DIA GNO STY KA. Badania rekomendowane w podejrzeniu chorób onkologicznych. Autor: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DIA GNO STY KA. Badania rekomendowane w podejrzeniu chorób onkologicznych. Autor: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw."

Transkrypt

1 DIA GNO STY KA Badania rekomendowane w podejrzeniu chorób onkologicznych Autor: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw.

2 Opracowanie na podstawie: Onkologia w Praktyce Klinicznej Maciej Krzakowski Krzysztof Warzocha dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw. Jest ordynatorem Międzynarodowego Centrum Onkoterapii w Koszalinie oraz Kierownikiem Zakładu Podstaw Radiologii i Radioterapii na Wydziale Technologii i Edukacji Politechniki Koszalińskiej. Po zakończeniu studiów w Akademii Medycznej we Wrocławiu i odbyciu stażu podyplomowego w 1984 roku, podjęła pracę jako asystent w Katedrze i Zakładzie Anatomii Prawidłowej, jednocześnie specjalizując się w otolaryngologii. W latach pracowała jako asystent, później adiunkt w Katedrze Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu w zespole prof. Jana Kornafela, gdzie uzyskała specjalizację II stopnia z radioterapii onkologicznej (1993), tytuł doktora nauk medycznych (1995) i doktora habilitowanego nauk medycznych w dziedzinie onkologii (2011). W latach była zatrudniona również w Dolnośląskim Centrum Onkologii.

3 Szanowni Państwo! Kompleksowa ocena stopnia zaawansowania choroby nowotworowej jest warunkiem podjęcia prawidłowej decyzji o sposobie leczenia onkologicznego. Zgodnie z założeniami wprowadzanej w Polsce reformy ochrony zdrowia, ciężar przeprowadzenia wstępnej i pogłębionej diagnostyki onkologicznej będzie spoczywać, w zasadniczej mierze, na lekarzu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Jego zadaniem będzie zaplanowanie wszystkich wymaganych badań dla potwierdzenia rozpoznania nowotworu złośliwego i ustalenia klinicznego stopnia jego zaawansowania. Panel wykonanych badań powinien być wiarygodną podstawą do przygotowania planu leczenia skojarzonego przez wielospecjalistyczne konsylium lekarskie. Oddawane do Państwa rąk kompendium jest zbiorem zaleceń z zakresu diagnostyki laboratoryjnej i obrazowej w najczęściej występujących nowotworach złośliwych. W moim przekonaniu to zwięzłe opracowanie będzie istotną pomocą przy prawidłowym planowaniu diagnostyki onkologicznej, zarówno dla specjalistów, jak i dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. prof. dr hab. Jacek Fijuth Przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Onkologicznego 3

4 Spis treści I część: onkologia 8 Nowotwory głowy i szyi 10 Rak przełyku 11 Przerzuty raka do węzłów chłonnych szyi z nieznanego ogniska pierwotnego 12 Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego 14 Nowotwory płuca 16 Rak żołądka 17 Rak trzustki i brodawki Vatera 18 Rak pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych zewnątrzwątrobowych 19 Nowotwory wątroby 20 Rak okrężnicy 21 Rak odbytnicy 22 Rak odbytu 23 Rak piersi 24 Rak sromu 25 Rak pochwy 26 Rak szyjki macicy 27 Rak trzonu macicy 28 Rak jajnika 29 Nowotwory złośliwe jądra 30 Rak gruczołu krokowego 31 Rak pęcherza moczowego 32 Rak nerki 33 Nowotwory tarczycy 4

5 34 Nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowego 35 Czerniaki skóry 36 Mięsaki kości 37 Mięsaki tkanek miękkich Ii część: hematologia 40 Zespoły mielodysplastyczne 41 Ostre białaczki szpikowe i limfoblastyczne 42 Przewlekła białaczka limfocytowa 43 Szpiczak plazmocytowy 44 Chłoniaki nieziarnicze 45 Chłoniak Hodgkina Iii część: nowotwory wieku dziecięcego 48 Ostra białaczka limfoblastyczna i szpikowa 49 Chłoniaki nie-hodgkina 50 Chłoniak Hodgkina 51 Nerwiak zarodkowy współczulny 52 Nerczak płodowy 53 Nowotwory kości 54 Mięsaki tkanek miękkich 55 Złośliwe guzy germinalne o lokalizacji pozamózgowej 5

6

7 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA 7

8 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY GŁOWY I SZYI Nabłonkowe nowotwory głowy i szyi obejmują raki zlokalizowane w górnej części układu pokarmowego i oddechowego (w jamie ustnej, gardle, krtani, nosie, zatokach obocznych nosa, a także gruczołach ślinowych). Stanowią one nieco ponad 5% wszystkich zarejestrowanych w Polsce nowotworów złośliwych, częściej występują po 45. roku życia i u mężczyzn. Nowotwory te dają przerzuty do węzłów chłonnych szyi, natomiast sporadycznie obserwuje się przerzuty krwiopochodne do płuc i kości. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Biopsja guza z badaniem patomorfologicznym ( ) 3. Ocena stopnia zaawansowania Wziernikowanie bezpośrednie ( ) TK twarzoczaszki i szyi ( ) MR twarzoczaszki i USG szyi: ( ) USG, ( ) MR w przypadku guzów głębiej położonych, w zaawansowaniu T2 T4 lub z zajęciem węzłów chłonnych (cecha N+) RTG klatki piersiowej ( ) USG jamy brzusznej ( ) PET/CT u chorych w III i IV stopniu zaawansowania nowotworu kwalifikowanych do leczenia radykalnego ( ) 8

9 Pantomogram żuchwy w przypadku podejrzenia naciekania żuchwy ( ) RTG twarzoczaszki ( ) Scyntygrafia kości w przypadku raków nierogowaciejących i niezróżnicowanych (II i III grupa WHO) ( ) TK klatki piersiowej w przypadku masywnych przerzutów do węzłów chłonnych szyi III i IV grupy ( ) 9

10 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK PRZEŁYKU Rzadko występujący nowotwór rak płaskonabłonkowy w części szyjnej i piersiowej, a gruczolakorak w części podprzeponowej. Występuje znacznie częściej u mężczyzn. Wczesnym objawem są trudności w połykaniu pokarmów stałych, później nasila się dysfagia. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ezofagoskopia z pobraniem materiału do badania patomorfologicznego ( ) 3. Endoultrasonografia (EUS) ( ) 4. TK klatki piersiowej ( ) 5. TK jamy brzusznej ( ) 6. PET/CT ( ) 7. USG szyi ( ) 8. Konwencjonalne badanie radiologiczne ( ) 10

11 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA PRZERZUTY RAKA DO WĘZŁÓW CHŁONNYCH SZYI Z NIEZNANEGO OGNISKA PIERWOTNEGO 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. TK narządów głowy i szyi ( ) 3. MR w przypadku wątpliwości klinicznych w interpretacji TK ( ) 4. USG szyi z oceną zmian węzłowych i tarczycy ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 6. TK klatki piersiowej ( ) 7. USG narządów jamy brzusznej ( ) 8. TK narządów jamy brzusznej ( ) 9. Ocena markerów nowotworowych ( ) 10. PET/CT, gdy na podstawie powyższych badań nie można ustalić ogniska pierwotnego ( ) 11. Diagnostyka HPV-16 i Epsteina-Barr w przypadku raka płaskonabłonkowego i niezróżnicowanego ( ) 11

12 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO Pierwotne złośliwe nowotwory mózgu i innych części ośrodkowego układu nerwowego stanowią 2% wszystkich zachorowań na nowotwory w Polsce. Glejaki stanowią 70 80% pierwotnych nowotworów złośliwych OUN. Ta grupa nowotworów z reguły nie daje przerzutów, a ich złośliwy charakter polega na naciekaniu otaczającej tkanki mózgowej. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe Wywiad ( ) Ogólne badanie przedmiotowe z określeniem RR i czynności serca (echokardiogram) ( ) Badanie neurologiczne ( ) Ocena stanu sprawności (skala WHO lub Karnofsky ego) ( ) Badanie dna oka u pacjentów z objawami sugerującymi podwyższone ciśnienie śródczaszkowe (skierowanie od lekarza POZ) ( ) 2. Badania obrazowe MR bez i po dożylnym podaniu paramagnetycznego środka kontrastowego ( ) TK z kontrastem ( ) Angiografia MR lub TK (ew. z podaniem kontrastu dotętniczo) ( ) PET/CT (również jako badanie porównawcze po leczeniu różnicowanie z odczynami popromiennymi) z 18 F-FDG, MET, F-DOPA, cholina znakowana 18 F lub 11 C, receptorami somatostatyny ( ) 12

13 3. Badania uzupełniające Badanie okulistyczne (skierowanie od lekarza POZ) ( ) Audiometria i badanie błędników ( ) Elektroencefalografia ( ) Słuchowe, wzrokowe, somatosensoryczne i motoryczne potencjały wywołane ( ) Ocena stężenia markerów nowotworowych (βhcg i AFP) ( ) Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego ( ) Ocena stężenia hormonów przysadki we krwi (TSH) ( ) 13

14 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY PŁUCA Rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym w Polsce. W ostatnich latach jest rozpoznawalny u około mężczyzn i 6000 kobiet rocznie. Spośród nowotworów złośliwych jest przyczyną największej liczby zgonów u mężczyzn i kobiet. Rak płuca rozwija się w dużych oskrzelach lub obwodowo (rak gruczołowy). Przerzuty raka płuca pojawiają się najczęściej w regionalnych węzłach chłonnych, a drogą krwionośną najczęściej w wątrobie, mózgu, drugim płucu, kościach, nadnerczach, tkance podskórnej i szpiku kości. Nowotwór ten może szerzyć się miejscowo przez naciekanie anatomicznych struktur śródpiersia oraz przepony, opłucnej i ściany klatki piersiowej. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. RTG ( ) 3. TK klatki piersiowej ( ) 4. Bronchoskopia ( ) 5. Badanie patomorfologiczne lub cytologiczne materiału uzyskanego w trakcie bronchoskopii ( ) 6. MR klatki piersiowej, gdy nie można ocenić stanu okolicznych struktur (ściany klatki piersiowej, przepony, dużych naczyń) ( ) 7. PET/CT w przypadku pojedynczego guzka w miąższu płuca (gdy podczas bronchoskopii nie stwierdzono zmian rozrostowych w oskrzelach) ( ) 14

15 8. Badanie obrazowe mózgu u chorych z DRP i w II lub III stopniu zaawansowania NDRP przed leczeniem radykalnym ( ) 9. TK jamy brzusznej ( ) 10. USG jamy brzusznej ( ) 11. Scyntygrafia kości zawsze w DRP i przy podejrzeniu rozsiewu w NDRP ( ) 12. Obustronna trepanobiopsja szpiku zawsze przed leczeniem radykalnym w DRP ( ) 13. Badanie spirometryczne celem oceny wydolności oddechowej ( ) 15

16 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK ŻOŁĄDKA Zachorowalność i umieralność na raka żołądka systematycznie spada, jednak utrzymuje się w Polsce na dość wysokim poziomie w stosunku do innych krajów europejskich. Wczesnej postaci raka nie towarzyszą charakterystyczne objawy, choroba zaawansowana objawia się chudnięciem, uczuciem sytości, nudnościami. Nowotwór ten daje przerzuty drogą chłonną do lokoregionalnych węzłów chłonnych, jak i krwiopochodne przerzuty odległe. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Gastroskopia z pobraniem materiału do badania patomorfologicznego ( ) 3. Endoultrasonografia (EUS) ( ) 4. TK klatki piersiowej ( ) 5. TK jamy brzusznej i miednicy ( ) 6. Laparoskopia diagnostyczna ( ) 16

17 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK TRZUSTKI I BRODAWKI VATERA Rak trzustki stanowi 3% wszystkich nowotworów, a rak brodawki Vatera występuje bardzo rzadko (0,2% nowotworów przewodu pokarmowego). Wczesny rak trzustki jest z reguły rozpoznawany przypadkowo, rak zaawansowany objawia się bólami w nadbrzuszu, chudnięciem, żółtaczką, biegunką tłuszczową. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ocena stężenia markerów nowotworowych (CA19-9), ocena wydolności szpiku kostnego, wątroby i nerek ( ) 3. TK lub MR jamy brzusznej wg protokołu trzustkowego ( ) 4. Endoultrasonografia (EUS) ( ) 5. Gastroskopia z cholangiopankreatografią wsteczną z pobraniem materiału do badania patomorfologicznego (rak brodawki Vatera) ( ) 6. PET/CT (zwłaszcza różnicowanie stanu zapalnego z procesem nowotworowym) ( ) 17

18 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK PĘCHERZYKA ŻÓŁCIOWEGO I DRÓG ŻÓŁCIOWYCH ZEWNĄTRZWĄTROBOWYCH Rak pęcherzyka żółciowego jest najczęstszym i najbardziej agresywnym nowotworem dróg żółciowych. W 90% przypadków współistnieje z kamicą pęcherzyka żółciowego. Objawowa faza choroby (ból w podżebrzu, żółtaczka, utrata masy ciała) zwykle oznacza nieoperacyjność ze względu na przerzuty do lokoregionalnych węzłów chłonnych lub odległe. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. USG jamy brzusznej ( ) 3. Cholangiopankreatografia MR lub TK wg protokołu wielofazowego ( ) 4. Cholangiopankreatografia wsteczna z pobraniem materiału do badania patomorfologicznego ( ) 5. PET/CT, ponieważ ww. badania są mało dokładne (<60%) w ocenie zajęcia węzłów chłonnych ( ) 18

19 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY WĄTROBY Rak wątrobowokomórkowy zajmuje 5. miejsce pod względem częstości występowania na świecie, przy czym 80% zachorowań dotyczy krajów Azji i Afryki. Do najważniejszych czynników ryzyka zachorowania należy marskość pozapalna (zwłaszcza po infekcji wirusami hepatotropowymi HBV i HCV), spożycie alkoholu i choroby metaboliczne wątroby. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. USG jamy brzusznej ( ) 3. TK lub MR dynamiczne wielofazowe po podaniu kontrastu (pierwotne nowotwory) ( ) 4. TK klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy (wtórne nowotwory) ( ) 5. MR jamy brzusznej wyższa czułość niż TK dla wykrywania przerzutów z przewodu pokarmowego ( ) 6. Ocena stężenia markerów nowotworowych (CEA, CA19-9, AFP), ocena wydolności wątroby ( ) 7. PET/CT (szczególnie techniką hybrydową) ( ) 19

20 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK OKRĘŻNICY Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych w Polsce zajmuje pod tym względem 2. miejsce u obu płci (mężczyźni 12%, kobiety 10%), a zachorowalność na ten nowotwór systematycznie wzrasta. Objawy raka jelita grubego zależą od jego lokalizacji i zaawansowania; do najczęstszych należą bóle brzucha, krwawienie utajone i zmiana rytmu wypróżnień. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ocena stężenia markerów nowotworowych (CEA) ( ) 3. USG jamy brzusznej ( ) 4. TK jamy brzusznej i miednicy ( ) 5. TK klatki piersiowej ( ) 6. MR jamy brzusznej do oceny głębokości naciekania w ścianie odbytnicy ( ) 7. Endoultrasonografia (EUS) ( ) 8. PET/CT u chorych z podejrzeniem przerzutów, niejasnym obrazem TK bądź przed podjęciem decyzji o usunięciu przerzutów ( ) 20

21 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK ODBYTNICY 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ocena stężenia markerów nowotworowych (CEA) ( ) 3. USG jamy brzusznej ( ) 4. TK jamy brzusznej i miednicy ( ) 5. TK klatki piersiowej ( ) 6. MR miednicy małej ( ) 7. Endoultrasonografia (EUS) ( ) 8. PET/CT u chorych z niejasnym obrazem TK bądź przed podjęciem decyzji o usunięciu przerzutów ( ) 21

22 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK ODBYTU Rak odbytu występuje rzadko, częściej chorują kobiety niż mężczyźni, a wiek zachorowania to zwykle lat. Głównym czynnikiem ryzyka jest infekcja wirusem HPV i HIV. Najczęstszym objawem są krwawienia z odbytu. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. MR miednicy lub TK miednicy ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. USG jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 5. TK jamy brzusznej ( ) 6. Przeciwciała anty-hiv, biochemia, morfologia ( ) 7. Badanie ginekologiczne + cytologiczne ( ) 22

23 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK PIERSI Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet, ale jest drugą (po raku płuca) przyczyną zgonów. Rak piersi u mężczyzn występuje bardzo rzadko. Etiologia tego nowotworu w większości przypadków jest nieznana, tylko 3 5% chorych jest nosicielami mutacji BRCA1 i BRCA2. Badania przesiewowe (skrining) polegające na poddawaniu badaniu mammograficznemu kobiet bez objawów klinicznych jest najlepszą metodą wczesnego wykrywania raka piersi. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Badania laboratoryjne ( ) 3. Badania obrazowe piersi: mammografia i USG ( ) 4. MR piersi przy niejednoznacznych obrazach USG /MMG ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 6. Scyntygrafia kości w III stopniu zaawansowania ( ) 7. TK jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 8. USG jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 23

24 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK SROMU Rak sromu jest rzadką chorobą i stanowi tylko 2,5 5% nowotworów złośliwych narządów płciowych u kobiet, co oznacza około 500 nowych zachorowań rocznie w Polsce. Stanem przednowotworowym jest śródnabłonkowa metaplazja sromu. Współcześnie rozróżnia się dwie główne grupy raka płaskonabłonkowego sromu: związany i niezwiązany z infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Leczenie raka sromu powinno odbywać się jedynie w wysoko wyspecjalizowanych ośrodkach onkologicznych ze względu na niewielką częstość występowania i złożoność postępowania. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. MR miednicy lub TK miednicy ( ) 3. TK klatki piersiowej ( ) 4. USG ( ) 5. TK jamy brzusznej ( ) 6. Przeciwciała anty-hiv, biochemia, morfologia ( ) 7. Badanie ginekologiczne i cytologiczne ( ) 24

25 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK POCHWY Nowotwory pierwotne pochwy występują bardzo rzadko w Polsce odnotowuje się jedynie nowych zachorowań rocznie. Szczyt zachorowalności występuje w roku życia. Do czynników związanych z występowaniem raka pochwy należą choroby przenoszone drogą płciową, przewlekłe stany zapalne oraz infekcja wirusem HPV. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Badanie ginekologiczne z USG przezpochwowym badaniem cytologicznym ( ) 3. Kolposkopia ( ) 4. RTG klatki piersiowej ( ) 5. Rektosigmoidoskopia ( ) 6. Cystoskopia ( ) 7. MR miednicy małej ( ) 25

26 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK SZYJKI MACICY Zachorowalność na raka szyjki macicy w Polsce obniża się od połowy lat 80. XX wieku i jest na średnim poziomie w stosunku do innych krajów na świecie. W etiologii najważniejszą rolę odgrywa infekcja wirusem HPV. Badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy przyczyniają się do zmniejszenia zachorowalności oraz umieralności. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Badanie ginekologiczne z USG przezpochwowym ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. USG jamy brzusznej ( ) 5. TK jamy brzusznej i miednicy małej (w II IV stopniu zaawansowania) ( ) 6. MR miednicy małej (w II IV stopniu zaawansowania) ( ) 7. PET/CT (w II IV stopniu zaawansowania) ( ) 8. Cystoskopia (w II IV stopniu zaawansowania) ( ) 9. Rektoskopia (w II IV stopniu zaawansowania) ( ) 26

27 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK TRZONU MACICY Rak trzonu macicy jest najczęściej występującym i najlepiej rokującym nowotworem złośliwym narządu płciowego kobiety. Jednocześnie jest czwarty pod względem częstości występowania u kobiet. W etiologii podstawowe znaczenie ma nadmierne pobudzenie endometrium przez estrogeny bez przeciwstawnego działania progestagenów. Doustna antykoncepcja hormonalna preparatami 2-składnikowymi zmniejsza ryzyko zachorowania. U większości chorych rak trzonu macicy jest rozpoznawany we wczesnym stopniu zaawansowania z uwagi na częste występowanie krwawienia z dróg rodnych. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Badanie ginekologiczne z USG przezpochwowym ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. USG jamy brzusznej ( ) 5. TK jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 6. MR jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 7. PET/CT w celu wykluczenia odległych przerzutów ( ) 27

28 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK JAJNIKA Nowotwory jajnika pod względem zachorowalności są w Polsce na 6. miejscu, ale na 5. miejscu pod względem częstości przyczyn zgonów. Do najważniejszych czynników ryzyka należy nosicielstwo mutacji BRCA1 i BRCA2, zespoły dziedzicznego raka jajnika, piersi i jelita grubego. Ryzyko wystąpienia zmniejszają: stosowanie antykoncepcji hormonalnej, wycięcie macicy i karmienie piersią. W raku jajnika nie ma objawów patognomicznych, ale u większości chorych ponad rok przed rozpoznaniem nowotworu występują niespecyficzne objawy dyspeptyczne. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ocena stężenia markerów nowotworowych (CA125, CA15-3, CEA, CA19-9) ( ) 3. Badanie ginekologiczne z USG przezpochwowym ( ) 4. USG jamy brzusznej ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 6. TK klatki piersiowej ( ) 7. TK miednicy i jamy brzusznej ( ) 28

29 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE JĄDRA Rak jądra rozpoznaje się zwykle pomiędzy 25. a 40. rokiem życia, u mężczyzn w wieku lat jest to najczęstszy nowotwór złośliwy. Nasieniaki dotyczą zwykle mężczyzn między 25. a 45. rokiem życia, a nienasieniaki występują najczęściej w wieku lat. Czynnikami zwiększającymi ryzyko zachorowania są wnętrostwo i zespół Klinefeltera. Najczęściej spotykanym objawem jest powiększenie części lub całego jądra. Powiększone jądro jest twarde, wyraźnie cięższe i niebolesne. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ocena stężenia markerów nowotworowych (AFP, ßHCG, LDH) ( ) 3. USG moszny ( ) 4. RTG klatki piersiowej ( ) 5. TK klatki piersiowej ( ) 6. TK jamy brzusznej ( ) 7. Scyntygrafia kości ( ) 8. PET/CT w razie niejednoznaczności innych badań obrazowych ( ) 29

30 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK GRUCZOŁU KROKOWEGO Rak gruczołu krokowego jest drugim pod względem częstości występowania nowotworem u mężczyzn (ponad 13% zachorowań na nowotwory). Wykrywalność tego nowotworu dynamicznie rośnie, głównie poprzez oznaczanie stężenia markera PSA w surowicy krwi umożliwia to wykrywanie raków bezobjawowych. Do najważniejszych czynników ryzyka należą wiek oraz uwarunkowania genetyczne. Rak gruczołu krokowego we wczesnych stadiach rozwoju nie wywołuje objawów klinicznych. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Ocena stężenia markerów nowotworowych (PSA) ( ) 3. DRE (badanie palcem przez odbytnicę) ( ) 4. TRUS (ultrasonografia przezodbytnicza) ( ) 5. TK miednicy małej ( ) 6. MR miednicy małej ( ) 7. Scyntygrafia kości (gdy PSA >20 ng/ml, Gleason >6) ( ) 30

31 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO W krajach Unii Europejskiej rak pęcherza moczowego stanowi 5% wszystkich nowotworów złośliwych i zajmuje 4. miejsce pod względem częstości występowania u mężczyzn oraz 11. u kobiet. Czynnikami sprzyjającymi powstaniu tego nowotworu są palenie tytoniu i alkoholizm, ale również praca w narażeniu na liczne karcinogenne substancje chemiczne. Najczęstszym objawem raka pęcherza moczowego jest krwiomocz. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Badanie moczu ( ) 3. TK klatki piersiowej ( ) 4. RTG klatki piersiowej ( ) 5. USG jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 6. Urografia ( ) 7. Cystoskopia ( ) 8. TK lub MR miednicy małej ( ) 9. Scyntygrafia w przypadku podejrzenia przerzutów do kości ( ) 31

32 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA RAK NERKI Rak nerkowokomórkowy stanowi 2 3% nowotworów złośliwych. Wśród chorych dominują mężczyźni, a szczyt zachorowań obserwuje się pomiędzy 60. a 70. rokiem życia. Najważniejszymi czynnikami etiopatologicznymi są palenie tytoniu, otyłość i nadciśnienie tętnicze. Wiele nowotworów nerek nie powoduje objawów i ponad połowę raków rozpoznaje się przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. USG jamy brzusznej ( ) 3. TK lub MR jamy brzusznej i miednicy małej ( ) 4. TK klatki piersiowej ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 6. Scyntygrafia w przypadku podejrzenia przerzutów do kości ( ) 7. TK lub MR mózgu w przypadku podejrzenia przerzutów do mózgu ( ) 32

33 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY TARCZYCY Rak tarczycy należy do 10 najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u kobiet. Rak rdzeniasty tarczycy (25% raków) jest uwarunkowany genetycznie. Wskazaniami do wdrożenia diagnostyki jest guzek tarczycy lub powiększenie tego narządu. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. USG szyi (tarczycy i węzłów chłonnych) ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. Stężenie kalcytoniny, TSH we krwi ( ) 5. Badanie laryngologiczne ( ) 6. TK szyi w celu oceny operacyjności zmian nowotworowych ( ) 33

34 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA NOWOTWORY NEUROENDOKRYNNE PRZEWODU POKARMOWEGO Nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowego wywodzą się z 15 typów wyspecjalizowanych komórek układu neuroendokrynnego przewodu pokarmowego i trzustki. Nowotwory te mogą wykazywać aktywność hormonalną, ale znaczna ich część nie wydziela wystarczającej dla wystąpienia objawów ilości hormonów czy amin biogennych. Przeszło połowę tych nowotworów stanowią rakowiaki. Rozpoznanie raka neuroendokrynnego wymaga wykonania badania immunohistochemicznego z użyciem typowych dla wszystkich GEP-NEN markerów komórek neuroendokrynnych. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Diagnostyka laboratoryjna (CgA, 5-HIAA, serotonina) ( ) 3. USG jamy brzusznej ( ) 4. TK lub/i MR jamy brzusznej ( ) 5. EUS (ultrasonografia endoskopowa) ( ) 6. Panendoskopia, kolonoskopia ( ) 7. SRS (obrazowanie receptorów somatostatynowych metodami medycyny nuklearnej) ( ) 8. PET/CT w przypadku nowotworów nisko zróżnicowanych ( ) 34

35 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA CZERNIAKI SKÓRY Czerniaki skóry są nowotworami wywodzącymi się z neuroektodermalnych komórek melanocytarnych. W Polsce czerniaki występują względnie rzadko, są jednak nowotworami o największej dynamice wzrostu liczby zachorowań. Mediana wieku zachorowań u obydwu płci wynosi 50 lat. Za najistotniejsze czynniki zwiększonego ryzyka zachorowania uznaje się intensywne działanie promieniowania ultrafioletowego, naturalnego i sztucznego, stałe drażnienie mechaniczne lub chemiczne, niską zawartość barwnika w skórze oraz predyspozycje genetyczne. W chwili rozpoznania u 80% chorych zmiana ma jedynie charakter miejscowy, u 15% regionalny, a tylko u 5% uogólniony. System kliniczny ABCD(E): A asymetria, B brzegi nierówne, C kolor różnorodny, D średnica >5 mm, E elevation uwypuklenie powierzchni pozwala na rozpoznanie 50% czerniaków. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. Dermoskopia - badanie wykonuje dermatolog (skierowanie od lekarza POZ) ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. USG jamy brzusznej ( ) 5. TK lub/i PET/CT w III stopniu zaawansowania nowotworu ( ) 35

36 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA MIĘSAKI KOŚCI Mięsaki kości u dorosłych stanowią zróżnicowaną grupę nowotworów pochodzenia mezenchymalnego. Występują rzadko stanowią poniżej 0,5% nowych przypadków wszystkich nowotworów złośliwych. Najważniejszy i wczesny objaw tych nowotworów stanowi ból, który jest silniejszy w nocy i stopniowo narasta w kolejnych miesiącach choroby. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. RTG kości ( ) 3. TK obszaru nowotworu ( ) 4. PET/CT (w przypadku drobnokomórkowych mięsaków) ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 36

37 I CZĘŚĆ: ONKOLOGIA MIĘSAKI TKANEK MIĘKKICH W Polsce mięsaki tkanek miękkich stanowią 1% wszystkich nowotworów złośliwych. Większość z nich ma charakter nowotworów sporadycznych, choć część wiąże się z niektórymi zespołami uwarunkowanymi genetycznie. Anatomiczne umiejscowienie mięsaków tkanek miękkich: 50% w kończynach, 20% w jamie zaotrzewnowej, a 10% w regionie głowy i szyi. W większości przypadków jedynym objawem jest niebolesny guz, najczęściej zlokalizowany podpowięziowo. 1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe ( ) 2. RTG kości okolicy zmienionej nowotworowo ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. TK klatki piersiowej ( ) 5. MR w przypadku lokalizacji kończynowej lub powłok tułowia ( ) 6. TK spiralne w ocenie przestrzeni zaotrzewnowej ( ) 37

38

39 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA 40 Zespoły mielodysplastyczne 41 Ostre białaczki szpikowe i limfoblastyczne 42 Przewlekła białaczka limfocytowa 43 Szpiczak plazmocytowy 44 Chłoniaki nieziarnicze 45 Chłoniak Hodgkina 39

40 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA ZESPOŁY MIELODYSPLASTYCZNE Zespoły mielodysplastyczne są niedawno wyodrębnioną kategorią nowotworowych chorób krwi, która została zaliczona do schorzeń nowotworowych. W związku ze zmianami w kwalifikacji nieznana jest częstość ich występowania. Należą do nich niedokrwistość oporna na leczenie i cytopenia oporna na leczenie. Miejscem rozpoznania i leczenia tych schorzeń są ośrodki hematologiczne. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. Badania laboratoryjne: morfologia, rozmaz, płytki krwi ( ), trepanobiopsja szpiku ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. USG jamy brzusznej ( ) 5. Ewentualnie TK wynikające ze wskazań ( ) 6. Badanie HLA u chorych poniżej 60. roku życia ( ) 40

41 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA OSTRE BIAŁACZKI SZPIKOWE I LIMFOBLASTYCZNE Ostre białaczki szpikowe i limfoblastyczne są heterogenną grupą chorób, które nieleczone w ciągu kilku tygodni prowadzą do śmierci. Rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia powinno być prowadzone wyłącznie w wyspecjalizowanych jednostkach o najwyższym poziomie referencyjności. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. Badania laboratoryjne: morfologiczne krwi z oceną cytologiczną rozmazu, biochemiczne krwi, badanie moczu, badania hemostazy i krzepnięcia ( ) 3. Biopsja aspiracyjna szpiku ( ) 4. USG jamy brzusznej ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 6. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego ( ) 41

42 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA PRZEWLEKŁA BIAŁACZKA LIMFOCYTOWA Zgodnie z klasyfikacją WHO przewlekła białaczka limfocytowa to postać białaczkowa chłoniaka limfocytowego, a jedyną różnicę stanowi pierwotne zajęcie szpiku kostnego z obecnością krążących w nim małych limfocytów. Jest najczęściej występującą białaczką u ludzi dorosłych w Europie i Ameryce Północnej. W początkowym okresie przebiega bezobjawowo, a pierwszym symptomem choroby mogą być objawy ogólne. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. Morfologia krwi obwodowej ( ) 3. Ocena immunofenotypowa limfocytów krwi obwodowej ( ) 4. Trepanobiopsja szpiku kostnego ( ) 5. Stężenie LDH, beta2-mikroglobuliny w surowicy ( ), proteinogram ( ) 6. Analiza cytogenetyczna ( ) 7. RTG klatki piersiowej ( ) 8. USG jamy brzusznej ( ) 9. Ewentualnie TK wynikające ze wskazań ( ) 42

43 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA SZPICZAK PLAZMOCYTOWY Szpiczaki plazmocytowe to grupa chorób nowotworowych, w przebiegu których dochodzi do proliferacji atypowych plazmocytów najczęściej lokalizujących się w kościach płaskich. Czas, jaki upływa od inicjacji nowotworu do wystąpienia objawów, bywa długi i może wynosić lat. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. Badania laboratoryjne: morfologia, rozmaz, płytki krwi, retikulocyty ( ) 3. Trepanobiopsja szpiku kostnego ( ) 4. Badanie cytogenetyczne ( ) 5. RTG klatki piersiowej ( ) 6. USG jamy brzusznej ( ) 7. Ewentualnie TK wynikające ze wskazań ( ) 43

44 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA CHŁONIAKI NIEZIARNICZE Chłoniaki to heterogenna grupa chorób układu chłonnego, w których dochodzi do proliferacji limfocytów B lub T albo komórek NK. Ze względu na różnorodne umiejscowienie nie ma charakterystycznych objawów choroby, a jej przebieg jest zależny od typu chłoniaka. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. Badania laboratoryjne: morfologia i rozmaz, biochemia w tym LDH, kwas moczowy, proteinogram ( ) 3. RTG klatki piersiowej ( ) 4. TK szyi, klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy ( ) 5. Badanie histopatologiczne szpiku z miednicy i mielogram ( ) 6. Echokardiogram ( ) kardioscyntygrafia ( ) 7. Antygen HBs ( ), przeciwciała anty-hcv, anty-hiv ( ) 8. PET/CT zalecane, aby ułatwić interpretację badania planowanego po leczeniu ( ) 9. TK głowy ( ) 10. MR w celu oceny zmian w kanale kręgowym, oczodole, głowie i tkankach miękkich ( ) 11. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego ( ) 12. Gastroskopia w przypadku podejrzenia zmian w żołądku ( ) 44

45 II CZĘŚĆ: HEMATOLOGIA CHŁONIAK HODGKINA Chłoniaki nieziarnicze stanowią mniej niż 1% zachorowań na nowotwory złośliwe. Występują dwa szczyty zachorowań: pomiędzy 25. a 30. i 45. a 50. rokiem życia. Podstawą rozpoznania jest badanie histopatologiczne węzła chłonnego lub nacieczonej ziarniczo tkanki. Do badania mikroskopowego konieczne jest pobranie całego węzła chłonnego. Choroba rozpoczyna się z reguły niebolesnym powiększeniem obwodowych węzłów chłonnych. 1. Badanie przedmiotowe i podmiotowe ( ) 2. Badania laboratoryjne: morfologia z rozmazem mikroskopowym, badania biochemiczne ( ) 3. Badanie cytologiczne szpiku kostnego ( ) 4. Badanie histopatologiczne trepanobioptatu z obydwu kości biodrowych ( ) 5. RTG klatki piersiowej PA i boczne ( ) 6. TK klatki piersiowej ( ) 7. TK jamy nosowej i gardła w przypadku zajęcia górnych węzłów chłonnych szyi ( ) 8. TK szyi, klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy ( ) 9. PET/CT w celu oceny stanu wyjściowego do oceny końcowej odpowiedzi na leczenie ( ) 10. Badanie laryngologiczne (skierowanie od lekarza POZ) ( ) 11. Konsultacja stomatologiczna ( ) 12. Badanie czynności serca (echokardiogram, EKG) ( ) 13. Badanie wydolności płuc (spirometria) ( ) 45

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Urszula Wojciechowska, Joanna Didkowska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii - Instytut, Warszawa Krajowy Rejestr Nowotworów Niniejsze

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Pacjentka lat 47 ocena zmian w płucach w poszukiwaniu ogniska pierwotnego liczne zmiany meta w obu płucach, w układzie kostnym, wątrobie i węzłach chłonnych

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń 1. Scyntygrafia i radioizotopowe badanie czynnościowe tarczycy 1) gamma kamera planarna lub scyntygraf;

Bardziej szczegółowo

tel. (012) 424-77 - 65 39 88.012.23 TK miednicy bez i z kontr. wielof. z pojeniem 460,00

tel. (012) 424-77 - 65 39 88.012.23 TK miednicy bez i z kontr. wielof. z pojeniem 460,00 Załącznik 1 Zakład Diagnostyki Obrazowej ul. Kopernika 19: I Pracownia Tomografii Komputerowej, Pracownia Ultrasonografii, Pracownia Mammografii, I Zespół Pracowni RTG ul. Kopernika 17: II Pracownia RTG

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Klasyfikacja guzów tarczycy wg WHO Guzy nabłonkowe 1. Łagodne 2. Złośliwe Gruczolak pęcherzykowy Inne gruczolaki 2.1. Rak pęcherzykowy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

ZŁOŚLIWE GUZY KOŚCI ZGK Złośliwe guzy kości rozwijają się ze zmienionych nowotworowo pierwotnych komórek kości oraz komórek pochodzących z innych tkanek i narządów. Do rozwoju przerzutów nowotworowych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 54/2015/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 4 września 2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 54/2015/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 4 września 2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 54/2015/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 4 września 2015 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII LP KOD ICD-9 Nazwa procedury Cena badania w zł Pracownia radiologii (rtg) 1 87.04.1 Tomografia siodła tureckiego 64,00 2 87.092 RTG krtani bez kontrastu (zdjęcia

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ PRACOWNIA RTG 1. Czaszka twarzoczaszka 70,00 2. Czaszka oczodoły 70,00 3. Czaszka zatoki 70,00 4. Czaszka żuchwa PA boczna 100,00 5. Czaszka PA i prawoboczne 100,00 6. Czaszka

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PAKIETU SREBRNEGO PLUS

ZAKRES PAKIETU SREBRNEGO PLUS ZAKRES PAKIETU SREBRNEGO PLUS I. Poradnie lekarskie, diagnostyka, rehabilitacja 1. POZ - internistyczna 2. Poradnia okulistyczna 3. Poradnia neurologiczna 4. Poradnia laryngologiczna 5. Poradnia urazowo-ortopedyczna

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

ROLA LEKARZY PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ W RAMACH SZYBKIEJ TERAPII ONKOLOGICZNEJ

ROLA LEKARZY PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ W RAMACH SZYBKIEJ TERAPII ONKOLOGICZNEJ ROLA LEKARZY PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ W RAMACH SZYBKIEJ TERAPII ONKOLOGICZNEJ Poprawa dostępności do szybkiej diagnostyki onkologicznej i szybkiego leczenia nowotworów złośliwych - jak najszybsze

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2009

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2009 WOJEWÓDZKA PORADNIA ONKOLOGICZNA W GORZOWIE WLKP. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2009 GORZÓW WLKP. 2011 ISSN 1896-8090 Wydawca: Lubuski Rejestr Nowotworów Złośliwych w Gorzowie Wlkp. Lubuski

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI WYMAGANE 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2008

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2008 WOJEWÓDZKA PORADNIA ONKOLOGICZNA W GORZOWIE WLKP. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2008 GORZÓW WLKP. 2010 ISSN 1896-8090 Wydawca: Lubuski Rejestr Nowotworów Złośliwych w Gorzowie Wlkp. Lubuski

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie procedur medycznych

Zaliczenie procedur medycznych Załącznik nr 2 do Indeksu wykonanych zabiegów i procedur medycznych Zaliczenie procedur medycznych wykonanych przez lekarza w czasie staży specjalizacyjnych i kierunkowych realizowanych w ramach specjalizacji

Bardziej szczegółowo

GEMCYTABINUM. Załącznik C.28. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz.

GEMCYTABINUM. Załącznik C.28. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz. 42 Załącznik C.28. GEMCYTABINUM 1 GEMCYTABINUM C11 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA (NASOPHARYNX) 2 GEMCYTABINUM C11.0 ŚCIANA GÓRNA CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2011

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2011 LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WLKP. NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM ROK 2011 GORZÓW WLKP. 2014 ISSN 1897-6352 Wydawca: Lubuskie Biuro Rejestracji Nowotworów w Gorzowie Wlkp.

Bardziej szczegółowo

LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM. Nowotwory złośliwe w województwie lubuskim rok 2012

LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM. Nowotwory złośliwe w województwie lubuskim rok 2012 LUBUSKIE BIURO REJESTRACJI NOWOTWORÓW W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM Nowotwory złośliwe w województwie lubuskim rok 2012 Gorzów Wielkopolski 2015 ISSN 1897-6352 Wydawca: Lubuskie Biuro Rejestracji Nowotworów

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści DIAGNOSTYKA NOWOTWORÓW... 243

Spis treści DIAGNOSTYKA NOWOTWORÓW... 243 DIAGNOSTYKA NOWOTWORÓW... 243 19. Diagnostyka kliniczna Arkadiusz Jeziorski, Piotr Sęk, Adam Durczyński... 245 19.1. Wstęp... 245 19.2. Badanie podmiotowe... 246 19.2.1. Ból... 246 19.2.2. Dysfagia...

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

I. Rentgenodiagnostyka

I. Rentgenodiagnostyka UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE Zakład Radiologii ul. Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańsk, tel. (058) 727 05 05 UWAGA: Jeżeli badanie nie jest z zakresu opieki medycznej, służącej profilaktyce, zachowaniu,

Bardziej szczegółowo

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów MR 1 najważniejsze jest zdrowie Dla wygody naszych pacjentów stworzyliśmy portal Wyniki Online, gdzie, bez wychodzenia z domu, można odebrać wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2003 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2003 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2003 roku Urszula Wojciechowska Joanna Didkowska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii - Instytut, Warszawa Niniejsze opracowanie zawiera dane dotyczące

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI Prof. dr hab.med. Jacek Wachowiak CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE PODZIAŁ CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE 1. CHŁONIAKI NIEZIARNICZE 2. CHOROBA HODGKINA (ZIARNICA ZŁOŚLIWA) EPIDEMIOLOGIA - OK. 10% NOWOTWORÓW Klinika Onkologii, Hematologii

Bardziej szczegółowo

l.p. Kod ICD Nazwa Świadczenia cena uwagi Jednostka organizacyjna Pracownia/Jednostka

l.p. Kod ICD Nazwa Świadczenia cena uwagi Jednostka organizacyjna Pracownia/Jednostka Cennik na rok 2016 świadczeń zdrowotnych innych niż finansowane ze środków publicznych oraz udzielanych w ramach zawieranych umów DIAGNOSTYKA OBRAZOWA ul. Kopernika 19 oraz Kopernika 17 (II Pracownia RTG)

Bardziej szczegółowo

!!! WYCIĄG Z NAJWAŻNIEJSZYCH PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH PAKIETU ONKOLOGICZNEGO

!!! WYCIĄG Z NAJWAŻNIEJSZYCH PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH PAKIETU ONKOLOGICZNEGO !!! WYCIĄG Z NAJWAŻNIEJSZYCH PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH PAKIETU ONKOLOGICZNEGO Spis treści: I. Art. 32a, 32b i 55 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

Bardziej szczegółowo

Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 sierpnia 2014 r. ~

Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 sierpnia 2014 r. ~ Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 sierpnia 2014 r. ~ Lp. Nazwa badania Cena netto (PLN) badania wykonanego: w dniach i godzinach normalnej pracy w pozostałe dni i godziny 1. 2. 3. 4.

Bardziej szczegółowo

PTC Czech. To nejlepší pro život. Najlepsza dla życia.

PTC Czech. To nejlepší pro život. Najlepsza dla życia. PTC Czech Głównym celem radioterapii jest nieodwracalne uszkodzenie komórek nowotworowych, uszkadzając przy tym komórki zdrowych tkanek jedynie w sposób odwracalny lub wcale. Obecnie terapia protonowa

Bardziej szczegółowo

c) poprawa jakości życia chorych z nieziarniczym chłoniakiem typu grudkowego w III i IV stopniu

c) poprawa jakości życia chorych z nieziarniczym chłoniakiem typu grudkowego w III i IV stopniu Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Załącznik nr 9 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011r. LECZENIE CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH ICD-10 C 82 chłoniak grudkowy

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

ROZPOZNAWANIE I LECZENIE WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH wprowadzenie do tematu. Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu

ROZPOZNAWANIE I LECZENIE WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH wprowadzenie do tematu. Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu ROZPOZNAWANIE I LECZENIE WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH wprowadzenie do tematu Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu 2004 Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym czyli procesem

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ wykonywanych w NZOZ GENOM Od 20.07.2015r.

CENNIK BADAŃ wykonywanych w NZOZ GENOM Od 20.07.2015r. Kod Nazwa badania Cena 104 ALAT 5,00 213 AMH antymulerian hormon 250,00 22 Amniopunkcja - wraz z oznaczeniem kariotypu płodu 1400,00 118 Amylaza 5,00 117 Amylaza trzustkowa 9,00 172 Androstendion 60,00

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

Biochemiczne markery nowotworowe

Biochemiczne markery nowotworowe Biochemiczne markery nowotworowe mgr Agnieszka Jeleń Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Analityka Medyczna IV rok Nowotwory przewodu pokarmowego zapadalności na nowotwory przewodu pokarmowego

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Wczesne rozpoznawanie i profilaktyka najczęstszych nowotworów złośliwych

Wczesne rozpoznawanie i profilaktyka najczęstszych nowotworów złośliwych Wczesne rozpoznawanie i profilaktyka najczęstszych nowotworów złośliwych Lek. Kamil Chudziński Szpital Praski pw. Przemienienia Pańskiego w Warszawie Warszawa, 21.03.2014 Nowotwór krótka definicja Choroba,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM 1. IRINOTECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINOTECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINOTECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

EPIRUBICINUM. Załącznik C.23. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz.

EPIRUBICINUM. Załącznik C.23. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz. 66 Załącznik C.23. EPIRUBICINUM 1 EPIRUBICINUM C11 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA (NASOPHARYNX) 2 EPIRUBICINUM C11.0 ŚCIANA GÓRNA CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA

Bardziej szczegółowo

ZACHOROWANIA I ZGONY NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2013 ROKU

ZACHOROWANIA I ZGONY NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2013 ROKU Tomasz Mierzwa, Beata Turczyn, Romana Jańczak, Halina Renz ZACHOROWANIA I ZGONY NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2013 ROKU NOWOTWORY ZŁOŚLIWE PIERSI W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301.

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301. Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz.

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. 42 Załącznik C.26. FLUOROURACILUM 1 FLUOROURACILUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2 FLUOROURACILUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3 FLUOROURACILUM

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ I USŁUG WYKONYWANYCH W SP ZOZ SIEMIATYCZE - OBOWIĄZUJE OD 01.01.2013 R.

CENNIK BADAŃ I USŁUG WYKONYWANYCH W SP ZOZ SIEMIATYCZE - OBOWIĄZUJE OD 01.01.2013 R. CENNIK BADAŃ I USŁUG WYKONYWANYCH W SP ZOZ SIEMIATYCZE - OBOWIĄZUJE OD 01.01.2013 R. Lp Rodzaj badania/ usługi Cena w zł BADANIA RTG 1 Badanie RTG bez opisu jedna płaszczyzna 33,00 2 Badanie RTG z opisem

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE PET/CT W OKOLOGII

WYKORZYSTANIE PET/CT W OKOLOGII WYKORZYSTANIE PET/CT W OKOLOGII Jarosław B. Ćwikła CMKP Warszawa I CSK MSWiA Podstawy PET-CT w onkologii Główne wykorzystanie kliniczne - onkologia; Ocena pojedynczych zmian ogniskowych w płucach (cień

Bardziej szczegółowo

Pozytronowa tomografia emisyjna PET zastosowanie kliniczne. CSK MSWiA i CMKP Warszawa

Pozytronowa tomografia emisyjna PET zastosowanie kliniczne. CSK MSWiA i CMKP Warszawa Pozytronowa tomografia emisyjna PET zastosowanie kliniczne Jarosław aw B. Ćwikła CSK MSWiA i CMKP Warszawa Podstawy PET w onkologii Główne wykorzystanie kliniczne - onkologia; Ocena pojedynczych zmian

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

Rak tarczycy. Jadwiga Szymczak. Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Rak tarczycy. Jadwiga Szymczak. Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Rak tarczycy Jadwiga Szymczak Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Uproszczona klasyfikacja nowotworów złośliwych tarczycy wg ATA A. Rak

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 05.09.2014 07.09.2014 Data Godziny Tematy zajęć Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 05.09.14

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 206 12175 Poz. 1225 1225 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-2009

Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-2009 Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-29 W 29 roku woj. dolnośląskie liczyło 2 874 88, w tym Wrocław 622 986 mieszkańców, mieszkańcy Wrocławia stanowili więc 21,7%

Bardziej szczegółowo

Obserwacja po leczeniu onkologicznym

Obserwacja po leczeniu onkologicznym Marek Rząca dr nauk medycznych specjalista chirurgii onkologicznej Obserwacja po leczeniu onkologicznym Co to jest obserwacja po leczeniu onkologicznym i dlaczego jest ważna? Zachorowanie na nowotwór jest

Bardziej szczegółowo

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Załącznik C.35.a. IRINOTECANUM Lp 1. IRINO TECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINO TECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINO TECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 4. IRINO TECANUM C15.2 BRZUSZNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

c) poprawa jakości życia chorych z nieziarniczym chłoniakiem typu grudkowego w III i IV stopniu

c) poprawa jakości życia chorych z nieziarniczym chłoniakiem typu grudkowego w III i IV stopniu załącznik nr 10 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH ICD-10 C 82 chloniak grudkowy C 83 chłoniaki nieziarniczy rozlane Dziedzina

Bardziej szczegółowo

c) poprawa jakości życia chorych z nieziarniczym chłoniakiem typu grudkowego w III i IV stopniu

c) poprawa jakości życia chorych z nieziarniczym chłoniakiem typu grudkowego w III i IV stopniu Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Załącznik nr 10 do zarządzenia Nr 98/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 27 października 2008 roku LECZENIE CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH ICD-10 C 82 chłoniak grudkowy

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Jerzy Błaszczyk. Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-2013 30 lat obserwacji epidemii

Jerzy Błaszczyk. Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-2013 30 lat obserwacji epidemii Jerzy Błaszczyk Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-213 lat obserwacji epidemii Dane w opracowaniu pochodzą z Dolnośląskiego Rejestru Nowotworów. Oparte są na Karcie Zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr... do Zarządzenia nr... z dnia... AMG Centrum Medyczne Spółka zo. o w Rykach ul. Żytnia 23 PROCEDURY MEDYCZNE WYKONYWANE W PRACOWNI USG

Załącznik nr... do Zarządzenia nr... z dnia... AMG Centrum Medyczne Spółka zo. o w Rykach ul. Żytnia 23 PROCEDURY MEDYCZNE WYKONYWANE W PRACOWNI USG AMG Centrum Medyczne Spółka zo. o w Rykach ul.żytnia 23 PROCEDURY MEDYCZNE WYKONYWANE W PRACOWNI USG ULTRASONOGRAFIA USG jamy brzusznej /wątroby, układu moczowego, trzustki, pęcherzyka 1. żółciowego, nerek/

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ I USŁUG WYKONYWANYCH W SP ZOZ SIEMIATYCZE - OBOWIĄZUJE OD 02.10.2013 R.

CENNIK BADAŃ I USŁUG WYKONYWANYCH W SP ZOZ SIEMIATYCZE - OBOWIĄZUJE OD 02.10.2013 R. CENNIK BADAŃ I USŁUG WYKONYWANYCH W SP ZOZ SIEMIATYCZE - OBOWIĄZUJE OD 02.10.2013 R. Lp Rodzaj badania/ usługi Cena w zł BADANIA RTG 1 Badanie RTG bez opisu jedna płaszczyzna 33,00 2 Badanie RTG z opisem

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008.164.1027 j.t. z późn.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008.164.1027 j.t. z późn. 1 2 3 4 5 6 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008.164.1027 j.t. z późn. Zm) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA PRACY. CENA NETTO w zł STAWKA VAT W % CENA BRUTTO w zł RODZAJ USŁUGI

MEDYCYNA PRACY. CENA NETTO w zł STAWKA VAT W % CENA BRUTTO w zł RODZAJ USŁUGI MEDYCYNA PRACY LP. 1. 2. 3. 4. 5. RODZAJ USŁUGI ORZECZENIA Badanie przez lekarza medycyny pracy wraz z wydaniem orzeczenia Badanie przez lekarza medycyny pracy z wydaniem orzeczenia dla celów sanitarno-epidemiologicznych

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Guz neuroendokrynny żołądka typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Mariusz I.Furmanek CSK MSWiA i CMKP Warszawa Ocena wyjściowa, metody strukturalne WHO 2 (rak wysoko zróżnicowany); Endoskopia i/lub EUS;

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE. Zakład Radiologii. ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE. Zakład Radiologii. ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE Zakład Radiologii ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk, tel. (058) 349 22 60 UWAGA: Jeżeli badanie nie jest z zakresu opieki medycznej, służącej profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu,

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. 1 Kierunek: PIELĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

RODZAJ OZNACZENIA CENA Czas oczekiwania liczony w dniach roboczych HEMATOLOGIA I KOAGUOLOGIA

RODZAJ OZNACZENIA CENA Czas oczekiwania liczony w dniach roboczych HEMATOLOGIA I KOAGUOLOGIA CENNIK USŁUG MEDYCZNYCH dla pacjentów Medar-Pro Laboratorium Analiz Lekarskich PRO LAB RODZAJ OZNACZENIA CENA Czas oczekiwania liczony w dniach roboczych HEMATOLOGIA I KOAGUOLOGIA Morfologia z rozmazem

Bardziej szczegółowo

Zawiadomienie o zakończeniu konkursu oraz o wyborze najkorzystniejszej oferty

Zawiadomienie o zakończeniu konkursu oraz o wyborze najkorzystniejszej oferty Gdańsk, dnia 13.07.2010r. Zawiadomienie o zakończeniu konkursu oraz o wyborze najkorzystniejszej oferty Nr postępowania: 15/E/P/2010 przedmiot zamówienia: wykonywanie świadczeń zdrowotnych w postaci specjalistycznych

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo