' # # %),-$ #./- "- # )& )/ % )01 *'%2 # %),"3 # $* 24 # "& 0)3534 # 6& %"% # 01 *%$ # 78)2 # ".0) # 9#$"% #!&.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "' B@EC(FCG= # # %),-$ #./- "- # )& )/ % )01 *'%2 # %),"3 # $* 24 # "& 0)3534 # 6& %"% # 01 *%$ # 78)2 # ".0) # 9#$"% #!&."

Transkrypt

1 ! "#$%! "# $

2 % # & '%(#)*)+ # # %),-$ #./- "- # )& )/ % )0 *'% # %),'3 # -"'$ #,%%% # $* 4 # "& 0)3534 # 6& %"% # 0 *%$ # 78) # ".0) # 9#$"% #!&."35% #,"% # %),"3 # 7) :$ #.#%;; & #09"* )0*&.,&.*, <#%.0", 0) * ' (!"#$%&''()''' * +,- * - * -./!

3 # ) 0H G 7!**% 6! /0 - * 3* 0 3* / / * 8 I 7 +J * 003! * 0 0!! 0 * * 0 CI )& )+J, * BG %),-.J"& 0)" :53* -* 5 * 3038;593 :8*.90; 5.* 3 3?G $* "/ !0.3/038 0 * 30 5 =G 7)# J')!)"/ 0 0 * 0<.9 3* 0 * 3-038* 0 / 0 5 0/ GG 3* *.9=>FG 3

4 $* %J!&.3!.30 * 3 03!./ / /I? / ;8* < 5 EG!*!#J)0) * /..3< *.* 0.3/0 55* / D? 4

5 "K# #09 "* )0* &., &.*, >#"A )) * * 9* 9 3*/ 0 8?/ ) 0L&.9* H+ )* ))* 9..9*)*+) )&!+ M 0&., ) ) ) 00* & "& 9 *! ) 00& H),& * N& H)& *&, )! O &! M0&.,!& *.,*0&., 0&., *) 0&., *& & 0&., * 09,*, 0&., *99 0&., *! 0&., *.& 0&., 08*.9, 0&., 0).)!, 0&., 0.* 0&., *9& 0&., * ** 0&., *&! & ) 0&., *!& * 9,0 9.,+ * * )) #" ) CDD? 9. &8* 3*/ 0 8? / 0) * 5

6 6

7 Symulacja w Badaniach i Rozwoju Vol., No. /00 Jan Zbigniew CZAJGUCKI Filozoficzno-naukowo-dysertacyjne problemy modelowania i symulacji relacji niezawodnociowych w wieloaspektowych systemach Wstp Celem artykułu jest przedstawienie wyrónionych problemów modelowania relacji niezawodnociowych w systemach pojmowanych z okrelonych punktów widzenia, i problemów komputerowej symulacji tych relacji z uyciem ich modeli pozyskanych w rozwaanym modelowaniu. System jest rozumiany jako twór ludzkiej wyobrani, odnosi si go do okrelonej rzeczywistoci wyodrbnionej według reguł pojmowania systemu, stanowi okrelon cało złoon z elementów i relacji midzy nimi. Niezawodno jest jedn z najbardziej istotnych cech obiektów technicznych, w szczególnoci złoonych, traktowanych jako systemy techniczne, wynikajc z potrzeby realizacji przez nie okrelonych funkcji, potrzeby szeroko pojtego bezpieczestwa i z uwarunkowa ekonomicznych. Niezawodno ta jest współzalena z zachowaniem człowieka jako uytkownika obiektów technicznych, a take wpływa na otoczenie tych obiektów, w szczególnoci na przyrod. W artykule przedstawiono syntez problemów zawodnoci systemów antropotechnicznych ( człowiek obiekt techniczny ) w kontekcie relacji tych systemów z szerzej pojtymi systemami, mianowicie socjoekotechnicznymi ( ludzie obiekty techniczne przyroda ). Nauka poczwszy od Arystotelesa [] do Penrose'a [] zajmuje si zagadnieniami modelowania rónego rodzaju relacji. W odniesieniu do relacji niezawodnociowych modelowanie ma szczególny charakter, mianowicie interdyscyplinarny i systemowy, ze wzgldu na wielopostaciowo rozwaanych systemów, a take etyczny ze wzgldu na sens działa w yciu doczesnym. Opisano system działa modelujcych rozwaane relacje niezawodnociowe. Scharakteryzowano problemy modelowania i symulacji relacji niezawodnociowych, w szerokim ich rozumieniu, w sensie filozoficznym, naukowym i dysertacyjnym. Synteza problemów zawodnoci systemów antropotechnicznych Skutki zawodnoci systemów antropotechnicznych, to: ) niemono zrealizowania funkcji zada przez obiekty techniczne, ) zagroenie bezpieczestwa: systemów antropotechnicznych, 7

8 8 3) straty ekonomiczne: 7!*%7' otoczenia tych systemów: ludzi, obiektów technicznych, innych ni te, których niezawodno jest rozwaana, i rodowiska przyrodniczego, bezporednie koszty utrzymania zdatnoci obiektów technicznych, porednie, tzw. straty przestojowe uszkodzonych obiektów technicznych i funkcjonalnie z nimi zwizanych obiektów, rynkowe, 4) deprecjacja wartoci etycznych. W problematyce szeroko pojtej niezawodnoci zorientowanej na rozwaane systemy, wyrónia si problemy: społeczne, techniki i naukowe [3, 4]. Problemy społeczne: jak zaspokoi potrzeby społeczne, przy zawodnych systemach antropotechnicznych? jak zapewni szeroko rozumiane bezpieczestwo przy zawodnych systemach antropotechnicznych? jak efektywnie, według ekonomicznych kryteriów, rozporzdza technik, przy ograniczonej jej niezawodnoci i zawodnoci człowieka? jak kształci i wychowywa dzieci, młodzie, w tym studentów, aby naukowcy, inynierowie, ekonomici oraz ludzie zajmujcy si innymi dziedzinami ycia posiedli stosown wiedz i umiejtno do rozwizywania problemów współczesnej cywilizacji, w tym problemów niezawodnoci systemów antropotechnicznych? Problemy techniki: jaka ma by wymagana, z racji wielu potrzeb, niezawodno obiektów systemów technicznych? jak zaprojektowa, a nastpnie wytworzy obiekty techniczne o wymaganej niezawodnoci? jak utrzyma wymagan niezawodno obiektów technicznych w eksploatacji? Problemy naukowe: jak wartociowa technik w wietle potrzeb społecznych, a szerzej w kontekcie rozwoju cywilizacji w okrelonym kierunku, najlepiej wyznaczonym dnoci do najwyszych wartoci etycznych? jak postulowa wymagan niezawodno obiektów technicznych? jak utworzy system projektowania obiektów technicznych o wymaganej niezawodnoci? jakie stosowa technologie wytwarzania obiektów technicznych o wymaganej niezawodnoci? jak powinien przebiega proces eksploatacji obiektów technicznych, aby utrzyma ich wymagan niezawodno?

9 6! /0 - * 3* 0 3* / / * 8 jak i co bada w zakresie niezawodnoci systemów antropotechnicznych i socjoekotechnicznych? jak doktoryzowa w dziedzinie niezawodnoci systemów? Rozwizywaniu ww. problemów słuy tu rozwaane modelowanie, stanowi ono istotne ogniwo w systemie metod i rodków (wraz z symulacj komputerow) tego rozwizywania. 3. Modelowanie relacji niezawodnociowych Niezawodnoci R(t) okrelonego obiektu nazywa si jego zdolno do poprawnego funkcjonowania w okrelonych warunkach {w} i w cigu okrelonego czasu t. Miar niezawodnoci R(t) obiektu jest zwykle prawdopodobiestwo P jego nieuszkodzenia U w czasie t i warunkach {w}, zatem R(t)=P{U (0,t]} {w}. () Warunki {w} dzieli si na wewntrzne {w w } i zewntrzne {w z }. Przykładowo, w odniesieniu do obiektu technicznego, pierwsze {w w } wyraa si poprzez cechy materiałowe jego elementów, własnoci postaci konstrukcyjnej, cechy obcie, napre i wytrzymałociowe, własnoci technologii i jakoci wytwarzania, cechy procesów fizyczno-chemiczno-biologicznych w nim wystpujcych, właciwoci płynów współpracujcych z elementami konstrukcyjnymi. Jako warunki zewntrzne {w z } wystpi cechy personelu eksploatujcego (uytkujcego i obsługujcego) obiekt techniczny, właciwoci rodowiska naturalnego otoczenia przyrodniczego obiektu technicznego, cechy obcie zewntrznych tego obiektu. Trwałoci T obiektu jest nazywana jego zdolno do zachowania własnoci uytkowych w okrelonych warunkach {w} i w okrelonym czasie t. Relacj niezawodnociow nazywamy symbolicznie zapisan zaleno midzy wielkociami, sporód których co najmniej jedna jest niezawodnociow okrelonego obiektu bd jest wielkoci z t niezawodnoci skojarzona inn zalenoci [5]. Formy wyraania relacji niezawodnociowych umoliwiajce ich wartociowanie mog by róne, nazywamy je formalnymi modelami relacji niezawodnociowych. Jako formy wyraania relacji niezawodnociowych wyrónia si, [5]: z uyciem funktorów logicznych, matematyczne, i te s wielopostaciowe, jednake maj wspóln własno, mianowicie probabilistyczno, oraz graficzne. Rodzaje relacji niezawodnociowych: przyrodnicze (fizyczne, chemiczne, biologiczne, i ich kombinacje, np. fizyczno-chemiczne), szczegółowe sporód przyrodniczych, np. psychologiczne, ekologiczne, ekonomiczne. Cechy relacji niezawodnociowych i ich modeli, to: interdyscyplinarno, systemowo, probabilistyczno oraz cigło lub dyskretno. Ogólny schemat modelowania relacji niezawodnociowych jako systemu wyrónionych działa przedstawiony jest na rysunku, na podstawie [5]. 9

10 7!*%7' I identyfikacja obiektów MOR mylowe odwzorowanie relacji niezawodnociowych EOR eksperymentalne odwzorowanie relacji niezawodnociowych W weryfikacja modeli relacji niezawodnociowych przepływ informacji informacyjne sprzenia zwrotne Rys.. Schemat systemu modelowania relacji niezawodnociowych Fig.. Diagram of the system of reliability relations modelling Identyfikacja (I) obiektów, to identyfikacja cech obiektów w rozwaanych systemach, oraz cech procesów wystpujcych w tych systemach. Mylowe odwzorowanie relacji niezawodnociowych (MOR) stanowi hipotetyczno-dedukcyjne rozumowanie kojarzce zwizki midzy wyrónionymi cechami sporód cech identyfikacji obiektów. Eksperymentalne odwzorowanie relacji niezawodnociowych (EOR), to modelowe (w laboratorium) i rzeczywiste (w warunkach rzeczywistych) badania okrelonych relacji w rozwaanych systemach. Mylowe i eksperymentalne odwzorowanie relacji niezawodnociowych stanowi tworzenie modeli tych relacji. Weryfikacja (W) utworzonych modeli relacji niezawodnociowych polega na sprawdzaniu relatywnoci tych modeli do realiów, drog mylow lub eksperymentu, ale inn ni ta, któr dokonano utworzenia tych modeli. Modelowanie rozwaanych relacji niezawodnociowych, w wyrónianych systemach, powinno odbywa si zgodnie z niej wymienionymi zasadami [5], mianowicie: ) zasada zgodnoci modelowania relacji niezawodnociowych z prawami natury, zwanymi prawami nauk przyrodniczych, w szczególnoci z prawami fizyki, chemii i biologii, i z prawami innych nauk, ni przyrodnicze, np. ekonomii, 0 ) zasada inferencyjnego wynikania, tzn. zgodnego z regułami logiki, w rozwaanym modelowaniu, 3) zasada relatywnoci matematycznych form wyraania relacji niezawodnociowych do powyszych zasad, 4) zasada systemowego modelowania rozwaanych relacji,

11 6! /0 - * 3* 0 3* / / * 8 5) zasada relatywnoci modeli relacji niezawodnociowych do potrzeb realizacji celów poznawczych i utylitarnych. Szczegółowe omówienie powyszych zasad jest podane w [5]. Wyrónia si nastpujce relacje niezawodnociowe: relacje midzy realizacjami trwałoci elementów a ich niezawodnociami; relacje midzy niezawodnociami elementów a niezawodnoci okrelonego obiektu technicznego; relacje midzy wymagan niezawodnoci obiektu technicznego a projektowanymi niezawodnociami jego elementów składowych; relacje midzy projektowanymi niezawodnociami elementów a ich projektowanymi przecitnymi trwałociami; relacje midzy cechami procesów powodujcych uszkodzenia elementów a ich przecitnymi trwałociami; relacje midzy niezawodnociami okrelonych elementów a czasami (okresami) ich uytkowania do profilaktycznych wymian. Te wyrónione, i dalsze relacje niezawodnociowe oraz ich modele s podane, m.in. w [5-9]. Przykład systemu działa modelujcych relacje niezawodnociowe w projektowaniu złoonych systemów technicznych oraz przykładowe wyniki, w postaci wykresów relacji, komputerowej symulacji okrelonych relacji podane s w [0]. Osobn kwesti s relacje w systemach antropotechnicznych i socjoekotechnicznych, takie jak relacje midzy cechami człowieka a jego niezawodnoci, relacje miedzy niezawodnoci systemów antropotechnicznych a właciwociami ich otoczenia, relacje midzy zawodnoci systemów antropotechnicznych a ekonomicznymi skutkami tej zawodnoci. Tym zagadnieniom powicone s, m.in. prace [-4] i tam cytowane. Szczególn uwag zwraca si na przyczynowo-skutkowo relacji niezawodnociowych wyraon w [4], jako istotn cech rozwaa niezawodnociowych w odniesieniu do wszelkich obiektów. Istotn kwesti jest takie modelowanie, aby pozyskiwa wiarygodne modele rozwaanych relacji, sensu stricto procesów zwizanych z niezawodnoci systemów. Symulacja jest sposobem odwzorowywania tych relacji, a jej wiarygodno jest cile zwizana z modelami relacji. W szczególnoci w projektowaniu obiektów technicznych komputerowa symulacja niezawodnociowa ma due znaczenie praktyczne w tworzeniu niezawodnych obiektów, a dokładnie obiektów o wymaganej, ze wzgldu na okrelone potrzeby, niezawodnoci. Systemowo-interdyscyplinarne ujcie modelowania procesów w obiektach technicznych i ich otoczeniu, a w tym stosownych relacji jest podane w [5], z cytowaniem 73 pozycji literatury. 4 Ogólna charakterystyka problemów modelowania rozwaanych relacji Problemy modelowania rozwaanych relacji s nastpujce. ) Problem identyfikacji cech procesów wystpujcych w rozwaanych systemach, antropotechnicznych i socjoekotechnicznych. Sprowadza si on do znajomoci tych procesów i wyrónienia istotnych ich cech w aspekcie niezawodnoci systemów antropotechnicznych i zagroe wzgldem systemów socjoekotechnicznych. ) Problem mylowego kreowania okrelonych relacji niezawodnociowych, w szczególnoci w aspekcie przyczynowo-skutkowym.

12 7!*%7' 3) Problem eksperymentowania modelowego i rzeczywistego w celu pozyskania modeli wyrónionych relacji niezawodnociowych. 4) Problem weryfikacji modeli relacji niezawodnociowych, najtrafniej na innej drodze, ni te modele powstały. Te, ww., problemy s spójne i tworz system problemów tu rozwaanych. Z kolei z tymi problemami wi si nastpujce zagadnienia problemy. Problem nauki o niezawodnoci systemów antropotechnicznych i o ich relacjach z systemami socjoekotechnicznymi. W tym umieszcza si równie problem kształcenia studentów, przyszłych inynierów, doktoryzowania i dokształcania inynierów w zakresie niezawodnoci okrelonych obiektów w szeroko pojtych obszarach, tzn. w wartociowaniu techniki, w projektowaniu, wytwarzaniu i eksploatacji obiektów technicznych oraz w stosownych ku temu badaniach. Problem bada niezawodnociowych odwzorowujcych uszkodzenia elementów rozwaanych systemów, ale wraz z identyfikacj warunków, w których te uszkodzenia zachodz. Zwraca si tu uwag na badania, które wi si z cechami fizycznochemiczno-biologicznych procesów. Zarówno klasyczne badania niezawodnoci elementów, powinny zachodzi przy znajomoci warunków cech okrelonych procesów, jak i sensu stricto badania procesów, w tym destrukcyjnych, obejmuj ich cechy. Prowadzenie wspomnianych bada wie si z nauk o niezawodnoci systemów technicznych, w szerszym sensie, nie tylko opartej na probabilistycznej teorii niezawodnoci, ale take na probabilistyczno-fizycznej teorii niezawodnoci, w rozumieniu [3]. Jest to szerokie zagadnienie, odnosz je do cytowanej bibliografii w [3], 9 pozycje. Zachodzi potrzeba utworzenia jednej spójnej teorii niezawodnoci []. W pracy [] wystpuje take rozdział o integracji nauki o niezawodnoci, o stanie tej integracji, potrzebie i postpach. Zwraca si tu równie uwag na rozwój diagnostyki, nauki o bezpieczestwie, tribologii, nauki o zmczeniu materiałów, eksploatyki, co stanowi dobr przesłank do przyszłej integracji tych poszczególnych dyscyplin w obszarze nauki o niezawodnoci. Do tego obszaru zalicza si równie biologi, w szczególnoci dotyczc niezawodnoci człowieka, neurofizjologi, psychologi, take nauki społeczne, ekonomi, prawo, socjologi, i nie tylko, ekologi i inne. Ta potrzeba jednoci i integracji nauki w ogóle, ley u podstaw filozofii nauki, współczesnej fizyki, wyraona chociaby w [6]. Istotn rol we wspomnianej integracji nauki o niezawodnoci spełnia teoria systemów i cybernetyka, take teoria sterowania i teoria optymalizacji. Oto kilka pozycji bibliografii nawizujcych do wyej poruszanych kwestii w obszarze nauki o niezawodnoci, wskazujcych na moliwoci ich rozwizywania, a jednoczenie wykorzystywania wyników w praktycznym działaniu na rzecz niezawodnoci systemów antropotechnicznych. S to nastpujce prace, wraz z cytowanymi w przywołanych pracach, [7 ]. Problem diagnozowania poredniego (symptomowego) i bezporedniego, permanentnego i okresowego, stanów fizyczno-chemiczno-biologicznych w rozwaanych systemach, w tym problem miar uszkodze elementów tych systemów. Problem uwzgldniania ekonomii relatywnej do tworzenia (wartociowania, projektowania i wytwarzania) obiektów technicznych i do ich eksploatacji, a w tym

13 6! /0 - * 3* 0 3* / / * 8 w szczególnoci do ekonomicznych skutków zawodnoci systemów antropotechnicznych, wraz ze stratami przestojowymi obiektów technicznych i z nimi zwizanych obiektów. Problem skutków ekologicznych zagroe przyrody, przy zawodnych systemach antropotechnicznych. Problem znajomoci zwizków przyczynowo-skutkowych midzy okrelonymi zdarzeniami, zjawiskami i procesami, i modeli tych zwizków, w obszarze niezawodnoci rozwaanych systemów. Znajomo tych zwizków, stanowi klucz do rozwizywania wszystkich problemów niezawodnoci systemów antropotechnicznych i socjoekotechnicznych. To zagadnienie zostało przez autora przedstawione w pracy [4], z przywołaniem 40 pozycji bibliografii. Zwraca si uwag na [6] tu i tam cytowan, a dotyczc m.in., tzw. emergencji, tzn. niemoliwoci wyznaczenia pewnej wielkoci, zwizanej z łcznym skutkiem działajcych razem przyczyn... w sensie Milla. W podsumowaniu pracy [4], m.in. podaje si, e drog do wyjaniania poznania relacji przyczynowo-skutkowych jest ich przyrodnicza (fizyczno-chemiczno-biologiczna) wykładnia.... Podaje si te postpowanie odnonie do tego poznania, i w tym zakresie istotn rol odgrywa logika, take wielowartociowa. Podstaw do rozwoju tej istotnej gałzi, modeli zwizków przyczynowo-skutkowych, nauki, w szczególnoci nauki o niezawodnoci, s dzieła A. Tarskiego, T. Kotarbiskiego, J. M. Bocheskiego, K. R. Poppera, I. Lakatosa, m.in. [ 6], i nie tylko te; w wiatowej literaturze jest dzieł tym podobnych wiele. Generalnie powysze problemy stanowi system problemów zwany superproblemem modelowania rozwaanych relacji niezawodnociowych. Rozwizywaniu wyrónionych problemów słuy tu rozwaane modelowanie, stanowi ono istotne ogniwo w systemie metod i rodków tego rozwizywania. Problemy komputerowej symulacji niezawodnociowej w zasadzie nie wystpuj, pod warunkiem, e dysponujemy stosownymi do potrzeb i wiarygodnymi modelami okrelonych relacji niezawodnociowych. S dostpne programy wspomagajce komputerow symulacj niezawodnociow. Natomiast zachodzi potrzeba tworzenia własnych programów, z wykorzystaniem dostpnych programów jako modułów programów własnych, na podstawie utworzonych algorytmów w okrelonym celu, z uyciem stosownych modeli relacji niezawodnociowych. Mona powiedzie, e problem symulacji relacji niezawodnociowych to problem modelowania tych relacji. Ponadto istnieje problem pozyskania i wyboru modeli relacji niezawodnociowych, z dostpnych ródeł, do okrelonego celu komputerowej symulacji niezawodnociowej. Kolejnym wyrónianym problemem jest problem etyki podmiotów działajcych na rzecz niezawodnoci wzitych pod rozwag systemów. Problemy modelowania rozwaanych relacji, w aspekcie rozpraw doktorskich, to: problem znajomoci podstawowych dyscyplin naukowych odnoszcych si do procesów wystpujcych w antropotechnicznych i socjoekotechnicznych systemach, w szczególnoci do procesów destrukcyjnych w tych systemach, problem umiejtnoci probabilistycznego wyraania si o niezawodnoci rozwaanych systemów, 3

14 4 7!*%7' problem znajomoci podstaw logiki, problem umiejtnoci systemowego traktowania rzeczy. Korzyci z pozyskania stopnia doktora nauk technicznych: wiedza i umiejtno rozwizywania problemów niezawodnoci okrelonych obiektów technicznych w ich projektowaniu, wytwarzaniu i eksploatacji (uytkowaniu, utrzymaniu zdatnoci i likwidacji), oraz problemów niezawodnoci systemów antropotechnicznych, moliwo zatrudnienia w instytucjach o wysokich standardach kształcenia, projektowania, technologii wytwarzania, bezpiecznej i efektywnej, ekonomicznie uzasadnionej, eksploatacji obiektów technicznych. 5 Podsumowanie Z przedstawionego obrazu rozwaanego modelowania i problemów z nim zwizanych mona sformułowa nastpujce wnioski, jednoczenie postulaty, wzgldem potrzeb poznawczych i utylitarnych rozwizywania okrelonych problemów szeroko pojtej niezawodnoci rónych systemów.. Droga ku rozwizaniu wskazanych problemów niezawodnoci okrelonych systemów jest interdyscyplinarna, systemowa i etyczna.. Rozprawy doktorskie, w powyszym zakresie, wyraaj poznanie wybranych fragmentów rzeczywistoci i wskazuj na umiejtno rozwizywania problemów naukowo-technicznych, tu okrelonych. Jeli temu towarzyszy właciwa motywacja, to dalsze postpowanie odnoszce si do procesu doktoryzowania, w okrelonym zakresie, jest moliwe do realizacji, uwzgldniajc przy tym dobre obyczaje w nauce polskiej [7]. Niech cytat, z tej ostatniej pracy [7], stanowi zakoczenie tego referatu, mianowicie: Wolno nauki sprowadza si do wolnoci wyboru problematyki, wolnoci wyboru metody rozwizania, a przede wszystkim wolnoci myli i wolnoci głoszonego słowa. Literatura. Tatarkiewicz W.: Układ poj w filozofii Arystotelesa. PWN Warszawa Penrose R.: Cienie umysłu. Poszukiwanie naukowej teorii wiadomoci. Wyd. Zysk i S-ka, Pozna Czajgucki J.Z.: Synteza teorii niezawodnoci a rozwizywanie problemów zawodnoci obiektów technicznych. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. (5), s , Czajgucki J.Z.: Synteza problemów projektowania technicznych systemów energetycznych o wymaganej niezawodnoci. Materiały XXXV Zimowej Szkoły Niezawodnoci Problemy Niezawodnoci Systemów, PAN, Szczyrk 007, Wyd. ITE-PIB, Radom 007, s Czajgucki J.Z.: Zasady modelowania relacji niezawodnociowych. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. (37), s. 9-35, Czajgucki J.Z.: Niezawodno spalinowych siłowni okrtowych. Wydawnictwo Morskie, Gdask Czajgucki J.Z., Ziemba S.: Systemowe ujcie trwałoci kadłubów statków morskich. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. 3( 95), s , 993

15 6! /0 - * 3* 0 3* / / * 8 8. Czajgucki J.Z.: Synteza teorii niezawodnoci a rozwizywanie problemów zawodnoci obiektów technicznych. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. (5), s , Czajgucki J.Z.: The Models of Designed Reliabilities of Technical Elements. Proceedings of The 5 th International Seminar and Workshop EDIProD 006 on Design Methods for Practice, Zielona Góra 006, University of Zielona Góra 006, pp Czajgucki J.Z.: Modelowanie relacji niezawodnociowych w złoonych systemach technicznych w procesie ich projektowania. Materiały III Szkoły Komputerowego Wspomagania Projektowania, Wytwarzania i Eksploatacji, Jurata 999, WAT Warszawa 999, s Czajgucki J.Z.: Filozoficzne aspekty działalnoci na rzecz niezawodnoci obiektów technicznych. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. 4(4) 000, s Czajgucki J.Z.: Jedno i integracja nauki o niezawodnoci obiektów technicznych, antropotechnicznych i socjoekotechnicznych. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. (6) 00, s Czajgucki J.Z., Ziemba S.: Utrzymanie ruchu a niezawodno i bezpieczestwo statku morskiego. Zagadnienia Eksploatacji Maszyn, z. 4(88) 99, s Czajgucki J.Z.: Relacje przyczynowo-skutkowe w nauce o niezawodnoci systemów socjoekotechnicznych w ujciu filozoficzno-naukowo-przyrodniczym. Materiały XXXIII Zimowej Szkoły Niezawodnoci Metody Bada Przyczyn i Skutków Uszkodze, PAN, Szczyrk 005, Wyd. ITE Radom 005, s Czajgucki J.Z.: Systemowo-interdyscyplinarne ujcie modelowania procesów w obiektach technicznych i ich otoczeniu w aspekcie trwałoci i niezawodnoci tych obiektów. Problemy Eksploatacji, 4/005, s Strawiski W.: Jedno nauki, redukcja, emergencja. Fundacja Aletheia Warszawa Cempel C.: Nowoczesne zagadnienia metodologii i filozofii bada. Wydawnictwo ITE Radom Leszek W., Wojciechowicz B., Zwierzycki W.: Metodologia generowania i ealizacji programów badawczych w nauce o eksploatacji obiektów technicznych. Wydawnictwo ITE Radom Analiza systemowa podstawy i metodologia. Praca zbiorowa pod redakcj W. Findeisena. PWN Warszawa Inynieria diagnostyki maszyn. Praca zbiorowa pod redakcj B. ółtowskiego i C. Cempla., Polskie Towarzystwo Diagnostyki Technicznej. Wydawnictwo Instytutu Technologii Eksploatacji PIB Radom 004. Ekonomiczna wycena rodowiska przyrodniczego. Praca zbiorowa pod redakcj G. Andersona i J. leszyskiego. Wydawnictwo Ekonomia i rodowisko Białystok 996. Tarski A.: Pisma logiczno-filozoficzne. Tom. Prawda. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa Kotarbiski T.: Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk. Ossolineum Wrocław Bocheski J. M.: Logika i filozofia. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa Popper K. R.: Logika odkrycia naukowego. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 00 5

16 7!*%7' 6. Lakatos I.: Pisma z filozofii nauk empirycznych. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa Polska Akademia Nauk, Komitet Etyki w Nauce, Dobre obyczaje w nauce. Zbiór zasad i wytycznych. Warszawa 00 Streszczenie W artykule sformułowano rozwaane problemy modelowania i symulacji relacji niezawodnociowych. Modelowaniem relacji niezawodnociowych nazywamy identyfikacj systemów, tworzenie modeli relacji niezawodnociowych i weryfikacj tych modeli. Tworzenie modeli relacji niezawodnociowych stanowi mylowe odwzorowanie relacji niezawodnociowych i eksperymentalne odwzorowanie (symulacja i badania) relacji niezawodnociowych. Wskazano drog postpowania w modelowaniu relacji niezawodnociowych według sformułowanych zasad. Wskazano take na uyteczno rozwaanego modelowania relatywnie do tych zasad. Philosophical, Scientific and Dissertation Problems of Modelling and Simulation of Reliability Relations in Multi-faceted Systems Summary In this paper, considered problems of modelling and simulation of reliability relations are formulated. We call modelling of reliability relations the identification of systems, the creation of models of reliability relations and the verification of these models. The creation of models of reliability relations is a mental expression of reliability relations and an experimental expression (simulation and investigation) of reliability relations. The proceeding course in modelling of reliability relations according to formulated basic principles is shown. The utility of considered modelling in relation to these principles is also pointed out. 6

17 Symulacja w Badaniach i Rozwoju Vol., No. /00 Jan FREUNDLICH, Marek PIETRZAKOWSKI Politechnika Warszawska, IPBM, 0-54 Warszawa, ul. Narbutta 84, Finite element analysis of delamination effects in piezocomposite laminated plates Introduction In the last few decades, laminated composites with integrated piezoelectric layers have been considered as attractive materials to develop thin walled structural control. Relatively large and alternating in time deformations of piezoelectric actuator layers create severe interfacial shear stresses, which may lead to degradation and finally a failure of the system. The geometrical degradation is introduced as delamination, which refers especially to interlayer glue cracking damage. Development of piezocomposite materials and their technical applications create an important problem of the structural damage detection. In this field often used are techniques based on vibration responses and also the modal frequency approach []. A comprehensive literature review about vibration-based damage identification techniques is given by []. In the paper piezocomposite plates are considered for investigating effects of the local edge delamination. The considered plates are laminates whose lower and upper layers are piezoelectric fiber composites (PFCs) equipped with interdigitated electrodes (IDEs) providing electric field along the fibers. The study is aimed to compare the performance of the structure with healthy and unhealthy actuator layers and recognize the effects of the actuator delamination including the reduction of electro-mechanical coupling in some static and dynamic aspects. ABAQUS Finite Element software package is used for modelling and simulation of the plate behaviour. The FE model of the non-delaminated piezocomposite plate was presented by the authors in [3] where the multilayer translational actuator was analysed. Delamination is assumed as parallel to the plate surface and located along the actuator edges. It is modelled by discontinuity conditions at the interface between layers or degradation of the glue interlayer stiffness. The static characteristics defined as the relation between the input electric field and the transverse displacements of the particularly chosen plate points are calculated for different delamination patterns and compared. A frequency domain damage detection approach is also applied. Changes in the modal frequencies of the active plate after delamination, compared to those of the undamaged system, are numerically investigated and discussed. Description of the examined system A piezocomposite laminated square plate has been numerically analysed. The plate is composed of three layers. The outer piezoelectric fiber composite layers (PFCs) consist of piezoceramic (PZT - lead-zirconate-titanate) fibers aligned in-plane within a polymer-based matrix and show orthotropic behaviour. To improve electromechanical 7

18 8 7 /$-J 9#$"% coupling properties the PFC layers are polarized and supplied electrically along the fibers by using the interdigitated electrode system. It is assumed that the top and bottom PFC layers have the in-plane principal material axes oriented perpendicular to each other being parallel to the plate edges, respectively. The effective material properties of the piezocomposite layers reinforced with PZT-5H fibers are listed in Table [5]. Parameter Table. Effective properties of the piezocomposite material Y GPa Y 33 GPa ν 3 ν 3 G GPa d 3 d 33 pcn - pcn - ρ kg/m 3 Piezocomposite The middle layer is an isotropic aluminium layer of Young s modulus Y = 70 GPa and density ρ = 600 kg/m 3. In the considered case the cross-ply arrangement of the laminated plate and the electrical activation applied assure the hyperbolic paraboloid deflection field. Calculations are performed for the square laminated plate of dimensions mm, whose middle layer is of thickness t = 0.3 mm and the outer PFC layers are both of the same thickness. Two models of the structure in respect of the edge delamination are analysed. In the first model the delamination effect is considered as contact between adjacent layer surfaces. The case with no interlayer interaction within the damaged area is also considered. In the second model relatively thin glue interlayers between the middle aluminium layer and the outer PFC layers are introduced. The glue layer thickness is assumed as t g =0.0 mm and its stiffness and density parameters related to epoxy resin material are Y g =3.79 GPa, ρ g = 60 kg/m 3. The piezoelectric layers are of thickness t = t 3 = 0.3 mm in the model without glue layers while their thickness is slightly reduced in the model with glue layers; t = t 3 = 0.9 mm. 3 Finite element analysis The FE model of the examined plate without glue interlayers is prepared using 3D solid, second order, 0 nodes elements. Elements with piezoelectric properties are used in modelling of the outer layers. There are C3D0E elements from Abaqus element library [4]. Each plate layer consists of a one ply of the finite elements. The plate is fixed in the centre by fixing all degrees of freedom of a few properly chosen middle layer nodes as shown in Fig. 3. Coupling between the outer layers and the middle layer is assured by using tie constrains for adjacent surfaces [4]. In static analysis, a delaminated area is modelled as a contact between the adjacent layer surfaces. The hard contact without friction is assumed [4]. In the plate model without glue interlayers, each layer consists of 70 elements and 58 nodes. In the model with glue interlayers considered, the plate consists of three layers bonded with an epoxy resin film. The outer layers are modelled using piezoelectric, 3D solid, second order, 0 nodes elements. The middle layer and glue interlayers are modelled using continuum shell, first order, 8 nodes elements [4]. The glue interlayers and the middle layer have the common nodes. Interaction between the piezoelectric and glue

19 6 0 * 003! * 0 0!! 0 * * 0 interlayers is assured by using tie constrains for the adjacent surfaces [4]. In this case a delaminated area is characterized by lowering significantly (0 7 times) glue Young s modulus. The piezoelectric outer layer consists of 70 elements and 58 nodes. The middle layer and each glue interlayer are composed of the same number 808 shell elements. The FE mesh of the examined plate is shown in Fig. where fixed nodes and nodes whose displacements are analysed in calculations are indicated. Fig.. FE mesh and analysed nodes of the examined plate 4 Calculation results The calculations are performed for the plate models described above. Three patterns of the delaminated area are examined numerically and the results are compared with those obtained for the non-delaminated plate. The assumed patterns of delamination are as follows: ) one-edge one-side; in this case delamination relates to the top layer and covers a limited in width area which extends along the entire plate edge, ) one-edge two-sides; in this case delamination relates to both the top and bottom layers and exists within a limited rectangular area along the entire plate edge, 3) two-edges oppositesides; in this case delamination relates to the opposite top and bottom layers and covers limited areas of the same width along the perpendicular plate edges. 4. Static calculations In the static analysis relationships between applied electric field and the plate transverse displacement at selected nodes (Fig. ) are determined for the plate models without and with glue interlayers. Numerical experiments are performed on the plate with the particular delamination patterns and also for the healthy plate. 9

20 7 /$-J 9#$"% In the case of the plate model without glue interlayers the plots of the bottom node displacement vs. electric field are show in Fig.. Displacements obtained for the bottom node in the case of one-edge one-side delamination are comparable in value with those obtained for the case with no-delamination. The maximal difference in displacements between non-delaminated and delaminated plate appears in the case of one-edge two-sides delamination Fig.. Displacement of the bottom node vs. electric field depending on the delamination pattern plate without glue interlayers Fig. 3. Variation of the distance between top and bottom nodes vs. electric field. Effect of the delamination pattern plate with glue interlayers 0

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ARCHIWUM MOTORYZACJI 4, pp. 291-296 (2009) Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ZBIGNIEW PAWELSKI, RADOSŁAW MICHALAK Politechnika Łódzka W

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA Magisterska

PRACA DYPLOMOWA Magisterska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych PRACA DYPLOMOWA Magisterska Studia stacjonarne dzienne Semiaktywne tłumienie drgań w wymuszonych kinematycznie układach drgających z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY Tadeusz MIKULCZYSKI 1, Daniel NOWAK 2, Rafał WICŁAWEK 3 Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1. Streszczenie. Zaprezentowano metod Grafpol modelowania dyskretnych

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Moc mieszadła cyrkulacyjnego W warniku cukrowniczym * Streszczenie:

Moc mieszadła cyrkulacyjnego W warniku cukrowniczym * Streszczenie: František RIEGER**, Edward RZYSKI*** **Czeski Uniwersytet Techniczny w Pradze, Instytut Inynierii Procesowej, Praha, Republika Czeska ***Politechnika Łódzka, Katedra Aparatury Procesowej, Łód Moc mieszadła

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14)

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14) POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁINYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH Laboratorium elektryczne Falowniki i przekształtniki - I (E 14) Opracował: mgr in. Janusz MDRYCH Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

Zbigniew H. ŻUREK BADANIA STANU FERROMAGNETYCZNYCH ELEMENTÓW MASZYN W POLU MAGNETYCZNYM

Zbigniew H. ŻUREK BADANIA STANU FERROMAGNETYCZNYCH ELEMENTÓW MASZYN W POLU MAGNETYCZNYM POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1678 SUB Gottingen 7 217 872 263 2005 A 12193 Zbigniew H. ŻUREK BADANIA STANU FERROMAGNETYCZNYCH ELEMENTÓW MASZYN W POLU MAGNETYCZNYM GLIWICE 2005 SPIS TREŚCI Wykaz

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI

WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI Robert PANOWICZ Danuta MIEDZIŃSKA Tadeusz NIEZGODA Wiesław BARNAT Wojskowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

Statyczna próba skrcania

Statyczna próba skrcania Laboratorium z Wytrzymałoci Materiałów Statyczna próba skrcania Instrukcja uzupełniajca Opracował: Łukasz Blacha Politechnika Opolska Katedra Mechaniki i PKM Opole, 2011 2 Wprowadzenie Do celów wiczenia

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM dr in. Marek GOŒCIAÑSKI, dr in. Bart³omiej DUDZIAK Przemys³owy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznañ e-mail: office@pimr.poznan.pl BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie D - 4 Temat: Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn Opracowanie: mgr inż. Sebastian Bojanowski Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

Tadeusz SZKODNY. POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE Nr 1647 MODELOWANIE I SYMULACJA RUCHU MANIPULATORÓW ROBOTÓW PRZEMYSŁOWYCH

Tadeusz SZKODNY. POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE Nr 1647 MODELOWANIE I SYMULACJA RUCHU MANIPULATORÓW ROBOTÓW PRZEMYSŁOWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE Nr 1647 Tadeusz SZKODNY SUB Gottingen 217 780 474 2005 A 3014 MODELOWANIE I SYMULACJA RUCHU MANIPULATORÓW ROBOTÓW PRZEMYSŁOWYCH GLIWICE 2004 SPIS TREŚCI WAŻNIEJSZE OZNACZENIA

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC)

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) W dotychczasowych systemach automatyki przemysłowej algorytm PID był realizowany przez osobny regulator sprztowy - analogowy lub mikroprocesorowy.

Bardziej szczegółowo

WICZENIE LABORATORYJNE NR 9. Opracowali: Wojciech Wieleba, Zbigniew Olejnik

WICZENIE LABORATORYJNE NR 9. Opracowali: Wojciech Wieleba, Zbigniew Olejnik WICZENIE LABORATORYJNE NR 9 Opracowali: Wojciech Wieleba, Zbigniew Olejnik Temat: Badanie przekładni pasowej z pasem klinowym Uwaga: Przed przystpieniem do wiczenia naley zapozna si z ponisz instrukcj

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

IMPLIKACJE ZASTOSOWANIA KODOWANIA OPARTEGO NA LICZBACH CAŁKOWITYCH W ALGORYTMIE GENETYCZNYM

IMPLIKACJE ZASTOSOWANIA KODOWANIA OPARTEGO NA LICZBACH CAŁKOWITYCH W ALGORYTMIE GENETYCZNYM IMPLIKACJE ZASTOSOWANIA KODOWANIA OPARTEGO NA LICZBACH CAŁKOWITYCH W ALGORYTMIE GENETYCZNYM Artykuł zawiera opis eksperymentu, który polegał na uyciu algorytmu genetycznego przy wykorzystaniu kodowania

Bardziej szczegółowo

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH Antoni DMOWSKI, Politechnika Warszawska, Instytut Elektroenergetyki Bartłomiej KRAS, APS Energia OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH 1. Wstp Obecne rozwizania podtrzymania zasilania obwodów

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 dr in. Marek Dwiarek Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Tematyka dyskusji Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 Wymagania dotyczce bezpieczestwa

Bardziej szczegółowo

KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI

KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI Technica Agraria 2(2) 2003, 53-57 KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI Zenon Grze Streszczenie. W pracy dokonano analizy kosztów planowej obsługi technicznej cigników

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH BEVELMASTER TM 204B - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR I KOŁNIERZY

BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH BEVELMASTER TM 204B - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR I KOŁNIERZY BEVELMASTERTM TM 203C - PRZENONA OBRABIARKA DO RUR W EKRANACH Obrabiarka typu Bevelmaster TM 203C słuy do obróbki czoła rur w zakresie rednic zewntrznych Ø19,10-76,20mm. Maszyna posiada zewntrzny system

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX W Y B R A N E P R O B L E M Y I NY N I E R S K I E N U M E R 2 I N S T Y T U T A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H S Y S T E M Ó W W

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

CECHY TECHNICZNO-UŻYTKOWE A WARTOŚĆ WYBRANYCH TECHNICZNYCH ŚRODKÓW PRODUKCJI W ROLNICTWIE

CECHY TECHNICZNO-UŻYTKOWE A WARTOŚĆ WYBRANYCH TECHNICZNYCH ŚRODKÓW PRODUKCJI W ROLNICTWIE Inżynieria Rolnicza 9(107)/2008 CECHY TECHNICZNO-UŻYTKOWE A WARTOŚĆ WYBRANYCH TECHNICZNYCH ŚRODKÓW PRODUKCJI W ROLNICTWIE Zbigniew Kowalczyk Katedra Inżynierii Rolniczej i Informatyki, Uniwersytet Rolniczy

Bardziej szczegółowo

WÓJCIK Ryszard 1 KĘPCZAK Norbert 2

WÓJCIK Ryszard 1 KĘPCZAK Norbert 2 WÓJCIK Ryszard 1 KĘPCZAK Norbert 2 Wykorzystanie symulacji komputerowych do określenia odkształceń otworów w korpusie przekładni walcowej wielostopniowej podczas procesu obróbki skrawaniem WSTĘP Właściwa

Bardziej szczegółowo

BADANIA TECHNOLOGII KSZTAŁTOWANIA OBROTOWEGO WYROBÓW Z BLACH W INSTYTUCIE OBRÓBKI PLASTYCZNEJ W POZNANIU

BADANIA TECHNOLOGII KSZTAŁTOWANIA OBROTOWEGO WYROBÓW Z BLACH W INSTYTUCIE OBRÓBKI PLASTYCZNEJ W POZNANIU Obróbka Plastyczna Metali Nr 1, 2005 Procesy cicia i kształtowania blach, prtów i rur mgr in. Jan Winiewski, mgr in. Tadeusz Drenger, mgr in. Łukasz Nowacki, Zenon Ulatowski Instytut Obróbki Plastycznej,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI UKŁADU DEMAGNETYZACYJNEGO

ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI UKŁADU DEMAGNETYZACYJNEGO POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 81 Electrical Engineering 2015 Mirosław WOŁOSZYN* Kazimierz JAKUBIUK* Mateusz FLIS* ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Postępy Nauki i Techniki nr 12, 2012 Jakub Lisiecki *, Paweł Rosa *, Szymon Lisiecki * STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

Dodatek 1. Czopy kocowe walcowe wałów wg PN-M-85000:1998. D1.1. Wzory obliczeniowe dopuszczalnych momentów obrotowych

Dodatek 1. Czopy kocowe walcowe wałów wg PN-M-85000:1998. D1.1. Wzory obliczeniowe dopuszczalnych momentów obrotowych Praca domowa nr 3. Dodatek Strona 1 z 23 Dodatek 1. Czopy kocowe walcowe wałów wg PN-M-85000:1998 Norm PN-M-85000 objto wymiary czopów kocowych walcowych wałów (długich i krótkich) oraz czopów stokowych

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 Piotr FOLĘGA 1 DOBÓR ZĘBATYCH PRZEKŁADNI FALOWYCH Streszczenie. Różnorodność typów oraz rozmiarów obecnie produkowanych zębatych

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Dr hab. Piotr Kiełczyński, prof. w IPPT PAN, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN Zakład Teorii Ośrodków

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Wybrane zagadnienia modelowania i obliczeń inżynierskich Chosen problems of engineer modeling and numerical analysis Dyscyplina: Budowa i Eksploatacja Maszyn Rodzaj przedmiotu: Przedmiot

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y Nr zadania Nr czynnoci Przykadowy zestaw zada nr z matematyki ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR POZIOM PODSTAWOWY Etapy rozwizania zadania. Podanie dziedziny funkcji f: 6, 8.. Podanie wszystkich

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja cech geometrycznych stentu wiecowego z wykorzystaniem metody elementów skoczonych*

Optymalizacja cech geometrycznych stentu wiecowego z wykorzystaniem metody elementów skoczonych* AMME 2003 12th Optymalizacja cech geometrycznych stentu wiecowego z wykorzystaniem metody elementów skoczonych* W. Walke, Z. Paszenda, J. Marciniak Instytut Materiałów Inynierskich i Biomedycznych, Wydział

Bardziej szczegółowo

ELEKTRYCZNE SYSTEMY GRZEWCZE

ELEKTRYCZNE SYSTEMY GRZEWCZE RURKOWE TYP G Elementy grzejne rurkowe typ rurkowe s w urzdzeniach do podgrzewania powietrza, wody, oleju, form i bloków metalowych rednica elementu: ø 8,5 mm napicie zasilania: 230 V, 400 V lub inne na

Bardziej szczegółowo

ODOLEJACZ - INSTRUKCJA UYTKOWANIA

ODOLEJACZ - INSTRUKCJA UYTKOWANIA ODOLEJACZ - INSTRUKCJA UYTKOWANIA 1. PRZEZNACZENIE : Odolejacz produkowany przez firm Cavipan słuy do usuwania oleju z kpieli myjcych oraz chłodziw. Stosuje si dla układów maszyn, których lustro cieczy

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 Jerzy Zaborowski 1 MODELOWANIE UKŁADU WÓZKA NAPĘDOWEGO LOKOMOTYWY ELEKTRYCZNEJ PRZY POMOCY PAKIETU ADAMS/RAIL 1. Wstęp W niniejszym artykule zostanie przedstawiony

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie sił w przegubach maszyny o kinematyce równoległej w trakcie pracy, z wykorzystaniem metod numerycznych

Wyznaczanie sił w przegubach maszyny o kinematyce równoległej w trakcie pracy, z wykorzystaniem metod numerycznych kinematyka równoległa, symulacja, model numeryczny, sterowanie mgr inż. Paweł Maślak, dr inż. Piotr Górski, dr inż. Stanisław Iżykowski, dr inż. Krzysztof Chrapek Wyznaczanie sił w przegubach maszyny o

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Publikacje naukowe Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Kubica Marek Marek Kubica Marek Kubica

Publikacje naukowe Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Kubica Marek Marek Kubica Marek Kubica Publikacje naukowe 1. Marek Kubica: Simulation of fiber orientation program of AOC morphology produced in ternary electrolyte, XV Międzynarodowa Studencka Sesja Naukowa Katowice, 15 Maj 2014. 2. Marek

Bardziej szczegółowo

Wpływ tłumienia wewnętrznego elementów kompozytowych na charakterystyki amplitudowo-częstotliwościowe modelu zawieszenia samochodu

Wpływ tłumienia wewnętrznego elementów kompozytowych na charakterystyki amplitudowo-częstotliwościowe modelu zawieszenia samochodu Symulacja w Badaniach i Rozwoju Vol. 3, No. /1 Piotr PRZYBYŁOWICZ, Wojciech FUDAŁA Politechnika Warszawska, IPBM, -54 Warszawa, ul. Narbutta 84, E-mail: piotr.przybylowicz@ipbm.simr.pw.edu.pl, wfudala@simr.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Rys 4. Układ klimatyzacyjny z recyrkulacyjnymi szafami klimatyzacyjnymi firmy Weiss Klimatechnik [2]

Rys 4. Układ klimatyzacyjny z recyrkulacyjnymi szafami klimatyzacyjnymi firmy Weiss Klimatechnik [2] Rozwizania energooszczdne klimatyzacji dla sal operacyjnych 1. Wprowadzenie Systemy klimatyzacyjne sal operacyjnych szpitali nale do najbardziej energochłonnych. Wpływa na to szereg czynników, w szczególnoci

Bardziej szczegółowo

Politechnika lska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urzdze Energetycznych Zakład Podstaw Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Energetycznych

Politechnika lska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urzdze Energetycznych Zakład Podstaw Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Energetycznych Politechnika lska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urzdze Energetycznych Zakład Podstaw Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Energetycznych wiczenie laboratoryjne z wytrzymałoci materiałów Temat wiczenia: Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADY PRODUKCYJNO-REMONTOWE ENERGETYKI POZNA ENERGETYKA-CZERWONAK SA 62-004 CZERWONAK. Ul. GDYSKA 83 RADIATORS B2/520. for oil transformers

ZAKŁADY PRODUKCYJNO-REMONTOWE ENERGETYKI POZNA ENERGETYKA-CZERWONAK SA 62-004 CZERWONAK. Ul. GDYSKA 83 RADIATORS B2/520. for oil transformers ZAKŁADY PRODUKCYJNO-REMONTOWE ENERGETYKI POZNA ENERGETYKA-CZERWONAK SA 62-004 CZERWONAK. Ul. GDYSKA 83 RADIATORS B2/520 for oil transformers TELEFON: 0 PREFIKS 61 8120-081 NIP: 777-00-01-105 TELEFAX: 0

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ANALOGII BIOLOGICZNEJ DO

ZASTOSOWANIE ANALOGII BIOLOGICZNEJ DO Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 63 Instytut Podstaw Konstrukcji Maszyn, ZASTOSOWANIE ANALOGII BIOLOGICZNEJ DO Streszczenie: W strukturze typu sandwicz z rdzeniem typu pianoaluminium oraz na strukturze

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Analiza obciążeń baneru reklamowego za pomocą oprogramowania ADINA-AUI 8.9 (900 węzłów)

Analiza obciążeń baneru reklamowego za pomocą oprogramowania ADINA-AUI 8.9 (900 węzłów) Politechnika Łódzka Wydział Technologii Materiałowych i Wzornictwa Tekstyliów Katedra Materiałoznawstwa Towaroznawstwa i Metrologii Włókienniczej Analiza obciążeń baneru reklamowego za pomocą oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Symulacja cieek klinicznych w rodowisku PowerDesigner i SIMUL8

Symulacja cieek klinicznych w rodowisku PowerDesigner i SIMUL8 Symulacja w Badaniach i Rozwoju Vol. 1, No. 2/2010 Marta LIGNOWSKA Wojskowa Akademia Techniczna, ul. Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa E-mail: marta.lignowska@wat.edu.pl Symulacja cieek klinicznych w rodowisku

Bardziej szczegółowo

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 SPIS TREŚCI 1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 1. ZARYS DYNAMIKI MASZYN 13 1.1. Charakterystyka ogólna 13 1.2. Drgania mechaniczne 17 1.2.1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wpływ rodzaju obróbki termicznej na zmiany tekstury marchwi

Wpływ rodzaju obróbki termicznej na zmiany tekstury marchwi Agnieszka Wierzbicka, Elbieta Biller, Andrzej Półtorak Zakład Techniki w ywieniu, Wydział Nauk o ywieniu Człowieka i Konsumpcji, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wpływ rodzaju obróbki

Bardziej szczegółowo

BADANIE WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ŁOŻYSKA ŚLIZGOWEGO Z WYKORZYSTANIEM BILANSU CIEPLNEGO

BADANIE WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ŁOŻYSKA ŚLIZGOWEGO Z WYKORZYSTANIEM BILANSU CIEPLNEGO 6-2011 T R I B O L O G I A 219 Jerzy TARNOWSKI *, Wacław GAWĘDZKI **, Dariusz LEPIARCZYK * BADANIE WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ŁOŻYSKA ŚLIZGOWEGO Z WYKORZYSTANIEM BILANSU CIEPLNEGO DETERMINATION OF THE SLIDE

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010 System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 00 Układ do pomiaru prdkoci obrotowej typ MDS0P / RT0 wyjcia: impulsowe, 4-0mA Zastosowanie Bezdotykowy układ pomiarowy czujnik MDS0Pprzetwornik

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 AMME 2003 12th Badania technologii laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 A. Klimpel, A. Lisiecki, D. Janicki Katedra Spawalnictwa, Politechnika

Bardziej szczegółowo

FEEDBACK CONTROL OF ACOUSTIC NOISE AT DESIRED LOCATIONS

FEEDBACK CONTROL OF ACOUSTIC NOISE AT DESIRED LOCATIONS POLITECHNIKA SU^KA ZESZYTY NAUKOWE NM684 Marek PAWELCZYK FEEDBACK CONTROL OF ACOUSTIC NOISE AT DESIRED LOCATIONS SUB Gottingen 7 219 023 859 2006 A 3802 Gliwice 2005 CONTENTS Objective Structure. Contribution

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Instalacja chłodzenia wodą słodką cylindrów silnika głównego (opis w tekście)

Rys. 1. Instalacja chłodzenia wodą słodką cylindrów silnika głównego (opis w tekście) Leszek Chybowski Wydział Mechaniczny Politechnika Szczecińska ZASTOSOWANIE DRZEWA USZKODZEŃ DO WYBRANEGO SYSTEMU SIŁOWNI OKRĘTOWEJ 1. Wprowadzenie Stanem systemu technicznego określa się zbiór wartości

Bardziej szczegółowo

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Dr inż. Witold HABRAT, e-mail: witekhab@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Dr hab. inż. Piotr NIESŁONY, prof. PO, e-mail: p.nieslony@po.opole.pl Politechnika Opolska,

Bardziej szczegółowo

Projektowanie inżynierskie Engineering Design

Projektowanie inżynierskie Engineering Design Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/1 z dnia 1 lutego 01r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu ETI 6/1 Nazwa modułu Projektowanie inżynierskie Engineering Design Nazwa modułu w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

XII International PhD Workshop OWD 2010, 23 26 October 2010. Metodyka pozyskiwania i analizy wyników badań symulacyjnych ścieżek klinicznych

XII International PhD Workshop OWD 2010, 23 26 October 2010. Metodyka pozyskiwania i analizy wyników badań symulacyjnych ścieżek klinicznych XII International PhD Workshop OWD 2010, 23 26 October 2010 Metodyka pozyskiwania i analizy wyników badań symulacyjnych ścieżek klinicznych Methodology of Acquiring and Analyzing Results of Simulation

Bardziej szczegółowo

MONIKA SZA KOWSKA-STRZELECKA

MONIKA SZA KOWSKA-STRZELECKA MONIKA SZAKOWSKA-STRZELECKA Tematem artykuu jest opis pilotaowego wdroenia metody ewaluacji wartoci publicznej tworzonej dziki systemom IT, wykorzystujcym przetwarzanie w prywatnej chmurze obliczeniowej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KINEMATYKA I DYNAMIKA MANIPULATORÓW I ROBOTÓW Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Systemy sterowania Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

WENTYLATORY PROMIENIOWE MEDIUM-PRESSURE CENTRIFUGAL

WENTYLATORY PROMIENIOWE MEDIUM-PRESSURE CENTRIFUGAL WENTYLATORY PROMIENIOWE MEDIUM-PRESSURE CENTRIFUGAL ŚREDNIOPRĘŻNE TYPU WSP FAN TYPE WSP Wentylatory promieniowe średnioprężne typu WSP są wysokosprawnymi wentylatorami ogólnego i specjalnego przeznaczenia.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP Elbieta CHLEBICKA Agnieszka GUZIK Wincenty LIWA Politechnika Wrocławska ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP siedzca, która jest przyjmowana

Bardziej szczegółowo

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Hydraulika wykład 3 Układ hydrauliczny Ogólny schemat blokowy układu hydrostatycznego Układ hydrauliczny Przekazywanie poszczególnych form energii: 1. dostarczanie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYTĘŻENIA ZWOI GWINTU W POŁĄCZENIU ŚRUBA- NAKRĘTKA ANALYSIS OF THREAD COIL EFFORT IN THE SCREW NUT JOINT

ANALIZA WYTĘŻENIA ZWOI GWINTU W POŁĄCZENIU ŚRUBA- NAKRĘTKA ANALYSIS OF THREAD COIL EFFORT IN THE SCREW NUT JOINT ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 Grzegorz GASIAK 1 ANALIZA WYTĘŻENIA ZWOI GWINTU W POŁĄCZENIU ŚRUBA- NAKRĘTKA Streszczenie. Przedmiotem artukułu jest optymalizacja

Bardziej szczegółowo

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Hydraulika wykład 2 Moduły stabilizacji jazdy RSM Układ ten pracuje na zasadzie tłumienia przez akumulator o odpowiedniej pojemnoci ruchu dwóch mas łyki z

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie członka Zarządu KRD mgr inż. Paweł Maślak

Sprawozdanie członka Zarządu KRD mgr inż. Paweł Maślak Sprawozdanie członka Zarządu KRD mgr inż. Paweł Maślak Cele prezentowane w 2011 roku Poszukiwanie grantów i funduszy na działalność i stypendia dla doktorantów Narodowe Centrum Nauki Narodowe Centrum Badao

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSIS OF WORKING MECHANISMS IN MACHINERY AND EQUIPMENT

DIAGNOSIS OF WORKING MECHANISMS IN MACHINERY AND EQUIPMENT 1 Czestochowa University of Technology Faculty of Management DIAGNOSIS OF WORKING MECHANISMS IN MACHINERY AND EQUIPMENT MODELLING DESIGNING ASSESSMENT OF THE CONDITION MONOGRAPH SCIENTIFIC EDITOR Adam

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem).

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem). Znaki Zakazu Zakaz ruchu w obu kierunkach Znak ten oznacza, e droga, na której jest on ustawiony jest zamknita dla ruchu drogowego w obu kierunkach. W przypadku, gdy znak ten obowizuje tylko w okrelonych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ WICZENIOWY Z MATEMATYKI

MATERIAŁ WICZENIOWY Z MATEMATYKI Miejsce na naklejk POZNA MATERIAŁ WICZENIOWY Z MATEMATYKI STYCZE 010 POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 170 minut Instrukcja dla zdajcego 1. Sprawd, czy arkusz zawiera 16 stron (zadania 1 9). Ewentualny brak

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA TECHNICZNO - ROLNICZA WYDZIAŁ MECHANICZNY OSPRZT ELEKTRYCZNY POJAZDÓW MECHANICZNYCH

AKADEMIA TECHNICZNO - ROLNICZA WYDZIAŁ MECHANICZNY OSPRZT ELEKTRYCZNY POJAZDÓW MECHANICZNYCH AKADEMIA TECHNICZNO - ROLNICZA WYDZIAŁ MECHANICZNY Bogdan ółtowski Henryk Tylicki OSPRZT ELEKTRYCZNY POJAZDÓW MECHANICZNYCH Bydgoszcz 1999 SPIS TRECI WSTP 1. DIAGNOZOWANIE OSPRZTU ELEKTRYCZNEGO POJAZDÓW

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA PRZENIKANIA CIEPŁA OKIEN

OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA PRZENIKANIA CIEPŁA OKIEN PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (137) 2006 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (137) 2006 Zbigniew Owczarek* Robert Geryło** OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA ZAKŁÓCEŃ W UKŁADACH AUTOMATYKI UTWORZONYCH ZA POMOCĄ OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH W PROGRAMACH MATHCAD I PSPICE

SYMULACJA ZAKŁÓCEŃ W UKŁADACH AUTOMATYKI UTWORZONYCH ZA POMOCĄ OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH W PROGRAMACH MATHCAD I PSPICE POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 76 Electrical Engineering 2013 Piotr FRĄCZAK* SYMULACJA ZAKŁÓCEŃ W UKŁADACH AUTOMATYKI UTWORZONYCH ZA POMOCĄ OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH W PROGRAMACH MATHCAD

Bardziej szczegółowo

PRZEMIENNIKI CZĘSTOTLIWOŚCI W DWUSIL- NIKOWYM NAPĘDZIE WAŁU TAŚMOCIĄGU PO- WIERZCHNIOWEGO

PRZEMIENNIKI CZĘSTOTLIWOŚCI W DWUSIL- NIKOWYM NAPĘDZIE WAŁU TAŚMOCIĄGU PO- WIERZCHNIOWEGO PRZEMIENNIKI CZĘSTOTLIWOŚCI W DWUSIL- NIKOWYM NAPĘDZIE WAŁU TAŚMOCIĄGU PO- WIERZCHNIOWEGO BERNARD SZYMAŃSKI, JERZY SZYMAŃSKI Politechnika Warszawska, Politechnika Radomska szymansb@isep.pw.edu.pl, j.szymanski@pr.radom.pl

Bardziej szczegółowo

Katalog techniczny. Softstarty. Typu PSR. Katalog 1SFC1320003C0201_PL

Katalog techniczny. Softstarty. Typu PSR. Katalog 1SFC1320003C0201_PL Katalog techniczny Softstarty Typu PSR Katalog 1SFC1320003C0201_PL Softstarty ABB Opis ogólny Od lewej: połczenie softstartu PSR z wyłcznikiem silnikowym MS116 Powyej: PSR16, PSR30 i PSR45*) Dział produktów

Bardziej szczegółowo

W Y B R A N E P R O B L E M Y I N Y N I E R S K I E

W Y B R A N E P R O B L E M Y I N Y N I E R S K I E W Y B R A N E P R O B L E M Y I NY N I E R S K I E Z E S Z Y T Y N A U K O W E I N S T Y T U T U A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WYBRANYCH PARAMETRÓW NA CHARAKTERYSTYKI TŁUMIENIA AMORTYZATORÓW HYDRAULICZNYCH

WPŁYW WYBRANYCH PARAMETRÓW NA CHARAKTERYSTYKI TŁUMIENIA AMORTYZATORÓW HYDRAULICZNYCH ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2008 Seria: TRANSPORT z. 64 Nr kol. 1803 Łukasz KONIECZNY, Bogusław ŚLEZIAK WPŁYW WYBRANYCH PARAMETRÓW NA CHARAKTERYSTYKI TŁUMIENIA AMORTYZATORÓW HYDRAULICZNYCH Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Marcin Kuliski Politechnika Wrocławska Program DIALux słuy do projektowania sztucznego owietlenia pomieszcze zamknitych, terenów otwartych oraz dróg. Jego najnowsze,

Bardziej szczegółowo

ANALYSIS OF LOCAL INFLUENCES IN STRUCTURAL DETAILS OF THE BRIDGES

ANALYSIS OF LOCAL INFLUENCES IN STRUCTURAL DETAILS OF THE BRIDGES TRANSPORT PROBLEMS 2015 PROBLEMY TRANSPORTU Volume 10 Issue 1 bridge; engineering modelling; structural details; local influences; Adam RUDZIK*, Stefan PRADELOK Department of Mechanics and Bridges, Faculty

Bardziej szczegółowo

WPŁYW EKSCENTRYCZNOŚCI STATYCZNEJ WIRNIKA I NIEJEDNAKOWEGO NAMAGNESOWANIA MAGNESÓW NA POSTAĆ DEFORMACJI STOJANA W SILNIKU BLDC

WPŁYW EKSCENTRYCZNOŚCI STATYCZNEJ WIRNIKA I NIEJEDNAKOWEGO NAMAGNESOWANIA MAGNESÓW NA POSTAĆ DEFORMACJI STOJANA W SILNIKU BLDC Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 66 Politechniki Wrocławskiej Nr 66 Studia i Materiały Nr 32 2012 Jerzy PODHAJECKI* Sławomir SZYMANIEC* silnik bezszczotkowy prądu stałego

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE DECYZJI W PROCESIE PROJEKTOWANIA BEZPIECZEŃSTWA OPERATORÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE DECYZJI W PROCESIE PROJEKTOWANIA BEZPIECZEŃSTWA OPERATORÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH Wiesław Tarełko Tomasz Kowalewski Akademia Morska w Gdyni KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE DECYZJI W PROCESIE PROJEKTOWANIA BEZPIECZEŃSTWA OPERATORÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH Praca jest elementem i kontynuacją projektu

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo