KONSTRUKCJA I BADANIA HAMULCA WAHADŁOWEGO Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KONSTRUKCJA I BADANIA HAMULCA WAHADŁOWEGO Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ"

Transkrypt

1 KOMISJA BUDOWY MASZYN PAN ODDZIAŁ W POZNANIU Vol. 27 nr 2 Archiwum Technologii Maszyn i Automatyzacji 2007 ADAM MYSZKOWSKI* KONSTRUKCJA I BADANIA HAMULCA WAHADŁOWEGO Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ W artykule omówiono konstrukcję hamulca wahadłowego z cieczą magnetoreologiczną (MR). Przedstawiono wyniki statycznych badań doświadczalnych na stanowisku pomiarowym. Zastosowanie tego typu hamulca wraz z odpowiednim układem sterującym pozwala kształtować i dostosować charakterystyki robocze urządzeń zadających (dżojstików) do aktualnych warunków pracy maszyny. Słowa kluczowe: hydraulika, hamulec MR, tłumik MR, ciecz magnetoreologiczna 1. WPROWADZENIE W ostatnich latach naukowcy wiele wysiłku wkładają w wytworzenie materiałów, których właściwości mogą być sterowane. Do grupy tych materiałów zaliczane są ciecze zmieniające swe właściwości pod wpływem pola elektrycznego albo magnetycznego. Pierwsze z nich nazywane są cieczami elektroreologicznymi (ER), drugie to ferrofluidy (FF) i ciecze magnetoreologiczne (MR). Kilkuletnie wykorzystywanie cieczy MR w zastosowaniach przemysłowych spowodowało wzrost zainteresowania możliwościami ich użycia w różnych urządzeniach. 2. CHARAKTERYSTYKA I PODSTAWOWE PARAMETRY CIECZY MAGNETOREOLOGICZNYCH Ciecze magnetoreologiczne mają właściwości zarówno cieczy, jak i substancji magnetycznych w bardzo szerokim zakresie wartości temperatury. Przy bra- * Dr inż. Instytut Technologii Mechanicznej Politechniki Poznańskiej. Praca naukowa finansowana ze środków budżetowych na naukę jako projekt badawczy nr 4 T07B

2 132 A. Myszkowski ku zewnętrznego pola magnetycznego nie wykazują namagnesowania i nie są źródłem pola magnetycznego. Zachowują się wtedy podobnie jak ciecz newtonowska [2]. Ciecz MR można zdefiniować jako koloidalną zawiesinę cząstek magnetycznych, takich jak: kobalt, nikiel, żelazo lub ich tlenki, np. Fe 3 O 4, zawieszonych w niemagnetycznej cieczy nośnej. Typowym nośnikiem jest olej syntetyczny, może nim być również woda lub nafta. Spolaryzowane cząstki mają wielkość od 0,5 do 10,0 μm, a ich procentowa zawartość w cieczy wynosi od 20% do 80%. Od liczby i wielkości występujących cząstek uzależnione są właściwości magnetyczne cieczy, dlatego aby utrzymać stabilność, ważna jest ich ścisła kontrola. Z kolei termiczna stabilność cieczy magnetoreologicznych uzależniona jest od gęstości cząstek. W wysokiej temperaturze dochodzi do ich gromadzenia się i następuje proces zestalania cieczy. Aby pokonać siły przyciągania magnetycznego oraz siły van der Waalsa, mogące powodować sklejanie się cząstek, cząstki powleka się środkiem powierzchniowo aktywnym, takim jak np. kwas oleinowy. a) b) N N N N N S S S S S Rys. 1. Zachowanie cząstek cieczy MR [2]: a) przy braku pola magnetycznego, b) w obecności pola magnetycznego Fig. 1. Behavior of MR fluid [2]: a) without magnetic field, b) by magnetic field Zjawisko magnetoreologiczne może być wyjaśnione i zobrazowane za pomocą teorii tworzenia łańcuchów. Gdy nie ma zewnętrznego pola magnetycznego, momenty magnetyczne związane z każdą z cząstek cieczy magnetycznych są zorientowane przypadkowo i wypadkowy wektor magnetyczny ma wartość zerową (rys. 1a). Po przyłożeniu zewnętrznego pola magnetycznego momenty magnetyczne cząstek układają się wzdłuż linii sił tego pola. Cząsteczki magnetyczne tworzą skupiska przypominające łańcuchy rozciągnięte pomiędzy biegunami magnetycznymi (rys. 1b). Proces ten prowadzi do zmiany lepkości cieczy ze stanu cieczy lepkiej do masy plastycznej przypominającej charakterem ciało stałe. Czas tej przemiany wynosi od kilku do kilkunastu milisekund [3]. Przy natężeniu pola magnetycznego ok. 200 ka/m lepkość dynamiczna może sięgać 700 P. Wtedy naprężenie styczne cieczy magnetoreologicznej sięga 100 kpa [4].

3 Konstrukcja i badania hamulca wahadłowego 133 Ciecze magnetoreologiczne można wykorzystać do sterowania urządzeniami za pomocą układów zasilających o małych mocach (rzędu 50 W), przy napięciach zasilających ok V. Ciecze te można utrzymywać w wybranej przestrzeni konstrukcji za pomocą magnesu trwałego. Podstawowe wady tych cieczy to: opadanie cząstek pod wpływem sił grawitacji podczas dłuższego postoju oraz konieczność utworzenia zamkniętego obwodu magnetycznego, co prowadzi do powiększenia gabarytów i masy urządzeń oraz uniemożliwia wykorzystanie niektórych materiałów konstrukcyjnych. Typowe modele pracy urządzeń z cieczami MR to model ścinania, ściskania i przepływowy, przedstawiono je na rys. 2 [2]. Rys. 2. Podstawowe modele pracy urządzeń z cieczami MR [2]: a) ścinania, b) ściskania, c) przepływowy Fig. 2. Basic work models of MR fluid devices [2]: a) shearing, b) compression, c) flow through Jednym z trybów pracy jest model przepływowy, pozwala on budować zawory hydrauliczne pozbawione części ruchomych. Otwiera to przed hydrauliką nowe możliwości rozwoju w kierunku uproszczenia konstrukcji zaworów i ich sterowania. Pozwoli to również na uproszczenie takich konstrukcji, jak tłumiki i hamulce hydrauliczne, w których wykorzystuje się opory wynikające z przepływu cieczy roboczych przez różnego rodzaju szczeliny [2]. Integralną częścią urządzeń z cieczą MR jest obwód magnetyczny z cewką. Zmiana charakterystyk roboczych tych urządzeń za pomocą sygnałów elektrycznych eliminuje konieczność stosowania kłopotliwych nastawników mechanicznych i umożliwia sterowanie tymi urządzeniami w czasie rzeczywistym. 3. OPIS KONSTRUKCJI HAMULCA WAHADŁOWEGO Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ W artykule przedstawiono konstrukcję hamulca wahadłowego pokazanego na rys. 3. Wykorzystano ciecz MR typu MRF-132 LD firmy Rheonetic [3]. Pod wpływem momentu oddziałującego na wał 1 hamulca wahadłowego ciecz znajdująca się w aktywnej komorze jest przetłaczana przez szczelinę pomiędzy wa-

4 134 A. Myszkowski hadłem 2 a korpusem 3 do komory biernej hamulca. Opory przepływu przez szczelinę powodują powstanie różnicy ciśnień po obu stronach wahadła Rys. 3. Przekrój hamulca MR (opis w tekście) Fig. 3. Section of MR Brake (description of numbers is in the text) Ważnym elementem hamulca jest wahadło, wokół którego przepływa ciecz. Jego przekrój wzdłużny przedstawiono na rys. 3. Dławienie przepływu cieczy następuje w szczelinach, które tworzy wahadło z cewką 4 oraz korpus hamulca. Promieniowa grubość szczelin wynosi 0,4 mm, a długość każdej z nich wynosi 4 mm. Ze względu na konieczność magnetycznego odseparowania wahadła od korpusu wał 1 został wykonany z brązu. Jest on osadzony w pokrywie 6, tworząc z nią węzeł łożyskujący. Zapewnia to jego centryczne ustalenie względem korpusu. Przewody zasilające cewkę przechodzą przez centralny otwór wzdłużny w wale, a dalej są wyprowadzone na zewnątrz hamulca przez skośny otwór. Komory robocze hamulca zamyka pokrywa 7 osadzona w korpusie. Rys. 4. Hamulec MR Fig. 4. MR Brake

5 Konstrukcja i badania hamulca wahadłowego 135 Napełnianie całego układu cieczą magnetoreologiczną następuje po jego zmontowaniu i odbywa się przez zamknięte śrubami 5 dwa otwory w korpusie i pokrywie zaworu. Podczas napełniania cieczą ważne jest odpowietrzenie całego układu, gdyż obecność powietrza w cieczy będzie niekorzystnie wpływała na kształt charakterystyk roboczych. 4. BADANIA DOŚWIADCZALNE HAMULCA WAHADŁOWEGO Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ Uzyskaną charakterystykę momentu statycznego oporu hamulca w funkcji napięcia zasilającego cewkę przedstawiono na rys. 5. Zmiana napięcia zasilającego powoduje zmiany siły oporu. Dolny pułap momentu oporu ograniczony jest przez występujące tarcie wału hamulca oraz lepkość cieczy MR niebędącej pod wpływem pola magnetycznego. Górny zakres sił zależy od wymiarów szczelin pomiędzy wahadłem a korpusem hamulca, prędkości kątowej wału hamulca (prędkości przepływu cieczy), pochłaniacza i maksymalnych naprężeń stycznych w cieczy MR. Dla użytej cieczy wynoszą one 45 kpa. Przyrosty sił oporu nie są liniowe z uwagi na nieliniowy charakter zmian naprężenia stycznego w cieczy MR oraz nieliniowość związaną z obwodem magnetycznym zaworu pochłaniacza. Można to zrekompensować, stosując nieliniowe układy sterowania, w których tego typu gotowe charakterystyki można zapisać w pamięci sterownika Moment [N m] ,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 1,1 1,2 Napięcie cewki Rys. 5. Charakterystyki statycznej siły oporu pochłaniacza MR Fig. 5. Static force characteristic of MR shock absorber

6 136 A. Myszkowski 5. PODSUMOWANIE Ciecze magnetoreologiczne (MR) otwierają możliwości budowania hamulców, których nastawy lub charakterystyki hamowania mogą być dostosowywane do aktualnych warunków pracy maszyny za pomocą elektrycznych sygnałów sterujących. Eliminuje to konieczność stosowania w hamulcach regulacyjnych elementów ruchomych i tym samym upraszcza ich konstrukcję. LITERATURA [1] Lampe D., Anwendung von magnetorheologischen Fluiden in Kupplungen, Antriebstechnik, 1999, B. 38, Nr. 7. [2] Ławniczak A., Milecki A., Ciecze elektro- i magnetoreologiczne oraz ich zastosowania w technice, Poznań, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej [3] Ławniczak A., Milecki A., Pastwa M., Możliwości zastosowania cieczy ferromagnetycznych w hydraulice, Maszyny Górnicze, 1997, nr 70. [4] strona internetowa producenta cieczy MR. Praca wpłynęła do Redakcji Recenzent: prof. dr hab. inż. Edward Palczak DESIGN AND RESEARCHES OF SWINING BRAKE WITH MAGNETORHEOLOGICAL FLUID S u m m a r y Unique properties of MR fluids offers a chance to design devices with controllable characteristics. In the paper construction of brake with magnetorheological (MR) fluid was presented. Schemes of laboratory stand used during laboratory investigations were shown. Some chosen research characteristics were discussed. Such brake can by controlled by a simple electronic regulator with a Torque. This solution can reduce a danger vibration and noises on machines working under difficult and unstable conditions. Key words: brake, magnetorheological fluid

Ciecze elektroi. magnetoreologiczne

Ciecze elektroi. magnetoreologiczne Politechnika Poznańska Ciecze elektroi magnetoreologiczne Andrzej Milecki Instytut Technologii Mechanicznej Ciecze elektroreologiczne Ciecze elektroreologiczne: są zawiesiną porowatych cząsteczek o średnicy

Bardziej szczegółowo

HAMULEC ELEKTROMAGNETYCZNY Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ 1. WPROWADZENIE

HAMULEC ELEKTROMAGNETYCZNY Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ 1. WPROWADZENIE Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 48 Politechniki Wrocławskiej Nr 48 Studia i Materiały Nr 0 000 Wojciech SZELĄG*, Lech NOWAK*, Adam MYSZKOWSKI** ciecze ferromagnetyczne

Bardziej szczegółowo

PL B1. Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica,Kraków,PL BUP 08/04. Zbigniew Szydło,Kraków,PL Bogdan Sapiński,Kraków,PL

PL B1. Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica,Kraków,PL BUP 08/04. Zbigniew Szydło,Kraków,PL Bogdan Sapiński,Kraków,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 197112 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 356512 (51) Int.Cl. F16F 15/03 (2006.01) F16F 9/53 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMY STEROWANIA NAPĘDEM ELEKTROHYDRAULICZNYM PRZY POMOCY WAHADŁOWEGO DŻOJSTIKA DOTYKOWEGO Z CIECZĄ MR W UKŁADZIE Z SIŁOWYM SPRZĘŻENIEM ZWROTNYM

ALGORYTMY STEROWANIA NAPĘDEM ELEKTROHYDRAULICZNYM PRZY POMOCY WAHADŁOWEGO DŻOJSTIKA DOTYKOWEGO Z CIECZĄ MR W UKŁADZIE Z SIŁOWYM SPRZĘŻENIEM ZWROTNYM dr inż. Piotr Gawłowicz mgr Marcin Chciuk mgr inż. Paweł Bachman Uniwersytet Zielonogórski ALGORYTMY STEROWANIA NAPĘDEM ELEKTROHYDRAULICZNYM PRZY POMOCY WAHADŁOWEGO DŻOJSTIKA DOTYKOWEGO Z CIECZĄ MR W UKŁADZIE

Bardziej szczegółowo

HAMOWNIA Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ

HAMOWNIA Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ SCRIPTA COMENIANA LESNENSIA PWSZ im. J. A. Komeńskiego w Lesznie R o k 2 0 0 8, n r 6 MARIAN MARKIEWICZ* HAMOWNIA Z CIECZĄ MAGNETOREOLOGICZNĄ ROLLER PERFORMANCE TESTER WITH MAGNETOREOLOGIC FLUID Słowa

Bardziej szczegółowo

STEROWANIE STRUKTUR DYNAMICZNYCH Model fizyczny semiaktywnego zawieszenia z tłumikami magnetoreologicznymi

STEROWANIE STRUKTUR DYNAMICZNYCH Model fizyczny semiaktywnego zawieszenia z tłumikami magnetoreologicznymi STEROWANIE STRUKTUR DYNAMICZNYCH Model fizyczny semiaktywnego zawieszenia z tłumikami magnetoreologicznymi mgr inż. Łukasz Jastrzębski Katedra Automatyzacji Procesów - Akademia Górniczo-Hutnicza Kraków,

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO BADAWCZO-DYDAKTYCZNE DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW PRZEKŁADNI ZE SPRZĘGŁEM I HAMULCEM MAGNETOREOLOGICZNYM

STANOWISKO BADAWCZO-DYDAKTYCZNE DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW PRZEKŁADNI ZE SPRZĘGŁEM I HAMULCEM MAGNETOREOLOGICZNYM ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 Jerzy BAJKOWSKI 1 STANOWISKO BADAWCZO-DYDAKTYCZNE DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW PRZEKŁADNI ZE SPRZĘGŁEM I HAMULCEM MAGNETOREOLOGICZNYM

Bardziej szczegółowo

SPRZĘGŁO MAGNETOREOLOGICZNE O KONSTRUKCJI TARCZOWEJ Z PODMAGNESOWANIEM WYKORZYSTUJĄCYM MAGNES TRWAŁY

SPRZĘGŁO MAGNETOREOLOGICZNE O KONSTRUKCJI TARCZOWEJ Z PODMAGNESOWANIEM WYKORZYSTUJĄCYM MAGNES TRWAŁY Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 62 Politechniki Wrocławskiej Nr 62 Studia i Materiały Nr 28 2008 Paweł KOWOL*, Zbigniew PILCH* ciecz magnetoreologiczna, sprzęgło elektromechaniczne,

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNE PRZETWORNIKI ENERGII DRGAŃ AMORTYZATORA MAGNETOREOLOGICZNEGO

ELEKTROMAGNETYCZNE PRZETWORNIKI ENERGII DRGAŃ AMORTYZATORA MAGNETOREOLOGICZNEGO MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 896-77X 4, s. 9-6, Gliwice ELEKTROMAGNETYCZNE PRZETWORNIKI ENERGII DRGAŃ AMORTYZATORA MAGNETOREOLOGICZNEGO BOGDAN SAPIŃSKI Katedra Automatyzacji Procesów, Akademia Górniczo-Hutnicza

Bardziej szczegółowo

PL B1. Stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną

PL B1. Stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną PL 222239 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 222239 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 397752 (51) Int.Cl. G01M 13/04 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

OCENA WŁAŚCIWOŚCI CIECZY ELEKTROREOLOGICZNYCH I MAGNETOREOLOGICZNYCH POD KĄTEM ZASTOSOWAŃ PRAKTYCZNYCH

OCENA WŁAŚCIWOŚCI CIECZY ELEKTROREOLOGICZNYCH I MAGNETOREOLOGICZNYCH POD KĄTEM ZASTOSOWAŃ PRAKTYCZNYCH 3-2007 PROBLEMY EKSPLOATACJI 95 Andrzej KĘSY, Zbigniew KĘSY, Ireneusz MUSIAŁEK, Marcin MIGUS Politechnika Radomska OCENA WŁAŚCIWOŚCI CIECZY ELEKTROREOLOGICZNYCH I MAGNETOREOLOGICZNYCH POD KĄTEM ZASTOSOWAŃ

Bardziej szczegółowo

BADANIA I MODELOWANIE DRGAŃ UKŁADU WYPOSAŻONEGO W STEROWANY TŁUMIK MAGNETOREOLOGICZNY

BADANIA I MODELOWANIE DRGAŃ UKŁADU WYPOSAŻONEGO W STEROWANY TŁUMIK MAGNETOREOLOGICZNY MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISNN 1896-771X 32, s. 361-368, Gliwice 2006 BADANIA I MODELOWANIE DRGAŃ UKŁADU WYPOSAŻONEGO W STEROWANY TŁUMIK MAGNETOREOLOGICZNY MICHAŁ MAKOWSKI LECH KNAP JANUSZ POKORSKI Instytut

Bardziej szczegółowo

Projekt i realizacja sprzęgła magnetoreologicznego ze wzbudzeniem hybrydowym

Projekt i realizacja sprzęgła magnetoreologicznego ze wzbudzeniem hybrydowym Projekt i realizacja sprzęgła magnetoreologicznego ze wzbudzeniem hybrydowym Paweł Kowol, Zbigniew Pilch Sprzęgło, będące elementem układu napędowego, służące do łączenia wałów i przekazywania momentu

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE ZMODERNIZOWANEGO REGULATORA PRZEPŁYWU 2FRM-16 STOSOWANEGO W PRZEMYŚLE

BADANIA LABORATORYJNE ZMODERNIZOWANEGO REGULATORA PRZEPŁYWU 2FRM-16 STOSOWANEGO W PRZEMYŚLE Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (25) nr 1/2010 Paweł GLEŃ BADANIA LABORATORYJNE ZMODERNIZOWANEGO REGULATORA PRZEPŁYWU 2FRM-16 STOSOWANEGO W PRZEMYŚLE Streszczenie. W pracy przedstawiono wyniki badań doświadczalnych,

Bardziej szczegółowo

Badania heterogenicznej cieczy elektroreologicznej przeznaczonej do zastosowania w sprzęgle hydraulicznym

Badania heterogenicznej cieczy elektroreologicznej przeznaczonej do zastosowania w sprzęgle hydraulicznym Badania heterogenicznej cieczy elektroreologicznej przeznaczonej do zastosowania w sprzęgle hydraulicznym Kinga Skrzek, Karol Musiałek, Grzegorz Mędrek, Artur Olszak Wstęp Ze względu na rosnące wymagania

Bardziej szczegółowo

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Hamulce elektromagnetyczne EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Elektromagnetyczne hamulce i sprzęgła proszkowe Sposób oznaczania zamówienia P Wielkość mechaniczna Odmiana

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY NIEKONWENCJONALNYCH UKŁADÓW ŁOŻYSKOWYCH Łódź 09-10 maja 1995 roku

PROBLEMY NIEKONWENCJONALNYCH UKŁADÓW ŁOŻYSKOWYCH Łódź 09-10 maja 1995 roku PROBLEMY NIEKONWENCJONALNYCH UKŁADÓW ŁOŻYSKOWYCH Łódź 09-10 maja 1995 roku Edward Walicki, Anna Walicka, Tomasz Karpiński (WSI Zielona Góra) PARAMETRY MECHANICZNE WIELOKRZYWKOWEGO ŁOŻYSKA STOŻKOWEGO SMAROWANEGO

Bardziej szczegółowo

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe.

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki indukcyjne Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki pierścieniowe to takie silniki indukcyjne, w których

Bardziej szczegółowo

Urządzenia nastawcze

Urządzenia nastawcze POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Urządzenia nastawcze Laboratorium automatyki (A-V) Opracował: dr inż. Leszek Remiorz Sprawdził:

Bardziej szczegółowo

MASZYNY INDUKCYJNE SPECJALNE

MASZYNY INDUKCYJNE SPECJALNE MASZYNY INDUKCYJNE SPECJALNE Maszyny indukcyjne pierścieniowe, dzięki wyprowadzeniu na zewnątrz końców uzwojenia wirnika, możemy wykorzystać jako maszyny specjalne. W momencie potrzeby regulacji przesunięcia

Bardziej szczegółowo

Haptyczny interfejs asystujący z cieczą MR

Haptyczny interfejs asystujący z cieczą MR Haptyczny interfejs asystujący z cieczą MR Paweł Bachman, Piotr Gawłowicz Politechnika Poznańska*, Uniwersytet Zielonogórski Streszczenie: W artykule opisano układy sterowania z zastosowaniem urządzeń

Bardziej szczegółowo

Haptyczny interfejs asystujący z cieczą MR

Haptyczny interfejs asystujący z cieczą MR Haptyczny interfejs asystujący z cieczą MR Paweł Bachman, Piotr Gawłowicz Uniwersytet Zielonogórski Streszczenie: W artykule opisano układy sterowania z zastosowaniem urządzeń dotykowych oraz podstawowe

Bardziej szczegółowo

(57) turbiny promien owo-osiowej i sprężarki promieniowo-osiowej których (19) PL (11) (13)B1 (12) OPIS PATENTOWY PL B1 F02C 3/04

(57) turbiny promien owo-osiowej i sprężarki promieniowo-osiowej których (19) PL (11) (13)B1 (12) OPIS PATENTOWY PL B1 F02C 3/04 R Z E C Z P O SP O L IT A P O L S K A (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11)171309 (13)B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21 ) Numer zgłoszenia: 300902 (2)Data zgłoszenia: 28.10.1993 (51) IntCl6 F02C

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Sterowanie układem hydraulicznym z proporcjonalnym zaworem przelewowym Opracowanie: Z. Kudźma, P. Osiński, M. Stosiak 1 Proporcjonalne elementy

Bardziej szczegółowo

OCENA TRWAŁOŚCI ELEKTROREOLOGICZNYCH CIECZY ROBOCZYCH. 1. Wstęp

OCENA TRWAŁOŚCI ELEKTROREOLOGICZNYCH CIECZY ROBOCZYCH. 1. Wstęp ELŻBIETA ZIĄBSKA Uniwersytet Technologiczno Humanistyczny w Radomiu IRENEUSZ MUSIAŁEK Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Sandomierzu ARTUR OLSZAK Instytut Nawozów Sztucznych w Puławach ZBIGNIEW KĘSY Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1 Miniskrypt: Płyny newtonowskie Analizujemy cienką warstwę płynu zawartą pomiędzy dwoma równoległymi płaszczyznami, które są odległe o siebie o Y (rys. 1.1). W warunkach ustalonych następuje ścinanie w

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza strat ciśnieniowych w kanałach pompy MP-05

ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza strat ciśnieniowych w kanałach pompy MP-05 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA E X P L O - S H I P 2 0 0 6 Adam Komorowski Analiza strat ciśnieniowych w kanałach

Bardziej szczegółowo

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki.

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki. Spis treści 1 Podstawowe definicje 11 Równanie ciągłości 12 Równanie Bernoulliego 13 Lepkość 131 Definicje 2 Roztwory wodne makrocząsteczek biologicznych 3 Rodzaje przepływów 4 Wyznaczania lepkości i oznaczanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Układy rewersyjne

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Układy rewersyjne Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Układy rewersyjne Wstęp Celem ćwiczenia jest budowa różnych układów hydraulicznych pełniących zróżnicowane funkcje. Studenci po odbyciu ćwiczenia powinni umieć porównać

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną)

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silnik bezkomutatorowy z fototranzystorami Schemat układu przekształtnikowego zasilającego trójpasmowy silnik bezszczotkowy Pojedynczy cykl

Bardziej szczegółowo

APPLICATION OF MAGNETORHEOLOGICAL MATERIALS TO THE REDUCTION OF MECHANICAL VIBRATION AMPLITUDES

APPLICATION OF MAGNETORHEOLOGICAL MATERIALS TO THE REDUCTION OF MECHANICAL VIBRATION AMPLITUDES Henryk KAŹMIERCZAK Przemysłowy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznań APPLICATION OF MAGNETORHEOLOGICAL MATERIALS TO THE REDUCTION OF MECHANICAL VIBRATION AMPLITUDES Summary This article presents the properties

Bardziej szczegółowo

STATYKA I DYNAMIKA PŁYNÓW (CIECZE I GAZY)

STATYKA I DYNAMIKA PŁYNÓW (CIECZE I GAZY) STTYK I DYNMIK PŁYNÓW (CIECZE I GZY) Ciecz idealna: brak sprężystości postaci (czyli brak naprężeń ścinających) Ciecz rzeczywista małe naprężenia ścinające - lepkość F s F n Nawet najmniejsza siła F s

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI. mgr inż. Marcin Potoczny.

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI. mgr inż. Marcin Potoczny. AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI mgr inż. Marcin Potoczny Praca doktorska Ciśnienie krytyczne i opory ruchu w uszczelnieniach z cieczą

Bardziej szczegółowo

PL B1. Urządzenie do badania nieciągłości struktury detali ferromagnetycznych na małej przestrzeni badawczej. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL

PL B1. Urządzenie do badania nieciągłości struktury detali ferromagnetycznych na małej przestrzeni badawczej. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL PL 212769 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 212769 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 381653 (51) Int.Cl. G01N 27/82 (2006.01) G01R 33/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE CIECZY MAGNETOREOLOGICZNYCH W URZĄDZENIACH DOTYKOWYCH

ZASTOSOWANIE CIECZY MAGNETOREOLOGICZNYCH W URZĄDZENIACH DOTYKOWYCH ZATOOWAIE CIECZY MAGETOREOLOGICZYCH W URZĄDZEIACH DOTYKOWYCH mgr Paweł Bachman, mgr Marcin Chciuk Uniwersytet Zielonogórski, Wydział Mechaniczny ul. prof. zafrana 4 65-516 Zielona Góra tel. (068) 328 78

Bardziej szczegółowo

(54) (13)B1 PL B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)165054

(54) (13)B1 PL B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)165054 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)165054 (13)B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 289981 (22) Data zgłoszenia: 19.04.1991 (51) IntCl5: B63B 39/14 (54)

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI TŁUMIKA MAGNETOREOLOGICZNEGO RD ZASILANEGO Z GENERATORA ELEKTROMAGNETYCZNEGO

CHARAKTERYSTYKI TŁUMIKA MAGNETOREOLOGICZNEGO RD ZASILANEGO Z GENERATORA ELEKTROMAGNETYCZNEGO BOGDAN SAPIŃSKI CHARAKTERYSTYKI TŁUMIKA MAGNETOREOLOGICZNEGO RD-1005-3 ZASILANEGO Z GENERATORA ELEKTROMAGNETYCZNEGO CHARACTERISTICS OF THE RD-1005-3 MAGNETORHEOLOGICAL DAMPER POWER-SUPPLIED FROM THE ELECTROMAGNETIC

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE CIECZY NOWEGO TYPU DO ZMIANY MOMENTU OBROTOWEGO W ZESPOLONYM SPRZĘGLE HYDRAULICZNYM

ZASTOSOWANIE CIECZY NOWEGO TYPU DO ZMIANY MOMENTU OBROTOWEGO W ZESPOLONYM SPRZĘGLE HYDRAULICZNYM 3-2007 PROBLEMY EKSPLOATACJI 81 Andrzej KĘSY, Zbigniew KĘSY, Marcin MIGUS Politechnika Radomska, Radom ZASTOSOWANIE CIECZY NOWEGO TYPU DO ZMIANY MOMENTU OBROTOWEGO W ZESPOLONYM SPRZĘGLE HYDRAULICZNYM Słowa

Bardziej szczegółowo

BADANIA PNEUMATYCZNEGO SIŁOWNIKA BEZTŁOCZYSKOWEGO

BADANIA PNEUMATYCZNEGO SIŁOWNIKA BEZTŁOCZYSKOWEGO INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-6 BADANIA PNEUMATYCZNEGO SIŁOWNIKA BEZTŁOCZYSKOWEGO Koncepcja i opracowanie: dr inż. Michał Krępski Łódź, 2011 r. Stanowiska

Bardziej szczegółowo

SILNIK RELUKTANCYJNY PRZEŁĄCZALNY PRZEZNACZONY DO NAPĘDU MAŁEGO MOBILNEGO POJAZDU ELEKTRYCZNEGO

SILNIK RELUKTANCYJNY PRZEŁĄCZALNY PRZEZNACZONY DO NAPĘDU MAŁEGO MOBILNEGO POJAZDU ELEKTRYCZNEGO Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 66 Politechniki Wrocławskiej Nr 66 Studia i Materiały Nr 32 2012 Piotr BOGUSZ*, Mariusz KORKOSZ*, Jan PROKOP* silnik reluktancyjny przełączalny,

Bardziej szczegółowo

Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne

Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne Copyright by: Krzysztof Serafin. Brzesko 2007 Na podstawie skryptu 1220 AGH Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne 1. Siłownik z zabudowanym blokiem sterującym Ten ruch wahadłowy tłoka siłownika jest

Bardziej szczegółowo

Zjawisko Halla Referujący: Tomasz Winiarski

Zjawisko Halla Referujący: Tomasz Winiarski Plan referatu Zjawisko Halla Referujący: Tomasz Winiarski 1. Podstawowe definicje ffl wektory: E, B, ffl nośniki ładunku: elektrony i dziury, ffl podział ciał stałych ze względu na własności elektryczne:

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Napędy hydrauliczne są to urządzenia służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytwarzania do urządzenia napędzanego.

Wprowadzenie. Napędy hydrauliczne są to urządzenia służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytwarzania do urządzenia napędzanego. Napędy hydrauliczne Wprowadzenie Napędy hydrauliczne są to urządzenia służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytwarzania do urządzenia napędzanego. W napędach tych czynnikiem przenoszącym

Bardziej szczegółowo

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 1 Budowa silnika inukcyjnego Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 2 Budowa silnika inukcyjnego Tabliczka znamionowa

Bardziej szczegółowo

(13) B1 PL 175380 B1. Fig. 3 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175380. ( 2 1) Numer zgłoszenia: 307624

(13) B1 PL 175380 B1. Fig. 3 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175380. ( 2 1) Numer zgłoszenia: 307624 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175380 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej ( 2 1) Numer zgłoszenia: 307624 (22) Data zgłoszenia: 10.03.1995 (51) IntCl6: F16K 3/08 F16K

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań doświadczalnego generatora dla tłumika magnetoreologicznego o ruchu liniowym

Wyniki badań doświadczalnego generatora dla tłumika magnetoreologicznego o ruchu liniowym Bogdan SAPIŃSKI, Andrzej MATRAS 2, Stanisław KRUPA 3, Łukasz JASTRZĘBSKI 4 Katedra Automatyzacji Procesów (, 4), Katedra Maszyn Elektrycznych (2), Akademia Górniczo-Hutnicza, Zakład Elektrotechniki (3),

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNY ZAWÓR MEMBRANOWY DO WODY (NO) ESM87

ELEKTROMAGNETYCZNY ZAWÓR MEMBRANOWY DO WODY (NO) ESM87 INFORMACJA TECHNICZNA ELEKTROMAGNETYCZNY ZAWÓR MEMBRANOWY DO WODY (NO) ESM87 Opis ESM87 służy do otwierania i zamykania przepływu wody, oraz nieagresywnych ciekłych czynników roboczych o gęstości zbliżonej

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO Wskazujemy podstawowe wymagania jakie muszą być spełnione dla prawidłowego doboru pompy, w tym: dobór układu konstrukcyjnego pompy, parametry pompowanego

Bardziej szczegółowo

(R) przy obciążaniu (etap I) Wyznaczanie przemieszczenia kątowego V 2

(R) przy obciążaniu (etap I) Wyznaczanie przemieszczenia kątowego V 2 SPIS TREŚCI Przedmowa... 10 1. Tłumienie drgań w układach mechanicznych przez tłumiki tarciowe... 11 1.1. Wstęp... 11 1.2. Określenie modelu tłumika ciernego drgań skrętnych... 16 1.3. Wyznaczanie rozkładu

Bardziej szczegółowo

dr inż. Piotr Pawełko / Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia patrz punkt 6!!!

dr inż. Piotr Pawełko / Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia patrz punkt 6!!! Laboratorium nr2 Temat: Sterowanie pośrednie siłownikami jednostronnego i dwustronnego działania. 1. Wstęp Sterowanie pośrednie stosuje się do sterowania elementami wykonawczymi (siłownikami, silnikami)

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA Piotr KOWALIK Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Studenckie Koło Naukowe Informatyków KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA 1. Ciekłe układy niejednorodne Ciekły układ niejednorodny

Bardziej szczegółowo

Alternator. Elektrotechnika w środkach transportu 125

Alternator. Elektrotechnika w środkach transportu 125 y Elektrotechnika w środkach transportu 125 Elektrotechnika w środkach transportu 126 Zadania alternatora: Dostarczanie energii elektrycznej o określonej wartości napięcia (ogranicznik napięcia) Zapewnienie

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMIAN LEPKOŚCI CIECZY FERROMAGNETYCZNYCH PODDANYCH DZIAŁANIU STAŁEGO POLA MAGNETYCZNEGO

BADANIE ZMIAN LEPKOŚCI CIECZY FERROMAGNETYCZNYCH PODDANYCH DZIAŁANIU STAŁEGO POLA MAGNETYCZNEGO 2-2011 T R I B O L O G I A 143 Józef SALWIŃSKI *, Zbigniew SZYDŁO *, Wojciech HORAK *, Marcin SZCZĘCH * BADANIE ZMIAN LEPKOŚCI CIECZY FERROMAGNETYCZNYCH PODDANYCH DZIAŁANIU STAŁEGO POLA MAGNETYCZNEGO INVESTIGATION

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH Badanie siłowników INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO ŁÓDŹ 2011

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNE HAMULCE I SPRZĘGŁA PROSZKOWE

ELEKTROMAGNETYCZNE HAMULCE I SPRZĘGŁA PROSZKOWE FABRYKA APARATURY ELEKTRYCZNEJ EMA ELFA p. z o.o. 63-500 OTRZEZÓW ul. Pocztowa 7 tel : 0-62 / 730-30-51 fax : 0-62 / 730-33-06 htpp:// www.ema-elfa.pl e-mail : handel@ema-elfa.pl ELEKTROMAGNETYCZNE AMULCE

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie 11B Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym 11B.1. Zasada ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający

Bardziej szczegółowo

Proporcjonalny zawór redukcyjny, nabojowy typ WZCDE4

Proporcjonalny zawór redukcyjny, nabojowy typ WZCDE4 roporcjonalny zawór redukcyjny, nabojowy typ WZCDE4 WN4 3 do 21 Ma do 6 dm /min KR KLGW - INSRUKCJ BSŁUGI WK 421 300 02.2016 ZSSWNIE Zawór redukcyjny sterowany elektrycznie, proporcjonalnie typ WZCDE4

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA

POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA ĆWICZENIE LABORATORYJNE NR 1 Temat: Wyznaczanie współczynnika

Bardziej szczegółowo

STEROWANIE DWUOSIOWYM PODNOŚNIKIEM ELEKTROHYDRAULICZNYM PRZY POMOCY DŻOJSTIKA DOTYKOWEGO Z CIECZĄ MR

STEROWANIE DWUOSIOWYM PODNOŚNIKIEM ELEKTROHYDRAULICZNYM PRZY POMOCY DŻOJSTIKA DOTYKOWEGO Z CIECZĄ MR prof. dr hab. inż. Andrzej Milecki Politechnika Poznańska mgr Marcin Chciuk mgr inż. Paweł Bachman Uniwersytet Zielonogórski STEROWANIE DWUOSIOWYM PODNOŚNIKIEM ELEKTROHYDRAULICZNYM PRZY POMOCY DŻOJSTIKA

Bardziej szczegółowo

Zawory z gniazdem kątowym VZXF

Zawory z gniazdem kątowym VZXF Główne cechy i przegląd Funkcja Zawór z gniazdem kątowym VZXF jest sterowanym zewnętrznie zaworem 2/2. Zawory o tej konstrukcji są przełączane przez dodatkowe medium sterujące. Zawór w położeniu spoczynkowym

Bardziej szczegółowo

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab.

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab. Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć Dr hab. Paweł Żukowski Materiały magnetyczne Właściwości podstawowych materiałów magnetycznych

Bardziej szczegółowo

Lekcja 59. Histereza magnetyczna

Lekcja 59. Histereza magnetyczna Lekcja 59. Histereza magnetyczna Histereza - opóźnienie w reakcji na czynnik zewnętrzny. Zjawisko odkrył i nazwał James Alfred Ewing w roku 1890. Najbardziej znane przypadki histerezy występują w materiałach

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Fizyka 1 Wróbel Wojciech

Fizyka 1 Wróbel Wojciech w poprzednim odcinku 1 Stany skupienia materii Ciała stałe Ciecze Płyny Gazy 2 Stany skupienia materii Ciała stałe Ciecze Płyny Gazy Plazma 3 Ciało stałe ustalony kształt i objętość uporządkowanie dalekiego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA I Budowa materii Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia. Uczeń: rozróżnia

Bardziej szczegółowo

Materiały magnetyczne SMART : budowa, wytwarzanie, badanie właściwości, zastosowanie / Jerzy Kaleta. Wrocław, Spis treści

Materiały magnetyczne SMART : budowa, wytwarzanie, badanie właściwości, zastosowanie / Jerzy Kaleta. Wrocław, Spis treści Materiały magnetyczne SMART : budowa, wytwarzanie, badanie właściwości, zastosowanie / Jerzy Kaleta. Wrocław, 2013 Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie 11 Rozdział 2. Kompozyty z udziałem cieczy magnetoreologicznych

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE 1 W S E i Z W WARSZAWIE WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE Ćwiczenie Nr 3 Temat: WYZNACZNIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI METODĄ STOKESA Warszawa 2009 2 1. Podstawy fizyczne Zarówno przy przepływach płynów (ciecze

Bardziej szczegółowo

Proporcjonalny 3-drogowy regulator przepływu, nabojowy typ WDUD6

Proporcjonalny 3-drogowy regulator przepływu, nabojowy typ WDUD6 Proporcjonalny -drogowy regulator przepływu, nabojowy typ WDUD6 WN6 do 2 MPa do 2 dm /min KARTA KATALGWA - INSTRUKCJA BSŁUGI WK 426 070 12.201 ZASTSWANIE -drogowy regulator przepływu sterowany elektrycznie,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO Politechnika Warszawska Instytut Maszyn Elektrycznych Laboratorium Maszyn Elektrycznych Malej Mocy BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄD STAŁEGO Warszawa 2003 1. WSTĘP. Silnik wykonawczy prądu stałego o wzbudzeniu

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy

Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy Ćwiczenie 13 Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy 13.1. Zasada ćwiczenia W uzwojeniu, umieszczonym na żelaznym lub stalowym rdzeniu, wywołuje się przepływ prądu o stopniowo zmienianej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie 11B Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym 11B.1. Zasada ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU WISKOZYMETRU KAPILARNEGO I. WSTĘP TEORETYCZNY Ciecze pod względem struktury

Bardziej szczegółowo

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM Ćw. 4 BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM WYBRANA METODA BADAŃ. Badania hydrodynamicznego łoŝyska ślizgowego, realizowane na stanowisku

Bardziej szczegółowo

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL PL 215934 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 215934 (21) Numer zgłoszenia: 393536 (22) Data zgłoszenia: 31.12.2010 (13) B1 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Aktory 1 Definicja aktora Aktor (ang. actuator) -elektronicznie sterowany człon wykonawczy. Aktor jest łącznikiem między urządzeniem przetwarzającym informację

Bardziej szczegółowo

Zawór odciążający sterowany pośrednio typ UZOP6

Zawór odciążający sterowany pośrednio typ UZOP6 Zawór odciążający sterowany pośrednio typ UZOP WN do 35 MPa 3 do 0 dm /min KARA KAALOGOWA - INSRUKCJA OBSŁUGI WK 425 940 03.2015 ZASOSOWANIE Zawór odciążający typ UZOP stosowany jest w układach hydraulicznych

Bardziej szczegółowo

Seria 700 BERMAD duże rozmiary

Seria 700 BERMAD duże rozmiary BERMAD duże rozmiary Modele: 700-M5, 700-M6, 700-M5L Wielkoskalowe systemy pompowe Sieci wodociągowe krajowe i miejskie Regulacja poziomu wody zbiorników i tam Przemysłowe systemy wodne BERMAD zaworów

Bardziej szczegółowo

Elektromagnesy prądu stałego cz. 1

Elektromagnesy prądu stałego cz. 1 Jakub Wierciak Elektromagnesy cz. 1 Człowiek- najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zasady działania siłowników elektrycznych (Heimann,

Bardziej szczegółowo

Proporcjonalny regulator przepływu typ UDRDA6

Proporcjonalny regulator przepływu typ UDRDA6 Proporcjonalny regulator przepływu typ UDRDA6 WN6 do 21 MPa do 22 dm /min KARTA KATALOGOWA - INSTRUKCJA OBSŁUGI WK 20 80 0.201 ZASTOSOWANIE Proporcjonalny regulator przepływu typ UDRDA6 przeznaczony jest

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyk statycznych dwudrogowego regulatora przepływu i elementów dławiących

Wyznaczanie charakterystyk statycznych dwudrogowego regulatora przepływu i elementów dławiących Wydział Mechaniczny Politechniki Białostockiej Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: NAPĘDY PŁYNOWE Ćwiczenie nr: H-3 Wyznaczanie charakterystyk statycznych

Bardziej szczegółowo

Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych

Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Badanie własności statycznych siłowników pneumatycznych Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 2 4. Pole magnetyczne 1

Podstawy fizyki sezon 2 4. Pole magnetyczne 1 Podstawy fizyki sezon 2 4. Pole magnetyczne 1 Agnieszka Obłąkowska-Mucha AGH, WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

RPL 27518/02.03 Zastępuje Podwójny zawór dławiący zwrotny Typ Z2FS 10 Spis treści Cechy Zawartość Strona Kod zamówienia

RPL 27518/02.03 Zastępuje Podwójny zawór dławiący zwrotny Typ Z2FS 10 Spis treści Cechy Zawartość Strona Kod zamówienia RPL 27518/02.03 Zastępuje 11.02 Podwójny zawór dławiący zwrotny Typ Z2FS 10 Wielkość 10 Seria 3X Max. Ciśnienie robocze 315bar Max. Przpływ 160 L/min Spis treści Zawartość Strona Cechy 1 Kod zamówienia

Bardziej szczegółowo

KOŃCOWOROCZNE KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLAS I. przygotowała mgr Magdalena Murawska

KOŃCOWOROCZNE KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLAS I. przygotowała mgr Magdalena Murawska KOŃCOWOROCZNE KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLAS I przygotowała mgr Magdalena Murawska Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: podaje definicję fizyki jako nauki. wykonuje pomiar jednej z podstawowych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW EKSCENTRYCZNOŚCI STATYCZNEJ WIRNIKA I NIEJEDNAKOWEGO NAMAGNESOWANIA MAGNESÓW NA POSTAĆ DEFORMACJI STOJANA W SILNIKU BLDC

WPŁYW EKSCENTRYCZNOŚCI STATYCZNEJ WIRNIKA I NIEJEDNAKOWEGO NAMAGNESOWANIA MAGNESÓW NA POSTAĆ DEFORMACJI STOJANA W SILNIKU BLDC Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 66 Politechniki Wrocławskiej Nr 66 Studia i Materiały Nr 32 2012 Jerzy PODHAJECKI* Sławomir SZYMANIEC* silnik bezszczotkowy prądu stałego

Bardziej szczegółowo

Równania różniczkowe opisujące ruch fotela z pilotem:

Równania różniczkowe opisujące ruch fotela z pilotem: . Katapultowanie pilota z samolotu Równania różniczkowe opisujące ruch fotela z pilotem: gdzie D - siłą ciągu, Cd współczynnik aerodynamiczny ciągu, m - masa pilota i fotela, g przys. ziemskie, ρ - gęstość

Bardziej szczegółowo

Proporcjonalny zawór przelewowy typ WZPSE6

Proporcjonalny zawór przelewowy typ WZPSE6 Proporcjonalny zawór przelewowy typ WZPSE6 WN6 do 35 MPa do 6 dm 3/min KARTA KATALGWA - INSTRUKCJA BSŁUGI WK 495 88 2.216 ZASTSWANIE Zawory przelewowe sterowane elektrycznie, proporcjonalnie typ WZPSE6

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE, ANALIZA DYNAMICZNA I TERMICZNA PROTOTYPU SPRZĘGŁA MAGNETOREOLOGICZNEGO

MODELOWANIE, ANALIZA DYNAMICZNA I TERMICZNA PROTOTYPU SPRZĘGŁA MAGNETOREOLOGICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 83 Nr kol. 1904 Jerzy BAJKOWSKI 1 MODELOWANIE, ANALIZA DYNAMICZNA I TERMICZNA PROTOTYPU SPRZĘGŁA MAGNETOREOLOGICZNEGO Streszczenie. W prezentowanej

Bardziej szczegółowo

GRUPA POMPOWA DO OGRZEWANIA PODŁOGOWEGO Z TERMOSTATYCZNYM ZESPOŁEM MIESZAJĄCYM Art.5535PF

GRUPA POMPOWA DO OGRZEWANIA PODŁOGOWEGO Z TERMOSTATYCZNYM ZESPOŁEM MIESZAJĄCYM Art.5535PF Przeznaczenie i zastosowanie Służy do wymuszania obiegu czynnika roboczego w obwodzie grzewczym z jednoczesną zmianą jego temperatury poprzez zmieszanie czynnika zasilającego z powracającym. Funkcja ta

Bardziej szczegółowo

Pompy odśrodkowe wielostopniowe z uszczelnieniem wału Typ HZ / HZA / HZAR

Pompy odśrodkowe wielostopniowe z uszczelnieniem wału Typ HZ / HZA / HZAR Pompy odśrodkowe wielostopniowe z uszczelnieniem wału Typ HZ / HZA / HZAR Ogólnie Pompy DICKOW typu HZ/HZA są jedno lub wielostopniowymi pompami odśrodkowymi z uszczelnieniem wału. Zastosowanie Pompy typu

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA Al. Powstańców Warszawy 8, 35-959 Rzeszów, Tel: 854-31-1,

Bardziej szczegółowo

Proporcjonalny zawór redukcyjno-przelewowy warstwowy, sterowany pośrednio typ WZCR6 KARTA KATALOGOWA - INSTRUKCJA OBSŁUGI WZCR6-02/23-24

Proporcjonalny zawór redukcyjno-przelewowy warstwowy, sterowany pośrednio typ WZCR6 KARTA KATALOGOWA - INSTRUKCJA OBSŁUGI WZCR6-02/23-24 Proporcjonalny zawór redukcyjno-przelewowy warstwowy, sterowany pośrednio typ WZCR6 WN6 do MPa do 0 dm /min KARTA KATALOGOWA - INSTRUKCJA OBSŁUGI WK 48 770 09.015 ZASTOSOWANIE Zawór redukcyjno-przelewowy

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Przedmiot: Pomiary Elektryczne Materiały dydaktyczne: Pomiar i regulacja prądu i napięcia zmiennego Zebrał i opracował: mgr inż. Marcin Jabłoński

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

Proporcjonalny 3-drogowy regulator przepływu, nabojowy typ WDUD10

Proporcjonalny 3-drogowy regulator przepływu, nabojowy typ WDUD10 Proporcjonalny 3-drogowy regulator przepływu, nabojowy typ WDUD10 WN10 do 2 MPa do 90 3 dm /min WK 420 270 12.201 ZASTOSOWANIE 3-drogowy regulator przepływu sterowany elektrycznie, proporcjonalnie typ

Bardziej szczegółowo

Elektroniczne pompy obiegowe do c.o.

Elektroniczne pompy obiegowe do c.o. POe Elektroniczne pompy obiegowe do c.o. PRZEZNACZENIE Pompy typoszeregu POe zostały przewidziane do tłoczenia czystej wody grzewczej. Pompowana ciecz powinna być wolna od zanieczyszczeń, niewybuchowa,

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(89)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(89)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(89)/212 Michał Makowski 1, Wiesław Grzesikiewicz 2, Lech Knap 3 IDENTYFIKACJA PARAMETRÓW STEROWANYCH TŁUMIKÓW MR I PZ 1. Wstęp Praca poświęcona jest problematyce metod

Bardziej szczegółowo