Zeszyty naukowe nr 3

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty naukowe nr 3"

Transkrypt

1 Zeszyty naukowe nr 3 Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Bochni 2005 Leszek Biernacki Ryzyko w pośrednictwie ubezpieczeniowym Próba podjęcia zdefiniowania ryzyka sprawiała i sprawia wiele trudności, tym większych im większy jest zakres uniwersalności tego typu definicji. Podejmowano takie próby w oparciu o nauki ekonomiczne, prawne, statystykę, teorię prawdopodobieństwa, psychologię czy nawet nauki behawioralne. A.H. Wille w swojej pracy The Economic Theory of Risk and Insurance z 1901 r. stwierdzał, że: ryzyko jest czymś obiektywnym związanym z subiektywną niepewnością 1 Jednak bardzo wieloznaczne pojęcie niepewności powoduje, że tak podana definicja ryzyka jest mało precyzyjna. F.H. Knight w swojej pracy z 1921 r. Risk, Uncertainty and Profit publikując teorię niepewności mierzalnej i niemierzalnej, stwierdzał, że niepewność mierzalna to ryzyko zaś niemierzalna to niepewność sensu stricto. 2 Ryzyko jest pojęciem obiektywnym i jako takie może być mierzone, niepewność zaś to antonim pewności czyli braku wątpliwości. W takim ujęciu niepewność to stan umysłu powodujący powątpiewanie w zdolność do przewidywania skutków obecnych działań. C. Artur Williams Jr. wraz z zespołem w książce Zarządzanie ryzykiem a ubezpieczenia definiuje ryzyko jako potencjalną zmienność zdarzeń i stwierdza, że jest ono obecne prawie we wszystkim czego dokonują ludzie. Gdy tak jest, skutek działań nie może być precyzyjnie przewidziany i odczuwamy niepewność. 3 Ponieważ ryzyko dotyczy większości sfer naszego życia, również definicje ryzyka są bezpośrednio z nimi związane. W 1966 r. W Stanach Zjednoczonych Komisja ds. Terminologii Ubezpieczeniowej opublikowała dwie oficjalne definicje ryzyka ubezpieczeniowego. W pierwszej ryzyko zostało określone jako niepewność co do nastąpienia określonego zdarzenia w warunkach istnienia dwóch lub większej liczby możliwości. W drugiej definicji przez ryzyko ubezpieczeniowe rozumiano ubezpieczoną osobę lub przedmiot. 4 Jak pisze T Sangowski: Powszechność występowania ryzyka tak w życiu człowieka jak w działalności gospodarczej wymaga kompleksowego włączenia ryzyka w proces zarządzania. Aktywna postawa człowieka czy przedsiębiorstwa wobec ryzyka wynika z zależności jakie występują pomiędzy konsekwencjami ryzyka a celem działalności tych podmiotów. Każde z nich ma szanse na trwanie

2 6 i rozwój gdy potrafi poradzić sobie z zagrażającym ryzykiem 5. Celem tego artykułu jest pokazanie ryzyka występującego w pośrednictwie ubezpieczeniowym, które związane jest z ryzykiem ubezpieczeniowym, ale również z innymi typami ryzyka występującymi w działalności gospodarczej, a także w relacjach międzyludzkich. W przedstawionym poniżej schemacie blokowym wyróżniono trzy płaszczyzny występowania ryzyka: - Ryzyko agenta (pośrednika) - Ryzyko klienta (odbiorcy usług, np. ubezpieczeniowych) - Ryzyko stron w relacjach agent klient Rysunek 1 Ryzyko w pośrednictwie ubezpieczeniowym Źródło: Opracowanie własne Rozpatrzmy zatem obszar działania agenta oraz ryzyka występujące na tej płaszczyźnie. Występują tutaj przynajmniej dwa obszary ryzyka: - Ryzyko związane ze środowiskiem pracy agenta, otoczeniem formalnoprawnym - Ryzyko efektywności prowadzonej działalności gospodarczej Przyjmując założenie, że środowiska, otoczenie, w którym działa agent, dotyczy wszystkich pośredników, ryzyko związane z tym obszarem można klasyfikować jako ryzyko w skali makro. Natomiast zakładając, że ryzyko efektywności prowadzonej działalności gospodarczej dotyczy określonego agenta, w danym momencie, ryzyko to należy traktować jako zestaw zagrożeń związanych z prowadzoną przez niego działalnością, a więc zagrożeniami w skali mikro. Prostym przykładem obrazującym, w tym wypadku ryzyko makro jest zmiana ustawy o działalności ubezpieczeniowej z dnia 28 lipca 1990 r., na pakiet ustaw ubezpieczeniowych z dnia r., wchodzący w życie z dniem r. Zmiany wprowadzone w ustawie o pośrednictwie ubezpieczeniowym, jednej z czterech wchodzących w skład pakietu, w sposób diametralny zmienią możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego, co skutkować będzie dla całego rynku. Ponieważ wielu pośredników, na skutek wprowadzonych uregulowań zostanie zmuszonych do zaprzestania działalności, ryzyko to ma zarówno charakter fundamentalny, gdyż dotyczy dużej liczby jednostek, jak i partykularny, gdyż powoduje straty w interesach indywidualnych jednostek. 6 Ryzyko to ma również charakter dynamiczny gdyż dotyczy zmian związanych z rozwojem rynku i koniecznością wprowadzenia uregulowań praw-

3 7 nych zbieżnych z prawem Unii Europejskiej, do której Polska wstąpi w maju 2004 r. W takim ujęciu ryzyko to może stać się przyczyną strat finansowych (ryzyko finansowe) zarówno pojedynczego agenta jak i zbiorowości agentów, np. prowadzących działalność na rzecz kilku zakładów ubezpieczeń, tzw. multiagentów. Nowe uregulowania, co prawda dopuszczają możliwość pracy agenta na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń (art. 11 ust. 2), ale w sposób zasadniczy zwiększają ryzyko takiej działalności (przeniesienie odpowiedzialności z zakładu ubezpieczeń na agenta). Każda osoba podejmująca decyzję o rozpoczęciu działalności gospodarczej mniej lub bardziej świadomie przyjmuje na siebie ryzyko związane z tą działalnością. Dotyczy to oczywiście również osób decydujących się na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego. O ryzyku prowadzenia działalności w określonym otoczeniu wspomniano powyżej. Warto natomiast zastanowić się nad rodzajami ryzyka występującymi na poziomie rynku, klienta, zakładu ubezpieczeń oraz ryzyk związanych z organizacją i prowadzeniem działalności przez pośrednika. Rys.2 przedstawia owe trzy strefy występowania ryzyka w pracy pośrednika ubezpieczeniowego. Rysunek 2 Strefy występowania ryzyka w pracy pośrednika ubezpieczeniowego Źródło: opracowanie własne

4 8 Wśród ryzyk związanych ze strefą transakcyjną, a więc z rynkiem, klientami oraz zakładami ubezpieczeń można wymienić następujące: - Ryzyko właściwego doboru zakładu ubezpieczeń oraz palety produktów ubezpieczeniowych - Ryzyko doboru segmentu rynku klientów - Ryzyko bariery kwalifikacyjnej, umożliwiającej efektywną sprzedaż ubezpieczeń Dobór partnera w interesach często stanowi podstawę sukcesu lub porażki. Stąd dobór zakładu ubezpieczeń, z którym pośrednik będzie współpracował to jedno z najważniejszych o ile nie najważniejsze zadanie. Szczególnie ważne dla agenta, mniej dla brokera, który ma możliwość ciągłego wyboru, gdyż z żadnym zakładem ubezpieczeń nie może pozostawać w stałym stosunku umownym 7. Agent zaś, zgodnie z zapisami ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym z dnia r. (art. 7) musi mieć podpisaną z zakładem ubezpieczeń umowę agencyjną. Podejmując decyzję pośrednik powinien zwrócić szczególną uwagę na: - znajomość marki zakładu ubezpieczeń na rynku, - wiarygodność, - akcjonariat, - standing finansowy (gwarancję wypłaty odszkodowania), - reasekurację - doświadczenie na rynku (tradycja), - paletę produktów, - cenę produktów w porównaniu z konkurencją, - jakość produktów oraz ich opakowanie, - system szkoleniowy, - proces likwidacji szkód, - system informatyczny (sprawność rozliczeń, statystyki itp.), - system obsługi klienta (CRM), - system prowizyjny, - umiejętność współpracy ze strukturami dystrybucyjnymi, - sprawność underwritingu - dostępność pracowników kluczowych - atmosferę pracy Każdy z tych elementów ma wpływ na efektywność pracy pośrednika, tym samym determinuje jego zyski lub straty. Ryzyko właściwego doboru zakładu ubezpieczeń, z uwzględnieniem wymienionych cech, w odniesieniu do indywidualnej strategii businessowej pośrednika ma charakter ryzyka estymacyjnego a jego ocena prowadzi do częstych, znaczących błędów. Podobnie, istotne znaczenie dla pośrednika ubezpieczeniowego ma właściwy dobór segmentu rynku, na którym będzie prowadził swoją działalność. Jest rzeczą oczywistą, że pośrednictwo ubezpieczeniowe związane jest z kontaktami

5 międzyludzkim, a więc z komunikacją interpersonalną. Od poziomu tej komunikacji, dostosowania przekazu do właściwego odbiorcy zależy, czy agent (pośrednik) odniesie sukces czy porażkę. Oto niektóre warunki szczególnie silnie wpływające na ryzyko doboru właściwego segmentu rynku: - Koherentność segmentu rynku z indywidualnymi wyróżnikami pośrednika, takimi jak: poziom wykształcenia, miejsce zamieszkania, przynależność etniczna, zawodowa, zainteresowania, itp. warunek koherencji. - Odniesienie segmentu rynku do indywidualnej strategii businessowej pośrednika: np. koncentracja na sprzedaży ubezpieczeń na życie z funduszem inwestycyjnym (np. grupa osób przynajmniej średnio uposażonych), transakcje korporacyjne (np. małe średnie przedsiębiorstwa), ubezpieczenia komunikacyjne (np. pakiety dealerskie), itp. warunek koncentracji. - Miejsce prowadzenia działalności (np. regionalizacja) warunek obszaru działania. - Dostępne produkty (w zależności od przebytych szkoleń oraz uzyskanych pełnomocnictw) warunek dostępu do produktu. Każdy z nas dobrze się czuje i porusza w środowisku znanym, przyjaznym. Stąd wybór segmentu rynku przez pośrednika ubezpieczeniowego powinien być związany z jego naturalnymi skłonnościami czy umiejętnościami. Niewątpliwie utrudniony będzie proces komunikacji pomiędzy ludźmi o diametralnie różnym poziomie wykształcenia, całkowicie odmiennych zainteresowaniach, doświadczeniach kulturowych, czy wywodzących się z odmiennych grup etnicznych. Dostosowanie swojego sposobu bycia do sposobu bycia klienta, wejścia w jego osobowość, poznanie potrzeb, jest tym łatwiejsze im bardziej naturalne. Długotrwały proces szkolenia, zbierane doświadczenia, intensywna obserwacja zachowań klienta ułatwia w przyszłości poszerzanie segmentu rynku o nowych klientów. Jednak w początkowym etapie rozpoczynania działalności, ryzyko niewłaściwego wyboru jest stosunkowo duże, czego początkujący pośrednik powinien mieć świadomość. Wydaje się, że to ryzyko ma charakter ryzyka partykularnego, co oznacza, iż w wypadku dokonania niewłaściwego wyboru segmentu rynku (niewłaściwego w odniesieniu do określonego pośrednika), pośrednik poniesie stratę, wynikającą zarówno z jego własnej aktywności bądź z przyczyn od niego niezależnych (np. zbyt wysoka lub zbyt niska świadomość ubezpieczeniowa klientów z wybranego segmentu, odmienne oczekiwania produktowe klientów, itp.) Decyzję o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego są niewątpliwie poprzedzone przemyśleniami dotyczącymi strategii jej prowadzenia. Ponieważ związane są z określonymi oczekiwaniami (po stronie przychodów) oraz wydatkami (koszty), które w początkowym okresie przewyższają te pierwsze, decyzje te w sposób znaczący wpływają na ryzyko poniesienia straty finansowej. Koncentracja na określo- 9

6 10 nej grupie produktów (np. ubezpieczenia na życie z funduszem inwestycyjnym) zdecydowanie ułatwia rzetelne przygotowanie oferty dla potencjalnego klienta, a tym samym zwiększa szansę na sukces sprzedażowy, co przekłada się na obniżenie poziomu ryzyka straty. Takie zogniskowanie strategii sprzedażowej ułatwia też wybór segmentu klientów. Analizując zakres ochronny produktu, jego cenę czy warunki zawarcia umowy otrzymujemy szereg informacji o potencjalnym kliencie, do którego produkt jest adresowany. Wiele zakładów ubezpieczeń z góry adresuje produkt do określonej grupy klientów, ustalając, np. minimalny poziom składki. Jeśli warunek koncentracji jest zbieżny z warunkiem koherencji, o którym mówiono powyżej, wówczas obniża się poziom podejmowanego ryzyka businessowego. Z tytułu charakteru strat jakie pośrednik poniesienie w wypadku podjęcia niewłaściwych decyzji, ryzyko to można określić jako ryzyko finansowe. Zarówno ze strategią działania jak i kosztami prowadzonej działalności związany jest warunek obszaru działania. Prowadzenie działania na wyodrębnionym obszarze, lepiej rozpoznanym ( np. znana miejscowość), bardziej przyjaznym (np. środowisko ludzi o wspólnych zainteresowaniach), czy wręcz określonym promieniu (w km) od siedziby pośrednika, ułatwia logistykę, jakość i terminowość obsługi klienta, kompleksowe rozpoznanie wybranego segmentu rynku, wreszcie obniżenie kosztów działalności. Świadomość tego warunku, szczególnie w powiązaniu z wyżej omawianymi ma zasadniczy wpływ na ocenę stopnia ryzyka działania. Dopełnieniem rozważań związanych z ryzykiem wynikającym z niewłaściwego doboru segmentu rynku jest rzetelna analiza możliwości dostępu do produktu. Każdy pośrednik (agent) 8 winien posiadać pełnomocnictwo zakładu ubezpieczeń do reprezentowania w zakresie sprzedaży określonych produktów ubezpieczeniowych. Uzyskanie takiego pełnomocnictwa, zwyczajowo związane jest ze szkoleniem i/lub egzaminem, którego pomyślny wynik potwierdza umiejętności pośrednika w posługiwaniu się określonym produktem, czy grupą produktów. Taka weryfikacja ma również za zadanie upewnić klienta, że osoba proponująca mu określony produkt ma pełną świadomość jego celów, zalet ale także wad, i w należyty sposób odniesie te cechy to aktualnej (bieżącej) sytuacji klienta. W konsekwencji klient uzyska oczekiwaną ochronę (świadomie i efektywnie przeniesie swoje ryzyko na zakład ubezpieczeń) za adekwatną cenę. Przekraczając zakres swoich pełnomocnictw, pośrednik naraża się na ryzyko roszczeń ze strony zakładu ubezpieczeń, w wypadku zaistnienia szkody z ubezpieczenia, do którego zawarcia nie miał prawa. Podobnie, nieumiejętność (lub niechęć) rzetelnego przedstawienia produktu klientowi (z wszystkimi wadami i zaletami) naraża go na możliwość niepełnej, oczekiwanej ochrony, co w wypadku szkody powoduje utratę zaufania do pośrednika, zakładu ubezpieczeń czy wręcz istoty ubezpieczania. Zatem warunek dostępu do produktu łącznie z pozostałymi warunka-

7 mi, szczegółowo powinien zostać rozważony przy podejmowaniu decyzji o działalności przez pośrednika, co niewątpliwie ułatwi ocenę (szacunek) podejmowanego ryzyka businessowego. Przechodząc do omówienia strefy organizacyjnej (rys. 2) należy zwrócić uwagę szczególnie na ryzyko straty finansowej wynikającej z niezrealizowania oczekiwań związanych z efektywną działalnością w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego. Wspomniane ryzyko straty finansowej związane jest z kosztami, które należy ponieść w początkowej fazie organizacji działalności gospodarczej. Nakłady te dotyczą m.in.: - Kosztów uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności. W przypadku agentów nowa ustawa rezygnuje z zezwoleń, wprowadza jednak obowiązek wpisu do Rejestru pośredników ubezpieczeniowych 9, w którym wszelkie wpisy i zmiany wpisów obciążone są kosztami. - Wpisu do ewidencji prowadzenia działalności (ewentualnie koszty zawiązania innego podmiotu, np. spółki prawa handlowego). - Wyposażeniem pośrednika w środki pracy (biuro, komputer, tel. kom., środek transportu, wyposażenie biura, itp.) - Szkoleń (zwyczajowo sponsorowane przez zakłady ubezpieczeń, ale nie wszystkie i nie zawsze) - Prospectingu - Kontaktów z klientem (zazwyczaj 2-3 wizyty związane z zawarciem umowy ubezpieczenia) - Obowiązkowego ubezpieczenia OC (brokerzy oraz agenci pracujący na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń w danej grupie) - Kosztów innych, nie wymienionych. Ta niepełna lista obrazuje zakres inwestycji, którą pośrednik musi poczynić przed rozpoczęciem działalności, wiąże się zatem z ryzykiem straty finansowej w wypadku braku efektywności działania. Jak wynika z rys. 1 ryzyko występuje również po stronie klienta. Spróbujmy zatem zastanowić się nad szeregiem ryzyk, które dotyczą klienta jako strony w procesie pośrednictwa ubezpieczeniowego (rys. 1) Powszechna jest świadomość ponoszenia ryzyka zarówno w szeroko pojętej działalności gospodarczej jak i działalności inwestycyjnej. Rzadziej jednak świadomość taka występuje w prywatnym życiu człowieka. Nawet jeśli występuje, to niezmiernie rzadko człowiek świadomie i kompleksowo zarządza ryzykiem w swoim życiu prywatnym. A przecież można zaryzykować stwierdzenie, że na życie człowieka podobnie jak na życie organizacji gospodarczej czyha wiele zagrożeń i niepewności. Rozpatrzmy schemat obrazujący tzw. linię życia człowieka (Rys. 3). 11

8 12 Linia życia człowieka Rysunek 3 Źródło: Opracowanie własne Spróbujmy powyższy rysunek rozpatrywać oczami potencjalnego klienta usługi ubezpieczeniowej, związanej z przeniesieniem (transferem) niektórych ryzyk występujących w okresie życia (linia życia) na zakład ubezpieczeń. Narodziny człowieka to piękny i doniosły moment dla całej rodziny, jednak z punktu widzenia ekonomicznego to początek wydatków związanych z wychowaniem, edukacją, utrzymaniem itd. Aż do momentu osiągnięcia wieku umożliwiającego podjęcie pracy zawodowej a tym samym generowania przychodów dla siebie i rodziny, człowiek stanowi koszt dla rodziny i podlega wielu zagrożeniom, a rodzina zmuszona jest podejmować wiele ryzykownych decyzji. Ryzykownych z punktu widzenia egzystencjalnego i finansowego. Oto niektóre z nich oraz przykłady produktów umożliwiających transfer ryzyka na zakład ubezpieczeń: - Ryzyko chorób wieku dziecięcego koszty dodatkowej opieki medycznej, np. ubezpieczenie kosztów leczenia - Ryzyko nieszczęśliwego wypadku, np. podczas zabawy czy w szkole np. ubezpieczenie NNW (od następstw nieszczęśliwych wypadków) - Ryzyko braku środków na edukację dzieci np. polisa posagowa - Ryzyko zapewnienia środków na utrzymanie dzieci np. polisa na życie głównego żywiciela rodziny, itp.

9 Młody człowiek, który rozpoczyna swoje dorosłe życie zawodowe, zaczyna zarabiać pieniądze i zaczyna również myśleć kategoriami inwestycyjnymi (mieszkanie, samochód, dom, inwestowanie nadwyżek kapitałowych itp.). Występuje ryzyko inwestycyjne. Ryzyko to często kojarzone jest ze zwrotem z inwestycji. Generalnie im wyższy poziom przyjmowanego ryzyka tym wyższe oczekiwania klienta (inwestora) związane ze stopą zwrotu z inwestycji i odwrotnie, im wyższe bezpieczeństwo (niższy poziom ryzyka) tym niższa stopa zwrotu. Jak wykazano wcześniej ryzyko jest postrzegane w wieloraki sposób. Podobnie rozpatrywane jest postępowanie z ryzykiem, obecnie zwane często zarządzaniem ryzykiem. Jedną z dróg postępowania z ryzykiem jest jego unikanie. Można go również akceptować. Weźmy np., jazdę samochodem, która związana jest z ryzykiem wypadku. Jeśli nie będziemy jeździli samochodem, unikniemy tego typu ryzyka, jeśli wsiadamy do samochodu akceptujemy je. Oczywiście w życiu występuje wiele ryzyk, które są nie do uniknięcia. Jednym z nich jest, np. ryzyko zatrucia przy jedzeniu. Kompletne odstawienie jedzenia spowodowałoby uniknięcie tego ryzyka, ale jest po prostu niemożliwe gdyż prowadzi wprost do śmierci głodowej. W świecie inwestycji istnieją pewne możliwości unikania ryzyka poprzez inwestowanie w instrumenty pozbawione ryzyka, np. bony skarbowe skarbu państwa uznawane jako pozbawione ryzyka. Należy jednak mieć świadomość, że również stopa zwrotu z tego typu inwestycji jest adekwatna do poziomu przyjmowanego ryzyka. Zupełnie odmienna sytuacja występuje na rynku akcji, na którym każdy wybór inwestycyjny związany jest z koniecznością podjęcia ryzyka inwestycyjnego. Następnym sposobem obchodzenia się z ryzykiem, o którym była wcześniej mowa jest jego transfer. Najlepszym przykładem transferu ryzyka jest ubezpieczenie. Ochronę, np. przed kosztami związanymi z długoterminową chorobą (pobytem w szpitalu) może być ubezpieczenie zdrowotne. Zakład ubezpieczeń jest w stanie przyjąć takie ryzyko w zamian za składkę ubezpieczeniową. Zakład ubezpieczeń ma świadomość, że jeśli przyjmie statystycznie odpowiednią ilość tego typu ryzyk (ubezpieczy odpowiednią ilość osób) będzie w stanie pokryć swoje zobowiązania (wypłacić odszkodowania) oraz dodatkowo na tym zarobić. Podobne działania związane z transferem ryzyka występują na rynku finansowym, gdzie można, np. zabezpieczyć się odpowiednimi instrumentami przed zmianami kursowymi, przenosząc swoje ryzyko na innych graczy na rynku. Czy klienci (inwestorzy) nie lubią ryzyka? W gospodarce generalnie pokutuje przeświadczenie, że inwestorzy postępują racjonalnie. Racjonalny inwestor preferuje pewność od niepewności. W rzeczywistości inwestorzy nie tyle nie lubią ryzyka co mają awersję do ryzyka. Inwestor z awersją do ryzyka to taki, który nie przyjmuje tak długo ryzyka, dopóki nie dostanie adekwatnego do poziomu 13

10 14 ryzyka zwrotu z zainwestowanego kapitału. Przyjęcie nawet znacznego ryzyka jeśli za tym idzie możliwość jego skompensowania, jest z punktu widzenia inwestycyjnego postępowaniem racjonalnym. Racjonalny inwestor nie może bowiem spodziewać się nadzwyczajnych zwrotów z inwestycji bez podejmowania ryzyka inwestycyjnego. Większość z inwestorów postępuje zgodnie ze swoją skłonnością do podejmowania ryzyka. Niektórzy są w stanie zaakceptować wysoki poziom ryzyk licząc na wysoką efektywność inwestycji, inni zaś ograniczają podejmowane ryzyko godząc się na niższe stopy zwrotu z inwestycji. Można jedynie stwierdzić, że inwestorzy dążą do maksymalizacji zysków z inwestycji. Czy można jednak równocześnie powiedzieć, że minimalizują podejmowane ryzyko? Nie. Powodem jest koszt minimalizacji ryzyka. Tym kosztem jest poziom stopy zwrotu z inwestycji. Rynek, np. krajowych obligacji jest zdominowany przez obligacje rządowe z dwóch powodów. Po pierwsze, zadłużenie rządu jest zwykle bardzo duże w stosunku do rynku jako całości, co wiąże się z wysoką płynnością tych papierów wartościowych. Po drugie, dług rządowy w formie obligacji denominowanych w krajowej walucie jest zwykle traktowany jako pozbawiony ryzyka, ponieważ rząd może zawsze posłużyć się dodrukowaniem pieniędzy w celu wykupienia swoich obligacji 10. Istotnym elementem, który ma wpływ na ryzyko jest czynnik czasu (patrz linia życia, rys. 3). Klienci (inwestorzy) w swoich planach muszą brać pod uwagę czas jako istotny czynnik wpływający na poziom inwestycji. Każdy z realizowanych, podejmowanych celów związany jest z perspektywą czasową. Przewidywanie zdarzeń w czasie związane jest z niepewnością ich wystąpienia, stąd im dłuższa perspektywa tym większe ryzyko. W 2002 r. w Polsce inwestowanie w bezpieczne obligacje skarbu państwa przynosiło do 18% w skali rocznej. Dziś te instrumenty szacowane są na max 6%. Równocześnie inwestycje w akcje były skazane na potencjalne straty lub niskie zyski, natomiast dziś biją rekordy efektywności. Generalna zasada zaleca akcje jako inwestycje długoterminowe. Wówczas podejmowane ryzyko w długim okresie czasu zazwyczaj spotyka się z adekwatną stopą zwrotu. Jako inwestycje krótkoterminowe zalecane są obligacje. Nowoczesna analiza inwestycji dzieli tradycyjne źródła ryzyka w odniesieniu do stopnia zwrotu z inwestycji na dwie kategorie: ryzyko związane z rynkiem lub stopą zwrotu z inwestycji oraz ryzyko charakterystyczne dla określonego działania takie jak ryzyko biznesowe lub finansowe. Rozważmy zatem te dwie kategorie w odniesieniu do ryzyka całkowitego. Ryzyko całkowite dzieli się zatem na ryzyko ogólne (związane z rynkiem) oraz specyficzne (związane z określonym działaniem). Możemy stwierdzić, że mamy zatem ryzyko systematyczne i niesystematyczne. Taki podział jest najlepiej widoczny przy wycenie rynkowych papierów wartościowych. Stopy zwrotu z poszczególnych aktywów są skorelowane, lecz nie

11 doskonale. Dlatego też klient (inwestor), zamiast inwestować w pojedyncze walory, może zmniejszać ryzyko, budując zróżnicowany portfel aktywów finansowych. Jednakże nie można całkowicie wyeliminować ryzyka, nawet przy bardzo dobrze zdywersyfikowanym portfelu papierów wartościowych. Nie jest ono równe zero. To, które pozostaje, nazywa się ryzykiem systematycznym i obejmuje wahania w czasie średniej ceny aktywów; nie da się go obniżyć poprzez dalszą dywersyfikację portfela. Inaczej rzecz się ma z ryzykiem niesystematycznym, które związane jest z odchyleniem ceny danego papieru wartościowego od średniej ceny aktywów. W tym przypadku podjęcie określonych działań może je zmniejszyć. 11 Ryzyko rynkowe (systematyczne) odzwierciedla wskaźniki makroekonomiczne mające wpływ na notowania papierów wartościowych i stanowi punkt krytyczny (wyzwanie) dla wszystkich inwestorów. Ryzyko niesystematyczne (nie rynkowe) związane jest ze wskaźnikami dotyczącymi określonych papierów wartościowych a tym samym łatwo dywersyfikowalne. Ryzyko inflacji to wskaźnik, który obrazuje spadek siły nabywczej pieniądza. Przy niepewnym poziomie inflacji nawet najbardziej bezpieczne instrumenty finansowe takie jak bony skarbowe skarbu państwa mogą okazać się niebezpieczne dla inwestora. Ryzyko to jest zbieżne z ryzykiem stopy procentowej, gdyż zazwyczaj wzrost stóp procentowych wynika z podwyższonego poziomu inflacji, ponieważ kredytodawcy (banki) muszą skompensować sobie spadek siły nabywczej pieniądza wyższym oprocentowaniem (zyskiem). Niektóre inwestycje są bardziej atrakcyjne od innych w wyniku szczególnych regulacji, np. w prawie podatkowym które dają im dodatkowe przywileje (zwolnienia z podatku). Swego czasu takimi przywilejami cieszyły się obligacje skarbu państwa. Pośrednik ubezpieczeniowy mając świadomość powyższych faktów jest w stanie pomóc klientowi w wyborze produktu właściwego dla danego momentu życiowego, odpowiadającego jego potrzebom oraz naturalnym skłonnością do podejmowania (bądź nie podejmowania) ryzyka. W życiu klienta (rys. 3), występuje wiele ryzyk, gdyż ryzyko trwale związane jest z wszelkimi formami egzystencji i działania człowieka. Cała działalność ubezpieczeniowa uzasadniona jest występowaniem ryzyka. Ryzyko jego istota, definicje, klasyfikacja, identyfikacja, porządkowanie, pomiar i ocena to przedmiot zainteresowania wielu dyscyplin naukowych związanych z teorią ekonomii, z teorią ubezpieczeń, z finansami, prawem, matematyką, statystyką matematyczną i innych. Powstała również teoria ryzyka oparta przede wszystkim na teorii procesów stochastycznych i rachunku prawdopodobieństwa. 12 Dla pełnego zrozumienia tematu warto odnieść się do definicji ubezpieczenia jako instrumentu zarządzania ryzykiem. W literaturze przedmiotu znaleźć można wiele definicji ubezpieczenia, które choć określają to samo, kładą akcent 15

12 16 na różne elementy tego pojęcia. Oto niektóre z nich: - Ubezpieczenie stanowi urządzenie gospodarcze, zapewniające pokrycie przyszłych potrzeb majątkowych wywołanych u poszczególnych jednostek przez odznaczające się pewną prawidłowością zdarzenia losowe, w drodze rozłożenia tego ciężaru na wiele jednostek, którym te same zdarzenia losowe zagrażają (Łazowski, 1948) - Ubezpieczenie to forma repartycji strat w dwóch wymiarach: w przestrzeni, gdyż fundusz, z którego pokrywana jest strata, tworzony jest ze składek wielu osób, i w czasie, gdyż składki te są płacone z reguły przez długi okres, często w ratach (Warkałło 1970) - Ubezpieczenie jest instytucją ekonomiczną, która redukuje ryzyko przez poddanie wspólnemu zarządzaniu grupy przedmiotów, rozłożonych w taki sposób, że suma przypadkowych szkód im zagrażających jest możliwa do określenia w wąskich granicach (Greene i in. 1981) - Istotą ubezpieczenia jest rozłożenie (repartycja) ryzyka strat lub konieczności finansowego pokrycia nadzwyczajnych potrzeb na większą liczbę podmiotów uiszczających składki na fundusz ubezpieczeniowy; chodzi tu o podmioty zagrożone takim samym lub podobnym niebezpieczeństwem, organizacja funduszu związana jest ściśle z jego przeznaczeniem i rodzajem ubezpieczenia (Uruszczak 1994) - Ubezpieczenie jest urządzeniem gospodarczym, które pozwala zakładowi ubezpieczeń, dzięki opłacie składki, przejąć od ubezpieczającego ryzyko negatywnych, ekonomicznych skutków określonego zdarzenia losowego (Hadyniak 2000). 13 Zarówno Łazowski (1948) jak i Hadyniak (2000) stwierdzają, że ubezpieczenie stanowi urządzenie gospodarcze i jako takie realizować może (i realizuje) różnorodne zadania, które służą w głównej mierze gospodarce narodowej. W takim ujęciu jego wyłącznym zadaniem jest łagodzenie (lub w pełni likwidowanie) negatywnych skutków zdarzeń losowych poprzez rozłożenie ciężaru tego łagodzenia na wiele jednostek, którym takie zdarzenia zagrażają 14 Ubezpieczenie jest zatem metodą zarządzania ryzykiem poprzez transfer ryzyka z jednostki w drodze umowy na wyspecjalizowany podmiot (zakład ubezpieczeń), który organizuje dystrybucję tego ryzyka pomiędzy większą liczbę podmiotów, którym podobne ryzyko zagraża. 15 Proces pośrednictwa ubezpieczeniowego, jak wspomniano wyżej to przede wszystkim wzajemne relacje pomiędzy pośrednikiem i klientem. W relacjach tych (rys. 1) można zaobserwować szereg zagrożeń wynikających m. in. z: - Wzajemnego zaufania stron do współpracy oraz zakresu i rzetelności przekazywanych informacji - Ryzyka niezrozumienia przez klienta istoty produktu, jego cech i ograni-

13 czeń, skutkujące w przyszłości potencjalnymi roszczeniami - Ryzyka nadmiernego doradztwa, do którego pośrednik nie jest upoważniony, na skutek którego klient może ponieść stratę Podsumowując, w procesie pośrednictwa ubezpieczeniowego występuje szereg ryzyk podobnych do ryzyk związanych z każdą inną działalnością gospodarczą. Wynikają one często z braku pełnej, świadomej informacji o możliwościach ich unikania, czy transferu. Brak wiedzy w tym zakresie jest szczególnie zauważalny i dotyczy zarówno klientów jak i nie zawsze dobrze przygotowanych do zawodu pośredników. Stąd też sprzedaż produktu ubezpieczeniowego, bez pełnej świadomości zadań jakie ma spełniać dla klienta często kończy się serią wzajemnych roszczeń w trójkącie: Klient Pośrednik Zakład ubezpieczeń i niestety nie przyczynia się do rozwoju rynku pośrednictwa ubezpieczeniowego, a tym samym rynku ubezpieczeniowego. Rozwiązaniem tych problemów może być planowanie finansowe, czyli proces świadomego (ze strony klienta) określenia celów życiowych (np. budowa domu, edukacja dzieci, dodatkowe środki na emeryturze, itp.) a następnie właściwego doboru produktów ubezpieczeniowo finansowych, które umożliwią i/lub zabezpieczą ich osiągnięcie. Podstawą każdego planu finansowego powinny być instrumenty ubezpieczeniowe, gdyż one gwarantują ochronę w czasie realizacji planu. Bez tej ochrony każdy plan, w tym indywidualny plan finansowy wiąże się ze szczególnym ryzykiem wykonalności. Indywidualne planowanie finansowe nierozerwalnie związane jest z zarządzaniem potencjalnym ryzykiem daje możliwość dokonania wyboru pomiędzy chęcią przyjęcia (zatrzymania, retencji) ryzyka a przeniesieniem tego ryzyka na osoby (fizyczne lub prawne) trzecie. Jeżeli u klienta występuje brak skłonności do podejmowania ryzyka, ma do niego awersję, najczęściej stara się przenieść to ryzyko na osobę trzecią, np. poprzez ubezpieczenie ryzyka. Ja już wspominano jedną z metod transferu ryzyka jest ubezpieczenie. Ubezpieczenie jest instytucją, która ma znieść lub przynajmniej ograniczyć ciężar pewnych zdarzeń losowych, których ryzyko nastąpienia towarzyszy człowiekowi na każdym etapie jego życia. 16 Na zakończenie warto odnieść się do obowiązków pośrednika w relacjach z klientem, związanych z przeniesieniem ryzyka. Dokonując takiego przeniesienia współpracujący z klientem pośrednik powinien pomóc w dokonaniu podziału ubezpieczeń na ubezpieczenia: - Zasadnicze czyli te, które są bądź obowiązkowe (wymagane przez prawo), np. odpowiedzialność cywilna posiadaczy pojazdów samochodowych, bądź też takie, które zabezpieczają zdarzenia o wyjątkowo szkodliwym wpływie na nasze życie lub finanse, np. pożar jedynego domu, niezdolność do pracy, OC w życiu prywatnym, itp. - Pożądane czyli te które dotyczą zdarzeń mogących w poważny sposób 17

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Klient: Jan Kowalski Karta Produktu Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A. Agent ubezpieczeniowy: Zbigniew Nowak Karta

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego Warunki zaliczenia Egzamin pisemny: 22 stycznia 2012 r. Godz. 11.05-12.40 w Sali RA3. UBEZPIECZENIA Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Katedra Makroekonomii pokój A 109, tel. (17) 866 11 34 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl

Bardziej szczegółowo

Co to jest ubezpieczenie???

Co to jest ubezpieczenie??? SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Co to jest ubezpieczenie??? INSTYTUT BADAŃ i ANALIZ FINANSOWYCH pokój RA 50, tel. (17) 866 15 29 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl 2 Słownik języka

Bardziej szczegółowo

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition Opis produktu Ubezpieczenie na życie i dożycie NORD GOLDEN edition to grupowe ubezpieczenie ze składką w PLN, płatną jednorazowo, w którym ochrony ubezpieczeniowej udziela MetLife Towarzystwo Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

RISK MANAGEMENT W ZAKŁADZIE UBEZPIECZEŃ CZYLI JAK ZARZĄDZAĆ

RISK MANAGEMENT W ZAKŁADZIE UBEZPIECZEŃ CZYLI JAK ZARZĄDZAĆ RISK MANAGEMENT W ZAKŁADZIE UBEZPIECZEŃ CZYLI JAK ZARZĄDZAĆ I NIE RYZYKOWAĆ Aleksandra Wojnarowska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie Risk management, czyli zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak TEST ADEKWATNOŚCI Odpowiedzi na pytania zawarte w teście zawierają informacje niezbędne do dokonania przez Towarzystwo oceny poziomu wiedzy Klienta dotyczącej inwestowania w zakresie instrumentów finansowych,

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE Spis treści Wykaz skrótów......................................................... 8 Wstęp................................................................. 9 CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE 1. RYZYKO

Bardziej szczegółowo

Ryzyko. w inwestycjach. zarządzanie ryzykiem

Ryzyko. w inwestycjach. zarządzanie ryzykiem Andrzej Hirsz Dyrektor Biura Inwestycji, w Grupie Ergo Hestia, z którą jest związany od stycznia 2003 roku, zajmuje się inwestycjami. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. Ryzyko w inwestycjach Każda inwestycja

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Czarne Złoto

lokata ze strukturą Czarne Złoto lokata ze strukturą Czarne Złoto Lokata ze strukturą Czarne Złoto jest produktem łączonym. Składa się z lokaty promocyjnej i produktu strukturyzowanego Czarne Złoto inwestycji w formie ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE KALKULACJA SKŁADEK

UBEZPIECZENIE KALKULACJA SKŁADEK Ustalanie składek oraz świadczeń i odszkodowań. Składki, świadczenia i odszkodowania stanowią pozycje główne strumieni finansowych uruchamianych przez działalność ubezpieczeniową, główne pozycje rachunków

Bardziej szczegółowo

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną Załącznik do Uchwały Zarządu nr 34/2015 z dnia 10 grudnia 2015 r. Załącznik nr 1 do Regulaminu świadczenia usług zarządzania portfelem przez RDM Wealth Management S.A. na rzecz Klienta Detalicznego Rodzaje

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat produkt strukturyzowany Polscy Giganci BIS Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności:

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku Niniejszy dokument stanowi przykład Karty Produktu przygotowanej w związku z VI subskrypcją ubezpieczenia na życie i dożycie z UFK Nowa Czysta Energia Zysku, uwzględniający kwotę w wysokości 10 tys. zł.

Bardziej szczegółowo

Forma prawna Agent Ubezpieczyciel. Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności Wiek Zwrot kapitału. 18-77 lat (włącznie)

Forma prawna Agent Ubezpieczyciel. Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności Wiek Zwrot kapitału. 18-77 lat (włącznie) produkt strukturyzowany Kurs na Amerykę Forma prawna Agent Ubezpieczyciel indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTW

UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTW UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTW Książka przeznaczona jest dla przedsiębiorców, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę na temat ubezpieczeń gospodarczych, ale również dla pracowników sektora ubezpieczeń oraz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego Dziennik Ustaw Nr 115 6974 Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.06.07 14:45:36 +02'00' Poz. 666 666 w. rcl.go v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Jak założyć agencję ubezpieczeniową

Jak założyć agencję ubezpieczeniową Poradnik przedsiębiorcy Jak założyć agencję ubezpieczeniową Strona 1 Poradnik opracowany przez: eharmonogram.pl Stan na dzień: 08.01.2014 Spis treści 1. Wstęp... 2 2. 3 kroki do własnej agencji ubezpieczeniowej...

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych będących Portfelami Modelowymi. (kod: RE PM UKO/2015/01/01)

Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych będących Portfelami Modelowymi. (kod: RE PM UKO/2015/01/01) Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych będących Portfelami Modelowymi (kod: RE PM UKO/2015/01/01) Spis treści Postanowienia ogólne 3 Powstanie i cel Portfeli Modelowych 3 Charakterystyka Ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

Nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe agentów ubezpieczeniowych.

Nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe agentów ubezpieczeniowych. Nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe agentów ubezpieczeniowych. Sejm na posiedzeniu w dniu 18 lutego 2005 r. uchwalił ustawę o zmianie ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Mundialowa Inwestycja

Mundialowa Inwestycja inwestycje produkt strukturyzowany Mundialowa Inwestycja Forma prawna indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Okres Odpowiedzialności 0 miesięcy 3 od 25.06.2014 r. do 25.12.2016 r. Maksymalny zysk

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w:

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w: (Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI UWAGA: W pytaniach 1 2 należy zaznaczyć właściwą odpowiedź w każdym podpunkcie. W pozostałych pytaniach należy zaznaczyć tylko jedną odpowiedź. 1. Proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania podstawowego

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz!

wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz! wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz! START Zanim zaczniesz, poznaj zasady! Bądź niezależny finansowo i wybierz: 2 Ubezpieczenie na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Programy ubezpieczeniowo-inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych.

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych. W Polsce jest ok. 15 tys. licencjonowanych zarządców nieruchomości; podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynności zawodowych. Licencjonowani zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość

Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość Ubezpieczenia: Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH (RUFK/NPER/3/2009) Załącznik do: 1) Ogólnych Warunków

Bardziej szczegółowo

PAKIET INFORMACJI MIFID DLA KLIENTÓW EURO BANKU S.A.

PAKIET INFORMACJI MIFID DLA KLIENTÓW EURO BANKU S.A. PAKIET INFORMACJI MIFID DLA KLIENTÓW EURO BANKU S.A. Spis treści: 1. Informacje o Banku 1 2. Zasady świadczenia usługi 1 3. Podstawowe informacje o funduszach inwestycyjnych 2 4. Ryzyko związane z inwestowaniem

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Portfel Obligacj Plus Kod warunków: UB_OGIJ141 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Pani Dorota Karczewska Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Plac Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa W odpowiedzi na pismo z dnia 5.09.2014 r. (znak:

Bardziej szczegółowo

Stan prac legislacyjnych w zakresie ubezpieczeń

Stan prac legislacyjnych w zakresie ubezpieczeń Stan prac legislacyjnych w zakresie ubezpieczeń ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa tel.: +48 22 694 58 28 fax :+48 22 694 39 50 Warszawa, 23 października 2014 r. www.mf.gov.pl Deregulacja Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. 1409 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. w sprawie zakresu informacji zawartych w rocznym raporcie o stanie portfela ubezpieczeń i reasekuracji zakładu ubezpieczeń Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa Co to jest? Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) to możliwość zasilania swojego domowego budżetu dodatkowymi

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH UL/Regulamin_UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w ubezpieczeniach? Co jest tak naprawdę kluczowe dla. Piotr Narloch Prezes Zarządu Grupy Concordia

Innowacyjność w ubezpieczeniach? Co jest tak naprawdę kluczowe dla. Piotr Narloch Prezes Zarządu Grupy Concordia Innowacyjność w ubezpieczeniach? Co jest tak naprawdę kluczowe dla zabezpieczenia firmy w obliczu ryzyk Piotr Narloch Prezes Zarządu Grupy Concordia INNOWACYJNOŚĆ - Klientów Innowacje nowe projekty są

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

PPE/Regulamin UFK/05-2014/G

PPE/Regulamin UFK/05-2014/G PPE/Regulamin UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E OFEROWANYCH W RAMACH GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM PPE PRO Stanowiący integralną

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Baryłka Zysku powiązane z ropą Brent ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (grupa 3 działu I ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Podstawy teorii finansów

Podstawy teorii finansów Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Życie gospodarcze Psychologia inwestora Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 7 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Podstawy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Broker ubezpieczeniowy. Leszek Niedałtowski Wiceprezes Zarządu STBU Brokerzy Ubezpieczeniowi Sp. z o.o. Poznań, 26.01.2010

Broker ubezpieczeniowy. Leszek Niedałtowski Wiceprezes Zarządu STBU Brokerzy Ubezpieczeniowi Sp. z o.o. Poznań, 26.01.2010 Leszek Niedałtowski Wiceprezes Zarządu STBU Brokerzy Ubezpieczeniowi Sp. z o.o. Poznań, 26.01.2010 Program 1. STBU i Brokerownia Umiejętności; 2. Ryzyko i Ubezpieczenia; 3. Struktura Rynku. Rola Brokera;

Bardziej szczegółowo

Twoje Centrum Ubezpieczeń

Twoje Centrum Ubezpieczeń UBEZPIECZENIE DOMU / MIESZKANIA To jedno z najważniejszych ubezpieczeń majątkowych, które proponujemy swoim Klientom. Dla wielu ludzi to właśnie dom/mieszanie stanowią największy dorobek życia. Zdarzenia

Bardziej szczegółowo

Założenie: test wypełnia upoważniony przedstawiciel podmiotu zgodnie z reprezentacją, składając oświadczenie wiedzy w imieniu Podmiotu.

Założenie: test wypełnia upoważniony przedstawiciel podmiotu zgodnie z reprezentacją, składając oświadczenie wiedzy w imieniu Podmiotu. Formularz oceny adekwatności i odpowiedniości instrumentów finansowych oraz odpowiedniości usług inwestycyjnych wobec osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej Niniejszy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

(w zł) Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 0,00 1 712,82 1. Lokaty 0,00 1 463,37 2. Środki pieniężne 0,00 0,00

(w zł) Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 0,00 1 712,82 1. Lokaty 0,00 1 463,37 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 I. WARTOŚĆ AKTYWÓW NETTO FUNDUSZU (w zł) Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 0,00 1 712,82 1. Lokaty 0,00 1 463,37 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Aktywa za zezwoleniem organu nadzoru, zgodnie z art.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E IKE/Regulamin_UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zwanych

Bardziej szczegółowo

Twoje inwestycje. Bonus VIP. Program inwestycyjno - ubezpieczeniowy

Twoje inwestycje. Bonus VIP. Program inwestycyjno - ubezpieczeniowy Twoje inwestycje Bonus VIP Program inwestycyjno - ubezpieczeniowy 2/ Sukces jest wynikiem właściwej decyzji. / Eurypides Witamy w świecie Aviva Investors Aviva Investors to połączenie specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a Ubezpieczenie Uniwersalne Diamentowa Strategia 17 październik 2012 Diamentowa Strategia pozwoli Ci zabezpieczyć finansowo rodzinę przed utratą głównych dochodów w przypadku: inwalidztwa, poważnego zachorowania,

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste.

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Autor: Maciej Rogala Czy fundusz inwestycyjny jest ofertą dla Ciebie? Sprawdź to, zanim powierzysz mu pieniądze... Oceń fundusz inwestycyjny pod kątem swoich

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia na życie - praktycznie

Ubezpieczenia na życie - praktycznie Ubezpieczenia na życie - praktycznie W Polsce do podstawowych ubezpieczeń życiowych zalicza się: 1. Ubezpieczenia na życie i dożycie oraz mieszane tzn. ubezpieczenie zarówno terminowe jak i dożywotnie,

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Złoża Zysku

lokata ze strukturą Złoża Zysku lokata ze strukturą Złoża Zysku Lokata ze strukturą to wyjątkowa okazja, aby pomnożyć swoje oszczędności w bezpieczny sposób. Lokata ze strukturą Złoża Zysku to produkt łączony, składający się z promocyjnej

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Wykład 5. Wycena opcji modele dyskretne Bartosz Ziemkiewicz Wydział Matematyki i Informatyki UMK Kurs letni dla studentów studiów zamawianych na kierunku Matematyka

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH (kod: RE EFZD UKO/2013/01/01)

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH (kod: RE EFZD UKO/2013/01/01) REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH (kod: RE EFZD UKO/2013/01/01) dostępnych w ramach grupowych ubezpieczeń z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym, których warunki zostały określone w Warunkach

Bardziej szczegółowo

Zasada wzajemności w ubezpieczeniach uczelni wyższych. Spotkanie KRASP Warszawa, 3 czerwca 2016 r.

Zasada wzajemności w ubezpieczeniach uczelni wyższych. Spotkanie KRASP Warszawa, 3 czerwca 2016 r. Zasada wzajemności w ubezpieczeniach uczelni wyższych Spotkanie KRASP Warszawa, 3 czerwca 2016 r. Ubezpieczenia majątkowe Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Polski Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych 2 Czym

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa

Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Szanowni Państwo. Przedstawiamy ofertę usług brokerskich oraz doradztwa przy tworzeniu i obsłudze programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA Przewodnik po ubezpieczeniach dostępnych dla członków Izb Adwokackich w ramach umowy Generalnej NRA - PZU SA, TUiR Warta SA Umowa Generalna w sprawie programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja systemu ubezpieczeń upraw rolnych w Polsce

Modyfikacja systemu ubezpieczeń upraw rolnych w Polsce Modyfikacja systemu ubezpieczeń upraw rolnych w Polsce dr Marietta Janowicz-Lomott, Uniwersytet Gdański dr Krzysztof Łyskawa, Uniwersytet Ekonomiczny Poznań Agenda Działanie ubezpieczeń dotowanych w Polsce

Bardziej szczegółowo

Nordea Life & Pensions. Nordea Efekt. Grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną Nordea Efekt

Nordea Life & Pensions. Nordea Efekt. Grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną Nordea Efekt Nordea Life & Pensions Nordea Efekt Grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną Nordea Efekt Zakres szkolenia: Produkt Nordea Efekt Ubezpieczeniowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Koniec okresu bieżącego I. Aktywa Lokaty Środki pieniężne Należności

Koniec okresu bieżącego I. Aktywa Lokaty Środki pieniężne Należności WARTOŚĆ AKTYWÓW NETTO FUNDUSZU Koniec okresu poprzedniego Koniec okresu bieżącego I. Aktywa 0 2 282 720 Lokaty 0 2 282 720 2. Środki pieniężne Aktywa za zezwoleniem organu nadzoru, zgodnie z art. 154 ust.

Bardziej szczegółowo

Działalność ubezpieczeniowa

Działalność ubezpieczeniowa Ubezpieczenia Nieodłączną częścią naszego życia i składową każdego sukcesu jest podejmowanie ryzyka. InterRisk pomaga swoim Klientom przejąć nad nim kontrolę. Działalność ubezpieczeniowa Podstawą realizowanej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo