Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie"

Transkrypt

1 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie Katarzyna Kotynia*, Jacek Filipecki Instytut Fizyki, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Akademia im. Jana Długosza, Al. Armii Krajowej 13/15, Czstochowa * Streszczenie Od przypadkowego odkrycia promieniowania rentgenowskiego mija prawie 220 lat, nadal jednak dokonanie Rötgena jest podstaw wielu dziedzin nowoczesnej medycyny. Dziki niemu człowiek mógł po raz pierwszy zobaczy wntrze ciała bez koniecznoci zabiegu chirurgicznego. Omawianym tematem jest wykorzystanie promieniowania rentgenowskiego jako szczególnie wanego narzdzia w diagnostyce medycznej. Wprowadzenie Odkrycie promieniowania X zostało dokonane 8 listopada 1895 roku przez niemieckiego uczonego Wilhelma Conrada Röntgena, profesora fizyki w Würzburgu. W swoim laboratorium badał fenomeny wietlne wystpujce podczas wyładowa elektrycznych w lampach szklanych o wysokim stopniu próni przy uyciu lampy Crookesa. Röntgen pracował nad poznaniem właciwoci promieni katodowych, a przede wszystkim nad okreleniem ich zasigu poza obrbem lampy. W trakcie eksperymentu, całkowicie niespodziewanie, naukowiec zaobserwował niezwykłe zjawisko arzenia si ekranu pokrytego kryształkami czteroplatynocyjanku baru. Ekranem był papier fluorescencyjny, w owym czasie standardowo uywanym do wykrywania promieniowania ultrafioletowego. W momencie wykonania dowiadczenia przypadkowo znajdował si on w laboratorium, w zasigu oddziaływania pochodzcego z lampy. Uwag odkrywcy zwrócił fakt, e ekran był zbyt oddalony od ródła promieniowania katodowego, by mogło ono sta si przyczyn jego arzenia. Zaskakujce było to, e szczelne przykrycie lampy tektur nie wyeliminowało obserwowanego zjawiska, co ostatecznie negatywnie zweryfikowało przypuszczenie o tym, e za powstanie tego fenomenu odpowiedzialna była powiata powstajca podczas wyładowania elektrycznego wewntrz lampy. 61

2 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki Rys. 1. Laboratorium W.C. Röntgena, Uniwersytet w Würzburgu [1]. 62 Rys. 2. Przewietlenie rki promieniami Röntgena, ilustracja pochodzi z 1896 roku [1].

3 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie W cigu nastpnych kilku dni, jakie nastpiły po 8 listopada, Röntgen przeprowadził szereg prób, w trakcie których na drodze pomidzy lamp a ekranem umieszczał róne przedmioty. Wtedy te spostrzegł na ekranie wyranie zarysowan struktur szkieletu własnej dłoni [1]. Uczony nie wiedział na ile jego obserwacje s naukowo wiarygodne, czego dowodz wzmianki o badaniach w listach do przyjaciół. Röntgen zwierzał si im: Odkryłem co interesujcego, ale nie wiem, czy moje obserwacje s właciwe. Swoje badania prowadził jednak dalej. Kiedy wreszcie nabrał pewnoci, e tajemnicze promieniowanie istniej naprawd, 28 grudnia 1895 przesłał do Würzburgu, Towarzystwa Fizyczno-Medycznego raport. Dołczył do niego słynne rentgenowskie zdjcie rki z widocznym cieniem piercienia na palcu, która naleała do ony naukowca Berty (Rys. 3) [1, 2]. Rys. 3. Pierwsze publicznie wykonane zdjcie rentgenowskie z 22 grudnia 1895 roku [2]. W raporcie znalazło si wyszczególnienie właciwoci promieniowania X. Z punktu widzenia przydatnoci tego promieniowania do stosowania w medycynie, najistotniejsze okazało si to, e: Zdolno do transmisji promieniowania X przez róne materiały o tej samej gruboci zaley w głównej mierze od ich gstoci. Zdolnoci do transmisji promieniowania X przez próbki z tego samego materiału zale od ich gruboci, wraz ze wzrostem gruboci materiału transmisja tych promieni maleje. Płytki fotograficzne s czułe na promieniowanie X. Kiedy wyniki raportu zostały rozpropagowane przez gazet The New Year s Day, nastpiła zawrotna kariera zarówno promieni X, jak i ich odkrywcy. Ju w styczniu 1896 roku cudowne odkrycie znał cały wiat, a ludzi, nie tylko tych zwizanych 63

4 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki z nauk, ogarnła swoista X-ray mania. Sukces Röntgena zwieczyła w 1901 roku Nagroda Nobla, pierwsza w historii, jak nadano w dziedzinie fizyki [3]. Ju w kilka miesicy po ogłoszeniu odkrycia Röntgena przeprowadzono pierwsze próby wykorzystania promieni w diagnostyce. Znakomity profesor chirurgii w Bernie, Teodor Kocher, stwierdził za pomoc promieni Röntgena, w którym miejscu utkwiła igła, gdy pacjent wbił j sobie w rk. Internista z Kilonii, Georg Hoppe- Seyler, stwierdził rentgenologicznie w 1896 roku arteriosklerotyczne zmiany ttnicy promieniowej. Z kolei berliski lekarz, Wolf Becher, na podstawie dowiadcze na zwierztach wyraził pogld, e promieniowanie Röntgena mona wykorzysta do zdj fotograficznych ołdka pod warunkiem, e napełni si go rodkami kontrastowymi, mało przenikliwymi dla promieni. Po licznych próbach rónych sposobów zastosowania takich rodków pomysł ten zrealizował w kilka lat póniej klinicysta z Monachium, Herman Rieder, wprowadzajc rodek kontrastowy drog doustn (1904)[1, 4]. W kilkanacie miesicy po odkryciu Röntgena opisano ju uwidocznione na fotografiach kamienie ółciowe i nerkowe, w płucach rozróniono rozmaitego rodzaju nacieki oraz zmiany grulicze. Opisywano obrazy guzów, podjto próby oznaczania połoenia płodu u ciarnych kobiet. Ale wszystkie te osignicia wyprzedziła chirurgia kostna, zyskujc w promieniach X precyzyjny rodek do rozpoznania nie tyko złama i zwichni, ale i rónych schorze zapalnych oraz nowotworowych koci i stawów. Wprowadzenie rodków kontrastowych umoliwiło z czasem ogldanie i ocen układu pokarmowego i badanie czynnoci wydzielniczych nerek (urografia) a czciowo i wtroby (cholecystografia) [4]. Rozwój bada za pomoc promieni Röntgena był tak szybki, e ju w 1912 roku Niemieckie Towarzystwo Rentgenologiczne powziło uchwał w myl, której radiologia powinna by uznana za samodzieln dyscyplin lekarsk, równoprawn z innymi specjalnociami [2, 3]. Rentgenodiagnostyka jako specjalno zajmujca si zastosowaniem promieniowania rentgenowskiego Rentgenodiagnostyka jest odrbn specjalnoci lekarsk zajmujc si zastosowaniem promieniowania rentgenowskiego do bada majcych na celu rozpoznanie chorób. Pod pojciem rozpoznanie naley rozumie wykrywanie procesu patologicznego, jego umiejscowienie oraz okrelenie jego charakteru i stopnia zaawansowania. Podczas badania radiologicznego u ok. 50% chorych mona ostatecznie ustali rozpoznanie choroby, u dalszych 30% ma znaczenie pomocnicze, poniewa wnosi wiele wanych informacji, które wykorzystywane s w procesie leczenia. Metody radiologiczne znajduj szczególne zastosowanie w rozpoznaniu: nastpstw urazów, choroby nowotworowej, chorób układu trawiennego, oddechowego i krenia oraz zmian przecieniowych w układzie kostno-stawowym. Stanowi one podstaw działalnoci specjalnoci zabiegowych: chirurgii ogólnej, kardiochirurgii, chirurgii naczyniowej, neurochirurgii, urologii i ortopedii, gdy umoliwiaj lub ułatwiaj ustalenie wskaza do leczenia operacyjnego [5]. 64

5 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie Współczesne systemy rejestracji obrazu radiologicznego Istnieje wiele systemów rejestracji obrazu radiologicznego. Nale do nich: konwencjonalne zdjcie rentgenowskie, radiografia cyfrowa, przewietlenia, systemy umoliwiajce rejestracj czynnoci narzdu oraz tomografia komputerowa [5]. Konwencjonalne zdjcia rentgenowskie Promienie rentgenowskie po przejciu przez ciało pacjenta padaj na powierzchni błony rentgenowskiej, która składa si z polietylowego podłoa, pokrytego z obu stron emulsj fotograficzn. Emulsj tworzy zawiesina bromku i jodku srebra w elatynie. Błona znajduje si w specjalnej kasecie rentgenowskiej. Jej ciany wewntrzne pokryte s foliami wzmacniajcymi, które cile przylegaj do powierzchni błony. Istotnym elementem folii wzmacniajcych jest warstwa luminoforu w zawiesinie plastikowej. Do niedawna najbardziej efektywnym luminoforem był ortowolframian (VI) wapnia CaWO 4. Obecnie wykorzystuje si luminofor ze zwizków pierwiastków ziem rzadkich, które wysyłaj znacznie wicej wiatła widzialnego ni wolframian wapnia. Odpowiedni dobór wielkoci ziarna luminoforu ma istotny wpływ na jako zdjcia i dawk promieniowania, jak otrzymuje pacjent. Folie wzmacniajce zmieniaj znaczn cze padajcych na nie promieni rentgenowskich na wiatło widzialne, a tym samym wzmacniaj efekt nawietlania emulsji fotograficznej. Po nawietlaniu błona rentgenowska, podobnie jak kada błona fotograficzna, poddana jest obróbce fotochemicznej. Proces ten odbywa si automatycznie i składa si z wywołania, kpieli poredniej, utrwalania, płukania i suszenia. Obraz, jaki otrzymujemy na zdjciu rentgenowskim, zaley w duej mierze od geometrii wizki promieni rentgenowskich. Rozbieny kształt wizki powoduje, e fotografowany przedmiot ulega powikszeniu. Niekorzystnemu zniekształceniu obiektu mona zapobiec, jeli znajduje si on moliwie blisko błony (kasety) rentgenowskiej, a odległo ogniska lampy od błony jest dua. Zdjcia rentgenowskie wykonuje si przewanie z odległoci 100 cm. Zniekształcenie przedmiotu w zalenoci od jego połoenia w wizce promieni ilustruje Rys. 4 [6]. W obrazie rentgenowskim, który jest sum nakładajcych si na siebie cieni, trudno niekiedy oceni niektóre czci przedmiotu. Dlatego z zasady przedmiot bada si za pomoc dwóch zdj, w dwóch prostopadłych do siebie rzutach. Dobry obraz rentgenowski powinien charakteryzowa si właciwym kontrastem i dobr ostroci. Pod pojciem kontrastu rozumie si rónice w zaczernieniu poszczególnych pól obrazu, odpowiadajce rónicom gstoci tkanek uwidocznionych na zdjciu [6]. Kontrast obrazu zaley od: jakoci promieniowania, budowy przedmiotu, czułoci błony i rodzaju folii wzmacniajcych oraz iloci promieniowania rozproszonego i stopnia zadymienia błony. Ostroci nazywa si zdolno do dobrego zarysowania granic czci składowych przedmiotu. Nieostro zarysów utrudnia rozpoznanie szczegółów obrazu i ob- 65

6 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki jawia si wystpowaniem półcienia. Odrónia si cztery rodzaje nieostroci: geometryczn, fotograficzn, ruchow oraz nieostro zalen od promieniowania rozproszonego. Nieostro geometryczna zaley od wielkoci ogniska optycznego lampy rentgenowskiej (Rys. 5). Obowizuje zasada, e im mniejsze ognisko, tym mniejsza nieostro [6]. Nieostro fotograficzna jest zalena od wielkoci ziaren luminoforu folii wzmacniajcej i emulsji błony. Im współczynnik wzmocnienia folii jest wikszy i im czulsza jest błona, tym nieostro jest wiksza. Ruchy przedmiotu lub jego cz- ci s odpowiedzialne za nieostro ruchow. Moe by ona zmniejszona przez krótkie czasy nawietlania lub przez unieruchomienie badanej czci ciała. Rozdzielczoci nazywa si zdolno do uwidaczniania oddzielnie drobnych szczegółów obrazu, które s połoone bardzo blisko siebie. Zdjcia rentgenowskie wykonane bez folii wzmacniajcych maj bardzo dobr zdolno rozdzielcz. Folie wzmacniajce zmniejszaj nieco rozdzielczo błony, pozwalaj jednak zmniejszy dawk promieniowania, jak otrzymuje pacjent [6]. Rys. 4. Zmiana kształtów i wymiarów przedmiotu, zalena od połoenia w stosunku do promienia rodkowego [6]. 66 Rys. 5. Półcie zaleny od wielkoci ogniska lampy [6].

7 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie Radiografia cyfrowa W systemie radiografii cyfrowej w miejsce błony rentgenowskiej wprowadza si odpowiedni foli pamiciow, w której rol bromku i jodku srebra spełniaj zwizki fosforu lub selenu. Po nawietlaniu folii promieniami rentgenowskimi powstaje w niej, podobnie jak w emulsji fotograficznej, obraz utajony. Obraz ten odczytuje si za pomoc czytnika laserowego i zapisuje si w postaci cyfrowej w układzie pamiciowym komputera. Po sprzeniu komputera z drukark laserow mona wynik badania przedstawi na papierze termoczułym lub błonie fotograficznej. Radiografia cyfrowa jest rozwizaniem kosztownym, lecz ma wiele zalet, wród których wymienia si [6]: Wysz czuło kontrastow w porównaniu do emulsji fotograficznej, co umoliwia istotne zmniejszenie dawki promieni X, jak otrzymuje pacjent. Moliwo przetwarzania danych, archiwizowania w układach pamiciowych komputerów i przesyłania na odległo z zachowaniem wysokiej jakoci obrazu. Przewietlenie Przewietlenia s wykonywane za pomoc wzmacniacza obrazu połczonego z telewizj w obwodzie zamknitym. Wzmacniacz obrazu jest szklan bak próniow (Rys. 6). W jej wntrzu znajduj si: ekran luminescencyjny pierwotny, fotokatoda, elektrostatyczne soczewki skupiajce, anoda i ekran wtórny. Zadaniem wzmacniacza jest zmiana promieniowania rentgenowskiego na wiatło widzialne. W zalenoci od rónic pochłaniania promieniowania przez ciało badanego na ekranie wzmacniacza powstaje obraz podobny jak na błonie rentgenowskiej. Zwykle wzmacniacz łczy si z kamer telewizyjn i monitorem, który słuy do prezentacji wyniku badania (Rys. 7) [6]. Korzyci przewietlania za pomoc systemu wzmacniacz obrazu-telewizja s nastpujce [6]: Dua jasno obrazów podczas badania w niezaciemnionym pomieszczeniu. Polepszenie jakoci obrazu przez dobry kontrast i uwidocznienie szczegółów. Zmniejszenie o około 25% obcienia promieniowaniem pacjentów i radiologów. Przeniesienie obrazów na oddalony od pacjenta monitor, magnetowid lub ta- m filmow. Zmiana obrazu analogowego na cyfrowy. 67

8 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki Rys. 6. Budowa i działanie wzmacniacza obrazu [6]. Rys. 7. Układ wzmacniacz obrazu telewizja do przewietle [6]. 68

9 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie Radiologiczne badania czynnociowe Wiele narzdów, takich jak serce, naczynia, przewód pokarmowy i inne, znajduj si w cigłym ruchu. Pojedyncze zdjcia nie zawsze s wystarczajce do ich oceny. W przypadku badania zjawisk dynamicznych mamy do dyspozycji nastpujce urzdzenia [6]: Zmieniacz błon rentgenowskich, umoliwiajcy wykonanie do 12 zdj /s. System ten znajduje szczególne zastosowanie w konwencjonalnej angiografii. Kamera filmowa 35 mm, połczona ze wzmacniaczem obrazu, umoliwia wykonanie do 200 zdj /s. Znajduje zastosowanie w badaniach serca (koronarografia, kontrastowe badanie serca). Magnetowid z zapisem obrazu na tamie magnetycznej (badanie aktu połykania, przełyku, odpływów pcherzowo - moczowodowych itp.). Systemy cyfrowe z moliwoci przetwarzania obrazu. Cyfrowa angiografia subtrakcyjna Stanowi ona udoskonalenie dotychczasowych metod badania serca i układu naczyniowego. Istota działania tej metody jest zbliona do subtrakcji fotograficznej, która polega na nałoeniu dwóch obrazów rentgenowskich: pozytywu zdjcia przegldowego i negatywu wykonanego po podaniu do okrelonego obszaru naczyniowego rodka cieniujcego. Wymieniona technika (subtrakcji) cieni czci mikkich i koci pozwala na lepsze uwidocznienie badania naczy krwiononych. W systemach cyfrowej angiografii subtrakcyjnej obrazy pozytywowe i negatywowe s rejestrowane nie na błonie rentgenowskiej, a w układach pamiciowych komputera. Technika ta, oparta na radiografii cyfrowej, cechuje si szczególnie wysok zdolnoci rozdzielcz kontrastow. Umoliwia ona uwidocznienie aorty i jej głównych rozgałzie po doylnym podaniu rodka cieniujcego bez potrzeby cewnikowania ttnic [5, 8, 9]. Rys. 8. Zasada subtrakcji [6]. 69

10 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki Wykorzystanie lampy rentgenowskiej w tomografii komputerowej Tomograf komputerowy dla wytworzenia obrazu wykorzystuje lamp rentgenowsk umieszczon we wntrzu gantry, emitujc promieniowanie rentgenowskie i wykonujc ruch obrotowy wokół pacjenta. Układ detektorów znajdujcych si po przeciwnej stronie wychwytuje wizk promieniowania, która przeszła przez ciało chorego. W tomografie komputerowym włanie matryca detektorów, a nie błona rentgenowska, jest receptorem obrazu. Odpowiednie algorytmy komputerowe wykorzystywane s do tworzenia cyfrowych obrazów tomograficznych ciała w płaszczynie osiowej (Rys. 9). Bardzo istotne dla jakoci powstajcego w tomografii komputerowej obrazu jest zastosowanie kolimatorów radiografii klasycznej. Uycie kolimatorów znaczco zmniejsza dawk promieniowania pochłonit przez pacjenta dziki ograniczeniu objtoci tkanek poddawanych napromieniowaniu, zwłaszcza równie nasilenie niepo- danych skutków wykonanej ekspozycji, takich jak powstawanie promieniowania rozproszonego. Tomograf komputerowy wykorzystuje, co najmniej dwa układy kolimatorów. Jeden z nich przylega do obudowy lampy rentgenowskiej i ogranicza wizk promieni przed jej dotarciem do badanego obiektu, drugi umieszczony jest w bezporednim ssiedztwie detektorów promieniowania. Wspólne działanie takiego układu regulacji wizki pozwala na dokładne okrelenie podanej gruboci obrazowanej warstwy. W radiografii konwencjonalnej, struktury anatomiczne zostaj przedstawione w postaci obrazu analogowego, na błonie rentgenowskiej, pełnicej w tym przypadku rol detektora promieniowania. W tomografii komputerowej, wizka promieni rentgenowskich przenikajcych przez ciało pacjenta ulega osłabieniu i na podstawie pomiaru przypisany jest jej współczynnik osłabienia. Współczynnik ten, mierzony jest w tzw. jednostkach Hounsfielda, okrela redni gsto danej objtoci tkanki (woksel), wskazujc tym samym stopie pochłaniania przez ni promieniowania. Przyjto, e w tomografii komputerowej gstoci wody odpowiada w przyblieniu warto 0, gsto powietrza (czarny kolor na obrazie TK), a gstoci istoty zbitej koci (biały kolor na obrazie TK) jednostek Hounsfielda. Wszystkim tkankom badanego obszaru o gstociach porednich pomidzy gstoci wody odpowiadaj róne dodatnie wartoci wyraone w jednostkach Hounsfielda, które na powstajcym obrazie tomograficznym reprezentowane s przez róne odcienie skali szaroci. Kady woksel o charakterystycznej dla siebie redniej gstoci wyraonej w jednostkach Hounsfielda, jest wywietlany na monitorze komputerowym aparatu TK w postaci dwuwymiarowej mapy pikseli. Personel pracowni tomograficznej powinien umie zmienia wygld obrazu TK na monitorze poprzez regulacj jego kontrastu (szerokoci podziału wartoci j. H. czyli szerokoci tzw. okna ) oraz wybór gstoci odpowiedniej dla wybranych tkanek (czyli poziomu okna). I tak, na przykład, dla najlepszego przedstawienia i dokładnego umiejscowienia uszkodze w obrbie koci, najbardziej odpowiednie jest ustawienie szerokoci okna, przy jednoczesnym wysokim poziomie okna (tzw. okno kostne ). 70

11 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie Obrazowanie układu miniowo-szkieletowego, a w szczególnoci krgosłupa, wymaga na ogół dobrego uwidocznienia na kadej warstwie przekroju osiowego zarówno tkanek mikkich, jak i struktur kostnych, co wie si zwykle z koniecznoci wykonania osobnej dokumentacji zdjciowej badanej okolicy w dwóch rónych oknach (najczciej oknie tkankowym i kostnym) [7-9]. Rys. 9. Tomograf komputerowy nie wykorzystuje błony rentgenowskiej jako receptora obrazu, wykorzystuje natomiast matryc detektorów [7]. Techniki obrazowania Powszechnie stosowana technika badania TK odcinka ldwiowego krgosłupa polega na obrazowaniu przylegajcych do siebie warstw w płaszczynie ukonej, pochylonej nieznacznie (w zakresie maksymalnego odchylenia gantry, czyli najczciej od +25 do -25º) wzgldem płaszczyzny osiowej, dla dostosowania kta nachylenia poszczególnych przestrzeni midzykrgowych. Grubo kadej z warstw nie powinna przekracza 3-5 mm. Na poziomie L5-S1, mona uzyska czsto tylko obrazy warstwy zblionej do płaszczyzny tarczy midzykrgowej, poniewa kt jej nachylenia wykracza czsto poza zakres maksymalnego wychylenia gantry tomografu. Wykonanie właciwego badania tomograficznego, musi by kadorazowo poprzedzone wykonaniem cyfrowego obrazu pilotowego (topogramu) w projekcji bocznej lub wiecowej. Pozwala to na dokładne umiejscowienie wykonanych w póniejszym czasie przekrojów ciała w płaszczynie osiowej (Rys. 10). 71

12 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki 72 Rys. 10. Typowy układ zdj z tomografii komputerowej z obrazami pilotowymi topogramami (obrazy w lewym górnym rogu), umoliwiajcymi zaplanowanie badanych warstw [7]. Inna, stosowana powszechnie technika wykonania badania tomograficznego, polega na obrazowaniu kolejnych warstw ciała w płaszczynie osiowej wizk pionow, prostopadł do blatu stołu tomografu. Tego rodzaju przekroje osiowe mog zosta poddane dalszej obróbce komputerowej, czyli procesowi tzw. rekonstruowania. Pozwala on na uzyskanie rekonstrukcji obrazu w płaszczynie strzałkowej i wiecowej. Mimo, e obrazy te wykazuj czsto znaczn przewag w przedstawianiu niektórych struktur anatomicznych, rzadko mog one dostarczy wikszej iloci informacji ni badania wykonane rutynowo w jednej płaszczynie (Rys. 11). Uyteczno obrazów rekonstruowanych w płaszczynie wiecowej lub strzałkowej wykorzystywana jest najczciej w sytuacjach, kiedy mamy do czynienia z uszkodzeniami w rodzaju złama złoonych koci. Moliwe jest równie wykonanie rekonstrukcji w celu otrzymania obrazu trójwymiarowego (tzw. rekonstrukcja 3D ) (Rys. 12) [9]. Przewaga tomografii komputerowej nad radiografi klasyczn dotyczy głównie znacznie wikszej zdolnoci tomografii do rozróniania obiektów o małym kontra- cie, przedstawienia poprzecznych przekrojów anatomicznych oraz moliwoci rekonstruowania uzyskanego obrazu w płaszczyznach dodatkowych strzałkowej i wiecowej. Rozdzielczo przestrzenna tomografii komputerowej jest jednak mniejsza ni bada konwencjonalnych. Ponadto dawka promieniowania, przypadajca na powierzchni skóry w obszarze działania ograniczonej kolimatorem wizki, pochłonita przez pacjenta podczas badania tomograficznego jest znacznie wysza, czsto o 3-5 radów [7, 8].

13 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie Rys. 11. Rekonstrukcja dwuwymiarowego obrazu krgosłupa szyjnego w płaszczynie strzałkowej, pokazujca przerostowe, wytwórcze zmiany w krgosłupie, bdce przyczyn zmniejszenia słupa kontrastu w worku oponowym (strzałka) [7]. Rys. 12. Trójwymiarowa rekonstrukcja obrazu TK podstawy czaszki [7]. 73

14 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki Mielografia TK Mielografia tomografii komputerowej (TKM), to pojcie okrelajce badanie tomograficzne wykonane po uprzednim wstrzykniciu rodka cieniujcego do przestrzeni podpajczynówkowej. Wraz z nadejciem ery wykonania bada MR, mielografia TK przestała by uwaana za metod, która powinna by wykonywana rutynowo w diagnostyce obrazowej krgosłupa. Moe ona by jednak pomocna, w wyjtkowych sytuacjach, kiedy badania MR i TK nie dostarczaj informacji wystarczajcych do rozwizania problemu klinicznego [7, 8]. Artrografia Badanie stawów w tomografii komputerowej wymaga zwykle podania rodka cieniujcego. Artrografia TK jest badaniem wykonywanym ostatnio znacznie rzadziej, po czci dziki powszechniej dostpnym i wykonywanym badaniom MR. Przewaga badania metod rezonansu magnetycznego krwi w jego, nieinwazyjnoci, co wicej, właciwy dla tej metody duy kontrast pomidzy tkankami mikkimi powoduje, e badanie MR jest idealn metod obrazowania wikszoci głównych stawów. Jednak niektóre stawy mog by cigle jeszcze poddane lepszej ocenie przy uyciu artrografii TK, czego najlepszym przykładem moe by diagnostyka stawu barkowego i biodrowego [7, 8]. Zastosowanie kliniczne tomografii komputerowej [4, 7, 8]: 74 Uraz. Za główne wskazanie do wykonania badania TK uwaa si obecnie przypadki, w których doszło do urazu, szczególnie do urazu czaszki lub krgosłupa, ale badanie tomograficzne moe by bardzo przydatne take w ocenie złoonych złama w okolicy biodra i barku. Guzy. Metod wyboru, słuc obrazowaniu i ocenie guzów tkanek mikkich jest obecnie badanie MR. Badanie TK wykazuj du warto w diagnostyce guzów zajmujcych koci. Wikszo przypadków stwierdzonych klinicznie guzów koci wymaga przeprowadzenia diagnostyki przy uyciu obu metod obrazowania, co wydatnie pomaga w podjciu decyzji o dalszym leczeniu. Analiza mineralna koci. Ze wzgldu na to, e tomografia komputerowa posiada zdolno okrelania współczynnika osłabienia promieniowania rentgenowskiego przez poszczególne tkanki, ta metoda obrazowania wykazuje szczególn warto w dokładnej analizie ilociowej składników mineralnych koci, zwłaszcza w przypadku osteoporozy. Badanie TK jamy brzusznej. Badanie TK znajduje powszechne zastosowanie w diagnostyce narzdów jamy brzusznej, czsto w połczeniu z badaniem ultrasonograficznym. Przykładem wykorzystania TK w tej diagnostyce jest ttniak aorty brzusznej. Jest ono przeprowadzane po ujawnieniu poszerzenia tego

15 Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie naczynia oraz stwierdzeniu obecnoci zmian miadycowych z konwencjonalnych, przegldowych zdjciach rentgenowskich jamy brzusznej lub krgosłupa ldwiowego. Podsumowanie Niektórzy uwaaj, e zastosowanie technik rentgenowskich przeyło ju czasy wietnoci i coraz czciej bdzie zastpowane przez inne metody, chociaby MR. Jednak przyszło ta nie nastpi zbyt szybko, poniewa na razie nie ma konkurencyjnej metody z punktu widzenia obrazowania struktur kostnych oraz wysokorozdzielczociowego wizualizowania rozmieszczenia struktur naszego organizmu. Rentgenowska tomografia komputerowa umoliwia dodatkowo wykonywanie operacji z jednoczesnym obrazowaniem (otwarte tomografy), dziki czemu lekarz wie gdzie znajduje si w tej chwili narzdzie. Technika MR nie nadaje si do tego typu obrazowania ze wzgldu na silne pole magnetyczne, które uniemoliwia zastosowanie konwencjonalnych metalowych narzdzi chirurgicznych. Dodatkowo mało komfortowy wydaje si by dla chirurga olbrzymi hałas w pomieszczeniu z uruchomionym skanerem MR. Naley si równie zastanowi, czy warto jest rezygnowa z konwencjonalnych technik rentgenowskich na rzecz dokładniejszych, ale o wiele droszych technik obrazowania, w przypadku kiedy a taka dokładno wcale nie jest wymagana. Ponadto czas powicony na badanie CT lub MR jest znacznie wikszy i wymaga czsto odpowiedniego przygotowania pacjenta. Obecnie opracowuje si coraz to nowsze algorytmy umoliwiajce obrazowanie narzdów, zmniejszajce czas wykonywania badania. Projektuje si równie coraz to nowsze i dokładniejsze detektory promieniowania X, jak równie wydajniejsze lampy rentgenowskie wraz z wydajniejszymi systemami chłodzenia. Dy si do zminimalizowania promieniowania absorbowanego przez pacjenta, przez co do obnienia jego skutków ubocznych. Czy istnieje jeszcze przyszło dla promieniowania rentgenowskiego? Jak najbardziej tak. Dopóki nie zostan wynalezione inne sposoby wizualizacji tkanek twardych, o znacznie lepszych właciwociach i moliwociach, promienie Röntgena bd wiodły prym wród metod diagnostycznych. Literatura [1] J. Hurwic, Twórcy nauki o promieniotwórczoci, PWN Warszawa (1989). [2] R. Cierniak, Tomografia komputerowa, Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa (2005). [3] B. Seyda, Dzieje medycyny w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa (1973). [4] S. Klewenhagen, Promieniowanie X i ich zastosowanie w medycynie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL (1965). [5] W. S. Gumułka, W. Rewerski, Encyklopedia zdrowia, T 1-2, PWN, Warszawa (1994). [6] B. Pruszyski, Radiologia. Diagnostyka obrazowa RTG, TK, USG, MR i radioizotopy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa (1999). [7] D. M. Marchiori, Radiologia kliniczna, Wydawnictwo Czelej, Lublin (1999). 75

16 Katarzyna Kotynia, Jacek Filipecki [8] G. Pawlicki, T. Pałko, N. Golnik, B. Gwiazdowska, L. Kidicki, Fizyka medyczna, T 9, Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa (2002). [9] W. Gorczko, Radiochemia i ochrona zdrowia, Wydawnictwo Politechniki Poznaskiej, Pozna (2003). 76

Anatomia radiologiczna. Kończyny

Anatomia radiologiczna. Kończyny Anatomia radiologiczna. Kończyny Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej Uniwersytet Medyczny w Łodzi Kierownik: prof. dr hab. n. med. Ludomir Stefańczyk 1 Jak to się zaczęło 8 listopada 1895, w trakcie

Bardziej szczegółowo

RADIOLOGIA KONWENCJONALNA

RADIOLOGIA KONWENCJONALNA Powrót do ZDO INFORMACJE DLA PACJENTÓW ZDO SPIS TREŚCI RADIOLOGIA KONWENCJONALNA... 1 NAJCZĘSTSZE BADANIA RADIOLOGICZNE... 2 Badania kości... 2 Badania narządów klatki piersiowej... 2 PRZYGOTOWANIE DO

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Praktyka z diagnostycznych metod nieradiacyjnych

Praktyka z diagnostycznych metod nieradiacyjnych Instytut Matki i Dziecka Beata Brzozowska 2 marca 2012 Plan wykładu Informacje o Instytucie 1 Informacje o Instytucie Słów kilka o historii Struktura i zadania Instytutu Zakład Diagnostyki Obrazowej 2

Bardziej szczegółowo

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ Luneta celownicza składa si z nastpujcych sekcji (liczc od obiektywu): - soczewek obiektywu - układu regulacji paralaxy (dotyczy lunet sportowych) - mechanizmu regulacji krzya

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia komputerowa u chorych z mechanicznym wspomaganiem oddychania

Zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia komputerowa u chorych z mechanicznym wspomaganiem oddychania Zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia komputerowa u chorych z mechanicznym wspomaganiem oddychania Jan Głowacki Współcześnie stosowane metody w diagnostyce chorób KLP: -zdjęcie sumacyjne P-A i boczne -zdjęcie

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK RTG klatki piersiowej Ocenia zarys i wielkość serca, aorty, naczyń krążenia płucnego, wykrywa w ich rzucie zwapnienia

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP Elbieta CHLEBICKA Agnieszka GUZIK Wincenty LIWA Politechnika Wrocławska ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP siedzca, która jest przyjmowana

Bardziej szczegółowo

Październik 2013 Grupa Voxel

Październik 2013 Grupa Voxel Październik 2013 Grupa Voxel GRUPA VOXEL Usługi medyczne Produkcja Usługi komplementarne ie mózgowia - traktografia DTI RTG TK (CT) od 1 do 60 obrazów/badanie do1500 obrazów/badanie TELE PACS Stacje diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

tel. (012) 424-77 - 65 39 88.012.23 TK miednicy bez i z kontr. wielof. z pojeniem 460,00

tel. (012) 424-77 - 65 39 88.012.23 TK miednicy bez i z kontr. wielof. z pojeniem 460,00 Załącznik 1 Zakład Diagnostyki Obrazowej ul. Kopernika 19: I Pracownia Tomografii Komputerowej, Pracownia Ultrasonografii, Pracownia Mammografii, I Zespół Pracowni RTG ul. Kopernika 17: II Pracownia RTG

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med.

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med. Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne dr n. med. Jolanta Meller Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej Rentgenodiagnostyka Ultrasonografia Rezonans magnetyczny Scyntygrafia Rentgenodiagnostyka

Bardziej szczegółowo

Współczesna mammografia

Współczesna mammografia Analogowa intuicja, cyfrowa rzeczywistość Współczesna mammografia Mammografia jest radiologiczną metodą badania gruczołu piersiowego. Jak w każdej innej metodzie rentgenowskiej, do uzyskania obrazu diagnostycznego

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med.

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med. Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne dr n. med. Jolanta Meller Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej Rentgenodiagnostyka Ultrasonografia Rezonans magnetyczny Scyntygrafia Rentgenodiagnostyka

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE. Zakład Radiologii. ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 CENNIK USŁUG 2010

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE. Zakład Radiologii. ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 CENNIK USŁUG 2010 Załącznik nr 3 UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE Zakład Radiologii ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 Rentgenodiagnostyka CENNIK USŁUG 2010 L.p. Badanie Cena PLN 1. RTG klatki piersiowej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Marcin Kuliski Politechnika Wrocławska Program DIALux słuy do projektowania sztucznego owietlenia pomieszcze zamknitych, terenów otwartych oraz dróg. Jego najnowsze,

Bardziej szczegółowo

Testy kontroli fizycznych parametrów aparatury rentgenowskiej. Waldemar Kot Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Szczecin 26.04.2014 r.

Testy kontroli fizycznych parametrów aparatury rentgenowskiej. Waldemar Kot Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Szczecin 26.04.2014 r. Testy kontroli fizycznych parametrów aparatury rentgenowskiej Waldemar Kot Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Szczecin 26.04.2014 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

1 2 3 4 5 6 badania medycyny nuklearnej Personel: (w przypadku badań okreslonych w zał 2 VI lp.1-26)

1 2 3 4 5 6 badania medycyny nuklearnej Personel: (w przypadku badań okreslonych w zał 2 VI lp.1-26) WYMAGANIA DOTYCZĄCE REALIZACJI AMBULATORYJNYCH ŚWIADCZEŃ DIAGNOSTYCZNYCH KOSZTOCHŁONNYCH (ASDK) lp. Kod zakresu świadczeń Zakres ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie tomografii stożkowej (CBCT) we współczesnej endodoncji

Zastosowanie tomografii stożkowej (CBCT) we współczesnej endodoncji T W Ó J P R Z E G L Ą D S T O M AT O L O G I C Z N Y T E M AT N U M E R U Zastosowanie tomografii stożkowej (CBCT) we współczesnej endodoncji tech. radiolog Jakub Baran www.3dtomo.pl P rzystępując do leczenia

Bardziej szczegółowo

nowotworów u osób doros"ych, u dzieci odsetek ten jest wy#szy i wynosi 5-7 %

nowotworów u osób dorosych, u dzieci odsetek ten jest wy#szy i wynosi 5-7 % !!Stanowi! 0,5-1 % wszystkich nowotworów u osób doros"ych, u dzieci odsetek ten jest wy#szy i wynosi 5-7 %!!Mi$saki wywodz! si$ z ró#nych komórek które wchodz! w sk"ad ko%cinajcz$stszy, osteosarcoma (powstaje

Bardziej szczegółowo

M.11.01.04 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM

M.11.01.04 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM 1. WSTP 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej ST s wymagania szczegółowe dotyczce wykonania i odbioru Robót zwizanych z zasypywaniem wykopów z zagszczeniem dla

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4)

ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4) ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4) 1. Cel wiczenia. Celem wiczenia jest poznanie budowy i działania elementów regulatorów elektrycznych. W trakcie wiczenia zdejmowane s charakterystyki statyczne

Bardziej szczegółowo

Pacjent SOR w aspekcie ochrony radiologicznej - kobiety w ciąży. dr Piotr Pankowski

Pacjent SOR w aspekcie ochrony radiologicznej - kobiety w ciąży. dr Piotr Pankowski Pacjent SOR w aspekcie ochrony radiologicznej - kobiety w ciąży dr Piotr Pankowski Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (Dz. U. 2012.264) Art. 33c 6. Dzieci, kobiety w wieku rozrodczym, kobiety

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne wydawanie zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych

Wymagania prawne wydawanie zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych Wymagania prawne wydawanie zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych mgr Helena Harmansa Oddział Higieny Radiacyjnej WSSE w Opolu DOSIOR - Opole 26.XI.2011r. Ustawa z 29 listopada 2000r. Prawo atomowe

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

DAWKI OTRZYMYWANE PRZEZ PACJENTA W EFEKCIE STOSOWANIA WŁAŚCIWYCH DLA DANEJ DZIEDZINY PROCEDUR RADIOLOGICZNYCH. ZASADY OPTYMALIZACJI.

DAWKI OTRZYMYWANE PRZEZ PACJENTA W EFEKCIE STOSOWANIA WŁAŚCIWYCH DLA DANEJ DZIEDZINY PROCEDUR RADIOLOGICZNYCH. ZASADY OPTYMALIZACJI. DAWKI OTRZYMYWANE PRZEZ PACJENTA W EFEKCIE STOSOWANIA WŁAŚCIWYCH DLA DANEJ DZIEDZINY PROCEDUR RADIOLOGICZNYCH. ZASADY OPTYMALIZACJI. Magdalena Łukowiak ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1 z dnia 18 lutego

Bardziej szczegółowo

Co rodzice powinni wiedzieć o bezpieczeństwie radiacyjnym w medycynie

Co rodzice powinni wiedzieć o bezpieczeństwie radiacyjnym w medycynie Co rodzice powinni wiedzieć o bezpieczeństwie radiacyjnym w medycynie Obrazowanie pomaga lekarzom w diagnozowaniu i leczeniu pacjentów. Niektóre metody obrazowania wykorzystują promieniowanie jonizujące.

Bardziej szczegółowo

Klonowanie MAC adresu oraz TTL

Klonowanie MAC adresu oraz TTL 1. Co to jest MAC adres? Klonowanie MAC adresu oraz TTL Adres MAC (Media Access Control) to unikalny adres (numer seryjny) kadego urzdzenia sieciowego (jak np. karta sieciowa). Kady MAC adres ma długo

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA ZAKŁADU DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ. Imię i nazwisko. Telefon Fax. I. Pracownia Radiologii Konwencjonalnej (Rtg)

STRUKTURA ZAKŁADU DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ. Imię i nazwisko. Telefon Fax. I. Pracownia Radiologii Konwencjonalnej (Rtg) STRUKTURA ZAKŁADU DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ 1. Dane kontaktowe do Zakładu Diagnostyki Obrazowej Ulica: Nr Kod pocztowy Miasto Województwo 2. Dane Kierownika Zakładu Diagnostyki Obrazowej Imię i nazwisko. Telefon..

Bardziej szczegółowo

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów MR 1 najważniejsze jest zdrowie Dla wygody naszych pacjentów stworzyliśmy portal Wyniki Online, gdzie, bez wychodzenia z domu, można odebrać wyniki badania

Bardziej szczegółowo

nastpujce czci (pakiety). Zamawiajcy dopuszcza moliwo złoenia oferty na dowoln liczb pakietów.

nastpujce czci (pakiety). Zamawiajcy dopuszcza moliwo złoenia oferty na dowoln liczb pakietów. 1 z 5 2014-10-14 11:41 Pozna: Usługa kompleksowego ubezpieczenia Wielkopolskiego Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej - Curie w Poznaniu Numer ogłoszenia: 340136-2014; data zamieszczenia: 14.10.2014

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA TECHNICZNO - ROLNICZA WYDZIAŁ MECHANICZNY OSPRZT ELEKTRYCZNY POJAZDÓW MECHANICZNYCH

AKADEMIA TECHNICZNO - ROLNICZA WYDZIAŁ MECHANICZNY OSPRZT ELEKTRYCZNY POJAZDÓW MECHANICZNYCH AKADEMIA TECHNICZNO - ROLNICZA WYDZIAŁ MECHANICZNY Bogdan ółtowski Henryk Tylicki OSPRZT ELEKTRYCZNY POJAZDÓW MECHANICZNYCH Bydgoszcz 1999 SPIS TRECI WSTP 1. DIAGNOZOWANIE OSPRZTU ELEKTRYCZNEGO POJAZDÓW

Bardziej szczegółowo

1. wykazuje znajomość historii elektroradiologii w regionie, Polsce i na świecie

1. wykazuje znajomość historii elektroradiologii w regionie, Polsce i na świecie ELEKTRORADIOLOGIA II-GO STOPNIA 2015-2017 SEMESTR I PRZEDMIOT Historia elektroradiologii Organizacja i zarządzanie w zakładzie diagnostyki obrazowej EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. wykazuje znajomość historii elektroradiologii

Bardziej szczegółowo

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając R A D I O L O G I A Z A B I E G O W A Radiologia Zabiegowa Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 10 Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r.

Załącznik Nr 10 Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r. Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r. L.p. Ośrodek Poziom wykonywania badań (wysoki; średni; nieodpowiedni) Procentowa liczba punktów 1 2 3 4 5 6 7

Bardziej szczegółowo

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 AMME 2003 12th Badania technologii laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 A. Klimpel, A. Lisiecki, D. Janicki Katedra Spawalnictwa, Politechnika

Bardziej szczegółowo

I. Rentgenodiagnostyka

I. Rentgenodiagnostyka UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE Zakład Radiologii ul. Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańsk, tel. (058) 727 05 05 UWAGA: Jeżeli badanie nie jest z zakresu opieki medycznej, służącej profilaktyce, zachowaniu,

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

Procedury robocze. AKO 004 str. 1. Audyty kliniczne Procedury robocze mgr inż. Ryszard Kowski AKO 004. Co to jest procedura robocza i po co nam ona?

Procedury robocze. AKO 004 str. 1. Audyty kliniczne Procedury robocze mgr inż. Ryszard Kowski AKO 004. Co to jest procedura robocza i po co nam ona? Procedury robocze mgr inż. Ryszard Kowski Łódzki Ośrodek Szkoleniowo-Konsultacyjny ŁOŚ Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego Polskie Towarzystwo Inżynierii Klinicznej Co to jest procedura robocza

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia ogólna i stomatologiczna

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia ogólna i stomatologiczna S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Radiologia ogólna i stomatologiczna Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii Zastosowanie tomografii stożkowej w implantologii stomatologicznej dr Tomasz Śmigiel, tech. radiolog Jakub Baran Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii zajmującą się odbudową uzębienia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z BIOLOGII DLA KLASY II

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z BIOLOGII DLA KLASY II DZIAŁ I wiat zwierzt bezkrgowych PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z BIOLOGII DLA KLASY II NUMER I TEMAT LEKCJI (KORELACJA ZE CIEK EDUKACYJN) WYMAGANIA PODSTAWOWE OCENA DOPUSZCZAJCA UCZE: WYMAGANIA PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

PLATFORMA DO PRZETWARZANIA ZDJĘĆ TOMOGRAFII KOMPUTEROWEJ MÓZGU ORAZ ZDJĘĆ MAMMOGRAFICZNYCH WSPOMAGAJĄCA DIAGNOZOWANIE CHORÓB

PLATFORMA DO PRZETWARZANIA ZDJĘĆ TOMOGRAFII KOMPUTEROWEJ MÓZGU ORAZ ZDJĘĆ MAMMOGRAFICZNYCH WSPOMAGAJĄCA DIAGNOZOWANIE CHORÓB PLATFORMA DO PRZETWARZANIA ZDJĘĆ TOMOGRAFII KOMPUTEROWEJ MÓZGU ORAZ ZDJĘĆ MAMMOGRAFICZNYCH WSPOMAGAJĄCA DIAGNOZOWANIE CHORÓB Międzynarodowa Konferencja Naukowa Studentów Uczelni Medycznych. Kraków, 2009

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ PRACOWNIA RTG 1. Czaszka twarzoczaszka 70,00 2. Czaszka oczodoły 70,00 3. Czaszka zatoki 70,00 4. Czaszka żuchwa PA boczna 100,00 5. Czaszka PA i prawoboczne 100,00 6. Czaszka

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego Piotr Walerjan Elektrofizjologia w padaczce Dlaczego stosujemy metody elektrofizjologiczne w diagnostyce padaczki? Ognisko padaczkowe Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Magnetyczny rezonans jądrowy

Magnetyczny rezonans jądrowy Magnetyczny rezonans jądrowy Mateusz Raczyński Jakub Cebulski Katolickie Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie im. św. Maksymiliana Marii Kolbego Opiekun naukowy: mgr Magdalena Biskup Cel pracy Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Medyczne zastosowania urządzeń rentgenowskich, Wymagania dla aparatów rentgenowskich. Adam Łukowiak

Medyczne zastosowania urządzeń rentgenowskich, Wymagania dla aparatów rentgenowskich. Adam Łukowiak Medyczne zastosowania urządzeń rentgenowskich, Wymagania dla aparatów rentgenowskich Adam Łukowiak Podstawowe typy urządzeń rtg RTG ogólnego zastosowania: - rtg stacjonarne - rtg przenośne RTG specjalizowane:

Bardziej szczegółowo

Rezonans magnetyczny 3D z kontrastem może być najlepszy do oceny rozwarstwienia aorty

Rezonans magnetyczny 3D z kontrastem może być najlepszy do oceny rozwarstwienia aorty Rezonans magnetyczny 3D z kontrastem może być najlepszy do oceny rozwarstwienia aorty Jak twierdzi grupa badaczy z Changhai Hospital z Szanghaju w Chinach trójwymiarowa angiografia rezonansem magnetycznym

Bardziej szczegółowo

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Łukasz Wany Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Wstp Budujc sie neuronow do kompresji znaków, na samym pocztku zmierzylimy si z problemem przygotowywania danych do nauki sieci. Przyjlimy,

Bardziej szczegółowo

Porównanie zdjęć rentgenowskich wewnątrzustnych wykonanych za pomocą RVG.

Porównanie zdjęć rentgenowskich wewnątrzustnych wykonanych za pomocą RVG. Porównanie zdjęć rentgenowskich wewnątrzustnych wykonanych za pomocą RVG. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Porównanie zdjęć wykonanych na fantomie.... 4 2.1. Test osiowości.... 4 2.2. Test rozdzielczości....

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do planowania radioterapii (Symulatory i TK)

Urządzenia do planowania radioterapii (Symulatory i TK) Urządzenia do planowania radioterapii (Symulatory i TK) Plan wykładu Historia Zasada działanie symulatora Zasada działania TK Rola i miejsce urządzeń w procesie planowania radioterapii. Historia W. C.

Bardziej szczegółowo

ZAWARTO PROJEKTU OPIS TECHNICZNY ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW KARTY KATALOGOWE CZ GRAFICZNA. Klauzula sprawdzenia

ZAWARTO PROJEKTU OPIS TECHNICZNY ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW KARTY KATALOGOWE CZ GRAFICZNA. Klauzula sprawdzenia !"#$#%%&'(#(('' REMONT I PRZEBUDOWA BUDYNKÓW URZDU MIEJSKIEGO ŁAZISKA GÓRNE INWESTOR: GMINA MIEJSKA ŁAZISKA GÓRNE ul. Plac Ratuszowy 1 SYSTEM BUDYNEK URZEDU MIEJSKIEGO UL. RATUSZOWEJ AUTORZY OPRACOWANIA:

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 1/2012 ( dotyczy zamówienia najnowszej generacji aparatury do wykonywania bada USG )

Zapytanie ofertowe nr 1/2012 ( dotyczy zamówienia najnowszej generacji aparatury do wykonywania bada USG ) ARS MEDICA S.C. ANDRZEJ KAMIERCZAK KRZYSZTOF MICHALAK 99 400 Łowicz, ul. Podrzeczna 22 Łowicz, 20.02.2012. Ogłoszenie o zamówieniu: Zapytanie ofertowe nr 1/2012 ( dotyczy zamówienia najnowszej generacji

Bardziej szczegółowo

poszczególnych pacjentów, przypadków chorobowych czy realizacja programów zdrowotnych (Rys.nr 1).

poszczególnych pacjentów, przypadków chorobowych czy realizacja programów zdrowotnych (Rys.nr 1). $ % $&' (( )**+, -% Koncepcja kalkulacji kosztów jednostkowych procedur medycznych, opisana w %. / 0 1 2. %34 5 poszczególnych pacjentów, przypadków chorobowych czy realizacja programów zdrowotnych (Rys.nr

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE. Zakład Radiologii. ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE. Zakład Radiologii. ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE Zakład Radiologii ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 UWAGA: Jeżeli badanie nie jest z zakresu opieki medycznej, służącej profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu,

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ EPCW Zdjęcie panoramiczne zębów Zdjęcie panoramiczne zębów płyta CD Zdjęcie cefalomertyczne Zdjęcie cefalometryczne płyta CD Zdjęcie zębów stykowe cyfrowo (film) Zdjęcie zębów

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII TEST PRZED MATUR 007 MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII ZAKRES ROZSZERZONY Numer zadania......3. Punktowane elementy rozwizania (odpowiedzi) za podanie odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Radiologia. Obrazowanie diagnostyczne

Radiologia. Obrazowanie diagnostyczne WN Radiologia. Obrazowanie diagnostyczne Klasyfikuj materiały dotyczące wykorzystania promieniowania jonizującego w diagnostyce i leczeniu określonej choroby, narządu, układu z chorobą, narządem, lub układem.

Bardziej szczegółowo

Pobieramy gleb do analizy

Pobieramy gleb do analizy Pobieramy gleb do analizy Wierzchnia warstwa skorupy ziemskiej gleba, jest utworem pełnym ycia. To w niej rozwinie si rzucone ziarno, z którego upieczemy chleb. To ona trzyma targan wiatrem jabło i karmi

Bardziej szczegółowo

Program SMS4 Monitor

Program SMS4 Monitor Program SMS4 Monitor INSTRUKCJA OBSŁUGI Wersja 1.0 Spis treci 1. Opis ogólny... 2 2. Instalacja i wymagania programu... 2 3. Ustawienia programu... 2 4. Opis wskaników w oknie aplikacji... 3 5. Opcje uruchomienia

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII LP KOD ICD-9 Nazwa procedury Cena badania w zł Pracownia radiologii (rtg) 1 87.04.1 Tomografia siodła tureckiego 64,00 2 87.092 RTG krtani bez kontrastu (zdjęcia

Bardziej szczegółowo

Zestaw RTG do prześwietleń i zdjęć celowanych z systemem telewizji RTG typ CLISIS ACCESS firmy MECALL - WŁOCHY

Zestaw RTG do prześwietleń i zdjęć celowanych z systemem telewizji RTG typ CLISIS ACCESS firmy MECALL - WŁOCHY Zestaw RTG do prześwietleń i zdjęć celowanych z systemem telewizji RTG typ CLISIS ACCESS firmy MECALL - WŁOCHY CLISIS ACCESS jest przechylną (90 /20 ) ścianką, o konstrukcji umożliwiającej ograniczenie

Bardziej szczegółowo

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Dziennik Ustaw 5 Poz. 1534 Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2012 r. (poz. 1534) Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony

Bardziej szczegółowo

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE?

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE? Kady z Uytkowników posiadajcy co najmniej pakiet B moe zamówi funkcj Umowy Enterprise. Koszt tej modyfikacji to 800 zł netto bez wzgldu na liczb stanowisk. I jak ju wielokrotnie ogłaszalimy, koszt wikszoci

Bardziej szczegółowo

Wprowadzanie i zmiany faktur z zakupu, wydruk rejestru zakupu

Wprowadzanie i zmiany faktur z zakupu, wydruk rejestru zakupu Sterowanie procedurami programu "Rejestr zakupu" odbywa si poprzez wybór jednej z kilku proponowanych akurat na ekranie moliwoci. U dołu ekranu wypisywany jest komunikat bliej objaniajcy wybran aktualnie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAKTYKI... imię i nazwisko studenta numer albumu rok akademicki

KARTA PRAKTYKI... imię i nazwisko studenta numer albumu rok akademicki Ramowy Program Praktyk pracownia radiografii cyfrowej KARTA PRAKTYKI... 1) zapoznanie się ze specyfikacją zakładu i organizacją pracy 2) zapoznanie się z instrukcjami stanowiskowymi i instrukcją ochrony

Bardziej szczegółowo

Zastosowania markerów w technikach zdjęć RTG dla:

Zastosowania markerów w technikach zdjęć RTG dla: Metodologia pozycjonowania markera dla zdjęć RTG do przedoperacyjnych procedur planowania komputerowego Jan Siwek Zastosowania markerów w technikach zdjęć RTG dla: Aparatów bez skalibrowanego detektora

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1314

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1314 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1314 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 2 grudnia 2015 r. Nazwa i adres AB 1314 MEASURE

Bardziej szczegółowo

BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH BEVELMASTER TM 204B - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR I KOŁNIERZY

BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH BEVELMASTER TM 204B - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR I KOŁNIERZY BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH Obrabiarka typu Bevelmaster TM 203C słuy do obróbki czoła rur w zakresie rednic zewntrznych Ø19,10-76,20mm. Maszyna posiada zewntrzny system

Bardziej szczegółowo

Cennik badań obrazowych. (obowiązuje od 1 sierpnia 2014 r.)

Cennik badań obrazowych. (obowiązuje od 1 sierpnia 2014 r.) UNIWERSYTECKI SZPITAL DZIECIĘCY W KRAKOWIE 30-663 KRAKÓW, ul. Wielicka 265 tel. 12-658-20-11, fax 12-658-10-81 DZIAŁ USŁUG ODPŁATNYCH tel. 12-658-20-11 wew. 1176; tel./fax 12-657-37-12 Cennik badań obrazowych

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA OBRAZOWA

DIAGNOSTYKA OBRAZOWA DIAGNOSTYKA OBRAZOWA RENTGENODIAGNOSTYKA Rodzaje wykonywanych badań Zakład Radiologii wykonuje wszystkie podstawowe rodzaje badań radiologicznych w zakresie struktur anatomicznych i kośćca: klatki piersiowej

Bardziej szczegółowo

Budowa i dziaanie aparatu

Budowa i dziaanie aparatu Budowa i dziaanie aparatu Fizyczne właściwości urządzeo rentgenowskiego radiologicznych stosowanych w danej dziedzinie mgr Adam Łukowiak Charakterystyka urządzeo radiologicznych ze względu na rejestrację

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik elektroradiolog Symbol cyfrowy zawodu: 322[19] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 322[19]-01-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

FOTOGRAMETRIA. 1. Sposoby pozyskania i zapisu obrazów stosowanych w fotogrametrii i teledetekcji. piksel

FOTOGRAMETRIA. 1. Sposoby pozyskania i zapisu obrazów stosowanych w fotogrametrii i teledetekcji. piksel Andrzej Wróbel FOTOGRAMETRIA 1. Sposoby pozyskania i zapisu obrazów stosowanych w fotogrametrii i teledetekcji 1.1 Obrazy cyfrowe i sposób ich zapisu Zdjcie fotograficzne, obraz namalowany przez malarza,

Bardziej szczegółowo

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET Instrukcja Obsługi Copyright 2005 by All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeone!"# $%%%&%'(%)* +(+%'(%)* Wszystkie nazwy i znaki towarowe uyte w niniejszej publikacji s własnoci

Bardziej szczegółowo

Marcin LAZYK 1 Krzysztof SMYKSY 2 Ewa CHROBOT 3 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków

Marcin LAZYK 1 Krzysztof SMYKSY 2 Ewa CHROBOT 3 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków Marcin LAZYK 1 Krzysztof SMYKSY 2 Ewa CHROBOT 3 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków 1. Wstp. W badaniach procesów formowania wykorzystywane s rónorodne techniki pomiarowe. Najczciej stosowana jest ocena efektów

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Sosnowska Instytut Hematologii i Transfuzjologii Warszawa

Elżbieta Sosnowska Instytut Hematologii i Transfuzjologii Warszawa Endowaskularne leczenie podnerkowych tętniaków aorty brzusznej w odniesieniu do procedur radiologicznych. Zastosowanie ochrony radiologicznej w Sali Hybrydowej. Elżbieta Sosnowska Instytut Hematologii

Bardziej szczegółowo

WSTĘP Medycyna nuklearna radiofarmaceutyków,

WSTĘP Medycyna nuklearna radiofarmaceutyków, I. WSTĘP Medycyna nuklearna jest specjalnością medyczną zajmującą się bezpiecznymi i względnie tanimi technikami izotopowymi zarówno obrazowania stanu narządów wewnętrznych, jak i terapii. Pozwala ona

Bardziej szczegółowo

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH Antoni DMOWSKI, Politechnika Warszawska, Instytut Elektroenergetyki Bartłomiej KRAS, APS Energia OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH 1. Wstp Obecne rozwizania podtrzymania zasilania obwodów

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Optyka geometryczna. Soczewki. Marcin S. Ma kowicz. rok szk. 2009/2010. Zespóª Szkóª Ponadgimnazjalnych Nr 2 w Brzesku

Optyka geometryczna. Soczewki. Marcin S. Ma kowicz. rok szk. 2009/2010. Zespóª Szkóª Ponadgimnazjalnych Nr 2 w Brzesku skupiaj ce rozpraszaj ce Optyka geometryczna Zespóª Szkóª Ponadgimnazjalnych Nr 2 w Brzesku rok szk. 2009/2010 skupiaj ce rozpraszaj ce Spis tre±ci 1 Wprowadzenie 2 Ciekawostki 3 skupiaj ce Konstrukcja

Bardziej szczegółowo

Metody diagnostyczne w kardiologii. Elsevier 2002

Metody diagnostyczne w kardiologii. Elsevier 2002 Metody diagnostyczne w kardiologii Θ: X Y Elsevier 2002 Y 1 Statystyka chorób serca - leczenie choroby serca s główn przyczyn zgonów na wiecie: 30.3% z 55.9 mln zgonów w 1999 r. [WHO] w Polsce notuje si

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

Ateus - Helios. System domofonowy

Ateus - Helios. System domofonowy Ateus - Helios System domofonowy Klawiatura telefoniczna: Uywajc klawiatury mona wybra dowolny numer abonenta. Helios moe pracowa z wybieraniem DTMF lub impulsowym. Ograniczenia na dostp do sieci publicznej

Bardziej szczegółowo

WZROST JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ W SZPITALU KLINICZNYM PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO UM W POZNANIU POPRZEZ ROZBUDOWĘ I ZAKUP WYPOSAŻENIA

WZROST JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ W SZPITALU KLINICZNYM PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO UM W POZNANIU POPRZEZ ROZBUDOWĘ I ZAKUP WYPOSAŻENIA WZROST JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ W SZPITALU KLINICZNYM PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO UM W POZNANIU POPRZEZ ROZBUDOWĘ I ZAKUP WYPOSAŻENIA TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA w praktyce klinicznej chorób

Bardziej szczegółowo

modernizacja BLOKu OperAcyJneGO w Samodzielnym publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie

modernizacja BLOKu OperAcyJneGO w Samodzielnym publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie ApArAturA i urządzenia medyczne modernizacja BLOKu OperAcyJneGO w Samodzielnym publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie Obecnie szpital dysponuje zmodernizowanym blokiem operacyjnym, który zabezpiecza

Bardziej szczegółowo

Systemy mobilne wykład 5. Systemy komórkowe. Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak

Systemy mobilne wykład 5. Systemy komórkowe. Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak Systemy komórkowe Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak 1 Rozwizanie klasyczne Rozwizanie klasyczne - nadajnik o duej mocy pokrywajcy swym zasigiem znaczny obszar Dua emitowana moc Due terminale kocowe Powane

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOCI CYWILNEJ Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i

UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOCI CYWILNEJ Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Page 1 of 6 Zielona Góra: PRZETARG NIEOGRANICZONY NA UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOCI CYWILNEJ Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Zielonej Górze Numer ogłoszenia: 259951-2012;

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo