Badanie słuchu u osób dializowanych z powodu przewlekłej niewydolności nerek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badanie słuchu u osób dializowanych z powodu przewlekłej niewydolności nerek"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 2,, ISSN X MARIA ZALESSKA KRĘCICKA, TOMASZ KRĘCICKI, KRZYSZTOF KAZIMIERCZAK 2, MONIKA MORAWSKA KOCHMAN, MACIEJ ZATOŃSKI, MARIOLA BORCZYK, MONIKA KARCZMARZ HOROBIOWSKA 3, JÓZEF PENAR 2 Badanie słuchu u osób dializowanych z powodu przewlekłej niewydolności nerek Hearing analysis of haemodialysed patietns with chronic renal failure Katedra i Klinika Otolaryngologii AM we Wrocławiu 2 Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej AM we Wrocławiu 3 Instytut Matematyki Politechniki Wrocławskiej Streszczenie Wprowadzenie. Przewlekłej niewydolności nerek (p.n.n.) towarzyszy symetryczny niedosłuch czuciowo nerwo wy, którego jednoznaczna przyczyna nie jest poznana. Wpływ hemodializy na narząd słuchu nie jest w pełni wy jaśniony. Cel pracy. Ocena narządu słuchu z zastosowaniem metody obiektywnej (BERA) w grupie pacjentów z p.n.n. le czonych przewlekle hemodializą oraz próba oceny ryzyka utraty słuchu związana z dializoterapią. Materiał i metody. Wykonano badanie istotności różnicy średnich parametrów słuchu 40 osobowej grupy kontrol nej i grupy 22 pacjentów z p.n.n. podczas cyklu dializoterapii. U każdego z pacjentów wykonano badanie endo skopowe uszu, badanie słuchowych potencjałów wywołanych (BERA), pomiary ciśnienia tętniczego i badania bio chemiczne krwi. Wyniki i wnioski. Badania wykazały, że nie ma istotnych różnic dotyczących narządu słuchu między chorymi z p.m.n. i dobraną wiekowo grupą kontrolną. Długotrwała hemodializa nie ma istotnego wpływu na narząd słuchu i pod tym kątem jest bezpieczną formą terapii. Stwierdzane zaburzenia w latencji załamków BERA mogą mieć związek z wysokimi stężeniami mocznika i kreatyniny lub być związane z fizjologicznym starzeniem się narządu słuchu (Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 2,, 75 80). Słowa kluczowe: hemodializa, BERA, przewlekła niewydolność nerek, słuch. Abstract Background. Many patients suffering from chronic renal failure exhibit sensorineural hearing loss, but it s origin remains unknown. The influence of haemodialysis on hearing has not been found. Objectives. The purpose of our study was to determine the influence of heamodialysis on hearing. We also wan ted to assess if there are any risk factors that may influence hearing loss during heamodialysis. Material and methods. Twenty two subjects and 40 controls were tested using monitoring with Brainstem Evo ked Audio Potentials (BERA), basic endoscopic ear examination, blood pressure monitoring. Additionaly bioche mical blood laboratory values were obtained. Results and conclusions. Our research has shown that there are no significant differences in hearing between the subjects and controls chosen accordingly to sex and age. Long term haemodialysis has no significant influence on hearing and can be considered a safe method of therapy. Abnormalities revealed in BERA can be caused by high level of creatinine and urea in blood s serum or by physiological hearing loss with age (Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 2,, 75 80). Key words: haemodialysis, BERA, chronic renal failure, hearing loss.

2 76 M. ZALESSKA KRĘCICKA et al. Przewlekłej niewydolności nerek (p.n.n.) bar dzo często towarzyszy symetryczny niedosłuch ty pu czuciowo nerwowego []. Nie znaleziono jed noznacznej przyczyny utraty słuchu w tej grupie pacjentów. Za czynniki etiologiczne uważa się wpływ toksyn mocznicowych we krwi, takich jak mocznik i kreatynina [, 2], zaburzenia ciśnienia tętniczego krwi [2], hiperlipoproteinemię [3], za tory, niedokrwistość, wzrost lepkości krwi, zabu rzenia równowagi elektrolitowej, reakcje autoim munologiczne, większą podatność na zakażenia oraz działanie ototoksyczne leków związane z ich zaburzonym metabolizmem [4]. Schyłkowa p.n.n. wymaga leczenia nerkoza stępczego przeszczepem nerki. Celem pracy była ocena funkcji narządu słuchu z zastosowaniem słu chowych potencjałów wywołanych z pnia mózgu (BERA) u pacjentów leczonych hemodializą. Materiał i metody Badaniami objęto grupę 22 pacjentów z prze wlekłą niewydolnością nerek, pozostających w pro gramie przewlekłej hemodializoterapii w Katedrze i Klinice Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej AM we Wrocławiu. U 3 osób z tej grupy badania zo stały powtórzone po zakończeniu programu hemo dializoterapii i udanym przeszczepie nerki. Wykonano badania: audiologiczne, laryngolo giczne, biochemiczne krwi oraz pomiar ciśnienia tętniczego krwi. U każdego z pacjentów wykonano badanie en doskopowe uszu. Badanie słuchowych potencjałów wywołanych wykonano aparatem Sapphire 4 ME firmy Medelec. Bodźcem akustycznym był trzask o długości 00 µs, częstotliwości Hz. Częstotliwość trzasków wynosiła 20/s, liczba uśrednień 024. Podawano bodziec o natężeniu 70 db i przy tym poziomie poszukiwano typo wych odpowiedzi (fal I V). Jeżeli uzyskano zapis BERA, to następnie ustalano progowe natężenie bodźca akustycznego metodą zstępującą (co 0 db). W przypadku braku odpowiedzi podawano bo dziec akustyczny metodą wstępującą, zwiększając natężenie do 00 lub 05 db, przyjmując za próg słuchu najmniejsze natężenie bodźca, przy którym uzyskano zapis fali V. Normy latencji załamków opracowane w na szej pracowni dla osób z grupy kontrolnej są na stępujące: I,96 s, III 4,6 s, V 6,02 s. Nor my interlatencji dla grupy kontrolnej wynosiły: I III 2,20 s, III V,85 s oraz I V 4,06 s. Badania biochemiczne krwi obejmowały oznaczenia stężenia kreatyniny, mocznika, kwasu moczowego, sodu, potasu, wapnia, fosforu, białka całkowitego, glukozy i hemoglobiny. Grupę kon trolną dla badań słuchu stanowiło 20 zdrowych kobiet oraz 20 zdrowych mężczyzn w wieku lat (średnia wieku 47,6 lat). Do analizy statystycznej danych wykorzysta no pakiet Statistica wersja 6,0. Wykonano bada nie istotności różnicy średnich wskaźników słuchu grupy kontrolnej i grupy 22 pacjentów podczas cy klu dializoterapii. Do weryfikacji hipotezy, że próba pochodzi z rozkładu normalnego zastosowa no test Kolmogorowa Smirnowa oraz Shapiro Wilka. Do zbadania istotności różnic wykorzysta no test kolejności par Wilkoxona lub test Walda Wolfowitza. Test Walda Wolfowitza nie daje pod staw do odrzucenia hipotezy o równości średnich progu słyszalności (czasy latencji załamków, 3, 5 i interlatencji załamków 3, 3 5, 5). Zasto sowano test Walda Wolfowitza, ponieważ na pod stawie testu Shapiro Wilka należy odrzucić hipo tezę o normalności zmiennych opisujących wrażli wość słuchu. Istotność korelacji zmiennych zbada no testem istotności korelacji Pearsona (gdy obie zmienne miały rozkład normalny) i Spearmana (gdy jedna z nich nie miała rozkładu normalnego). Za istotną statystycznie korelację przyjęto p na po ziomie 0,05. Wyniki Średni próg słyszenia dla grupy kontrolnej wynosił 30,38 db, a dla grupy badanej 32,35 db. Grupa kontrolna była dobrana pod względem płci i wieku. Zarówno wartości progów słyszenia, jak i la tencji i interlatencji załamków uzyskanych w BE RA (z wyjątkiem interlatencji I III) były wyższe w grupie pacjentów z p.n.n. niż w grupie kontrol nej (tab. ). Różnica ta nie była jednak istotna statystycz nie. Oznaczono średnie wartości wskaźników bio chemicznych w surowicy oraz wartości ciśnienia tętniczego i czasu dializoterapii (tab. 2). W grupie badanej wykazano istotną statystycz nie korelację między stężeniem mocznika a latencją załamka I oraz odwrotną korelację między stęże niem mocznika a czasem interlatencji I III. Zależność między stężeniem kwasu moczo wego i latencją załamka I była na granicy istotno ści statystycznej (p = 0,07). Stwierdzono odwrot ną korelację między stężeniem kwasu moczowego a czasem interlatencji I III oraz stężeniem potasu a czasem latencji załamka III. Wykazano też od wrotną korelację na granicy istotności statystycz nej między stężeniem fosforu w surowicy a inter latencją załamków I III (p = 0,053) oraz między stężeniem wapnia i czasem latencji dla załamka V (p = 0,053). Po zastosowaniu współczynnika kore

3 Badanie słuchu u osób dializowanych 77 Tabela. Wyniki badania BERA w grupie pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek poddanych cyklowi dializoterapii i w grupie kontrolnej Table. Results of BERA examination of haemodialysed patients with chronic renal failure and in the control group Parametry BERA Grupa kontrolna Grupa pacjentów w trakcie hemodializy p (BERA parameters) (Controll group) (Group of haemodialysed patients) n średnia odchylenie standardowe n średnia odchylenie standardowe (mean) (standard deviation) (mean) (standard deviation) Próg słyszalności 78 30, , , , , (Hearing threshold) Załamek I 80, , ,9758 0, , (Latency of the I peak) Załamek III 80 4,4638 0, , , ,60245 (Latency of the III peak) Załamek V 80 6, , , , , (Latency of the V peak) Interlatencja I III 80 2,8925 0, , , , (Interlatency I III) Interlatencja III V 80, ,373 39, , , (Interlatency III V) Interlatencja I V 80 4, , , , ,24452 (Interlatency I V) Test Walda Wolfowitza (Wald Wolfowitz test used). Tabela 2. Średnie wartości wskaźników biochemicznych krwi oraz ciśnienia tętniczego u pacjentów w czasie hemodializoterapii Table 2. Mean values of biochemical parameters and blood pressure of haemodialysed patients Średnie wartości badanych parametrów n Średnia Odchylenie standardowe (Mean values of measured parameters) (Mean) (Standard deviation) Kreatynina (Creatinine) 9 7,7289,5386 Mocznik (Urea) 9 20,086 3,94959 Kwas moczowy (Uric acid) 9 7,3000,5755 Sód (Sodium) 9 39,053,45849 Potas (Kaliom) 9 5,926 0,4204 Wapń (Calcium) 9 2,3658 0,5790 Fosfor (Phosphorus) 9 5,6684,848 Glukoza (Glucose) 9,636 44,97433 Hemoglobina (Haemoglobin) 9 9,9053 2,8366 Ciśnienie (Blood pressure) 9,5805 0,430 Czas dializoterapii (Haemodialysis time) 9 6,842 5,5857 Białko całkowite (Total blood proteins) 9 67, ,29834 lacji Spearmana istotna statystycznie okazała się zależność między stężeniem glukozy w surowicy i czasem latencji załamka III oraz czasem dializo terapii i czasem interlatencji załamków III V (tab. 3). Grupę pacjentów leczonych dializą podzielono na dwie podgrupy: pacjentów dializowanych przez okres do 60 miesięcy i powyżej 60 miesięcy. Czas dializoterapii nie miał wpływu na czasy latencji załamków BERA (tab. 4). Omówienie Hemodializa jest powszechnie stosowaną for mą terapii w niewydolności nerek. Wpływ hemo dializy na narząd słuchu nie jest w pełni wyjaśnio ny. W badaniach wykorzystywano głównie audio metrię tonalną. Celem pracy była ocena narządu słuchu z zastosowaniem metody obiektywnej (BE RA) w grupie pacjentów z p.n.n. leczonych prze wlekle hemodializą. Niektórzy autorzy udowodni li niekorzystny wpływ długotrwałej dializoterapii na narząd słuchu [3, 5, 6]. Ubytek słuchu dotyczył wysokich częstotliwości. Zdaniem większości autorów nawet długotrwa ła hemodializa nie uszkadza narządu słuchu [2, 7 9]. Nasze badania potwierdzają te spostrzeżenia. Nie stwierdziliśmy istotnego statystycznie związku mię dzy czasem hemodializy a progiem słyszenia i cza sem latencji załamków BERA. Wprawdzie zależ ność między czasem dializoterapii a interlatencją za łamków III V jest istotna statystycznie, ale nie wy kazano korelacji między czasem dializoterapii a cza sami latencji załamka III i V.

4 78 M. ZALESSKA KRĘCICKA et al. Tabela 3. Korelacja między wskaźnikami biochemicznymi krwi i wynikami BERA u pacjentów z p.n.n. (średnie wyniki dla lewego i prawego ucha) Table 3. Correlation between biochemical parameters and BERA results of patients with chronic renal failure. (Mean values for left and right ear) Wskaźniki bioche Wyniki BERA n Współczynnik p,2 miczne surowicy (BERA results) korelacji (Level of biochemical (Correlation) parameters of serum) Mocznik (Urea) latencja załamka I 22 0, ,0246 (latency of I peak) Mocznik (Urea) interlatencja załamków I III 22 0, , (interlatency I III) Kwas moczowy interlatencja załamków I III 22 0, , (Uric acid) (interlatency I III) Potas latencja załamka III 22 0, , (Kaliom) (latency of III rd peak) Fosfor interlatencja załamków I III 22 0, , (Phosphorus) (interlatency I III) Wapń latencja załamka V 22 0, , (Calcium) (latency of V th peak) Glukoza latencja załamka III 22 0, , (Glucose) (latency of III rd peak) Czas dializoterapii interlatencja załamków III V 22 0, , (Total time of haemodialysis) (interlatency III V) Współczynnik korelacji Persona (Pearson s test). 2 Współczynnik korelacji Spearmana (Spearman s test). Tabela 4. Zależność między czasem dializoterapii i wynikami BERA Table 4. Dependency between the time of haemodialysis therapy and BERA results Wyniki BERA 0 pacjentów o okresie dializo 0 pacjentów o okresie dializoterapii p wartości średnie terapii krótszym niż 60 miesięcy dłuższym lub równym 60 miesięcy (Mean BERA values) (Ten patients haemodialysed shorter (Ten patients haemodialysed for more than 60 months) than 60 months) Średnia Odchylenie standardowe Średnia Odchylenie standardowe (mean) (Standard deviation) (mean) (Standard deviation) Załamek I (Peak I),99 0,7 2,0069 0, ,64 Załamek III (Peak III) 4,7 0,6 4,800 0,5870 0,356 Załamek V (Peak V) 5,89 0,23 6,350 0,3450 0,948 Interlatencja I III 2,8 0,8 2,73 0, ,392 (Interlatency I III) Interlatencja III V,72 0,2,953 0, ,666 (Interlatency III V) Interlatencja I V 3,90 0,26 4,263 0, ,659 (Interlatency I V) Współczynnik korelacji Persona (Pearson s test). Nikolopoulos et al. [9] stwierdzili, że p.n.n. może przyspieszać wystąpienie starczego uszko dzenia słuchu (presbyacussis). W pracy tej stwier dzono odbiorczy ubytek słuchu, niezwiązany z czynnikami hematologicznymi, biochemicznymi lub farmakologicznymi u 30,4% pacjentów przed i po dializoterapii. Nasze badania wykazały, że nie ma istotnych statystycznie różnic zarówno w progu słyszenia, jak i w latencji załamków BERA między chorymi na p.n.n. i dobraną wiekowo grupą kontrolną. Wynik ten może świadczyć, że niedosłuch stwierdzany w grupie pacjentów z p.n.n. często związany jest z fizjologicznym starzeniem się narządu słuchu. Wielu autorów badało wpływ nadciśnienia na stan narządu słuchu u pacjentów z p.n.n. [5, 6, 0]. Wyniki tych badań były niejednoznaczne. Kuźniar [6] stwierdziła, iż nadciśnienie u chorych z p.n.n. może być dodatkowym czynnikiem uszkadzającym słuch. Niektórzy badacze [0] oceniają jednak, że pacjenci z nadciśnieniem w przebiegu p.n.n. wyka zują mniejszy niedosłuch, ponieważ zabezpiecza

5 Badanie słuchu u osób dializowanych 79 ono przed nagłym spadkiem ciśnienia i hipoksją ucha wewnętrznego podczas hemodializy. Shanteen et al. [] wykazali korelację między stężeniem hemoglobiny we krwi a pogorszeniem słuchu u pacjentów długo leczonych hemodializą. Po zastosowaniu w terapii erytropoetyny i podwyż szeniu stężenia hemoglobiny we krwi, słuch popra wił się u znaczącej liczby pacjentów []. W badaniach nie stwierdziliśmy związku mię dzy średnim ciśnieniem tętniczym krwi i pozio mem hemoglobiny u pacjentów z p.n.n. a progiem słyszenia i latencjami załamków BERA. Wydaje się, że problem ten wymaga dalszych badań. Zaburzenia metaboliczne towarzyszące nie wydolności nerek należą do czynników, które mo gą uszkadzać słuch. U pacjentów z p.n.n. występu ją znaczne zaburzenia w składzie biochemicznym krwi. Podczas dializy obniża się stężenie kreatyni ny i mocznika, ale dochodzi również do ekstremal nych wahań stężenia sodu i potasu [, 2]. Uważa się, że największe znaczenie dla uszkodzenia na rządu słuchu ma hiponatremia. Niskie stężenie so du powoduje prawdopodobnie nieprawidłowe roz mieszczenie płynu pozakomórkowego i wzrost ob jętości krwi kosztem spadku objętości płynu prze strzeni śródkomórkowej. Zakłóca to homeostazę ciśnień w obrębie ucha wewnętrznego [0]. Mi kroskopowo prążek naczyniowy ślimaka i kłębki nerkowe wykazują podobieństwo anatomiczne i podobną wrażliwość na zaburzenia równowagi elektrolitowej [7]. Wszyscy pacjenci z badanej grupy byli w trak cie dializoterapii, a stężenie sodu było u nich w granicach normy lub nieznacznie od niej odbie gało. Nie stwierdziliśmy, podobnie jak Dzwon kowska [5], związku między średnim stężeniem sodu w surowicy krwi i wynikami BERA. Zwoliń ska et al. [2] stwierdzili natomiast dodatnią kore lację między stężeniem sodu a wartościami progo wymi dla wszystkich częstotliwości. W pracy Pośpiech et al. [0] nie wykazano ko relacji między poziomem słuchu u pacjentów z p.n.n. a stężeniem w surowicy mocznika, kreaty niny, kwasu moczowego, poziomem wapnia, pota su i hemoglobiny. W naszych badaniach zauważy liśmy natomiast wydłużenie czasu latencji załam ka I oraz skrócenie czasu interlatencji załamków I III związane z wysokim stężeniem mocznika i kwasu moczowego. Wzrost stężenia fosforu w surowicy powodował skrócenie czasu interla tencji między załamkami I III. Istotny okazał się wpływ wysokiego stężenia wapnia we krwi, który powodował skrócenie czasu latencji załamka I. Bazzi et al. [8] nie zaobserwowali w ciągu 6 lat badań korelacji między ubytkiem słuchu a stę żeniem kreatyniny. Zauważono natomiast niedo słuch u 86% pacjentów ze stężeniem mocznika we krwi przekraczającym 200 mg/00 ml i u 69% pa cjentów ze stężeniem mocznika poniżej tej warto ści. Pogorszenie słuchu wiązano z objawami mocznicowej encefalopatii i neuropatii obwodo wej, a sama hemodializa nie zabezpiecza przed rozwojem tych powikłań mocznicy. Na podstawie przedstawionych wyżej wyni ków badań stwierdziliśmy, że długotrwała hemo dializa nie ma istotnego wpływu na narząd słuchu. Stwierdzane zaburzenia w latencji załamków BE RA mogą mieć związek z wysokimi stężeniami to ksyn mocznicowych, w tym przede wszystkim mocznika i kreatyniny. Piśmiennictwo [] Balzer S., Kutschner K.: Das fruhe akustisch evozierte Potential. Ein diagnostischer Parameter der uramischen Enzephalopathie. HNO 996, 44, [2] Ozen M., Sandalci O., Kadiagm A., Sendalci M.: Audiometry in chronic renal failure before and after intermit tent heamodialysis. Proc. Eur. Dial. Transplant. Assoc. 975,, [3] Makita Y., Osato S., Onoyama K., Fujishima M., Fujimi S.: Idiopathic sudden sensorineural hearing loss in pa tients undergoing long term haemodialysis. Internat. Urol. Nephrol. 995, 27 (4), [4] Grahe R.: Hormal Gleichgewichtsstorong bei Nephritis. Hals Nasen Ohrenheid. 924,8, [5] Dzwonkowska M.: Ocena stanu narządu słuchu chorych ze schyłkową niewydolnością nerek, leczonych powta rzalnymi dializami i przeszczepieniem nerki. Otolaryngol. Pol. 993, 47, Suppl. 4, [6] Kuźniar J.: Próba audiometrycznej oceny lokalizacji percepcyjnego upośledzenia słuchu u chorych z przewlekłą niewydolnością nerek. Otolaryngol. Pol. 980, 32, [7] Ozturan O., Lam S., Huraib S. O., Zazgornik I.: The effect of hemodialysis on hearing using pure tone audio metry and distortion product otoacoustic emissions. ORL 998, 60, [8] Bazzi C., Venturini C. T., Pagani C., Arrigo G. D Amico G.: Hearing loss in short and long term haemodia lysed patients. Nephrol. Dial. Transplant. 995, 0, [9] Nikolopoulos T. P., Kandiloros D. C., Segas J. V, Nomicos P. N., Ferekidis E. A., Michelis K. E., Apostolo poulos N. J., Adamopulos G. K.: Auditory function in young patients with chronic renal failure. Chir. Otolaryngol. 997, 22, [0] Ravecca F., Benretti S., Bruschini L., Segnini G., Sellari Franceschini S.: Progressive sensoneuroneural hear ing loss: metabolic neuronal add vascular etiology. Acta Otorhinolaryngol. Ital. 998, 4, Suppl. 59,

6 80 M. ZALESSKA KRĘCICKA et al. [] Shanteen F. A. M., Mansuri N. A., Sheikh I. A., Al. Khader A. A., Al. Sheikh A. M.: Reversible uremic deaf ness: is it correlated with the degree of aneamia. Ann. Otol. Rhinol Laryngol. 06, 997, [2] Orendorz Frączkowska K., Makulska I., Pośpiech L., Zwolińska D.: Ocena wpływu zaburzeń metabolicznych na narząd słuchu u dzieci z przewlekłą niewydolnością nerek. Pediatr. Pol. 998, 7, Adres do korespondencji: Maria Zalesska Kręcicka ul. Smoleńskiego Wrocław Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r. Received: Revised: Accepted:

Prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Łódź, 19 września 2016 r. Kierownik Kliniki Audiologii i Foniatrii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi

Prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Łódź, 19 września 2016 r. Kierownik Kliniki Audiologii i Foniatrii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi Prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Łódź, 19 września 2016 r. Kierownik Kliniki Audiologii i Foniatrii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi Recenzja pracy doktorskiej lek. med. Izabeli Szlązak pt.

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Założenia i cele: Postanowiłam zbadać i przeanalizować:

Założenia i cele: Postanowiłam zbadać i przeanalizować: Streszczenie. Wstęp: Starzejące się społeczeństwa całej Europy, skutki wysoko rozwiniętej cywilizacji urbanistyczno-technicznej, oddalenie człowieka od natury, ogromny postęp nauki i techniki, powodują

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII Dominik Bień ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH BADANIA WYKONANO W KLINICE OTORYNOLARYNGOLOGII

Bardziej szczegółowo

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić?

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co zawdzięczamy nerkom? Działanie nerki można sprowadzić do działania jej podstawowego elementu funkcjonalnego, czyli nefronu. Pod wpływem ciśnienia hydrostatycznego

Bardziej szczegółowo

WIAD. LEK., 1987, XL, 16, WIESŁAW KAWIAK, MARIA PILARCZYK, MIROSŁAW JAROSZ, ADELA GIERACZ-NAZAR

WIAD. LEK., 1987, XL, 16, WIESŁAW KAWIAK, MARIA PILARCZYK, MIROSŁAW JAROSZ, ADELA GIERACZ-NAZAR WIESŁAW KAWIAK, MARIA PILARCZYK, MIROSŁAW JAROSZ, ADELA GIERACZ-NAZAR WPŁYW NISKOCZĄSTECZKOWEGO DEKSTRANU (40 000) NA ZAWARTOŚĆ FOSFORU NIEORGANICZNEGO I FOSFORU ZWIĄZANEGO Z LIPIDAMI W KRWI PACJENTÓW

Bardziej szczegółowo

Lek. WOJCIECH KLIMM. rozprawa na stopień doktora nauk medycznych

Lek. WOJCIECH KLIMM. rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Lek. WOJCIECH KLIMM OCENA SYSTEMU CIĄGŁEGO MONITOROWANIA STĘŻENIA GLUKOZY W PŁYNIE ŚRÓDTKANKOWYM U CHORYCH ZE SCHYŁKOWĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ NEREK LECZONYCH POWTARZANYMI HEMODIALIZAMI rozprawa na stopień doktora

Bardziej szczegółowo

Działania służby medycyny pracy w aspekcie profilaktyki narażenia na hałas w miejscu pracy

Działania służby medycyny pracy w aspekcie profilaktyki narażenia na hałas w miejscu pracy Działania służby medycyny pracy w aspekcie profilaktyki narażenia na hałas w miejscu pracy Katarzyna Skręt Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rzeszowie Hałas Dźwięk wrażenie słuchowe, spowodowane falą

Bardziej szczegółowo

Relacja koszt efekt jako kryterium wyboru metody leczenia chorób nerek

Relacja koszt efekt jako kryterium wyboru metody leczenia chorób nerek Relacja koszt efekt jako kryterium wyboru metody leczenia chorób nerek Marian Klinger Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej Akademii Medycznej we Wrocławiu Światowe tło epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych.

Testowanie hipotez statystycznych. Bioinformatyka Wykład 4 Wrocław, 17 października 2011 Temat. Weryfikacja hipotez statystycznych dotyczących wartości oczekiwanej w dwóch populacjach o rozkładach normalnych. Model 3. Porównanie średnich

Bardziej szczegółowo

DIETA W PRZEWLEKŁEJ CHOROBIE NEREK

DIETA W PRZEWLEKŁEJ CHOROBIE NEREK KURS 15.04.2016 Szczecinek DIETA W PRZEWLEKŁEJ CHOROBIE NEREK dr hab. n. med. Sylwia Małgorzewicz, prof.nadzw. Katedra Żywienia Klinicznego Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Pytanie: Kiedy do testowania hipotezy stosujemy test F (Fishera-Snedecora)?

Pytanie: Kiedy do testowania hipotezy stosujemy test F (Fishera-Snedecora)? Pytanie: Kiedy do testowania hipotezy stosujemy test F (Fishera-Snedecora)? Gdy: badana cecha jest mierzalna (ewentualnie policzalna); dysponujemy dwoma próbami; chcemy porównać, czy wariancje w tych próbach

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Marć, Barbara Zając Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu, Wydział Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski

Małgorzata Marć, Barbara Zając Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu, Wydział Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski GERONTOLOGIA POLSKA 2015, 1, 19-23 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER zgłoszono 09.03.2015; poprawiono 12.03.2015; zaakceptowano 27.03.2015 Charakterystyka zaburzeń słuchu u osób starszych po 75 roku życia

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. K. Orendorz-Frączkowska i inni 182 Stan czynnościowy narządu słuchu w zespole nerczycowym w przebiegu pierwotnej glomerulopatii u dzieci Hearing organ function in children with nephrotic syndrome in the

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Ocena wyników leczenia nagłej głuchoty idiopatycznej z zastosowaniem terapii tlenem hiperbarycznym

Ocena wyników leczenia nagłej głuchoty idiopatycznej z zastosowaniem terapii tlenem hiperbarycznym Ocena wyników leczenia nagłej głuchoty idiopatycznej z zastosowaniem terapii tlenem hiperbarycznym Evaluation of hyperbaric oxygen and pharmacological therapy in sudden hearing loss Marcin Jadczak 1, Piotr

Bardziej szczegółowo

HEALTHY MOTHER AND NEWBORN HEARING DEFECT RISK FACTORS IN INFANTS FROM PEDIATRIC ENT DEPARTMENT OF POZNAN UNIVERSITY OF MEDICAL SCIENCES

HEALTHY MOTHER AND NEWBORN HEARING DEFECT RISK FACTORS IN INFANTS FROM PEDIATRIC ENT DEPARTMENT OF POZNAN UNIVERSITY OF MEDICAL SCIENCES Nowiny Lekarskie 2012, 81, 4, 311 315 BEATA PUCHER 1, KATARZYNA JOŃCZYK-POTOCZNA 2, KATARZYNA JAKUBCZAK-SZYMAŃSKA 1, JARO- SŁAW SZYDŁOWSKI 1, EWA GAJEWSKA 3 ZDROWA MAMA, ZDROWY NOWORODEK CZYNNIKI RYZYKA

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

www.dializadomowa.pl

www.dializadomowa.pl 12 marca 2009 r Informacja prasowa Przewlekła choroba nerek prowadzi do nieodwracalnej niewydolności tego organu. Jedyną możliwością utrzymania chorego przy życiu jest leczenie nerkozastępcze. Dializowanie

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Atlanta Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika Nefrologii Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych, WUM Echa ASBMR 2016 Łódź, 14.01.2017

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład ) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Weryfikacja (testowanie) hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych.

Testowanie hipotez statystycznych. Statystyka Wykład 10 Wrocław, 22 grudnia 2011 Testowanie hipotez statystycznych Definicja. Hipotezą statystyczną nazywamy stwierdzenie dotyczące parametrów populacji. Definicja. Dwie komplementarne w problemie

Bardziej szczegółowo

Czy potrzebna jest współpraca z nefrologiem w opiece po nefrektomii

Czy potrzebna jest współpraca z nefrologiem w opiece po nefrektomii Czy potrzebna jest współpraca z nefrologiem w opiece po nefrektomii Stanisław Niemczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Nefrologii i Dializoterapii 11-12 2012, JG, sn Nefrektomia Badania z udziałem zwierząt

Bardziej szczegółowo

lek. med. Krzysztof Doskocz Wydział Lekarski Kształcenia Podyplomowego Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej we Wrocławiu

lek. med. Krzysztof Doskocz Wydział Lekarski Kształcenia Podyplomowego Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej we Wrocławiu lek. med. Krzysztof Doskocz Wydział Lekarski Kształcenia Podyplomowego Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej we Wrocławiu Stężenia wybranych czynników proangiogennych w surowicy pacjentów

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY IM. PROF. J. NOFERA

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY IM. PROF. J. NOFERA INSTYTUT MEDYCYNY PRACY IM. PROF. J. NOFERA 91-348 Łódź, ul. Św. Teresy 8 http://www.imp.lodz.pl tel.+ 48 42 631 4769 fax.+ 48 42 631 4764 mail: martaz@imp.lodz.pl Łódź, 02 listopada 2016 Dr hab. n. med.

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE

Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE Pomorski Uniwersytet Medyczny Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE Promotor: dr hab. prof. nadzw.

Bardziej szczegółowo

Metody badań słuchu. Badania elektrofizjologiczne w diagnostyce audiologicznej. Zastosowanie metod obiektywnych. dzieci. osoby dorosłe 2015-09-14

Metody badań słuchu. Badania elektrofizjologiczne w diagnostyce audiologicznej. Zastosowanie metod obiektywnych. dzieci. osoby dorosłe 2015-09-14 NSTYTUT FZJOLOG PATOLOG SŁUCHU WARSZAWA Krzysztof Kochanek Badania elektrofizjologiczne w diagnostyce audiologicznej Metody badań słuchu Metody psychoakustyczne behawioralne audiometryczne audiometria

Bardziej szczegółowo

Jakość życia pacjentów dializowanych i po przeszczepie nerek

Jakość życia pacjentów dializowanych i po przeszczepie nerek PRACA ORYGINALNA Jakość życia pacjentów dializowanych i po przeszczepie nerek Quality of life of patients on dialysis and after renal transplantation Monika Gętek 1, Ewa Nowakowska-Zajdel 2, Natalia Czech

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005. Hemodializa

Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005. Hemodializa 1 Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005 Hemodializa Za pacjenta ze schyłkową niewydolnością nerek (N 18) uznaje się chorego, który został zakwalifikowany do leczenia powtarzanymi dializami od dnia rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Rozprawa doktorska Autor: lek. Marcin Wełnicki Promotor: prof. dr hab. n. med Artur

Bardziej szczegółowo

Zajęcia z Audiometrii Obiektywnej (AO) obejmują:

Zajęcia z Audiometrii Obiektywnej (AO) obejmują: Celem Pracowni Audiometrii Obiektywnej jest zapoznanie się z techniką wykonywania badań z zakresu audiometrii impedancyjnej, otoemisji akustycznej oraz słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz Światowy Dzień Nerek Światowy Dzień Nerek jest ogólnoświatową kampanią, której celem jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz informowanie o powszechności

Bardziej szczegółowo

Otorynolaryngologia Mrugalska-Handke K 2012, i wsp. 11(3): Porównanie progów i latencji fali V słuchowych potencjałów wywołanych pnia...

Otorynolaryngologia Mrugalska-Handke K 2012, i wsp. 11(3): Porównanie progów i latencji fali V słuchowych potencjałów wywołanych pnia... Otorynolaryngologia Mrugalska-Handke K 2012, i wsp. 11(3): Porównanie 115-122 progów i latencji fali V słuchowych potencjałów wywołanych pnia... 115 Porównanie progów i latencji fali V słuchowych potencjałów

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek.

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Klinka Kardiologii i Nefrologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 176 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 176 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 176 SECTIO D 2004 Klinika Otolaryngologiczna WIM CSK MON w Warszawie Department of Otolaryngology Military Institute

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie testu Levene a i testu Browna-Forsythe a w badaniach jednorodności wariancji

Wykorzystanie testu Levene a i testu Browna-Forsythe a w badaniach jednorodności wariancji Wydawnictwo UR 2016 ISSN 2080-9069 ISSN 2450-9221 online Edukacja Technika Informatyka nr 4/18/2016 www.eti.rzeszow.pl DOI: 10.15584/eti.2016.4.48 WIESŁAWA MALSKA Wykorzystanie testu Levene a i testu Browna-Forsythe

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. Ocena wyników leczenia nagłej głuchoty idiopatycznej z zastosowaniem terapii tlenem hiperbarycznym Evaluation of hyperbaric oxygen and pharmacological therapy in sudden hearing loss Nagła głuchota to nagły

Bardziej szczegółowo

BADANIA ZRÓŻNICOWANIA RYZYKA WYPADKÓW PRZY PRACY NA PRZYKŁADZIE ANALIZY STATYSTYKI WYPADKÓW DLA BRANŻY GÓRNICTWA I POLSKI

BADANIA ZRÓŻNICOWANIA RYZYKA WYPADKÓW PRZY PRACY NA PRZYKŁADZIE ANALIZY STATYSTYKI WYPADKÓW DLA BRANŻY GÓRNICTWA I POLSKI 14 BADANIA ZRÓŻNICOWANIA RYZYKA WYPADKÓW PRZY PRACY NA PRZYKŁADZIE ANALIZY STATYSTYKI WYPADKÓW DLA BRANŻY GÓRNICTWA I POLSKI 14.1 WSTĘP Ogólne wymagania prawne dotyczące przy pracy określają m.in. przepisy

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 17 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Tabela 17.1. Ocena stopnia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej ph krwi tętniczej Równowaga kwasowo-zasadowa Stężenie jonu wodorowego (nmol/l) < 7,2 Ciężka kwasica

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

ZROZUMIEĆ UBYTEK SŁUCHU

ZROZUMIEĆ UBYTEK SŁUCHU ZROZUMIEĆ UBYTEK SŁUCHU Ubytek słuchu i jego pierwsze symptomy Ubytek słuchu (niedosłuch) jest zaburzeniem funkcjonowania układu słuchowego, objawiającym się ograniczeniem zdolności do słyszenia dźwięków.

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy doktorskiej lek. Agaty Pala-Sadzy. Przedstawiona mi do oceny praca doktorska dr Agaty Pala - Sadzy przeprowadzona

Recenzja pracy doktorskiej lek. Agaty Pala-Sadzy. Przedstawiona mi do oceny praca doktorska dr Agaty Pala - Sadzy przeprowadzona KATEDRA I KLINIKA OTOLARYNGOLOGII WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO 02-097 Warszawa, ul. Banacha la tel. 599 25 21 tel. / fax. 599 25 23 e mail: otolaryngology@wum.edu.pl Kierownik Katedry i Kliniki:

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Dwuczynnikowa analiza wariancji (2-way

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI PROCESU WYTWARZANIA MASY FORMIERSKIEJ

WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI PROCESU WYTWARZANIA MASY FORMIERSKIEJ 168/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Jeszcze bardziej dostepne, badania przesiewowe!

Jeszcze bardziej dostepne, badania przesiewowe! Jeszcze bardziej dostepne, badania przesiewowe! Platforma Badań Zmysłów jest sprawdzonym urządzeniem przeznaczonym do przesiewowego badania słuchu, wzroku oraz mowy. Przez kilka lat funkcjonowania urządzenia

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO. Dariusz Moczulski

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO. Dariusz Moczulski CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM 90 549 Łódź, ul. Żeromskiego 113 Niewydolność nerek

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie testu t dla pojedynczej próby we wnioskowaniu statystycznym

Wykorzystanie testu t dla pojedynczej próby we wnioskowaniu statystycznym Wiesława MALSKA Politechnika Rzeszowska, Polska Anna KOZIOROWSKA Uniwersytet Rzeszowski, Polska Wykorzystanie testu t dla pojedynczej próby we wnioskowaniu statystycznym Wstęp Wnioskowanie statystyczne

Bardziej szczegółowo

Mgr Paweł Musiał. Promotor Prof. dr hab. n. med. Hanna Misiołek Promotor pomocniczy Dr n. med. Marek Tombarkiewicz

Mgr Paweł Musiał. Promotor Prof. dr hab. n. med. Hanna Misiołek Promotor pomocniczy Dr n. med. Marek Tombarkiewicz Mgr Paweł Musiał Porównanie funkcjonowania podstawow-ych i specjalistycznych Zespołów Ratownictwa Medycznego na przykładzie Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Staszowie Rozprawa

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę?

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Piotr Ponikowski Klinika Chorób Serca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Ośrodek Chorób Serca Szpitala Wojskowego we Wrocławiu Niewydolność

Bardziej szczegółowo

aforementioned device she also has to estimate the time when the patients need the infusion to be replaced and/or disconnected. Meanwhile, however, she must cope with many other tasks. If the department

Bardziej szczegółowo

POZYTYWNE I NEGATYWNE SKUTKI DOŚWIADCZANEJ TRAUMY U CHORYCH PO PRZEBYTYM ZAWALE SERCA

POZYTYWNE I NEGATYWNE SKUTKI DOŚWIADCZANEJ TRAUMY U CHORYCH PO PRZEBYTYM ZAWALE SERCA POZYTYWNE I NEGATYWNE SKUTKI DOŚWIADCZANEJ TRAUMY U CHORYCH PO PRZEBYTYM ZAWALE SERCA mgr Magdalena Hendożko Praca doktorska Promotor: dr hab. med. Wacław Kochman prof. nadzw. Gdańsk 2015 STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

dr inż. Piotr Kowalski, CIOP-PIB Wprowadzenie

dr inż. Piotr Kowalski, CIOP-PIB Wprowadzenie PRACOW NIA DRGAŃ M ECH ANICZ NY CH Wyniki badań pilotażowych wybranych funkcji fizjologicznych i psychomotorycznych pracownika poddanego ekspozycji na niskoczęstotliwościowe drgania o działaniu ogólnym

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Pierwsi pacjenci z cukrzycą leczeni powtarzanymi dializami

Pierwsi pacjenci z cukrzycą leczeni powtarzanymi dializami KONFERENCJA PRASOWA WARSZAWA 04.03.2010 LECZENIE NERKOZASTĘPCZE Prof. Bolesław Rutkowski Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Pierwsi pacjenci

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

ANALiZA WPŁYWU PARAMETRÓW SAMOLOTU NA POZiOM HAŁASU MiERZONEGO WEDŁUG PRZEPiSÓW FAR 36 APPENDiX G

ANALiZA WPŁYWU PARAMETRÓW SAMOLOTU NA POZiOM HAŁASU MiERZONEGO WEDŁUG PRZEPiSÓW FAR 36 APPENDiX G PRACE instytutu LOTNiCTWA 221, s. 115 120, Warszawa 2011 ANALiZA WPŁYWU PARAMETRÓW SAMOLOTU NA POZiOM HAŁASU MiERZONEGO WEDŁUG PRZEPiSÓW FAR 36 APPENDiX G i ROZDZiAŁU 10 ZAŁOżEń16 KONWENCJi icao PIotr

Bardziej szczegółowo

Porównanie progów i latencji fali V słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu dla stymulacji powietrznej i kostnej u dzieci z prawidłowym słuchem

Porównanie progów i latencji fali V słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu dla stymulacji powietrznej i kostnej u dzieci z prawidłowym słuchem Otorynolaryngologia Mrugalska-Handke K 2011, i wsp. 10(2): Porównanie 87-93 progów i latencji fali V słuchowych potencjałów wywołanych pnia... 87 Porównanie progów i latencji fali V słuchowych potencjałów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Laboratorium III: Testy statystyczne. Inżynieria biomedyczna, I rok, semestr letni 2013/2014 Analiza danych pomiarowych

Spis treści. Laboratorium III: Testy statystyczne. Inżynieria biomedyczna, I rok, semestr letni 2013/2014 Analiza danych pomiarowych 1 Laboratorium III: Testy statystyczne Spis treści Laboratorium III: Testy statystyczne... 1 Wiadomości ogólne... 2 1. Krótkie przypomnienie wiadomości na temat testów statystycznych... 2 1.1. Weryfikacja

Bardziej szczegółowo

Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1: = City map (Polish Edition)

Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1: = City map (Polish Edition) Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1:15 000 = City map (Polish Edition) Click here if your download doesn"t start automatically Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1:15 000 = City map (Polish Edition) Zakopane,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY mgr Magdalena Pinkowicka WPŁYW TRENINGU EEG-BIOFEEDBACK NA POPRAWĘ WYBRANYCH FUNKCJI POZNAWCZYCH U DZIECI Z ADHD Rozprawa doktorska Promotor dr hab. n. med. Andrzej Frydrychowski,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 załącznik nr 18 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

Bardziej szczegółowo

is being observed in developing countries what is related to worldwide epidemic of obesity due to atherogenic diet rich in calories, genetic

is being observed in developing countries what is related to worldwide epidemic of obesity due to atherogenic diet rich in calories, genetic Streszczenie Cukrzyca jako choroba społeczna i cywilizacyjna przybrała na przełomie XX i XXI wieku rozmiary epidemii. Szczególnie wzrost liczby chorych na cukrzycę typu 2 (T2DM) obserwuje się w krajach

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Czy zmniejszenie spożycia fruktozy może obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić elastyczność naczyń krwionośnych?

Czy zmniejszenie spożycia fruktozy może obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić elastyczność naczyń krwionośnych? Czy zmniejszenie spożycia fruktozy może obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić elastyczność naczyń krwionośnych? Małgorzata Stańczyk 1, Daria Tomczyk 1, Justyna Topolska- Kusiak 2, Monika Grzelak 1, Piotr

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ LICZBY DNI Z OPADEM W KRAKOWIE

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ LICZBY DNI Z OPADEM W KRAKOWIE ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Robert Twardosz WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ LICZBY DNI Z OPADEM W KRAKOWIE LONG-TERM VARIABILITY OF THE NUMBER OF DAYS WITH PRECIPITATION IN CRACOW

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SPEKTROSKOPII ODBICIOWEJ DO OZNACZANIA ZAWARTOŚCI WODY W SERACH. Agnieszka Bilska, Krystyna Krysztofiak, Piotr Komorowski

ZASTOSOWANIE SPEKTROSKOPII ODBICIOWEJ DO OZNACZANIA ZAWARTOŚCI WODY W SERACH. Agnieszka Bilska, Krystyna Krysztofiak, Piotr Komorowski SCIENTIARUM POLONORUMACTA Technologia Alimentaria 1(1) 2002, 85-90 ZASTOSOWANIE SPEKTROSKOPII ODBICIOWEJ DO OZNACZANIA ZAWARTOŚCI WODY W SERACH Agnieszka Bilska, Krystyna Krysztofiak, Piotr Komorowski

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka rozwoju odleżyn na podstawie wybranych czynników ryzyka i skali D.Norton Aleksandra Popow, Maria T. Szewczyk, Katarzyna Cierzniakowska, Elżbieta Kozłowska Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego,

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA MATEMATYCZNA

STATYSTYKA MATEMATYCZNA STATYSTYKA MATEMATYCZNA 1. Wykład wstępny. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki. Zmienne losowe i ich rozkłady 3. Populacje i próby danych, estymacja parametrów 4. Testowanie hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

Wiadomości o hałasie w środowisku pracy

Wiadomości o hałasie w środowisku pracy Wiadomości o hałasie w środowisku pracy Maciej Łabęda Hałasem został określony każdy niepożądany dźwięk, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku w pracy - rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo