Analiza szkół wyższych Warszawy i Mazowsza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza szkół wyższych Warszawy i Mazowsza"

Transkrypt

1

2 Analiza szkół wyższych Warszawy i Mazowsza Raport analityczny na temat potencjału, kluczowych kompetencji, strategii oraz działania szkół wyższych na Mazowszu

3 Raport analityczny na temat potencjału, kluczowych kompetencji, strategii oraz działania szkół wyższych na Mazowszu Raport przygotował zespół w składzie: Elżbieta Drogosz-Zabłocka (UKSW) Stanisław Macioł (ORSE SGH) Barbara Minkiewicz (ORSE SGH) Elżbieta Moskalewicz-Ziółkowska (ORSE SGH) Maria Romanowska (SGH) (wnioski i rekomendacje) dla Projekt Foresight regionalny dla szkół wyższych Warszawy i Mazowsza Akademickie Mazowsze Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Aleja Niepodległości 162, Warszawa Wydawca: Politechnika Warszawska Plac Politechniki Warszawa Przygotowanie do druku, druk, oprawa: Relex. Elżbieta i Zbigniew Zawadzcy S.C. Publikacja współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa 2010

4 Spis treści: Wprowadzenie... 6 Sytuacja szkolnictwa wyższego w Polsce z wyszczególnieniem Mazowsza... 6 Polska na tle krajów Unii Europejskiej... 7 Uwarunkowania rozwoju szkolnictwa wyższego na Mazowszu Podstawowe założenia metodologiczne Przedmiot i cel badania Metody zbierania danych i ich źródła Analiza danych zastanych Zasięg geograficzny Aneks Potencjał kadrowy uczelni Mazowsza Struktura kadry akademickiej według stanowisk i wieku Zasady oraz kryteria awansu i zatrudniania nauczycieli akademickich Rozwój naukowy kadry naukowo-dydaktycznej Uprawnienia do nadawania stopni naukowych Zasady wynagradzania nauczycieli akademickich i wieloetatowość Podsumowanie Aneks Działalność badawcza mazowieckich szkół wyższych Ocena parametryczna jednostek uczelni Mazowsza Środki pozyskiwane na badania Granty badawcze i prace naukowe nauczycieli akademickich Programy badawcze Unii Europejskiej Udział uczelni Mazowsza w programach ramowych Publikacje pracowników naukowo-dydaktycznych Liczba cytowań publikacji Podsumowanie Aneks Oferta kształcenia Oferta kształcenia na studiach pierwszego stopnia Oferta kształcenia na poziomie magisterskim Kierunki unikatowe Makrokierunki i studia międzykierunkowe (międzywydziałowe) Oferta studiów w języku obcym

5 3.6. Kierunki zamawiane Kształcenie na odległość Programy nauczania i jakość kształcenia Warunki kształcenia Posumowanie Aneks Profil społeczności studenckiej Akademickiego Mazowsza Studenci Statystyczny obraz społeczności studenckiej Polski i Akademickiego Mazowsza Studenci studiów pierwszego i drugiego stopnia Doktoranci studia trzeciego stopnia Studenci według sektorów własności uczelni, form studiów oraz kierunków kształcenia Studencki ruch naukowy, kulturalny, samorządowy Słuchacze studiów podyplomowych Uczestnicy pozostałych form kształcenia Podsumowanie Aneks Profil absolwentów Akademickiego Mazowsza Absolwenci Statystyczny obraz absolwenta uczelni w Polsce i na Mazowsza Absolwenci studiów I i II stopnia Doktoranci studia na III poziomie Absolwenci według sektorów własności uczelni, form studiów oraz kierunków kształcenia Absolwenci studiów podyplomowych Podsumowanie Aneks Finansowanie szkolnictwa wyższego: źródła finansowania i sposoby wydatkowania środków Uwagi wstępne Finansowanie uczelni publicznych i niepublicznych podobieństwa i różnice Finansowanie uczelni Mazowsza Mazowsze na tle innych województw Dotacja na działalność dydaktyczną i pomoc materialną Czesne w uczelniach Mazowsza (sprawozdania rektorów) Podsumowanie Aneks

6 7. Umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego. Mazowsze na tle kraju Wybrane prawne uwarunkowania umiędzynarodowienia szkolnictwa (umowy, ekwiwalencja dyplomów) Postęp w realizacji Procesu Bolońskiego Struktura licencjat-magister Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów Kredytowych Suplement do dyplomu Krajowe Ramy Kwalifikacji Mobilność Uczelnie w programach międzynarodowych (skala uczestnictwa, pozyskiwane środki) W programie Erasmus W programie Leonardo da Vinci W 6 Programie Ramowym Współpraca międzynarodowa uczelni Mazowsza informacje ze sprawozdań rektorów Podsumowanie Aneks Funkcjonowanie uczelni w warunkach rynkowych (przedsiębiorczość uczelni) Wprowadzenie (definicje, bariery, uwarunkowania) Uczelniane instrumenty transferu technologii Wnioski i rekomendacje Ocena konkurencyjności uczelni Mazowsza na tle polskiego szkolnictwa wyższego Metody oceny konkurencyjności uczelni Mazowsza Analiza otoczenia uczelni Mazowsza Potencjał konkurencyjny uczelni Mazowsza Pozycja strategiczna uczelni Mazowsza na tle warunków zewnętrznych Rekomendacje Bibliografia Spis tabel: Spis wykresów:

7 Wprowadzenie 1 Sytuacja szkolnictwa wyższego w Polsce z wyszczególnieniem Mazowsza W latach dziewięćdziesiątych polski system szkolnictwa wyższego przechodził przeobrażenia organizacyjno-instytucjonalne oraz programowe, u podstaw których była ustawa z 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym 2. Stworzyła ona między innymi możliwość powstawania wyższych szkół niepublicznych. Kolejny etap przemian szkolnictwa wyższego usankcjonowała ustawa z 26 czerwca 1997 roku o wyższych szkołach zawodowych 3. Ustawa ta dała podstawy prawne do tworzenia wyższych szkół zawodowych, których celem było przygotowywanie studentów do szybkiego wejścia na rynek pracy. Zgodnie z obowiązującym wówczas prawem uczelnie zawodowe otrzymały uprawnienia do nadawania tytułu licencjata lub inżyniera i zostały zwolnione z obowiązku prowadzenia badań. Tworzono je w miejscach bez tradycji akademickich, szczególnie w miastach, które po 1999 roku utraciły w wyniku reformy administracyjnej statut miast wojewódzkich (np. Gorzów, Legnica, Piła). Uczelnie te umożliwiały uzyskanie wykształcenia wyższego przez młodzież i dorosłych zamieszkałych w okolicy szkoły wyższej. Dynamicznie rozwijający się rynek szkolnictwa wyższego i brak kontroli administracyjnej, niemającej wystarczającego umocowania prawnego, doprowadziły do stopniowego wprowadzania akredytacji. Na podstawie ustawy o wyższych szkołach zawodowych powstała Komisja Akredytacyjna Wyższego Szkolnictwa Zawodowego, a w 2002 roku znowelizowana ustawa o szkolnictwie wyższym powołała Państwową Komisję Akredytacyjną; ponadto zaczęły funkcjonować środowiskowe komisje akredytacyjne. Ustawa z 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym 4 była pierwszym istotnym krokiem w kierunku przywrócenia kontroli nad rosnącym dynamicznie sektorem szkół wyższych (zwłaszcza niepublicznych). Wprowadzenie ustawowego umocowania Państwowej Komisji Akredytacyjnej oraz czytelnej typologii szkół wyższych miało pomóc w zapanowaniu nad żywiołowymi procesami. Poza tym nowa ustawa zmierzała do dostosowywania polskiego systemu szkolnictwa wyższego zarówno do standardów europejskich, jak i światowych. Dotyczyło to zwłaszcza stworzenia podstaw do realizacji procesu bolońskiego. Ustawa ta integruje zagadnienia zawarte w ustawie z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym oraz w ustawie z dnia 26 czerwca 1997 roku o wyższych szkołach zawodowych. Warto 1 Wprowadzenie zostało przygotowane z wykorzystaniem Wprowadzenia do Raportu końcowego opracowanego przez ASM na zlecenie Szkoły Głównej Handlowej w ramach projektu Foresight regionalny dla szkół wyższych Warszawy i Mazowsza Akademickie Mazowsze Dz.U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385 z późniejszymi zmianami. 3 Dz.U. z 1997 r. Nr 96, poz. 590 z późniejszymi zmianami. 4 Dz.U. z 2005 r. nr 164 poz

8 wspomnieć, że Ustawa z 2005 roku wprowadza (prawną) możliwość finansowania z budżetu państwa kształcenia w szkołach niepublicznych. Znaczna część uczelni publicznych posiada ugruntowaną pozycję na rynku edukacyjnym oraz wieloletnią tradycję, podczas gdy pierwsze działające w III RP uczelnie niepubliczne powstały w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Do podstawowych cech charakteryzujących przemiany w szkolnictwie wyższym zachodzące w tym okresie należą: blisko pięciokrotny wzrost liczby studentów oraz ponad dwunastokrotny wzrost liczby doktorantów; powstanie sektora uczelni niepublicznych, które oferując głównie studia odpłatne, stwarzały obok uczelni publicznych dodatkowe możliwości studiowania; szybki wzrost liczby szkół i studentów, któremu nie towarzyszyło, dotyczy to szczególnie lat dziewięćdziesiątych, utrzymanie standardów jakościowych; trudności w finansowaniu uczelni publicznych; trudności te częściowo miały być rekompensowane poprzez możliwość prowadzenia przez szkoły publiczne odpłatnych studiów niestacjonarnych i innych form kształcenia. Polska na tle krajów Unii Europejskiej W latach w Unii Europejskiej stale zwiększała się liczba studentów wyższych uczelni. Ogółem liczba studentów wzrosła w tych latach o 25% i obecnie wynosi 18,7 miliona. Odsetek uczniów i studentów w całej populacji w większości państw europejskich wynosi 15 25%. Spadek liczby młodych osób w ostatnich latach wyjaśnia około pięcioprocentowy spadek liczby uczniów i studentów w obrębie populacji. W większości krajów europejskich studenci muszą sami częściowo pokrywać koszty studiów (Kluczowe dane s. 16). W 16. krajach europejskich obowiązujące jest czesne jako forma własnego wkładu w finansowanie studiów. Czesne to uiszczane przez studentów pierwszego kierunku studiów stacjonarnych w sektorze publicznym i subsydiowanym przez państwo sektorze prywatnym wahało się w roku akademickim 2006/2007 od 150 PPS 5 EUR do ponad 1000 PPS EUR. W większości krajów europejskich studentom przyznawane jest jednak wsparcie finansowe na pokrycie kosztów życia i/lub opłat administracyjnych oraz czesnego, co częściowo redukuje wkład środków własnych w edukację. W poszczególnych krajach europejskich wsparcie to jest udzielane według różnych kryteriów. 5 PPS standard siły nabywczej. 7

9 Spośród osób objętych kształceniem (na poziomach ISCED 0 6) odsetek studentów szkół wyższych zwiększył się z 15,6% w 2002 roku do 17,4% w 2006 roku Średnio w państwach Unii Europejskiej w 2006 roku na 100 studiujących mężczyzn przypadały 123 studiujące kobiety. Liczba studiujących kobiet jest zdecydowanie wyższa w następujących obszarach: edukacja, zdrowie i opieka społeczna, sztuka i nauki humanistyczne. Najmniejsza liczba kobiet studiuje takie grupy kierunków jak: inżynieria, produkcja, budownictwo oraz nauki ścisłe, matematyka, informatyka, gdzie liczba mężczyzn znacznie przewyższa liczbę kobiet, a sytuacja nie uległa zmianie od 2002 roku (Kluczowe dane, s.16). W 2006 roku spośród absolwentów w Europie ponad 35% stanowili absolwenci nauk społecznych, ekonomicznych i prawa, następnie zdrowia i opieki społecznej 14,4% oraz kierunków z grupy inżynieria i nauk humanistycznych po około 12%. (rys. F7) W Polsce odsetek ten w grupie kierunków społecznych, ekonomicznych i prawnych oraz kierunków związanych z edukacją był wyższy o ponad 7 pp. od średniej dla 27 krajów UE, ale dwukrotnie niższy dla grupy kierunków zdrowie i opieka społeczna, o 4pp. niższy dla kierunku inżynieria oraz o 3,5 pp. dla nauk humanistycznych (Kluczowe dane, s. 251). Liczba studentów nauk ścisłych i techniki przypadających na 1000 mieszkańców wzrosła w Unii Europejskiej z 11% w 2002 roku do 13% w 2006 roku, a w Polsce z 8,3% do 13,3%. (Kluczowe dane, s. 253). Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce w roku akademickim 2008/2009 istniało 456 uczelni (dane nie uwzględniają uczelni, które nie miały studentów i absolwentów w listopadzie 2008 roku), w których studiowało 1927,7 tys. studentów. Największym ośrodkiem akademickim w Polsce jest Warszawa z największą uczelnią w kraju Uniwersytetem Warszawskim, którego studenci stanowili 10,6% ogółu studentów polskich uniwersytetów 6. Studenci Mazowsza natomiast 18,6% ogółu studentów Polski. Na terenie województwa mazowieckiego w roku akademickim 2009/2010 funkcjonowało 110 uczelni, w tym 19 uczelni publicznych, wśród których wyróżnić można wszystkie typy szkół wskazane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym. Wśród uczelni publicznych i niepublicznych widoczny jest wyraźny podział wynikający z ich pozycji na rynku edukacyjnym, determinowanej tradycją uczelni i okresem jej obecności na rynku (uczelnie niepubliczne obecne są w Polsce od 1991 roku). Najstarszą i największą uczelnią województwa mazowieckiego (bez względu na profil kształcenia) jest Uniwersytet Warszawski założony w 1816 roku. Uczelnia ta dominuje nie tylko 6 Szkoły wyższe i ich finanse w 2008 r. Główny Urząd Statystyczny, Wydawnictwo GUS, Warszawa 2009, s

10 pod względem liczby prowadzonych kierunków czy też liczby studentów, lecz także w wielu innych dziedzinach, będących między innymi przedmiotem niniejszego raportu 7. Największą i najstarszą uczelnią ekonomiczną w Polsce, jedną z wiodących uczelni ekonomicznych w Europie jest Szkoła Główna Handlowa. Początki uczelni sięgają 1915 roku, kiedy to powołano Wyższą Szkołę Handlową, przemianowaną w 1933 roku na Szkołę Główną 8 Handlową, z równoczesnym nadaniem jej pełnych praw akademickich. Wyróżniającą się uczelnią rolniczą (największą i najstarszą tego typu uczelnią w kraju) jest Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, która pełne prawa akademickie otrzymała w 1918 roku 9 (początki uczelni sięgają 1816 roku Instytut Agronomiczny). Również największą i najstarszą uczelnią techniczną w Polsce (a także w regionie Europy Środkowo-Wschodniej) jest Politechnika Warszawska. Za oficjalną datę powstania, nadania jej pełnych praw akademickich przyjmuje się 1915 rok, ale już od 1898 roku istniał Instytut Politechniczny w Warszawie z rosyjskim językiem wykładowym. Tradycja uczelni sięga do 1826 roku, kiedy to powstała Szkoła Przygotowawcza do Instytutu Politechnicznego Uczelnie artystyczne z województwa mazowieckiego również dominują pod względem oferty kształcenia na kierunkach artystycznych. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie sięga swą tradycją 1810 roku (Szkoła Dramatyczna założona dla aktorów i śpiewaków Teatru Narodowego), ale dopiero w 1962 roku szkoła otrzymała status akademicki, co dało jej możliwość wydawania dyplomów magistra sztuki na wszystkich kierunkach studiów i specjalności muzycznych 11. Uczelnie niepubliczne działające na Mazowszu mają znacznie krótszą historię. Wśród nich warto zwrócić uwagę na Akademię Leona Koźmińskiego, która została założona w 1993 roku, a od 2009 roku posiada status akademii. Uczelnia, oprócz studiów I i II stopnia, prowadzi studia doktoranckie oraz podyplomowe, w tym MBA. Patronem uczelni jest profesor Leon Koźmiński, absolwent i pracownik naukowy Szkoły Głównej Handlowej Na uwagę zasługuje m.in. Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, która została utworzona w 1994 roku przez Akademickie Towarzystwo Edukacyjno-Naukowe Atena, a decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w 2006 roku otrzymała statut

11 akademii. Uczelnia, co rzadkie w przypadku uczelni niepublicznych, od 2001 roku posiada uprawnienia do nadawania tytułu doktora 13. Wśród technicznych uczelni niepublicznych warto zwrócić uwagę na Polsko-Japońską Wyższą Szkołę Technik Komputerowych w Warszawie, założoną w 1994 roku przez Fundację Rozwoju Technik Komputerowych powstałą na podstawie porozumienia rządów Polski i Japonii z 1993 roku. Uczelnia posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk technicznych w dyscyplinie informatyka 14 Oprócz wyżej wymienionych uczelni godna uwagi jest Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie, założona w 1996 roku. Uczelnia posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego, jest także pierwszym i jedynym ośrodkiem studiów psychologicznych w Polsce, który otrzymał najwyższą ocenę jakości kształcenia Państwowej Komisji Akredytacyjnej 15.. Uwarunkowania rozwoju szkolnictwa wyższego na Mazowszu Diagnoza potencjału szkół wyższych wymaga przede wszystkim identyfikacji uwarunkowań, w których one funkcjonują, Odnosi się to miedzy innymi do procesów transnarodowych oddziałujących na Polskę jako kraj Unii Europejskiej, która jest także członkiem OECD i Banku Światowego. 16 Dotyczy to również, a może przede wszystkim, procesów specyficznie polskich, takich jak: tempo rozwoju gospodarczego, struktura polskiej gospodarki, prawo narodowe czy zjawiska demograficzne, bowiem szkoły wyższe działają w ponadnarodowej przestrzeni edukacyjnej oraz badawczej. Należy także wspomnieć o uwarunkowaniach regionu, które są istotne w rozwoju Warszawy, a także województwa mazowieckiego. Analiza problemów szkolnictwa wyższego Warszawy i Mazowsza wymaga zwrócenia uwagi na: usytuowanie szkół wyższych w kontekście instytucjonalnym, tak aby identyfikować punkty odniesienia, które pozwalają na formułowanie stwierdzeń normatywnych dotyczących silnych i słabych stron potencjału szkół wyższych w różnych wymiarach; wskazanie procesów społecznych, zwłaszcza o charakterze demograficznym, a także ekonomicznym oraz legislacyjnym; identyfikację globalnych tendencji w szkolnictwie wyższym, które w istotny sposób kształtują funkcjonowanie szkół wyższych, zwłaszcza tych, które aspirują do bycia częścią międzynarodowego porządku w szkolnictwie wyższym; Polska była jednym z krajów założycieli IBRD. W 1950 roku jednak wystąpiła z niego, a ponownie jego członkiem stała się w 1986 roku. Polska należy także do IDA (od 1988 r.), IFC (od 1987 r.), MIGA (od 1990 r.), nie jest natomiast członkiem ICSID. 10

12 uwzględnienia lokalnego oraz regionalnego rynku pracy, który w sposób istotny determinuje ofertę dydaktyczną, a także badawczą i konsultingową szkół wyższych. W tym kontekście przypadek Warszawy i Mazowsza jest trudny, dlatego z raportu będzie wyłaniał się obraz wewnętrznie zróżnicowany, ponieważ ekonomiczne wskaźniki, zarówno pod względem struktury gospodarki, jak i jej bogactwa, mówią o tym, że Warszawa i Mazowsze tworzą dwa światy. Nie jest to tylko kwestia gospodarki, lecz także struktury społecznej czy nawet preferencji politycznych, które oczywiście są często zdeterminowane gospodarką. Po pierwsze w obszarze szkolnictwa wyższego ważne jest wskazanie punktów odniesienia, które dla szkół wyższych są formą benchmarkingu. Na terenie województwa mazowieckiego istnieje duże zróżnicowanie instytucjonalne szkół wyższych. Chodzi tu nie o bogaty zasób nazw, ale o pozycję akademicką. Według rankingu tygodnika Perspektywy i dziennika Rzeczpospolita, który jest najstarszym i najbardziej respektowanym rankingiem instytucjonalnym szkół wyższych w Polsce, a także wpisuje się w działania międzynarodowej organizacji (IREG Observatory on Academic Rankings and Excellence) 17, szkoły wyższe znajdujące się w Warszawie uchodzą za najlepsze w Polsce. Nie ma drugiego miasta w Polsce, które byłoby siedzibą tylu uczelni, zarówno publicznych (Uniwersytet Warszawski, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Szkoła Główna Handlowa, Uniwersytet Medyczny czy Politechnika Warszawska) jak i niepublicznych (Akademia Leona Koźmińskiego, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej czy też Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego). Dla nich punktem odniesienia z pewnością powinny być nie tyle polskie uczelnie, ile dobre uczelnie europejskie, bowiem są one zarówno formalnie, jak i realnie częścią Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. Jednocześnie trzeba pamiętać, że obok szkół bardzo dobrych, na Mazowszu znajdują się uczelnie przeciętne, które formalnie są częścią europejskiego porządku, ale realnie są to szkoły o charakterze regionalnym, a więc ich potencjał oraz aspiracje są inne. Warto zaznaczyć, że na Mazowszu istnieją również uczelnie słabe, dla których punktem odniesienia (benchmarkiem) są minimalne kryteria Państwowej Komisji Akredytacyjnej pozwalające na prowadzenie kształcenia umożliwiającego funkcjonowanie na rynku edukacyjnym. Po drugie istotne jest, aby spojrzeć na potencjał szkół wyższych Warszawy i Mazowsza w szerszym kontekście społeczno-ekonomicznym. Przede wszystkim następuje transformacja gospodarki w kierunku modelu postindustrialnego. Według danych GUS w Polsce popyt na pracę stale się zmienia. Najwięcej miejsc pracy ubywa w sektorze robotników przemysłowych i rzemieślników, a najwięcej przybywa w grupie specjalistów (GUS 2009 rok i GUS 2009 rok). Jest to kluczowe uwarunkowanie w dobie kształcenia masowego albo wręcz uniwersalnego (według 17 IREG Observatory on Academic Rankings and Excellence 11

13 koncepcji Martina Trowa 18 ), bowiem większość absolwentów szkół wyższych kieruje się na rynek pracy najemnej. W tym kontekście warto zauważyć, że prawdopodobnie odsetek osób z wykształceniem wyższym w grupie osób w wieku lata zwiększy się w Polsce z 17% w 2005 roku do 25 30% w 2025 roku, co może doprowadzić do spadku popytu na kształcenie w szkołach wyższych. Pierwsze wyzwanie, jakie w najbliższych latach stanie przed szkolnictwem wyższym, wynika ze zmian demograficznych w polskim społeczeństwie. W okresie najbliższych kilkunastu (dwunastu trzynastu) lat nastąpi znaczny spadek populacji ludności w wieku lat, co wynika wprost z liczby urodzeń. Oznacza to, że jeżeli na niezmienionym poziomie zostanie utrzymany udział maturzystów ubiegających się o przyjęcie na studia, to liczba kandydatów będzie systematycznie spadać nawet o 30%. Tendencja ta została przedstawiona na wykresie 1 (opracowanie własne na podstawie Założeń do nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (MNiSW). Tendencja ta jest wyzwaniem szczególnie dla szkół niepublicznych, które są w większości oparte na dydaktyce, co powoduje, że ich funkcjonowanie w znacznej mierze zależy od liczby studentów. Wykres 0.1. Prognoza liczby kandydatów na studia w latach Maturzyści Źródło: Opracowanie własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 18 Martin Trow Problems in Transition from Elite to Mass Higher Education. Berkley, CA 12

14 Trzeci czynnik stanowią uwarunkowania legislacyjne. W październiku 2010 roku wszedł w życie pakiet ustaw pod zbiorową nazwą Budujemy na Wiedzy, który wprowadza nowy sposób finansowania badań naukowych w Polsce (w związku z funkcjonowaniem dwóch niezależnych instytucji: Narodowego Centrum Badań i Rozwoju [powołanego w 2007 roku] oraz Narodowego Centrum Nauki w Krakowie, powołuje także Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych (KEJN), który będzie zajmował się ewaluacją instytutów badawczych jednostek uczelnianych prowadzących badania naukowe w Polsce. Będzie temu towarzyszyło zwiększenie funduszy przeznaczanych na badania naukowe, których poziom w Polsce jest znacząco niższy nie tylko w stosunku do krajów Europy Zachodniej, lecz także krajów Europy Środkowo-Wschodniej, takich jak: Czechy (1,47% PKB). Niski poziom finansowania B+R najlepiej określa wskaźnik relacji nakładów na działalność B+R do produktu krajowego brutto (GERD/PKB), który jeszcze w 2000 r. wynosił 0,64%, ale w latach wahał się w granicach 0,56 0,57%, a w oparciu o dane wstępne za 2008r. osiągnął 0,61%. W porównaniach międzynarodowych relacja ta kształtuje się na podobnie niskim poziomie (według danych za 2007 r.) w Grecji 0,58%, na Łotwie 0,59%PKB a także na Litwie oraz w Portugalii poniżej 1%. Niższy wskaźnik uzyskano jedynie w kilku krajach Europy Wschodniej: na Słowacji, w Bułgarii oraz w Rumunii. Dane powyższe kontrastują z krajami będącymi w światowej czołówce postępu naukowo-technicznego, przeznaczającymi większy odsetek PKB na działalność B+R przekraczający 3% w takich krajach, jak: Szwecja, Finlandia i Japonia oraz niewiele mniejszy w Stanach Zjednoczonych oraz w Niemczech. Średni wskaźnik GERD/PKB dla 27 krajów członkowskich Unii Europejskiej osiągnął w 2007 r. 1,77%. Jak dotąd nie udało się zrealizować jednego z celów narodowego Planu Rozwoju zakładającego uzyskanie powyższej relacji na poziomie 1,5%. 19 Tabela 0.1. Podstawowe wskaźniki działalności badawczo-rozwojowej w latach 1995, Wyszczególnienie Nakłady na B+R (ceny bieżące, w milionach): relacja do PKB brutto 0,63 0,64 0,57 0,56 0,57 0,61 (GERD/PKB_ w % Źródło: GUS, Nauka i technika w 2008 r.. Warszawa 2009, s. 32. Do parlamentu trafiła właśnie nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Sejm, który 6 października 2010 r. rozpoczął trzydniowe obrady, zajmie się projektem zmian w ustawie o szkolnictwie wyższym oraz ustawie o stopniach i tytule naukowym. Projektowane zmiany mają przyczynić się do zdecentralizowania systemu szkolnictwa wyższego i dać uczelniom większą wolność programową. Znowelizowana ustawa ma umożliwić wyłanianie Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących (KNOW), tj. tych wydziałów uczelni, które mogą uzyskać dodatkowe

15 finansowanie ze specjalnie utworzonego funduszu projakościowego. Wśród wielu istotnych zmian proponuje się ograniczenie wieloetatowości pracowników naukowo-dydaktycznych do dwóch etatów, przy czym drugi etat będzie wymagał zgody rektora, co może znacząco zmienić rynek pracy w szkolnictwie wyższym. Warto na to zwrócić uwagę szczególnie w kontekście województwa mazowieckiego (a zwłaszcza Warszawy), gdzie obok 19 uczelni publicznych (w zasadzie trzeba byłoby wymienić również instytuty PAN, które stanowią silne zaplecze kadrowe dla szkół wyższych) funkcjonuje jeszcze 91 szkół niepublicznych. Warszawa jak żadne inne miasto w Polsce jest największym skupiskiem szkół wyższych, dlatego wprowadzenie ograniczenia pracy na kilku etatach może zrewolucjonizować rynek szkół wyższych w Warszawie, gdzie funkcjonuje 80 uczelni. Czwartym ważnym czynnikiem mającym wpływ na rozwój i funkcjonowanie obszaru szkolnictwa wyższego są procesy transnarodowe, które w istotny sposób wpływają na funkcjonowanie szkół wyższych. Wśród tych procesów można wymienić: (1) umasowienie kształcenia na poziomie wyższym, (2) upadek państwa opiekuńczego (stopniowe odchodzenie od koncepcji kształcenia jako dobra publicznego i traktowanie jej jako dobra prywatnego, za które trzeba indywidualnie płacić), (3) internacjonalizacja szkół wyższych (wzrost transgranicznej mobilności studentów) oraz (4) komercjalizacja wiedzy (wiedza staje się istotnym elementem przewagi konkurencyjnej w gospodarce). W tym kontekście warto nawiązać do poprzedniego punktu, w którym mowa jest o coraz większym wpływie struktur międzynarodowych na szkolnictwo wyższe w Polsce. Powstanie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego (European Higher Education Area) oraz utworzenie Europejskiego Obszaru Badań (European Research Area) powodują, że trendy, o których pisał John Meyer 20, trzeba brać pod uwagę, analizując potencjał szkół wyższych Warszawy i Mazowsza. W tym kontekście można wymienić szereg procesów, dla których najbardziej spektakularnym przykładem będzie proces boloński, który w sposób zasadniczy zrewolucjonizował polskie szkolnictwo wyższe. Warszawa i Mazowsze stanowią specyficzny i niezmiernie zróżnicowany rynek pracy. W Warszawie poziom bezrobocia wynosi 3,5%, natomiast w całym województwie mazowieckim 9,1% (dane według US w Warszawie), podczas gdy średnia w Polsce wyniosła 11,6%. Największą grupę bezrobotnych stanowiły osoby, które nie posiadały wyższego wykształcenia; stanowiły one ponad połowę (56,2%) wszystkich bezrobotnych na terenie województwa mazowieckiego, co jednoznacznie pokazuje, że kształcenie zwiększa prawdopodobieństwo uzyskania zatrudnienia. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na Warszawę, która charakteryzuje się dość wysokim bezrobociem wśród osób z wykształceniem wyższym (23,4%) oraz bardzo wysokim poziomem bezrobocia wśród osób w wieku absolwenckim, czyli rok życia. Prawie jedna 20 Meyer John W., John Boli, George M. Thomas, and Francisco O. Ramirez, 1997, Word Society and the Nation- State, American Journal of Sociology 103(1):

16 trzecia spośród bezrobotnych jest w wieku i w tym właśnie przedziale wiekowym wskaźnik jest najwyższy. Rynek pracy jest więc bardzo trudny dla absolwentów szkół wyższych. Może to wskazywać na konieczność tworzenia przez szkoły wyższe nowej oferty kształcenia, która pozwoli lepiej przygotować się do wejścia na rynek pracy i pozostać osobą pracującą bardziej konkurencyjną, zwłaszcza w rywalizacji o najbardziej wartościowe miejsca pracy. Analiza potencjału badawczego szkół wyższych Warszawy i Mazowsza wymaga wzięcia pod uwagę ich zewnętrznych uwarunkowań. Przewidywania trajektorii rozwoju szkolnictwa wyższego do 2030 roku nie pozwalają na zidentyfikowanie wszystkich czynników, które mogą wpłynąć na kierunek rozwoju, ale z pewnością można wskazać procesy i uwarunkowania, które pomogą planować i antycypować przyszłe zdarzenia. Podstawowe założenia metodologiczne Przedmiot i cel badania Głównym celem projektu Akademickie Mazowsze 2030 jest określenie strategicznych dziedzin kształcenia i modeli ewolucji szkół wyższych Warszawy i Mazowsza do 2030 roku. Wyniki badań umożliwią określenie tendencji rozwoju uczelni Warszawy i Mazowsza w zakresie kierunków kształcenia, modelu organizacji i działania szkół wyższych oraz modelu typowego absolwenta uczelni na podstawie analizy scenariuszy rozwoju regionu i zmian gospodarki polskiej. Celami projektu na poziomie ogólnym są: dostosowanie oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy; wzrost zasobu kadr nowoczesnej gospodarki, związanych ze strategicznymi kierunkami kształcenia; ukierunkowanie preferencyjnej polityki samorządu na działania w zakresie kształcenia; wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw działających na Mazowszu dzięki innowacjom oraz poprzez zapewnienie właściwych zasobów kadrowych. 21 Badanie, które realizuje cele szczegółowe projektu ma charakter diagnostyczny i analityczny 22, dotyczy oceny potencjału, kompetencji, zasobów edukacyjnych oraz misji uczelni Mazowsza. Zebrane w jednym miejscu dane o tak szerokim zakresie pozwolą na przygotowanie foresightu dla szkół wyższych Warszawy i Mazowsza. Tym samym dostarczą informacji potrzebnych w budowaniu średnio- i długookresowej wizji rozwoju uczelni regionu, jej kierunków i priorytetów. Foresight pozwoli stworzyć język debaty społecznej oraz społeczną wizję myślenia o przyszłości. W przypadku projektów typu foresight, analizy i oceny przeprowadzane są przy Por: tamże. 15

17 szerokim udziale aktorów społecznych, jak przedsiębiorcy, naukowcy, przedstawiciele administracji publicznej, organizacji pozarządowych i społecznych, politycy, którzy mając bezpośredni kontakt z nauką i gospodarką oraz regulacjami jej dotyczącymi, zapewniają merytorycznie poprawny opis problemów oraz wskazują na możliwości ich rozwiązania. 23 Wyniki foresightu informują decydentów o nowych tendencjach rozwojowych, pomagają uzgodnić scenariusze rozwoju i zharmonizować działania partnerów społecznych (rządu, środowisk naukowych i przemysłowych, małych i wielkich firm, różnych sektorów gospodarki) oraz służą pomocą w ustaleniu kryteriów finansowania nauki i techniki. Foresight, jako nowoczesne narzędzie planowania wskazuje na najbardziej akceptowane społecznie sektory gospodarki i działania, na których powinna się koncentrować finansowa pomoc państwa. Ponadto wyniki foresightu, zawarte w raportach, pozwalają na ukierunkowanie zmian regulacji prawnych w sposób służący poprawie warunków funkcjonowania przedsiębiorstw przy zachowaniu lub zwiększeniu korzyści ekonomicznych państwa. 24 Przedmiotem badania jest analiza potencjału (strategicznego), tj. zasobów i możliwości rozwojowych szkół wyższych mających siedzibę w Warszawie i województwie mazowieckim. Badaniem zostały objęte wszystkie typy uczelni, a wyniki zostały zaprezentowane w formie zbiorczej. Tam, gdzie to było wskazane, przytaczano publikowane przez GUS dane jednostkowe. Wiedza na temat wewnętrznych warunków funkcjonowania uczelni 25 wzbogacona w następnych etapach realizacji projektu o uwarunkowania zewnętrzne pozwoli na ocenę ich kondycji (na różnych polach) i szans (przetrwania, konkurowania, sukcesu). Badaniem zostały objęte publiczne i niepubliczne szkoły wyższe mające siedzibę w Warszawie i województwie mazowieckim (lista placówek objętych badaniem znajduje się w aneksie). Szczegółowy układ danych (informacji) został zaprezentowany według zadań, które placówka realizuje (dydaktyka, badania naukowe, współpraca z otoczeniem, w tym z praktyką gospodarczą). W badaniu zostały opisane następujące szczegółowe obszary problemowe uczelni Mazowsza: 1. Potencjał kadrowy uczelni. Struktura kadry akademickiej według stanowisk i wieku, nasycenie wysokokwalifikowaną kadrą nauczającą, uzyskane stopnie doktora i doktora habilitowanego, posiadanie uprawnień do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego tamże 25 M.in. wielkości, stanu, struktury i sprawności wykorzystania dostępnych zasobów i umiejętności przedsiębiorstwa. 16

18 2. Działalność badawcza. Wyniki oceny parametrycznej jednostek naukowych, środki pozyskiwane na badania, przyznane granty badawcze i udział w międzynarodowych programach badawczych, publikacje (recenzowane) w czasopismach o zasięgu międzynarodowym, liczba i miejsce cytowań publikacji pracowników uczelni. 3. Oferta i warunki kształcenia. Profil programowy, obszar tematyczny zajęć, typy oferowanych dyplomów i ich struktura kierunkowa, dostosowanie programów do wymogów gospodarki, elastyczność oferty edukacyjnej, zindywidualizowanie programów26, programy studiów prowadzone w językach obcych, infrastruktura uczelni, w tym informatyczna i biblioteczna oraz rekreacyjno-socjalna. 4. Profil społeczności studenckiej. Obraz studentów zakreślony na podstawie celów studiów pierwszego i drugiego stopnia (także studiów jednolitych), studiów doktoranckich oraz prowadzonych w językach obcych, wyjazdy i przyjazdy studentów uczelni Mazowsza, możliwość rozwijania przez studentów zainteresowań naukowych i kulturalnych, dostępność studiów dla osób niepełnosprawnych, społeczność korzystająca z innych form kształcenia niż oferowane studia. 5. Profil absolwentów. Potencjalna wiedza i umiejętności absolwentów studiów pierwszego i drugiego stopnia, studiów doktoranckich, współpraca z absolwentami, sytuacja absolwentów na rynku pracy Mazowsza, udział procentowy kobiet wśród absolwentów. 6. Źródła finansowania szkół wyższych i sposoby wydatkowania środków. Finansowanie uczelni publicznych i niepublicznych, wielkość środków finansowych przeznaczanych na inwestycje, koszt kształcenia, system stypendiów i nagród, czesne, zmiany w dotacji na działalność dydaktyczną i pomoc materialną w latach Umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego. Mazowsze na tle kraju. Postęp w realizacji Procesu bolońskiego, uczelnie w programach międzynarodowych, skala uczestnictwa, pozyskiwane środki, współpraca międzynarodowa. 8. Funkcjonowanie uczelni w warunkach rynkowych. Przedsiębiorczość uczelni. Uczelniane instrumenty transferu technologii: inkubatory przedsiębiorczości, centra transferu technologii. Innowacyjność uczelni Mazowsza. 9. Wnioski i rekomendacje. Wskazanie możliwych i przewidywanych kierunków rozwoju uczelni Mazowsza. 26 M.in. poprzez swobodę wyboru przedmiotów, tworzenie w ramach oferty zróżnicowanych ścieżek studiów kierunkowych i międzykierunkowych. 17

19 Posiadana wiedza na temat tych obszarów umożliwi określenie różnic i podobieństw szkół wyższych i może stanowić przesłankę projektowania zestawu wskaźników osiągnięć uczelni. 27 Metody zbierania danych i ich źródła Materiałem wyjściowym do napisania prezentowanego raportu było m.in. opracowanie (raport wyjściowy) przygotowane przez firmę ASM na zlecenie SGH. Analiza materiału przedstawionego w raporcie wyjściowym, który powstał na podstawie badania różnorodnych danych statystycznych, rankingów, indeksów i materiałów dostępnych za pośrednictwem stron internetowych uczelni oraz pochodzących z wywiadów indywidualnych CATI, jakkolwiek obszerny, okazał się jednak materiałem dalece niewystarczającym do realizacji założonego celu projektu. W dużej mierze wynikało to z ograniczonych możliwości dotarcia do informacji i z jakości tych informacji, ale także i z faktu, że w zespole, który realizował badanie nie było specjalistów zajmujących się problematyką szkolnictwa wyższego. Autorzy tego opracowania postanowili nie tylko poszerzyć wykorzystywane w raporcie wstępnym źródła informacji (m.in.: o dodatkowe dane z bazy GUS 28, o dane pochodzące z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego 29 ), lecz także zebrać dodatkowe informacje na temat funkcjonujących w uczelniach Mazowsza biur karier, za pomocą opracowanej specjalnie na potrzeby tego badania ankiety 30. W opracowanym przez nas raporcie de facto nie wykorzystujemy wyników badania CATI przeprowadzonego w uczelniach przez firmę ASM, uznając, że obejmują one niewiele ponad połowę badanych uczelni (58 na 110 szkół wyższych) i nie dostarczają szczegółowych i wiarygodnych informacji pozwalających na formułowanie wniosków odnoszących się do całej populacji. Podjęliśmy starania o poszerzenie tej bazy: zmodyfikowany nieco kwestionariusz CATI (w załączniku), wraz z listem przewodnim prorektora SGH ds. rozwoju uczelni wysłany został do tych uczelni, które w pierwszym etapie (realizowanym przez ASM) nie wzięły udziału w badaniach (ankietę z listem przewodnim wysłano pocztą tradycyjną również do biur karier). We wrześniu przeprowadzono akcję monitorującą (podobnie w przypadku ankiety do biur karier) i gdy była taka konieczność, ankietę wysłano em Skutek tych działań był mizerny. Baza ankiet CATI powiększyła się o 10 uczelni, w bazie danych dotyczących biur karier mamy informacje tylko z 16 uczelni Niestety, ale i nam nie 27 Por. SIWZ. 28 Zakupionej na potrzeby innego badania (S-10 Sprawozdanie o studiach wyższych według stanu na dzień 30.XI.2008 r. ), ponieważ zaproponowany przez GUS czas przygotowania nowej bazy trwałby tak długo, że na analizę nowych danych (według stanu na dzień 30.XI.2009 r.) zabrakłoby nam czasu. 29 Minimum kadrowe kierunków studiów prowadzonych przez szkoły wyższe podległe MNiSW z siedzibą na terenie województwa mazowieckiego. 30 Formularz ankiety znajduje się w aneksie. 31 Do biur karier wersja elektroniczna ankiety wysyłana była dwukrotnie. 32 Jeśli otrzymamy jakieś jeszcze, być może wykorzystamy je na późniejszym etapie realizacji projektu. 18

20 udało się zebrać pełnego materiału badawczego, który uprawniałby do pogłębionych analiz w tym zakresie. Analiza danych zastanych Na potrzeby tego badania i opracowania poszerzono także źródła danych zastanych (desk research) uznając szczególnie w świetle powyższych niepowodzeń że jest to wystarczająca metoda do udzielenia wyczerpujących odpowiedzi na większość postawionych przed nami pytań problemowych. Istotą analizy danych zastanych jest tu wykorzystywanie już istniejących danych/informacji, zgromadzonych przez inne instytucje (głównie administracji państwowej) i podmioty życia społecznego, co wpływa na obniżenie kosztów samego badania, jak również przekłada się na skrócenie czasu uzyskania poszukiwanych informacji. Ale metoda ta ma także i swoje mankamenty. Niestety, mimo wielu wysiłków zarówno osób przygotowujących raport pierwotny, jak i prezentowany, nie udało się zebrać dostatecznej liczby informacji, a często i te, którymi dysponowano, też były niepełne lub nieporównywalne. Uczelnie są bardzo trudnym przedmiotem badań. Z uwagi na konkurencję na rynku usług edukacyjnym (czasem też i dlatego, że nie mają czym się pochwalić ) niechętnie biorą udział w badaniach i niechętnie udostępniają dane nt. różnych płaszczyzn swojej aktywności/ działalności. To, że nie chcą informować, możemy zrozumieć, ale jest też i tak, że nie przekazują koniecznych informacji, do przekazywania, których są zobligowane przez prawo. Np. trzy z mazowieckich uczelni (niepubliczne) nie przesłały do MNiSzW sprawozdania ze swojej działalności, a niektóre nie wpisywały danych wrażliwych, np. dotyczących wysokości czesnego na poszczególnych kierunkach studiów. Źródła danych wykorzystywane podczas opracowywania raportu końcowego scharakteryzowano w poniższym zestawieniu. DANE UDOSTĘPNIONE I OPRACOWYWANE PRZEZ INSTYTUCJE PUBLICZNE BAZY DANYCH GUS, dane zagregowane, stanowiące podstawę do analiz zaproponowanych przez realizatorów raportu (część danych ze sprawozdania S10 i dane zagregowane ze sprawozdania F-01s o przychodach, kosztach i wyniku finansowym szkół wyższych w 2009 r. ). BAZA DANYCH MINISTERSTWA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO, dane zagregowane w oparciu o sprawozdania rektorów szkół wyższych za rok akademicki 2008/2009; w udostępnionych danych indywidualnych (uczelnianych) brak jest szczegółowych informacji o kadrze oraz finansach uczelni. Dane stanowiły podstawę analiz zaproponowanych przez realizatorów raportów; BAZA minimum kadrowego kierunków studiów prowadzonych przez szkoły wyższe z siedzibą na terenie województwa mazowieckiego podległe MNiSW (w ograniczonym zakresie); Szkolnictwo wyższe dane podstawowe, Informator, MNiSW ; WYKAZY jednostek naukowych w podziale na grupy jednorodne (kategorie ustalone przez Komisje Rady Nauki), które są zamieszczane w dokumentach elektronicznych 19

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: 30.06.2011 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Data opracowania: 04.07.2014 r. Internet:

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Data opracowania: 06.07.2015 r. Internet:

Bardziej szczegółowo

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 ZAKRES NOWELIZACJI USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM Maria Tomaszewska Akademia Leona Koźmińskiego 16 grudnia 2010 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Opracowania sygnalne SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2008 R.

Opracowania sygnalne SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2008 R. Opracowania sygnalne SZKOŁY WYŻSZE W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2008 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032

Bardziej szczegółowo

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2011 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/lublin/index_plk_html.htm

Bardziej szczegółowo

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci 1

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci 1 0 URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 201 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/lublin/index_plk_html.htm

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2010 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 081 533 20 51, fax 081 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/lublin/index_plk_html.htm

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa Uczelni Oferta kształcenia podyplomowego

Lp. Nazwa Uczelni Oferta kształcenia podyplomowego Lp. Nazwa Uczelni Oferta kształcenia podyplomowego 1 Warszawska Szkoła Zarządzania - Szkoła WyŜsza 10 2 WyŜsza Szkoła Pedagogiczna w Łodzi 93,12 3 WyŜsza Szkoła Gospodarowania Nieruchomościami 86,61 4

Bardziej szczegółowo

Ranking został oparty na 32 szczegółowych kryteriach, tworzących pięć grup kryteriów, uwzględnianych w różnych rankingach z różną wagą.

Ranking został oparty na 32 szczegółowych kryteriach, tworzących pięć grup kryteriów, uwzględnianych w różnych rankingach z różną wagą. Uniwersytet Warszawski przed Uniwersytetem Jagiellońskim w Rankingu Szkół Wyższych 2011 Perspektyw i Rzeczpospolitej W dwunastej edycji Rankingu Szkół Wyższych 2011 przygotowanej przez miesięcznik edukacyjny

Bardziej szczegółowo

RAPORT SAMOOCENY OCENA INSTYTUCJONALNA. Informacja o prowadzonych w jednostce kierunkach studiów i ocenach, jakie zostały sformułowane przez PKA:

RAPORT SAMOOCENY OCENA INSTYTUCJONALNA. Informacja o prowadzonych w jednostce kierunkach studiów i ocenach, jakie zostały sformułowane przez PKA: WZÓR RAPORT SAMOOCENY Nazwa szkoły wyższej: OCENA INSTYTUCJONALNA założona przez 1... w roku... Nazwa podstawowej jednostki organizacyjnej podlegającej ocenie instytucjonalnej: Informacja o prowadzonych

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ IX. SZKOŁY WYŻSZE

DZIAŁ IX. SZKOŁY WYŻSZE DZIAŁ IX. SZKOŁY WYŻSZE TABL.1(80). STUDENCI a SZKÓŁ WYŻSZYCH (łącznie z cudzoziemcami) Stan w dniu 30 XI 2006 r. WYSZCZEGÓLNIENIE Ogółem W tym Na studiach stacjonarnych niestacjonarnych O G Ó Ł E M...

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 10 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Rola PO Kapitał Ludzki w budowaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki

Rola PO Kapitał Ludzki w budowaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki Rola PO Kapitał Ludzki w budowaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki Agnieszka Gryzik dyrektor Departamentu Wdrożeń i Innowacji PO Kapitał Ludzki - Szkolnictwo wyższe i nauka Wzmocnienie potencjału dydaktycznego

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa Uczelni PrestiŜ

Lp. Nazwa Uczelni PrestiŜ Lp. Nazwa Uczelni PrestiŜ 1 Akademia Leona Koźmińskiego 10 2 Szkoła WyŜsza Psychologii Społecznej 66,73 3 Polsko-Japońska WyŜsza Szkoła Technik Komputerowych 35,75 4 Uczelnia Łazarskiego 29,13 5 Collegium

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Gdańsku

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Gdańsku Materiał na konferencję prasową w dniu 26 października 2010 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Gdańsku Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Notatka na temat szkół wyższych w Polsce 1. Ogólne

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 1/2015. Rektor. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. z dnia 7 stycznia 2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 1/2015. Rektor. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. z dnia 7 stycznia 2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 1/2015 Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 7 stycznia 2015 r. w sprawie zakresu kompetencji Rektora i Prorektorów Na podstawie art. 66 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek ...

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek ... WZÓR RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA Nazwa szkoły wyższej:. Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek.. Nazwa ocenianego kierunku ze wskazaniem: profilu kształcenia: poziomu kształcenia:..

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Briefing prasowy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Barbary Kudryckiej

Briefing prasowy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Barbary Kudryckiej 24 czerwca 2013 r. Briefing prasowy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Barbary Kudryckiej ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 Odwróciliśmy

Bardziej szczegółowo

Magnificencje, Szanowni Rektorzy,

Magnificencje, Szanowni Rektorzy, DSW.ZLS.6031.2.2014 Warszawa, 13 listopada 2014 r. Magnificencje, Szanowni Rektorzy, od dnia 1 października br. obowiązuje ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz

Bardziej szczegółowo

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2012 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/lublin/index_plk_html.htm

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 10 Sierpień 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Druk nr 495 Warszawa, 13 czerwca 2012 r.

Druk nr 495 Warszawa, 13 czerwca 2012 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-47-12 Druk nr 495 Warszawa, 13 czerwca 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY Wydziały Instytuty Katedry Studenci

SZKOŁY Wydziały Instytuty Katedry Studenci VII. WYŻSZE TABL. 1 (61). WYBRANE DANE O SZKOŁACH WYŻSZYCH Wydziały Instytuty Katedry Studenci Absolwenci Nauczyciele akademiccy a O G Ó Ł E M... 66 35 374 99101 19491 5646 Uniwersytet Gdański... 10 19

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa Uczelni Innowacyjność

Lp. Nazwa Uczelni Innowacyjność Lp. Nazwa Uczelni Innowacyjność 1 WyŜsza Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 10 2 Polsko-Japońska WyŜsza Szkoła Technik Komputerowych 75,73 3 WyŜsza Szkoła Bankowa we 71,97 4 Szkoła WyŜsza im. Pawła

Bardziej szczegółowo

WYKAZ NADZOROWANYCH DOKUMENTÓW

WYKAZ NADZOROWANYCH DOKUMENTÓW WYKAZ NADZOROWANYCH DOKUMENTÓW Systemu Zapewnienia i Doskonalenia Jakości Kształcenia na Wydziale Nauk Ekonomicznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Formularz F.I.1, wydanie 1 z dnia

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. 2. System zarządzania jakością kształcenia na WZiKS UJ

KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. 2. System zarządzania jakością kształcenia na WZiKS UJ 2. System zarządzania jakością kształcenia na WZiKS UJ 2.1. Ogólne informacje o systemie zarządzania jakością kształcenia System zarządzania jakością kształcenia funkcjonujący na Wydziale Zarządzania i

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy.

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Kielce, marzec 2013 Spis treści 1.Informacja o projekcie... 2 1.1. Informacja o praktykach... 3 1.2 Statystyki

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie danych i dostarczanie informacji z systemów informatycznych OPI

Przetwarzanie danych i dostarczanie informacji z systemów informatycznych OPI Przetwarzanie danych i dostarczanie informacji z systemów informatycznych OPI w ramach projektu Stworzenie systemu informacji o szkolnictwie wyższym (Pol-on). Z-ca Dyrektora OPI ds. utrzymania zasobów

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r.

UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r. UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie wytycznych dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych dotyczących tworzenia programów kształcenia na studiach

Bardziej szczegółowo

Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku

Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku Uczelniany system zapewnienia jakości kształcenia powinien stanowić jeden z elementów kompleksowego systemu zarządzania jakością, obejmującego wszystkie

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

IX Kongres Ekonomistów Polskich. Problemy kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) z zakresu nauk ekonomicznych. 1.

IX Kongres Ekonomistów Polskich. Problemy kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) z zakresu nauk ekonomicznych. 1. IX Kongres Ekonomistów Polskich Prof. dr hab. Andrzej Gospodarowicz Rektor Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Problemy kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) z zakresu nauk ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie Wydziału. Trójmiasta i kraju. mgr Adam Szczęch, dr Marcin Wołek, dr Marcin Skurczyński, Wydział Ekonomiczny

Pozycjonowanie Wydziału. Trójmiasta i kraju. mgr Adam Szczęch, dr Marcin Wołek, dr Marcin Skurczyński, Wydział Ekonomiczny Pozycjonowanie Wydziału Ekonomicznego na mapie edukacyjnej Trójmiasta i kraju mgr Adam Szczęch, dr Marcin Wołek, dr Marcin Skurczyński, Wydział Ekonomiczny Najpopularniejsze kierunki studiów na studiach

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 Gliwice, luty 2012 r. 1 Wprowadzenie Strategia Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej na lata 2012-2020

Bardziej szczegółowo

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE POZOSTALI SPECJALIŚCI DS. ZARZĄDZANIA ZASOBAMI LUDZKIMI (242390) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód Pozostali specjaliści ds. zarządzania zasobami ludzkimi to jeden z 2360

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH GMINA RADOM 2013 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH GMINA RADOM 2013 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU ul. Ks. Łukasika 3, 26-600 Radom Tel: 048 384-20-74/75, Fax: 048 363 48 73 www.pupradom.pl e-mail: wara@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH GMINA

Bardziej szczegółowo

EURES Europejskie Służby Zatrudnienia

EURES Europejskie Służby Zatrudnienia Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie EURES Europejskie Służby Zatrudnienia Katarzyna Kawka-Kopeć, Doradca EURES 3.12.2013 r. Bezpieczny wyjazd Bezpieczny powrót Spotkania Bezpieczny wyjazd Bezpieczny powrót

Bardziej szczegółowo

Na postawie 3 Uchwały 353/01/2012 Senatu UR z 26 stycznia 2012 zarządza się co następuje: PRZEPISY OGÓLNE

Na postawie 3 Uchwały 353/01/2012 Senatu UR z 26 stycznia 2012 zarządza się co następuje: PRZEPISY OGÓLNE Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego al. Rejtana 16 C; 35 959 Rzeszów tel.: + 48 17 872 10 00 (centrala) + 48 17 872 10 10 fax: + 48 17 872 12 65 e-mail: rektorur@univ.rzeszow.pl Zarządzenie nr 18/2012 z

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe i Nauka

Szkolnictwo Wyższe i Nauka Szkolnictwo Wyższe i Nauka Priorytet IV Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 2013 Departament Wdrożeń i Innowacji Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet IV PO

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz. Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof.

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz. Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof. WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof. nzw Prodziekani ds. Studenckich i Dydaktyki Dr BARBARA WOJSZNIS

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Rozdział 1 Studia doktoranckie 104 1. W Uczelni studiami trzeciego stopnia są studia doktoranckie. Ukończenie studiów doktoranckich następuje wraz z uzyskaniem

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Wytyczne do opracowania planów studiów i programów kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie na zamówienie

Wykształcenie na zamówienie Wykształcenie na zamówienie Wyniki tegorocznej edycji konkursu na kierunki zamawiane Według szacunków ministerstwa, w roku 2013 w polskim przemyśle zabraknie ponad 46 tys. inżynierów, a w usługach ponad

Bardziej szczegółowo

Ankieta oceny jakości zajęć dydaktycznych oraz pracy jednostek administracji w roku akademickim 2012/2013

Ankieta oceny jakości zajęć dydaktycznych oraz pracy jednostek administracji w roku akademickim 2012/2013 Ankieta oceny jakości zajęć dydaktycznych oraz pracy jednostek administracji w roku akademickim 2012/2013 Raport z badania Chełm 2013 Metody i cele badania Ankieta studencka jest podstawowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Preambuła. 1 Podstawa prawna

Preambuła. 1 Podstawa prawna Załącznik do Zarządzenia nr 28/2009 Rektora WSP TWP w Warszawie Preambuła Jednym z głównych warunków właściwej realizacji zadań i wypełniania Misji oraz realizacji strategii Uczelni jest istnienie Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo wyższe w Poznaniu w latach 2004-2014 9 czerwca 2014 r. Cezary Kochalski Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

Szkolnictwo wyższe w Poznaniu w latach 2004-2014 9 czerwca 2014 r. Cezary Kochalski Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Szkolnictwo wyższe w Poznaniu w latach 2004-2014 9 czerwca 2014 r. Cezary Kochalski Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Stan, uwarunkowania oraz perspektywy szkolnictwa wyższego w kontekście strategicznym

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE I. MISJA 1. Wydział Zarządzania WSEiZ w Warszawie kieruje ofertę kształcenia do osób, pragnących

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok

KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok 1 HISTORIA Kształcenie pielęgniarek w systemie szkolnictwa średniego 5-letnie licea pielęgniarskie (ostatni nabór w roku 1991), 2 letnie szkoły policealne/pomaturalne

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW

RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU 33-3 Nowy Sacz, ul. Staszica 1, tel.: centrala (1) 355, fax (1) 3 RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW 3 lata od daty odbioru dyplomu Państwowej Wyższej Szkoły

Bardziej szczegółowo

Kryteria kwalifikacji na studia w roku akademickim 2015/2016. 1. Wydział Humanistyczny

Kryteria kwalifikacji na studia w roku akademickim 2015/2016. 1. Wydział Humanistyczny na studia w roku akademickim 2015/2016 * - przedmiot kierunkowy ** - studia zostaną uruchomione po uzyskaniu zgody ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego SM stara matura NM nowa matura IB - matura

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE KARTOGRAFII I GIS NA UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI

KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE KARTOGRAFII I GIS NA UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE KARTOGRAFII I GIS NA UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI Najstarszą uczelnią wyższą na Dolnym Śląsku oferującą studia I i

Bardziej szczegółowo

Rozwój szkolnictwa wyższego w powiecie wałbrzyskim stan aktualny i perspektywy na lata 2014-2020. dr Andrzej Węgrzyn PWSZ w Wałbrzychu

Rozwój szkolnictwa wyższego w powiecie wałbrzyskim stan aktualny i perspektywy na lata 2014-2020. dr Andrzej Węgrzyn PWSZ w Wałbrzychu Rozwój szkolnictwa wyższego w powiecie wałbrzyskim stan aktualny i perspektywy na lata 2014-2020 dr Andrzej Węgrzyn PWSZ w Wałbrzychu 1 Plan prezentacji 1. Szkoły wyższe w Wałbrzychu - stan obecny 2. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r.

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r. ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w sprawie utworzenia w Uniwersytecie Wrocławskim Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Na podstawie art. 49 ust. 2

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr AR001-3 -I/2015

Uchwała Nr AR001-3 -I/2015 Uchwała Nr AR001-3 -I/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie wytycznych dla rad wydziałów w zakresie projektowania programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH

REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH przy Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 1 1. Niestacjonarne studia doktoranckie przy Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie,

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Koncepcja międzyinstytucjonalnego ośrodka wspierania badań Dominika Walec Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

SPIN SPÓJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I NAUKI. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

SPIN SPÓJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I NAUKI. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SPIN SPÓJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I NAUKI Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projektodawca Lider - Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA w GDYNI. SUPLEMENT DO DYPLOMU ważny z dyplomem nr..

AKADEMIA MORSKA w GDYNI. SUPLEMENT DO DYPLOMU ważny z dyplomem nr.. Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 6 Rektora AMG z 24.02.2014 r. pieczęć urzędowa Wzór suplementu do dyplomu AKADEMIA MORSKA w GDYNI Niniejszy suplement do dyplomu jest oparty na modelu opracowanym przez

Bardziej szczegółowo

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci 1

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci 1 0 URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl SZKOLNICTWO WYŻSZE

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHDNIPMRSKI UNIWERSYTET TECHNLGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDWNICTWA I ARCHITEKTURY PRGRAM KSZTAŁCENIA studiów doktoranckich w dyscyplinie budownictwo oraz architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

otrzymałam Pani wystąpienie w sprawie znowelizowanych w ubiegłym roku zasad

otrzymałam Pani wystąpienie w sprawie znowelizowanych w ubiegłym roku zasad BiURG RZECZEK* 1!ćAW OBYWATfŁSKir.H MINISTER NAUKI I SZKOLNICTWAWYŻSZEC,,-L " Ai 2012-03- 1 1 i mąkim$j MNiS W-DP-SPP-121-5182-6/PO/l 2 Pani Prof. Irena Lipowicz Warszawa, Pi marca 2012 r. Rpo-iffiwo n\

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH

STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH Analiza dotychczasowej sytuacji i prognoza liczby studentów uczelni publicznych i niepublicznych w latach 1999-2030 W latach 1999 2009 liczba absolwentów szkół

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Słownik mierników Strategii Wydziału

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Słownik mierników Strategii Wydziału Strategia Wydziału Technologii Drewna do 2022 roku Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie ANEKS: B Data aktualizacji: 2015-04-14 Słownik mierników Strategii Wydziału Słownik mierników Strategii

Bardziej szczegółowo

Pomoc materialna dla studentów w roku akademickim 2015/2016

Pomoc materialna dla studentów w roku akademickim 2015/2016 Kontakt i o nas Dla studentów i uczelni Dla naukowców Współpraca z zagranicą Strona główna» Rzecznik prasowy» Komunikaty Pomoc materialna dla studentów w roku akademickim 2015/2016 czwartek, 8 października

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Załącznik nr 1 Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony

Bardziej szczegółowo

STUDIA DOKTORANCKIE W

STUDIA DOKTORANCKIE W STUDIA DOKTORANCKIE W ŚWIETLE PRZEPISÓW USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM POTRZEBA DALSZYCH REFORM mgr Marcin Dokowicz Wiceprzewodniczący Krajowej Reprezentacji Doktorantów marcin.dokowicz@krd.edu.pl

Bardziej szczegółowo

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe w świetle nowych regulacji prawnych

Studia podyplomowe w świetle nowych regulacji prawnych Seminarium Bolońskie Zadania uczelni wynikające z aktualnych uregulowań prawnych dotyczących Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego i systemów zapewniania jakości Akademia im. Jana Długosza

Bardziej szczegółowo

3) do dnia 31 grudnia 2013 r. ukończyła studia wyższe o specjalności przygotowującej

3) do dnia 31 grudnia 2013 r. ukończyła studia wyższe o specjalności przygotowującej KWALIFIKACJE PRACOWNIKÓW SOCJALNYCH wskazane ustawą z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.) oraz ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o

Bardziej szczegółowo

Aktywność szkół wyższych w Polsce na rzecz rozwoju społeczności lokalnych dyskusja wokół pojęcia trzeciej misji uczelni

Aktywność szkół wyższych w Polsce na rzecz rozwoju społeczności lokalnych dyskusja wokół pojęcia trzeciej misji uczelni Aktywność szkół wyższych w Polsce na rzecz rozwoju społeczności lokalnych dyskusja wokół pojęcia trzeciej misji uczelni Agnieszka Piotrowska-Piątek Urząd Statystyczny w Kielcach Rola szkół wyższych w rozwoju

Bardziej szczegółowo

Maciej Madziński Dyrektor Operacyjny Akademia Leona Koźmińskiego PROF. WITOLD T. BIELECKI REKTOR ALK

Maciej Madziński Dyrektor Operacyjny Akademia Leona Koźmińskiego PROF. WITOLD T. BIELECKI REKTOR ALK Maciej Madziński Dyrektor Operacyjny Akademia Leona Koźmińskiego PROF. WITOLD T. BIELECKI REKTOR ALK Diagnoza - stan w punkcie wyjścia Prof. Witold T. Bielecki Rektor Akademii Leona Koźmińskiego Współzałożyciel

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ KSZTAŁCENIA NA WYDZIALE EDUKACYJNO - FILOZOFICZNYM AKADEMII POMORSKIEJ W SŁUPSKU

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ KSZTAŁCENIA NA WYDZIALE EDUKACYJNO - FILOZOFICZNYM AKADEMII POMORSKIEJ W SŁUPSKU Uchwała Nr 23/2012/13 Rady Wydziału Edukacyjno Filozoficznego Akademii Pomorskiej w Słupsku Z dnia 03 lipca 2013 r. SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ KSZTAŁCENIA NA WYDZIALE EDUKACYJNO - FILOZOFICZNYM AKADEMII

Bardziej szczegółowo

Kryteria kwalifikacji na studia w roku akademickim 2014/2015. 1. Wydział Humanistyczny

Kryteria kwalifikacji na studia w roku akademickim 2014/2015. 1. Wydział Humanistyczny na studia w roku akademickim 2014/2015 * - przedmiot kierunkowy ** - studia zostaną uruchomione po uzyskaniu zgody ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego SM stara matura NM nowa matura 1. Wydział

Bardziej szczegółowo

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa podstawowej jednostki organizacyjnej prowadzącej oceniany kierunek ...

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa podstawowej jednostki organizacyjnej prowadzącej oceniany kierunek ... WZÓR RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA Nazwa szkoły wyższej:. Nazwa podstawowej jednostki organizacyjnej prowadzącej oceniany kierunek.. Nazwa ocenianego kierunku ze wskazaniem: poziomu kształcenia:. profilu

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Wydział Wychowania Fizycznego i Sportu w Białej Podlaskiej

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Wydział Wychowania Fizycznego i Sportu w Białej Podlaskiej Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Wydział Wychowania Fizycznego i Sportu w Białej Podlaskiej WNIOSEK o przekształcenie Wydziału Wychowania Fizycznego i Sportu w Filię Wychowania

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego Ministerstwo wiodące i ministerstwa

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

PROF. HENRYK KRAWCZYK REKTOR POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ

PROF. HENRYK KRAWCZYK REKTOR POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ PROF. HENRYK KRAWCZYK REKTOR POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Diagnoza stan w punkcie wyjścia Brak elastyczności funkcjonowania i reagowania na zmiany w otoczeniu nowa struktura organizacyjna centrum minimalizacja

Bardziej szczegółowo

PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI

PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora zapraszają na PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI Warszawa, październik 2011 r. czerwiec 2012 r. PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI Studia prowadzone

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy na konferencję zamykającą projekt Akademickie Mazowsze 2030

Zapraszamy na konferencję zamykającą projekt Akademickie Mazowsze 2030 Zapraszamy na konferencję zamykającą projekt Akademickie Mazowsze 2030 28 maja 2012 roku w Gmachu Głównym Politechniki Warszawskiej odbędzie się konferencja podsumowująca projekt Akademickie Mazowsze 2030.

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie na zamówienie

Wykształcenie na zamówienie Wykształcenie na zamówienie Wyniki kolejnej edycji konkursu na kierunki zamawiane Według szacunków ministerstwa, w roku 2013 w polskim przemyśle zabraknie ponad 46 tys. inżynierów, a w usługach ponad 22

Bardziej szczegółowo

Deklaracja polityki w programie

Deklaracja polityki w programie Deklaracja polityki w programie Uczelnia, przypisując programowi Erasmus trudną do przecenienia rolę w umiędzynarodowieniu, modernizacji i indywidualizacji procesu kształcenia, pragnie w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. SUPLEMENT DO DYPLOMU ważny z dyplomem nr..

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. SUPLEMENT DO DYPLOMU ważny z dyplomem nr.. Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 53/2013 z dnia 14 czerwca 2013 r. pieczęć urzędowa Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wzór suplementu do dyplomu Niniejszy suplement do dyplomu jest oparty na modelu

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego na lata 2014-2018

Strategia rozwoju Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego na lata 2014-2018 Strategia rozwoju Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego na lata 2014-2018 Misja Wydziału Filologicznego, poprzez kształcenie, badania naukowe, udział w pomnażaniu dorobku kulturalnego, unowocześnianą

Bardziej szczegółowo