromadzone w OFE będą umarzane i przesuwane do ZUS stopniowo przez 10 lat przed emeryturą. Minusem wyboru ZUS może być ewentualna strata zysków, które mogłaby wypracować nasza składka, gdyby była inwestowana przez OFE. A będzie tak wówczas, gdy na rynkach finansowych, a w szczególności na giełdzie zagości hossa. Pozostanie w ZUS może być mniej korzystne dla osób, którym brakuje jeszcze do emerytury wiele lat, szczególnie dla tych, którzy dopiero są u progu swojej kariery zawodowej. Historia pokazuje, że inwestowanie w papiery wartościowe (a więc to, co będą robiły OFE) jest najbardziej opłacalne w długim okresie, co najmniej kilkunastoletnim. Reasumując pozostanie w ZUS to zerowe ryzyko utraty swoich środków, ale też prawdopodobnie niższe zyski z tytułu waloryzacji składek w stosunku do zysków, które mogłyby zostać wypracowane przez OFE. Plusy wyboru ZUS brak ryzyka ewentualnej straty (w stosunku do wartości nominalnej przekazywanych składek) w przypadku bessy na giełdzie, brak opłaty od składki emerytalnej Minusy wyboru ZUS niższy zysk z tytułu zainwestowanych środków w przypadku hossy na rynkach finansowych, brak zróżnicowania źródeł emerytury 15

18 6. Plusy i minusy wyboru OFE Różnica między ZUS a OFE z perspektywy składkującego, zakładając, że jest on niepodatny na emocje związane z politycznym kontekstem wyboru, sprowadza się do zasady naliczania odsetek od odprowadzanych składek. Jeżeli do 31 lipca br. złożymy w ZUS stosowną deklarację i zostaniemy w OFE, uzależnimy część emerytury pochodzącej z obowiązkowego systemu od stóp zwrotu z inwestycji podejmowanych w naszym imieniu przez zarządzających funduszami. Jeżeli zdecydujemy się kierować tę część składki do ZUS, zostanie zewidencjonowana na specjalnym rachunku zwanym subkontem, w zamian za co otrzymamy od państwa emeryturę proporcjonalną do wartości odprowadzonych składek, powiększonych o odsetki określone przez średni wzrost gospodarczy za ostatnie 5 lat (powiększony każdego roku o inflację). Zakładając, że ustanowiony w grudniu zeszłego roku system będzie istniał co najmniej do momentu zakończenia przez nas aktywności zawodowej, są dwa kryteria wyboru między ZUS a OFE: zysk oraz ryzyko. W związku z tym należy uznać, że: OFE mają przewagę pod względem zysku, ZUS ma przewagę pod względem ryzyka, wybór ZUS czy OFE powinien zależeć od naszej tolerancji względem ryzyka, a w szczególności od naszego wieku. Nasz wiek bowiem z dużym prawdopodobieństwem określa czekającą nas jeszcze w życiu liczbę lat pracy Plusy wyboru OFE Dlaczego OFE miałyby mieć przewagę pod względem zyskowności? Wynika to z charakteru instrumentów, w które inwestują. Po uchwalonych w 2013 r. zmianach fundusze emerytalne będą lokować większość środków w akcje. Limit ten będzie systematycznie zmniejszany. Jednak zakaz inwestowania w obligacje skarbowe nie daje OFE dużego wyboru inwestowanie w akcje będzie cały czas na wysokim poziomie. Ponieważ waloryzacja subkonta ZUS oparta jest na tempie wzrostu PKB, pytanie o to, czy większe korzyści osiągniemy, kierując składkę do OFE czy do ZUS, sprowadza się ostatecznie do pytania o to, czy akcje są w stanie zarobić więcej, niż wynosi tempo wzrostu PKB. Historycznie niewątpliwie tak było. W latach średnia różnica między realną stopą zwrotu z giełdy a tempem wzrostu PKB wyniosła 1,78 pkt. proc. (patrz wykres poniżej). Jednocześnie jedynie dwa kraje uwzględnione w badaniu (Włochy i Austria) miały stopy zwrotu z rynku akcji niższe niż wzrost gospodarczy i obydwa zawdzięczają ten wynik przede wszystkim aktywnemu udziałowi w dwóch wojnach światowych oraz kilku falom gwałtownej inflacji. Wykres. Stopa zwrotu z giełdy a wzrost PKB Źródło: Credit Suisse Yearbook ZUS CZY OFE?

19 Do rozstrzygnięcia kwestii zyskowności OFE brakuje jeszcze informacji dotyczącej pozostałych aktywów, w które fundusze będą lokowały środki klientów. Obok akcji będą inwestować w depozyty bankowe oraz obligacje korporacyjne, z czasem minimalizując udział tych pierwszych na rzecz tych drugich. Odnośnie do stóp zwrotu z tych instrumentów nie dysponujemy tak dobrymi danymi jak dla akcji, jednak można spodziewać się, że w normalnych warunkach (bez gwałtownego wzrostu inflacji) powinny dać zarobić mniej więcej tyle, ile wynosi wzrost PKB. Historyczna stopa zwrotu z inwestycji w przypadku zbliżonych do nich obligacji skarbowych dla krajów niedotkniętych inflacją była o niecały 1 pkt. proc. niższa niż wzrost PKB. Większe oprocentowanie obligacji przedsiębiorstw akurat wystarczy do zniwelowania tej różnicy. Zatem możemy się spodziewać, że portfel OFE składający się z akcji (zarabiających więcej niż PKB) oraz obligacji korporacyjnych (zarabiających tyle co PKB) przyniesie średnio wyższą stopę zwrotu niż waloryzacja subkonta oparta na PKB Minusy wyboru OFE Wybór przekazywania składki do ZUS jest korzystniejszy pod względem ryzyka. Posiadacz subkonta ZUS będzie się cieszył rok po roku dodatnią waloryzacją, a jego wirtualny kapitał nigdy nie zostanie uszczuplony (nawet jeżeli średni wzrost PKB za ostatnie 5 lat okaże się ujemny, waloryzacja musi być nieujemna). Akcje zaś czasem tracą na wartości, a ich spadki mogą się utrzymywać nawet przez długie lata. Ryzyko związane z inwestowaniem na giełdzie nie jest jednak takie duże, jak się wydaje. Warto pamiętać, że stopy zwrotu z giełdy, o których tu mowa, nie są wyłącznie ani przede wszystkim zasługą tego, że akcje zyskiwały na wartości. Głównym źródłem wysokich stóp zwrotu w długim okresie są wypłacane przez spółki dywidendy, będące wynikiem wypracowywanych zysków. Nawet jeżeli kupimy akcje tracące na wartości, ale ciągle wypłacające dywidendy, to cały czas możemy na nich zarabiać. Jeśli w następnych latach kupujemy za kolejne transze wpłacanych pieniędzy (oraz za środki otrzymane z dywidend) przecenione akcje, dywidenda, którą otrzymujemy w przeliczeniu na każdą zainwestowaną złotówkę, rośnie. Z tego powodu przy kupowaniu akcji kluczowy jest okres inwestycji. Nabywanie walorów spółek z myślą o zbyciu ich w ciągu kilku lat może okazać się szczęśliwym pomysłem, jednak obciążone jest znaczącym ryzykiem. Jaki jest minimalny okres, w ciągu którego warto inwestować w akcje bez obaw o wiążące się z tym ryzyko? Spośród 11 pełnych dziesięcioleci, począwszy od dekady , ujemna stopa zwrotu trafiła się w ciągu dwóch dekad. Zainwestowanie w akcje na początku 1910 r. i sprzedaż ich pod koniec 1919 r. oznaczały utratę prawie 40% realnej wartości kapitału. Na następną dekadę bez zysków trzeba było czekać 80 lat kupno akcji w 2000 r. i sprzedaż w 2010 r. oznaczały uszczuplenie zainwestowanego kapitału o 14% (1,5% straty w skali roku). Poza tym słabe wyniki odnotowano w dekadzie obejmującej II wojnę światową (0,3% zysku w skali roku) oraz w czasach wysokiej inflacji lat 70. (0,6% rocznego zysku). Najlepsze pod względem inwestycyjnym były lata 50. (16,1%) oraz 80. (13,7%) Komu opłaca się zaryzykować Odpowiedź na to pytanie zależy od indywidualnych preferencji. By spróbować określić naszą skłonność do ryzyka, warto spojrzeć na wykres na str. 18. Przedstawia on prawdopodobieństwo tego, że inwestując rok po roku w akcje światowe, uzyskamy kapitał mniejszy, niż gdybyśmy kierowali naszą składkę na subkonto w ZUS. Widać na nim, że ryzyko oszczędzania w OFE jest bardzo silnie związane z wiekiem. Dla osób, które mają kilka lat do emerytury, prawdopodobieństwo, że wyższa będzie emerytura z ZUS, wynosi około 40%. W dwudziestym roku oszczędzania spada poniżej 20%, a dla osób, które będą oszczędzać co najmniej 40 lat, jest już mniejsze niż 5%. 17

20 Wykres. Prawdopodobieństwo tego, że subkonto przebije OFE Źródło: Opracowanie własne z wykorzystaniem danych z Credit Suisse Sourcebook 2014 oraz prognoz Komisji Europejskiej dla Polski W poniższej tabeli zestawiono wyniki dla 3 przykładowych osób 25-letniej, 40-letniej i 55-letniej. Wyróżnione wiersze pokazują kluczowe wartości średnią różnicę poziomu emerytury oraz prawdopodobieństwo, że OFE dadzą mniej niż ZUS. Wyniki te otrzymano przy następujących założeniach: każda osoba zarabia przez pozostały do emerytury czas średnią krajową, która systematycznie rośnie, zgodnie z długofalowymi prognozami Komisji Europejskiej, waloryzacja subkonta ZUS opiera się z kolei na prognozowanym przez KE długookresowym wzroście PKB. Stopa zwrotu z OFE policzona jest przy założeniu, że fundusze będą inwestowały 100% środków w akcje, które dadzą zarobić średnio tyle, ile portfel światowy w latach Od założonej stopy zwrotu odjęto przy tym opłatę za zarządzanie oraz wzięto pod uwagę koszty transakcyjne. Pominięto natomiast opłatę od składki (jej wpływ byłby niewielki) oraz suwak bezpieczeństwa. Symulacja wyników inwestycji OFE i waloryzacji subkonta ZUS Wiek Liczba lat oszczędzania Rok przejścia na emeryturę Oczekiwana długość życia na emeryturze (w miesiącach) Średni kapitał zgromadzony w OFE zł zł zł Kapitał na subkoncie zł zł zł Średnia emerytura z OFE 979 zł 415 zł 109 zł Emerytura z subkonta 477 zł 274 zł 95 zł Średnia różnica 502 zł 141 zł 14 zł Prawdopodobieństwo niższej emerytury z OFE niż z subkonta 2,4% 13,3% 32,5% Źródło: Opracowanie własne z wykorzystaniem danych z Credit Suisse Sourcebook 2014 oraz prognoz Komisji Europejskiej dla Polski Wyniki symulacji dobitnie pokazują, że największe korzyści z ewentualnego wyboru OFE odniesie osoba młoda. Ktoś, kto jest teraz na początku kariery zawodowej i wybierze OFE, ma szansę na emeryturę wyższą 18 ZUS CZY OFE?

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Poz. 1717. Szczawno-Zdrój, 19 lutego 2014 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Poz. 1717. Szczawno-Zdrój, 19 lutego 2014 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych Poz. 1717 Szczawno-Zdrój, 19 lutego

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r.

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. WICEPRZEWODNICZĄCA OGÓLNOPOLSKIEGO POROZUMIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WIESŁAWA TARANOWSKA OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. Koleżanki i Koledzy W załączeniu przekazuję dokumenty zawierające: - najistotniejsze

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ

TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ Każdy ubezpieczony posiada indywidualne konto w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. TWOJE KONTO W ZUS. CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ Konto ubezpieczonego zakładane jest

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

Oskładkowanie umów zlecenia po zmianach. Opodatkowanie przychodów z umowy zlecenia. Oskładkowanie kontraktów menedżerskich

Oskładkowanie umów zlecenia po zmianach. Opodatkowanie przychodów z umowy zlecenia. Oskładkowanie kontraktów menedżerskich PRAWO PRACY I ZUS NR 1 INDEKS 403547 ISBN 978-83-7440-346-7 GRUDZIEŃ 2014 CENA 29,90 ZŁ (W TYM 5% VAT) UKAZUJE SIĘ OD 1995 ROKU UWAGA! ZMIANY OD 1 stycznia 2015 NOWE UMOWY ZLECENIA i inne umowy cywilnoprawne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 870)

do ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 870) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 870) USTAWA z dnia 13 października

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Osoby, które dopiero wchodzą na rynek pracy, będą mogły w ciągu 3 miesięcy podjąć decyzję, czy chcą zostać członkami OFE.

Osoby, które dopiero wchodzą na rynek pracy, będą mogły w ciągu 3 miesięcy podjąć decyzję, czy chcą zostać członkami OFE. Co zakłada proponowana przez rząd reforma? W ramach gruntowanej przebudowy II filaru (OFE) rząd proponuje: przeniesienie obligacji skarbowych i papierów dłużnych gwarantowanych przez Skarb Państwa, z OFE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy

Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS. Świadczeniobiorcy Okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE i zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS Świadczeniobiorcy Warunki nabywania prawa do okresowej emerytury kapitałowej ze środków zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

ZUS czy OFE: podejmij decyzję do 31 lipca

ZUS czy OFE: podejmij decyzję do 31 lipca ZUS czy OFE: podejmij decyzję do 31 lipca Od 1 kwietnia do 31 lipca 2014 roku każdy Polak opłacający składki emerytalne, musi podjąć decyzję, czy chce odkładać część składek do OFE, czy również na indywidualne

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze. Pracowniczy Program PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU

Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze. Pracowniczy Program PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze Pracowniczy Program Emerytalny Z TFI PZU PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU Co to jest PPE? Pracowniczy program emerytalny

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania dotyczące PPE

Najczęściej zadawane pytania dotyczące PPE Najczęściej zadawane pytania dotyczące PPE 1. Kto może przystąpić do PPE w Azotach Tarnów? Do PPE może przystąpić każdy pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę, który zatrudniony jest w Azotach

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak TEST ADEKWATNOŚCI Odpowiedzi na pytania zawarte w teście zawierają informacje niezbędne do dokonania przez Towarzystwo oceny poziomu wiedzy Klienta dotyczącej inwestowania w zakresie instrumentów finansowych,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 października 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 października 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a Ubezpieczenie Uniwersalne Diamentowa Strategia 17 październik 2012 Diamentowa Strategia pozwoli Ci zabezpieczyć finansowo rodzinę przed utratą głównych dochodów w przypadku: inwalidztwa, poważnego zachorowania,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych.

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych. Poznań, dnia 20-05-2013 r. MATERIAŁY uzyskane przez Zarząd NSZZ PRC w temacie emerytur - emerytur pomostowych. Pytania w sprawie emerytur pomostowych i wcześniejszych: 1. Pytanie czy takie warunki uprawniają

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Portfel Obligacj Plus Kod warunków: UB_OGIJ141 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI

Bardziej szczegółowo

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Informacja sygnalna Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO ULGA PODATKOWA ZA INWESTOWANIE PKO Indywidualne

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ?

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? Jako przedsiębiorca podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? JESTEŚ OSOBĄ PROWADZĄCĄ

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Informacja o środkach

WZÓR. Informacja o środkach Załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2011 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 WZÓR LOGO, nazwa i adres otwartego funduszu emerytalnego Imię, nazwisko i adres do korespondencji* Informacja o środkach

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Klient: Jan Kowalski Karta Produktu Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A. Agent ubezpieczeniowy: Zbigniew Nowak Karta

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO Na podstawie 18 ust. 1 Statutu MetLife Amplico Dobrowolny Fundusz Emerytalny ogłasza zmiany w Statucie MetLife Amplico

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Twoje inwestycje. Kapitalna Przyszłość. Program systematycznego oszczędzania

Twoje inwestycje. Kapitalna Przyszłość. Program systematycznego oszczędzania Twoje inwestycje Kapitalna Przyszłość Program systematycznego oszczędzania 2/ Różnica między niemożliwym a możliwym leży w ludzkiej determinacji. / Tommy Lasorda Kapitalna przyszłość Kapitalna Przyszłość

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? PRZECZYTAJ!

JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? PRZECZYTAJ! JESTEŚ ZLECENIOBIORCĄ? JAKO ZLECENIOBIORCA PODLEGASZ OBOWIĄZKOWO UBEZPIECZENIOM SPOŁECZNYM: EMERYTALNEMU, RENTOWYM I WYPADKOWEMU, ORAZ UBEZPIECZENIU ZDROWOTNEMU. UBEZPIECZENIU CHOROBOWEMU PODLEGASZ DOBROWOLNIE,

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Dobre wyniki w trudnych czasach

Dobre wyniki w trudnych czasach Warszawa, 10 marca 2009 roku Wyniki finansowe Grupy PZU w 2008 roku Dobre wyniki w trudnych czasach W 2008 roku Grupa PZU zebrała 21.515,4 mln złotych z tytułu składek ubezpieczeniowych, osiągając zysk

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 DNI/A/K/201206/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: KNF, PTE, OFE,

Bardziej szczegółowo

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Jednym z dostępnych sposobów gromadzenia dodatkowych oszczędności na cele emerytalne jest

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat produkt strukturyzowany Polscy Giganci BIS Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności:

Bardziej szczegółowo

IKZE W SKRÓCIE DLACZEGO WARTO MIEĆ RACHUNEK IKZE W ING DOBROWOLNYM FUNDUSZU EMERYTALNYM

IKZE W SKRÓCIE DLACZEGO WARTO MIEĆ RACHUNEK IKZE W ING DOBROWOLNYM FUNDUSZU EMERYTALNYM QA/IKZEDFE/1/2012 IKZE W SKRÓCIE DLACZEGO WARTO MIEĆ RACHUNEK IKZE W ING DOBROWOLNYM FUNDUSZU EMERYTALNYM Informacje podstawowe Zyskujesz odczuwalną korzyść podatkową: wpłaty dokonywane na Rachunek Indywidualnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH3

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH3 Załącznik nr 2 z 2 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia indywidualnego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH3 Kod OWU: UB_OLIJ143

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Czarne Złoto

lokata ze strukturą Czarne Złoto lokata ze strukturą Czarne Złoto Lokata ze strukturą Czarne Złoto jest produktem łączonym. Składa się z lokaty promocyjnej i produktu strukturyzowanego Czarne Złoto inwestycji w formie ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

Twój osobisty fundusz emerytalny

Twój osobisty fundusz emerytalny Twój osobisty fundusz emerytalny Autor: Adam Jagielnicki Pewne pieniądze w niepewnych czasach! Emerytura to dla wielu z nas upragniony koniec pracy zawodowej. Ma to być okres życia, który będziemy mogli

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PRZECZYTAJ!

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PRZECZYTAJ! PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? KAŻDY UBEZPIECZONY POSIADA INDYWIDUALNE KONTO W ZAKŁADZIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH. Szczegółowe informacje dotyczące ubezpieczeń Platforma Usług

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES WRZESIEŃ 1999 GRUDZIEŃ 5 WARSZAWA, MARZEC 6

Bardziej szczegółowo

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r.

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3. 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5

1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3. 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5 REGULAMINY FUNDUSZY 1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5 3 Regulamin UFK ING Akcji str 6-7 4 Regulamin UFK ING (L) Ameryki

Bardziej szczegółowo

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Załącznik do Pisma Rektora UŚ znak DOP.065.17.2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Na podstawie

Bardziej szczegółowo