RAPORT Z BADA NIEKOMERCYJNYCH INSTYTUCJI OTOCZENIA BIZNESU 1 W WOJEWÓDZTWIE DOLNOLSKIM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT Z BADA NIEKOMERCYJNYCH INSTYTUCJI OTOCZENIA BIZNESU 1 W WOJEWÓDZTWIE DOLNOLSKIM"

Transkrypt

1 Krzysztof B. Matusiak RAPORT Z BADA NIEKOMERCYJNYCH INSTYTUCJI OTOCZENIA BIZNESU 1 W WOJEWÓDZTWIE DOLNOLSKIM Spis treci: 1. Pojcie i zadania niekomercyjnych instytucji otoczenia biznesu Rozwój instytucji wspierania rozwoju gospodarczego w Polsce Załoenia do bada Wstpna charakterystyka próby badawczej Cele i rodki realizacji działalnoci statutowej Odbiorcy oferowanych usług Finansowanie działalnoci i zasoby kadrowe Wyspecjalizowane formy aktywnoci Orodki Szkoleniowo-Doradcze Centra Transferu Technologii Lokalne Fundusze Poyczkowe Fundusze Porcze Kredytowych Inkubatory Przedsibiorczoci Parki technologiczne Venture Capital Sie współpracy Bariery rozwoju instytucji Bariery przedsibiorczoci i rozwoju MSP Podsumowanie i rekomendacje Aneks 1. Wnioski z analizy komercyjnych podmiotów otoczenia biznesu w województwie dolnolskim Wrocław, maj 2004 r. 1 Przyjte w koncepcji opracowania RIS Dolny lsk okrelenie dla instytucji aktywnych w działaniach na rzecz rozwoju lokalnego i gospodarki regionu. W literaturze polskiej moemy spotka okrelenia: instytucje wspierania rozwoju gospodarczego, infrastruktura przedsibiorczoci i transferu technologii, orodki innowacji i przedsibiorczoci, instytucje wspierajce. 1

2 1. POJCIE I ZADANIA NIEKOMERCYJNYCH INSTYTUCJI OTOCZENIA BIZNESU (INSTYTUCJI WSPIERAJCYCH) Nowoczesne podejcie do strategii rozwoju gospodarczego opiera si na poszukiwaniu bezpiecznych i trwałych podstaw rozwoju wewntrz regionów, przy szerokim wykorzystaniu zaangaowania rodowisk lokalnych. Zorientowane na wspieranie przedsibiorczoci, transfer i komercjalizacj technologii oraz popraw konkurencyjnoci lokalne i regionalne programy gospodarcze wymagaj profesjonalnej obudowy instytucjonalnej. W praktyce oznacza to potrzeb tworzenia instytucji rozwoju lokalnego, wyspecjalizowanych w działaniach na rzecz rozwoju gospodarczego poprzez: 2 wspieranie przedsibiorczoci, samozatrudnienia, ułatwianie startu i pomoc nowotworzonym prywatnym firmom; promocj i popraw konkurencyjnoci MSP; tworzenie warunków dla transferu nowych rozwiza technologicznych do gospodarki i realizacj przedsiwzi innowacyjnych; podnoszenie jakoci zasobów ludzkich poprzez edukacj, szkolenia i doradztwo oraz upowszechnianie wzorów pozytywnego działania; zagospodarowanie zasobów i realizacj przedsiwzi infrastrukturalnych; tworzenie sieci współpracy i partnerstwa rónych podmiotów działajcych na rzecz dynamizacji rozwoju, wzrostu dobrobytu i zasobnoci mieszkaców. Szeroki wachlarz celów oraz konieczno uwzgldnienia lokalnych i regionalnych uwarunkowa determinuj du rónorodno form organizacyjnych i instytucjonalnych. Podstawow cech omawianych instytucji jest ich niekomercyjny charakter. Celem ich działania nie jest maksymalizacja zysku, lecz zaspokajanie nietypowych potrzeb, inicjowanie zmian i transformacji lokalnych społecznoci. Spełniaj one na rynku funkcje usługowe, tworzc specyficzn infrastruktur, umoliwiajc dynamizacj procesów rozwojowych oraz realizacj wyznaczonych strategii. O wsparciu mówimy wówczas, gdy cena wiadczonych usług odbiega od biecych relacji rynkowych. wiadczenie usług wspierajcych jest realizowane w oparciu o pomoc publiczn i róne formy działalnoci nie nastawionej na zysk (non profit). Obejmuje róne formy aktywnoci nie podejmowane w oparciu o kalkulacj rynkow lub proponowan cen ograniczajc szerok ich dostpno, ale w oparciu o inny rodzaj kalkulacji majcy na celu szeroko pojty rozwój lokalny i regionalny. Takie działania dotycz obszarów uznanych za kluczowe dla rozwoju rynków, lokalnej gospodarki oraz prywatnych małych i rednich firm edukacja, szkolenia, doradztwo, transfer technologii, zarzdzanie informacj. Zakres przedmiotowy podejmowanych działa, misja i cele oraz załoenie o niedochodowym charakterze (non-profit) pozwalaj zakwalifikowa do omawianej kategorii instytucji nastpujce rodzaje podmiotów: fundacje i stowarzyszenia lub jednostki przez nie powołane, realizujce programy rozwoju przedsibiorczoci i transferu technologii oraz działajce na rzecz rozwoju lokalnego; 2 Zob. K.B. M a t u s i a k, Zasoby i kierunki rozwoju infrastruktury przedsibiorczoci i transferu technologii [w:] K.B. M a t u s i a k, E. S t a w a s z, A. J e w t u c h o w i c z, Zewntrzne determinanty rozwoju innowacyjnych firm, KEUŁ, Łód 2001, s

3 spółki publiczno-prywatne 3 powołane z inicjatywy i przy duym zaangaowaniu organizacyjnym i finansowym władz publicznych, podejmujce działania prorozwojowe i nie zobligowane do generowania zysków do podziału midzy udziałowców; 4 izby gospodarcze, organizacje rzemiosła, zrzeszenia i zwizki pracodawców oraz inne instytucje przedstawicielskie biznesu podejmujce inicjatywy i działania prorozwojowe; wyodrbnione organizacyjnie i finansowo jednostki samorzdowe, administracji publicznej, instytucji naukowo-badawczych zorientowane na wspieranie rozwoju lokalnej gospodarki. Struktura i zakres podejmowanych przez poszczególne instytucje zada jest zdeterminowana: celami lokalnej/regionalnej strategii rozwoju, uwarunkowaniami kulturowymi, sytuacj ekonomiczn i poziomem rozwoju gospodarczego. Nie ma jednoczenie jednego, uniwersalnego wzorca organizacyjnego i funkcjonalnego dla omawianych instytucji. Działalno kadej z nich jest uzaleniona od: zasobów uzyskanych od udziałowców, przyjtej misji, sprawnoci i przygotowania merytorycznego pracowników, moliwoci pozyskiwania zewntrznych rodków na działalno statutow, ich odbioru przez lokaln społeczno. Czsto mona spotka si z dyskusyjn tez, e instytucje wspierania rozwoju gospodarczego pełniej spełniaj swoje funkcje w mniejszych rodowiskach i regionach, od lat borykajcych si z okrelonymi problemami ekonomicznymi i społecznymi. W silnych ekonomicznie aglomeracjach w wikszym zakresie mona uruchomi mechanizmy rynkowe i nie jest potrzebne przysłowiowe obywatelskie pospolite ruszenie. Omawiane instytucje stanowi coraz popularniejszy kanał redystrybucji rodków publicznych i midzynarodowych funduszy pomocowych przeznaczonych dla regionów dotknitych okrelonymi trudnociami gospodarczymi, strukturalnymi i społecznymi według starej chiskiej maksymy zamiast ryby, daj głodnemu wdk i naucz go łowi. 5 Instytucje wspierania rozwoju gospodarczego umoliwiaj aktywizacj wewntrznych (endogenicznych) zasobów regionów i pełne wykorzystanie lokalnych czynników wzrostu. W nowoczesnych strategiach rozwoju odchodzi si od zhierarchizowanych struktur bazujcych na duym zakresie interwencjonizmu pastwowego do relacji sieciowych i inicjatyw obywatelskich ułatwiajcych przenikanie idei i wymian informacji. Rozwój regionu powinien by stymulowany przez lokalne potrzeby i wol zmian zgłaszan przez mieszkaców. Organizacje pozarzdowe działajce na rzecz rozwoju gospodarczego w tych warunkach tworz szans dla: mobilizacji wszystkich aktorów rozwoju lokalnego, aktywizacji stojcych na uboczu grup społecznych, tworzenia atmosfery wzajemnego zaufania i wspólnoty celów; rozwoju publiczno prywatnego partnerstwa i uspołecznienia polityki gospodarczej; wprowadzania mechanizmów konkurencji w wykorzystaniu rodków publicznych i odbiurokratyzowaniu działa prorozwojowych; łczenia rodków publicznych z prywatnymi oraz pozyskiwania rodków zewntrznych dla lokalnych przedsiwzi prorozwojowych i infrastrukturalnych; 3 W wikszoci krajów wysokorozwinitych dopuszcza si formuł non-profit dla okrelonych spółek akcyjnych lub z ograniczon odpowiedzialnoci podejmujcych ustawowo okrelone obszary działania pomoc społeczna, przeciwdziałanie bezrobociu, wspieranie przedsibiorczoci i procesów innowacyjnych. W Polsce od kilku lat trwaj prace nad ustaw o poytku publicznym, której celem jest zniwelowanie tych braków w naszym prawodawstwie. 4 Do omawianej kategorii zalicza si czsto wyodrbnione organizacyjnie jednostki, aktywne w obszarze wspierania przedsibiorczoci i transferu technologii przy administracji publicznej, szkołach wyszych, izbach przemysłowohandlowych, zwizkach zawodowych. 5 Efektywno omawianej filozofii podkrela Raport Rady Klubu Rzymskiego A. K i n g, B. S c h n e i d e r, Pierwsza rewolucja globalna, Warszawa

4 rozwoju nowoczesnych form transferu technologii, wspierania przedsibiorczoci i marketingu lokalnego. Funkcjonalnie omawiane instytucje koncentruj swoj aktywno na newralgicznych dla procesów rozwojowych obszarach wspierania przedsibiorczoci i procesów innowacyjnych w formie: 1) szerzenia wiedzy i umiejtnoci poprzez doradztwo, szkolenia, informacj w ramach orodków szkoleniowo-doradczych; 2) pomocy w transferze i komercjalizacji nowych technologii w ramach centrów transferu technologii; 3) pomocy finansowej (seed i start-up) w formie parabankowych funduszy poyczkowych i porczeniowych oferowanej osobom podejmujcym działalno gospodarcz i młodym firmom bez historii kredytowej; 4) szerokiej pomocy doradczej, technicznej i lokalowej dla nowo powstałych przedsibiorstw w pierwszym okresie działania w inkubatorach przedsibiorczoci i centrach technologicznych; 5) tworzenia skupisk przedsibiorstw (cluster) i animacji innowacyjnego rodowiska poprzez łczenie na okrelonym zagospodarowanym terenie usług biznesowych i rónych form pomocy firmom w ramach: parków technologicznych, stref biznesu, parków przemysłowych. Dla tych organizacji przyjło si w Polsce okrelenie orodki innowacji i przedsibiorczoci. Z pomocy omawianych orodków korzystaj osoby i podmioty rozpoczynajce działalno gospodarcz nie mogce ze wzgldów finansowych lub merytorycznych skorzysta z pomocy instytucji rynkowych firm konsultingowych, banków itp. Jednoczenie powysze działania wywołuj silne impulsy rozwojowe identyfikowane w perspektywie lokalnej i regionalnej w zakresie: 1) tzw. dyfuzji industrializacji nastpujcej poprzez inkubacj nowych firm (czsto typu rzemielniczego) wykorzystujcych miejscowe umiejtnoci od dawna tkwice w lokalnej kulturze w regionach peryferyjnych i opónionych w rozwoju gospodarczym; 2) wzmocnienia struktur rynkowych o nowe technologiczne firmy o duej sile konkurencyjnej dziki umiejtnociom innowacyjnym umoliwiajcym cigł adaptacj nowych produktów i technologii; 3) rozwoju kompleksów przemysłowych wysokiej technologii i systemów inkubacji innowacji w aglomeracjach miejskich dysponujcych silnym zapleczem naukowym. Geneza orodków innowacji i przedsibiorczoci wywodzi si od inicjatyw społecznych, socjalnych i kulturalnych realizowanych tradycyjnie na marginesie sektorów: publicznego i prywatnego. Zmiany, jakie nastpiły w społeczestwach zachodnich w ostatnim wierwieczu minionego stulecia (USA przełom lat szedziesitych i siedemdziesitych, Europa Zachodnia koniec lat siedemdziesitych) otworzyły przed instytucjami pozarzdowymi, jako stymulatorem zmian i rozwoju gospodarczego. Nowe moliwoci pojawiły si wraz z tzw. rewolucj neoliberaln pocztku lat osiemdziesitych. 4

5 2. ROZWÓJ INSTYTUCJI WSPIERANIA ROZWOJU GOSPODARCZEGO W POLSCE Podstawowe przesłanki dla instytucjonalizacji rozwoju lokalnego w Polsce zostały stworzone wraz z reformami systemowymi po 1989 r. Mimo, e pierwsze koncepcje wypracowano w drugiej połowie lat osiemdziesitych, to pierwsze orodki innowacji i przedsibiorczoci pojawiły si niezalenie od siebie w rónych regionach kraju w 1990 r. Sporód wielu podjtych wówczas inicjatyw na uwag zasługuje: utworzenie Wielkopolskiego Centrum Innowacji i Przedsibiorczoci S.A. w Poznaniu oraz Fundacji Progress & Business w Krakowie, a take rozwój sieci agencji lokalnych przez Fundacj Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych. Powysze inicjatywy były z reguły podejmowane przez pasjonatów, którzy mieli okazj zapozna si z zachodnimi dowiadczeniami w tym zakresie i musieli na kadym kroku przekonywa potencjalnych zainteresowanych, czemu maj słuy tego typu orodki. Duy wpływ na wzrost zainteresowania nimi miała realizacja rónego typu programów pomocowych, przyjazdy ekspertów i konsultantów oraz wyjazdy zagraniczne działaczy gospodarczych i przedstawicieli administracji. Równolegle zadania zwizane ze wspieraniem przedsibiorczoci, transferu technologii, promocj i rozpowszechnianiem informacji były adaptowane w rónego typu organizacjach biznesu (izby gospodarcze, organizacje rzemiosła, zrzeszenia i zwizki pracodawców oraz inne instytucje przedstawicielskie przedsibiorców) w formie wyodrbnionych centrów biznesu. Pojawiły si wyodrbnione organizacyjnie i spójne koncepcyjnie orodki szkoleniowo-doradcze, fundusze poyczkowe i porczeniowe, centra transferu technologii, inkubatory przedsibiorczoci i parki technologiczne. Na pocztku podchodzono z du rezerw do wszystkich tego typu pomysłów, a inicjatywy organizacyjne podejmowano czsto z myl o łatwiejszym dostpie do rodków pomocowych. Wzrost zainteresowania orodkami innowacji i przedsibiorczoci przyniosła dopiero połowa lat dziewidziesitych. Wiele podjtych w pierwszych latach pomysłów nie zostało zrealizowanych zgodnie z zamierzeniami ze wzgldu na ograniczenia finansowe, prawne i organizacyjne. Okres ten był jednak niezmiernie istotny dla gromadzenia krajowych dowiadcze i budowy zespołów, które w kolejnych latach nie popełniały ju błdów pionierskiego okresu. Pojawiło si wiele prób konsolidacji rodowiska i wytworzenia struktur lobbyingowych, do których naley zaliczy utworzenie: Stowarzyszenia Organizatorów Orodków Innowacji i Przedsibiorczoci w Polsce, Stowarzyszenia Agencji i Fundacji Rozwoju Regionalnego; Stowarzyszenia Wolna Przedsibiorczo ; Krajowego Stowarzyszenia Funduszy Porczeniowych. Istotn funkcj konsolidujc i integrujc w skali kraju spełnia Krajowy System Usług utworzony przez Polsk Fundacj Promocji i Rozwoju MSP (obecnie Polsk Agencj Rozwoju Przedsibiorczoci). Potrzebny był czas na zrozumienie nowej idei przez działaczy samorzdowych, polityków i pracowników administracji terenowej i centralnej. 6 Oceniajc sytuacj przy uwzgldnieniu uwarunkowa i sytuacji społeczno-gospodarczej w Polsce, rozwój instytucji wspierania rozwoju gospodarczego naley uzna za sukces. Podjto skuteczn prób adaptacji koncepcyjnie zaawansowanej formy instytucjonalnej w trudnych warunkach gruntownej przebudowy systemu gospodarczego. W tej dziedzinie wyprzedzilimy pozostałe kraje postsocjalistyczne, a kilka orodków w niczym nie odbiega od standardów zachodnio europejskich czy amerykaskich. Utworzone instytucje zgromadziły zasoby i potencjał niezbdny dla podejmowania aktywnych działa wspierajcych: nowopowstajce firmy i przedsibiorczo oraz rozwój lokalny. Dziki ich aktywnoci ponad 300 tys. (głównie bezrobotnych) zostało przeszkolonych i zdobyło nowe kwalifikacje na rónego typu kursach, 6 Zob. K.B. M a t u s i a k, K. Z a s i a d ł y, Stan, zasoby i kierunki rozwoju orodków innowacji i przedsibiorczoci na pocztku 2001 r., [w:] Orodki innowacji i przedsibiorczoci w Polsce, SOOIPP-Raport 2001, KEUŁ, Łód/Pozna 2001, s

6 szkoleniach, seminariach i konsultacjach. Fundusze poyczkowe i gwarancyjno-porczeniowe dały szans dostpu do rodków finansowych około 4500 nowym firmom bez historii kredytowej. W inkubatorach i centrach technologicznych rozpoczło działalno gospodarcz ponad 1600 nowych podmiotów przy jedynie kilkuprocentowym wskaniku bankructw. Głbsza analiza wyników podejmowanych działa wskazuje na wysok efektywno tworzenia i funkcjonowania tego typu instytucji. Rozwój orodków innowacji i przedsibiorczoci jest przejawem tworzenia i rozwoju społeczestwa obywatelskiego oraz wzrostu zainteresowania nowoczesnymi działaniami inicjujcymi twórcze mylenie o rozwoju regionalnym. Wiele orodków stanowi lokalne wizytówki okrelane potocznie jako drzwi do wspólnej Europy. 7 Podstawow cech polskich orodków innowacji i przedsibiorczoci jest ich skromny udział w powstawaniu i rozwoju nowych firm technicznych oraz szeroko postrzeganym procesie komercjalizacji i transferu technologii. Dotychczasowy rozwój infrastruktury przedsibiorczoci i transferu technologii został zdominowany przez polityk rynku pracy. Ministerstwo Pracy i wydzielona administracja pracy stanowi główne ródło inspiracji i finansowania tworzenia nowych orodków. Instytucje te zasilaj równie szerokim strumieniem finasowym biec działalno orodków poprzez zlecania zada celowych w zakresie szkole doradztwa, tworzenia funduszy start-up itp. W biecej działalnoci głównymi partnerami orodków innowacji i przedsibiorczoci s wic urzdy pracy i programy celowe zorientowane na samozatrudnienie bezrobotnych. Współpraca z instytucjami naukowo-badawczymi, technologicznymi firmami oraz działania na rzecz transferu i komercjalizacji technologii posiadaj drugorzdne znaczenie. Przyczyn tego stanu naley upatrywa w: niskiej aktywnoci Ministerstwa Gospodarki i Komitetu Bada Naukowych oraz podległych im agend rzdowych w zakresie inicjowania i finansowania przedsiwzi w sferze transferu i komercjalizacji technologii; braku wizji politycznej wspierania innowacyjnoci sektora MSP, likwidacja Agencji Techniki i Technologii zakoczyła próby budowy takiego systemu na poziomie krajowym; działania Polskiej Agencji Rozwoju Przedsibiorczoci od pocztku charakteryzowały si nieporadnoci i nikł znajomoci zagadnienia; w małym zakresie zrestrukturyzowanej i starzejcej si sferze nauki i bada nie przygotowanej do współpracy z organizacjami pozarzdowymi; braku dowiadczenia i rozpowszechnionych wzorów działania oraz procedur organizacji transferu technologii; niskim zainteresowaniu małych i rednich przedsibiorstw współprac z nauk, zwizku z dominacj arbitraowego charakteru przedsibiorczoci w Polsce. Działalno zdecydowanej wikszoci orodków innowacji i przedsibiorczoci jest skierowana na wspieranie przedsibiorczoci bez ogranicze, co do rodzaju firm, brany itp. W trakcie rozmów z kierownikami orodków widoczna jest potrzeba nowego kroku jakociowego w kierunku wspierania innowacyjnych przedsiwzi gospodarczych. Omawiane instytucje s z reguły jednak merytorycznie nie przygotowane do podjcia tego typu działa. Silnie akcentowana jest potrzeba kompleksowych działa, programów rzdowych i regionalnych w tym zakresie, gdy istniejce orodki duo mniejszymi rodkami mona przestawi na nowe formy działania, zbliajce rynek do sfery nauki i bada. W wikszoci realizowanych przedsiwzi podkrela si potrzeb innowacji i rozwoju współpracy z orodkami naukowymi. W praktyce jednak te deklaracje i działania okazuj si, w polskich warunkach, niezmiernie trudne. Orientacja na nowe produkty i technologie i wspieranie technologicznych firm jest głównym wyzwaniem dla polskich orodków 7 Tame, s

7 innowacji i przedsibiorczoci na pocztku XXI wieku. Niezalenie pojawia si szereg zagroe dla omawianych instytucji: upolitycznienie instytucji i mechanizmów zasilania finansowego; postrzeganie omawianych podmiotów jedynie w wymiarze kanału transferu rodków zewntrznych do regionu; monopolizacja zada w obszarze terytorialnym przez pojedyncze instytucje. Skuteczny orodek innowacji i przedsibiorczoci tworzy si latami i aby taki był wrosn w instytucjonaln sie regionu. Pierwsze widoczne efekty działania pojawiaj si dopiero po kilku latach. Jednoczenie im szerzej orodek pojmuje funkcje innowacyjne, tym bardziej okres ten moe si wydłua. Problemem towarzyszcym wielu próbom organizacji omawianych orodków s kierowane pod ich adresem nadmierne oczekiwania, e oka si one cudownym rodkiem na lokalne bolczki, głównie bezrobocie. Jeli nie pojawiły si spektakularne efekty w krótkim czasie, to dotychczasowi entuzjaci staj si czsto ich wrogami. W praktyce wikszym problemem, ni pienidze s ludzie i klimat wokół przedsiwzi lokalizacyjnych. Niezalenie w ostatnim okresie widoczny jest wyrany wzrost zainteresowania omawianymi formami instytucjonalnymi. Tworzy to korzystny klimat dla kolejnych przedsiwzi lokalizacyjnych. Obserwujemy jednoczenie rosnce zainteresowanie orodkami wyspecjalizowanymi w realizacji okrelonej strategii rozwoju lub restrukturyzacji inkubatory rolno-spoywcze, kuchenne i inne. Moe niepokoi cigle niska strategiczna orientacja wynikajca z niedorozwoju rynków nowych produktów i technologii. Przy wikszoci realizowanych przedsiwzi podkrela si potrzeb innowacji i rozwoju współpracy z orodkami naukowymi. Reforma administracyjna i nowy podział kompetencji w zarzdzaniu krajem tworzy moliwoci dla ekspansji aktywnoci prorozwojowej na poziomie regionalnym. Analiza obecnie przyjmowanych strategii rozwoju poszczególnych województw wskazuje na siln orientacj regionalnych programów rozwoju na zagadnienia infrastrukturalne. Dominuj zadania dotyczce wzmocnienia wyposaenia w infrastruktur techniczn: budowa dróg, oczyszczalni, zbiorników wodnych itp. W programach strategicznych uwaga skupiona jest take na rozwojuj zasobów ludzkich, podnoszeniu umiejtnoci i kwalifikacji zasobów pracy, ale jako narzdzie ograniczenia problemu bezrobocia, nie za instrument wspierania przedsibiorczoci i innowacyjnoci gospodarki. Drugorzdne znaczenie w wikszoci strategii maj zadania zorientowane na wspieranie rozwoju firm, innowacyjno i transfer technologii. Brak jest równie działa zwizanych z koordynacj działania ju istniejcej infrastruktury przedsibiorczoci i transferu technologii, docelowo majcej prowadzi do powstania regionalnych systemów innowacji i przedsibiorczoci. Dla wzmocnienia istniejcych i tworzenia nowych instytucji, a tym samym jakociow orientacj mechanizmów rozwoju kraju i regionów na innowacje i przedsibiorczo, kluczowe znaczenie posiadaj działania w zakresie: 8 1. tworzenia programów wspierania przedsibiorczoci, innowacyjnoci oraz rozwoju małych i rednich firm na poziomie krajowym, regionów i powiatów, dysponujcych rodkami finansowymi i dostpnymi na zasadzie konkursu dla najefektywniejszych instytucji; naley uwzgldni specyfik rónych grup odbiorców pomocy np. samozatrudnienie bezrobotnych i tworzenie nowych miejsc pracy (MPiPS), transfer technologii oraz nowe i rozwijajce si technologiczne firmy (MGPiPS), aktywizacja terenów wiejskich (MR); 8 K.B. Matusiak, K. Zasiadły, Czynniki sukcesu wybranych orodków innowacji i przedsibiorczoci w Polsce, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa 2001, s

8 2. przygotowania regulacji prawnych pozwalajcych funkcjonowa przedsiwziciom publicznoprywatnym niezalenie od formy organizacyjno-prawnej zgodnie ze standardami europejskimi, kluczowa kwestia dotyczy przeznaczenia zysku na dalszy rozwój tych instytucji jeli realizuj cele społeczne w tym wspieranie przedsibiorczoci i transferu technologii; 3. uporzdkowania regulacji prawnych, podatkowych i finansowych dotyczcych organizacji pozarzdowych, w tym dowolnoci interpretacji przepisów przez urzdy skarbowe oraz zasad funkcjonowania funduszy poyczkowych i gwarancyjnych dla małych i rednich przedsibiorstw; 4. szkole i doskonalenia zespołów; podnoszenia umiejtnoci opracowywania programów i przygotowywania aplikacji; rozwoju edukacji doradców dla małych i rednich firm; 5. rozwoju struktur lobbyingowych w regionach, na poziomie krajowym, a take przy komisjach europejskich; 6. rozwoju sieci współpracy z administracj lokaln i regionaln, instytucjami naukowymi i innymi instytucjami pozarzdowymi; 7. pomocy orodkom innowacji i przedsibiorczoci w mniejszych miejscowociach, gdzie liczba potencjalnych klientów nie pozwala na samowystarczalno finansow, rozwizaniem moe by tzw. kapitał elazny dajcy stabilno ekonomiczn; 8. zabezpieczenia rodków finansowych (budetowych i pomocowych) na realizacj ju przyjtych programów wspierania innowacyjnoci gospodarki oraz rozwoju małych i rednich przedsibiorstw; 9. pomocy w przygotowaniu studiów moliwoci i biznesplanów nowych orodków oraz dbało o równomierny ich rozwój na terenie całego kraju. 3. ZAŁOENIA DO BADA Celem przeprowadzonych bada było okrelenie zasobów, potencjału i kierunków rozwoju instytucji wspierajcych w Województwie Dolnolskim. Podjlimy prób znalezienia odpowiedzi na nastpujce zagadnienia: iloci i rodzajów instytucji działajcych na terenie województwa; inicjatorów i załoycieli instytucji; zakładanych celów i rodków ich osigania; oferty usług, dotychczasowych osigni i strategii dalszego rozwoju; ródeł finansowania oraz zasobów kadrowych i rzeczowych; osigni w zakresie wspierania tworzenia nowych technologicznych firm i realizacji przedsiwzi innowacyjnych; współpracy z MSP; parabankowej działalnoci poyczkowej i porczeniowej w regionie; współpracy z instytucjami europejskimi i dowiadcze w realizacji projektów UE. Dla potrzeb bada zidentyfikowano wstpnie ponad 120 instytucji, sporód których około 50 spełniło wyjciowy warunek prowadzenia aktywnoci w zakresie wspierania 8

9 przedsibiorczoci, transferu technologii i rozwoju lokalnego. Zidentyfikowane podmioty stanowi około 9% wszystkich instytucji wspierajcych w Polsce. Informacje o istniejcych instytucjach zgromadzono w oparciu o bazy danych Urzdu Marszałkowskiego, sie KSU, bezporednie kontakty, rónego typu informatory i publikacje oraz wyniki dotychczasowych prac w ramach RIS. 9 Oceny o zakwalifikowaniu do bada dokonano w oparciu o szczegółowe informacje dotyczce poszczególnych instytucji, weryfikowane podczas wstpnej rozmowy telefonicznej przeprowadzonej przez członka zespołu badawczego. Szereg adresów od razu okazało si nieaktualnych. Cz instytucji po wstpnej ocenie dokonanej drog krótkiego wywiadu telefonicznego nie została zakwalifikowana do dalszych bada ze wzgldu na brak faktycznej aktywnoci. Wszystkie wybrane instytucje zostały objte badaniami ankietowymi, przeprowadzonymi przez Zespół Badawczy powołany przez Politechnik Wrocławsk z osobami bezporednio kierujcymi instytucjami oraz ich jednostkami organizacyjnymi. Do przeprowadzonej analizy wykorzystano równie rónego typu dodatkowe informacje dostarczone przez instytucje, wywiady telefoniczne, studia przypadków (case studies), oraz materiały statystyczne i inne przeprowadzone w tym obszarze badania. Przy konstrukcji ankiety wykorzystano w pierwszej kolejnoci wyniki dyskusji przeprowadzonej w ramach Regionalnego Forum Innowacyjnego oraz materiały i analizy opracowane dla potrzeb RIS. Wykorzystano równie dowiadczenia zespołu ekspertów i wyniki bada instytucji wspierajcych prowadzone w programach badawczych UE (IncoCopernicus), Komitetu Bada Naukowych oraz bada dla potrzeb RIS-Silesia dla Województwa lskiego. Wród wykorzystywanych materiałów na uwag zasługuj raporty o stanie orodków innowacji i przedsibiorczoci w Polsce przygotowywane od 1995 roku przez Stowarzyszenie Organizatorów Orodków Innowacji i Przedsibiorczoci oraz opracowania Ministerstwa Gospodarki i Polskiej Agencji Rozwoju Przedsibiorczoci. Wstpnie na podstawie dotychczasowej wiedzy i wyników dyskusji sformułowano nastpujce hipotezy badawcze: 1. Instytucje wspierajce s w Polsce stosunkowo nowym zjawiskiem instytucjonalnym i tworz dopiero swój potencjał, buduj sie kontaktów i odbiorców oferowanych usług. 2. Cigle słyszymy wiele wtpliwoci dotyczcych zasadnoci tworzenia instytucji wspierajcych, wynikajcych ze skromnej wiedzy co do ich funkcji i rynkowej roli. 3. Działania wikszoci instytucji koncentruj si na instrumentach rynku pracy i pomocy bezrobotnym. 4. Działania w zakresie transferu technologii i wspierania procesów innowacyjnych posiadaj w wikszoci instytucji ladowy charakter. 5. Odczuwalny jest brak wsparcia na poziomie regionalnym i krajowym dla działalnoci tego typu instytucji. Przygotowana ankieta składała si z dwóch czci. W pierwszej zasadniczej znalazły si ogólne pytania dotyczce całokształtu działalnoci instytucji i jest ona skierowana bezporednio do osób zarzdzajcych (Prezesa i Zarzdu). Cz druga, uzupełniajca, obejmuje szczegółowe pytania dotyczce rónych obszarów wspierania przedsibiorczoci, innowacji i transferu technologii realizowanych w poszczególnych instytucjach z reguły w formie wyodrbnionych jednostek organizacyjnych: 1) orodków szkoleniowo-doradczych (spotykanych czsto pod nazwami: Orodek Wspie-rania Przedsibiorczoci, Centrum Wspierania Biznesu, Orodek Szkoleniowy itp.); 2) centrów transferu technologii; 9 K.P. Konkol, Wstpna analiza potencjału wspomagania innowacji na Dolnym lsku, Wrocław, stycze

10 3) lokalnych funduszy poyczkowych; 4) funduszy porcze kredytowych; 5) inkubatorów przedsibiorczoci; 6) parków technologicznych. Kada instytucja wypełnia cz pierwsz i w zalenoci od specyfiki i zakresu aktywnoci wybrane elementy z czci drugiej wywiadu. Wybrana ankieta uzupełniajca była dołczana do zasadniczej po wstpnej telefonicznej ocenie aktywnoci instytucji przez członka Zespołu Badawczego. Dla zidentyfikowanych w trakcie bada nowatorskich działa w zakresie transferu technologii i wspierania procesów innowacyjnych opracowano studia przypadków (case studies). Dla 2 zidentyfikowanych funduszy inwestycyjnych spełniajcych wstpne warunki venture capital przygotowano specjalny formularz ankietowy. 4. WSTPNA CHARAKTERYSTYKA PRÓBY BADAWCZEJ Podjtymi badaniami empirycznymi objto ostatecznie 41 podmiotów, co stanowi 87 % zidentyfikowanych w regionie dolnolskim instytucji wspierajcych, działajcych na rzecz przedsibiorczoci, innowacyjnoci i rozwoju gospodarczego. Naley wskaza na du rónorodno form organizacyjno-prawnych poczwszy od fundacji i stowarzysze, poprzez cechy, izby gospodarcze, spółki akcyjne i z o.o. po jednostki publiczne. Łcznie według formy organizacyjno prawnej zgromadzilimy szczegółowe informacje z: 2 fundacji i 9 stowarzysze działajcych na rzecz rozwoju lokalnego; 18 instytucji przedstawicielskich biznesu: 8 cechów i izby gospodarczych oraz 10 stowarzysze pracodawców; 8 spółek publiczno-prywatnych zorganizowanych w formie spółek akcyjnych i spółek z o.o. (dotyczy agencji rozwoju regionalnego oraz 2 funduszy porcze kredytowych); 2 zamknitych funduszy inwestycyjnych zorganizowane w formie spółek akcyjnych; 10 1 wyspecjalizowanej jednostki uczelnianej i 1 publicznej (orodek doradztwa rolniczego). Wstpna ocena instytucji według form organizacyjno-prawnych wskazuje na duo wikszy w porównaniu z innymi regionami kraju, udział stowarzysze pracodawców oraz mał ilo fundacji i spółek z ograniczon odpowiedzialnoci. 45% analizowanej próby stanowi instytucje przedstawicielskie biznesu. Znaczcy potencjał, zasoby i dowiadczenia w zakresie działa na rzecz rozwoju gospodarczego posiada zasadniczo 36% instytucji, a pozostałe podejmuj okazyjne akcje w zalenoci od moliwoci finansowych i organizacyjnych. Najwicej instytucji posiada swoj siedzib we Wrocławiu (co czwarta) oraz duych orodkach województwa: Wałbrzych, Legnica, Jelenia Góra. Zdecydowana wikszo (86%) badanych instytucji powstała po przełomie demokratycznym w 1989 roku na fali poszukiwania nowych form aktywizacji rodowisk lokalnych i regionów. Najstarsza powstała w 1945 r. a najmłodsza w Najwysza dynamika załoycielska miała miejsce w latach Powstała wówczas, co trzecia badana instytucja. 10 Ze wzgldu na specyfik ujte tylko w analizie szczegółowej venture capital. 10

11 Równie dobrym rokiem pod wzgldu na powstawanie tego typu organizacji był 2001, co naley tłumaczy zbliajcym si przystpieniem do Unii Europejskiej. 5. CELE I RODKI REALIZACJI DZIAŁALNOCI STATUTOWEJ W tworzeniu przecitnej instytucji uczestniczyło 29 podmiotów. Wród załoycieli przewaały przedsibiorstwa, osoby prywatne i władze lokalne. Naley wskaza due zrónicowanie liczby osób i podmiotów uczestniczcych w procesie załoycielskim od 160 do 1. Liczba członków badanych instytucji od momentu powstania wzrosła przecitnie o 115%. W 56% badanych podmiotów odnotowalimy wzrost liczby członków/udziałowców, w 24% spadek, a w pozostałych 20% stabilizacj. Wzrost dotyczy przede wszystkim organizacji pracodawców, cechów i izb gospodarczych. Wzgldnie stabilna jest struktura członkowska stowarzysze, fundacji i agencji. Cech charakterystyczn dla Dolnego lska w porównaniu z innymi regionami jest due zaangaowanie przedsibiorstw i ich przedstawicieli. Wszystkie badane podmioty s otwarte na pozyskanie nowych członków. Głównym wymogiem przystpienia w 2/3 instytucji jest wypełnienie deklaracji i wniesienie składki członkowskiej. Aby zosta członkiem co trzeciej instytucji trzeba prowadzi działalno gospodarcz, a w przypadku co pitej wymagane jest wniesienie kapitału. Wród deklarowanych celów statutowych na pierwszym miejscu znalazły si działania aktywizujce lokaln gospodark, wymienione na pierwszym miejscu przez 60% instytucji. Wymieniane cele statutowe uzyskały w 100 punktowej skali nastpujc liczb punktów: aktywizacja rozwoju lokalnej gospodarki 69 pkt.; pomoc w tworzeniu nowych firm 23 pkt.; obrona interesów członków 22 pkt.; podnoszenie kompetencji lokalnych firm poprzez szkolenia i doradztwo 21 pkt. ; promocja regionu i miejscowych firm 18 pkt.; wykorzystanie dostpnych funduszy pomocowych 10 pkt.; walka z ubóstwem 10 pkt.; zagospodarowanie wolnych terenów gospodarczych w regionie 9 pkt.; pomoc osobom bezrobotnym w znalezieniu pracy 9 pkt.; ułatwienia transferu technologii i realizacji przedsiwzi innowacyjnych 5 pkt. Wskazane cele preferuj działania wzmacniajce gospodark regionu. Badane instytucje podejmuj rónego typu działania umoliwiajce osiganie załoonych celów: od szkole i doradztwa, asysty w transferze technologii, działalnoci poyczkowej i porczeniowej, organizacji targów, seminariów i konferencji po wynajem powierzchni w inkubatorach przedsibiorczoci. 11

12 6. ODBIORCY OFEROWANYCH USŁUG Do przecitnej dolnolskiej instytucji wsparcia zwróciło si w 2003 r. około 1124 klientów, korzystajc głównie z usług szkoleniowych i informacyjnych (wykr. 1). Naley podkreli du rozpito liczby klientów od 12 do 29 tys. wiadczc o rónicowanych moliwociach i pozycji na rynku poszczególnych instytucji Wykres 1. Struktura klientów według rodzajów usług oferowanych w instytucjach wsparcia (w %) pozostałe 8% informacja 30% doradztwo 42% szkolenia 20% ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych (N=39). Wykres 2. Struktura odbiorców usług badanych instytucji (w %) dzieci i młodzie 6% urzdnicy administracji publicznej 7% Pozostali 9% studenci i pracownicy naukowi 3% MSP 58% bezrobotni 8% pocztkujcy przedsibiorcy 9% ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych (N=39) Z oferowanych usług korzystaj najczciej małe i rednie przedsibiorstwa (58% wszystkich klientów) oraz pocztkujcy przedsibiorcy i bezrobotni. 12

13 7. FINANSOWANIE DZIAŁALNOCI I ZASOBY KADROWE ródłami finansowania podejmowanych inicjatyw i biecej działalnoci instytucji wspierajcych s: opłaty za usługi w ramach działalnoci statutowe; programy pomocowe i granty zagranicznych instytucji; subwencje publiczne (dotacje samorzdowe, instrumenty rynku pracy, np. prace interwencyjne, stae absolwenckie); darowizny, składki członkowskie i wkłady członkowskie; własna działalno gospodarcza. Przecitny roczny budet badanej instytucji wspierajcej w 2003 r. wyniósł tys. zł. Najzasobniejszym budetem (rednio tys. zł) dysponuj spółki publiczno-prywatne (agencje rozwoju lokalnego i regionalnego), w drugiej kolejnoci stowarzyszenia i fundacje (1 798 tys. zł), a najniszym organizacje przedstawicielskie biznesu (742 tys. zł). Naley podkreli bardzo du rozpito w zakresie dysponowanych rodków finansowych od 15 do 8 mln zł. Wykres 3. Struktura dochodów badanych instytucji w 2003 r. krajowych grantów, dotacji i projektów celowych 4% zagraniczne granty i projekty celowe 6% pozostałe 7% komercyjna działalno gospodarcza 19% dochody z działalnoci statutowej 64% ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych (N=39) W strukturze dochodów dominuj wpływy z działalnoci statutowej (64%), w tym co pita złotówka pochodzi z opłat od uczestników szkole i doradztwa. Na drugim miejscu identyfikujemy dochody z działalnoci gospodarczej stanowice jedn pit wpływów. Realizacja krajowych i zagranicznych grantów i projektów celowych przynosi przecitnie około 10% dochodów. Ze wsparcia zagranicznego korzysta co czwarta instytucja. Wyrany jest zwizek zasobnoci finansowej instytucji i zdolnoci do absorpcji pomocy zagranicznej. Bogatsze instytucje maj zdolno pozyskiwania konkursowych rodków pomocowych. W przecitnej instytucji zatrudnionych jest 6 pracowników etatowych. Czst praktyk wielu instytucji jest zatrudnianie pracowników subwencjonowanych przez Urzdy Pracy w ramach prac interwencyjnych i stay absolwenckich. Ponad 90% instytucji korzysta z pomocy specjalistów 13

14 zewntrznych wykorzystywanych przy szkoleniach, doradztwie czy realizacji projektów. Ekspertami zewntrznymi s najczciej specjalici z innych firm, pracownicy szkół wyszych i indywidualni konsultanci. Zatrudnianie osób spoza instytucji umoliwia istotne ograniczenie kosztów osobowych oraz optymalny dobór osób dla potrzeb konkretnego przedsiwzicia. Z kad instytucj jest przecitnie zwizanych 14 osób, zatrudnianych doranie na umow o dzieło lub zlecenie. Kadrowo najsilniejsze s agencje rozwoju regionalnego. 8. WYSPECJALIZOWANE FORMY AKTYWNOCI Specyfika rónych form wsparcia biznesu, procesów innowacyjnych i rozwoju lokalnego prowadzi w praktyce do ich organizacyjnego wydzielania. Nastpuje to przede wszystkim w instytucjach aktywnych na rónych polach poczwszy od szkole i doradztwa, poprzez usługi finansowe na ofercie lokalowej w inkubatorach i parkach technologicznych koczc. Wyodrbnienie pozwala na lepsze zarzdzanie ludmi i finansami oraz wiksz przejrzysto kompetencji. Przeprowadzone badania pozwoliły na identyfikacj w Województwie Dolnolskim nastpujcych, wyodrbnionych jednostek organizacyjnych (orodków innowacji i przedsibiorczoci), wyspecjalizowanych w działaniach na rzecz przedsibiorczoci i transferu technologii: 13 orodków szkoleniowo-doradczych; 2 centra transferu technologii; 5 funduszy poyczkowych; 7 funduszy porcze kredytowych; 3 inkubatory przedsibiorczoci; 2 fundusze inwestycyjne venture capital. Naley wskaza na relatywnie niski poziom zaawansowania organizacyjnego i pogłbienia specjalizacji instytucji wspierajcych na Dolnym lsku. W stosunku do liczby instytucji rzadko spotykamy wyodrbnienie zaawansowanych instrumentów wspierania rozwoju (np. inkubatory, fundusze poyczkowe, centra transferu technologii). Sytuacja zaczyna si poprawia od 2-3 lat (7 funduszy porczeniowych, 2 inkubatory), ale i tak region pozostaje w tyle za innymi województwami w kraju. Krótki okres funkcjonowania szeregu orodków ogranicza przeprowadzenie zaawansowanych analiz statystycznych. Mona mówi cigle o okresie grinderskim orodków innowacji i przedsibiorczoci w regionie. Mimo, e województwa nie mona zaliczy w skali kraju do liderów tworzenia rozwinitych form wspierania przedsibiorczoci i procesów innowacyjnych, naley wskaza na szereg pionierskich i wysoko ocenianych inicjatyw (Wrocławski Park Technologiczny, fundusze Venture Capital, Wrocławskie Centrum Transferu Technologii) Orodki Szkoleniowo-Doradcze W co trzeciej z badanych instytucji działa Orodek Szkoleniowo-Doradczy (OSD), spotykany pod rónymi nazwami: orodek wspierania przedsibiorczoci, centrum biznesu, centrum 14

15 przedsibiorczoci. OSD to nie nastawione na zysk jednostki doradcze, informacyjne i szkoleniowe, pracujce na rzecz rozwoju przedsibiorczoci i samozatrudnienia, transferu i komercjalizacji nowych technologii oraz poprawy konkurencyjnoci małych i rednich przedsibiorstw. OSD uczestniczy we wszelkich inicjatywach majcych na celu rozbudowanie potencjału gospodarczego oraz popraw jakoci ycia społecznoci lokalnej. Cele działalnoci orodka s integralnie zwizane z potrzebami i wymaganiami lokalnych rynków pracy i nowych technologii. W szczególnoci cele te obejmuj: wspieranie i popularyzowanie idei przedsibiorczoci i samozatrudnienia; pomoc w transferze i komercjalizacji technologii, audyt technologiczny; aktywne wspieranie inicjatyw lokalnej społecznoci w zakresie tworzenia oraz rozwijania małych i rednich przedsibiorstw; aktywn współprac z lokaln i rzdow administracj oraz innymi organizacjami (prywatnymi, pozarzdowymi itp.) w celu tworzenia wspólnej płaszczyzny do działalnoci na rzecz rozwoju gospodarczego i społecznego regionu; działalno wynikajc z doranych potrzeb gospodarczych i społecznych w regionie. Zrealizowane badania umoliwiły zgromadzenie materiałów empirycznych z 13 OSD. Przecitny orodek liczy 6 lat, w tym najstarszy powstał w 1991 roku, a najmłodszy w 2002 r. Wykres 4. Obszary oferowanych usług według powicanego czasu pracy OSD (w %) pozostałe usługi 14% asysta w tworzeniu nowych firm 3% doradztwo dla nowopowstałych firm 6% szkolenia i doradztwo dla duych firm 16% szkolenia dla bezrobotnych 24% szkolenia i doradztwo dla MSP 37% ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych (N=13). W działalnoci merytorycznej widoczna jest silna orientacja na zadania zwizane z doradztwem, szkoleniami dla MSP, bezrobotnych i duych firm. aden z orodków nie wskazał aktywnoci zwizanej z szeroko rozumianym transferem i komercjalizacj technologii. Jednoczenie OSD funkcjonujce w ramach agencji, izb i cechów charakteryzuj si siln orientacj na rozwój usług dla firm, a fundacje i stowarzyszenia wicej zaangaowania wykazuj w obszarze szkole dla bezrobotnych i wspierania nowotworzonych firm. W układzie rodzajowym (tab. 1) w ofercie OSD najczciej spotykamy: (1) szkolenia i udostpnianie informacji w zakresie pozyskiwania funduszy europejskich; (2) szkolenia podatkowe, finansowe i ksigowe; (3) doradztwo w zakresie marketingu i promocji; (4) doradztwo zakresie tworzenia firmy i przygotowania biznesplanu. Najwikszym natomiast zainteresowaniem klientów 15

16 ciesz si szkolenia w zakresie: pozyskiwania funduszy europejskich oraz prawa pracy i podatków. Poszukiwane doradztwo dotyczy kodeksu pracy, prawa podatkowego i pozyskiwania rodków na rozwój firmy. Poszukiwana jest równie informacja w zakresie eksportu i kojarzenia partnerów, działalnoci gospodarczej w Unii i funduszy pomocowych. Tabela 1. Struktura tematyczna i rodzajowa usług oferowanych w OSD (w%) Tematyka doradztwo szkolenia informacja 1. Tworzenie firmy 54,6 45,5 36,4 2. Opracowanie biznesplanu 54,6 36,4 36,4 3. Nowe technologie i patenty 0,0 9,1 18,2 4. Porednictwo kooperacyjne 45,5 27,3 45,5 5. finanse i podatki 36,4 63,7 27,3 6. Ksigowo 36,4 63,7 9,1 7. Prawo 54,6 36,4 9,1 8. Marketing i promocja 63,7 54,6 36,4 9. Informatyka i komputery 27,3 45,5 9,1 10. Jzyki obce 0,0 9,1 0,0 11. Dostp do rodków z funduszy europejskich 63,7 81,9 81,9 12. Handel zagraniczny 27,3 9,1 36,4 13. Bezpieczestwo pracy 36,4 45,5 36,4 14. Zarzdzanie personelem 18,2 45,5 18,2 15. Kredyty i porednictwo kredytowe 18,2 9,1 18,2 16. Subwencje, granty, dopłaty 18,2 45,5 54,6 ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych (N=13) Stały kalendarz szkole posiada 36%, a usług doradczych 55% OSD. Dwie trzecie podmiotów dysponuje dostpem do zewntrznych baz danych. 70% oferowanych usług jest bezpłatna dla uczestników, kolejnych 16% odpłatnych w czci a pozostałe 14% w całoci. Oferta usług bezpłatnych jest realizowana w oparciu o pozyskane z zewntrz dofinansowanie. Przy pomocy przecitnego OSD powstało w 2003 r. 10 nowych przedsibiorstw, opracowano 64 biznesplany i 11 wniosków kredytowych. 16

17 8.2. Centra Transferu Technologii Centra Transferu Technologii to nie nastawione na zysk jednostki doradcze i informacyjne zorientowane na wspieranie i asystowanie przy realizacji transferu technologii i wszystkich towarzyszcych temu procesowi zada. Działalno CTT we współpracy z instytucjami naukowymi ma zaowocowa adaptacj nowoczesnych technologii przez działajce w regionie małe i rednie firmy i przyczyni si tym samym do polepszenia dynamiki wzrostu gospodarczego oraz podniesienia konkurencyjnoci przedsibiorstw i struktur gospodarczych. Do podstawowych celów działalnoci omawianych cenrów naley zaliczy: waloryzacja potencjału naukowo-innowacyjnego w regionie, tworzenie baz danych i rozwijanie sieci kontaktów midzy wiatem nauki a gospodark; opracowywanie studiów przedinwestycyjnych obejmujcych rozpoznanie zalet nowych produktów i technologii oraz porównanie ich ze znajdujcymi si na rynku substytutami, ocen wielkoci potencjalnego rynku, szacowanie kosztów produkcji i dystrybucji oraz niezbdnych nakładów inwestycyjnych; identyfikacj potrzeb innowacyjnych podmiotów gospodarczych (audyt technologiczny), popularyzacj, promowanie i rozwijanie przedsibiorczoci technologicznej. Dla potrzeb przeprowadzonej analizy zidentyfikowano w regionie 2 centra transferu technologii, natomiast informacje empiryczne uzyskano tylko z jednego orodka. Wykres 4. Obszary oferowanych usług przez CTT według powicanego czasu pracy (w %) szkolenia i doradztwo dla duych firm 20% transfer i komercjalizacja technologii 15% doradztwo technologiczne dla nowopowstałych firm 5% szkolenia i doradztwo dla MSP 60% ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych. Oferowane wsparcie innowacyjnej przedsibiorczoci i transferu technologii obejmuje: poszukiwanie informacji o potrzebnych technologiach; audit technologiczny, okrelanie potrzeb technologicznych w firmach; porednictwo w kontakcie z instytucjami B+R; 17

18 doradztwo technologiczne i patentowe; kojarzenie partnerów do przedsiwzi innowacyjnych; pomoc w pozyskiwaniu funduszy na realizacj przedsiwzi innowacyjnych. Oferta usług CTT obejmuje szeroki zakres doradztwa i szkole: przedsibiorczo, tworzenie firmy, opracowanie biznesplanu, doradztwo technologiczne i patentowe, porednictwa kooperacyjnego, dostp do funduszy europejskich i in. Z oferty (głównie szkoleniowej) skorzystało w 2003 r klientów. Działalno zaowocowała równie 5 transferami technologii, powstaniem 20 firm, opracowaniem 40 biznesplanów i 76 wniosków dotacyjnych. Wród klientów dominuj: małe i rednie przedsibiorstwa - 50%; due firmy - 20%; pracownicy naukowi - 14%; studenci 6%; pocztkujcy przedsibiorcy 5%; urzdnicy administracji publiczne 4%. Wrocławskie CTT, działajce jako jednostka organizacyjna Politechniki Wrocławskiej naley do wiodcych tego typu orodków w Polsce. Posiada akredytacje Polskiej Agencji Rozwoju Przedsibiorczoci i naley do midzynarodowej sieci Innovation Relay Centre, tworzcej europejsk sie informacji technologicznej. Centrum organizuje cieszce si duym zainteresowaniem spotkania kooperacyjne, misje zagraniczne, konferencje i seminaria tematyczne Lokalne Fundusze Poyczkowe Lokalne Fundusze Poyczkowe (fundusze rozwoju przedsibiorczoci) typu seed i start up, to nie nastawione na zysk jednostki parabankowe, wspomagajce lokalny rozwój społecznoekonomiczny poprzez kreowanie nowych podmiotów gospodarczych i miejsc pracy, jak równie postaw sprzyjajcych przedsibiorczoci. Fundusze wiadcz pomoc finansow w formie grantów i preferencyjnych poyczek dla rozpoczynajcych działalno gospodarcz. Formuła funduszu i specjalnie przygotowane procedury maj łczy potrzeb minimalizacji kosztów funkcjonowania i wymogów zabezpieczenia spłaty z potrzeb edukacji i szkolenia przyszłych przedsibiorców oraz cigłego monitoringu firmy. Cele działalnoci LFP s integralnie zwizane z potrzebami i wymaganiami lokalnych rynków pracy i nowych technologii oraz strategi rozwoju lokalnego. Oferta tego typu funduszy pozwala przełama: dyskryminacj finansow nowopowstałych firm, sfinansowa etap przygotowania i rozruchu nowego przedsiwzicia gospodarczego, kiedy banki i fundusze ryzyka obawiaj si zaangaowa własne rodki finansowe. W ramach przeprowadzonych bada zidentyfikowano w Województwie Dolnolskim 5 parabankowych funduszy oferujcych poyczki na rozpoczcie lub rozwinicie działalnoci gospodarczej. Pierwszy fundusz poyczkowy powstał w 1992 r., a najmłodszy w 2002 r. Fundusze dysponuj łcznie kapitałem w wysokoci 21 mln. zł. Pojedynczy fundusz zarzdza rodkami finansowymi w wysokoci tys. zł (od 514 tys. do 11,5 mln zł). Wewntrzne regulaminy szczegółowo okrelaj zasady działalnoci poyczkowej i docelowych odbiorców. Oferta poyczkowa jest z reguły skierowana do: firm zatrudniajcych osoby bezrobotne; młodych lokalnych firm; przedsibiorców działajcych na terenach wiejskich; osób bezrobotnych tworzcych własne firmy; przedsibiorców podejmujcych działalno na terenach objtych programami restrukturyzacji. 18

19 Oprócz poyczek wikszo funduszy oferuje komplementarne usługi wspierajce biznes: doradztwo i szkolenia, pomoc w uzyskaniu kredytu bankowego, porczenia. Wykres 5. Struktura udzielanych poyczek w 2003 r. według ich wysokoci (w %) powyej 16 tys. zł 16% do 10 tys. zł 19% tys. zł 20% tys. zł 20% tys. zł 10% tys. zł 15% ródło: Opracowanie własne na podstawie bada ankietowych (N=5). Miesicznie do przecitnego funduszu zgłasza si 33 chtnych, z tego 40% składa wniosek poyczkowy. Warunki udzielania poyczek zawieraj: kwot maksymalnej poyczki 70 tys. zł (od 50 do 100 tys. zł); oprocentowanie poyczek 6,5% (na pocztku 2003 r.); karencj w spłacie kapitału od 2 do 6 miesicy; maksymalny okres spłaty poyczki 3 lata; minimalny wkład własny przedsibiorcy 20% wnioskowanej poyczki; wysoko prowizji od 2 do 3 %. Badane fundusze od utworzenia udzieliły łcznie poyczek (w tym 140 w 2003 r.) na kwot tys. zł., przy 94% wskaniku spłacalnoci. W 2003 r. przy wsparciu funduszy poyczkowych powstało około 55 firm, zakładanych głównie przez osoby bezrobotne. Do głównych problemów dyrektorzy funduszy zaliczaj mały kapitał i nieprecyzyjne regulacje prawne. Wszystkie fundusze pozytywnie patrz w przyszło liczc na pozyskanie rodków unijnych i poszerzenie działalnoci Fundusze Porcze Kredytowych Fundusze Porcze Kredytowych to nie nastawione na zysk jednostki parabankowe, wspomagajce lokalny rozwój społeczno-ekonomiczny. Fundusze wiadcz pomoc finansow w 19

20 formie gwarancji i porcze dla małych rozwojowych firm nie posiadajcych wystarczajcej historii kredytowej lub wymaganych zabezpiecze w banku komercyjnym. Działalno porczeniowa jest realizowana przez 7 funduszy, zorganizowanych najczciej w formie spółek z ograniczona odpowiedzialnoci. Wszystkie fundusze powstały po 2000 r., S tym samym instytucjami nowymi budujcymi kompetencje i potencjał. Łczny kapitał porczeniowy na Dolnym lsku wynosi 8,6 mln zł., co daje na przecitny fundusz 1224 tys. zł (od do 3 mln zł). Zgromadzony kapitał pochodzi przede wszystkim od samorzdów lokalnych, aportów Polskiej Agencji Rozwoju Przedsibiorczoci oraz rodków własnych instytucji. Fundusze porczaj kredyty i poyczki bankowe, poyczki z urzdów pracy i innych instytucji finansowych. Dotychczasowa działalno zaowocowała 208 porczeniami (140 w 2003), umoliwiajcymi zasilenie małych firm bez zdolnoci kredytowej na kwot zł. Przedsibiorstwa, które skorzystały z porcze utworzyły około 230 nowych miejsc pracy. Wikszo porcze (82%) kształtuje si na poziomie od 10 do 50 tys. zł. Straty funduszy s symboliczne, tylko dwa porczenia na łczn kwot 42 tys. zł. zostały utracone Inkubatory Przedsibiorczoci Inkubatory przedsibiorczoci to zorganizowane kompleksy gospodarcze obejmujce szerok grup wyodrbnionych i opartych na nieruchomoci orodków posiadajcych ofert lokalow oraz ofert usług wspierajcych małe i rednie firmy. Funkcjonowanie kompleksów jest ukierunkowane na wspomaganie rozwoju nowopowstałych firm oraz optymalizacj warunków dla transferu i komercjalizacji technologii poprzez: dostarczanie odpowiedniej do potrzeb powierzchni lokalowej na działalno gospodarcz; usługi wspierajce biznes np.: doradztwo ekonomiczne, finansowe, prawne, patentowe, organizacyjne i technologiczne; pomoc w pozyskiwaniu rodków finansowych; tworzenie właciwego klimatu dla podejmowania działalnoci gospodarczej i realizacji przedsiwzi innowacyjnych, tzw. efekty synergiczne; kontakty z instytucjami naukowymi i ocen przedsiwzi innowacyjnych. W praktyce mamy do czynienia z placówkami wielofunkcyjnymi podejmujcymi działania na rzecz pomocy małym prywatnym firmom. Głównym kryterium wyodrbnienia tej grupy orodków innowacji i przedsibiorczoci jest oferta zrónicowanej powierzchni pod wynajem lub dzieraw dla małych, rozwojowych firm. Na Dolnym lsku identyfikujemy 3 inkubatory przedsibiorczoci oferujce nowo utworzonym firmom lokale po preferencyjnych stawkach i usługi wspierajce biznes. Najstarszy powstał w 1998 r. a pozostałe dwa w latach S to tym samym przedsiwzicia w okresie grinderskim, same tworzce podstawy organizacyjne i uczce si aktywnego wsparcia nowotworzonych firm. Łcznie omawiane inkubatory dysponuj pod dachem ponad 11,2 tys. m 2 powierzchni o okrelonym standardzie i wyposaeniu. Przecitny inkubator posiada 3719 m 2, z tego obecnie tylko 35% przestrzeni jest wynajta przez firmy (niski poziom zagospodarowania powierzchni dotyczy najmłodszych orodków). 2 inkubatory dysponuj powierzchni do wynajcia poniej 2000 m 2, 20

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 Streszczenie raportu... 11 $. Stan sektora ma!ych i "rednich

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP)

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) str. 1 Załcznik Nr 1 Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) Działanie 1.4 Wzmocnienie współpracy midzy sfer badawczo-rozwojow

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007 Załcznik Do Uchwały Nr... Rady Powiatu Opolskiego z dnia...2007r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Załcznik nr 5 WZÓR MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.4:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/47/2003 Rady Miejskiej w Chełmku z dnia 28 kwietnia 2003 r.

Uchwała Nr VII/47/2003 Rady Miejskiej w Chełmku z dnia 28 kwietnia 2003 r. Uchwała Nr VII/47/2003 Rady Miejskiej w Chełmku z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia Miejskiej Strefy Aktywnoci Gospodarczej w Chełmku. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU. Załcznik Nr 1 do Uchwały Nr 202/XXI/2004 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 23 listopada 2004 roku PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU. I. Wstp do załoe rocznego

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r.

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Wieloletni program współpracy samorzdu Powiatu Krasnostawskiego z organizacjami pozarzdowymi oraz z podmiotami

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci Owiadczam, e: Nr wniosku Imi i nazwisko Kandydata/tki Imi i nazwisko Oceniajcego Imi i nazwisko Kandydata/tki Załcznik nr 5 do Regulaminu rekrutacji do Projektu PIERWSZY BIZNES aktywizacja lokalnej społecznoci

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

STAROSTWO POWIATOWE w KIELCACH - POZRON - SPRAWOZDANIE

STAROSTWO POWIATOWE w KIELCACH - POZRON - SPRAWOZDANIE STAROSTWO POWIATOWE w KIELCACH - POZRON - SPRAWOZDANIE Z realizacji zada przez Powiatowy Orodek Zatrudnienia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2005r. Kielce stycze

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.)

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Dz.U.98.108.685 2000.07.15 zm. Dz.U.00.48.550 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Art. 1. 1. Studenci szkół wyszych, o których mowa w

Bardziej szczegółowo

Stan i kierunki rozwoju instytucji proinnowacyjnych w województwie dolnośląskim

Stan i kierunki rozwoju instytucji proinnowacyjnych w województwie dolnośląskim Stan i kierunki rozwoju instytucji proinnowacyjnych w województwie dolnośląskim Seminarium konsultacyjne III Wrocław, 10 grudnia 2010 r. Plan prezentacji I. Cele i zakres badania II. Metodologia i przebieg

Bardziej szczegółowo

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Zał. do Zarzdzenia Nr 58/05 Starosty Kieleckiego z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia procedury rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Procedura rekrutacji pracowników do

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 WZÓR Załcznik nr 6 MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.5:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

Interaktywna Platforma Transferu Wiedzy Praktycznej i Kształcenia Ustawicznego dla absolwentów i młodych przedsibiorców z regionu Podkarpacia

Interaktywna Platforma Transferu Wiedzy Praktycznej i Kształcenia Ustawicznego dla absolwentów i młodych przedsibiorców z regionu Podkarpacia Numer referencyjny Projektu Nazwa Projektu Instytucja Realizujca SPPW/P/1.1/08/01 Interaktywna Platforma Transferu Wiedzy Praktycznej i Kształcenia Ustawicznego dla absolwentów i młodych przedsibiorców

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

W ramach podstawowej działalnoci operacyjnej projekt przewiduje uporzdkowanie zasad finansowania, w aspekcie kwalifikowania przychodów i kosztów, w

W ramach podstawowej działalnoci operacyjnej projekt przewiduje uporzdkowanie zasad finansowania, w aspekcie kwalifikowania przychodów i kosztów, w UZASADNIENIE Projekt rozporzdzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych stanowi wykonanie delegacji ustawowej wynikajcej z art. 105 ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Rozdzia I Postanowienia ogólne

Rozdzia I Postanowienia ogólne Zacznik nr 1 do Zarzdzenia nr 13 / 2011 Dyrektora Powiatowego Urzdu Pracy w rodzie Wlkp. z dnia 15.04.2011 REGULAMIN ORGANIZACYJNY CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ Rozdzia I Postanowienia ogólne 1 Regulamin

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego

Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego Rozdział I Postanowienia ogólne Wojewódzka Rada Bezpieczestwa Ruchu Drogowego działajca przy Marszałku Województwa witokrzyskiego, zwana

Bardziej szczegółowo

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA Projekt z dnia 22.03.2006 Załcznik do uchwały Nr Rady Ministrów z dnia r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA 1 Wstp Rzdowy program wyrównywania warunków

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Załcznik do uchwały Nr... z dnia...rady Miasta Sandomierza GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Gminny Program Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie okrela lokaln strategi na rok 2008

Bardziej szczegółowo

Działalno Powiatowego Urzdu Pracy w Zawierciu za okres: od listopada 2002r. do lipca 2006r.

Działalno Powiatowego Urzdu Pracy w Zawierciu za okres: od listopada 2002r. do lipca 2006r. Działalno Powiatowego Urzdu Pracy w Zawierciu za okres: od listopada 2002r. do lipca 2006r. Poziom bezrobocia w powiecie zawierciaskim w ostatnich 4 latach oscylował na poziomie 22-24% przyjmujc dane z

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie współpracy dla innowacji

Rozwijanie współpracy dla innowacji Rozwijanie współpracy dla innowacji Warsztat dr inż. Anna Sworowska na zlecenie Górnośląskiej Agencji Przedsiębiorczości i Rozwoju Sp. z o.o. Radlin, 14 marca 2014 r. Cel spotkania Po co to wszystko? uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. MARR SA: Założona w 1993 Główny udziałowiec Województwo Małopolskie 88,8% 170 pracowników Kapitał założycielski: 87 675 000 PLN (~20 mln EUR) Oferta MARR SA

Bardziej szczegółowo

KSU - usługi dla firm i osób pragnących je założyć

KSU - usługi dla firm i osób pragnących je założyć KSU - usługi dla firm i osób pragnących je założyć Opracowano w CIiPKZ w Tarnowie na podstawie: 1 SPIS TREŚCI: KSU usługi dla firmy i osób pragnących je założyć O KSU 3 Rodzaje usług 4 Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

OCENA SYSTEMU WSPOMAGANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW PRZEZ PRZEDSTAWICIELI INSTYTUCJI DZIAŁAJCYCH W OTOCZENIU BIZNESU

OCENA SYSTEMU WSPOMAGANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW PRZEZ PRZEDSTAWICIELI INSTYTUCJI DZIAŁAJCYCH W OTOCZENIU BIZNESU Z E S Z Y T Y N A U K O W E P O L I T E C H N I K I Ł Ó D Z K I E J Nr 958 ORGANIZACJA I ZARZDZANIE, z. 41 2005 MAREK MATEJUN Zakład Organizacji Przedsibiorstw Instytut Zarzdzania Politechniki Łódzkiej

Bardziej szczegółowo

biorczości ci i Aktywizacji Zawodowej w tym Inkubatora Przedsiębiorczo dla rozwoju przedsiębiorczo biorczości ci w regionie

biorczości ci i Aktywizacji Zawodowej w tym Inkubatora Przedsiębiorczo dla rozwoju przedsiębiorczo biorczości ci w regionie Rola Centrum Przedsiębiorczo biorczości ci i Aktywizacji Zawodowej w tym Inkubatora Przedsiębiorczo biorczości ci dla rozwoju przedsiębiorczo biorczości ci w regionie I Forum Gospodarcze w Ostrowcu Świętokrzyskim

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozprawy doktorskiej. Dorota Czyżewska. Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Poznań, 25.03.2010 r.

Koncepcja rozprawy doktorskiej. Dorota Czyżewska. Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Poznań, 25.03.2010 r. Ośrodki wspierania innowacji a konkurencyjność regionalna w ujęciu koncepcji regionu uczącego się - przykład Francji Koncepcja rozprawy doktorskiej Dorota Czyżewska Opiekun naukowy: dr hab. Ewa Łaźniewska,

Bardziej szczegółowo

Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO SILNE STRONY SŁABE STRONY Usługowy charakter regionu wysoka pracochłonno sektora Due obszary województwa obejmujce tereny popegerowskie;

Bardziej szczegółowo

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie.

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie. Instrumentyrynkupracydlaosóbposzukujcychpracy, aktualniepodlegajcychubezpieczeniuspoecznemurolnikówwpenymzakresie. Zdniem1lutego2009r.weszywycieprzepisyustawyzdnia19grudnia2008r. o zmianie ustawy o promocji

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

1.4. POMOC ZE STRONY BIUR RACHUNKOWYCH DLA FIRM SEKTORA MP W ZAKRESIE POZYSKIWANIA FUNDUSZY POMOCOWYCH I DZIAŁALNOCI NA RYNKACH UE

1.4. POMOC ZE STRONY BIUR RACHUNKOWYCH DLA FIRM SEKTORA MP W ZAKRESIE POZYSKIWANIA FUNDUSZY POMOCOWYCH I DZIAŁALNOCI NA RYNKACH UE 1.4. POMOC ZE STRONY BIUR RACHUNKOWYCH DLA FIRM SEKTORA MP W ZAKRESIE POZYSKIWANIA FUNDUSZY POMOCOWYCH I DZIAŁALNOCI NA RYNKACH UE Marek Matejun Funkcjonowanie sektora MP w warunkach integracji europejskiej

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Finansowanie przetwórstwa owoców i warzyw oraz sokownictwa w ramach PROW 2007-2013

Finansowanie przetwórstwa owoców i warzyw oraz sokownictwa w ramach PROW 2007-2013 Sytuacja na rynku przetworów owocowo-warzywnych i soków a reforma rynku ogrodniczego w UE Finansowanie przetwórstwa owoców i warzyw oraz sokownictwa w ramach PROW 2007-2013 Dr Jerzy Małkowski Pozna, 19

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie wysokoci opłat za czynnoci administracyjne zwizane z wykonywaniem transportu drogowego oraz za egzaminowanie i wydanie certyfikatu

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Forum Społeczne CASE POLITYKA WOBEC MŁODZIEY NA RYNKU PRACY. B.Piotrowski

Forum Społeczne CASE POLITYKA WOBEC MŁODZIEY NA RYNKU PRACY. B.Piotrowski Forum Społeczne CASE POLITYKA WOBEC MŁODZIEY NA RYNKU PRACY. B.Piotrowski 25 Kwietnia 2003 1 Szczególnym segmentem rynku pracy s zagadnienia zwizane z zatrudnieniem i bezrobociem młodziey. Gdyby szalony

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

Procedura wprowadzenia systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmujcego szkolenia i samokształcenie

Procedura wprowadzenia systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmujcego szkolenia i samokształcenie Starostwo Powiatowe w Kielcach Załcznik Nr 2 do Zarzdzenia Starosty Nr 38/05 z dn. 30.09.2005 r. Procedura wprowadzenia systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmujcego szkolenia i samokształcenie

Bardziej szczegółowo

Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego. ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl. Wisła 5-7.09 2007 r.

Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego. ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl. Wisła 5-7.09 2007 r. Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl Wisła 5-7.09 2007 r. Słuba Geodezyjna i Kartograficzna funkcjonuje w realnej rzeczywistoci, ukształtowanej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ. z dnia 9 lutego 2000 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ. z dnia 9 lutego 2000 r. Dz.U.00.12.146 2001-12-08 zm. Dz.U.01.134.1511 1 ROZPORZDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 9 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia porednictwa pracy, poradnictwa zawodowego,

Bardziej szczegółowo

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET w ramach projektu KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Warszawa, 21 czerwca 2012 r. Sieć KIGNET Sieć współpracy, którą tworzą izby

Bardziej szczegółowo

Analiza polityki WOW NFZ w Poznaniu wobec mieszkaców regionu koniskiego

Analiza polityki WOW NFZ w Poznaniu wobec mieszkaców regionu koniskiego Analiza polityki WOW NFZ w Poznaniu wobec mieszkaców regionu koniskiego Pogarszajca si sytuacja finansowa WSZ w Koninie wymaga od osób zarzdzajcych podjcia prawidłowych działa, aby doprowadzi do stabilizacji

Bardziej szczegółowo

Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł. Dział 700 Gospodarka mieszkaniowa 200 400 zł

Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł. Dział 700 Gospodarka mieszkaniowa 200 400 zł Załcznik nr 1 PLAN DOCHODÓW BUDETOWYCH GMINY CISEK na 2006 rok Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł Rozdział 01028 Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych 398 666 zł 6260 Dotacje otrzymane z funduszy celowych

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie ZARZDZENIE Nr 13/2005 STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programową Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych Radziejów: Zorganizowanie i przeprowadzenie szkolenia w kierunku: projektowanie ogrodów Numer ogłoszenia:151938 2010; data zamieszczenia: 01.06.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU usługi Przetarg nieograniczony

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie WCTT w dziedzinie energii odnawialnych

Wsparcie WCTT w dziedzinie energii odnawialnych Wsparcie WCTT w dziedzinie energii odnawialnych dr Agnieszka Turyńska-Gmur Kierownik Działu Transferu Technologii Wrocławskie Centrum Transferu Technologii WCTT doświadczenie i działalność w Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych 2015-12-25 21:55:07

Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych 2015-12-25 21:55:07 Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych (ICT) 2015-12-25 21:55:07 2 Niemiecka branża ICT osiągnęła w 2012 roku obroty w wysokości ok. 220

Bardziej szczegółowo

Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą

Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą 2012 Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą Usługi PK KSU jako pierwowzór nowych usług PK DIAGNOZA POTRZEB KLIENTA

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r.

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r. Warszawa, 2011-02-03 WYKAZ PROJEKTÓW PRZEWIDZIANYCH DO REALIZACJI W PLANIE DZIAŁANIA NA 2011 ROK DLA DZIAŁANIA 5.4 ROZWÓJ POTENCJAŁU TRZECIEGO SEKTORA ORAZ DZIAŁANIA 5.5 ROZWÓJ DIALOGU SPOŁECZNEGO Działając

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE INFORMACJE I OBJANIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2008 ROK.

DODATKOWE INFORMACJE I OBJANIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2008 ROK. Warszawa dnia 31.03.2009 DODATKOWE INFORMACJE I OBJANIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2008 ROK. 1. Sprawozdanie finansowe Fundacji Normalna Przyszło sporzdzono na dzie bilansowy 31.12.2008. 2. Suma

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

KIGNET izbowy system wsparcia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw

KIGNET izbowy system wsparcia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw Słupska Izba Przemysłowo-Handlowa od 8 lipca br., w ramach złożonego w 2004 r. Wniosku do Krajowej Izby Gospodarczej, uczestniczy w profesjonalnym projekcie pt: KIGNET izbowy system wsparcia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo