Na pojawienie się recesji w Niemczech od połowy 2008 r. istotny wpływ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Na pojawienie się recesji w Niemczech od połowy 2008 r. istotny wpływ"

Transkrypt

1 A R T Y K U Ł Y Przegląd Europejski Nr 2, 2010 Działania antykryzysowe i stabilizacyjne w Niemczech w latach Recesja i ożywienie w gospodarce niemieckiej w latach Na pojawienie się recesji w Niemczech od połowy 2008 r. istotny wpływ wywarł światowy kryzys, którego skutkiem był spadek popytu zagranicznego. Spowodował on załamanie niemieckiego eksportu, który w latach wzrastał w tempie odpowiednio 13% i 7,5% rocznie, w 2008 r. (tabela 1) wzrósł tylko o 2,9%, a w 2009 r. zanotował bezwzględny spadek aż o 14,2%. Jeszcze silniejsze spadki od 0 do 16,8% w latach dotknęły produkcję przemysłową. W konsekwencji już w 2008 r. roczne tempo wzrostu PKB Niemiec zmniejszyło się do 1,3%, a w 2009 r. nastąpił jego spadek aż o 5,0%. Mimo to, w 2009 r. udało się uzyskać skromny wzrost konsumpcji indywidualnej o 0,2% w warunkach bardzo niskiego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych o 0,2%. Nieznacznie wzrósł poziom bezrobocia z 7,3% do 7,5%. Zahamowany został też wzrost zatrudnienia, które spadło w 2009 r. o 0,9%. Temu stosunkowo nieznacznemu pogorszeniu sytuacji na rynku pracy sprzyjało odwrócenie tendencji recesyjnych w drugim i trzecim kwartale 2009 r. Bodźcem do tego był wzrost konsumpcji zbiorowej o 3%, tj. rządowych zakupów dóbr i usług, przy jednoczesnym spadku nakładów brutto na środki trwałe o 8,9%. Zwiększone wydatki rządowe w latach przyczyniły się do wzrostu zadłużenia publicznego do 73,2% PKB oraz deficytu sektora finansów publicznych do -3,3% PKB, co oznaczało w obu wypadkach przekroczenie kryteriów stabilności finansowej określonych w Pakcie Stabilności i Wzrostu. Utrzymał się natomiast wieloletni trend wzrostowy nadwyżki w bilansie obrotów bieżących Niemiec, która w 2009 r. zwiększyła się o 5,0%, mimo to, że eksport spadł dużo silniej niż import. Towarzyszyła temu poprawa konkurencyjności niemieckiego eksportu oraz umacnianie jego pozycji (udziału na danym rynku względem udziału innych eksporterów) wśród większości partnerów handlowych, w tym

2 130 także na rynku chińskim. Te korzystne tendencje wspierało wyhamowanie do zera wzrostu wynagrodzeń w 2009 r. Tabela 1 Wskaźniki makroekonomiczne Niemiec w latach Wyszczególnienie a zmiany roczne w % Produkt krajowy brutto (PKB) 3,2 2,5 1,3-5,0 1,2 Konsumpcja z dochodów osobistych 1,3-0,3 0,4 0,2-0,7 Konsumpcja zbiorowa 1,0 1,7 2,1 3,0 1,4 Nakłady brutto na środki trwałe 7,8 5,0 3,1-8,9 1,2 Eksport towarów i usług 13,0 7,5 2,9-14,2 6,2 Import towarów i usług 11,9 4,8 4,3-8,9 4,6 Przeciętne wynagrodzenie 1,5 1,1 2,0 0,0 0,7 Ceny konsumpcyjne HICP 1,8 2,3 2,8 0,2 1,3 Produkcja przemysłowa *** 5,7 6,0 0,0-16,8? poziom Stopa bezrobocia w % 9,8 8,4 7,3 7,5 7,8 Krótkoterminowa stopa procentowa 3,1 4,3 4,6 1,2 1,0 * Długoterminowa stopa procentowa 3,76 4,2 4,0 3,2 3,15 ** Saldo obrotów bieżących (% PKB) 6,6 7,9 6,6 5,0 4,8 Saldo sektora finansów publicznych -1,6 0,2 0,0-3,3-5,0 (% PKB) Dług publiczny (% PKB) 67,6 65,0 66,0 73,2 78,8 Zatrudnienie (zmiana roczna w %) -0,2-0,1 0,5-0,9 0,3 Stopa oszczędzania gospodarstw domowych (zmiana roczna w %) b 16,8 17,2 17,2 17,7 a Prognoza, b oszczędności brutto dzielone przez dochody do dyspozycji brutto. * Deutsches Stabilitätsprogramm Aktualisierung Januar 2010, s. 29. ** średnia stóp za okres według danych Eurostatu. *** Poland Quarterly Statistics GUS, (vol. XVII. 2009, nr 4, Warsaw, May 2010), s. 79. Źródło: European Economic Forecast, Spring 2010, European Economy 2/2010, European Commission, maj 2010 r., s. 81, 198. Skutki kryzysu subprime w gospodarce Niemiec Kryzys finansowy subprime był poważnym wstrząsem dla dużej części niemieckiego sektora bankowego, który zaangażował się w inwestycje na amerykańskim rynku hipotecznym. Pierwszym bankiem, który już w 2007 r. poniósł straty w wyniku ryzykownych operacji na tym rynku był Deutsche Industriebank AG. Bank ten uchroniła przed bankructwem pomoc państwowego banku

3 DZIAŁANIA ANTYKRYZYSOWE I STABILIZACYJNE W NIEMCZECH W LATACH Kreditanstalt für Wiederaufbau oraz banków Sparkassen. Wiele innych dużych banków niemieckich poniosło podobne straty. Kolejnymi ofiarami tego kryzysu stało się kilka Landesbanków, które zostały uratowane dzięki wsparciu rządów krajów związkowych. Punktem przełomowym kryzysu finansowego w Niemczech stało się ogłoszenie niewypłacalności przez fundusz inwestycyjny Hypo Real Estate w 2008 r. Chcąc uniknąć jego bankructwa rząd niemiecki doprowadził do stworzenia rządowo-bankowego funduszu gwarancyjnego w wysokości 35 mld euro, z czego około 26 mld euro było (największymi w historii RFN) gwarancjami rządowymi w sektorze bankowym. Kryzys finansowy przeniósł się do sfery realnej. Nastąpiła fala bankructw zarówno małych, jak i dużych przedsiębiorstw zatrudniających dziesiątki tysięcy pracowników, np. sieci domów towarowych Karstadt i Quelle, przedsiębiorstwo turystyczne i handlowe Arcandor i zagrożony upadłością producent samochodów Opel (otrzymał pomoc rządową w wysokości 4,5 mld euro). Do najpoważniejszych skutków kryzysu należały: niska aktywność gospodarcza i malejący popyt przy niskim poziomie konsumpcji, utrudniony dostęp do kredytów, umiarkowany wzrost bezrobocia, a także zwiększające się rozwarstwienie dochodów, w tym wzrost w nich udziału niskich dochodów oraz szybko powiększające się zadłużenie publiczne sektora rządowego i samorządowego. Jednocześnie pogorszyły się nastroje społeczne i narastała krytyka polityki gospodarczej rządu wraz ze spadkiem jego popularności. Jednak w porównaniu do innych krajów UE gospodarka niemiecka przeszła kryzys stosunkowo łagodnie. Przez cały czas jego trwania miała mocną pozycję stabilnej gospodarki w międzynarodowym ratingu, o czym świadczy np. stosunkowo niski poziom długoterminowej stopy procentowej odpowiadającej oprocentowaniu 10-letnich niemieckich obligacji. Oprocentowanie to spadło w latach z 4% do 3,2%, a w pierwszej połowie 2010 r. mimo zawirowań na rynkach finansowych i osłabienia euro nadal wykazywało tendencję spadkową. Na taki przebieg kryzysu w Niemczech istotny wpływ miała interwencja państwa. Działania rządu Niemiec wspomagające koniunkturę W związku z pogarszającą się sytuacją ekonomiczną w warunkach narastającego światowego kryzysu rząd Republiki Federalnej Niemiec przygotował w latach trzy pakiety antykryzysowe wspomagające koniunkturę 1. 1 Wykorzystano szczegółowy opis zawarty w: P. Albiński, Działania antykryzysowe w Niemczech, w: Działania antykryzysowe w wybranych krajach Unii Europejskiej, kier. projektu P. Albiński, projekt badawczy finansowany ze środków Rektora SGH, Warszawa, październik 2009 r., s. 57 (tekst niepublikowany).

4 132 Pierwszy nich, to przyjęty 14 października 2008 r. przez rząd federalny Pakiet 0 (Konjunkturpaket 0 ) Pakiet działań na rzecz obniżenia obciążeń podatkowych, stabilizacji kosztów ubezpieczenia społecznego i inwestycji w rodzinę. Przewidywał on dofinansowanie w latach przez budżet federalny w łącznej wysokości 28,4 mld euro. Z kwoty tej przeznaczono: 4 mld euro na zwiększenie ulg podatkowych związanych z posiadaniem dzieci i zasiłków na dzieci (Kinderfreibetrag i Kindergeld) oraz podatkowej ulgi remontowej dla gospodarstw domowych pod nazwą Inwestycje w rodzinę, 7 mld euro na zmniejszenie stawki ubezpieczenia społecznego z tytułu bezrobocia (do 30 czerwca 2010 r.), 0,4 mld euro na zasiłki dla uczniów z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (Schulstartpaket) dla dzieci kwalifikujących się do udzielenia pomocy oraz po 8 mld euro odpowiednio na umożliwienie od 2010 r. odpisów od podatku limitowanych wydatków z tytułu ubezpieczeń chorobowych u prywatnych ubezpieczycieli oraz przywrócenie ryczałtu odpisu podatkowego z tytułu dojazdów do pracy 2. Drugi pakiet wspomagający koniunkturę o nazwie Utrzymanie zatrudnienia przez wzmocnienie wzrostu Konjunkturpaket I 3 został przyjęty przez rząd federalny 5 listopada 2008 r. Przewidywał on 13 kierunków działań, których celem było: utrzymanie zatrudnienia przez wspieranie inwestycji, pobudzanie popytu przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i samorządów na łączną kwotę 50 mld euro w latach Ponadto preliminowano 20 mld euro na zapewnienie finansowania inwestycji i utrzymanie płynności przedsiębiorstw. Do najważniejszych działań w ramach Konjunkturpaket I, na które przeznaczono środki budżetowe, należały: 200 mld euro na program Poprawa regionalnych struktur gospodarczych, tj. na dofinansowanie ze środków rządowych inwestycji przemysłowych w słabiej rozwiniętych regionach, w tym inwestycji podejmowanych przez samorządy, po 1 mld euro w 2009 i 2010 r. na program Innowacje i inwestycje w komunikacji, tj. na inwestycje komunikacyjne umożliwiające likwidację zatorów w infrastrukturze komunikacyjnej, 3 mld euro na energooszczędne budownictwo i remonty budynków w latach Od 1 stycznia 2009 r. podwojono ulgę podatkową w podatku dochodowym z tytułu remontów dla gospodarstw domowych, której efektem ma być spadek ponoszonych przez nie kosztów usług o 1,5 mld euro rocznie oraz wzrost obrotów w tej sferze usług o 10 mld euro. Wśród działań podjętych wobec MSP wymienić należy: wprowadzenie specjalnych odpisów amortyzacyjnych dla MSP w latach (20% rocznie 2 A. Leifels, S. Mong, B. Raffelhüschen, Auswirkungen der Kojunkturpakete auf die öffentlichen Haushalte in 2009 und 2010, FZ Albert-Ludwig-Universität Freiberg März 2009, vwl.uni-freiburg.de/fakultaet/fiwii/publikationen/231.pdf, s Konjunkturpaket I, 2009 Federalne Ministerstwo Gospodarki i Technologii, de/bmwi/navigation/wirtschaft/konjunktur/konjunkturpaket-1.html ( ).

5 DZIAŁANIA ANTYKRYZYSOWE I STABILIZACYJNE W NIEMCZECH W LATACH na 5 lat lub nawet do 45% w pierwszym roku) od podwyższonej wartości majątku przedsiębiorstwa oraz degresywnych odpisów amortyzacyjnych do 25% na ruchome środki majątkowe w ramach podejmowanych inwestycji w latach Wartość tych odpisów (traktowanych jako łączne odciążenie podatkowe) szacuje się na 2,5 mld euro. W ramach działań aktywizujących rynek pracy zaplanowano utworzenie 1000 dodatkowych stanowisk pracy w urzędach pracy (według nowego nazewnictwa w agencjach pracy) w celu zintensyfikowania pomocy dla osób znajdujących się jeszcze w okresie wypowiedzenia i znalezienia im nowego zatrudnienia. W 2009 r. wydłużono okres pobierania dopłat dla przedsiębiorców z tytułu uwarunkowanych kryzysem przestojów w pracy z 12 do 18 miesięcy. W ramach programów dokształcania dla starszych i słabiej wykwalifikowanych pracobiorców przewidziano dopłaty dla pracodawców, którzy wspierać będą dokształcanie pracowników oraz zasiłki dla starszych pracowników na kształcenie zawodowe. Wiele ważnych zadań powierzono państwowemu bankowi Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW), w tym uruchamianie funduszy startowych dla przedsiębiorstw początkujących na rynku i wspieranie innowacji w zakresie oszczędzania energii, uruchomienie 15 mld euro na poprawę poziomu kredytowania w gospodarce, szczególnie w sektorze MSP oraz zwiększenie o 3 mld euro funduszu kredytowania inwestycji infrastrukturalnych w gminach o słabo rozwiniętej infrastrukturze. Dużą popularnością cieszyły się wprowadzone przez rząd niemiecki jednoroczne zwolnienia podatkowe przy zakupie do 30 czerwca 2009 r. nowych samochodów osobowych. Dla pojazdów spełniających normę emisji spalin Euro-5 i Euro-6 do 31 grudnia 2010 r. miało obowiązywać dwuletnie zwolnienie podatkowe. Celem tych ulg podatkowych było pobudzenie sprzedaży samochodów oraz poprawa ochrony środowiska w wyniku zmniejszenia emisji spalin. Na trzeci program Konjukturpaket II 4 pod nazwą Pakt na rzecz Zatrudnienia i Stabilności rząd federalny przeznaczył 14 stycznia 2009 r. środki w łącznej kwocie 50 mld euro. W tym pięciopunktowym pakiecie kontynuowano wcześniej podjęte działania i wprowadzono do realizacji nowe zadania. Obniżono na czas nieokreślony stawkę pierwszego progu podatku dochodowego od osób fizycznych z 15% na 14%, zwiększono o 170 euro kwotę wolną od podatku, zmniejszono ustawowe składki ubezpieczenia zdrowotnego dla pracobiorców i pracodawców po 0,6 punktu procentowego i wprowadzono jednorazowy zasiłek na każde dziecko w wysokości 100 euro. Odciążenia te w latach szacuje się na około 9 mld euro. 4 Konjunkturpaket II, 2009 (Federalne Ministerstwo Gospodarki i Technologii), ( ).

6 134 Drugim kierunkiem działania rządu federalnego było wprowadzenie dopłat dla przedsiębiorców z tytułu uwarunkowanych kryzysem przestojów w pracy oraz wspieranie podnoszenia kwalifikacji pracowników. Na te cele przeznaczono w budżecie federalnym w latach ponad 2 mld euro, przy czym w agencjach zatrudnienia przewidziano zwiększenie liczby etatów o Trzecim działaniem było zmniejszanie zadłużenia publicznego jako celu długookresowego, utrwalonego stosowną gwarancją w konstytucji RFN, tj. proponowane ograniczenie strukturalnego deficytu do 0,5% PKB oraz przyjęcie reguł ograniczających powstawanie nadmiernego deficytu i zadłużenia publicznego. Czwarty kierunek działania przewidywał utworzenie funduszu umorzeniowego w wysokości 4 mld euro służącego wspieraniu inwestycji w oświacie i szkolnictwie wyższym, infrastrukturze miejskiej (komunikacja, szpitalnictwo) oraz w zakresie technologii informatycznych. Piątym kierunkiem działania była realizacja programu kredytowo-poręczeniowego, który polegał na wspieraniu inwestycji, innowacji i popytu w gospodarce (oprócz puli kredytowej KfW w wysokości 15 mld euro dla MSP przewidziano uruchomienie funduszu poręczeniowego w wysokości 100 mld euro). W ramach tego programu w 2009 r. z Funduszu Umorzeniowego wypłacana była premia środowiskowa w wysokości euro dla posiadaczy starszych niż dziewięcioletnie samochodów. Aby otrzymać tę premię posiadacz starego samochodu był zobowiązany do przekazania go do złomowania przy jednoczesnym zakupie nowego lub rocznego samochodu spełniającego co najmniej normę emisji spalin Euro-4. Łączna wartość planowanych do wypłaty premii w 2009 r. w wysokości 1,5 mld euro miała przyczynić się do intensyfikacji zakupów samochodów, szczególnie kupowanych przez mniej zamożne grupy użytkowników. W powiązaniu ze zmianami podatku od pojazdów silnikowych wprowadzonymi w Konjunkturpaket I premia ta miała na celu wywarcie pozytywnego wpływu na utrzymanie się produkcji i zatrudnienia w branży samochodowej oraz sektorach z nią współpracujących. Ocena skuteczności pakietów wspierających koniunkturę w przezwyciężaniu recesji w Niemczech Skuteczność opisanych pakietów wspierających koniunkturę można badać za pomocą modelu QUEST III 5. Został on przyjęty przez KE i Radę UE do analizy wpływu (stosowanej w UE i USA) dyskrecjonalnej polityki fiskalnej 5 W. Roeger, J. in t Vel, Fiscal Policy and Credit Constraint Households, European Economy Economic Paper 2009, nr 357.

7 DZIAŁANIA ANTYKRYZYSOWE I STABILIZACYJNE W NIEMCZECH W LATACH na zmiany PKB. Na działania tej polityki składają się: zwiększenie subwencji inwestycyjnych i inwestycji rządowych, zwiększenie nakładów na konsumpcję rządową (zakupy dóbr i usług), obniżki podatków od konsumpcji, transfery budżetowe, obniżki obciążeń kosztów pracy i redukcja opodatkowania przedsiębiorstw. Dla tego rodzaju działań oszacowano wskaźniki, które opisują siłę wpływu szoków fiskalnych na zmianę PKB. Zgodnie z danymi w tabeli 2, największe wartości wskaźników, tj. największą skuteczność mają: subsydiowanie inwestycji i zwiększenie inwestycji rządowych oraz konsumpcji rządowej, w dalszej kolejności pod względem efektywności jest redukcja opodatkowania konsumpcji i obciążeń kosztów pracy oraz transfery budżetowe, a najsłabiej działającym instrumentem jest obniżenie opodatkowania przedsiębiorstw. Analizując 3 niemieckie pakiety wspierające koniunkturę podkreślić należy, że duża część działań polegała na subsydiowaniu inwestycji, głównie za pomocą preferencyjnych kredytów i inwestycji rządowych 6. Łączna wartość kredytów i poręczeń państwowego banku KfW na te cele wyniosła 121 mld euro. Stymulowanie koniunktury za pomocą tego najbardziej efektywnego instrumentu odpowiadało około 2% PKB Niemiec rocznie w latach Drugim pod względem efektywności instrumentem były inwestycje rządowe, w tym przemysłowe w słabiej rozwiniętych regionach Niemiec, w oświacie, infrastrukturze, lecznictwie i informatyce w łącznej kwocie 206 mld euro, co odpowiada około 4% PKB Niemiec. Według danych tabeli 2 okresowe stymulowanie w kwocie odpowiadającej 1% PKB za pomocą subsydiowania inwestycji powinno umożliwić roczny wzrost PKB (lub zahamować jego spadek) od 1,37% do 2,19%, a za pomocą inwestycji rządowych od 1,07% do 1,4% w warunkach sprzyjającej polityki pieniężnej. W wypadku gospodarki niemieckiej w 2009 r. uchroniło to ją przed dużo głębszym niż 5% spadkiem PKB oraz zahamowało recesję umożliwiając prognozowany na 1,2% wzrost PKB w 2010 r. Trzecie miejsce pod względem skuteczności stymulacji zajmuje zmniejszenie opodatkowania konsumpcji, w tym wypadku zwolnienia podatkowe przy zakupie nowych samochodów spełniających normy emisji spalin Euro-5 i Euro-6, jak premia środowiskowa euro przy zakupie nowego lub rocznego samochodu spełniającego co najmniej normę Euro-4, powiązana z obowiązkiem złomowania starszego niż 9 lat pojazdu. W związku z zanotowanym w drugim półroczu 2009 r. wzrostem sprzedaży i produkcji samochodów rząd federalny zwiększył środki na ten cel do 5 mld euro, aż do ich wyczerpania 31 sierpnia 2009 r. 7 6 P. Albiński, op. cit., s Pressemittelungen, 2009, Bundesamt für Wirtschaftskontrolle.

8 136 Pobudzeniu popytu sprzyjało też obniżenie o 1% pierwszego progu podatkowego z 15% na 14% o szacowanym odciążeniu około 9 mld euro, podwojenie ulg podatkowych w rzemiośle o szacowanym odciążeniu 3 mld euro w latach oraz odciążenie z tytułu degresywnych odpisów amortyzacyjnych szacowane na 2,5 mld euro. Łącznie, odciążenia te miały wynieść w latach ponad 16 mld euro, tj. około 0,6% PKB Niemiec. Tabela 2 Wskaźniki wpływu szoków fiskalnych na zmianę 1% PKB w pierwszym roku Instrument polityki fiskalnej Działania stałe Działania okresowe (jednoroczne) Działania w warunkach niezmiennej stopy % w 1 roku Subsydiowanie inwestycji 0,46 1,37 2,19 Inwestycje rządowe 0,84 1,07 1,40 Wydatki na dobra i usługi 0,36 0,99 1,40 konsumpcyjne konsumpcja rządowa Podatek od towarów i usług 0,37 0,67 0,99 Transfery budżetowe 0,22 0,55 0,78 Podatek od dochodów z pracy 0,48 0,53 0,68 Opodatkowanie przedsiębiorstw 0,32 0,03 0,05 Źródło: Wersja polska na podstawie: Economic Forecast Spring 2009, European Commission (wskaźniki szacowane na podstawie modelu QUEST III), s. 44 (50); P. Albiński, op. cit., s. 65. Przy wartości równej 1% PKB przyniosłyby od 0,67% do 0,99% przyrostu PKB. Przy planowanej na 0,6% PKB wielkości odciążeń ich efekty były nieco mniejsze. Na czwartym miejscu pod względem skuteczności działania dyskrecjonalnej polityki fiskalnej według modelu QUEST III jest obniżenie opodatkowania przedsiębiorstw sektora MSP, przyspieszona amortyzacja środków trwałych w przedsiębiorstwach do 20% rocznie z możliwością degresywnego odpisu nawet do 45% w pierwszym roku, wydłużenie okresu pobierania dopłat z tytułu przestojów do 18 miesięcy i fundusze startowe dla początkujących przedsiębiorstw. Pozytywnie należy też ocenić zwiększenie o liczby etatów w agencjach (urzędach) pracy oraz programy dokształcania starszych i słabiej wykwalifikowanych pracowników w formie dopłat dla pracodawców służące ograniczaniu bezrobocia i aktywizacji zawodowej.

9 DZIAŁANIA ANTYKRYZYSOWE I STABILIZACYJNE W NIEMCZECH W LATACH Reasumując, pakiety antykryzysowe rządu niemieckiego zostały szybko wprowadzone w życie, a największe kwoty w latach przeznaczono na instrumenty najbardziej efektywne, tj. dodatkowe kredyty i poręczenia oraz inwestycje rządowe stanowiące około 6% PKB Niemiec rocznie. Na pozostałe instrumenty, tj. premia środowiskowa, odciążenia podatkowe i aktywizację zawodową przeznaczono środki stanowiące około 0,6% PKB Niemiec. Łącznie interwencja antykryzysowa rządu niemieckiego szacowana na około 6,6% PKB rocznie oraz działanie automatycznych stabilizatorów odwróciły tendencję spadku PKB, który już w drugim kwartale 2009 r. wzrósł o 0,4%, a w trzecim o 0,7% w porównaniu z poprzednimi kwartałami. Słaby popyt wewnętrzny nie pozwolił na utrzymanie się ożywienia w czwartym kwartale 2009 r. oraz w pierwszym kwartale 2010 r., jednak ożywienie w kolejnych kwartałach 2010 r. spowodowało, że za cały ten rok prognozowano wzrost PKB nawet na około 1,5%. Za duży sukces pakietów stymulacyjnych rządu federalnego w 2009 r. można uznać przyrost zatrudnienia w 2010 r. i działania hamujące wzrost bezrobocia. W latach stopa bezrobocia wzrosła jedynie o 0,2 punktu procentowego, tj. od 7,3% do 7,5% i w 2010 r. ma wzrosnąć o 0,3 punktu procentowego do 7,8% (we wrześniu 2010 r. spadła nawet do 7,2% 8 ). Wbrew pesymistycznym prognozom o bezrobociu sięgającym poziomu do 5 mln bezrobotnych ich liczba w 2010 r. nie powinna być większa niż 3,2 mln. Niemiecki rynek pracy okazał się być odporny na kryzys mówi się o cudzie zatrudnienia, do którego przyczyniły się wcześniej dokonane reformy, a także przewidziane w pakietach koniunktury dopłaty do przestojów w pracy, zastosowanie pracy o skróconym wymiarze godzin oraz wypożyczanie pracy. Uchroniło to wiele firm przed koniecznością redukcji zatrudnienia. Ubocznym skutkiem takiej sytuacji na rynku pracy było pogorszenie się jakości zatrudnienia, tj. zwiększenie wśród zatrudnionych udziału niskopłatnych form zatrudnienia (np. Ein Euro-Job), umów pracy tymczasowych i o skróconym wymiarze czasu pracy. Negatywnym skutkiem niemieckich pakietów stymulacyjnych było znaczne pogorszenie sytuacji fiskalnej w latach : deficyt sektora finansów publicznych wzrósł z -3,3% do -5% PKB a dług publiczny z 73,2% do 78,8% PKB. Przyczyniło się do tego zarówno działanie automatycznych stabilizatorów, jak i dyskrecjonalna polityka rządu federalnego opisana w 3 pakietach, przy czym ze względu na skalę stymulowania największy udział w pogorszeniu tych wskaźników miał Konjunkturpaket II, mniejszy udział miał Konjunkturpaket I, a najmniejszy Konjunkturpaket 0. 8 Arbeitslosenzahlen 2010, Monatsbericht Bundesagentur für Arbeit, September 2010, ( ).

10 138 Działania stabilizacyjne w latach Pakiety wspierające koniunkturę miały charakter tymczasowy i jeszcze w czasie ich realizacji przygotowywano w Niemczech plan ustabilizowania finansów publicznych. Rząd zdawał sobie sprawę z tego, że forsowanie zaostrzenia dyscypliny finansów publicznych w Unii Europejskiej wymaga podobnych działań od państwa niemieckiego. Sposób przezwyciężenia kryzysu w sferze budżetowej stał się przedmiotem sporu z Francją, która opowiadała się za mniej restrykcyjną polityką, nie ograniczającą nadmiernie wzrostu. Równocześnie krytykowano Niemcy, że prowadząc od lat politykę forsowania eksportu doprowadzają do powstania deficytów w obrotach bieżących ze swoimi partnerami handlowymi. Wskazywano, że służy temu polityka niskich płac, wolniej rosnących niż wydajność pracy, co stale poprawia konkurencyjność niemieckiego eksportu i przyczynia się do kryzysu w strefie euro. Zarzucano też Niemcom, że w odróżnieniu od innych państw nadmiernie hamują wzrost konsumpcji wewnętrznej (świadczy o tym m.in. wysoka stopa oszczędzania, por. tabela 1) jako czynnika przyspieszającego rozwój, utrudniając przy tym warunki zbytu obcych towarów i usług na niemieckim rynku. W trwającej w 2010 r. w Niemczech debacie publicznej na ten temat przeważał jednak główny nurt opowiadający się za utrzymaniem silnego eksportu, konkurencyjnej gospodarki, której sile powinny odpowiadać zdrowe finanse. Wcześniej w tym duchu działała wspólna komisja Bundesratu i Bundestagu (Föderalismuskommission). Na początku 2009 r. zaakceptowała ona wprowadzenie hamulca zadłużenia (Schuldenbremse), który 29 maja 2009 r. został przyjęty większością dwóch trzecich głosów przez Bundestag i wprowadzony do konstytucji RFN. Hamulec ten dopuszcza zwiększanie strukturalnego deficytu sektora finansów publicznych maksymalnie do 0,35% PKB, a wyjątkami do jego przekroczenia są naturalne katastrofy i głęboka recesja. Regulacja ta ma znaleźć zastosowanie w budżecie federalnym najpóźniej od 2016 r., a budżety krajów związkowych mają być zrównoważone najpóźniej w 2020 r. W ten sposób ma być realizowana długookresowa polityka zrównoważonego budżetu i redukcji zadłużenia oraz spełnienia przez Niemcy kryteriów stabilności finansowej zgodnych z Paktem Stabilności i Wzrostu. Dużym wyzwaniem dla gospodarki Niemiec w 2010 r. stał się kryzys grecki, ze względu na znaczący udział obligacji greckich w portfelu kredytowym banków niemieckich. Istniała groźba poważnych strat, które mogłyby one ponieść w wypadku niewypłacalności Grecji, a także Portugalii, Irlandii, Włoch i Hiszpanii. Łączne zadłużenie tych krajów wobec Niemiec w podanej kolejności od najmniejszej do największej wielkości długu wyniosło w 2009 r. 704 mld dolarów USA 9 9 A. Lubowski, Grecki poker czy domino, Gazeta Wyborcza z 10 maja 2010 r., s

11 DZIAŁANIA ANTYKRYZYSOWE I STABILIZACYJNE W NIEMCZECH W LATACH Jednym ze wskaźników ilustrujących stopień zagrożenia kryzysem finansów publicznych lub poziom stabilności finansowej jest wielkość oprocentowania (rentowność) 10-letnich obligacji rządowych emitowanych w poszczególnych krajach. Zgodnie z danymi tabeli 3, w maju 2010 r., tj. w okresie apogeum kryzysu greckiego, obligacje tego kraju miały najwyższe oprocentowanie w strefie euro, tj. 7,97%, co odczytać można jako miarę dużej destabilizacji i braku zaufania inwestorów. Oprocentowanie to było wtedy prawie trzykrotnie wyższe od oprocentowania niemieckich obligacji, tj. 2,73%, które charakteryzują się najwyższym poziomem zaufania inwestorów i stanowią swojego rodzaju wzorzec stabilności w strefie euro. Przy tak niskiej rentowności obligacje niemieckie rzadko stają się przedmiotem spekulacji na międzynarodowych rynkach finansowych i jak wskazują dane tabeli 1 mimo nasilania się kryzysu od 2007 r. długoterminowa stopa procentowa w Niemczech, odzwierciedlająca tę rentowność stale spadała. Tabela 3 Oprocentowanie (rentowność) 10-letnich obligacji w Niemczech i w 5 szczególnie zagrożonych kryzysem finansów publicznych krajach strefy euro ( ) Kraj/ miesiąc Październik 2009 r. Listopad 2009 r. Grudzień 2009 r. Styczeń 2010 r. Luty 2010 r. Marzec 2010 r. Kwiecień 2010 r. Maj 2010 r. Portugalia 3,85 3,80 3,91 4,17 4,56 4,31 4,78 5,02 Grecja ,49 6,02 6,46 6,24 7,83 7,97 Irlandia 4,77 4,82 4,88 4,83 4,73 4,53 4,76 4,86 Włochy 4,10 4,06 4,01 4,08 4,05 3,94 4,00 3,98 Hiszpania 3,78 3,79 3,81 3,99 3,98 3,83 3,90 4,08 Niemcy 3,21 3,22 3,14 3,26 3,17 3,10 3,06 2,73 Źródło: Long term government bond yields [teimf050] Monthly average (NSA), eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=teimf0 50&plugin=1 Inaczej jest natomiast z obligacjami denominowanymi w euro innych krajów. W związku nasileniem się w drugim kwartale 2010 r. presji rynków finansowych na euro i spekulacji wokół papierów wartościowych 5 wspomnianych krajów, rząd federalny zakazał w maju 2010 r. niezabezpieczonej (tzw. nagiej) krótkiej sprzedaży 10 obligacji denominowanych w euro i kupowania kontraktów CDS (Credit Default Swaps) na te obligacje, jeśli kupujący nie mają samych obligacji. Zakaz ten objął także krótką sprzedaż bez zabezpieczenia akcji największych niemieckich banków i firm ubezpieczeniowych. Rząd nie- 10 Typ transakcji, w której inwestor wystawia na sprzedaż papiery wartościowe, których nie posiada.

12 140 miecki uznał, że nagła krótka sprzedaż jest zbyt niebezpieczna dla stabilności rynku finansowego i wprowadził dalsze restrykcje w przedłożonym w czerwcu 2010 r. projekcie ustawy, która przewiduje, że w Niemczech nie będzie można przeprowadzać tego typu transakcji na akcjach niemieckich spółek oraz obligacjach krajów strefy euro. Kolejnym ważnym działaniem stabilizacyjnym rządu niemieckiego było szybkie (po podpisaniu przez prezydenta Niemiec 22 maja 2010 r.) wprowadzenie w życie ustawy o przyjęciu gwarancji w kwocie do 123 mld euro (i ewentualnie dodatkowo 24,6 mld euro) stanowiących udział niemiecki w pakiecie ratunkowym dla stabilizacji euro w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilizacyjnego w kwocie 500 mld euro (w tym 60 mld euro z budżetu UE) 11. Dążąc do zwiększenia stabilności gospodarki niemieckiej i strefy euro zagrożonej greckim kryzysem, a także wobec konstytucyjnego zobowiązania ograniczenia deficytu strukturalnego kanclerz Angela Merkel zapowiedziała 7 czerwca 2010 r. wprowadzenie pakietu oszczędnościowego (tzw. pakietu przyszłości Zukunftspaket) do projektu budżetu na 2011 r. oraz planu finansowego do 2014 r. 12 Pakiet ten, obejmujący redukcje dotacji, cięcia w wydatkach budżetowych i zwiększenie danin przedsiębiorstw, ma na celu konsolidację finansów publicznych zgodną z harmonogramem hamulca zadłużenia. Według niego, w latach strukturalny deficyt z poziomu 53,5 mld euro ma być systematycznie zmniejszany o około 7 mld euro rocznie, tj. do poziomu 27 mld euro 13. Jednocześnie pakiet ten ma zmniejszyć zapotrzebowanie rządu federalnego na nowe kredyty do 2014 r. o łączną kwotę 81,6 mld euro. Według deklaracji rządowych cięcia budżetowe i działania zwiększające przychody państwa mają być rozłożone po jednej trzeciej na przedsiębiorstwa, na sferę socjalną, tj. na odbiorców transferów budżetowych oraz na administrację państwową i resort obrony. Zwiększenie wpływów podatkowych w latach z tytułu likwidacji zwolnień przedsiębiorstw od podatku energetycznego (Ökosteuer) planowane jest na 5,5 mld euro, a na 4 mld euro planowane są dodatkowe wpływy z tytułu wprowadzenia opłaty lotniczej (np. 14 euro) dla wszystkich pasażerów (około 90 mln rocznie) odlatujących z Niemiec Eine Chronologie der Eurostabilisierung, Bundesministerium der Finanzen, bundesfinanzministerium.de/nn_3378/de/wirtschaft und Verwaltung/Finanz und Wirtschaftspolitik/ _20Chronologie-Euro-Stabilisierung.html? nnn=true ( ). 12 Das Zukuftspaket, infografik-zukunftspaket-textversion,property=publicationfile.pdf ( ). 13 FAZ online Ein Sanierungspaket, viele Effekte, r. 14 Tableau der Sparmaßnahmen, Bundesministerium der Finanzen, und Verwaltung/Finanz und Wirtschaftspolitik/ Bundeshaushalt/ solide-Finanzen-Anlage,templateId=raw,property=publicationF ile.pdf ( ).

13 DZIAŁANIA ANTYKRYZYSOWE I STABILIZACYJNE W NIEMCZECH W LATACH W tym samym czasie o 9,2 mld euro mają wzrosnąć przychody podatkowe od przedsiębiorstw z tytułu zwiększenia opodatkowania energetyki atomowej. Przywrócenie uprzywilejowania pierwszeństwa roszczeń urzędów skarbowych w podziale masy upadłościowej przedsiębiorstw ma przynieść dodatkowo łącznie 2 mld euro. W przedsiębiorstwach sektora finansowego dodatkowe wpływy w kwocie 6 mld euro ma przynieść wprowadzona od 2012 r. opłata bankowa, która umożliwi utworzenie funduszu restrukturyzacji, jako zabezpieczenia tego sektora przed ewentualnymi kryzysami. Ponadto rząd federalny przewiduje zwiększenie dywidendy Deutsche Bahn AG na rzecz budżetu federalnego o łącznie 2 mld euro wraz z zatrzymaniem dofinansowania z budżetu federalnego projektów inwestycyjnych mających na celu rozbudowę infrastruktury kolejowej. Łącznie w latach udział przedsiębiorstw w dodatkowych wpływach podatkowych do budżetu (bez opłaty lotniczej) wynieść ma 24,7 mld euro. Natomiast cięcia w sferze socjalnej przewidują łączne oszczędności w latach w kwocie 30,3 mld euro, w tym: zmniejszenie zasiłku dla rodziców z tytułu urodzenia dziecka (Elterngeld), liczonego od miesięcznego dochodu netto powyżej 1240 euro, z 67% na 65%, w tym jego likwidację dla bezrobotnych (z utrzymaniem dla nich pozostałych świadczeń), zmniejszenie zakresu uznaniowych świadczeń dla bezrobotnych z tytułu doskonalenia zawodowego i integracji zawodowej, likwidację dopłat państwa do składki emerytalnej bezrobotnych, likwidację dopłat z tytułu kosztów ogrzewania dla odbiorców dodatku mieszkaniowego (Wohngeld). Działania oszczędnościowe w administracji państwowej i samorządowej obliczone są w latach na 13,4 mld euro i obejmują: ograniczenie wynagrodzeń pracowników o 2,5% w wyniku redukcji dodatku świątecznego (Weihnachtsgeld), redukcję etatów w administracji federalnej do 2014 r., ograniczenia wzrostu wynagrodzeń dla członków rządu federalnego. Planowane są także ograniczenia wydatków w resorcie obrony na 4 mld euro, w tym ewentualne zmniejszenie liczby żołnierzy. Ostatecznie, po długiej debacie rząd niemiecki przyjął we wrześniu 2010 r. wspomniany pakiet przyszłości z niewielkimi korektami przychodów głównie w latach 2012 i Wynika z niego jednak, że wbrew deklaracjom rządowym, sfera socjalna poniesie największy ciężar związany z oszczędnościami w wydatkach, co przyczyniło się do dużego spadku popularności kanclerz Merkel i koalicji rządzącej CDU/CSU/FDP.

14 142 Podsumowanie Kryzys subprime w latach doprowadził do uruchomienia zarówno rządowego pakietu pomocowego w niemieckim sektorze finansowym, jak i pakietu stymulacyjnego w sferze realnej. Skuteczność tych działań okazała się wysoka. Rynki finansowe postrzegają gospodarkę niemiecką jako stabilną i konkurencyjną, recesja miała charakter krótkotrwały i jej największym sukcesem było utrzymanie w Niemczech wysokiego poziomu zatrudnienia oraz względnie niskiej stopy bezrobocia. Kryzys euro w 2010 r. wywołany groźbą niewypłacalności Grecji nie zagroził stabilności gospodarki niemieckiej i przyspieszył program sanacji finansów publicznych, zgodny z wprowadzonym w 2009 r. do konstytucji Niemiec hamulcem zadłużenia. Jednak planowane w pakiecie oszczędnościowym poniesienie największych ofiar przez sferę socjalną przynieść może negatywne skutki polityczne i społeczne w czasie jego realizacji.

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20 Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku 2015-02-11 20:11:20 2 Dzięki konsekwentnie wprowadzanym reformom grecka gospodarka wychodzi z 6 letniej recesji i przechodzi obecnie przez fazę stabilizacji. Prognozy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe. Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland

Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe. Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe 23 03 2011 Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland Oceny krajów wg Coface OCENY COFACE (Country Risk) przedstawiają wpływ

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia prognoza finansowa Powiatu Ostrowieckiego na lata objaśnienia przyjętych wartości.

Wieloletnia prognoza finansowa Powiatu Ostrowieckiego na lata objaśnienia przyjętych wartości. Wieloletnia prognoza finansowa Powiatu Ostrowieckiego na lata 2011-2014-objaśnienia przyjętych wartości. Bazą do przygotowania prognozy makroekonomicznej na potrzeby Planu Wieloletniego jest scenariusz

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości.

Objaśnienia przyjętych wartości. Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr III/13/2010 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 29 grudnia 2010 Objaśnienia przyjętych wartości. Do opracowania WPF wykorzystano historyczne materiały źródłowe dotyczące wykonania

Bardziej szczegółowo

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie Joanna Siwińska Dług publiczny, jako % PKB Dług publiczny kraje rozwinięte 1880 1886 1892 1898 1904 1910 1916 1922 1928 1934 1940 1946 1952 1958 1964

Bardziej szczegółowo

Zalecenie DECYZJA RADY. stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.

Zalecenie DECYZJA RADY. stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.11.2013 r. COM(2013) 907 final Zalecenie DECYZJA RADY stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Miejskiej w Łodzi z dnia Lp. Wyszczególnienie 2013 (plan po zmianach 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna Makroekonomia Blok III Budżet państwa Polityka fiskalna Budżet a rola państwa w gospodarce Neoklasycy contra Keynesiści Efektywność rynku i efektywność sfery publicznej O co ten hałas? Czyli jaki jest

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2016 2035 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki skonsolidowane za I kwartał 2009 roku -1-

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki skonsolidowane za I kwartał 2009 roku -1- BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki skonsolidowane za I kwartał 29 roku -1- Sytuacja gospodarcza w I kwartale 29 r. Głęboki spadek produkcji przemysłowej w styczniu i lutym, wskaźniki koniunktury sugerują

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

S P R A W O Z D A N I E Z W Y K O N A N I A W R O K U

S P R A W O Z D A N I E Z W Y K O N A N I A W R O K U S P R A W O Z D A N I E Z W Y K O N A N I A B U D Ż E T U P O W I A T U P I A S E C Z Y Ń S K I E G O W 2 0 1 5 R O K U Rada Powiatu Piaseczyńskiego uchwaliła budżet powiatu na 2015 rok w dniu 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa Sektor Gospodarstw Domowych Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE Raport nr 12 maj 2008 Warszawa 1 Gospodarka Polski Prognozy i opinie Raport Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego Grecji w 2013 roku :34:49

Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego Grecji w 2013 roku :34:49 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego Grecji w 2013 roku 2014-03-21 12:34:49 2 Rok 2013 był siódmym rokiem recesji w Grecji. Jednak zauważalna jest poprawa sytuacji gospodarczej Grecji. Następuje

Bardziej szczegółowo

5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy

5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy 5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy Sektor bankowy W I kwartale 2016 r. w sektorze bankowym można zauważyć kilka niekorzystnych zjawisk, które były już sygnalizowane w IV kwartale 2015 r. Do najważniejszych

Bardziej szczegółowo

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Wykład: JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Stanley Fischer o modelu IS-LM Model IS-LM jest użyteczny z dwóch powodów. Po pierwsze jako narzędzie o znaczeniu historycznym, a po drugie,

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat bieżącej i przyszłych decyzji dotyczących polityki

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2011 r.) oraz prognozy na lata 2011 2012 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny.

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny. UZASADNIENIE Jednym z największych wyzwań stojących przed rynkami finansowymi wobec ostatniego kryzysu finansowego (zapoczątkowanego tzw. kryzysem subprime na rynku amerykańskim) było zapewnienie płynności

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

Finanse jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w latach Gminy, powiaty, miasta na prawach powiatu oraz województwa.

Finanse jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w latach Gminy, powiaty, miasta na prawach powiatu oraz województwa. Finanse jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w latach 2011 2014. Gminy, powiaty, miasta na prawach powiatu oraz województwa. Kraków, sierpień 2015 Polski Instytut Credit Management KRS 0000540469

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt Wieloletniej prognozy finansowej Miasta Łowicza został sporządzony w szczegółowości określonej w art.226 ust.1

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020 Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dane: dochody wydatki majątkowe wynik rok 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Dochody ogółem Dochody ogółem UE Dochody

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w projekcie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Koszalina na lata

Objaśnienia wartości przyjętych w projekcie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Koszalina na lata 12 Objaśnienia wartości przyjętych w projekcie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Koszalina na lata 2015-2033 Założenia ogólne 1. Wartości przyjęte w WPF są zgodne z projektem budżetu na 2015 rok.

Bardziej szczegółowo

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa Sektor Gospodarstw Domowych Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE Raport nr 13 LIStopad 2008 Warszawa 1 Gospodarka Polski Prognozy i opinie Raport Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en) 10796/16 ECOFIN 678 UEM 264 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DECYZJA RADY stwierdzająca, że Portugalia nie podjęła skutecznych działań

Bardziej szczegółowo

70 BSE. Prof. dr hab. Zdzisław Fedorowicz Ekspertyza nr 76 Szkoła Główna Handlowa

70 BSE. Prof. dr hab. Zdzisław Fedorowicz Ekspertyza nr 76 Szkoła Główna Handlowa 70 BSE Prof. dr hab. Zdzisław Fedorowicz Ekspertyza nr 76 Szkoła Główna Handlowa (IP-56G) ANALIZA WYDATKÓW BUDŻETOWYCH W PROJEKCIE USTAWY BUDŻETOWEJ NA 1996 R. Niniejszą analizę opracowano w układzie pytań,

Bardziej szczegółowo

Alternatywne formy finansowania inwestycji. Obligacje przychodowe

Alternatywne formy finansowania inwestycji. Obligacje przychodowe Alternatywne formy finansowania inwestycji Obligacje przychodowe Inwestycje w sektorze usług użyteczności publicznej Duża jednostkowa skala nakładów inwestycyjnych Długi okres użytkowania Opłaty za korzystania

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Rewal. na lata

UZASADNIENIE. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Rewal. na lata UZASADNIENIE Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Rewal na lata 2017-2022. Obowiązek sporządzenia Wieloletniej Prognozy Finansowej jest jedną z zasadniczych zmian wprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w okresie I-III kwartał 2009 r. [1]

Wyniki finansowe banków w okresie I-III kwartał 2009 r. [1] Warszawa, 2010.01.08 Wyniki finansowe banków w okresie I-III kwartał 2009 r. [1] W końcu września 2009 r. działalność prowadziło 69 banków komercyjnych (o 1 mniej niż rok wcześniej), w tym 59 z przewagą

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro. Jerzy Osiatyński

Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro. Jerzy Osiatyński Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro Jerzy Osiatyński 2 Kryzys euro i lekcje dla Polski Czy załamanie się obszaru euro nie osłabi samej Unii Europejskiej lub w ogóle jej nie przekreśli?

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Santok na lata

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Santok na lata Załącznik Nr 2 do UCHWAŁY Nr XVI/114/15 RADY GMINY SANTOK z dnia 29 grudnia 2015 r. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Santok na lata 2016-2020. Obowiązek sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Dr inż. Piotr SZAJNER IERiGZ-PIB ul. Świętokrzyska 20 PL 00-002 Warszawa E-mail: szajner@ierigz.waw.pl Plan prezentacji Wyniki finansowe przemysłu cukrowniczego;

Bardziej szczegółowo

Informacja o formach i instrumentach wsparcia inwestycyjnego w Niemczech :15:40

Informacja o formach i instrumentach wsparcia inwestycyjnego w Niemczech :15:40 Informacja o formach i instrumentach wsparcia inwestycyjnego w Niemczech 2015-12-25 22:15:40 2 Wsparcie inwestycyjne w Niemczech finansowane jest zarówno z budżetu UE (26,5 mld EUR w obecnej perspektywie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt wieloletniej prognozy finansowej (WPF) na lata 2014-2019 opracowano głównie w oparciu o założenia przyjęte

Bardziej szczegółowo

WYNIKI FINANSOWE BANKU PO III KWARTAŁACH 2002 R. PREZENTACJA DLA ANALITYKÓW I INWESTORÓW

WYNIKI FINANSOWE BANKU PO III KWARTAŁACH 2002 R. PREZENTACJA DLA ANALITYKÓW I INWESTORÓW WYNIKI FINANSOWE BANKU PO III KWARTAŁACH 2002 R. PREZENTACJA DLA ANALITYKÓW I INWESTORÓW Warszawa, 4 listopada 2002 r. 2 Wyniki finansowe po IIIQ 2002 r. IIIQ 2001 IIIQ 2002 Zmiana Zysk operacyjny (mln

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i przyszłej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Plan prezentacji. Zmiany pomiędzy rundami Projekcja listopadowa na tle

Bardziej szczegółowo

Grupa Banku Zachodniego WBK

Grupa Banku Zachodniego WBK Grupa Banku Zachodniego WBK Wyniki finansowe 1H 2011 27 lipca, 2011 2 Niniejsza prezentacja w zakresie obejmującym twierdzenia wybiegające w przyszłość ma charakter wyłącznie informacyjny i nie może być

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Bielice na lata 2016-2035.

Załącznik nr 2. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Bielice na lata 2016-2035. Załącznik nr 2 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Bielice na lata 2016-2035. Obowiązek sporządzenia Wieloletniej Prognozy Finansowej jest jedną z zasadniczych zmian

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Budżety JST 2015 * : koniec dotacji UE - regres w inwestycjach. Trendy bieżące.

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Budżety JST 2015 * : koniec dotacji UE - regres w inwestycjach. Trendy bieżące. Analizy Sektorowe 8 kwietnia 216 Budżety JST 215 * : koniec dotacji UE - regres w inwestycjach Trendy bieżące W 215 r., pomimo korzystnej koniunktury (wzrost dochodów z podatków PIT i CIT w sektorze JST

Bardziej szczegółowo

Przemysł motoryzacyjny w Polsce w 2009 r. Kondycja firm motoryzacyjnych i perspektywy na

Przemysł motoryzacyjny w Polsce w 2009 r. Kondycja firm motoryzacyjnych i perspektywy na Tony Francavilla, Dyrektor General Motors Manufacturing Poland Przemysł motoryzacyjny w Polsce w 2009 r. Kondycja firm motoryzacyjnych i perspektywy na przyszłość Konferencja Polskiej Agencji Informacji

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości - Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy Rypin na lata

Objaśnienia przyjętych wartości - Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy Rypin na lata Objaśnienia przyjętych wartości - Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy Rypin na lata 2016 2019 1. Założenia makroekonomiczne i finansowe Wieloletnia Prognoza Finansowa na rok 2016 i lata następne została

Bardziej szczegółowo

EBC Biuletyn Miesięczny Maj 2009

EBC Biuletyn Miesięczny Maj 2009 ARTYKUŁ WSTĘPNY Na posiedzeniu 7 maja 2009 r. Rada Prezesów postanowiła, na podstawie regularnej analizy ekonomicznej i monetarnej, obniżyć oprocentowanie podstawowych operacji refinansujących Eurosystemu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do projektu uchwały Nr Rady Miejskiej Legnicy. Objaśnienia przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta Legnicy

Załącznik nr 3 do projektu uchwały Nr Rady Miejskiej Legnicy. Objaśnienia przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta Legnicy Załącznik nr 3 do projektu uchwały Nr Rady Miejskiej Legnicy z dnia Objaśnienia przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta Legnicy Uwagi ogólne: Wieloletnią Prognozę Finansową miasta

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej na lata 2012-2020 Powiatu Ostródzkiego.

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej na lata 2012-2020 Powiatu Ostródzkiego. Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej na lata 2012-2020 Powiatu Ostródzkiego. Wieloletnią prognozę finansową przyjęto na lata 2012-2020, natomiast prognozę spłaty długu przyjęto

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Szczecin

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Szczecin Załącznik Nr 2 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Szczecin 1. Metodologia opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej Metodologia przygotowania Wieloletniej Prognozy Finansowej oparta

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa miasta Katowice na lata 2015-2035. założenia i zakres

Wieloletnia Prognoza Finansowa miasta Katowice na lata 2015-2035. założenia i zakres Wieloletnia Prognoza Finansowa miasta Katowice na lata 2015-2035 Budżet miasta Katowice na 2015r. założenia i zakres Katowice 17.12.2014r. Wieloletnia Prognoza Finansowa to dokument służący: strategicznemu

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Początek kryzysu w Grecji Skala problemów w Grecji została ujawniona w kwietniu 2009, gdy w zrewidowano prognozę deficytu budżetowego z 3,7% PKB do 12,7%, a ostatecznie

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ ZARZĄDU NA TEMAT CZYNNIKÓW I ZDARZEŃ, KTÓRE MIAŁY WPŁYW NA OSIĄGNIETE WYNIKI FINANSOWE

KOMENTARZ ZARZĄDU NA TEMAT CZYNNIKÓW I ZDARZEŃ, KTÓRE MIAŁY WPŁYW NA OSIĄGNIETE WYNIKI FINANSOWE KOMENTARZ ZARZĄDU NA TEMAT CZYNNIKÓW I ZDARZEŃ, KTÓRE MIAŁY WPŁYW NA OSIĄGNIETE WYNIKI FINANSOWE 11 Niniejszy raport prezentuje wybrane dane bilansu oraz rachunku zysków i strat, przepływy pieniężne i

Bardziej szczegółowo

Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS

Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Kamil Kuczyński Było wiele komentarzy dotyczących kryzysu finansowego w Irlandii i Islandii w latach 2008-2012.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata 2013-2028 Uwagi ogólne: Do obliczeń wielkości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r.

Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2017 r. Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo