Aplikacje na urzdzenia mobilne typu smartphone

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Aplikacje na urzdzenia mobilne typu smartphone"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Marcin Przekop Nr albumu: Aplikacje na urzdzenia mobilne typu smartphone Praca magisterska na kierunku INFORMATYKA Praca wykonana pod kierunkiem dr Janiny Mincer-Daszkiewicz Instytut Informatyki Wrzesie 2007

2 Owiadczenie kierujcego prac Potwierdzam, e niniejsza praca została przygotowana pod moim kierunkiem i kwalifikuje si do przedstawienia jej w postpowaniu o nadanie tytułu zawodowego. Data Podpis kierujcego praca Owiadczenie autora pracy wiadom odpowiedzialnoci prawnej owiadczam, e niniejsza praca dyplomowa została napisana przeze mnie samodzielnie i nie zawiera treci uzyskanych w sposób niezgodny z obowizujcymi przepisami. Owiadczam równie, e przedstawiona praca nie była wczeniej przedmiotem procedur zwizanych z uzyskaniem tytułu zawodowego w wyszej uczelni. Owiadczam ponadto, ze niniejsza wersja pracy jest identyczna z załczon wersj elektroniczn. Data Podpis autora pracy

3 Streszczenie W pracy przedstawiono projekt i implementacj aplikacji do zarzdzania listami zakupów napisan do wykorzystania na urzdzeniach mobilnych typu smartphone. Rozwizanie obejmuje komunikacj klient-serwer pomidzy telefonem, a serwisem internetowym za pomoc technologii usług sieciowych. Bezporednia komunikacja pomidzy telefonami odbywa si na zasadach P2P z wykorzystaniem krótkich wiadomoci tekstowych (SMS). W pracy omówiono równie budow standardowego smartphona oraz dostpne mobilne systemy operacyjne. Słowa kluczowe urzdzenie mobilne, smartphone, SMS,.NET Compact Framework, Wi-fi, Windows Mobile 5.0, technologie mobilne, aplikacje mobilne, usługi sieciowe 11.3 Informatyka Dziedzina pracy (kody wg programu Socrates-Erasmus) H. Information Systems H.4 Information Systems Applications H.4.3 Communications Applications Klasyfikacja tematyczna Mobile Applications for smartphone Tytuł pracy w jzyku angielskim

4

5 Spis treci Wprowadzenie Urzdzenia mobilne Pojcia Technologie mobilne Komunikacja bezprzewodowa Smartphone i tradycyjne telefony komórkowe Sprzt Procesor Pami Urzdzenia wejcia/wyjcia Wywietlacz Systemy operacyjne Symbian OS Palm OS Windows Mobile Embedded Linux Java 2 Mobile Eddition (J2ME) Aplikacje i usługi Aplikacje pierwszej generacji Aplikacje drugiej generacji Wizja systemu i wymagania Wizja Wymagania funkcjonalne Wymagania niefunkcjonalne Projekt systemu Ogólna architektura systemu Aplikacja mobilna Demon SMS Serwer Produktów Serwis Uaktualnie Aplikacja konfiguracyjna Implementacja Aplikacja mobilna Wykorzystane technologie Podział na biblioteki Zbiór danych Demon SMS Interfejs Uytkownika Kontrolki Formatki Serwer produktów i serwis uaktualnie Wykorzystane technologie Baza danych Usługi sieciowe

6 5. Przypadki uycia Listy zakupów Tworzenie nowej listy Zmiana nazwy listy Usuwanie listy Wysyłanie listy za porednictwem SMS Wysyłanie zapytania o list zakupów do innych uytkowników Scalanie dwóch list Zmiana wywietlania list zakupów Ustawienie listy jako domylnej Praca z list zakupów Dodawanie nowego produktu do listy Dodawanie produktów z bazy artykułów do listy Edytowanie produktu Usuwanie produktu Zmiana prezentacji listy zakupów Zapisywanie produktu w bazie artykułów Zaznaczanie zakupionych produktów Odfiltrowanie zakupionych produktów Sortowanie Baza artykułów Podstawowe operacje na artykułach w bazie Pobieranie produktów do bazy ze sklepu internetowego Dynamiczne wyszukiwanie Współpraca z serwerem produktów Wybór sklepu internetowego Rejestracja Zamawianie produktów z listy zakupów Testy i koszty korzystania z aplikacji Testy wydajnociowe Koszty Podsumowanie Dodatek A. Zawarto płyty CD Dodatek B. Pliki XML Schema Definition Bibliografia

7 Wprowadzenie Upowszechnienie si komputerów osobisty klasy PC otworzyło przed ludmi moliwoci dostpne wczeniej tylko dla duych korporacji i instytucji rzdowych. Pojawiły si nowe typy aplikacje do zastosowa domowych. Wszystkie te programy były jednak przeznaczone na stacjonarny komputer i wykorzystywały zasoby tylko jednej maszyny. Pojawienie si Internetu wymagało całkowitej zmiany podejcia do tworzenia aplikacji. Komputer przestał by odizolowan jednostk i stał si elementem sieci. Od razu pojawiły si aplikacje wykorzystujce nowe moliwoci przesyłania i współdzielenia informacji za porednictwem sieci komputerowych. Obecnie obserwujemy pokonanie drugiego ograniczenia nałoonego na komputery stacjonarne. Urzdzenia komputerowe nie s ju na stałe przypisane do konkretnej lokalizacji. Dziki ogromnemu postpowi w sferze bezprzewodowej transmisji danych, miniaturyzacji procesorów i noników pamici oraz rozwojowi sieci komputerowych ludzie ju niedługo bd mie dostp do potrzebnych im informacji w dowolnym momencie, w dowolnym miejscu i z dowolnego urzdzenia [2]. Telefony komórkowe, a szczególnie smartphony, odegraj du rol w realizacji tego załoenia. Urzdzenia mobilne to nie tylko miniaturowe wersje stacjonarnych komputerów i ich wykorzystanie nie powinno ogranicza si do sprawdzenia grafiku, poczty elektronicznej, czy wiadomoci podczas przemieszczania si. Moliwo nieograniczonego dostpu do informacji w dowolnym miejscu umoliwia budowanie systemów informacyjnych spersonalizowanych nie tylko dla konkretnego uytkownika, ale równie dla konkretnego miejsca. Wymaga to od projektantów aplikacji zasadniczej zmiany dotychczasowych przyzwyczaje. W niniejszej pracy zaprezentowano aplikacj przeznaczon do uruchomiania na telefonie komórkowym nowej generacji smartphonie. Głównym zadaniem aplikacji jest zarzdzanie i przechowywanie list z zakupami. Program realizujcy t funkcjonalno nie miałaby racji bytu na komputerze stacjonarnym, z którego ciko byłoby korzysta podczas pobytu w sklepie. Znakomicie sprawdza si natomiast na telefonie komórkowym, który z załoenia zawsze mamy przy sobie. Rozdział pierwszy zawiera omówienie podstawowych poj zwizanych z technologiami mobilnymi. Ukazano rónic pomidzy tradycyjnym telefonem komórkowym a smartphonem. Zaprezentowano budow standardowego smartphona i dokonano przegldu dostpnych na rynku mobilnych systemów operacyjnych i aplikacji. W rozdziale drugim znajduje si wizja przygotowanej aplikacji oraz przyjte załoenia funkcjonalne i niefunkcjonalne, jakie powinna ona spełnia. W rozdziale trzecim i czwarty znajduje si projekt i sposób implementacji poszczególnych elementów systemu, oraz dokładniej omówiono najciekawsze przypadki uycia. Rozdział pity zawiera wyniki testów wydajnociowych aplikacji prezentujc jednoczenie moliwoci urzdze mobilnych. Praca koczy si podsumowaniem, w którym przedstawiono dalsze moliwoci rozszerzenia aplikacji. 7

8 8

9 1. Urzdzenia mobilne 1.1 Pojcia W literaturze technicznej istnieje wiele rónych definicji terminów zwizanych z technologiami mobilnymi. Czsto definicje te bardzo si od siebie róni. W tym rozdziale wyjanione zostan podstawowe pojcia zwizane z technologiami mobilnymi. Przedstawione zostan rónice pomidzy tradycyjnym telefonem komórkowym a smartphonem Technologie mobilne Termin technologie mobilne odnosi si do szerokiego zakresu urzdze i operacji zwizanych z dostpem, przechowywaniem i przetwarzaniem informacji z wykorzystaniem przenonych urzdze komputerowych takich jak laptop, PDA (Personal Digital Assistant), telefon komórkowy, tablet itp. Wyrónia si dwa tryby pracy urzdze mobilnych[14]: Tryb podłczony (online) urzdzenie udostpnia przynajmniej jeden typ komunikacji bezprzewodowej (Wi-fi, Bluetooth, łcza podczerwieni (IrDa), GPRS). W trybie podłczonym aplikacje mobilne maj bezporedni dostp do zewntrznych i zdalnych ródeł danych, innych urzdze mobilnych lub stacjonarnych systemów komputerowych. Tryb odłczony (offline) urzdzenie ma bezporedni dostp tylko do lokalnie przechowywanych informacji (np. ksiki adresowej). Dane te mog by jednak synchronizowane z innymi urzdzeniami w czasie krótkich sesji komunikacyjnych. Wymiana danych podczas synchronizacji moe nastpowa w obu kierunkach Komunikacja bezprzewodowa Tradycyjnym sposobem na połczenie dwóch urzdze komputerowych jest wykorzystanie specjalnych kabli do transmisji danych. W przypadku komunikacji bezprzewodowej zamiast kabli wykorzystywane s fale radiowe. Jednak sam fakt wykorzystywania przez urzdzenie komputerowe bezprzewodowych metod komunikacji nie oznacza, e dane urzdzenie moe by zakwalifikowane jako mobilne. Niektóre technologie bezprzewodowe, zaprojektowane jako alternatywa dla kabli, mog by efektywnie wykorzystywane tylko wtedy, gdy jeden lub nawet wszyscy uczestnicy komunikacji w momencie transmisji sygnału pozostaj nieruchomi lub poruszaj si w bardzo ograniczonym stopniu. Z tak sytuacj mamy do czynienia na przykład w przypadku technologii opartej na poczerwieni lub wykorzystujcej sieci bezprzewodowe WiMax. W definicji komunikacji bezprzewodowej główny nacisk kładzie si na wykorzystanie fal radiowych jako nonika informacji i metody tworzenia sieci komputerowych, a technologie mobilne wykorzystuj niektóre z bezprzewodowych metod komunikacji w tworzeniu aplikacji i usług. Szybki rozwój technologii mobilnych i bezprzewodowych metod komunikacji przyczynił si do powstania wielu nowych aplikacji i systemów komputerowych wykorzystujcych komunikacj głosow, przesyłanie wiadomoci i transfer danych. Rosnca liczba ogólnodostpnych sieci 9

10 bezprzewodowych i nowe usługi operatorów sieci komórkowych sprzyjaj rozwojowi urzdze mobilnych, bdcych niemal zawsze w zasigu sieci umoliwiajcej prac w trybie podłczonym lub synchronizacj danych z systemem zewntrznym. Nowoczesne metody komunikacji oferuj wysoki transfer danych, a przełczanie si urzdzenia mobilnego pomidzy punktami dostpu i rónymi metodami komunikacji odbywa si automatycznie bez udziału uytkownika Smartphone i tradycyjne telefony komórkowe Pocztkowo termin smart phone wykorzystywany był w celach marketingowych w odniesieniu do nowych modeli telefonów komórkowych, które umoliwiały przechowywanie i przetwarzanie informacji w znacznie wikszej skali ni wczeniejsze modele. Jako dodatek do standardowej funkcjonalnoci umoliwiajcej komunikacj głosow i tekstow, smartphony udostpniały proste aplikacje do przechowywania danych osobistych oraz zarzdzania czasem (kalendarze, notatniki, ksiki adresowe itp.). Pierwsze modele umoliwiały tylko bardzo ograniczon form komunikacji bezprzewodowej, najczciej polegajc na bezprzewodowym podłczeniu urzdzenia do stacjonarnego komputera. Obecnie wszystkie te funkcje (a nawet wicej) zapewniaj standardowe telefony komórkowe. Tabela 1. Ewolucja telefonów komórkowych Kategoria Telefony Analogowe Telefony Cyfrowe Smartphony Kształt Cegła Płaskie, Składane, Rozsuwane Waga 0,5-1kg g < 200g Ekran Niedostpny Monochromatyczny lub kolorowy (max 256 kolorów), 170x120 pikseli Procesor Pami Komunikacja (oprócz głosowej) Bateria Cena Chip obsługujcy komunikacj głosow Tylko do zapisu numerów telefonów Niedostpna Krótki czas gotowoci i rozmów Od kilkuset do kilku tysicy dolarów Umoliwiajcy proste operacje Do kilku megabajtów Synchronizacja z komputerem stacjonarnym Dłuszy czas rozmów (kilka godzin) i gotowoci (kilka dni) Darmowe (promocje) do paruset dolarów Płaskie, Składane, Rozsuwane Kolorowy, 320x240 pikseli (lub wicej), 16 bitowa paleta kolorów Stosunkowo wydajny procesor do zawansowanych zastosowa np. multimedia 64MB i wicej + wymienna pami flash do 4GB Bluetooth, Wi-fi, GPS itp. Dłuszy czas rozmów (kilka godzin) i gotowoci (kilka dni) Kilkaset dolarów lub mniej ródło: Zestawienie autora na podstawie: Pei Zheng, Lionel M. Ni, Smart Phone and Next-Generation Mobile Computing,

11 Obecnie smartphony oprócz komunikacji zapewnianej przez technologie komórkow udostpniaj po kilka metod bezprzewodowej komunikacji krótkiego zasigu, takich jak Bluetooth, IrDa, Wi-fi. Smartphony umoliwiaj mobilny dostp do zewntrznych ródeł danych, ale posiadaj te znaczn pami lokaln. Potrafi przechowywa i przetwarza dane na wiele rónych sposobów. Typowe smartphony posiadaj wbudowan kamer wideo i umoliwiaj zapis i odczyt audio/wideo. Standardowo zaopatrzone s w szereg aplikacji takich jak gry, komunikatory, klient poczty elektronicznej, przegldarka internetowa i inne. Dodatkowo uytkownik nie jest ograniczony tylko do standardowego zestawu aplikacji. Systemy operacyjne zainstalowane na nowoczesnych smartphonach udostpniaj rodowiska i biblioteki programistyczne umoliwiajce osobom niezwizanym z producentem urzdzenia lub autorem systemu operacyjnego na niemal dowolne tworzenie i uruchamianie nowych aplikacji. Dziki temu smartphony mog by wykorzystywane jako terminale dostpowe do usług handlu elektronicznego, systemów komputerowych, czy baz informacji[3]. W Tabeli 1. przedstawiono ogólne porównanie telefonów komórkowych trzech generacji. Warto zauway, e mimo spadku rozmiarów i wagi urzdze ich moc obliczeniowa i zakres oferowanych funkcji nieustannie ronie. Trend ten jest podobny do sytuacji obserwowanej w przypadku tradycyjnych systemów komputerowych. Mona si spodziewa, e obecne smartphony w niedalekiej przyszłoci bd uwaane za tradycyjne telefony komórkowe, a ich miejsce zajmie kolejna generacja smartphonów. 1.2 Sprzt Rozwój urzdze mobilnych idzie w kierunku połczenia funkcjonalnoci sprztowej i programowej telefonów komórkowych oraz urzdze typu PDA i PocketPC. Smartphony przejmuj równie rol mobilnych centrów rozrywki integrujc moliwoci odtwarzaczy MP3, przenonych konsoli gier i małoformatowych odtwarzaczy wideo. To połczenie nie nastpuje jednak przez zwykłe dołczenie do telefonu komórkowego oddzielnej infrastruktury sprztowej odpowiedzialnej za kad z tych funkcji. Now funkcjonalno uzyskuje si dziki wykorzystaniu istniejcej uniwersalnej architektury sprztowej Procesor Istnieje wiele modeli i typów procesorów przeznaczonych do wykorzystania w urzdzeniach mobilnych. Nawet popularne urzdzenia takie jak odtwarzacze mp3, aparaty fotograficzne, czy telewizory posiadaj wbudowane mikroprocesory. Jednak procesory wykorzystywane w urzdzeniach mobilnych posiadaj kilka charakterystycznych cech rónicych je od mikroprocesorów wykorzystywanych w urzdzeniach przemysłowych i tradycyjnych CPU wykorzystywanych w komputerach klasy PC: Ograniczona programowalno mobilne procesory posiadaj ograniczony zestaw instrukcji (w porównaniu z procesorami stacjonarnymi) ze wzgldu na ograniczenia zwizane z poborem energii. Wysok przepustowo operacji wejcia/wyjcia zoptymalizowane instrukcje zwizane z wykorzystaniem sieci s czciej wykorzystywane na urzdzeniach mobilnych. Optymalizacja przetwarzania strumieni danych aplikacje multimedialne stanowi nieodzown cz urzdze mobilnych, zatem procesory mobilne posiadaj specjalne instrukcje dla obsługi tej funkcjonalnoci. Najpopularniejsze typy procesorów mobilnych to: 11

12 ARM (Advanced RISC Machine) Mikroprocesor opracowany przez brytyjsk firm ACRON z myl o wykorzystaniu w systemach wbudowanych (ang. embedded systems). Obecnie najpopularniejsza architektura procesora wykorzystywana w smartphonach. W szczególnoci znany jest model StrongARM SA-100 wyprodukowany przez firm DEC, oraz powstały na jego bazie intelowski XScale [15,18]. Procesory działaj w trybie 32-bitowym. Zestaw instrukcji procesora ARM stanowi rozwinicie zestawu instrukcji MOS Główne zmiany dotycz zwikszenia efektywnoci potokowego przetwarzania instrukcji. Zgodnie z załoeniami architektury RISC, rozkazy s tak skonstruowane, aby wykonywały si w cile okrelonym czasie zwykle w jednym cyklu maszynowym. Unikatow cech tego typu procesorów jest zdolno łczenia operacji na rejestrach z operacjami arytmetycznymi, dziki czemu zmniejsza si liczba wymaganych operacji pobrania/zapisania argumentów, tym samym dodatkowo podnoszc efektywno potokowoci[1]. MIPS (Microprocessor without Interlocked Piped Stages) jest to architektura komputerowa (a w szczególnoci procesor typu RISC) rozwijana przez firm MIPS Technologies. Istnieje zarówno w wersji 32-, jak i 64-bitowej. Procesory MIPS stanowi jednostk centraln komputerów firmy SGI. Ponadto s szeroko stosowane w systemach wbudowanych, głównie w urzdzeniach opartych na systemie operacyjnym Windows CE. S uywane w ruterach firmy Cisco oraz we współczesnych konsolach do gier, takich jak Nintendo 64, Sony PlayStation, Sony PlayStation 2, Sony PSP. Szacuje si, e procesory MIPS stanowi jedn trzeci produkcji mikroprocesorów typu RISC. Crusoe i Efficeon Procesory opracowane przez firm Transmeta [19]. Wykorzystujce nowatorski system zarzdzania energi (LongRun), umoliwiajcy dynamiczn i czst zmian napicia i czstotliwoci taktowania procesora w zalenoci od stopnia zapotrzebowania na moc obliczeniow zgłaszan przez system operacyjny i uruchomione aplikacje. Korzystanie z technologii LongRun nie wymaga od systemu operacyjnego czy aplikacji adnych specjalnych instrukcji. Crusoe i Efficeon s kompatybilne z procesorami typu x86 dziki wykorzystaniu kodu poredniego umoliwiajcego tłumaczenie instrukcji procesorów x86 na natywne instrukcje VLIW wykorzystywane przez oba procesory Pami Ograniczony zasób pamici stanowi kolejne ograniczenie dla urzdze mobilnych, wymuszajc, aby system operacyjny i aplikacje mobilne zajmowały stosunkowo mało miejsca. Wyróniamy trzy rodzaje pamici: RAM, ROM i pami flash [4]. Obecne smartphony posiadaj zwykle od 64MB do 128MB SRAM jako pami operacyjn dla aplikacji, około 128MB pamici flash, na której przechowywamy jest kod systemu operacyjnego oraz od 128 do 256MB wbudowanej pamici flash przeznaczonej na dane uytkownika. Wikszo smartphonów umoliwia wykorzystanie zewntrznych wymienialnych kart pamici takich jak SmartMedia, Compact Flash (CF), Memory Sticks i coraz popularniejsze Secure Digital (SD). Tego typu karty umoliwiaj rozszerzenie pamici na dane nawet o 4GB. W odrónieniu od tradycyjnych komputerów PC mobilne systemy operacyjny nie wykorzystuj pamici wirtualnej. Ze wzgldu na stosunkowo mały rozmiar kodu systemu operacyjnego i aplikacji mobilnych cały wykonywany kod moe by przechowywany w pamici operacyjnej co znaczco poprawia wydajno. Jako pami stał w urzdzeniach mobilnych wykorzystuje si przede wszystkim pami flash zamiast dysków twardych, poniewa: umoliwia szybszy dostp do danych ni dysk twardy, jest lejsza i zajmuje znacznie mniej miejsca, jest cicha, 12

13 nie zawiera wraliwych na drgania czci mechanicznych. Z drugiej strony dyski twarde oferuj znacznie wiksz pojemno ni pamici flash. Równie koszt wyprodukowania 1GB pamici jest znacznie niszy w przypadku dysków twardych. Wraz z rozwojem multimediów dostpnych na telefony komórkowe bdzie rosła potrzeba posiadania wikszej pamici stałej i ewentualnie małe, wydajne i energooszczdne wersje dysków twardych mog wyprze pamici flash Urzdzenia wejcia/wyjcia Zestaw klawiszy i urzdze wejcia/wyjcia jest bardzo istotny dla wygody korzystania z urzdzenia mobilnego. Najpopularniejsze zestawy to: Numeryczna klawiatura telefoniczna dwunasto przyciskowa klawiatura składajca si z cyfr od 0 do 9 (po wielokrotnym wciniciu umoliwiajcych równie dostp do liter) oraz klawisze * i #. Zwykle rozszerzona o 4 klawisze funkcyjne rozmowy, koczenia rozmowy, menu i wstecz. Klawiatura QWERTY miniaturowa wersja standardowej angielskiej klawiatury wykorzystywanej w stacjonarnych komputerach klasy PC. Dodatkowo niektóre klawisze podzielone s na 10 grup, tak aby wcinicie któregokolwiek z klawiszy w grupie symulowało wciniecie cyfry jak w tradycyjnej klawiaturze telefonicznej. Ekrany dotykowe i klawiatury wirtualne wykorzystywane głównie w urzdzeniach PDA. Uytkownik przy pomocy specjalnego rysika (piórka) wskazuje elementy wywietlone na ekranie. Urzdzenia tego typu posiadaj równie zawansowane mechanizmy rozpoznawania pisma. Wad tego rozwizania jest to, e do obsługi urzdzenia wymagane jest korzystanie z obu rk. Najczciej wykorzystywanym w smartphonach rozwizaniem jest dwunasto przyciskowa klawiatura numeryczna zajmujca niewiele miejsca i wystarczajco porczna. Wykorzystanie klawiatur QWERTY pozwala na sposób pisania bardziej zbliony do korzystania z tradycyjnego komputera PC, ale niewielki rozmiar klawiszy znaczco utrudnia sprawne korzystanie. Oprócz standardowego zestawu klawiszy wiele modeli posiada dodatkowe klawisze funkcyjne. Na Rysunku 1. przedstawiono wygld wzorcowego smartphona wraz z opisem dostpnych klawiszy Wywietlacz Ekrany telefonów komórkowych ewoluowały w wielu kierunkach w cigu ostatnich kilku lat. Wczesne monochromatyczne wywietlacze oferujce nisk rozdzielczo zostały szybko wyparte przez kolorowe wywietlacze wysokiej rozdzielczoci. Rozmiary ekranów znaczco róni si pomidzy urzdzeniami rónych producentów. Smartphony pocztkowo posiadały stosunkowo małe wywietlacze, ale w zwizku ze stopniowym przejmowaniem roli PDA wymogiem staje si coraz wikszy ekran. Jednak wykorzystanie wikszych wywietlaczy ujemnie wpływa na czas działania urzdzenia na bateriach. Standardowe parametry ekranów to: Rozmiar Telefony komórkowe maj zwykle ekrany LCD o przektnej 2.2 cale z opcj podwietlania i poprawy ostroci. Rozdzielczo Zdarzaj si jeszcze urzdzenie z nisk rozdzielczoci (176 x 220 lub 128 x160), ale jako obecny standard przyjmuje si rozdzielczo QVGA (320x240) nowsze modele czsto posiadaj ju standard VGA (640x480) mimo wykorzystania tej samej przektnej ekranu. 13

14 Włcznik Regulacja głonoci Lewy klawisz szybkiego dostpu Klawisz nagrywania Prawy klawisz szybkiego dostpu Klawisz startu Klawisz rozmowy Klawisz wstecz Klawisz koca rozmowy Enter i klawisze nawigacji Klawiatura numeryczna Rysunek 1.1: Standardowy zestaw klawiszy w Smartphonie [20] Głbia kolorów najczciej wystpujce modele posiadaj 12-bitow (4096 kolorów) lub 16-bitow (65536 kolorów) głbi. Najbardziej zawansowane modele oferuj 18- bitowy kolor ( kolory). Konsumpcja energii Technologia Thin-film Transistor (TFT), w której wykonane s nowoczesne wywietlacze potrzebuje znacznie wicej energii ni wykorzystywane w starszych modelach matryce pasywne. Typowy wywietlacz w smartphonie zuywa około kilkuset miliwatów energii. Ze wzgldu na znaczcy pobór mocy przez ekran i pozostałe elementy urzdzenia niezbdne jest, aby mobilny system operacyjny oraz aplikacje udostpniały dodatkowe opcje zarzdzania energi. 1.3 Systemy operacyjne W odrónieniu od tradycyjnych telefonów komórkowych smartphony posiadaj wbudowany zaawansowany system operacyjny udostpniajcy, oprócz sterowników dla danego urzdzenia, bogat bibliotek programistyczn, interfejs programowania aplikacji (API) oraz zestaw narzdzi umoliwiajcy niezalenym programistom tworzenie dodatkowych aplikacji na urzdzenia mobilne. Pierwsze mobilne systemy operacyjny powstały z myl o konkretnych modelach urzdze, ale nowsze ich wersje mona ju dostosowa do rónych typów urzdze. Wraz z rozwojem technologii mobilnych coraz waniejsze staje si, aby mobilny system operacyjny umoliwiał wygodny i efektywny sposób na tworzenie nowych aplikacji. W tym rozdziale przedstawione zostan najpopularniejsze mobilne systemy operacyjne. 14

15 1.3.1 Symbian OS System operacyjny Symbian został opracowany przez prywatn firm o tej samej nazwie[16]. Współwłacicielami firmy s wielcy producenci telefonów komórkowych, w tym Nokia, Sony Ericsson, Siemens i Samsung. Główn platform, na któr przeznaczone s systemy Symbian s telefony komórkowe i smartphony. Ponad połowa sprzedawanych na wiecie smartphonów działa włanie pod kontrol systemu Symbian. Pocztkowo Symbian OS tworzony był na bazie systemu operacyjnego EPOC stworzonego przez firme Psion i wykorzystywanego w urzdzeniach typu PDA. Najwczeniejsza wersja Symbiana to 6.0 kontynuujc numeracj systemów EPOC (ostatnia wersja to EPOC 5.0). Obecnie najnowsza komercyjna wersja Symbian OS ma numer 9.5. System operacyjny wystpuje w kilku odmianach. Wersja Quarto przeznaczona jest na urzdzenia PDA, Crystal na tradycyjne telefony komórkowe, a Series 60 na smartphony. Symbian OS w wersji 9.5 umoliwia korzystanie z szerokiego wachlarza usług oferowanych przez systemy telefonii komórkowej 2G, 2.5G i 3G, jak równie obsług transmisji danych i multimediów. Oprócz standardowych usług umoliwia korzystanie z transmisji danych za pomoc protokołu TCP/IP, zawansowane funkcje kryptograficzne (3DES, RC5, AES, RSA) obsług cyfrowych certyfikatów, szyfrowanie połcze za pomoc TLS/SSL i WTLS przy korzystaniu z dostpu bezprzewodowego za porednictwem Wi-fi. Symbian OS działa na procesorach ARM lub symulujcych procesory typu x86. UI Framework Java 2 Micro Editon Application Services Generic OS Services Telephony Services Serial Communication and Soft Link Networking Services WAP Services Multimedia Services Connectivity Services Communication Services Base Services Kernel Architecture Rysunek 1.2: Architektura systemu operacyjnego Symbian 9.5 [16] Symbian OS od wersji 8.0 posiada jdro wielowtkowe działajce w czasie rzeczywistym, które zarzdza pamici operacyjn, procesami i wtkami, zapewnia komunikacj pomidzy procesami, zarzdzanie zasobami i obsług wyjtków i błdów. Jdro działa natywnie wykorzystujc instrukcje procesora ARM. Usługi podstawowe (Base Services) udostpniaj platform programistyczn dla pozostały komponentów systemu. Umoliwiaj one wywoływanie funkcji systemu operacyjnego, dostp do sterowników urzdze, systemu plików i standardowych bibliotek C++. Moduł usług komunikacyjnych (Communication Services) zapewnia dostp do sieci, przesyłanie danych, wykorzystanie połcze Bluetooth, IrDA i USB oraz programistyczny dostp do standardowych 15

16 funkcji telefonu. Generic OS Services zapewnia typow funkcjonalno systemu operacyjnego (np. zarzdzanie pamici, kontrola dostpu do plików). Moduł usług dla aplikacji (Application Services) umoliwia uruchomienia aplikacji uytkownika jako oddzielnych procesów, zapewnia mechanizm wyjtków i wsparcie dla rónych wersji jzykowych. Platforma interfejsu uytkownika (UI Framework) daje dostp do standardowego zestawu kontrolek i zapewnia poprawn realizacj mechanizmu zdarze. Aplikacj na Symbian OS pisze si wykorzystujc zmodyfikowany jzyk EPOC C++. Symbian umoliwia równie uruchamianie aplikacji napisanych w Javie dla urzdze mobilnych (J2ME) z wykorzystaniem mobilnej wersji maszyny wirtualnej Javy Palm OS Firma Palm Inc [13] jest powszechnie znana jako wynalazca palmtopów, czyli pierwszych ogólnodostpnych i popularnych PDA. Palm OS powstał jako system operacyjny przeznaczony włanie do Palm PDA. System operacyjny Palm wykorzystywany jest te w produktach Handspring, Sony i IBM. W grudniu 2006 r. firma Palm Inc. została przejta przez japosk firm ACCESS, która na bazie systemu Palm opracowuje dwa nowe mobilne systemy operacyjne ACCESS Linux Platform i Garnet OS [8]. Do wersji Palm OS 4.0 twórcy systemu jako główny cel przyjmowali stworzenie systemu, który byłby maksymalnie efektywny przy uyciu jak najmniejszej mocy obliczeniowej. Aplikacje na Palm OS były przede wszystkim nakierowane na interakcj z człowiekiem i posiadały bardzo przyjazny interfejs uytkownika. Najwiksz wad pierwszych wersji był brak moliwoci uruchamiania kilku zada jednoczenie, co powodowało, e w danym momencie mogła działa tylko jedna aplikacja. Nie miało to wikszego znaczenia, gdy liczba dostpnych aplikacji była stosunkowo niewielka. W zamian system oferował znakomit wydajno z punktu widzenia uytkownika brak jakichkolwiek opónie podczas korzystania z aplikacji. Wraz z popularyzacj urzdze PDA i rosncymi wymaganiami klientów co do moliwoci zainstalowanych aplikacji, niezbdne stało si znaczce unowoczenienie systemu operacyjnego. W nowych wersjach systemu Palm OS 5.0 i 6.0 wprowadzono znaczc liczb ulepsze. Od wersji 5.0 Palm OS moe by instalowany na procesorach typu ARM (wczeniej tylko na procesorach Motoroli z serii 68K), ale udało si zachowa kompatybilno wstecz i aplikacje napisane na starsze wersje systemu bez problemu uruchamiały si w wersji 5.0. Wprowadzono wielozadaniowo, obsług LAN, Bluetooth, usługi telefonii komórkowej (od wersji 5.0 moliwe jest wykorzystanie Palm OS w smartphonach) i odwieono interfejs uytkownika. Prawdziwa rewolucj nastpiła jednak wraz z wejciem wersji 6.0, która została napisana niemal od zera z myl o przygotowaniu uniwersalnego mobilnego systemu operacyjnego. Palm OS 6.0 mona łatwo dostosowa do rónych architektur sprztowych dziki zastosowaniu warstwy poredniej pomidzy sprztem a systemem operacyjnym (Hardware Abstraction Layer). Nowa wersja systemu obsługuje wielowtkowo, zapewnia zarzdzanie pamici obsług zdarze GUI, oraz wsparcie dla multimediów. Dołczono te pełn obsług popularnych metod komunikacji bezprzewodowej (Wi-fi, Bluetooth). Moduł Core OS obsługuje niskopoziomowy dostp do systemu plików oraz obsług protokołu TCP/IP. Ciekawym dodatkiem jest moliwo rozszerzania systemu o biblioteki napisane przez firmy zewntrzne, tym samym znaczco zwikszajc wydajno ich wykonywania. (np. obsługa J2ME została tak wbudowana w system). Warstwa Palm Application Compatibility Environment umoliwia uruchomienie aplikacji napisanych na starsze wersje systemu. W systemie operacyjnym Palm wykorzystano niestandardowy model systemu plików. Zamiast trzyma pliki blokowo zapisane w pamici Palm OS wykorzystuje wewntrzn mikro baz danych (Palm DataBase). 16

17 Rysunek 1.3: Architektura Palm OS 6.0 [13] Przy pisaniu aplikacji na Palm OS wykorzystuje si przygotowany przez producenta Palm OS 68K/Protein SDK. Programici mog korzysta z jzyków C, C++, Visual Basic i Javy, ale wikszo aplikacji dla Palm OS powstaje w C. SDK zawiera kompilatory pozwalajce na tworzenie aplikacji działajcych natywnie na procesorach ARM dla Palm OS 6.0, jak równie przeznaczone dla starszych wersji systemu wykorzystujcych procesory 68K. Jako rodowisko programistyczne wykorzystuje si Metrowerks CodeWarrior, Palm PRC Tools lub Eclipse Windows Mobile System operacyjny Windows Mobile [23] został opracowany przez firm Microsoft na podstawie systemu Windows CE, który zaprojektowany był z myl o niewielkich urzdzeniach mobilnych głównie PDA, telefonach komórkowych, narcznych komputerach i systemach nawigacji satelitarnej. rodowisko Windows Mobile wystpuje w dwóch wersjach, dla PocketPC (PDA korzystajce z oprogramowania Microsoft) oraz SmartPhone. Obie wersje korzystaj z Windows CE, a rónice midzy nimi s stosunkowo niewielkie i zwizane z innym sposobem komunikacji uytkownika z urzdzeniem (PDA rysik, smartphone klawiatura). Wikszo aplikacji napisanych dla smartphona mona z powodzeniem wykorzystywa na PDA. Wraz z przejmowaniem przez smartphony roli PDA mona si spodziewa całkowitego połczenia obu wersji. Najnowsza wersja Windows Mobile ma numer 6.0. rodowisko.net Compact Framework [5] wraz z dołczonymi do niego bibliotekami programistycznymi umoliwia pisanie aplikacji w kodzie zarzdzanym. Oprócz tego wpierane jest te tradycyjne Win32 API oraz Microsoft Foundation Classes (MFC) umoliwiajce tworzenie aplikacji uruchamianych w kodzie natywnym. Na rysunku 1.4 przedstawiono ogóln architektur systemu. 17

18 Rysunek 1.4: Windows Mobile [21] Głównym elementem platformy Windows Mobile jest.net Compact Framework, który ładowany jest do pamici ROM smartphona. Compact Framework jest mobiln wersj rodowiska.net Framework dostpnego dla stacjonarnych komputerów PC. Ogólnie rzecz biorc platforma.net powstała z myl o wygodnym, bezpiecznym i uniwersalnym tworzeniu aplikacji wykorzystujcych szeroki zakres usług Internetowych. rodowisko.net Framework intensywnie wykorzystuje extensible Markup Language (XML) i usługi sieciowe (ang. web services) do wymiany informacji pomidzy rónymi niejednolitymi systemami działajcymi w sieci Internet. Jest to moliwe dziki zastosowaniu otwartego standardu XML pozwalajcego na zintegrowanie przesyłania danych i ich struktury w samoopisujcym si formacie w taki sposób, e mog by one przetwarzane, modyfikowane i wymieniane pomidzy dowolnymi aplikacjami, serwisami internetowymi, czy innymi urzdzeniami mobilnymi. Mechanizm usług sieciowych wykorzystuje oparty na XML protokół SOAP (Simple Object Access Protocol) do transportu danych pomidzy aplikacj a serwisem oraz standard UDDI (Universal Data Description Interface) do wyszukiwania i katalogowania usług sieciowych. Na rysunku 1.5 przedstawiono schemat platformy.net. Rysunek 1.5: Microsoft.Net Framework [11] 18

19 Infrastruktura.NET Framework jest podobna dla wszystkich urzdze wykorzystujcych systemy Windows (stacjonarne PC, serwery, tablety PC, Pocket PC i Smartphony) i składa si z dwóch głównych komponentów: wirtualnej maszyny (Common Language Runtime CLR) i biblioteki klas. CLR jest warstw poredniczc pomidzy uruchamianym kodem aplikacji a systemem operacyjnym. Do pisania aplikacji programici mog korzysta z bogatego zestawu jzyków programowania C, C++, C#, Visual Basic, Fortran, Perl. Niezalenie od wybranego jzyka programowania kod aplikacji kompilowany jest do jzyka poredniego (Intermediate Language IL lub MSIL). Kod poredni uruchamiany jest przy uyciu CLR, który kompiluje go w locie do kodu natywnego maszyny, na której jest uruchomiony. Platforma.NET zapewnia zarzdzanie pamici (w tym odmiecanie), kontrol typów (Common Type System CTS), obsług wyjtków i kontrol wykonywanego kodu. Biblioteka klas zawiera zestaw klas i interfejsów dostpnych dla wszystkich zgodnych z.net jzyków programowania. Zawarto biblioteki mona podzieli na 3 grupy: ASP.NET (dla stron i aplikacji webowych), ADO.NET (klasy odpowiedzialne za dostp i przetwarzanie danych) i Windows Forms (kontrolki i klasy do tworzenia interfejsu uytkownika). Dla urzdze mobilnych przygotowana została bardzo okrojona wersja.net Framework.NET Compact Framework [5]. Podobnie jak pełna wersja składa si z dwóch komponentów: CLR i biblioteki klas. Ze wzgldu na ograniczone moliwoci przetwarzania i niewielk pojemno pamici urzdze mobilnych Compact Framework CLR jest o wiele mniejszy (zajmuje mniej ni 2 MB) i znacznie wydajniejszy ni CLR na systemy stacjonarne. Biblioteka klas zawiera tylko podzbiór klas oryginalnej biblioteki, które zostały dodatkowo zoptymalizowane (lub napisane na nowo) pod urzdzenia mobilne. Biblioteka zawiera te nowe klasy do wykorzystywania usług i tworzenia aplikacji specyficznych dla urzdze mobilnych. Jako rodowisko do tworzenia aplikacji na Windows Mobile mona wykorzysta flagowe narzdzie Microsoftu Visual Studio.NET, które udostpnia specjalne projekty dla aplikacji na PocketPC, smartphone i Windows CE. Programici mog wybra jzyk C#, C++ lub Visual Basic dla aplikacji w kodzie zarzdzanym lub C++ dla aplikacji korzystajcych z Win32 API. Compact Framework jest dynamicznie rozwijany i regularnie dodawane s nowe wersje i funkcjonalnoci. Jeli jaka funkcjonalno nie jest wspierana przez CLR programista moe wywoła tradycyjn natywn funkcj z Windows CE API, omijajc tym samym maszyn wirtualn (tak zwany Platform Invoke lub P/Invoke). Aby rozpocz programowanie aplikacji dla Windows Mobile naley zaopatrzy si w zestaw kompilatorów i narzdzi programistycznych Windows Mobile SDK [22] w wersji dla wybranego urzdzenia mobilnego (PocketPC lub smartphone). Podczas fazy implementacji nie jest wymagane korzystanie z rzeczywistego urzdzenia. W celach deweloperskich i testowych mona wykorzysta emulator urzdzenia mobilnego. Emulator nie tylko symuluje wygld i funkcjonalno rzeczywistego urzdzenia, ale równie emuluje działanie sprztu (procesora ARM, usług telefonicznych itp.). Zaleca si jednak systematyczne sprawdzanie działania aplikacji na urzdzeniu docelowym [11] Embedded Linux Linux jest darmowym systemem operacyjnym, o ogólnie dostpnym otwartym kodzie ródłowym. Jdro Linuksa utrzymywane jest i rozwijane przez niezalenych programistów kierowanych przez Linusa Torvalds twórc systemu operacyjnego. Istnieje znaczna liczba darmowych aplikacji napisanych dla systemu Linux. Kody ródłowe tych aplikacji, jak równie samego jdra, dostpne s na zasadach licencji GPL, która mówi, e kady wykorzystujcy w swojej aplikacji kod objty licencj GPL musi zapewni swobodny dostp do tworzonego przez siebie programu zgodnie z licencj GPL. System operacyjny Linux jest uznawany za rozsdn alternatyw dla komercyjnych systemów operacyjnych [7]. Próba przeniesienia Linuksa na platform urzdze mobilnych podejmowana jest przez kilka komercyjnych firm, jak równie niezalenych programistów. Dystrybucje Linuksa na PDA s dostpne do cignicia z Internetu. Istniej te komercyjne wersje (np. Monta Vista Linux), 19

20 szczególnie popularne wród producentów sprztu z Azji. Nad wersj Linuksa na smartphony pracuj takie firmy jak Motorola i NEC. Poszczególne dystrybucje bardzo róni si od siebie, ale mona wskaza szereg wspólnych cech: Jednolite jdro systemu wspierajce wielozadaniowo i wielowtkowo, które moe by dodatkowo prekonfigurowane dla urzdzenia i działajcych aplikacji. Dziki aktywnej społecznoci programistów dostpne s sterowniki i rozwizania dla najnowszych technologii komunikacyjnych (w tym Bluetooth, Wi-fi, LAN itp.). Aplikacje dystrybuowane na licencji GPL s łatwo modyfikowalne i rozszerzalne. Opłata licencyjna jest niewielka (albo w ogóle nie istnieje). Linux moe by stosunkowo łatwo przystosowywany do rónych urzdze mobilnych, w zwizku z tym bardzo wane staje si wypracowanie wspólnych dla rónych dystrybucji standardów, aby poszczególne dostosowane do urzdzenia dystrybucje zachowały wzajemn zgodno i umoliwiały uruchomienie wspólnego zestawu aplikacji. Opracowywaniem standardów zajmuje si dwie organizacje Consumer Electronics Linux Forum i Embededded Linux Consortium [6] Java 2 Mobile Eddition (J2ME) Java ME [10] nie jest systemem operacyjnym, ale właciwe mobilne systemy operacyjne czsto wykorzystuj Jav dla zapewnienia przenonoci kodu i wykorzystania aplikacji, które nie zostały napisane dla konkretnego urzdzenia. Aplikacje napisane w Javie kompilowane s do bajtkodu (jzyka poredniego), który nastpnie jest uruchamiany na wirtualnej maszynie Javy opracowanej dla konkretnego mobilnego systemu operacyjnego. Java działa tu jako warstwa poredniczca pomidzy specyficznym mobilnym systemem operacyjnym a aplikacjami oferowanymi przez niezalenych producentów. Istniej dwa rodzaje konfiguracji J2ME w zalenoci od moliwoci urzdzenia, na którym jest instalowana CLDC dla urzdze z procesorami 16 lub 32-bitowymi o zegarze minimum 16Mhz. Oferujcych około 512KB pamici i ograniczony dostp do sieci. Do tej grupy nale starsze modele telefonów komórkowych i PDA, pagery, odtwarzacze muzyczne itp. LDC dla urzdze z wydajnymi 32-bitowych procesorami, udostpniajcych przynajmniej 2MB RAM pamici operacyjnej i 2,5MB ROM dla instalacji wirtualnej maszyny. Przykłady urzdze to nowoczesne PDA i Smartphony Mimo zastosowania wirtualnej maszyny Javy zdarza si, e aplikacje nie uruchamiaj si poprawnie na rónych urzdzeniach. Jest to spowodowane tym, e niektóre aplikacje wymagaj zastosowania wywoła systemu operacyjnego nieudostpnianych przez maszyn wirtualn dla konkretnego urzdzenia. Obecnie J2ME jest szeroko stosowana do tworzenia aplikacji na urzdzenia mobilne, zarówno gier, jaki i rozwiza biznesowych. 1.4 Aplikacje i usługi Zestaw aplikacji i usług dostpnych na smartphony stale ronie. Telefon komórkowy przejmuje rol PDA i mobilnego centrum rozrywki, co skutkuje dostpem do nowej funkcjonalnoci. Nowe aplikacje i usługi powstaj równie wraz z rosnc przepustowoci łcz, upowszechnianiem si bezprzewodowych publicznych sieci bezprzewodowych i powstaniem nowych modeli 20

Urzdzenia techniki komputerowej Identyfikacja i charakteryzowanie urzdze zewntrznych komputera

Urzdzenia techniki komputerowej Identyfikacja i charakteryzowanie urzdze zewntrznych komputera Urzdzenia techniki komputerowej Identyfikacja i charakteryzowanie urzdze zewntrznych komputera Mobilne urzdzenia komputerowe Projekt współfinansowany ze rodków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Przegldanie stron wymaga odpowiedniej mikroprzegldarki w urzdzeniu mobilnym lub stosownego emulatora.

Przegldanie stron wymaga odpowiedniej mikroprzegldarki w urzdzeniu mobilnym lub stosownego emulatora. I. Temat wiczenia Podstawy tworzenia stron WAP II. Wymagania Podstawowe wiadomoci z technologii Internetowych. III. wiczenie 1. Wprowadzenie WAP (ang. Wireless Application Protocol) - to protokół umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911)

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911) I Wprowadzenie (wersja 0911) Kurs OPC Integracja i Diagnostyka Spis treci Dzie 1 I-3 O czym bdziemy mówi? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejcie do komunikacji z urzdzeniami automatyki I-6 Cechy podejcia

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych,

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych, Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

Ateus - Helios. System domofonowy

Ateus - Helios. System domofonowy Ateus - Helios System domofonowy Klawiatura telefoniczna: Uywajc klawiatury mona wybra dowolny numer abonenta. Helios moe pracowa z wybieraniem DTMF lub impulsowym. Ograniczenia na dostp do sieci publicznej

Bardziej szczegółowo

Klonowanie MAC adresu oraz TTL

Klonowanie MAC adresu oraz TTL 1. Co to jest MAC adres? Klonowanie MAC adresu oraz TTL Adres MAC (Media Access Control) to unikalny adres (numer seryjny) kadego urzdzenia sieciowego (jak np. karta sieciowa). Kady MAC adres ma długo

Bardziej szczegółowo

Windows Mobile. Andy Wigley, Daniel Moth, Peter Foot, Microsoft Mobile Development Handbook, Microsoft Press 2007

Windows Mobile. Andy Wigley, Daniel Moth, Peter Foot, Microsoft Mobile Development Handbook, Microsoft Press 2007 Windows Mobile Andy Wigley, Daniel Moth, Peter Foot, Microsoft Mobile Development Handbook, Microsoft Press 2007 Wykład 14-2 Windows CE Modułowy system operacyjny Platform Builder pozwala na wybranie tych

Bardziej szczegółowo

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi 1.Wymagania techniczne 1.1. Wymagania sprztowe - minimalne : komputer PC Intel

Bardziej szczegółowo

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1 Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Najszybszy bezprzewodowy Internet teraz tak e w Twoim telefonie

Najszybszy bezprzewodowy Internet teraz tak e w Twoim telefonie Najszybszy bezprzewodowy Internet teraz tak e w Twoim telefonie blue connect to najszybszy bezprzewodowy Internet w notebooku, komputerze stacjonarnym i telefonie komórkowym. Dzięki tej usłudze możesz

Bardziej szczegółowo

Motorola Phone Tools. Krótkie wprowadzenie

Motorola Phone Tools. Krótkie wprowadzenie Motorola Phone Tools Krótkie wprowadzenie Spis treści Minimalne wymagania... 2 Przed instalacją Motorola Phone Tools... 3 Instalowanie Motorola Phone Tools... 4 Instalacja i konfiguracja urządzenia przenośnego...

Bardziej szczegółowo

System Connector Opis wdrożenia systemu

System Connector Opis wdrożenia systemu System Connector Opis wdrożenia systemu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Spistre ci Wymagania z perspektywy Powiatowego Urzdu Pracy... 3

Bardziej szczegółowo

3. Instalator rozpocznie proces instalacji

3. Instalator rozpocznie proces instalacji Uwaga! Podana instrukcja instalacji została przygotowana w oparciu o pliki instalacyjne SQL 2005 Express pobrany ze strony Microsoftu oraz oddzielny plik Service Pack 2 dedykowany pod SQL Express równie

Bardziej szczegółowo

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU I. ZAKRES wiadectwo innowacyjnoci produktu dla ASTEC Sp. z o.o. dotyczy prototypu produktu MDT (Magik Development Tools) w fazie studium wykonalnoci. ASTEC Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

"Do aduj si do wiadczeniem Tieto"

Do aduj si do wiadczeniem Tieto Firma Tieto Poland przy wspópracy z Wydziaem Informatyki i Zarzdzania PWR ma przyjemno zaprosi studentów Politechniki Wrocawskiej na letni program praktyk 2011 "Doaduj si dowiadczeniem Tieto" Dla 5 najlepszych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

Czym jest Java? Rozumiana jako środowisko do uruchamiania programów Platforma software owa

Czym jest Java? Rozumiana jako środowisko do uruchamiania programów Platforma software owa 1 Java Wprowadzenie 2 Czym jest Java? Język programowania prosty zorientowany obiektowo rozproszony interpretowany wydajny Platforma bezpieczny wielowątkowy przenaszalny dynamiczny Rozumiana jako środowisko

Bardziej szczegółowo

Microsoft Authenticode. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych do podpisywania kodu w technologii MS Authenticode. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Microsoft Authenticode. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych do podpisywania kodu w technologii MS Authenticode. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Microsoft Authenticode Uycie certyfikatów niekwalifikowanych do podpisywania kodu w technologii MS Authenticode wersja 1.1 Spis treci 1. WSTP... 3 2. TWORZENIE KLUCZA PRYWATNEGO I CERTYFIKATU... 3 3. INSTALOWANIE

Bardziej szczegółowo

Android - wprowadzenie. Łukasz Przywarty 171018

Android - wprowadzenie. Łukasz Przywarty 171018 Android - wprowadzenie Łukasz Przywarty 171018 Ramowy plan prezentacji Czym jest Android: definicja, krótka historia. Architektura systemu. Architektura aplikacji. Właściwości systemu. Środowisko deweloperskie.

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM Źródło problemu 2 Wstęp Architektura ARM (Advanced RISC Machine, pierwotnie Acorn RISC Machine) jest 32-bitową architekturą (modelem programowym) procesorów typu RISC. Różne wersje procesorów ARM są szeroko

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 Uszczegółowienie przedmiotu zamówienia 214/IH/PN/13/2014. Pakiet 1 (Gdańsk) Tabela 1. Komputer przenośny.

Załącznik nr 6 Uszczegółowienie przedmiotu zamówienia 214/IH/PN/13/2014. Pakiet 1 (Gdańsk) Tabela 1. Komputer przenośny. Załącznik nr 6 Uszczegółowienie przedmiotu zamówienia 214/IH/PN/13/2014 Pakiet 1 (Gdańsk) Tabela 1 Komputer przenośny Lp. Opis minimalnych wymagań lub konfiguracji 1. W zakresie zastosowania 1.1. Komputer

Bardziej szczegółowo

EC4P Pierwszy program w 6 krokach

EC4P Pierwszy program w 6 krokach EC4P Pierwszy program w 6 krokach Strona - 1 Wymagania / Przygotowanie Instalacja easy Soft CoDeSys Zakłada si, e adna z wersji easysoft CoDeSys nie jest zainstalowana. Podczas instalacji wykonuj poszczególne

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

Zarys moliwoci IVM NT

Zarys moliwoci IVM NT Zarys moliwoci Interaktywny system zarzdzania wideo Pakiet oprogramowania do zarzdzania systemami architektura systemu 1/11 System - ogólnie Modułowy, otwarty system zarzdzania Client/Server oparty na

Bardziej szczegółowo

OP.43-00048/2012 Załącznik nr 3 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

OP.43-00048/2012 Załącznik nr 3 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia OP.43-00048/2012 Załącznik nr 3 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Specyfikacja usług telefonii komórkowej i mobilnego dostępu do internetu: Specyfikacja abonamentów: Telefoniczne: 12 abonamentów:

Bardziej szczegółowo

Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL

Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL wersja 1.2 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki, TWO/GE. Programowanie dla ios

Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki, TWO/GE. Programowanie dla ios Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki, TWO/GE Programowanie dla ios 13 stycznia 2012 Urządzenia ios Urządzenie Data prezentacji iphone 9.01.2007/06.2007 ipod touch 5.09.2007 iphone 3G 9.06.2008

Bardziej szczegółowo

Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web

Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web (www.login.eramail.pl) INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Internetowy serwis Era mail dostępny przez komputer z podłączeniem do Internetu (aplikacja sieci Web)

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO OPIS PRZEDMIOTU. studia pierwszego stopnia

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO OPIS PRZEDMIOTU. studia pierwszego stopnia OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Programowanie i obsługa systemów mobilnych Kod przedmiotu Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Wydział Matematyki, Fizyki i Techniki Instytut Mechaniki

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Paweł Parys. Nr albumu: 209216. Aukcjomat

Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Paweł Parys. Nr albumu: 209216. Aukcjomat Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Paweł Parys Nr albumu: 209216 Aukcjomat Praca licencjacka na kierunku INFORMATYKA w zakresie INFORMATYKA Praca wykonana pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

" # # Problemy budowy bezpiecznej i niezawodnej globalnej sieci szerokopasmowej dla słub odpowiadajcych za bezpieczestwo publiczne

 # # Problemy budowy bezpiecznej i niezawodnej globalnej sieci szerokopasmowej dla słub odpowiadajcych za bezpieczestwo publiczne !! " # # Problemy budowy bezpiecznej i niezawodnej globalnej sieci szerokopasmowej dla słub odpowiadajcych za bezpieczestwo publiczne Sie PIONIER Sieci regionalne i miejskie rodowiska naukowego baz dla

Bardziej szczegółowo

JavaFX. Technologie Biznesu Elektronicznego. Wydział Informatyki i Zarządzania Politechnika Wrocławska

JavaFX. Technologie Biznesu Elektronicznego. Wydział Informatyki i Zarządzania Politechnika Wrocławska JavaFX - wprowadzenie JavaFX Wydział Informatyki i Zarządzania Politechnika Wrocławska Definicja JavaFX - wprowadzenie Definicja Historia JavaFX Script Rich Internet Application JavaFX - rodzina technologii

Bardziej szczegółowo

Autorzy opracowania (* oznacza współautorstwo):

Autorzy opracowania (* oznacza współautorstwo): Autorzy opracowania (* oznacza współautorstwo): Andrzej Bk 1.1; 1.2; 1.3*; 1.4; 1.5; 1.6; 1.7; 1.8; 2.1; 2.2; 2.3; 2.4.1; 2.4.2; 2.4.3; 2.4.4*; 2.4.5*; 2.4.6; 2.4.7*; 2.4.8*; 2.4.9; 2.5.1; 2.5.2; 2.5.3;

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 1 do Ogłoszenia o zamówieniu publicznym w trybie poniżej 14 000,00 EURO Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Zamówienia realizowane jest w ramach działań informacyjno promocyjnych projektu

Bardziej szczegółowo

Konspekt pracy inżynierskiej

Konspekt pracy inżynierskiej Konspekt pracy inżynierskiej Wydział Elektryczny Informatyka, Semestr VI Promotor: dr inż. Tomasz Bilski 1. Proponowany tytuł pracy inżynierskiej: Komunikator Gandu na platformę mobilną Android. 2. Cel

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja produkcyjna

Specyfikacja produkcyjna Specyfikacja produkcyjna Produkt: AutoDome IP, Dinion IP Extreme IP, FlexiDome IP VIP X1600, VIP XD VideoJet X10 / X20 / X40 / SN Wersja: 4.10.0019 (VIPX) Niniejsza specyfikacja produkcyjna zawiera najnowsze

Bardziej szczegółowo

Programowanie C# mgr in. Dariusz Ku. p. 119A dkus@dune.pol.lublin.pl http://antenor.pol.lublin.pl/~dkus

Programowanie C# mgr in. Dariusz Ku. p. 119A dkus@dune.pol.lublin.pl http://antenor.pol.lublin.pl/~dkus Programowanie C# mgr in. Dariusz Ku p. 119A dkus@dune.pol.lublin.pl http://antenor.pol.lublin.pl/~dkus Translacja kodu Kod ródłowy Java, C# Kompilator Kompilator Kod poredni Interpreter Maszyna wirtualna

Bardziej szczegółowo

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation).

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). 1. Programowanie zdarzeniowe Programowanie zdarzeniowe

Bardziej szczegółowo

Serwery. Autorzy: Karol Czosnowski Mateusz Kaźmierczak

Serwery. Autorzy: Karol Czosnowski Mateusz Kaźmierczak Serwery Autorzy: Karol Czosnowski Mateusz Kaźmierczak Czym jest XMPP? XMPP (Extensible Messaging and Presence Protocol), zbiór otwartych technologii do komunikacji, czatu wieloosobowego, rozmów wideo i

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka)

Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka) Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka) PROGRAM DO OBSŁUGI TELEFONU KOMÓRKOWEGO I. Instalacja: MOLIWOCI POŁCZENIA TELEFONU Z

Bardziej szczegółowo

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Opera 9.10 Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10 wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA WŁASNEGO CERTYFIKATU Z PLIKU *.PFX... 3 2. WYKONYWANIE KOPII BEZPIECZESTWA WŁASNEGO

Bardziej szczegółowo

Q E M U. http://www.qemu.com/

Q E M U. http://www.qemu.com/ http://www.qemu.com/ Emulator procesora Autor: Fabrice Bellard Obsługiwane platformy: Windows, Solaris, Linux, FreeBSD, Mac OS X Aktualna wersja: 0.9.0 Większość programu oparta na licencji LGPL, a sama

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

Jolanta Łukowska Małgorzata Pakowska Stanisław Stanek Mariusz ytniewski

Jolanta Łukowska Małgorzata Pakowska Stanisław Stanek Mariusz ytniewski Zastosowanie systemu agentowego dla wspomagania pracy Biura Obsługi Mieszkaców w Urzdzie Miejskim ze szczególnym uwzgldnieniem funkcjonowania Powiatowego (Miejskiego) Orodka Dokumentacji Geodezyjnej i

Bardziej szczegółowo

ascom Instrukcja Obsługi dla portu USB Easy Access NT Family ascom NT + 2ab + USB

ascom Instrukcja Obsługi dla portu USB Easy Access NT Family ascom NT + 2ab + USB Instrukcja Obsługi dla portu USB Easy Access NT Family ascom NT + 2ab + USB Spis treci: 1. Wprowadzenie...3 2. Przegld...3 3. Ustawianie styku USB...3 4. Wskaniki LED...3 5. Instalacja sterownika USB w

Bardziej szczegółowo

Twoja instrukcja użytkownika PHILIPS JR32RWDVK http://pl.yourpdfguides.com/dref/1003823

Twoja instrukcja użytkownika PHILIPS JR32RWDVK http://pl.yourpdfguides.com/dref/1003823 Możesz przeczytać rekomendacje w przewodniku, specyfikacji technicznej lub instrukcji instalacji dla PHILIPS JR32RWDVK. Znajdziesz odpowiedź na wszystkie pytania w instrukcji dla PHILIPS JR32RWDVK (informacje,

Bardziej szczegółowo

ESD Kaspersky IS Desktop 2Y KL1867PCADS

ESD Kaspersky IS Desktop 2Y KL1867PCADS ESD Kaspersky IS 2016 1Desktop 2Y KL1867PCADS Cena: 154,65 zł Netto: 125,73 zł Informacje dodatkowe Parametry Po zakupie produktu na adres mailowy, podany przez Państwa podczas zamówienia, zostaną przesłane

Bardziej szczegółowo

NV-DVR5108(S)/DVD ABV Technology Security Systems

NV-DVR5108(S)/DVD ABV Technology Security Systems CCTV Monitoring > Rejestratory > rejestratory cyfrowe > Model : - Producent : - Charakterystyka Rejestratory cyfrowe pracuj?ce w trybie quadrupleks: r wnoczesny zapis, podgl?d na?ywo, odtwarzanie nagra?

Bardziej szczegółowo

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT TEMAT: Pracujemy w programie Power Point. Czas (4 x 45 minut ) ZAKRES TRECI PROGRAMOWYCH: Bezpieczestwo, higiena i reguły pracy przy komputerze Sposoby porozumiewania si

Bardziej szczegółowo

)* +,- $"'./ 0& 1 1%/ * 1,2'+ *4*' +*64!7 64!*!'. $'4, +,' *!8*'$ * $' +,' $"'9* **'+!"!9$ '*9'*'9* '! "# $!7 '4' **6! 64!.

)* +,- $'./ 0& 1 1%/ * 1,2'+ *4*' +*64!7 64!*!'. $'4, +,' *!8*'$ * $' +,' $'9* **'+!!9$ '*9'*'9* '! # $!7 '4' **6! 64!. !"!#$!%&!'(!' %)* +,- $"'./ 0& 1 1%/ * 1,2'+ +'+3*,4'4!*!!'".+/5 *4*' +*64!7 64!*!'. $'4, +,' *!8*'$ * $' +,' $"'9* **'+!"!9$ '*9'*'9* '! "# $ *9.'+':!7 '4' **6! 64!.''*6*'9* +*!$+,'/ $!: '*!7; '4 ' *

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKA JEDNOSTKA WDRAANIA PROGRAMÓW UNIJNYCH ul. Jagielloska 74 03 301 Warszawa. Uczestnicy postpowania o udzielnie zamówienia publicznego

MAZOWIECKA JEDNOSTKA WDRAANIA PROGRAMÓW UNIJNYCH ul. Jagielloska 74 03 301 Warszawa. Uczestnicy postpowania o udzielnie zamówienia publicznego MAZOWIECKA JEDNOSTKA WDRAANIA PROGRAMÓW UNIJNYCH ul. Jagielloska 74 03 301 Warszawa Warszawa, dnia 06.11.2007 r. WOA/ZP/D-335-9/07 Uczestnicy postpowania o udzielnie zamówienia publicznego Dotyczy: postpowania

Bardziej szczegółowo

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja 7 Windows Serwer 2003 Instalacja Łódź, styczeń 2012r. SPIS TREŚCI Strona Wstęp... 3 INSTALOWANIE SYSTEMU WINDOWS SERWER 2003 Przygotowanie instalacji serwera..4 1.1. Minimalne wymagania sprzętowe......4

Bardziej szczegółowo

Krótka Historia. Co to jest NetBeans? Historia. NetBeans Platform NetBeans IDE NetBeans Mobility Pack Zintegrowane moduły. Paczki do NetBeans.

Krótka Historia. Co to jest NetBeans? Historia. NetBeans Platform NetBeans IDE NetBeans Mobility Pack Zintegrowane moduły. Paczki do NetBeans. GRZEGORZ FURDYNA Krótka Historia Co to jest NetBeans? Historia Wersje NetBeans Platform NetBeans IDE NetBeans Mobility Pack Zintegrowane moduły NetBeans Profiler Narzędzie do projektowania GUI Edytor NetBeans

Bardziej szczegółowo

Elektroniczna Legitymacja Studencka jako narzędzie wielofunkcyjne. 2008 Oberthur Technologies

Elektroniczna Legitymacja Studencka jako narzędzie wielofunkcyjne. 2008 Oberthur Technologies Elektroniczna Legitymacja Studencka jako narzędzie wielofunkcyjne I Krajowa Konferencja Użytkowników Systemów Elektronicznej Legitymacji Studenckiej Poznań 12.06.2008 2008 Oberthur Technologies Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy Systemy operacyjne Systemy operacyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Literatura Siberschatz A. i inn. Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa Skorupski A. Podstawy budowy i działania komputerów, WKiŁ, Warszawa

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA LUBELSKA

POLITECHNIKA LUBELSKA POLITECHNIKA LUBELSKA Wydział Elektrotechniki i Informatyki Kierunek Informatyka praca magisterska Temat: Współpraca technologii.net Compact Framework, Flex i PHP w aplikacjach mobilnych na przykładzie

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania Wstęp do Informatyki Klasyfikacja oprogramowania Oprogramowanie komputerowe Funkcjonalność komputera jest wynikiem zarówno jego budowy, jak i zainstalowanego oprogramowania Komputer danej klasy znajduje

Bardziej szczegółowo

Projekt i implementacja filtra dzeń Pocket PC

Projekt i implementacja filtra dzeń Pocket PC Projekt i implementacja filtra pakietów w dla urządze dzeń Pocket PC Jakub Grabowski opiekun pracy: prof. dr hab. Zbigniew Kotulski 2005-10-25 Zagrożenia Ataki sieciowe Problemy z bezpieczeństwem sieci

Bardziej szczegółowo

WYKAZ APARATÓW KOMÓRKOWYCH W OFERCIE APARATY ZA GROSZE MNI TELECOM S.A - 04.05.2009

WYKAZ APARATÓW KOMÓRKOWYCH W OFERCIE APARATY ZA GROSZE MNI TELECOM S.A - 04.05.2009 WYKAZ APARATÓW KOMÓRKOWYCH W OFERCIE APARATY ZA GROSZE MNI TELECOM S.A - 0.05.009 1 waga: 5 g; wymiary: 101xx1 mm; system: GSM 900/1800; wyświetlacz: CSTN, 18x18 pikseli, 5 tys. kolorów; maks. czas czuwania:

Bardziej szczegółowo

Rozdział. Badanie technologii Microsoft.NET Remoting w rozproszonym systemie wspomagajcym publikowanie katalogów reklamowych

Rozdział. Badanie technologii Microsoft.NET Remoting w rozproszonym systemie wspomagajcym publikowanie katalogów reklamowych Rozdział Badanie technologii Microsoft.NET Remoting w rozproszonym systemie wspomagajcym publikowanie katalogów reklamowych Wojciech STANKO, Bogdan TRAWISKI Politechnika Wrocławska, Instytut Informatyki

Bardziej szczegółowo

EMBEDDED LINUX ON ARM9 CORE EMBEDDED LINUX NA PROCESORACH Z RODZINY ARM9

EMBEDDED LINUX ON ARM9 CORE EMBEDDED LINUX NA PROCESORACH Z RODZINY ARM9 Marcin Stanowski V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy EMBEDDED LINUX ON ARM9 CORE EMBEDDED LINUX NA PROCESORACH Z RODZINY ARM9 Keywords: embedded, operating system, linux,

Bardziej szczegółowo

1. Informacje ogólne.

1. Informacje ogólne. Polityka prywatności (Pliki Cookies) 1. Informacje ogólne. Lęborskie Centrum Kultury Fregata 1. Operatorem Serwisu www.lck-fregata.pl jest L?borskie Centrum Kultury "Fregata" z siedzib? w L?borku (84-300),

Bardziej szczegółowo

Kurs Panele Operatorskie. Spis treci. Poniedziałek. I Zastosowanie paneli operatorskich w systemach sterowania (wersja 0409)

Kurs Panele Operatorskie. Spis treci. Poniedziałek. I Zastosowanie paneli operatorskich w systemach sterowania (wersja 0409) Spis treci Poniedziałek I Zastosowanie paneli operatorskich w systemach sterowania (wersja 0409) I-3 Model systemu sterowania I-4 Panele operatorskie a integracja systemów sterowania I-5 Układy wizualizacji

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

4 Web Forms i ASP.NET...149 Web Forms...150 Programowanie Web Forms...150 Możliwości Web Forms...151 Przetwarzanie Web Forms...152

4 Web Forms i ASP.NET...149 Web Forms...150 Programowanie Web Forms...150 Możliwości Web Forms...151 Przetwarzanie Web Forms...152 Wstęp...xv 1 Rozpoczynamy...1 Co to jest ASP.NET?...3 W jaki sposób ASP.NET pasuje do.net Framework...4 Co to jest.net Framework?...4 Czym są Active Server Pages (ASP)?...5 Ustawienia dla ASP.NET...7 Systemy

Bardziej szczegółowo

co to oznacza dla mobilnych

co to oznacza dla mobilnych Artykuł tematyczny Szerokopasmowa sieć WWAN Szerokopasmowa sieć WWAN: co to oznacza dla mobilnych profesjonalistów? Szybka i bezproblemowa łączność staje się coraz ważniejsza zarówno w celu osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU SOPHO IPC 100

OPIS SYSTEMU SOPHO IPC 100 OPIS SYSTEMU NEC Philips jest wiodcym dostawc kompleksowych rozwiza komunikacyjnych dla organizacji wszystkich typów i rozmiarów. Zawizana w 2006 spóka joint venture poczonych firm NEC Corporation i Royal

Bardziej szczegółowo

Projektowanie bezpiecze stwa sieci

Projektowanie bezpiecze stwa sieci Laboratorium 5. Projektowanie bezpieczestwa sieci Temat: Instalacja i konfiguracja serwera VPN. 1. Przed instalacj odpowiednich ról serwera, na maszynie wirtualnej serwera musimy przygotowa dwie karty

Bardziej szczegółowo

TEL-STER Sp. z o. o. ul. Obornicka 229 60-650 Pozna. InWin System Automatycznego Przekazu i Zarzdzania Danymi Inkasenckimi

TEL-STER Sp. z o. o. ul. Obornicka 229 60-650 Pozna. InWin System Automatycznego Przekazu i Zarzdzania Danymi Inkasenckimi TEL-STER Sp. z o. o. ul. Obornicka 229 60-650 Pozna tel. +48 (61) 6562105 fax +48 (61) 6562106 email: biuro@telwin.com.pl http: www.telwin.com.pl InWin System Automatycznego Przekazu i Zarzdzania Danymi

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i wymiana danych

Komunikacja i wymiana danych Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania Wykład 10 Komunikacja i wymiana danych Metody wymiany danych Lokalne Pliki txt, csv, xls, xml Biblioteki LIB / DLL DDE, FastDDE OLE, COM, ActiveX

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie specjalistyczne

Oprogramowanie specjalistyczne Oprogramowanie specjalistyczne Syntezatory mowy 1. Loquendo programowy syntezator mowy. interfejs komunikacyjny SAPI 5. system operacyjny MS Windows XP, Windows Vista i Windows 7. obsługuje 32- i 64-bitowe

Bardziej szczegółowo

Serwer Bankomat. Baza danych

Serwer Bankomat. Baza danych ul. Zakopiaska 6 03-934 Warszawa tel. (22) 511 19 99 fax: (22) 511 19 95 www.polixel.com.pl System M3S-ATM System M3S-ATM jest nowoczesnym, specjalizowanym rozwizaniem w dziedzinie monitorowania przebiegu

Bardziej szczegółowo

Typy bazy danych Textract

Typy bazy danych Textract Typy bazy danych Typy bazy danych bazy tekstowe, Textract, http://www.textract.com - bazy tekstowe, np. archiwum gazety, dla setek gigabajtów, szybkie wyszukiwanie i indeksacja informacji bazy danych bez

Bardziej szczegółowo

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Michał Ochociński nr albumu: 236401 Praca magisterska na kierunku informatyka stosowana Tworzenie i obsługa wirtualnego

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII APPLET- JAVA W TWORZENIU

KONCEPCJA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII APPLET- JAVA W TWORZENIU KONCEPCJA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII APPLET- JAVA W TWORZENIU TORINGU PRZEMIESZCZA I ICH WIZUALIZACJI NA MAPIE CYFROWEJ 05-130 Zegrze, ul. Warszawska 22A Appletu przy projektowaniu i tworzeniu systemu Applet-

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji HP Instant Support Enterprise Edition Standard Configuration (ISEE SC) MS Windows (HP Proliant, HP Netserver)

Instrukcja instalacji HP Instant Support Enterprise Edition Standard Configuration (ISEE SC) MS Windows (HP Proliant, HP Netserver) Instrukcja instalacji HP Instant Support Enterprise Edition Standard Configuration (ISEE SC) MS Windows (HP Proliant, HP Netserver) Copyright 2004 Hewlett-Packard Company Wersja 1.6 Wstp Instant Support

Bardziej szczegółowo

#$ $ Opracował mgr in. Artur Kłosek

#$ $ Opracował mgr in. Artur Kłosek w BIŁGO RAJU!"#$% #$ $ #$!&'&(!"# Opracował mgr in. Artur Kłosek Schemat montaowy panelu wiczeniowego 3 Schemat montaowy panelu wiczeniowego Zamieszczony poniej schemat montaowy jest uproszczonym schematem

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM Wykład 2 Źródło problemu 2 Wstęp Architektura ARM (Advanced RISC Machine, pierwotnie Acorn RISC Machine) jest 32-bitową architekturą (modelem programowym) procesorów typu RISC. Różne wersje procesorów

Bardziej szczegółowo

Kabel Ethernet (UTP/bezpośredni, kat. 5) Pilot zdalnego sterowania z bateriami

Kabel Ethernet (UTP/bezpośredni, kat. 5) Pilot zdalnego sterowania z bateriami Urządzenie działa z systemami operacyjnymi Windows XP, 2000, Me i 98SE Przed rozpoczęciem DSM-320 Bezprzewodowy odtwarzacz multimedialny Wymagania wstępne: komputer z systemem operacyjnym Windows XP, 2000,

Bardziej szczegółowo

Podział komputerów. Wykład z Technologii Informacyjnych. Piotr Mika

Podział komputerów. Wykład z Technologii Informacyjnych. Piotr Mika Podział komputerów Wykład z Technologii Informacyjnych Piotr Mika Superkomputery Przeznaczone do wykonywania skomplikowanych obliczeń numerycznych, modelowania giełdy, symulacje, modelowanie atmosfery

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

CMS, CRM, sklepy internetowe, aplikacje Web

CMS, CRM, sklepy internetowe, aplikacje Web CMS, CRM, sklepy internetowe, aplikacje Web Aplikacje PHP, open source, dodatki Add-ins, templatki, moduły na zamówienie Aplikacje mobilne jquery Mobile + PhoneGap Kilka platform w cenie jednego kodu JavaScript!

Bardziej szczegółowo

Piotr Orzechowski. Technologie Biznesu Elektronicznego

Piotr Orzechowski. Technologie Biznesu Elektronicznego Wydział Informatyki i Zarządzania Politechnika Wrocławska Cele prezentacji Urządzenia mobilne Rynek aplikacji dla urządzeń mobilnych Cele prezentacji 1. Zapoznanie się z charakterystyką rynku aplikacji

Bardziej szczegółowo

Audyt wewntrzny systemu ELA-enT raport

Audyt wewntrzny systemu ELA-enT raport Audyt wewntrzny systemu ELA-enT raport Spis treci 1. O tym dokumencie...1 2. Metoda przeprowadzenia audytu...1 3. Informacje dotyczce projektu...2 4. Zidentyfikowane załoenia i wymagania...2 4.1 Załoenia

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Niniejszy opis dotyczy konfiguracji programu pocztowego Outlook Express z pakietu Internet Explorer, pracujcego pod kontrol systemu

Bardziej szczegółowo

Międzyplatformowy interfejs systemu FOLANessus wykonany przy użyciu biblioteki Qt4

Międzyplatformowy interfejs systemu FOLANessus wykonany przy użyciu biblioteki Qt4 Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Agnieszka Holka Nr albumu: 187396 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

Bibliografia: pl.wikipedia.org www.intel.com. Historia i rodzaje procesorów w firmy Intel

Bibliografia: pl.wikipedia.org www.intel.com. Historia i rodzaje procesorów w firmy Intel Bibliografia: pl.wikipedia.org www.intel.com Historia i rodzaje procesorów w firmy Intel Specyfikacja Lista mikroprocesorów produkowanych przez firmę Intel 4-bitowe 4004 4040 8-bitowe x86 IA-64 8008 8080

Bardziej szczegółowo

Pytania i komentarze prosimy kierowa do Pana Roberta Izdebskiego Tel.: 503063068 info@mentat.pl

Pytania i komentarze prosimy kierowa do Pana Roberta Izdebskiego Tel.: 503063068 info@mentat.pl Prezentujemy 5 koncepcji serwisów internetowych. S to pomysły na portal biznesowy. Wybierz ten, który najbardziej Ci si podoba, stwórz ranking koncepcji. Do wyboru wykorzystaj metod addytywnej uytecznoci

Bardziej szczegółowo

Instalacja aplikacji

Instalacja aplikacji 1 Instalacja aplikacji SERTUM... 2 1.1 Pobranie programu z Internetu... 2 1.2 Instalacja programu... 2 1.3 Logowanie... 3 2 Instalacja aplikacji RaportNet... 4 2.1 Pobranie programu z Internetu... 4 2.2

Bardziej szczegółowo

Co nowego w wersji 3.0?

Co nowego w wersji 3.0? Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

System Wspierania Pracy Przedstawicieli Handlowych Pocket Seller. Instrukcja uytkownika

System Wspierania Pracy Przedstawicieli Handlowych Pocket Seller. Instrukcja uytkownika System Wspierania Pracy Przedstawicieli Handlowych Pocket Seller Instrukcja uytkownika 91-046 Łód, ul. Kołodziejska 15 tel./ fax +48 42 6532286 http://www.agade.net, agade@agade.net Spis treci: 1. Wstpna

Bardziej szczegółowo