TRANSFER WIEDZY Z NAUKI DO BIZNESU. doświadczenia regionu Mazowsze

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TRANSFER WIEDZY Z NAUKI DO BIZNESU. doświadczenia regionu Mazowsze"

Transkrypt

1 TRANSFER WIEDZY Z NAUKI DO BIZNESU doświadczenia regionu Mazowsze

2

3 Publikacja jest rezultatem projektu Transfer wiedzy - analiza powiązań nauki z biznesem na Mazowszu dla potrzeb regionalnej strategii innowacji. Projekt jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Unii Europejskiej w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa. TRANSFER WIEDZY Z NAUKI DO BIZNESU doświadczenia regionu Mazowsze redakcja naukowa Marzenna A. Weresa INSTYTUT GOSPODARKI ŚWIATOWEJ SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE

4 Recenzent Krystyna Poznańska Redaktor Izabela Różańska Copyright by Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji bez zgody wydawcy zabronione. Wydanie I ISBN Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Oficyna Wydawnicza Warszawa, al. Niepodległości Projekt okładki Agencja promocyjno-wydawnicza UNIGRAF Skład i łamanie Sowa Druk na życzenie tel Druk i oprawa Wydawnictwo Instytutu Technologii Eksploatacji w Radomiu Radom, ul. Pułaskiego 6/10 tel Zamówienie 84/IX/07

5 Spis treści Marzenna Anna Weresa Wprowadzenie... 7 Część I Powiązania nauka biznes w świetle teorii Marcin Gomułka 1. Wzrost produktywności jako rezultat transferu wiedzy z nauki do biznesu na Mazowszu Marzenna Anna Weresa 2. Formy i metody powiązań nauki i biznesu Marta Mackiewicz 3. Instrumenty wspierania powiązań nauka biznes w świetle teorii Część II Stan powiązań nauka biznes w województwie mazowieckim Marzenna Anna Weresa 4. Charakterystyka rozwoju nauki i techniki w regionie Mazowsza Mariusz Próchniak 5. Produktywność w branżach na Mazowszu Marta Mackiewicz 6. Formy powiązań instytucji naukowo-badawczych z przedsiębiorstwami wyniki badań ankietowych i studiów przypadku

6 6 Spis treści Marta Mackiewicz, Marcin Gomułka 7. Działalność fi rm odpryskowych (spin-off) Irmina Mikołajewska, Marcin Gomułka 8. Działalność patentowa i licencyjna jako elementy transferu wiedzy między nauką a biznesem w województwie mazowieckim Marta Goetz 9. Powiązania fi rm z kapitałem zagranicznym z ośrodkami naukowymi na Mazowszu wybrane przykłady Elżbieta Wojnicka 10. Przepływ kadr między nauką a biznesem na Mazowszu Katarzyna Kandefer, Agnieszka Ogrocka-Klepacz, Natalia Pawluczuk 11. Badanie przedsiębiorczości wśród studentów i absolwentów uczelni wyższych Beata Zientara 12. Centra transferu technologii na Mazowszu jako instytucje wspierające transfer wiedzy Część III Polityka i instrumenty wspierania transferu wiedzy i innowacji w europejskich regionach. Studia przypadków Paulina Fabrowska, Marta Mackiewicz 13. Promocja praktycznego wykorzystania osiągnięć nauki przegląd rozwiązań zaproponowanych w regionalnych strategiach innowacji w polskich regionach Walter Leal Filho 14. Polityka innowacji w Niemczech: narzędzia wspierające powiązania między nauką i biznesem oraz komercjalizację wiedzy w regionie Hamburga Lynn M. Martin 15. Wspieranie powiązań przemysłu i nauki w Wielkiej Brytanii: charakterystyka i dobre praktyki na przykładzie regionu West Midlands Anna Kaderabkova 16. Wspieranie relacji pomiędzy środowiskiem naukowym i przemysłem w regionach europejskich: dobre praktyki na przykładzie Republiki Czeskiej Annamária Inzelt, Lászlo Csonka 17. Instrumenty wzmacniające regionalny potencjał wiedzy na Węgrzech Marzenna Anna Weresa Zakończenie

7 Marzenna Anna Weresa Wprowadzenie O tworzeniu i rozprzestrzenianiu się innowacji decydują zarówno posiadane przez kraj/region zasoby materialne i ludzkie, niezbędne dla rozwoju nauki i techniki, jak i rozwiązania prawno-instytucjonalne, które określają sposób oraz możliwości wykorzystania tych zasobów. Ramy ogólne powiązań między nauką a gospodarką wyznacza wybrany w danym kraju model narodowego systemu innowacji, a dodatkowo uzupełniają je szczegółowe rozwiązania wprowadzone na szczeblu lokalnym w regionalnych systemach innowacji. Trzy powiązane ze sobą wymiary współczesnej gospodarki światowej globalny, narodowy i regionalny (lokalny) decydują o zdolności do tworzenia nowej wiedzy, umiejętności jej wykorzystania oraz budowania na bazie innowacji narodowej i regionalnej przewagi konkurencyjnej. O ile narodowy wymiar polityki naukowo-technicznej i innowacyjnej ma w Polsce prawie dziesięcioletnią tradycję, o tyle regionalne podejście do aktywnego kształtowania środowiska innowacyjnego jest istotnym novum, które zyskało na znaczeniu dzięki wejściu Polski do Unii Europejskiej i przekazaniu części kompetencji przez rząd centralny na szczebel regionu w celu realizacji zasady spójności gospodarczej i społecznej. W literaturze przedmiotu wielokrotnie podkreślano, że uczące się regiony (learning regions) mają być motorem rozwoju gospodarczego 1. Jednocześnie w polityce UE jest to jeden ze środków realizacji zaktualizowanej strategii lizbońskiej. Nacisk na regionalne podejście do innowacyjności znajduje wyraz w rozszerzeniu o aspekt regionalny badań porównawczych prowadzonych przez Komisję Europejską. Innovation Scoreboard z 2006 r. po raz pierwszy dokonuje pełnej oceny potencjału innowacyjnego europejskich regionów, przedstawia listę rankingową opartą na syntetycznym wskaźniku innowacyjności oraz analizuje mocne i słabe strony poszczególnych regionów we wszyst- 1 Por. np. K. Morgan, The Learning Region: Institutions, Innovation and Regional Renewal, Papers in Planning Research, no. 157, Department of City and Regional Planning, University of Wales, Cardiff 1995; J. Howells, Regional Systems of Innovation?, w: Innovation Policy in a Global Economy, red. D. Archibugi et al., Cambridge University Press, Cambridge 1999; B. Lundvall, Why the New Economy is a Learning Economy, DRUID Working Paper 04-01, Aalborg University, Aalborg 2004.

8 8 Marzenna Anna Weresa kich krajach UE 2. Województwo mazowieckie jest liderem wśród polskich regionów pod względem rozwoju nauki, techniki oraz innowacyjności, ale w rankingu regionów UE, sporządzonym według wartości indeksu innowacyjności, Mazowsze zajmuje dopiero miejsce 65 (wśród 159 regionów UE, dla których dostępne były dane statystyczne) 3. W związku z tym istotnego znaczenia nabiera regionalna polityka innowacyjna, której zadaniem jest wdrożenie regionalnej strategii innowacji. W 2005 r. rozpoczęto tworzenie strategii innowacji dla Mazowsza (projekt RIS MAZOVIA), a jej założenia, cele i instrumenty realizacji będą się opierały na szczegółowej diagnozie sytuacji dotyczącej poziomu rozwoju naukowego i zaawansowania technologicznego oraz innowacyjności przedsiębiorstw Mazowsza. Niniejsza książka zawiera szczegółową analizę jednego z aspektów charakteryzujących sferę B + R oraz innowacyjność w województwie mazowieckim koncentruje się na powiązaniach między jednostkami naukowymi a gospodarką na terenie Mazowsza oraz efektywności procesów transferu technologii z sektora badawczo-rozwojowego do sektora komercyjnego. Prezentowane tezy i wnioski są rezultatem badań przeprowadzonych w Instytucie Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej w okresie od maja 2006 r. do września 2007 r. w ramach projektu Transfer wiedzy analiza powiązań nauki z biznesem na Mazowszu dla potrzeb regionalnej strategii innowacji, współfi nansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa. W książce wyodrębniono trzy główne części, które podzielono na rozdziały poświęcone analizie szczegółowych zagadnień. Ksiązka oparta jest na podstawach teoretycznych dotyczących zagadnień transferu wiedzy i jego roli w tworzeniu i wprowadzaniu innowacji. Na bazie teorii przeprowadzone zostały badania empiryczne (ankiety, pogłębione wywiady, studia przypadków) pozwalające na szczegółową diagnozę powiązania nauki z gospodarką na terenie województwa mazowieckiego. Obie części teoretyczna i empiryczna wzbogacone analizą doświadczeń innych krajów, pozwoliły na sformułowanie wniosków przydatnych dla regionalnej polityki innowacyjnej, a w szczególności rekomendacji do wykorzystania przy tworzeniu założeń regionalnej strategii innowacji na Mazowszu. Część I (rozdziały 1 3) zawiera przegląd najważniejszych zagadnień teoretycznych odnoszących się do innowacyjności oraz transferu wiedzy z nauki do biznesu. Jej celem jest wskazanie korzyści dla gospodarki regionu, jakie wiążą się z wprowadzaniem innowacji i dyfuzją wiedzy z sektora nauki do biznesu, oraz identyfi kacja różnych form powiązań między tymi sektorami, a także analiza alternatywnych możliwości wsparcia tej współpracy. W rozdziale 1 pokazano ekonomiczny wymiar działalności innowacyjnej i w konsekwencji jej efekty dla dobrobytu społecznego. Zarówno prace teoretyczne, jak i liczne badania empiryczne udowodniły, że rezultatem przekształcenia wiedzy w innowacje 2 H. Hollanders, 2006 European Regional Innovation Scoreboard, MERIT, Maastricht, November 2006, revised January Ibidem.

9 Wprowadzenie 9 jest poprawa konkurencyjności gospodarki 4, a wymiernym tego przejawem jest wzrost produktywności pracy. W związku z tym, analizując transfer wiedzy i jego wpływ na innowacyjność, warto mieć na uwadze ten końcowy rezultat, do którego ma prowadzić działalność innowacyjna. Zastosowanie produktywności jako miary efektów innowacji dla dobrobytu społecznego, po pierwsze, pozwala na statystyczną kwantyfi kację tego zjawiska, po drugie, ułatwia ocenę jego rozmiarów oraz wskazanie dziedzin najbardziej innowacyjnych w danym regionie, a po trzecie, pozwala na dokonywanie porównań między różnymi regionami. W rozdziale 1 zawarte jest szerokie uzasadnienie przydatności produktywności w pomiarze efektów innowacji; wskazano również na pewne niedoskonałości i ograniczenia tego miernika. Rozdział 2 zawiera szczegółową charakterystykę różnorodnych form i metod transferu wiedzy z nauki do biznesu, z uwzględnieniem nie tylko transferu wewnątrzkrajowego, ale także możliwości i form przepływu wiedzy z zagranicznych ośrodków badawczych. Skuteczny transfer wiedzy decyduje o funkcjonowaniu systemu innowacyjnego, determinując tempo, w jakim wynalazki i inne nowe rozwiązania stworzone przez naukowców zostaną przez przedsiębiorców przekształcone w innowacje rynkowe. Analiza poszczególnych form powiązań sfery naukowej z przemysłem poprzedzona jest krótkim komentarzem terminologicznym i prezentacją dwóch podstawowych modeli teoretycznych przekształcenia rezultatów badań naukowych w innowacje (model liniowy i nieliniowy). Na tym tle scharakteryzowano różnorodne kanały przepływu wiedzy z ośrodków badawczych i uniwersytetów do przedsiębiorstw, zarówno formalne, jak i nieformalne, dokonano oceny ich efektywności i wskazano na implikacje rozważań teoretycznych dla dalszych badań empirycznych. W rozdziale 3, który zamyka teoretyczną część książki, omówiono instrumenty wspierające powstawanie i efektywność różnych typów powiązań nauki i przedsiębiorstw. Podstawą rozważań jest teoria powiązań sieciowych oraz innych form współpracy w ramach systemów innowacyjnych. Następnie zaprezentowane zostały poszczególne instrumenty polityki innowacyjnej związane z transferem wiedzy, w podziale na trzy grupy: instrumenty kształtujące otoczenie instytucjonalne przedsiębiorstw oraz sfery naukowej, narzędzia fi nansowe, a także instrumenty wspierające mobilność kadr. Ponieważ narzędzia polityki innowacyjnej stymulujące kontakty nauki i biznesu powinny oddziaływać dwukierunkowo, tj. wzmacniać zachęty dla współpracy i eliminować bariery, w rozdziale 3 pokazano również główne pola oddziaływania polityki innowacyjnej, z uwzględnieniem barier, jakie pojawiają się po stronie naukowców oraz po stronie przedsiębiorstw. Uwagi te stanowiły punkt wyjścia prowadzonych w ramach projektu badań empirycznych w jednostkach naukowych Mazowsza oraz fi rmach odpryskowych, w których szczególny nacisk położono na identyfi kację barier współpracy środowiska naukowego i przedsiębiorstw. Szczegółową prezentację wyników tych badań zawiera część II niniejszej książki (rozdziały 4 12). 4 M. Porter, The Competitive Advantage of Nations, The Free Press, New York 1990; M. Porter, Porter o konkurencji, PWE, Warszawa 2001, s

10 10 Marzenna Anna Weresa Teoretyczną i empiryczną część książki spajają badania statystyczno-literaturowe zawarte w rozdziałach 4 i 5. Jest to diagnoza podażowej i popytowej strony procesu innowacyjnego na Mazowszu. Rozdział 4 opisuje główne tendencje rozwoju nauki i techniki w województwie mazowieckim, z uwzględnieniem zasobów fi nansowych, rzeczowych (aparatura badawcza) oraz ludzkich, co pozwala na wyodrębnienie silnych i słabych stron sektora nauki na Mazowszu. Drugą stronę procesu innowacyjnego popytową pokazuje rozdział 5, w którym analizowana jest produktywność branż mazowieckiego przemysłu, z uwzględnieniem dwóch aspektów: produktywności pracy oraz łącznej produktywności czynników wytwórczych (pracy i kapitału rzeczowego). Analiza pozwala określić, które branże na Mazowszu są najbardziej rozwojowe oraz gdzie można oczekiwać wzrostu popytu na wyniki działalności B + R. Zagadnienia podażowych i popytowych źródeł innowacji pogłębione zostały w badaniach źródłowych prowadzonych w mazowieckich jednostkach naukowych, fi rmach odpryskowych (spin-off), przedsiębiorstwach zakładanych przez absolwentów wyższych uczelni (tzw. fi rmach start-up), fi rmach międzynarodowych działających na Mazowszu oraz mazowieckich centrach transferu technologii, które przedstawiono w dalszej części książki (rozdziały 6 12). Podstawowym celem tych badań było określenie, jak silne, intensywne i trwałe są powiązania sfery badawczej i przemysłowej na Mazowszu. Badania empiryczne prowadzone były w kilku etapach. Wstępny obraz współpracy nauka biznes uzyskano dzięki szerokim badaniom ankietowym sfery naukowej, na potrzeb y których stworzono bazę danych zawierającą informacje o jednostkach naukowych zlokalizowanych na Mazowszu. Ankietowaniem objęto wszystkie jednostki naukowe, a następnie w wybranych ośrodkach badawczych przeprowadzono pogłębione, ustrukturyzowane wywiady. Pozwoliło to na uzyskanie informacji na temat komercjalizacji wiedzy przez instytucje sektora badawczo-rozwojowego w województwie mazowieckim i dodatkowo na zidentyfi kowanie istniejących na terenie województwa mazowieckiego fi rm odpryskowych, które wyłoniły się z badanych instytucji naukowo-badawczych w celu wdrożenia rezultatów badań naukowych. Wyniki tych badań, z uwzględnieniem potrzeb instytucji naukowo-badawczych dotyczących współpracy z biznesem oraz barier ją ograniczających, zaprezentowane są w rozdziale 6. Wyniki kolejnego etapu badań podsumowuje rozdział 7. Celem tej fazy badania była identyfi kacja i analiza działalności tzw. fi rm odpryskowych (spin-off) na Mazowszu. Firmy te defi niowane są jako podmioty gospodarcze utworzone przez jednostki badawcze lub indywidualnych naukowców w celu wdrożenia w praktyce nowych rozwiązań będących rezultatem badań w jednostkach naukowych. Ankietowanie ośrodków naukowych i uniwersytetów oraz bezpośrednio pracowników sektora badawczego pozwoliło wskazać 50 takich fi rm spin-off na Mazowszu. Analiza ich funkcjonowania opiera się na kwestionariuszu ankietowym, który rozesłano do wszystkich zidentyfi kowanych fi rm, oraz na wynikach bezpośrednich wywiadów przeprowadzonych w wybranych fi rmach i opracowanych na tej podstawie studiach przypadków. Wspieranie tego typu przedsiębiorczości przez państwo jest istotne ze względu na to, że fi rmy spin-off są z reguły wysoko innowacyjne. Ponadto ten sposób komercjalizacji wiedzy jest sto-

11 Wprowadzenie 11 sunkowo szybki i pozwala na ciągłą, zwykle bezpośrednią komunikację i współpracę sektora nauki i biznesu, co przynosi znaczne korzyści obu stronom. Jednakże rozpoczęcie działalności typu spin-off wymaga w pierwszej fazie pokonania wielu barier natury instytucjonalnej i biznesowej. Z tego względu na Mazowszu, podobnie jak i w całej Polsce, ten rodzaj komercjalizacji wiedzy jest stosunkowo mało rozpowszechniony. Dokonana w rozdziale 7 analiza motywów takiej działalności i korzyści z niej płynących, a także pokazanie dobrych praktyk, które mogą być wzorem dla modelowania współpracy w tej formie, oraz określenie, jakie są główne jej bariery, stanowią przyczynek do oceny funkcjonowania przedsiębiorczości akademickiej w województwie mazowieckim. W rozdziale 8 analizowana jest kolejna forma transferu wiedzy bezpośrednie licencje patentowe, udzielane przez jednostki naukowe przedsiębiorstwom. Ocena aktywności patentowo-licencyjnej mazowieckich ośrodków naukowych opiera się na statystykach GUS oraz informacjach z bazy danych Urzędu Patentowego. W rozdziale tym wskazano jednostki naukowe Mazowsza posiadające znaczącą pozycję w regionie w zakresie działalności patentowej oraz określono dziedziny, w których uzyskano najwięcej patentów, co może być podstawą do wnioskowania na temat specjalizacji technologicznej Mazowsza. W wybranych studiach przypadków przeanalizowano także praktykę licencjonowania praw patentowych do małych i średnich fi rm, wskazując na korzyści i bariery tego sposobu komercjalizacji wiedzy. W kolejnym rozdziale części II analizuje się przepływ wiedzy i współpracę środowiska biznesowego z akademickim od strony przedsiębiorców. Przedmiotem analizy jest szczególna grupa fi rm, tj. przedsiębiorstwa założone przez zagranicznych inwestorów, które prowadzą na Mazowszu działalność badawczo-rozwojową, a więc tę najbardziej pożądaną dla poprawy konkurencyjności i rozwoju regionu. Podjęcie analizy dotyczącej działalności fi rm transnarodowych jest istotne ze względu na znaczną ich liczbę na Mazowszu oraz potrzebę oceny skali transferu innowacji z zagranicy. Źródłem informacji wykorzystanych w rozdziale 9 są bezpośrednie, ustrukturyzowane wywiady przeprowadzone w siedmiu fi rmach z kapitałem zagranicznym zlokalizowanych na Mazowszu. Scharakteryzowano dwa aspekty działalności tych przedsiębiorstw: funkcjonowanie centrów B + R tych podmiotów oraz ich współpracę z polskim środowiskiem naukowym. Celowa migracja kadr między sferą naukową i przemysłową jest tematem rozdziału 10. Przepływ kadr to kontakty związane z realizacją projektów badawczo-rozwojowych i wdrożeń (np. zatrudnianie naukowców w przedsiębiorstwach, działalność ekspercka naukowców na rzecz biznesu) lub z procesem dydaktycznym (np. udział przedsiębiorców w radach programowych kierunków studiów, kursach, szkoleniach, podejmowanie przez przedstawicieli biznesu studiów podyplomowych). Materiały źródłowe do tego rozdziału uzyskano poprzez badanie witryn internetowych przedsiębiorstw z branż o najwyższym udziale w przychodach i zatrudnieniu w województwie mazowieckim, pod kątem informacji o kontaktach z nauką (po 30 fi rm z sześciu branż), oraz witryn internetowych wydziałów technicznych, ekonomicznych i nauk ścisłych pięciu pub-

12 12 Marzenna Anna Weresa licznych uczelni mazowieckich. Te dwie podstawowe formy przepływu kadr między nauką a biznesem, z uwzględnieniem różnych typów współpracy oraz skali i zakresu ich występowania w województwie mazowieckim, zostały przeanalizowane z perspektywy zarówno przedsiębiorstw, jak i uczelni. Kolejna, nie mniej istotna, forma powiązań nauki z biznesem na Mazowszu to działalność przedsiębiorcza studentów lub absolwentów wyższych uczelni. Tak zwane fi rmy start-up są jednym ze sposobów praktycznego wykorzystania wiedzy zdobytej w procesie edukacyjnym. Zagadnienie to analizowane jest w rozdziale 11 ksiązki, w którym uwzględniono również aspekt innowacyjności fi rm typu start-up. Badanie wśród młodych właścicieli fi rm zostało przeprowadzone za pomocą ankiety telefonicznej (zbadano ponad 90 fi rm na Mazowszu) i uzupełnione trzema studiami przypadków fi rm start-up. Działalność przedsiębiorczą absolwentów uczelni mazowieckich scharakteryzowano na tle tendencji rozwoju rynku pracy na Mazowszu, aby skonfrontować możliwości zatrudnienia, jakie stoją przed absolwentami wyższych uczelni po zakończeniu studiów, z ich nastawieniem do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej. Dodatkowo dokonano przeglądu instytucji, które ułatwiają start młodym przedsiębiorcom, a w szczególności programów i inicjatyw zachęcających do zakładania fi rm działających na poziomie ogólnokrajowym, regionalnym i lokalnym. Ten aspekt, odnoszący się do instytucjonalnego wsparcia komercjalizacji wiedzy na Mazowszu, kontynuowany jest w rozdziale 12, w którym dokonano przeglądu centrów transferu technologii działających w województwie mazowieckim. Są to jednostki doradcze, szkoleniowe i informacyjne, typu non-profit, działające na rzecz różnych podmiotów, po stronie zarówno popytu na technologie ze strony przedsiębiorstw, jak i podaży rozwiązań technicznych, pojawiającej się jako rezultat działalności B + R. Rozdział ten jest syntezą badań stron internetowych tych organizacji, informacji uzyskanych w sondażu telefonicznym oraz wiedzy pochodzącej z bezpośrednich wywiadów z pracownikami 14 mazowieckich centrów transferu technologii. Zawiera on kategoryzację usług oferowanych przez centra transferu technologii na Mazowszu i analizę form współpracy inicjowanej przez te jednostki. Podsumowaniem rozdziału jest próba oceny funkcjonowania tych jednostek z uwzględnieniem ich znaczenia jako ogniwa łączącego biznes i naukę. Część III niniejszej książki (rozdziały 13 17) koncentruje się na polityce innowacyjnej wybranych regionów europejskich. Wiele uwagi poświęcono w szczególności instrumentom wspierania transferu wiedzy w wybranych regionach w celu identyfi kacji dobrych praktyk, które mogłyby być przydatne dla tworzącej się obecnie strategii innowacji Mazowsza. Jako przedmiot analizy wybrano, po pierwsze, pozostałe regiony w Polsce (rozdział 13), gdyż doświadczenia ich funkcjonowania w takich samych, jak na Mazowszu, ramach prawno-instytucjonalnych polskiego system innowacyjnego mogą pozwolić na uniknięcie popełnionych błędów oraz zastosowanie rozwiązań, które już sprawdziły się w polskiej praktyce. W kolejnych rozdziałach analizowane są doświadczenia i dobre praktyki innych regionów europejskich. Są to najpierw dwa regiony ze starych krajów UE-15 Hamburg w Niemczech (rozdział 14) oraz West Midlands w Wielkiej Brytanii (rozdział 15). Z re-

13 Wprowadzenie 13 gionów położonych w nowych krajach UE z Europy Środkowej, które weszły do Unii razem z Polską w 2004 r., wybrano jako przedmiot analizy region Pragi w Czechach (rozdział 16) i region Węgier Środkowych ze stolicą w Budapeszcie (rozdział 17). Oba te regiony są podobne do Mazowsza w tym sensie, że zlokalizowane są wokół stolicy państwa i charakteryzują się najwyższą w kraju koncentracją działalności B + R. Jednakże zarówno region Pragi, jak i Węgry Środkowe zajmują znacznie wyższą pozycję niż Mazowsze w rankingu innowacyjności europejskich regionów. W związku z tym doświadczenia tych regionów w zakresie wspierania innowacyjności mogą być dla Mazowsza pomocne w kształtowaniu regionalnej strategii innowacji, gdyż regiony te startowały w podobnych warunkach transformacji gospodarczej i transformacji narodowego systemu innowacji od planu do rynku, a osiągnęły lepsze rezultaty. Wyniki szczegółowej diagnozy stanu zaawansowania różnych form powiązań nauki z biznesem na Mazowszu, zawarte w poszczególnych rozdziałach niniejszej książki, pozwalają na sformułowanie propozycji rozwiązań instytucjonalnych oraz działań i instrumentów możliwych do zastosowania w ramach polityki innowacyjnej na szczeblu regionalnym, które usprawniłyby transfer wiedzy z nauki do biznesu. Odpowiednie konkluzje zawarte są w zakończeniu. Książka jest pracą zbiorową pracowników naukowych i doktorantów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie oraz naukowców z innych ośrodków współpracujących w realizacji projektu. Autorzy tworzą zespół badawczy skupiony w Instytucie Gospodarki Światowej SGH, specjalizujący się w analizach problematyki innowacyjności i konkurencyjności krajów i regionów.

14

15 Część I Powiązania nauka biznes w świetle teorii

16

17 Marcin Gomułka 1. Wzrost produktywności jako rezultat transferu wiedzy z nauki do biznesu na Mazowszu 1.1. Do czego potrzebna jest innowacyjność? Innowacyjność i związany z nią transfer wiedzy z nauki do biznesu to zagadnienia, które w Polsce dopiero od paru lat zaczęto szerzej włączać do polityki gospodarczej na wszystkich szczeblach administracyjnych. Na wzmożonym zainteresowaniu innowacyjnością zaważyła strategia lizbońska (2000) Unii Europejskiej, która uznaje ją za sposób na osiągnięcie strategicznego celu najbardziej konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy. Polskie dokumenty strategiczne w dużej mierze opierają się na tym samym założeniu. Na przykład na szczeblu centralnym dokument Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata Ministerstwa Gospodarki uznaje za cel strategiczny wzrost innowacyjności przedsiębiorstw dla utrzymania gospodarki na ścieżce szybkiego rozwoju i dla tworzenia nowych i lepszych miejsc pracy. Podobne odniesienia można znaleźć w dokumentach na szczeblach regionalnych, np. założenia RIS Mazovia mówią o tym, że przewagę konkurencyjną i trwały rozwój osiągają głównie te regiony, które inwestują w edukację i innowacje. Uogólniając, można powiedzieć, że decydenci oczekują, iż za pomocą innowacyjności uda się osiągnąć szereg pozytywnych skutków o charakterze ekonomicznym. Niestety dokumenty te nie objaśniają, jaki jest mechanizm przełożenia działań innowacyjnych na wyniki ekonomiczne. Można powiedzieć, iż zakłada się, że istnieje związek skutkowo-przyczynowy i jest on wystarczająco silny, aby rezultaty były widoczne. Do najważniejszych oczekiwanych rezultatów należą: szybszy rozwój (regionu), konkurencyjność (regionu, przedsiębiorstw),

18 18 Marcin Gomułka więcej miejsc pracy, nowe miejsca pracy w nowoczesnych sektorach. Wydaje się, że zbyt szerokie formułowanie oczekiwanych rezultatów jest problematyczne. Jeżeli staramy się realizować zbyt wiele celów jednocześnie, to mogą między nimi wystąpić sprzeczności. Na przykład konkurencyjność przedsiębiorstw w danej branży może (chociaż nie musi) być związana ze zmniejszaniem ilości miejsc pracy, np. gdy rośnie wydajność pracy. Z kolei w literaturze ekonomicznej krytykuje się takie pojęcia jak konkurencyjność i lepsze miejsca pracy, ponieważ są one trudne do zmierzenia. Jest to poważny problem metodologiczny: kiedy pewne zjawisko nie jest mierzalne, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy za pomocą naszych działań osiągamy istotny postęp. Na pewno można powiedzieć, że wymienione rezultaty mają na celu zwiększanie dobrobytu obywateli. Otóż w ekonomii najczęściej używaną miarą dobrobytu jest produkt wytwarzany na jednego mieszkańca. Miara ta oczywiście nie zawiera wszystkich możliwych aspektów dobrobytu, ale jest z nim silnie związana. Oprócz tego odpowiednie dane są dostępne w długich szeregach czasowych. Produkt na jednego mieszkańca jest miarą dobrobytu, ale ważniejsze dla analizy innowacyjności i transferu wiedzy jest zbadanie, jak jest on wytwarzany. Miarą wytwarzania dobrobytu będzie również produkt, ale wytworzony przez jednego pracownika. Miara ta jest zwana produktywnością pracy i ma tę zaletę, że pozwala analizować zjawiska również na poziomie poszczególnych branż czy pojedynczych przedsiębiorstw. Produktywność pracy jest związana z produktem na mieszkańca poprzez wskaźnik stopy zatrudnienia ludności w wieku produkcyjnym 1. Produktywność pracy (produkt wytworzony na jednego pracownika) oraz stopa zatrudnienia łącznie określają PKB per capita. W związku z tym działania innowacyjne i transfer wiedzy, jeżeli mają mieć jakąkolwiek społeczną wartość, powinny się przekładać na wzrost produktywności. Użycie produktywności jako miary skuteczności działań innowacyjnych ma tę zaletę, że wymienione wcześniej rezultaty (rozwój, konkurencyjność, miejsca pracy) są z nią dodatnio powiązane. Jeżeli chodzi o konkurencyjność, większość ekonomistów jest zgodnych co do tego, że pod tym popularnym pojęciem ukrywa się ekonomiczne pojęcie produktywności, tzn. fi rmy konkurencyjne po prostu są bardziej produktywne od innych. Jeżeli za lepsze miejsca pracy uważamy te, które pozwalają na wyższe płace, to produktywność również tutaj jest wystarczającym miernikiem, ponieważ w długim okresie wysokość płac jest skorelowana z ogólnym poziomem produktywności pracy. Badania na poziomie pojedynczych przedsiębiorstw wskazują, że zatrudnienie rośnie w tych fi rmach, w których rośnie produktywność pracy (nawet jeżeli w całej branży zatrudnienie spada). Dla potrzeb dalszej analizy dobrze będzie podzielić produktywność pracy (PP) na czynnik wydajności pracy (WP) oraz na jednostkową wartość dodaną (jwd). Jed- 1 W przypadku Polski ma to bardzo duże znaczenie. Polska ma najniższą w UE stopę zatrudnienia ludności w wieku produkcyjnym lat (ok. 55%), co bardzo zaniża nasze PKB per capita względem potencjału przy tej samej produktywności pracy.

19 1. Wzrost produktywności jako rezultat transferu wiedzy z nauki do biznesu na Mazowszu 19 nostkowa wartość dodana to różnica między ceną wytwarzanego dobra a kosztami pośrednimi (materiały, energia, usługi obce). Jednostkowa wartość dodana jest źródłem płac i zysków przedsiębiorstwa. Ramka 1.1. Wyprowadzenie składników produktywności pracy Oznaczenia: Y produkt wyrażony jako wartość dodana produkcji (w jednostkach pieniężnych); Q produkt wyrażony ilościowo (w sztukach produktu); L wielkość zatrudnienia w danej branży lub przedsiębiorstwie; PP produktywność pracy, wartość dodana produkcji przypadająca na jednego pracownika: PP = Y. L W ramach produktywności przydatne będzie wyodrębnienie składnika wydajności pracy (WP): WP = Q. L Dalsze oznaczenia: jwd jednostkowa wartość dodana; jc jednostkowa cena; jk jednostkowe koszty materiałowe (jk nie zawiera kosztów pracy ponoszonych w branży, gdyż stanowią one część wartości dodanej). Zachodzi zależność: jwd = jc jk. Tak więc ostatecznie produktywność pracy można rozłożyć na trzy składniki: wydajność pracy (WP), uzyskiwaną na rynku cenę (jc) za jedną jednostkę produktu i koszty materiałowe (jk) przypadające na jedną jednostkę produktu: Y Q jwd Q PP = = = jwd, L L L PP = WP ( jc jk). Taka postać wzoru pozwoli powiązać zwiększanie produktywności z działaniami innowacyjnymi.

20 20 Marcin Gomułka 1.2. Wpływ innowacyjności na produktywność pracy Z poprzedniej analizy wynika, że przedsiębiorstwo może zwiększać swoją produktywność pracy poprzez: 1) zwiększanie wydajności pracy, 2) uzyskiwanie wyższej ceny, 3) obniżanie kosztów materiałowych. Jak ma się do tych działań innowacyjność? Literatura podaje cztery rodzaje innowacji: 1) innowacje technologiczne produktowe, 2) innowacje technologiczne procesowe, 3) innowacje organizacyjne, 4) innowacje marketingowe. Podział ten jest standardem opracowanym na potrzeby sprawozdawczości statystycznej i jest zatwierdzony w tzw. Oslo Manual podręczniku unifi kującym badania innowacyjności w Unii Europejskiej. Te rodzaje innowacyjności mogą oddziaływać na różne składniki produktywności pracy. Najważniejsze kierunki wpływu zostały przedstawione na rysunku 1.1. Rysunek 1.1. Wpływ innowacyjności na produktywność (strzałkami zaznaczono najważniejsze oddziaływania) Źródło: opracowanie własne. Nowy produkt może być np. wyjątkowy lub mieć wyższą jakość, przez co fi rma może za niego zażądać na rynku wyższej ceny. Innowacje marketingowe również mają taki skutek. Zmiany w produkcie także mogą mieć wpływ na materiałochłonność produkcji (jk). Innowacje procesowe mają największy wpływ na wydajność pracy (nowe maszyny produkcyjne), ale również mogą poprawić jakość wykonania produktu (awaryjność, usterki) oraz obniżyć koszty materiałowe. Zmiany organizacji pracy mają wpływ głównie na wydajność pracy, rzadziej na jakość i oszczędność. Innowacje marketingowe dotyczą tylko i wyłącznie zwiększania popytu, co pozwala osiągnąć wyższą jednostkową cenę za ten sam produkt.

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozprawy doktorskiej. Dorota Czyżewska. Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Poznań, 25.03.2010 r.

Koncepcja rozprawy doktorskiej. Dorota Czyżewska. Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Poznań, 25.03.2010 r. Ośrodki wspierania innowacji a konkurencyjność regionalna w ujęciu koncepcji regionu uczącego się - przykład Francji Koncepcja rozprawy doktorskiej Dorota Czyżewska Opiekun naukowy: dr hab. Ewa Łaźniewska,

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska Nauka i Edukacja dla innowacji Lidia Szczygłowska Innovatis jako termin łaciński oznacza odnowę, tworzenie czegoś nowego. Według klasycznej definicji Josepha Schumpetera innowacja to: wprowadzenie do produkcji

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Definicja przedsiębiorczości a jej pomiar Czy skupić się na ambitnym

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

KRK w kontekście potrzeb pracodawców. Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji

KRK w kontekście potrzeb pracodawców. Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji KRK w kontekście potrzeb pracodawców Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji Gospodarka Oparta na Wiedzy Inwestycje w badania i rozwój. Wzrost zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Rynkowa Analiza Technologii. 2011 INVESTIN Sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Rynkowa Analiza Technologii. 2011 INVESTIN Sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone. Paweł Przybyszewski Rynkowa Analiza Technologii PLAN PREZENTACJI 1. RAT PODSTAWOWE INFORMACJE 2. INVENTOR 3. STATUS PROJEKTU 4. TECHNOLOGIA 5. PRODUKT 6. RYNEK 7. REKOMENDACJA PROCES umowa development

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Makroekonomia II 2. Kod modułu : MEKOII (10-MEKOII-z2-s; 10-MEKOII-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. w sprawie: zatwierdzenia regulaminu świadczenia usług brokerskich, realizowanych w ramach zadań projektu systemowego pn. Wsparcie

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE Tomasz Poskrobko Podyplomowe Studia Zarządzanie w Jednostkach Samorządu Terytorialnego ROLA WIEDZY W PROCESIE ZMIAN CYWILIZACYJNYCH Rozwinięte państwa Świata przeżywają

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programową Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Bądź Spin Off em lub Spin Out em Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych

Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Bądź Spin Off em lub Spin Out em Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych Dr inż. Justyna Patalas-Maliszewska Dr hab. inż. Sławomir Kłos Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych MISJA

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Justyna

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programowej Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Systemu Transferu Technologii w Politechnice Wrocławskiej

Koncepcja Systemu Transferu Technologii w Politechnice Wrocławskiej Koncepcja Systemu Transferu Technologii w Politechnice Wrocławskiej Tomasz Cichocki, Grzegorz Gromada Seminarium Transfer wyników badań naukowych do gospodarki Wrocław, 15 maja 2012r. Agenda Potrzeba komercjalizacji

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo