Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych"

Transkrypt

1 Agnieszka Kłysik-Uryszek * Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych Wstęp Zachodzące w ostatnich latach intensywne procesy globalizacji, regionalizacji i liberalizacji gospodarki światowej tworzą nowe warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej. Na znaczeniu tracą klasycznie rozumiane rynki narodowe, na rzecz coraz bardziej dostępnych rynków międzynarodowych. Dodatkowo, utrzymujące się dysproporcje w relatywnym wyposażeniu krajów w czynniki wytwórcze i wynikające z tego różnice w kosztach wytwarzania zachęcają przedsiębiorców do poszukiwania najdogodniejszych lokalizacji dla działalności gospodarczej poza granicami kraju. Dotychczas na arenie międzynarodowej Polska postrzegana była jako atrakcyjne miejsce lokowania inwestycji. Jednak od kilku lat również polskie przedsiębiorstwa coraz aktywniej włączają się w procesy internacjonalizacji. Świadczy to o ich rosnącej konkurencyjności, a także o rozwoju całej gospodarki. Celem artykułu 1 jest zbadanie skali zaangażowania polskich przedsiębiorstw w bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ). Analizie poddano wielkość i strukturę branżową BIZ, a także kierunki inwestycji. Wykorzystanie w badaniu danych NBP umożliwia ponadto określenie w jakim stopniu strumień BIZ tworzą inwestycje w kapitał własny jednostki zagranicznej, reinwestowane zyski (zatrzymane dywidendy) oraz inne formy finansowania. Okres analizy obejmuje lata Artykuł podzielono na dwie części. W pierwszej wskazano źródła i motywy ekspansji przedsiębiorstw w formie BIZ w świetle zachodzących w gospodarce zmian oraz tło teoretyczne zagadnienia. W części drugiej poddano analizie i ocenie dane o odpowiednio wielkości i kierunkach inwestycji zagranicznych polskich przedsiębiorstw oraz o strukturze strumienia wypływających BIZ, w podziale na inwestycje * Dr, Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, Wydział Ekonomiczno- Socjologiczny, Uniwersytet Łódzki, Łódź, ul. POW 3/5 1 Artykuł prezentuje wstępne wyniki badań prowadzonych w ramach projektu pt. Determinanty i efekty aktywnej internacjonalizacji przedsiębiorstw z województwa łódzkiego, finansowanego ze środków NCN (umowa nr 2011/01/B/HS4/03372).

2 294 Agnieszka Kłysik-Uryszek w kapitał własny, reinwestowane zyski oraz pożyczki i pozostałe wsparcie finansowe udzielane w ramach grupy kapitałowej. 1. Ekspansja międzynarodowa przedsiębiorstw jako efekt zmian gospodarczych Postępujący proces globalizacji, integracji oraz liberalizacji handlu i przepływów kapitałowych sprawia, że znacząco zmieniają się warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Na znaczeniu tracą rynki narodowe, a coraz większe znaczenie zyskuje rynek międzynarodowy, tym bardziej, że nowe możliwości technologiczne zmniejszają koszty komunikacji i transportu. Przejawem globalizacji jest nie tylko rosnący eksport, tj. umiędzynarodowienie sprzedaży, ale także istotny wzrost wartości międzynarodowych przepływów finansowych zarówno w postaci inwestycji portfelowych, jak i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Te ostatnie towarzyszą przemieszczaniu się procesów produkcji (delokalizacji). W warunkach liberalizacji gospodarki światowej przedsiębiorstwa często poszukują nowych, lepszych lokalizacji oferujących bardziej atrakcyjne warunki produkcji. Dodatkowo, utrzymujące się w skali światowej różnice w cenach czynników produkcji sprzyjają specjalizacji, a za tym i fragmentaryzacji produkcji 2. Coraz łatwiej jest przenieść część procesu do miejsc, w których w obfitości występuje poszukiwany czynnik wytwórczy w przeważającej większości przypadków jest to tania siła robocza. Dzięki obniżaniu kosztów przedsiębiorstwa mogą zachować, a nawet zwiększać rentowność i wydajność pomimo rosnącej konkurencji nie tylko na krajowym, ale także na globalnym rynku [Stempkowicz, 2007, s. 3-4]. To wszystko sprawia, że internacjonalizacja działalności staje się atrakcyjną ścieżką rozwoju dla coraz większej liczby przedsiębiorstw. Już nie tylko międzynarodowe korporacje posiadają rozproszone geograficznie jednostki, ale także przedsiębiorstwa krajowe decydują się na umiędzynarodowienie. Badania problematyki bezpośrednich inwestycji zagranicznych posiadają długą tradycję. W klasycznym ujęciu koncepcje wyjaśniające podejmowanie BIZ dzielą się na mikroekonomiczne (analiza z poziomu 2 Warto zauważyć, że procesowi fragmentaryzacji produkcji towarzyszy nie tylko ekspansja kapitałowa przedsiębiorstw (w formie BIZ), ale także rozwój offshoringu i outsourcingu.

3 Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych 295 przedsiębiorstw) oraz makroekonomiczne (z poziomu gospodarek narodowych) [Zorska, 1998], [Oziewicz, 1998], [Misala, 1990], [Karaszewski, Choć mogłoby się wydawać, że do badania zachowań podmiotów gospodarczych zastosowanie mogą mieć głównie te pierwsze, oraz paradygmat OLI [Dunning, 1988], [Zorska, 1998] to jednak warto zauważyć, że poziom rozwoju oraz układ przewag komparatywnych gospodarek narodowych przekłada się bezpośrednio na skumulowany w poszczególnych podmiotach zasób atutów i przewag własnościowych, które w świetle choćby paradygmatu OLI są niezbędne do podjęcia ekspansji międzynarodowej. Empiryczne badania makroekonomiczne wskazują, że w ostatnich latach Polska gospodarka wchodzi w fazy charakterystyczne dla aktywnej internacjonalizacji w formie BIZ 3. Coraz większa aktywność międzynarodowa przedsiębiorstw z Polski wydaje się więc naturalną konsekwencją rozwoju gospodarczego. Dodatkowo, nasycanie rynku krajowego, zmiana układu przewag komparatywnych, zmiana poziomu konkurencyjności i wzrost kosztów wytwarzania sprawia, że przedsiębiorcy krajowi poszukują brakujących atutów lokalizacyjnych na rynkach zagranicznych. Najczęściej przytaczaną klasyfikacją motywów podejmowania inwestycji bezpośrednich jest podział zaproponowany przez J. H. Dunninga na [Dunning, 2000]: 1) poszukiwanie rynku, 2) poszukiwanie zasobów, 3) poszukiwanie efektywności, 4) poszukiwanie aktywów strategicznych. Dla przedsiębiorstw rozpoczynających ekspansję zagraniczną charakterystyczne są motywy rynkowe i zasobowe (kosztowe). Prawidłowość tę potwierdzają także wyniki badań empirycznych polskich przedsiębiorstw podejmujących BIZ. Jako główne motywy wskazują one aspekty rynkowe [www.paiz.gov.pl, dostęp dnia ], [Umiński i inni, 2009, s ], [Pertu, Walewski, 2012, s. 7] w tym także na podążanie za kontrahentem *Umiński i inni, 2009, s ] (co wskazuje na defensywny charakter inwestycji). Poszukiwanie przez polskie przedsiębiorstwa nowych rynków i odbiorców należy uznać za dobry 3 Wyniki badań wskazują, że gospodarka Polski znajduje się na końcu fazy 2 lub w początkach fazy 3 zarówno w modelu IDP J.H. Dunninga, jak i modelu T. Ozawy [Gorynia i inni, 2007], [Wysokińska, 2008].

4 296 Agnieszka Kłysik-Uryszek prognostyk. Oznacza bowiem, że ich produkty są atrakcyjne na rynkach międzynarodowych, a one same są w stanie podjąć skuteczną walkę konkurencyjną. Należy zauważyć, że dzięki napływowi korporacji międzynarodowych do Polski, przedsiębiorstwa te są już od dłuższego czasu wystawione na działanie wzmożonej konkurencji. Skoro więc, skutecznie i efektywnie funkcjonują na rynku krajowym, to zyskują również przekonanie o możliwości powodzenia także na innych rynkach. Pozostałe motywy ekspansji (poprawa efektywności i pozyskanie aktywów strategicznych) są charakterystyczne dla bardziej doświadczonych inwestorów (w praktyce dla korporacji międzynarodowych i innowacyjnych firm wysokotechnologicznych). Tym bardziej cieszy, że i polskie przedsiębiorstwa wskazują na te motywy. Źródeł poprawy efektywności polscy przedsiębiorcy upatrują przede wszystkim w korzystnych rozwiązaniach podatkowych. Duża część inwestycji lokowana jest w krajach o atrakcyjnych rozwiązaniach prawno-podatkowych, co umożliwia znaczne obniżenie obciążeń fiskalnych. Na szczególną uwagę zasługują także, nieliczne wprawdzie, młode przedsiębiorstwa innowacyjne, które na rynkach międzynarodowych poszukują aktywów strategicznych np. lokują swoje jednostki w światowych centrach np. IT. Jednym z ostatnich takich przypadków jest programistyczna firma Mobica, której biuro w niedługim czasie otworzone zostanie w San Jose, w Dolinie Krzemowej (USA) [www.mg.gov.pl, dostęp dnia ]. W początkowych stadiach internacjonalizacji inwestorzy wybierają przeważnie rynki bliskie swojej macierzystej lokalizacji. Nie chodzi jednak wyłącznie o bliskość geograficzną, ale przede wszystkim społeczną i kulturową 4. Ułatwia to bowiem aklimatyzację przedsiębiorstwa w nowym miejscu, zrozumienie mechanizmów rynkowych, funkcjonowania instytucji otoczenia biznesu, a także najważniejszych w działalności gospodarczej relacji międzyludzkich. Na bardziej odległe lokalizacje decydują się te przedsiębiorstwa, które posiadają już doświadczenie międzynarodowe, znają specyfikę funkcjonowania rynków zagranicznych. Warto zwrócić także uwagę na poziom rozwoju krajów lokaty kapitału. Opisywane w literaturze klasyczne koncepcje teoretyczne wskazują, że kapitał w formie BIZ przepływa z bogatych krajów wysokorozwiniętych do mniej rozwiniętych gospodarek borykających się 4 Wskazuje na to chociażby model Uppsalski *Umiński i inni, 2009+, ale także badania empiryczne polskich przedsiębiorstw *Pertu, Walewski, 2012].

5 Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych 297 z problemem niedoboru kapitału. Kierunki polskich inwestycji bezpośrednich dobrze wpisują się w te wnioski 5. Analizując zagadnienie inwestycji bezpośrednich wychodzących z Polski warto zwrócić uwagę na fakt, iż na ich ogólną wartość składają się inwestycje firm z kapitałem polskim, ale także przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego. Jak pokazują dane GUS, te drugie odpowiadają za ok. 60% przedsięwzięć inwestycyjnych *Kłysik-Uryszek, 2012+, zatem realna skala zagranicznego zaangażowania przedsiębiorstw z kapitałem polskim jest dużo mniejsza niż wskazują oficjalne statystyki. Jest to o tyle istotne dla analizy zjawiska, że trudno próbować znaleźć wspólne motywy czy determinanty internacjonalizacji dla dwóch tak różnych grup podmiotów. Polskie jednostki korporacji międzynarodowych (często grup kapitałowych o rozbudowanych, międzynarodowych strukturach) podejmują geograficzną ekspansję (lub po prostu generują przepływy kapitałowe pomiędzy geograficznie rozproszonymi jednostkami grupy kapitałowej) w oparciu o decyzje strategiczne spółki matki, a nie własne analizy i badania. Z kolei podmioty z kapitałem krajowym, często z mniejszym doświadczeniem w zakresie internacjonalizacji, muszą same poszukiwać wszelkich informacji o rynkach zagranicznych, określać ich atrakcyjność i szacować ryzyko. Jest to więc dla nich większe wyzwanie niż dla przedsiębiorstw globalnych. Nie można jednak upraszczać podziału i przypisywać motywów zasobowych i rynkowych polskim podmiotom z mniejszym doświadczeniem, a efektywnościowych korporacjom międzynarodowym. Nie brakuje bowiem przykładów korporacji poszukujących tańszych miejsc wytwarzania oraz polskich spółek (nawet z sektora MSP), które decydują się na przeniesienie jednostek do krajów oferujących dogodne warunki rozliczania podatkowego. Dane GUS nie pozwalają jednak na określenie wielkości strumienia kapitału wypływającego z Polski w formie BIZ 6. Informacje te można uzyskać ze źródeł pochodzących z bilansu płatniczego Polski, które udostępnia NBP. Dane NBP mają jeszcze jedną zaletę. Pokazują bowiem 5 Warto nadmienić, że w ostatnich latach można zaobserwować rosnące strumienie kapitału pochodzące z krajów rozwijających się (np. krajów BRIC), a lokowane w gospodarkach rozwiniętych (np. w UE lub USA). 6 Dane GUS prezentują dane o spółkach, które podjęły BIZ (ich liczbę, rodzaj działalności, przychody) oraz ich jednostkach zagranicznych (liczba, kraje lokalizacji, działalność). Nie pokazują jednak żadnych wartości dokonanych inwestycji. Wynika to z charakteru prowadzonych badań i konstrukcji formularza sprawozdawczego.

6 298 Agnieszka Kłysik-Uryszek strumień BIZ w podziale na wartość zakupów udziałów w kapitale własnym przedsiębiorstwa za granicą, reinwestowane zyski oraz pozostałe przepływy kapitałowe między spółką-matką a spółkami-córkami. Pozwala to z kolei ocenić, na ile wypływ kapitału z Polski ma charakter pierwotny (nowe przedsięwzięcia), a w jakim stopniu dotyczy relacji kapitałowych pomiędzy istniejącymi już jednostkami zagranicznymi a ich udziałowcami, w postaci zatrzymanych dywidend oraz wewnętrznych pożyczek. W pierwszym okresie aktywnej internacjonalizacji gospodarki należy się spodziewać przede wszystkim wzrostu pierwszego z tych strumieni (nowe inwestycje bezpośrednie). Duży udział pożyczek wewnętrznych może świadczyć o dominacji dużych, zaawansowanych w procesie internacjonalizacji korporacji nad początkującymi podmiotami krajowymi. Dodatkowo warto zauważyć, że na strumień pożyczek składają się nie tylko te udzielane przez polskie spółki-matki swoim zagranicznym jednostkom, ale także zarejestrowane w Polsce podmioty należące do zagranicznych inwestorów (np. korporacji transnarodowych) mogą wspierać finansowo swoje spółki-matki. Ten strumień nie będzie przyczyniał się zatem w żaden sposób do zwiększenia ekspansji kapitałowej Polski, rozumianej jako wzrost wartości posiadanego za granicą majątku wytwórczego. 2. Wielkość, struktura i kierunki odpływu kapitału z Polski w formie BIZ w latach W całym badanym okresie stan polskich należności z tytułu bezpośrednich inwestycji zagranicznych wzrastał systematycznie. Na koniec 2011 r. osiągnął wartość ponad 156 mld zł rysunek 1.

7 w mld zł w mld zł Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych 299 Rysunek 1. Struktura stanu należności z tytułu polskich BIZ w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie [NBP, dostęp dnia ]. W poszczególnych latach wartości polskich inwestycji wahały się znacznie. Najwyższą kwotę zanotowano w 2006 r. ponad 27,5 mld zł. Początek kryzysu przyniósł spadek inwestycji do 10,5 mld zł w 2008 r., jednak już w kolejnych latach następował wzrost, aż do ponad 21 mld zł w 2010 r. i 2011 r. rysunek 2. Rysunek 2. Struktura odpływu kapitału w formie BIZ z Polski w latach Kapitały własne i reinwestowane zyski Pozostały kapitał Pozostały kapitał Reinwestowane zyski Kapitały własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie *NBP, dostęp dnia ]. Głównymi odbiorcami polskich inwestycji były kraje europejskie. Ich udział w odpływie kapitału z Polski w całym badanym okresie wynosił ponad 95%. Zasadniczo można wskazać dwie grupy krajów, do

8 300 Agnieszka Kłysik-Uryszek których kierowany był kapitał: kraje ościenne, o zbliżonej do Polski, słowiańskiej kulturze Ukraina, Rosja, Czechy, Litwa oraz kraje, z których przypłynęło najwięcej kapitału do Polski tj. Niemcy i Holandia. Kierunki te pokrywają się także z informacjami o liczbie inwestycji podejmowanych przez polskie przedsiębiorstwa, które publikuje GUS *Kłysik-Uryszek, 2012]. Odrębnie należy potraktować Luksemburg, Cypr i Szwajcarię. Do krajów tych trafiło łącznie ok. 35% polskich inwestycji, w tym ponad 24% do samego Luksemburga. Trudno jednak łączyć inwestycje w tych krajach z którąś z wymienionych wyżej grup. Nie mają one bowiem charakteru wytwórczego, a dotyczą sfery obrotów finansowych. Luksemburg, podobnie jak Szwajcaria, jest siedzibą wielu międzynarodowych funduszy oraz organizacji inwestycyjnych i finansowych. Zatem wszystkie zakupy udziałów (m.in. jednostek lub certyfikatów) dokonywane przez polskich rezydentów (obejmujące min. 10% udziałów w konkretnym podmiocie) są klasyfikowane jako BIZ. Ten rodzaj przepływów związanych z sektorem finansowym nie jest badany przez GUS, stąd w jego statystykach te kierunki polskich inwestycji w ogóle nie występują. Wysoka wartość inwestycji w gospodarce cypryjskiej spowodowana jest z kolei korzystnymi rozwiązaniami podatkowymi. Wiele firm, szczególnie od rozpoczęcia kryzysu w 2008 r. decydowało się na przeniesienie siedziby lub ustanowienie filii właśnie na Cyprze, gdyż to umożliwiało znaczne obniżenie przeciętnych obciążeń fiskalnych całego podmiotu. Zgodnie ze spodziewaną tendencją w całym okresie objętym Badaniem dominowały inwestycje w kapitały własne podmiotów zlokalizowanych za granicą. Reinwestowane zyski nie odgrywały znaczącej roli w ogólnym strumieniu BIZ. Warto jednak zwrócić uwagę na relatywnie duży udział pozostałych przepływów finansowych pomiędzy polskimi spółkami a ich zagranicznymi podmiotami powiązanymi. W kolejnych latach badanego okresu, począwszy od 2003 r., udział tego strumienia w całości odpływu BIZ wynosił odpowiednio ok.: 70%, 40%, 16%, 8%, 30%, 35%, 20%, 80% i 30%. Relatywnie wysokie wartości w pierwszych latach można uznać za przypadkowe niewielka skala ekspansji międzynarodowej powodowała, że pojedyncze duże transakcje mogły znacząco wpływać na ogólną wartość inwestycji. Jednak w 2010 r. polskie podmioty pożyczyły zagranicznym spółkom powiązanym aż 18,4 mld

9 Kapitały własne i reinwestowane zyski (w %) Pozostały kapitał (w%) Ogółem (w mld zł) Kapitały własne i reinwestowane zyski (w%) Pozostały kapitał (w%) Ogółem (w mld zł) Kapitały własne i reinwestowane zyski (w%) Pozostały kapitał (w%) Ogółem (w mld zł) Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych 301 zł. Trudno to uznać za przypadkowe, zwłaszcza, że połowa tej kwoty trafiła do Wielkiej Brytanii. Zamieszczone na rysunkach 1 i 2 oraz w tablicy 1 dane pokazują, jak zmieniały się w czasie proporcje pomiędzy składowymi skumulowanych wartości polskich BIZ. Szczególnie znacząca zmiana nastąpiła właśnie w 2010 r. Wzrost udziałów pożyczek udzielanych wewnątrz grupy zaobserwować można zarówno w Europie, jak i Ameryce czy Azji. W Europie większość krajów w znacznym stopniu korzystała z kapitałów pożyczanych od polskich jednostek (najczęściej było to ok % ogólnej wartości polskich BIZ skumulowanych w danej gospodarce). Najwyższe wartości zanotowano dla: Niemiec (82%), Wielkiej Brytanii (90%), Grecji (97%), Włoch (95%), Portugalii (98%), Finlandii (96%) czy Węgier (81%). Okazuje się zatem, że Polska, która w relatywnie niewielkim stopniu odczuła skutki kryzysu, stała się źródłem finansowego wsparcia dla przedsiębiorstw z krajów borykających się z pokryzysowymi trudnościami. Biorąc dodatkowo pod uwagę fakt, że jako przepływy BIZ klasyfikowane są nie tylko przepływy pożyczkowe ze spółki-matki do spółek-córek, ale także ze spółek-córek do spółekmatek, nie można wykluczyć, że funkcjonujące w Polsce spółki zależne od podmiotów zagranicznych dofinansowują swoje podmioty nadrzędne (spółki matki). Średnie wartości omawianego wskaźnika wynosiły dla Europy i UE-27 ok. 45%, co wynikało przede wszystkim z niskiego udziału tego strumienia kapitału w Luksemburgu (ok. 20%) i na Cyprze (ok. 3,5%) tablica 1. Tablica 1. Struktura stanu należności z tytułu polskich BIZ w przekroju geograficznym wybranych latach Ogółem 75,60 24,40 8,03 78,40 21,60 51,57 51,60 48,40 169,70 Europa 69,30 30,70 6,24 78,50 21,50 48,81 53,30 46,70 156,30 W tym: EU-27* 76,70 23,30 4,60 75,40 24,60 30,86 55,60 44,40 131,90

10 302 Agnieszka Kłysik-Uryszek W tym: Niemcy 83,10 16,90 0,86 54,80 45,20 2,01 18,20 81,80 7,12 Holandia 102,40-2,40 1,13 58,50 41,50 3,16 28,80 71,20 10,28 Wielka 59,10 40,90 0,24 66,70 33,30 2,79 9,90 90,10 18,65 Brytania Czechy 54,40 45,60 0,32 86,20 13,80 4,16 66,20 33,90 8,38 Litwa 63,90 36,10 0,14 73,30 26,70 2,81 67,40 32,60 8,42 Cypr 47,50 52,50 0,34 83,00 17,00 1,00 96,40 3,60 11,18 Luksemburg 99,20 0,80 0,24 99,30 0,70 10,16 79,90 20,10 40,40 Inne kraje europejskie 48,60 51,40 1,64 83,70 16,30 17,95 41,10 58,90 24,40 W tym: Szwajcaria 100,10-0,10 0,41 100,50-0,50 12,55 51,10 48,90 8,50 Rosja 20,60 79,40 0,20 27,40 72,60 1,40 42,30 57,70 3,99 Ukraina 62,90 37,10 0,50 69,00 31,00 2,19 61,60 38,40 4,31 Ameryka 78,60 21,40 0,32 75,40 24,60 0,77 23,90 76,10 7,93 Afryka 80,80 19,20 0,15 91,60 8,40 0,32 74,30 25,70 0,69 Azja 100,70-0,70 1,01 69,30 30,70 1,39 40,50 59,50 4,17 Australia i Oceania b.d b.d b.d 102,80-2,80 0,01 24,70 75,20 0,11 * Dla zachowania porównywalności danych dla 2003 r. obliczono wartość inwestycji łącznie dla 27 państw obecnej Unii Europejskiej. Źródło: Opracowanie własne na podstawie *NBP, dostęp dnia ]. Zakończenie W okresie pierwszej dekady XXI w. skala bezpośrednich inwestycji zagranicznych podejmowanych przez polskie przedsiębiorstwa zwiększyła się wielokrotnie. Przyczynił się do tego rozwój gospodarczy kraju, dostęp do jednolitego rynku europejskiego, a także względnie niewielkie załamanie gospodarcze w okresie kryzysu. To wszystko umocniło polskie przedsiębiorstwa i umożliwiło im budowę silnych przewag konkurencyjnych. Głównymi odbiorcami polskich inwestycji są przede wszystkim kraje ościenne. Jest to charakterystyczne dla początkowych faz umiędzynarodowienia gospodarki. Z uwagi na duży udział sektora finansowego w odpływie BIZ, ważną lokalizacją jest także Luksemburg i Szwaj-

11 Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych 303 caria. Ze względów podatkowych wiele firm decydowało się także na rozpoczęcie działalności na Cyprze. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiębiorstw nie są kategorią jednolitą. Interesujący jest fakt, że gospodarka dopiero wkraczająca na drogę ekspansji kapitałowej, notuje tak wysoki udział strumienia wewnątrz-firmowego wsparcia kapitałowego i pożyczek. Od 2010 r. ich udział w skumulowanego wartości polskich BIZ wynosi blisko 50%. Literatura 1. Aktywność inwestycyjna polskich przedsiębiorstw za granicą w postaci inwestycji bezpośrednich raport z badania, dostęp dnia Cykliczne materiały analityczne NBP, inwestycje bezpośrednie polskie, dostęp dnia Dunning J. H. (1988), The theory of international production, International Trade Journal, Fall, Vol Dunning J. H. (2000), The eclectic paradigm as an envelope for economic and business theories of MNE activity, International Business Review, April, Vol Karaszewski W. (2004), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Polska na tle świata, Wyd. Dom Organizatora, Toruń. 6. Misala J. (1990), Teorie międzynarodowej wymiany gospodarczej, PWN, Warszawa. 7. Oziewicz E. (1998), Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w rozwoju Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), Wyd. UG, Gdańsk. 8. Pertu R., Walewski M. (2012), Polski Czempion; Doświadczenia polskich firm inwestujących na rynkach zagranicznych, PwC, Wrocław- Warszawa. 9. Polscy informatycy szturmują Dolinę Krzemową, dostęp dnia Stempkowicz W. (2007), Globalizacja gospodarki wybrane cechy procesu, Departament Analiz i Prognoz, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa. 11. Umiński S. (red.) (2009), Eksport oraz bezpośrednie inwestycje zagraniczne firm z województwa pomorskiego, PBS DGA, Wyd. UG, Gdańsk.

12 304 Agnieszka Kłysik-Uryszek 12. Zorska A. (1998), Ku globalizacji? Przemiany w korporacjach transnarodowych i gospodarce światowej, PWN, Warszawa. Streszczenie Postępujący proces globalizacji, integracji oraz liberalizacji handlu i przepływów kapitałowych sprawia, że znacząco zmieniają się warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Na znaczeniu tracą rynki narodowe, a coraz większego znaczenia nabiera rynek międzynarodowy. Przejawem globalizacji jest istotny wzrost przepływów finansowych w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W ostatnich latach lat również polskie przedsiębiorstwa coraz aktywniej włączają się w procesy internacjonalizacji. Świadczy to o ich rosnącej konkurencyjności, a także o rozwoju całej gospodarki. Celem artykułu jest zbadanie skali zaangażowania polskich przedsiębiorstw w bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ). Analizie poddano wielkość i strukturę branżową BIZ, a także kierunki inwestycji. Wykorzystanie w badaniu danych NBP umożliwia także określenie w jakim stopniu ostateczny strumień BIZ pochodzi z inwestycji w kapitał własny, dywidend oraz innych form finansowania. Okres analizy to lata Artykuł podzielono na dwie części. W pierwszej wskazano źródła i motywy ekspansji przedsiębiorstw w formie BIZ w świetle zachodzących w gospodarce zmian oraz tło teoretyczne zagadnienia. W części drugiej zaprezentowano podstawowe informacje o odpowiednio wielkości i kierunkach inwestycji zagranicznych polskich przedsiębiorstw oraz o strukturze samego strumienia wypływających BIZ w podziale na inwestycje w kapitał własny, reinwestowane zyski oraz wewnątrz-firmowe pożyczki i pozostałe wsparcie finansowe. Słowa kluczowe polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne The scale and geographical breakdown of Polish foreign direct investment (Summary) Globalization, integration and the liberalization of the economy makes a significant change in the business environment. National markets are losing their importance, while international markets become more and more open and reachable even for internationally inexperienced companies. In recent years also polish enterprises become more active in the field of international capital expansion. The aim of this article is to examine the scale of the involvement of Polish enterprises in foreign direct investment (FDI). The study includes the value of Polish FDI, its structure and geographical breakdown. It is based on data gained form National Bank of Poland for years

13 Skala i kierunki polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych 305 The article is divided into two main parts. The first discuss some important issues concerning foreign expansion of enterprises, i.e. motives as well as empirical and theoretical background in the light of recent global economic changes. Second part presents the data concerning FDI of Polish companies. Not only the value and main locations of the capital flows was presented but also the structure of the flow: investments in equity, reinvested profits and other flows (as intercompany loans). Keywords polish foreign direct investments

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami?

Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami? Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami? W przeciągu ostatnich 20 lat, polskie firmy znacząco powiększyły swoje możliwości finansowe i wiele z nich zdecydowało się wyjść

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 2 Wielka Brytania plasuje się w czołówce globalnych inwestorów. Według danych OECD zajmuje 5. miejsce na świecie. Według wstępnych danych OECD w 2012 r. poziom

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach 2006-2009 SPIS TREŚCI

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach 2006-2009 SPIS TREŚCI mgr Anna Górska Doktorant SGH referat nt. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach -2009 SPIS TREŚCI WSTĘP... 2 1. POJĘCIE I FORMY BIZ... 2 2. BIZ NA ŚWIECIE... 3 WNIOSKI...

Bardziej szczegółowo

Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2013 roku

Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2013 roku Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2013 roku Informacja o polskich inwestycjach bezpośrednich za granicą w 2013 roku została przygotowane po raz pierwszy w oparciu o nowe standardy Organizacji

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Związki bezpośrednich inwestycji zagranicznych ze zmianami struktury eksportu i importu w Polsce

Związki bezpośrednich inwestycji zagranicznych ze zmianami struktury eksportu i importu w Polsce Dr Wojciech Zysk Katedra Handlu Zagranicznego Akademii Ekonomicznej w Krakowie Związki bezpośrednich zagranicznych ze zmianami struktury eksportu i importu w Polsce W opracowaniu podjęta zostanie próba

Bardziej szczegółowo

Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tworzeniu miejsc pracy w Polsce w latach 2000 2009

Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tworzeniu miejsc pracy w Polsce w latach 2000 2009 Jan Hybel Wyższa Szkoła Ekonometrii i Ekonomii w Olsztynie Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tworzeniu miejsc pracy w Polsce w latach 2000 2009 Wstęp Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ)

Bardziej szczegółowo

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2008 roku

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2008 roku Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2008 roku Warszawa, styczeń 2010r. 2 3 Strona WSTĘP 9 SYNTEZA 11 1 Napływ zagranicznych inwestycji bezpośrednich do Polski w 2008 roku 15 2 z tytułu zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2013 roku

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2013 roku Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2013 roku Informacja o zagranicznych inwestycjach bezpośrednich w Polsce w 2013 roku została przygotowana po raz pierwszy w oparciu o nowe standardy Organizacji

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiębiorstw. opracowanie zbiorowe pod kierunkiem naukowym Włodzimierza Karaszewskiego

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiębiorstw. opracowanie zbiorowe pod kierunkiem naukowym Włodzimierza Karaszewskiego Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiębiorstw opracowanie zbiorowe pod kierunkiem naukowym Włodzimierza Karaszewskiego Toruń 2008 SPIS TREŚCI -. _- SŁOWO WSTĘPNE 9 WPROWADZENIE 13 Część

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku MSG (Wydział NE) Katedra Gospodarki Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w Polsce wstêpne wyniki badañ

Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w Polsce wstêpne wyniki badañ Wyzwania gospodarki globalnej Prace i Materia³y Instytutu Handlu Zagranicznego Uniwersytetu Gdañskiego 2012, nr 31 Challenges of the global economy Working Papers Institute of International Business University

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju Dziedziny projekty wczesnych faz rozwoju Biotechnologia Lifescience Medtech Fundraising Biotechnologia Tools - Europa for IP Polska Wegry Austria Irlandia Holandia

Bardziej szczegółowo

Udział środków unijnych w kształtowaniu struktury finansowania sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw

Udział środków unijnych w kształtowaniu struktury finansowania sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Wojciech Kozłowski * Udział środków unijnych w kształtowaniu struktury finansowania sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw województwa pomorskiego Wstęp Unia Europejska identyfikuje niedostateczny

Bardziej szczegółowo

Polskie inwestycje zagraniczne stan bieżący oraz perspektywiczne kierunki i branże na przełomie 2012 i 2013 roku

Polskie inwestycje zagraniczne stan bieżący oraz perspektywiczne kierunki i branże na przełomie 2012 i 2013 roku Polskie inwestycje zagraniczne stan bieżący oraz perspektywiczne kierunki i branże na przełomie 2012 i 2013 roku Zagraniczne inwestycje polskich firm w 2012 roku mogą być warte około 5 mld euro, czyli

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Współczesna Gospodarka

Współczesna Gospodarka Współczesna Gospodarka Contemporary Economy Vol. 2 Issue 1 (2011) 23-28 Electronic Scientific Journal ISSN 2082-677X www.wspolczesnagospodarka.pl MIEJSCE BEZPOŚREDNICH INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH W GLOBALNEJ

Bardziej szczegółowo

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Cytowanie bez ograniczeń pod warunkiem podania źródła: Jak konkurować na rynkach zagranicznych, badanie Fundacji Kronenberga przy

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Inwestycje. światowego. gospodarczego. Świat Nieruchomości

Inwestycje. światowego. gospodarczego. Świat Nieruchomości Budownictwo polskie w latach światowego kryzysu gospodarczego E l ż b i e t a St a r z y k R e n a t a Ko z i k 40 Świat Nieruchomości W latach 2006-2008, gdy amerykański kryzys finansowy przeradzał się

Bardziej szczegółowo

MYŚL GLOBALNIE, DZIAŁAJ GLOBALNIE. dr Katarzyna Blanke- Ławniczak

MYŚL GLOBALNIE, DZIAŁAJ GLOBALNIE. dr Katarzyna Blanke- Ławniczak MYŚL GLOBALNIE, DZIAŁAJ GLOBALNIE dr Katarzyna Blanke- Ławniczak URUCHOM W SOBIE: 1. Global-mind-set, czyli globalną mentalność chęć i umiejętność eksploracji świata, poszukiwanie nowych trendów i możliwości.

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Polskie i zagraniczne inwestycje bezpośrednie w 2012 r.

Polskie i zagraniczne inwestycje bezpośrednie w 2012 r. Polskie i zagraniczne inwestycje bezpośrednie w 2012 r. Polskie i zagraniczne inwestycje bezpośrednie w 2012 r. Departament Statystyki Warszawa, styczeń 2014 r. Wstęp Prezentowany raport zawiera informacje

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2013.004 EKONOMIA XLIV nr 1 (2013) 41 53

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2013.004 EKONOMIA XLIV nr 1 (2013) 41 53 A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2013.004 EKONOMIA XLIV nr 1 (2013) 41 53 Pierwsza wersja złożona 5 kwietnia 2013 ISSN Końcowa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

Wykaz opublikowanych prac naukowych (po doktoracie) Marcin Gruszczyński

Wykaz opublikowanych prac naukowych (po doktoracie) Marcin Gruszczyński Wykaz opublikowanych prac naukowych (po doktoracie) Marcin Gruszczyński I. Książki naukowe (60 pkt l. Kryzysy walutowe, bankowe i zadłużeniowe w gospodarce światowej, CeDeWu 2013, 240 stron (20 pkt 2.

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce w warunkach międzynarodowego kryzysu gospodarczego

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce w warunkach międzynarodowego kryzysu gospodarczego ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO nr 84 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 67 (214) s. 793 82 Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce w warunkach międzynarodowego kryzysu gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Grupa Selena Rok założenia: 1992 Siedziba: Polska, Europa Spółka giełdowa: notowana na Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne i potencjał ich finansowania przez instrumenty TFI BGK

Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne i potencjał ich finansowania przez instrumenty TFI BGK Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne i potencjał ich finansowania przez instrumenty TFI BGK Spis treści 1. Wprowadzenie 2 2. Metodyka badania bezpośrednich inwestycji zagranicznych 4 2.1 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Poland a true special economic zone

Poland a true special economic zone Poland a true special economic zone Raport EY Paweł Tynel 25 listopada 2013 r. Dlaczego powstał raport Poland a true special economic zone Zebranie w jednym dokumencie ważnych informacji dla inwestorów

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Aktywność inwestycyjna największych

Aktywność inwestycyjna największych III PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU INWESTYCYJNYM Małgorzata Jaworek, Marcin Kuzel Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Aktywność inwestycyjna największych przedsiębiorstw w Polsce Wprowadzenie Według jednego

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV)

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Wskaźnik cenadowartości księgowej (ang. price to book value ratio) jest bardzo popularnym w analizie fundamentalnej. Informuje on jaką cenę trzeba zapład za 1 złotówkę

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstwa

Wycena przedsiębiorstwa Wycena przedsiębiorstwa O usłudze: Wycena przedsiębiorstwa jest jednym z najważniejszych problemów współczesnej teorii finansów. Zapotrzebowanie na ustalenie wartości udziałów czy akcji powstaje w związku

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

O ewolucji interpretacji przewag komparatywnych w gospodarce światowej

O ewolucji interpretacji przewag komparatywnych w gospodarce światowej O ewolucji interpretacji przewag komparatywnych w gospodarce światowej Jan J. Michałek J.J. Michałek 1 Przewagi komparatywne: koncepcja Ricarda W klasycznej teorii D. Ricarda przewagi względne kraju są

Bardziej szczegółowo

Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 2000 2006

Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 2000 2006 Jan Hybel Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej SGGW Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 20002006 Wstęp Jedną z najważniejszych zmian obserwowanych w strukturze współczesnej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU LETUS CAPITAL S.A. Raport kwartalny za okres od 01.07.2012 do 30.09.2012 Katowice, 14 listopada 2012 1 1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE Tabela 1 Rachunek zysków i strat - wybrane dane finansowe za III kwartał

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Bożena Wolińska Warszawa, wrzesień 2003 Rzecznik Ubezpieczonych Aleje Jerozolimskie 44, 00 024 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Drozapol-Profil S.A. i grupy kapitałowej w 2014 roku. Kwiecień 2015

Wyniki finansowe Drozapol-Profil S.A. i grupy kapitałowej w 2014 roku. Kwiecień 2015 Wyniki finansowe Drozapol-Profil S.A. i grupy kapitałowej w 214 roku Kwiecień 215 Komentarz do sytuacji w 214 roku Czynniki rynkowe w 214 roku Działania w Spółce Rosnący import stali z krajów spoza UE

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWA Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM NA TLE PRZEDSIĘBIORSTW BEZ KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

PRZEDSIĘBIORSTWA Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM NA TLE PRZEDSIĘBIORSTW BEZ KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM ACTA UNIVERSITATIS NICOLAI COPERNICI EKONOMIA XLI NAUKI HUMANISTYCZNO-SPOŁECZNE ZESZYT 397 TORUŃ 2010 Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Katedra Logistyki Iwona Sobczak PRZEDSIĘBIORSTWA Z KAPITAŁEM

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia, fundusze Private Equity/ Venture Capital

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo