OPINIA DO PROJEKTU USTAWY O ZMIANIE NIEKTÓRYCH USTAW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OPINIA DO PROJEKTU USTAWY O ZMIANIE NIEKTÓRYCH USTAW"

Transkrypt

1 OPINIA DO PROJEKTU USTAWY O ZMIANIE NIEKTÓRYCH USTAW W ZWIĄZKU Z OKREŚLENIEM ZASAD WYPŁATY EMERYTUR ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH Z DNIA 10 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Warszawa, październik 2013 r.

2 PODSUMOWANIE W ramach trwających konsultacji społecznych do przygotowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych z dnia 10 października 2013 r., w niniejszym dokumencie przedstawiamy opinię Towarzystwa Ekonomistów Polskich. Zgodnie z opublikowana w lipcu opinią TEP konstrukcja systemu oparta na trzech różnych filarach stanowiła podstawę idei bezpieczeństwa dzięki różnorodności i reformy emerytalnej z 1999 roku. Ryzyka, którym podlega repartycyjny filar I różnią się od tych, którym podlega kapitałowy filar II. Konstrukcja dwufilarowa - dzięki podziałowi ryzyka - zapewnia większy poziom bezpieczeństwa przyszłych emerytów, którzy swoje składki odprowadzają obowiązkowo do dwóch różnych segmentów systemu. Tak więc wszelkie korekty w systemie emerytalnym, poza zachowaniem zasady zdefiniowanej składki, nie powinny kwestionować istnienia tych dwóch różniących się od siebie filarów repartycyjnego i kapitałowego. Z tego punktu widzenia proponowane w ustawie znaczne ograniczenie zakresu II filara uważamy za niekorzystne dla stabilności systemu emerytalnego. Co więcej, niektóre rozwiązania szczegółowe, jeśli nie zostaną odpowiednio skorygowane, doprowadzą zapewne w nieodległej perspektywie czasowej do likwidacji II filaru systemu. System kapitałowy wprowadzony w życie w 1999 roku wymaga korekt efektywnościowych, ustawowego określenia zasad wypłat emerytur i obniżenia kosztów funkcjonowania systemu, nie jest jednak rozsądnym rozwiązaniem celowe (lub mimowolne) doprowadzenie do zupełnego wygaśnięcia tej części systemu. W projekcie ustawy zaproponowano tylko jedną formę wypłat emerytur z II filara, która w fazie dekumulacji powraca do jednofilarowego i repartycyjnego systemu opartego wyłącznie na ZUS. W ramach konsultacji społecznych postulujemy powrót do innych, bardziej rynkowych rozwiązań, korzystniejszych dla przyszłych emerytów. Literatura ekonomiczna, jak i praktyka gospodarcza zna wiele sposobów bezpiecznych wypłat poza systemem państwowym. Zdanie to podzielał do niedawna również polski parlament, który w 2008 r. przyjął już raz ustawę o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych, zgodnie z którą środki z OFE nie miały być przenoszone do ZUS (ustawa zawetowana przez Prezydenta). Swoją propozycję, w myśl której to Powszechne Towarzystwa Emerytalne miałyby zarządzać kapitałami w fazie wypłat, przedstawił również KNF. Rządowa propozycja nowelizacji wybranych ustaw przewiduje głęboko idące zmiany w kapitałowej części systemu emerytalnego. Jak już wspomniano zmiany te mogą prowadzić do marginalizacji filaru kapitałowego, co wpłynęłoby niekorzystnie na bezpieczeństwo emerytur w przyszłości. Jednocześnie przedstawiony do konsultacji projekt ustawy zawiera wiele wad, które powinny być skorygowane 2

3 na etapie konsultacji. W przeciwnym razie, ustawa będzie sprzeczna z celami założonymi przez samych jej autorów: "...ograniczenia tempa przyrostu państwowego długu publicznego przez zmniejszenie kosztów budżetowych funkcjonowania części kapitałowej systemu emerytalnego i potrzeb pożyczkowych Skarbu Państwa, przy założeniu jak najmniejszej ingerencji w model systemu emerytalnego." (Uzasadnienie do projektu ustawy z 10 października 2013 r. s.1). W poniższej opinii przedstawiamy nasze stanowisko wraz z propozycjami korekt w następujących obszarach: i) przeniesienia i umorzenia obligacji Skarbu Państwa, ii) suwaka bezpieczeństwa, iii) zakazu inwestowania w obligacje gwarantowane przez skarb państwa, iv) zewnętrznego benchmarku, limitów inwestycyjnych i poziomu składki, v) dobrowolności oraz vi) stymulacji III filara. Wyrażamy nadzieję, że na etapie konsultacji zostaną przyjęte odpowiednie korekty do projektu ustawy. 3

4 PRZENIESIENIE I UMORZENIE OBLIGACJI SKARBU PAŃSTWA Podstawowym założeniem, zawartym w przedstawionym przez rząd projekcie reformy systemu emerytalnego, jest przeniesienie obligacyjnej części portfela OFE do ZUS i zamianę tych aktywów na prawa emerytalne w ZUS. W naszej ocenie, takie działanie jest jednoznaczne z umorzeniem obligacji, które stanowią zabezpieczenie praw emerytalnych uczestników funduszy emerytalnych. Projekt przewiduje w zamian gwarancję wypłat emerytury z ZUS - należy jednak zauważyć, że prawa emerytalne w ZUS stanowią inną klasę aktywów niż obligacje Skarbu Państwa zgromadzone w portfelach OFE te pierwsze kształtowane są poprzez dyskrecjonalne decyzje państwa, zaś obligacje w portfelach OFE podlegają prawom rynkowym. Z tego punktu widzenia przeniesienie i umorzenie obligacji skarbowych z portfela inwestycyjnego OFE do ZUS należy uznać za niekorzystne dla przyszłych emerytów. Co więcej, poważne wątpliwości budzi kwestia zgodności zaproponowanych rozwiązań z Konstytucją. Biorąc pod uwagę fakt, iż aktywa obligacyjne zarządzane są przez prywatne podmioty, od których zgodnie z projektem część aktywów ma być przejmowana przez instytucję państwową a następnie umarzana, powstaje wątpliwość, czy nie mamy do czynienia z naruszeniem konstytucyjnego prawa ochrony własności. Ta część sporu ma charakter prawny i należy jej rozstrzygnięcie pozostawić konstytucjonalistom. SUWAK BEZPIECZEŃSTWA Projekt nowelizacji przewiduje zastosowanie mechanizmu suwaka bezpieczeństwa w celu zminimalizowania tzw. ryzyka złej daty. Jego działanie opiera się na stopniowym przenoszeniu aktywów uczestników systemu emerytalnego z kont OFE do ZUS w ciągu 10 lat przed osiągnięciem przez nich ustawowego wieku emerytalnego. O ile bezsporne jest, że zastosowanie takiego narzędzia faktycznie minimalizuje ryzyko niższego świadczenia dla osób przechodzących na emeryturę w okresie dekoniunktury na rynku finansowym, należy podkreślić, że projekt nie uwzględnia kilku istotnych aspektów funkcjonowania tego mechanizmu. Po pierwsze, 10 lat to arbitralnie ustalony okres ignorujący fakt cykli koniunkturalnych. Wskazany byłby krótszy okres, np. 8 lat lub ruchomy w zależności od fazy cyklu. Co więcej, przedstawione rozwiązanie zakłada obligatoryjność przenoszenia aktywów bez względu na faktyczną datę przejścia na emeryturę. Ponadto, ponieważ środki odkładane przez lata w otwartych funuduszach emerytalnych są przekazywane do ZUS, rozwiązanie to niweczy idęę dwufilarowości systemu kapitałowego na etapie wypłat. Warto również 4

5 zauważyć, że istnieją alternatywne rozwiązania, korzystniejsze z punktu widzenia przewidywanej wysokości świadczeń oraz wzrostu gospodarczego. Rekomendowanym rozwiązaniem dla zminimalizowania ryzyka złej daty jest tzw. wielofunduszowość, której wprowadzenie było deklarowane przez rząd w czasie debaty nt. zmian w OFE w 2011 r. Mechanizm ten polega na przesuwaniu środków emerytalnych do subfunduszy z bezpieczniejszym portfelem inwestycyjnym, dostosowanych pod względem zmienności stóp zwrotu do wieku ubezpieczonych. Dzięki temu osoby w wieku okołoemerytalnym nie byłyby narażone na fluktuacje związane z agresywnym inwestowaniem na rynku kapitałowym. Oprócz ograniczenia powyższego ryzyka, tworzenie subfunduszy w ramach istniejących kont OFE pozwoliłby na wydłużenie okresu oszczędzania w części kapitałowej systemu, co miałoby dodatni wpływ zarówno na wysokość świadczenia, jak i na rozwój rynku kapitałowego. ZAKAZ INWESTOWANIA W OBLIGACJE GWARANTOWANE PRZEZ SKARB PAŃSTWA Proponowany w projekcie zakaz inwestycji w obligacje Skarbu Państwa przez fundusze emerytalne stoi w sprzeczności z praktyką inwestycyjną funduszy na całym świecie. Według danych OECD, fundusze emerytalne ponad 1/3 portfela lokują właśnie w obligacjach Skarbu Państwa (Pension Markets in Focus, OECD, wrzesień 2012). AKTYWA FUNDUSZY EMERYTALNYCH WG KATEGORII INWESTYCYJNYCH W WYBRANYCH KRAJACH OECD, 2011 Shares Bills and bonds Cash and deposit Other (1) Australia (2) Finland Belgium Canada (4) Norway Austria (5) Iceland Italy (7) Denmark Spain Japan (8) Israel Slovenia Greece Korea (10) 0% 20% 40% 60% 80% 100% źródło: OECD 5

6 Ze względu na długi horyzont czasowy takich inwestycji oraz relatywnie niskie ryzyko fluktuacji w porównaniu z akcjami spółek, obligacje Skarbu Państwa stanowią znaczącą część aktywów, w których lokują środki fundusze emerytalne, zorientowane na długookresowe inwestycje. Zakaz tego rodzaju inwestycji niebezpiecznie obciąży strukturę portfeli inwestycyjnych OFE. W wyniku takiego uregulowania fundusze zostaną zmuszone do charakterystycznego raczej dla agresywnych funduszy akcyjnych inwestowania w większym stopniu w akcje, przez co nie będą w stanie w odpowiednim stopniu ograniczyć ryzyka rynkowego i w przypadku bessy na giełdzie prawdopodobnie poniosą znaczne straty. Uszczuplenie kapitału emerytalnego doprowadzi do obniżenia poziomu wypłacanych świadczeń. Po wyższe zastrzeżenie dotyczy zarówno obligacji polskich, jak i obligacji emitowanych w krajach UE. UDZIAŁ AKCJI I OBLIGACJI SKARBOWYCH W PORTFELACH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W WYBRANYCH KRAJACH REGIONU Kraj, typ funduszy (data) Akcje w portfelu Obligacje skarbowe w portfelu Bułgaria, II filar UPF 1 ( ) 18,3 proc. 37 proc. Bułgaria, II filar PPF 2 ( ) 23,77 proc. 30 proc. Bułgaria, III filar VPF 3 ( ) 26,5 proc. 28 proc. Czechy, prywatne fundusze 2,9 proc. 70,7 proc. emerytalne - głównie jako III filar ( ) Łotwa, prywatne fundusze 0,4 proc. 28,3 proc. 4 emerytalne ( ) Węgry, II filar (przed 10 proc. 46,7 proc. nacjonalizacją, grudzień 2010) Węgry, II filar (po nacjonalizacji, 10 proc. 51,5 proc. marzec 2013) Węgry, dobrowolne fundusze 4 proc. 60 proc. emerytalne (marzec 2013) Rumunia, II filar ( ) 11,03 proc. 75,4 proc. źródło: TEP, Opinia do rządowego raportu o funkcjonowaniu systemu emerytalnego, lipiec UPF Universal Pension Funds 2 PPF Professional Pension Funds 3 VPF Voluntary Pension Funds (supplementary) 4 Wszystkie papiery dłużne 6

7 Zwiększony poziom zmienności portfeli inwestycyjnych OFE doprowadzi do ich stopniowego wygaszania. W sytuacji załamania na rynku finansowym, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że ubezpieczeni na podstawie porównania krótkookresowego wyniku OFE do ZUS, WYKRES: PORTFEL INWESTYCYJNY OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH (DANE ZAGREGOWANE W ZŁ) zdecydują się na przeniesienie swoich oszczędności do filara repartycyjnego, ponosząc wysokie straty, co będzie prowadziło do marginalizacji drugiego filara i nierównowagi ryzyka w systemie emerytalnym. Dlatego też rekomendujemy odstąpienie od tego zakazu. Pozaskarb owe dłużne papiery wartości Akcje 39% Inne lokaty 1% Skarbowe papiery wartościo we 44% Depozyty i bankowe papiery wartościo we źródło: KNF, czerwiec 2013 r. ZEWNĘTRZNY BENCHMARK, LIMITY INWESTYCYJNE I POZIOM SKŁADKI W przedłożonym projekcie proponuje się zamianę dotychczasowego wewnętrznego benchmarku na zewnętrzny - okresową porównawczą stopę zwrotu (0,9 WIG i 0,1 WIBOR). Ponadto, fundusze będą musiały utrzymywać 75 proc. swojego portfela w akcjach. Przyjęto, że składka emerytalna przekazywana do OFE ma zostać ustalona na stałym poziomie - 2,92 proc. Najpoważniejszym zagrożeniem dla bezpieczeństwa przyszłych emerytur jest nakaz utrzymywania nie mniej niż 75 proc. aktywów OFE w akcjach. Zapis ten nie dość, że naraża środki zgromadzone przez przyszłych emerytów na zmienność rynkową bez możliwości jej zneutralizowania, automatycznie zmusza również fundusze do dodatkowego inwestowania w akcje w okresie bessy. Każdy mechanizm wymuszający posiadanie określonej wartości portfela jest niekorzystny dla przyszłych emerytów. Przy spadku wartości akcji OFE, będąc zobligowanym do utrzymywania udziału w akcjach na stałym miminalnym poziomie, będzie zmuszony dokupić akcje do portfela. To z kolei wymuszać będzie utrzymanie pozostałej części aktywów w instrumentach bardzo płynnych i krótkoterminowych. Zapis ten spowoduje więc zmianę typu funduszy emerytalnych, inwestujących w długim horyzoncie czasowym, na fundusze podwyższonego ryzyka z krótkim horyzontem inwestycyjnym. Jednocześnie proponowane odniesienie do 90 proc. indeksu giełdowego wraz z nakazem inwestycji min. 75 proc. portfela w akcje stoi w sprzeczności z dotychczasowymi zasadami inwestowania przez fundusze na całym świecie. W 2011 r. tylko fundusze w Australii i Hongkongu (odpowiednio 50 i 55 7

8 proc. portfela w akcjach spółek giełdowych) charakteryzowały się wysokim udziałem akcji w portfelu. Średnio na świecie było to 13 proc. portfela ((Pension Markets in Focus, OECD, wrzesień 2012). Nakaz inwestycji minimum 75 proc. portfela w akcje ma - jak się można domyślać - na celu ograniczenie wyprzedaży akcji przez fundusze, co ochroni przed spadkiem ich wartości. Takie uregulowanie jest jednak nierealizowalne z niezmienionym limitem inwestowania do 5 proc. aktywów jednej spółki. Przy ustalonym poziomie inwestycji w akcje, niezbędne byłoby podniesienie tego limitu do co najmniej 10 procent. Zmiany limitów inwestycyjnych i benchmarku mają wejść w życie z dniem 1 lipca 2014 r. Istotna zmiana portfela inwestycyjnego funduszy natomiast ma mieć miejsce 3 lutego 2014 r. Powoduje to, że fundusze, w okresie przejściowym będące już funduszami wysokiego ryzyka, mają podlegać regulacjom odpowiednim dla funduszy zrównoważonych. Nowe regulacje powinny zacząć obowiązywać wraz ze zmianą struktury portfela inwestycyjnego. DOBROWOLNOŚĆ W projekcie ustawy zawarty jest zapis o dobrowolności wyboru między ubezpieczeniem emerytalnym tylko w ZUS oraz w ZUS i OFE. Zgodnie z założeniami, uczestnicy systemu powinni w okresie trzech miesięcy złożyć odpowiednią deklarację do ZUS, by pozostać w OFE. Jeśli nie dopełnią formalności w określonym terminie, projekt przewiduje automatyczne przypisanie do ZUS. Należy jednak zauważyć, że 4.4 mln ubezpieczonych z 7.4 mln, którzy mieli wybór w 1999 r. (osoby urodzone w latach ) raz już świadomie i dobrowolnie podjęło decyzję o uczestnictwie w części kapitałowej systemu. Trudno więc znaleźć uzasadnienie automatycznego przeniesienia zgromadzonych na kontach tych osób aktywów z filara kapitałowego. Kwestię preferencji ZUS w przypadku niezłożenia deklaracji należy rozważyć ponownie. Naszym zdaniem w przypadku osób, które zdecydowały się na uczestnictwo w systemie kapitałowym, powinna obowiązywać zasada domniemania członkostwa w OFE. Ponadto, ważny aspekt stanowi sposób składania deklaracji przez ubezpieczonych. Przede wszystkim okres trzech miesięcy wydaje się stanowczo za krótki. Dla porównania, w roku 1999 czas na podjęcie decyzji wyniósł dziesięć miesięcy. Dlatego też postulujemy wydłużenie czasu na podjęcie decyzji co najmniej do sześciu miesięcy. Istotną kwestią jest także dopuszczalna forma dostarczenia dokumentu. Projekt ustawy stanowi, iż formularz będzie można dostarczyć osobiście lub poprzez platformę epuap. Ustawa nie precyzuje jednak, czy forma przesyłki listowej będzie drogą akceptowalną. Co więcej, nie jest jasne, w jaki sposób miałaby być dokonywana weryfikacja podpisu osoby przesyłającej zaświadczenie drogą listową, nie jest również do końca precyzyjne, skąd 8

9 potencjalnie będzie można pobrać odpowiedni druk. Odpowiedzi na te pytania są kluczowe z punktu widzenia możliwości technicznej realizacji przez ubezpieczonego swej decyzji. Niezwykle istotne dla zapewnienia pełnej dobrowolności jest bowiem maksymalne uproszczenie procesu wyboru formy oszczędzania emerytalnego. Wskazane byłoby wydłużenie czasu pracy placówek ZUS w okresie składania deklaracji, tak aby zminimalizować ryzyko uniemożliwienia złożenia dokumentu. Część osób aktywnych zawodowo mogłaby bowiem zrezygnować z podjęcia decyzji ze względu na angażujący zbyt wiele czasu proces. Przewidując, że dużo osób będzie zwlekać z podjęciem decyzji, racjonalne wydaje się, żeby w przypadku formularzy przesyłanych pocztą za datę złożenia pisma decydowała data stempla pocztowego, podobnie jak w przypadku corocznego zeznania PIT. Kluczowe dla zapewnienia możliwie jak najwyższego poziomu racjonalnie podejmowanych decyzji, należy przeprowadzić obiektywną kampanię edukacyjną nt systemu emerytalnego. Jest ona szczególnie ważna, także z uwagi na fakt, że po wprowadzeniu zakazu akwizycji przez fundusze ok. 80 proc. wchodzących do systemu trafia do konkretnego funduszu w drodze losowania (UKNF). Jednym z powodów takiej sytuacji może być brak wiedzy wśród ubezpieczonych. Kampania edukacyjna powinna kłaść szczególny nacisk na różnice między filarem repartycyjnym a kapitałowym oraz wyjaśniać zasady reformy emerytalnej z 1999r. STYMULACJA III FILARA Projekt uwzględnia zrównanie limitu wpłat na IKZE do poziomu 1.2-krotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce zamiast obecnie obwiązującego limitu 4 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne. Jednocześnie przyszłe wypłaty świadczeń z IKZE mają podlegać opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem w wysokości 10 proc. zamiast ówcześnie obowiązujących stawek podatku PIT. Zaprezentowane zmiany w IKZE należy uznać za pozytywne z perspektywy bezpieczeństwa emerytalnego. Zmiana limitu wpłat na jednakowy dla wszystkich jest najkorzystniejsza dla osób zarabiających poniżej przeciętnej ponieważ realnie wpływa to na zwiększenie limitu wpłat. Ponadto, kwotowo wyrażony limit upraszcza system, co zwiększa prawdopodobieństwo uczestnictwa w IKZE. Ustalenie zryczałtowanego podatku od przyszłych wypłat zmniejsza również niepewność co do opłacalności oszczędzania na emeryturę za pomocą IKZE. 9

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r.

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. WICEPRZEWODNICZĄCA OGÓLNOPOLSKIEGO POROZUMIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WIESŁAWA TARANOWSKA OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. Koleżanki i Koledzy W załączeniu przekazuję dokumenty zawierające: - najistotniejsze

Bardziej szczegółowo

Osoby, które dopiero wchodzą na rynek pracy, będą mogły w ciągu 3 miesięcy podjąć decyzję, czy chcą zostać członkami OFE.

Osoby, które dopiero wchodzą na rynek pracy, będą mogły w ciągu 3 miesięcy podjąć decyzję, czy chcą zostać członkami OFE. Co zakłada proponowana przez rząd reforma? W ramach gruntowanej przebudowy II filaru (OFE) rząd proponuje: przeniesienie obligacji skarbowych i papierów dłużnych gwarantowanych przez Skarb Państwa, z OFE

Bardziej szczegółowo

Poz. 1717. Szczawno-Zdrój, 19 lutego 2014 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Poz. 1717. Szczawno-Zdrój, 19 lutego 2014 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych Poz. 1717 Szczawno-Zdrój, 19 lutego

Bardziej szczegółowo

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO ULGA PODATKOWA ZA INWESTOWANIE PKO Indywidualne

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201312/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201312/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/12/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej OFE...

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze. Pracowniczy Program PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU

Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze. Pracowniczy Program PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE Kiedy zaczynasz mieć czas, przestajesz mieć pieniądze Pracowniczy Program Emerytalny Z TFI PZU PPE TFI PZU SA LAUREAT KONKURSU Co to jest PPE? Pracowniczy program emerytalny

Bardziej szczegółowo

Strategie Inwestycyjne Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Ergo Hestia SA

Strategie Inwestycyjne Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Ergo Hestia SA Strategie Inwestycyjne Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Ergo Hestia SA KOD: STR 01/14 Niniejszy dokument zawiera charakterystyki Ubezpieczeniowych Funduszy

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201403/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201403/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/201403/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak TEST ADEKWATNOŚCI Odpowiedzi na pytania zawarte w teście zawierają informacje niezbędne do dokonania przez Towarzystwo oceny poziomu wiedzy Klienta dotyczącej inwestowania w zakresie instrumentów finansowych,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU DNI/A/K/201503/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU DNI/A/K/201503/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2015 DNI/A/K/201503/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych Michał Boni, Minister-członek Rady Ministrów Warszawa, 24 stycznia 2011 r. Zmieniane akty prawne ustawa z

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Opinia Forum Obywatelskiego Rozwoju

Opinia Forum Obywatelskiego Rozwoju Opinia Forum Obywatelskiego Rozwoju 28 października 2013 r. Opinia Forum Obywatelskiego Rozwoju nt. Projektu Ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków

Bardziej szczegółowo

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

TEST ODPOWIEDNIOŚCI. a) fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego

TEST ODPOWIEDNIOŚCI. a) fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego Wzór Testu Odpowiedniości, r. TEST ODPOWIEDNIOŚCI 1. Proszę zaznaczyć stwierdzenia, z którymi Pani/Pan się zgadza: a) fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 DNI/A/K/201206/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: KNF, PTE, OFE,

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza błędne wnioskowanie Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku 1 Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, wrzesień 2014 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Kluczowe Informacje dla Inwestorów

Kluczowe Informacje dla Inwestorów Kluczowe Informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie jest to materiał marketingowy. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

Twoje inwestycje. Bonus VIP. Program inwestycyjno - ubezpieczeniowy

Twoje inwestycje. Bonus VIP. Program inwestycyjno - ubezpieczeniowy Twoje inwestycje Bonus VIP Program inwestycyjno - ubezpieczeniowy 2/ Sukces jest wynikiem właściwej decyzji. / Eurypides Witamy w świecie Aviva Investors Aviva Investors to połączenie specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

TFI Allianz Polska. Fundusze inwestycyjne on-line

TFI Allianz Polska. Fundusze inwestycyjne on-line TFI Allianz Polska Fundusze inwestycyjne on-line Czym jest fundusz inwestycyjny? Fundusz inwestycyjny to forma wspólnego inwestowania środków pieniężnych powierzonych przez uczestników funduszu. Funduszem

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r.

Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r. Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto

Bardziej szczegółowo

Asset management Strategie inwestycyjne

Asset management Strategie inwestycyjne Asset management Strategie inwestycyjne Money Makers Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ul. Domaniewska 39A, 02-672 Warszawa T: +48 22 463 8888, F: +48 22 463 8889, E: biuro@moneymakers.pl, W: www.moneymakers.pl

Bardziej szczegółowo

WYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO INWESTYCJI. Sięgnij po jeden z trzech portfeli inwestycyjnych

WYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO INWESTYCJI. Sięgnij po jeden z trzech portfeli inwestycyjnych WYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO INWESTYCJI Sięgnij po jeden z trzech portfeli inwestycyjnych PORTFELE INWESTYCYJNE PKO TFI Portfele te różnią się specyfi czną strategią inwestycyjną dopasowaną do odmiennych potrzeb

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH UL/Regulamin_UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym

Bardziej szczegółowo

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PKO BP BANKOWY PTE S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999 r., nr 2 z dnia

Bardziej szczegółowo

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w:

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w: (Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI UWAGA: W pytaniach 1 2 należy zaznaczyć właściwą odpowiedź w każdym podpunkcie. W pozostałych pytaniach należy zaznaczyć tylko jedną odpowiedź. 1. Proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

PPE/Regulamin UFK/05-2014/G

PPE/Regulamin UFK/05-2014/G PPE/Regulamin UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E OFEROWANYCH W RAMACH GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM PPE PRO Stanowiący integralną

Bardziej szczegółowo

Norweski Rządowy Fundusz Emerytalny

Norweski Rządowy Fundusz Emerytalny Norweski Rządowy Fundusz Emerytalny Dorota Okseniuk Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Warszawa, styczeń 2012 r. 1 Agenda Struktura funduszu Governmet Pension Fund Global wielkość aktywów

Bardziej szczegółowo

Subfundusze pieniężne i dłużne

Subfundusze pieniężne i dłużne Subfundusze pieniężne i dłużne UniLokata - Wpłacasz i wypłacasz kiedy chcesz Ryzyko inwestycyjne: Niskie Horyzont inwestycyjny: Min. 3 miesiące UniLokata to subfundusz pieniężny, który inwestuje aktywa

Bardziej szczegółowo

System emerytalny po zmianach od 2014 roku

System emerytalny po zmianach od 2014 roku TEORIA I PRAKTYKA UBEZPIECZEŃ W POLSCE Joanna Rutecka Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa w Warszawie System emerytalny po zmianach od 2014 roku Przez wiele miesięcy byliśmy świadkami

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E IKE/Regulamin_UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zwanych

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

PORTFEL MODELOWY STRATEGIA ŻÓŁTA (średnie ryzyko)

PORTFEL MODELOWY STRATEGIA ŻÓŁTA (średnie ryzyko) PORTFEL MODELOWY STRATEGIA ŻÓŁTA (średnie ryzyko) Portfel Modelowy Strategia Żółta (średnie ryzyko) to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Stanowisko KNF w sprawie polityki dywidendowej zakładów ubezpieczeń, PTE, domów maklerskich i TFI

Stanowisko KNF w sprawie polityki dywidendowej zakładów ubezpieczeń, PTE, domów maklerskich i TFI 1 grudnia 2015 r. Stanowisko KNF w sprawie polityki dywidendowej zakładów ubezpieczeń, PTE, domów maklerskich i TFI Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) przyjęła na posiedzeniu w dniu 1 grudnia 2015 r. stanowisko

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych. Rozdział 2

Regulamin. Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych. Rozdział 2 UNIQA Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. 90-520 Łódź, ul. Gdańska 132 tel. 042 63 44 700, fax 042 63 65 003 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi KRS 0000005751, NIP 554-100-15-22 Kapitał zakładowy

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje zmian w zakresie ograniczeń inwestycyjnych OFE z uwzględnieniem zwiększenia możliwości ekspozycji na ryzyka rynków zagranicznych

Rekomendacje zmian w zakresie ograniczeń inwestycyjnych OFE z uwzględnieniem zwiększenia możliwości ekspozycji na ryzyka rynków zagranicznych Rekomendacje zmian w zakresie ograniczeń inwestycyjnych OFE z uwzględnieniem zwiększenia możliwości ekspozycji na ryzyka rynków zagranicznych REKOMENDACJE: Zmiana i wprowadzenie aktów wykonawczych określających

Bardziej szczegółowo

Regulamin otwierania i prowadzenia pakietu Kapitalny Zysk w Raiffeisen Bank Polska S.A. dla klientów indywidualnych

Regulamin otwierania i prowadzenia pakietu Kapitalny Zysk w Raiffeisen Bank Polska S.A. dla klientów indywidualnych Regulamin otwierania i prowadzenia pakietu Kapitalny Zysk w Bank Polska S.A. dla klientów indywidualnych 1 1. Postanowienia zawarte w niniejszym Regulaminie regulują zasady otwierania i prowadzenia pakietu

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza zmiany w Statutach:

ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza zmiany w Statutach: ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza zmiany w Statutach: ING Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Obligacji Dolarowych ING Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Obligacji Euro Poniższe zmiany

Bardziej szczegółowo

9. Czy osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia mogą wpłacać na IKE? Tak.

9. Czy osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia mogą wpłacać na IKE? Tak. IKE Pytania/odpowiedzi dotyczące Indywidualnego Konta Emerytalnego 1. Co to jest IKE? Pełna nazwa to Indywidualne Konto Emerytalne Jest ono jednym z elementów III filaru systemu emerytalnego. Umożliwia

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu emerytalnego w Szwecji

Charakterystyka systemu emerytalnego w Szwecji Charakterystyka systemu emerytalnego w Szwecji Materiał informacyjny dotyczący wizyty studyjnej delegacji ZUS w Urzędzie Spraw Emerytalno Rentowych (Pensionsmyndigheten). Sztokholm, 05.04.2011. Departament

Bardziej szczegółowo

Twój osobisty fundusz emerytalny

Twój osobisty fundusz emerytalny Twój osobisty fundusz emerytalny Autor: Adam Jagielnicki Pewne pieniądze w niepewnych czasach! Emerytura to dla wielu z nas upragniony koniec pracy zawodowej. Ma to być okres życia, który będziemy mogli

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (grupa 3 działu I ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Komisja Nadzoru Finansowego

Komisja Nadzoru Finansowego Raport z analizy półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych zakładów ubezpieczeń na życie, sporządzonych według stanu na dzień 30 czerwca 2008 r. Komisja Nadzoru Finansowego Celem analizy

Bardziej szczegółowo

ŚWIAT FINANSÓW PRZED TOBĄ FUNDUSZE INWESTYCYJNE PRZEWODNIK

ŚWIAT FINANSÓW PRZED TOBĄ FUNDUSZE INWESTYCYJNE PRZEWODNIK ŚWIAT FINANSÓW PRZED TOBĄ FUNDUSZE INWESTYCYJNE PRZEWODNIK SPIS TREŚCI PKO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH....................... 3 FUNDUSZE INWESTYCYJNE ZARZĄDZANE PRZEZ PKO TFI................. 4

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Informacja sygnalna Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. gcsgw Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej 1 W odpowiedzi na pismo z 18 lipca 2013 r., nr DUS-5070-3-JK/EW/13,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 października 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

1. OFE strategicznym inwestorem dla polskich przedsiębiorstw

1. OFE strategicznym inwestorem dla polskich przedsiębiorstw Warszawa, 13.08.2013 Rekomendacje dotyczące Reformy Kapitałowego Systemu Ubezpieczeń Społecznych dla utrzymania zdolności polskiego rynku kapitałowego do finansowania polskich przedsiębiorstw Wstęp Jednym

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2013 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 października 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego

Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego www.nordeapolska.pl Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego I. Cel inwestycyjny Celem inwestycyjnym Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego ( Fundusz ) jest

Bardziej szczegółowo

ABY ŻYŁO SIĘ LEPIEJ OSZCZĘDZANIE JEST KONIECZNE

ABY ŻYŁO SIĘ LEPIEJ OSZCZĘDZANIE JEST KONIECZNE ABY ŻYŁO SIĘ LEPIEJ OSZCZĘDZANIE JEST KONIECZNE Większość osób, które prowadzą działalność gospodarczą (w tym dotyczącą prowadzenia apteki), płacą minimalne składki na ZUS. Tak się ogólnie przyjęło. Jednak

Bardziej szczegółowo

Formularz oceny adekwatności instrumentów finansowych oraz odpowiedniości usług inwestycyjnych wobec osób fizycznych

Formularz oceny adekwatności instrumentów finansowych oraz odpowiedniości usług inwestycyjnych wobec osób fizycznych PKO Bank Polski SA ul. Puławska 15 02-515 Warszawa Formularz oceny adekwatności instrumentów finansowych oraz odpowiedniości usług inwestycyjnych wobec osób fizycznych Niniejszy Formularz, zgodnie z wymogami

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. - Polskie emerytury są i będą bezpieczne, a finanse Polski zostały uratowane przed narastającym długiem publicznym - powiedział

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W III KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201409/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W III KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201409/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W III KWARTALE 2014 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/201409/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Załącznik do Pisma Rektora UŚ znak DOP.065.17.2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Na podstawie

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. 10 października 2013 r. I. POTRZEBA NOWELIZACJI USTAWY

UZASADNIENIE. 10 października 2013 r. I. POTRZEBA NOWELIZACJI USTAWY 10 października 2013 r. UZASADNIENIE I. POTRZEBA NOWELIZACJI USTAWY Na mocy ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (grupa 3 działu I ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Rodzina Funduszy Inwestycyjnych Pioneer

Rodzina Funduszy Inwestycyjnych Pioneer Rodzina Funduszy Inwestycyjnych Pioneer Oferta funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez Pioneer Pekao TFI S.A. jest jedną z największych i najbardziej różnorodnych na polskim rynku. Fundusze Pioneer

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo