Partie bez programu polityka bez zaufania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Partie bez programu polityka bez zaufania"

Transkrypt

1 Partie bez programu polityka bez zaufania URSULA KOCH-LAUGWITZ, październik 2012 W przeddzień wyborów parlamentarnych sondaże wskazują na alarmująco niski poziom zaufania Ukraińców do instytucji państwowych i wiary w polityczną wydolność kraju. Za taki rozwój wypadków odpowiadają wszyscy gracze polityczni ostatniej dekady. Kryzys zaufania szkodzi dużej części opozycji w takim samym stopniu, co rządzącej Partii Regionów. Jest on na rękę jedynie rzekomo nowym i niezszarganym siłom politycznym, zwłaszcza partii UDAR (Uderzenie) kierowanej przez Witalija Kliczkę. Częściowo korzysta na nim jednak również radykalna prawica partia Swoboda, a być może nawet ugrupowanie Ukraina Naprzód! Jedynie gwarancja wolnych i uczciwych wyborów pozwoliłaby Ukrainie zachować perspektywę podpisania umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską. Wydaje się, że rząd i prezydent wreszcie to zrozumieli. Świadczy o tym duża liczba międzynarodowych obserwatorów, których zaproszono na wybory. Trudno przewidzieć wyniki wyborów w jednomandatowych okręgach wyborczych. Sondaże nie wskazują, aby zmiana partii rządzącej była bardzo prawdopodobna. W obliczu wyzwań gospodarczych i społecznych należy życzyć sobie, aby wybory wyłoniły stabilną większość parlamentarną. Z drugiej jednak strony większość pozwalająca na zmianę konstytucji zagrażałaby perspektywie demokratycznego rozwoju Ukrainy. 1

2 Ewolucja prawa wyborczego Podstawą prawną wyborów parlamentarnych, które odbędą się 28 października, jest ordynacja wyborcza z listopada 2011 r. Na mocy tego aktu Ukraina przywróciła mieszany system wyborczy. W nadchodzących wyborach 225 z 450 posłów zostanie wybranych w jednomandatowych okręgach wyborczych metodą większościową. Przewiduje się tylko jedną turę. Druga połowa członków nowego parlamentu zostanie zaś wyłoniona z zamkniętych list partyjnych metodą proporcjonalną. Aby wejść do parlamentu, partie muszą przekroczyć nowy, podniesiony próg wyborczy, który wynosi obecnie 5%. Zlikwidowano możliwość głosowania przeciw wszystkim. Wprowadzono zakaz tworzenia tzw. bloków wyborczych. Niedozwolone są już także podwójne kandydatury jednoczesny start w jednomandatowym okręgu wyborczym i z listy partyjnej. Po długich przepychankach nową ordynację wyborczą uchwalono w listopadzie 2011 r. zaskakująco dużą większością głosów (za głosowało 366 z 450 deputowanych, w tym 98 przedstawicieli opozycji). Najwyraźniej uwzględnia więc ona w dostatecznym zakresie średniookresowe założenia taktyczne przyjęte przez poszczególne rywalizujące ze sobą obozy polityczne. O tym, że brak zaufania jest głęboko zakorzeniony również wśród samych partii politycznych, świadczy fakt, że nowa ordynacja wyborcza liczy sobie aż 212 stron. W porównaniu z Niemcami uwagę zwraca przyznanie Centralnej Komisji Wyborczej stosunkowo wielu uprawnień, które ma u nas Bundestag. Pomimo objętości nowej ordynacji należy oczekiwać, że również po 28 października wpłynie wiele zażaleń i dojdzie do wszczęcia licznych postępowań sądowych. Tak szerokie poparcie dla projektu ustawodawczego będące na Ukrainie ewenementem uniemożliwiło po jego przyjęciu wprowadzenie jakichkolwiek sensownych poprawek technicznych, które mogłyby stworzyć warunki bardziej przejrzystego liczenia wszystkich oddanych głosów. Komisja Wenecka Rady Europy odniosła się jednak pozytywnie do szeregu ulepszeń przyjętych w nowej ordynacji. Dotyczy to zwłaszcza wprowadzenia możliwości obserwowania wyborów przez przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Z drugiej strony należy jednak zwrócić uwagę, że ciągłe nowelizowanie ordynacji i brak jednolitego 2

3 systemu wyborczego, który obowiązywałby zarówno w wyborach samorządowych, jak i ogólnokrajowych, utrudniają uprawnionym do głosowania zapoznanie się ze swoimi prawami i realizowanie ich w szerokim zakresie. Kogo Ukraińcy mają do wyboru? Zamknięte listy krajowe zgłosiły łącznie 22 partie, wystawiając do walki o 225 mandatów ponad 2600 kandydatów. Kolejność na kartach do głosowania rozlosowała Centralna Komisja Wyborcza. O 225 mandatów bezpośrednich walczy około 3100 kandydatów. Na początku zdarzały się pojedyncze sytuacje, kiedy o jeden mandat bezpośredni starało się nawet 25 kandydatów. Jeśli zliczyć wszystkie znane afiliacje partyjne, okaże się, że w wyborach biorą udział członkowie 89 ugrupowań z łącznie 202 zarejestrowanych na Ukrainie partii politycznych. W obliczu takiego mrowia partii trudno jest wyjaśnić ich różnorodne profile, o ile dałoby się je w ogóle po głębszym zbadaniu wyróżnić. Wielu kandydatów walczących o wejście do parlamentu w jednomandatowych okręgach wyborczych zdecydowało się nie zdradzać swojej przynależności partyjnej na dokumentach wyborczych i wystartować jako niezależni. W niektórych okręgach o jeden mandat bezpośredni ubiega się dwoje aktualnych członków parlamentu, należących do jednej i tej samej partii. Uwagę zwracają powtarzające się nazwiska kandydatów w poszczególnych okręgach wyborczych, co przyprawi wyborców o dodatkowy ból głowy, zamierzenie czy też nie. Kobiety stanowią ok. 15% wszystkich kandydujących z list partyjnych i zaledwie ok. 10% wśród kandydatów w jednomandatowych okręgach wyborczych. A przecież płci żeńskiej jest aż 60% uprawnionych do głosowania! Niestety nie zwiększy się więc reprezentacja kobiet w ukraińskim parlamencie, która na tle innych państw jest kompromitująco niska. Partie polityczne na Ukrainie Na Ukrainie nie rozwinął się na razie stabilny system partyjny. Ordynacja wyborcza jest kolejną przeszkodą na drodze do szybkiej instytucjonalizacji sceny politycznej, ponieważ otwiera ona wielu niezależnym kandydatom możliwość wejścia do parlamentu bez przynależności partyjnej. W obecnej kampanii tak samo jak w poprzednich trudno dostrzec spór, który opierałby się na spójnych programach politycznych, odpowiadających na najbardziej palące problemy polityki wewnętrznej, takie jak rozwój gospodarczy, zwalczanie ubóstwa czy korupcja. 3

4 W sloganach umieszczanych na plakatach wyborczych, które od miesięcy zalewają kraj, politycy prześcigają się w populistycznych obietnicach. Hasła wyborcze mogą zdezorientować zachodnich obserwatorów. Slogany Arsenija Jaceniuka, czołowego kandydata założonej przez Julię Tymoszenko partii Batkiwszczyna (Ojczyzna), podającego się kiedyś za liberała, przypominają tradycyjne hasła socjaldemokratyczne. Próżnię po w europejskim rozumieniu prawej stronie sceny politycznej umiejętnie wypełnił Witalij Kliczko, najwyraźniej przekonując do siebie część byłych zwolenników założonego przez Jaceniuka ugrupowania Front Smin (Front Zmian), którzy nie czują się dobrze w populistycznym przytułku Batkiwszczyny. Drogie wybory, biedny kraj Chociaż zgodnie z prawem oficjalna kampania wyborcza mogła się rozpocząć dopiero 30 lipca, tzw. reklamy społeczne zalewały kraj już od wiosny. Od samego początku szczególnie aktywna i rozrzutna była partia Naprzód, Ukraino! Natalii Korolewskiej. Ugrupowanie to ma swoje korzenie w dotychczas marginalnej partii socjaldemokratycznej, nie musi się jednak mimo to w najmniejszym stopniu martwić o pieniądze. Korolewskiej, która odniosła sukces w biznesie na wschodzie kraju, zarzuca się, że jest projektem prezydenckiej administracji quasi-klonem uwięzionej byłej premier Tymoszenko. Na finiszu sondaże wskazują, że niebezpiecznie traci poparcie. Według nieoficjalnych szacunków Partia Regionów prowadzi w rankingu wydatków z 200 milionami dolarów. Tuż za nią plasuje się Korolewska ze 150 milionami dolarów i Batkiwszczyna ze 130. W Kijowie mówi się, że miejsce w nowym parlamencie to wydatek przynajmniej dwóch milionów dolarów. Partie jednogłośnie odmawiają podania oficjalnych danych o swoim finansowaniu. Finansowanie kampanii wyborczej nie jest ponadto przedmiotem regulacji ustawowej. Sprawozdania finansowe, które partie składają w Centralnej Komisji Wyborczej dwa tygodnie po wyborach, odzwierciedlają według szacunków ekspertów niekiedy zaledwie 10% faktycznie poniesionych kosztów. Oprócz komunistów żadna partia nie ma przekonanego, wiernego elektoratu, co czyni kampanię wyborczą jeszcze droższą dla pozostałych ugrupowań. Wyjątkiem jest i tutaj partia UDAR (Uderzenie) Kliczki, którą odciąża duży napływ młodych wolontariuszy. 4

5 Obserwatorzy i organy wyborcze W wyniku zmiany ordynacji wyborczej status obserwatorów mogą uzyskać również Ukraińcy przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. Pośrednio zwiększa to znaczenie organizacji pozarządowych. Ponieważ instytucje państwowe nie cieszą się zaufaniem, krok ten można uznać za dobre posunięcie, które może pomóc społeczeństwu zaakceptować wyniki wyborów. Zarejestrowało się ponad 40 regionalnych i 20 ogólnokrajowych organizacji pozarządowych. Najbardziej znane z nich to OPORA i Komitet Wyborców Ukrainy. Ponadto z zagranicy przyjadą obserwatorzy oddelegowani między innym przez Radę Europy, OBWE, NATO, Parlament Europejski i wiele indywidualnych państw. Państwowe komisje wyborcze pracują na trzech szczeblach. Stała Centralna Komisja Wyborcza (CEC) ma 15 członków, powoływanych na siedem lat. W okręgach wyborczych utworzono ponadto 225 tymczasowych komisji okręgowych (DEC), a w lokalach wyborczych ponad komisji obwodowych (PEC). Centralna Komisja Wyborcza zdecydowała nieoczekiwanie, że składy poszczególnych komisji zostaną obsadzone w drodze losowania przeprowadzonego jednorazowo na szczeblu centralnym. Wywołało to irytację, ponieważ z powodu dużej liczby kandydujących partii niektóre przodujące w sondażach ugrupowania, jak np. UDAR czy Swoboda, nie zostały wylosowane i nie mają tym samym reprezentacji w komisjach okręgowych. Mniej czy bardziej zjednoczeni przeciwko Janukowyczowi? Z 19 pozycji na liście Batkiwszczyny kandyduje zjednoczona opozycja. Nie jest ona jednak już od dawna tak zjednoczona, jak mogłaby to sugerować nazwa. Proces jej tworzenia nie przebiegał gładko. Ostatecznie po wykluczeniu latem za współpracę z rządem byłego prezydenta Wiktora Juszczenki na liście partii Batkiwszczyna, wciąż bardzo autorytarnie kierowanej przez Tymoszenko, znalazły się ugrupowania Front Smin Arsenija Jaceniuka, Narodna Samoobrona (Narodowa Samoobrona) Jurija Lucenki, a także cztery mniejsze partie. Partia Swoboda nie została co prawda uwzględniona na liście zjednoczonej opozycji, ale mówi się, że w 35 jednomandatowych okręgach wyborczych na zachodzie Ukrainy kandydaci chcą się porozumieć, aby nie zabierać sobie nawzajem głosów. Takie układy mogą dziwić demokratów, ponieważ Swoboda jest bez wątpienia radykalnym ruchem prawicowym. 5

6 Na ile jednak będzie można przeforsować takie ustalenia podejmowane na poziomie lokalnym, zwłaszcza w tych okręgach wyborczych, które mogą uchodzić za perspektywiczne dla opozycji, okaże się dopiero w dniu wyborów. Do 16 października zgodnie z ordynacją partie mają jeszcze formalną możliwość wprowadzania zmian na swoich listach wyborczych i wycofywania kandydatów w okręgach jednomandatowych. Dzisiaj wydaje się już wykluczone, aby ugrupowania opozycyjne, które porozumiały się przed wyborami ze względów taktycznych, miały ze sobą wystarczająco wiele wspólnego, aby kontynuować współpracę w dłuższej perspektywie po wyborach. Ponieważ Tymoszenko przebywa w więzieniu i nie może startować w wyborach, na czele listy opozycji stoi Arsenij Jaceniuk, przewodniczący partii Front Zmian. Jaceniuk często sprawia wrażenie, jakby walczył na kilku frontach wewnątrz o umocnienie swojej pozycji politycznej, również w perspektywie ważnych wyborów prezydenckich wiosną 2015 roku, a na zewnątrz jako czołowy kandydat zjednoczonej opozycji na 28 października 2012 r. Również jeśli chodzi o środki przeznaczone na kampanię wyborczą, opozycja wydaje się mieć mniejsze zasoby. Żadna z partii nie podaje oficjalnych danych, a i sprawozdania finansowe nie mogą wiele wyjaśnić, ale w liczbie billboardów i reklam w radiu i telewizji ugrupowania opozycyjne wyraźnie ustępują. Jaceniuk ma podczas tej kampanii problem nie tylko z mobilizacją wyborców, ale też z wiarygodnością. Z Batkiwszczyną wielu Ukraińców łączy złe wspomnienia o niekończącym się konflikcie politycznym w obozie pomarańczowej rewolucji i osobiste waśnie między Juszczenką a Tymoszenko. Mimo to Batkiwszczyna boleśnie odczuwa brak Tymoszenko. Była ona niekwestionowanym przywódcą partii, dostosowano do niej cały aparat partyjny. Techniki prowadzenia kampanii wyborczej opanowała do perfekcji. Jeżeli Tymoszenko będzie musiała odsiedzieć cały wyrok, los jej partii po wyborach wydaje się niepewny. Widać to również na przykładzie ugrupowania Witalija Kliczki UDAR, które z powodzeniem przeciwstawiło się wszystkim próbom werbunku i wystartowało w wyborach z niezależną listą. Coraz lepsze wyniki tej partii w sondażach pozwalają przypuszczać, że ta strategiczna decyzja się jej opłaci. 6

7 Partie stawiają na polaryzację Podczas letniej przerwy w pracach parlamentu na początku lipca 2012 r. nieoczekiwanie uchwalono w drugim czytaniu ustawę językową, która po kilku demonstracyjnych sprzeciwach weszła w życie w połowie sierpnia. Ukraiński pozostaje co prawda jedynym językiem państwowym, ale nowa ustawa pozwala na to, aby przede wszystkim rosyjski a teoretycznie jeszcze 17 innych języków otrzymało status języka regionalnego. Skorzystały z tego do tej pory przede wszystkim regiony na południu i wschodzie kraju, podnosząc status języka rosyjskiego. Przewodniczący parlamentu Wołodymyr Łytwyn wzbraniał się na początku przed podpisaniem ustawy i groził dymisją. Jego zastępca rzeczywiście ustąpił ze stanowiska, on sam jednak nie podał się ostatecznie do dymisji i podpisał ustawę. To wyrachowane posunięcie może ewentualnie pomóc uchronić go przed osobistym politycznym niebytem w jednomandatowym okręgu wyborczym Żytomir, gdzie los jego partii i frakcji jest już przesądzony. W celu pozyskania wyborców temat języka wykorzystują jednak również Partia Regionów i zjednoczona opozycja, oczywiście odmiennie rozkładając akcenty. Dla Partii Regionów kwestia językowa jest ideologicznym tematem zastępczym, który chcą podać rozczarowanemu stałemu elektoratowi na wschodzie i południowym wschodzie Ukrainy, podczas gdy opozycja ma nadzieję grać na emocjach wyborców na zachodzie i w centrum kraju, gdzie tradycyjnie cieszy się dużym poparciem. Liczne sondaże nie wskazują jednak, aby ludność zaliczała kwestię języka do najbardziej palących problemów Ukrainy. Nie dziwi więc tak naprawdę, że utworzono już grupę roboczą, która ma przygotować poprawki do dopiero co uchwalonej ustawy. Tymczasem najbardziej palącymi problemami kraju są w oczach wyborców gospodarka i miejsca pracy. Wybory parlamentarne odbywają się w bardzo spolaryzowanym klimacie społecznopolitycznym, w którym koncepcje polityczne, stabilne poglądy oparte na wartościach i argumenty odgrywają jedynie podrzędną rolę. Prezydent Janukowycz i jego rząd mają swój niemały wkład w obecną sytuację, ponieważ w drodze procesów wątpliwych z punktu widzenia zasad państwa prawa wykluczyli z aktywnego udziału w wyborach Julię Tymoszenko i innych byłych członków rządu. Muszą teraz pogodzić się z tym, że zarzuca im się arbitralną interpretację pojęcia wolnych i uczciwych wyborów. 7

8 W rozmowach z Ukraińcami słyszy się niemal wyłącznie bardzo krytyczne sądy o politycznych elitach. Nastrój przebudzenia, jaki towarzyszył pomarańczowej rewolucji, własnymi rękami roztrwonili jej byli bohaterowie. Wielkim rozczarowaniem okazał się jednak również Janukowycz, chociaż z zupełnie innych powodów. Powszechna frustracja nie wywołuje jednak zasadniczej chęci zmian. To, że rząd prowadząc kampanię nie przebiera w środkach, dziwi bardziej międzynarodowych obserwatorów niż samych Ukraińców. Wykorzystywanie zasobów administracji od prokuratury po organy kontroli skarbowej jako pośrednich pomocników wyborczych aktualnego obozu rządzącego to praktyki dobrze w tym kraju znane. Oczywiście w kontaktach z mediami politycy stali się jeszcze bardziej grubiańscy, ale ponieważ wielu obywateli dostrzega zbyt mało różnic między rządem a opozycją, protest pozostaje umiarkowany. Sondaże pokazują, że dwa tygodnie przed wyborami Partia Regionów cieszy się około 25- procentowym poparciem, a UDAR i Batkiwszczyna idą łeb w łeb z poparciem wynoszącym ponad 15%. Pewni mandatów mogą być też komuniści z poparciem poniżej 10%. Swoboda na ostatniej prostej niestety przyśpiesza we wszystkich sondażach i ma szansę po raz pierwszy przekroczyć 5-procentowy próg wyborczy. I co dalej? Centralna Komisja Wyborcza ma ogłosić wyniki wyborów do 12 listopada. Czas pokaże jednak, czy zgodnie z planem nowy parlament utworzy się w połowie grudnia, czy też może o stworzeniu większości politycznej zadecydują dezerterzy lub sądy. Bez wątpienia wybory na Ukrainie, jak każde inne, będą miały przynajmniej jednego zwycięzcę. To, czy wygra w nich również sama Ukraina, zależeć będzie od przestrzegania międzynarodowych standardów wyborczych. 8

PL Zjednoczona w róŝnorodności PL B7-0571/2010 } B7-0577/2010 } B7-0578/2010 } RC1/Am. 10. Poprawka

PL Zjednoczona w róŝnorodności PL B7-0571/2010 } B7-0577/2010 } B7-0578/2010 } RC1/Am. 10. Poprawka B7-0578/2010 } RC1/Am. 10 10 Punkt F a preambuły (nowy) Fa. mając na uwadze, Ŝe nie wszystkim partiom pozwolono kandydować we wszystkich prowincjach kraju, B7-0578/2010 } RC1/Am. 11 11 Ustęp F b (nowy)

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Międzynarodowy Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego

Biuletyn Międzynarodowy Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego ------------------------------------------------------------------------- Redakcja: Piotr Bajor (red. naczelny), Olga Plaze, Patrycja Lipold Opiekun naukowy: dr hab. Michał Chorośnicki, prof. UJ. Kontakt:

Bardziej szczegółowo

Równość płci na stanowiskach pochodzących z wyboru: Sześcioetapowy Plan Działania

Równość płci na stanowiskach pochodzących z wyboru: Sześcioetapowy Plan Działania Równość płci na stanowiskach pochodzących z wyboru: Sześcioetapowy Plan Działania Raport przygotowany przez Pippę Norris oraz Monę Lenę Krook Kristin van der Leest Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFA 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2015 ISSN NR 63/2015 DECYZJE WYBORCZE POLAKÓW W EWENTUALNEJ II TURZE WYBORÓW PREZYDENCKICH

Warszawa, maj 2015 ISSN NR 63/2015 DECYZJE WYBORCZE POLAKÓW W EWENTUALNEJ II TURZE WYBORÓW PREZYDENCKICH Warszawa, maj 2015 ISSN 2353-5822 NR 63/2015 DECYZJE WYBORCZE POLAKÓW W EWENTUALNEJ II TURZE WYBORÓW PREZYDENCKICH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

WYBORY, PRAWO WYBORCZE, SYSTEMY WYBORCZE W PAŃSTWACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ

WYBORY, PRAWO WYBORCZE, SYSTEMY WYBORCZE W PAŃSTWACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ WYBORY, PRAWO WYBORCZE, SYSTEMY WYBORCZE W PAŃSTWACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ NR 3520 WYBORY, PRAWO WYBORCZE, SYSTEMY WYBORCZE W PAŃSTWACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ Marek Barański, Anna Czyż, Sebastian Kubas, Robert

Bardziej szczegółowo

, , PREFERENCJE WYBORCZE W PAŹDZIERNIKU 96 WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 96

, , PREFERENCJE WYBORCZE W PAŹDZIERNIKU 96 WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 96 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

ZADAĆ QK3a, JEŚLI RESPONDENT GŁOSOWAŁ, ODPOWIEDŹ 1 W QK1 - POZOSTALI PRZEJŚĆ DO QK3b

ZADAĆ QK3a, JEŚLI RESPONDENT GŁOSOWAŁ, ODPOWIEDŹ 1 W QK1 - POZOSTALI PRZEJŚĆ DO QK3b QK W niedzielę 7. czerwca br. odbyły się wybory do Parlamentu Europejskiego. Z takich czy innych powodów część osób w Polsce nie wzięła w nich udziału. A czy Pan(i) głosował(a) w wyborach do Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Biuletyn OPINIE FAE nr 20/2012. Ukraina po wyborach. Piotr KUSPYS. Warszawa, Strona 1

Biuletyn OPINIE FAE nr 20/2012. Ukraina po wyborach. Piotr KUSPYS. Warszawa, Strona 1 Biuletyn OPINIE FAE nr 20/2012 Piotr KUSPYS Ukraina po wyborach Warszawa, 2012-11-09 Strona 1 Prognozy przedwyborcze opracowane przez kilka instytucji badawczych, nie sprawdziły się do końca. Wbrew zapowiedziom

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w styczniu NR 7/2016 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w styczniu NR 7/2016 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 7/2016 ISSN 2353-5822 Preferencje partyjne w styczniu Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1.

Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1. Małgorzata Fuszara Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1. Poparcie dla projektu Przede wszystkim interesowało nas, jaki jest stosunek badanych do samego projektu ustawy,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KANDYDACI NA PREZYDENTA BS/80/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 99

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KANDYDACI NA PREZYDENTA BS/80/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 99 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/40/2011 LIDERZY PARTYJNI A POPARCIE DLA PARTII POLITYCZNYCH

Warszawa, kwiecień 2011 BS/40/2011 LIDERZY PARTYJNI A POPARCIE DLA PARTII POLITYCZNYCH Warszawa, kwiecień 2011 BS/40/2011 LIDERZY PARTYJNI A POPARCIE DLA PARTII POLITYCZNYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne przed wyborami NR 142/2015 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne przed wyborami NR 142/2015 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 142/2015 ISSN 2353-5822 Preferencje partyjne przed wyborami Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych

Bardziej szczegółowo

SYMULACJE WYNIKÓW WYBORÓW W UKŁADZIE JOW

SYMULACJE WYNIKÓW WYBORÓW W UKŁADZIE JOW SYMULACJE WYNIKÓW WYBORÓW W UKŁADZIE JOW Przemysław Śleszyński Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN Seminarium Zakładu Geografii Miast i Ludności IGiPZ PAN IDEA JEDNOMANDATOWYCH OKRĘGÓW

Bardziej szczegółowo

DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW

DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW Prof. dr hab. Paweł Ruszkowski Collegium Civitas, Warszawa DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW Wprowadzenie Badania CBOS są powtarzane co miesiąc, przeprowadzane na losowej próbie ogólnopolskiej, przez

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN NR 118/2014 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I WŁADZ SAMORZĄDOWYCH

Warszawa, sierpień 2014 ISSN NR 118/2014 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I WŁADZ SAMORZĄDOWYCH Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 118/2014 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I WŁADZ SAMORZĄDOWYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia

Bardziej szczegółowo

SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE

SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE Kazimierz Czaplicki Bogusław Dauter Andrzej Kisielewicz Ferdynand Rymarz 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 17 Ustawa z dnia 16 lipca

Bardziej szczegółowo

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, 0 7 LIS. 2014 Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego VII.602.20.2014. JZ Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź W odpowiedzi na Pana

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/149/2010 PREFERENCJE PARTYJNE W LISTOPADZIE

Warszawa, listopad 2010 BS/149/2010 PREFERENCJE PARTYJNE W LISTOPADZIE Warszawa, listopad 2010 BS/149/2010 PREFERENCJE PARTYJNE W LISTOPADZIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Wszyscy już się zmęczyliśmy

Wszyscy już się zmęczyliśmy Wszyscy już się zmęczyliśmy Z Wołodymyrem Fesenką, ukraińskim politologiem, rozmawia Piotr Pogorzelski PIOTR POGORZELSKI: Jakie zmiany w ukraińskiej polityce przyniosła ostatnia kampania prezydencka? WOŁODYMYR

Bardziej szczegółowo

Co znaczy ordynacja JOW dla Polski

Co znaczy ordynacja JOW dla Polski Co znaczy ordynacja JOW dla Polski Dzięki dużej ilości głosów Pawła Kukiza w pierwszej turze wyborów prezydenckich ordynacja JOW stała się popularnym tematem wielu dyskusji. Przeraża mnie jednak ignorancja

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. (tekst ujednolicony)

UCHWAŁA. (tekst ujednolicony) Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 4 września 2006 r. w sprawie sposobu zgłaszania kandydatów na członków komisji wyborczych, wzoru zgłoszenia oraz zasad powoływania terytorialnych komisji wyborczych

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w marcu NR 28/2017 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w marcu NR 28/2017 ISSN KOMUNKATzBADAŃ NR 28/ SSN 2353-5822 Preferencje partyjne w marcu Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

, , DYMISJA PREMIERA JÓZEFA OLEKSEGO I OCZEKIWANIA WOBEC PRZYSZŁEGO RZĄDU WARSZAWA, STYCZEŃ 96

, , DYMISJA PREMIERA JÓZEFA OLEKSEGO I OCZEKIWANIA WOBEC PRZYSZŁEGO RZĄDU WARSZAWA, STYCZEŃ 96 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 3 sierpnia 2006 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 3 sierpnia 2006 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 3 sierpnia 2006 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/151/2012 PREFERENCJE PARTYJNE W LISTOPADZIE

Warszawa, listopad 2012 BS/151/2012 PREFERENCJE PARTYJNE W LISTOPADZIE Warszawa, listopad BS/151/ PREFERENCJE PARTYJNE W LISTOPADZIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2011 BS/106/2011 FREKWENCJA WYBORCZA: DEKLARACJE A RZECZYWISTOŚĆ

Warszawa, wrzesień 2011 BS/106/2011 FREKWENCJA WYBORCZA: DEKLARACJE A RZECZYWISTOŚĆ Warszawa, wrzesień 2011 BS/106/2011 FREKWENCJA WYBORCZA: DEKLARACJE A RZECZYWISTOŚĆ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN NR 5/2015 PREFERENCJE PARTYJNE W STYCZNIU

Warszawa, styczeń 2015 ISSN NR 5/2015 PREFERENCJE PARTYJNE W STYCZNIU Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 5/2015 PREFERENCJE PARTYJNE W STYCZNIU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Briefing powyborczy Białoruś 2015. Wybory Prezydenta Białorusi, 11 października 2015

Briefing powyborczy Białoruś 2015. Wybory Prezydenta Białorusi, 11 października 2015 Briefing powyborczy Białoruś 2015 Wybory Prezydenta Białorusi, 11 października 2015 Konkluzje misji obserwacyjnej OBWE/ODIHR na Białorusi Białoruś nadal ma przed sobą długą drogę do spełnienia zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2010 BS/118/2010

Warszawa, wrzesień 2010 BS/118/2010 Warszawa, wrzesień 2010 BS/118/2010 WYBORY SAMORZĄDOWE 2010 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Młodzi aktywni? Co zrobić, żeby młodzież brała udział w wyborach i życiu społecznym? Debata Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku

Młodzi aktywni? Co zrobić, żeby młodzież brała udział w wyborach i życiu społecznym? Debata Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku Młodzi aktywni? Co zrobić, żeby młodzież brała udział w wyborach i życiu społecznym? Debata Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku Co wiemy o wyborach do parlamentu europejskiego? Ile wynosiła

Bardziej szczegółowo

Internetowy Miesięcznik Idei, nr 8 (62)/2015, 5 sierpnia 1 września Stały współpracownik Nowej Konfederacji

Internetowy Miesięcznik Idei, nr 8 (62)/2015, 5 sierpnia 1 września Stały współpracownik Nowej Konfederacji JOW lub status quo Rafał MatyJa Stały współpracownik Nowej Konfederacji Albo wprowadzamy jednomandatowe okręgi wyborcze, albo pozostawiamy obecną ordynację. Referendum w sprawie JOW należy traktować serio

Bardziej szczegółowo

brzmienie od Zmiany aktu: M.P Nr 5 poz. 67 art M.P Nr 68 poz. 701 art.

brzmienie od Zmiany aktu: M.P Nr 5 poz. 67 art M.P Nr 68 poz. 701 art. brzmienie od 2007-01-22 Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie sposobu zgłaszania kandydatów na członków komisji wyborczych, wzoru zgłoszenia oraz zasad powoływania terytorialnych komisji wyborczych

Bardziej szczegółowo

5. Prawo do kandydowania, czyli uzyskania mandatu w wyniku wyborów to: a) Bierne prawo wyborcze. b) Prawo do wybierania. c) Czynne prawo wyborcze.

5. Prawo do kandydowania, czyli uzyskania mandatu w wyniku wyborów to: a) Bierne prawo wyborcze. b) Prawo do wybierania. c) Czynne prawo wyborcze. 1. Periodyczne odnawianie składu parlamentarnego w wyniku decyzji podejmowanych w szczególnej procedurze przez ogół obywateli posiadających pełnię praw politycznych to: a) Referendum. b) Wybory parlamentarne.

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze dla nauczycieli. 1. Uwagi do oceny zadań otwartych w arkuszu na poziomie rozszerzonym wraz z przykładowymi rozwiązaniami.

Materiały pomocnicze dla nauczycieli. 1. Uwagi do oceny zadań otwartych w arkuszu na poziomie rozszerzonym wraz z przykładowymi rozwiązaniami. Materiały pomocnicze dla nauczycieli 1. Uwagi do oceny zadań otwartych w arkuszu na poziomie rozszerzonym wraz z przykładowymi rozwiązaniami. 1 Przed przystąpieniem do oceny prac uczniów proponujemy przeanalizowanie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 31/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 czerwca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Sondaż przed II turą wyborów prezydenta Stalowej Woli w 2010 roku

Sondaż przed II turą wyborów prezydenta Stalowej Woli w 2010 roku Sondaż przed II turą wyborów prezydenta Stalowej Woli w 1 roku Badania sondażowe dotyczące deklaracji przedwyborczych mieszkańców Stalowej Woli zostały przeprowadzone na zlecenie Telewizji Miejskiej Stalowa

Bardziej szczegółowo

Ordynacja wyborcza do Sejmu i Senatu. wybrane aspekty

Ordynacja wyborcza do Sejmu i Senatu. wybrane aspekty Ordynacja wyborcza do Sejmu i Senatu wybrane aspekty Wybory: jeden z głównych wyznaczników demokracji; proces, podczas którego wyborca oddaje swój głos na reprezentujących go w tzw. organach przedstawicielskich,

Bardziej szczegółowo

III 3 - Pytanie testowe WSPÓŁCZESNE SYSTEMY RZĄDÓW

III 3 - Pytanie testowe WSPÓŁCZESNE SYSTEMY RZĄDÓW III 3 - Pytanie testowe WSPÓŁCZESNE SYSTEMY RZĄDÓW T1: 1. Zasada incompatibilitas polega na: a) zakazie łączenia funkcji b) braku kompetencji do dokonania określonej czynności c) nakazie określonego zachowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2011 BS/54/2011 PREFERENCJE PARTYJNE W MAJU

Warszawa, maj 2011 BS/54/2011 PREFERENCJE PARTYJNE W MAJU Warszawa, maj 2011 BS/54/2011 PREFERENCJE PARTYJNE W MAJU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ. z dnia 11 kwietnia 2011 r.

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ. z dnia 11 kwietnia 2011 r. Monitor Polski Nr 30 1248 Poz. 345 345 UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 11 kwietnia 2011 r. w sprawie powoływania obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w wyborach

Bardziej szczegółowo

Masz głos, masz wybór. Wybory parlamentarne 9 października :00-21:00

Masz głos, masz wybór. Wybory parlamentarne 9 października :00-21:00 Masz głos, masz wybór Wybory parlamentarne 9 października 2011 7:00-21:00 Obywatele i wyborcy - ilu nas jest Polska liczy 37 781 289 mieszkańców, z czego aż 30 608 831 to wyborcy obywatele, którzy mają

Bardziej szczegółowo

Czy sondaże przedwyborcze mówią prawdę? O technikach manipulacyjnych w badaniach społecznych i marketingowych

Czy sondaże przedwyborcze mówią prawdę? O technikach manipulacyjnych w badaniach społecznych i marketingowych Czy sondaże przedwyborcze mówią prawdę? O technikach manipulacyjnych w badaniach społecznych i marketingowych Beata Bielska Joanna Suchomska Wojciech Walczak Metody zbierania danych Badania bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Maciałek UKŁAD SIŁ POLITYCZNYCH W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W ŚWIETLE WYBORÓW PARLAMENTARNYCH W LATACH 2001 I 2005

Małgorzata Maciałek UKŁAD SIŁ POLITYCZNYCH W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W ŚWIETLE WYBORÓW PARLAMENTARNYCH W LATACH 2001 I 2005 Polityka i Społeczeństwo 5/2008 TEKSTY ABSOLWENTÓW Małgorzata Maciałek UKŁAD SIŁ POLITYCZNYCH W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W ŚWIETLE WYBORÓW PARLAMENTARNYCH W LATACH 2001 I 2005 Uznaje się, że społeczność

Bardziej szczegółowo

Nie dziwi mnie, że Marszałek Piłsudski zdecydował się na zbrojny zamach. Ja sam dawno temu straciłem szacunek do Sejmu i Senatu w Polsce.

Nie dziwi mnie, że Marszałek Piłsudski zdecydował się na zbrojny zamach. Ja sam dawno temu straciłem szacunek do Sejmu i Senatu w Polsce. Jak wygrać Polskę dla siebie MAX Lotto często daje szansę wygrania 50 milionów dolarów w Kanadzie. Jest to jedna szansa na 28 milionów możliwych kombinacji siedmiu numerów. Dlatego co tydzień za 20 dolarów

Bardziej szczegółowo

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe Wybory w Polsce Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe WYBORY NA URZĄD PREZYDENT RP Kadencja pięcioletnia, urząd można sprawować tylko dwa razy (art. 127 ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Komisja Ustawodawcza wnosi projekt ustawy:

Na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Komisja Ustawodawcza wnosi projekt ustawy: Druk nr 1740 Warszawa, 5 grudnia 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Ustawodawczej UST 020-01/08 Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2014 ISSN NR 155/2014 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I WŁADZ SAMORZĄDOWYCH

Warszawa, listopad 2014 ISSN NR 155/2014 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I WŁADZ SAMORZĄDOWYCH Warszawa, listopad 2014 ISSN 2353-5822 NR 155/2014 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I WŁADZ SAMORZĄDOWYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA dla Kół PZW Okręgu Zielona Góra na kadencję ROOZDZIAŁ I Uczestnictwo w Walnym Zgromadzeniu Koła

ORDYNACJA WYBORCZA dla Kół PZW Okręgu Zielona Góra na kadencję ROOZDZIAŁ I Uczestnictwo w Walnym Zgromadzeniu Koła Załącznik do Uchwały nr 4/11/2016 z dnia 14.11.2016 r. ORDYNACJA WYBORCZA dla Kół PZW Okręgu Zielona Góra na kadencję 2017-2020 ROOZDZIAŁ I Uczestnictwo w Walnym Zgromadzeniu Koła Walne zgromadzenie zwołuje

Bardziej szczegółowo

20 lecie samorządu 20 lecie wyborów lokalnych w Chojnicach

20 lecie samorządu 20 lecie wyborów lokalnych w Chojnicach 20 lecie samorządu 20 lecie wyborów lokalnych w Chojnicach Wstęp 8 marca 2010 roku minęła 20. rocznica uchwalenia przez Sejm RP ustawy o samorządzie terytorialnym. Powołany na jej mocy samorząd terytorialny

Bardziej szczegółowo

Kto zasiądzie w parlamencie?

Kto zasiądzie w parlamencie? Mateusz Zaremba, Uniwersytet SWPS Kto zasiądzie w parlamencie? Wybory do parlamentu dostarczają politologom interesujących danych. Pozwalają dokonać wstępnego rozpoznania zmian, jakie zaszły wśród głosujących

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w styczniu NR 5/2017 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w styczniu NR 5/2017 ISSN KOMUNKATzBADAŃ NR 5/ SSN 2353-5822 Preferencje partyjne w styczniu Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIANIE KATASTROFY SMOLEŃSKIEJ

WYJAŚNIANIE KATASTROFY SMOLEŃSKIEJ K.031/10 WYJAŚNIANIE KATASTROFY SMOLEŃSKIEJ Warszawa, maj 2010 roku W sondażu z 7-10.05.2010 TNS OBOP zbadał poglądy dotyczące wyjaśnienia katastrofy pod Smoleńskiem. Odpowiadając na pytanie o pogląd w

Bardziej szczegółowo

Ordynacja Wyborcza Sołtysa i Rady Sołeckiej

Ordynacja Wyborcza Sołtysa i Rady Sołeckiej Ordynacja Wyborcza Sołtysa i Rady Sołeckiej ZASADY OGÓLNE Załącznik do Statutów Sołectw 1. Ordynacja określa zasady i tryb wyboru Sołtysa i Rady Sołeckiej. 2. Ilekroć w niniejszej Ordynacji jest mowa o:

Bardziej szczegółowo

Ocena niedostateczna pomimo pomocy nauczyciela nie potrafi się wypowiedzieć

Ocena niedostateczna pomimo pomocy nauczyciela nie potrafi się wypowiedzieć I. Standardy osiągnięć ucznia: Klasa II -Wymagania na poszczególne oceny Ocena niedostateczna pomimo pomocy nauczyciela nie potrafi się wypowiedzieć nie opanował wiedzy i umiejętności w zakresie wymagań

Bardziej szczegółowo

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miasta Kościerzyny

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miasta Kościerzyny Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miasta Kościerzyny 1 1 Załącznik do Statutu Młodzieżowej Rady Miasta Kościerzyny Ordynacja Wyborcza określa zasady i tryb wyboru Radnych do Młodzieżowej Rady Miasta

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 13

Spis treści. Wprowadzenie... 13 Spis treści UWAGI WSTĘPNE... 9 ANALIZA PRZEBIEGU PROCESU RATYFIKACJI... 13 Wprowadzenie... 13 I. Inicjatywy uchwałodawcze przed rozpoczęciem procedury ratyfikacyjnej... 16 1. Projekt uchwały w sprawie

Bardziej szczegółowo

, , WYBORY PREZYDENCKIE - PREFERENCJE POD KONIEC CZERWCA 95 WARSZAWA, LIPIEC 95

, , WYBORY PREZYDENCKIE - PREFERENCJE POD KONIEC CZERWCA 95 WARSZAWA, LIPIEC 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA DO SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM W RYCHLIKACH

ORDYNACJA WYBORCZA DO SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM W RYCHLIKACH ORDYNACJA WYBORCZA DO SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM W RYCHLIKACH Artykuł 1.Prawo wybierania i kadencja organów SU 1. W GIMNAZJUM W RYCHLIKACH UCZNIOWIE POPRZEZ GŁOSOWANIE WYBIERAJĄ PRZEWODNICZĄCEGO

Bardziej szczegółowo

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Niniejszy dokument zawiera informacje na temat wpisu na listę wyborców, reguł głosowania oraz znaczenia głosu każdego wyborcy. Czy wiesz, że... Wybory do

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 46/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment

Darmowy fragment Jacek Babiel Jak wygrać wybory? Łomża 2013 Jacek Babiel 2013 Wydawca: babiel.com.pl Jacek Babiel www.jakwygracwybory.com.pl ISBN 978-83-926997-2-9 Nie wygrać, to nie znaczy zawsze przegrać Materiał, który

Bardziej szczegółowo

Jakich zmian potrzebują partie?

Jakich zmian potrzebują partie? ul. Sapieżyńska 10a 00-215 Warszawa tel. 22 536 02 00 fax 22 536 02 20 batory@batory.org.pl www.batory.org.pl Komunikat prasowy Warszawa, 18.04.2017 Jakich zmian potrzebują partie? Polacy nie ufają partiom

Bardziej szczegółowo

Jakich zmian potrzebują partie?

Jakich zmian potrzebują partie? ul. Sapieżyńska 10a 00-215 Warszawa tel. 22 536 02 00 fax 22 536 02 20 batory@batory.org.pl www.batory.org.pl Komunikat prasowy Warszawa, 18.04.2017 Jakich zmian potrzebują partie? Polacy nie ufają partiom

Bardziej szczegółowo

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym 323 9fC Konstanty Adam Wojtaszczyk Partie polityczne w państwie demokratycznym Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Warszawa 1998 Spis treści I. Wokół pojęcia partia polityczna" 7 1. W poszukiwaniu nazwy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2015 ISSN NR 33/2015 PREFERENCJE PARTYJNE W MARCU

Warszawa, marzec 2015 ISSN NR 33/2015 PREFERENCJE PARTYJNE W MARCU Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 33/2015 PREFERENCJE PARTYJNE W MARCU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

M a s z G ł o s, M a s z W y b ó r

M a s z G ł o s, M a s z W y b ó r F u n d a c j a B a t o r e g o M a s z G ł o s, M a s z W y b ó r raport F u n d a c j i B a t o r e g o W a r s z a w a, c z e r w i e c 2 0 1 3 Obywatele i wybory wyciąg z raportu Jak zwiększyć świadome

Bardziej szczegółowo

Robert Alberski WYBRANE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA DECYZJE WYBORCÓW W ELEKCJI PARLAMENTARNEJ W 2011 ROKU

Robert Alberski WYBRANE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA DECYZJE WYBORCÓW W ELEKCJI PARLAMENTARNEJ W 2011 ROKU Preferencje Polityczne, nr 3/2012 DOI: 10.6084/m9.figshare.94186 Robert Alberski WYBRANE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA DECYZJE WYBORCÓW W ELEKCJI PARLAMENTARNEJ W 2011 ROKU Wybory parlamentarne, przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie wyborów w powiecie zgorzeleckim. Jak głosowano?

Podsumowanie wyborów w powiecie zgorzeleckim. Jak głosowano? Podsumowanie wyborów w powiecie zgorzeleckim. Jak głosowano? Napisano dnia: 2015-10-28 13:06:47 Państwowa Komisja Wyborcza podała już oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych. Sprawdziliśmy, które ugrupowanie

Bardziej szczegółowo

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak KREACYJNA WYRAŻANIA WOLI WYBORCÓW LEGITYMUJĄCA POWSZECHNE LOKALNE F U N K C J E W Y B O R Ó W W Y B O R Y KONTROLNA INTEGRACYJNA PONOWNE UZUPEŁNIAJĄCE

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ. z dnia 11 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ. z dnia 11 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 11 kwietnia 2015 r. w sprawie powoływania obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Ukraiński rynek pracy

Ukraiński rynek pracy WYDZIAŁ PROMOCJI HANDLU I INWESTYCJI AMBASADY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W KIJOWIE Kijów, marzec 215 r. Ukraiński rynek pracy Charakterystyka rynku W związku z ostatnimi niepokojącymi wydarzeniami jakie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2012 BS/143/2012 KTO POWINIEN ZOSTAĆ PREZYDENTEM STANÓW ZJEDNOCZONYCH OPINIE MIESZKAŃCÓW 21 KRAJÓW

Warszawa, październik 2012 BS/143/2012 KTO POWINIEN ZOSTAĆ PREZYDENTEM STANÓW ZJEDNOCZONYCH OPINIE MIESZKAŃCÓW 21 KRAJÓW Warszawa, październik 2012 BS/143/2012 KTO POWINIEN ZOSTAĆ PREZYDENTEM STANÓW ZJEDNOCZONYCH OPINIE MIESZKAŃCÓW 21 KRAJÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia

Bardziej szczegółowo

Tomasz Kłapsia

Tomasz Kłapsia SAMORZĄD STUDENCKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU STUDENCKIEGO POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ Tomasz Kłapsia 2012 03 26 Załącznik nr 1 do Regulaminu Samorządu Studenckiego Politechniki Łódzkiej,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w kwietniu NR 40/2017 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Preferencje partyjne w kwietniu NR 40/2017 ISSN KOMUNKATzBADAŃ NR 40/ SSN 2353-5822 Preferencje partyjne w kwietniu Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 kwietnia 2009 r.

Warszawa, dnia 15 kwietnia 2009 r. Warszawa, dnia 15 kwietnia 2009 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o partiach politycznych, ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SW 150/15. Dnia 26 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SW 150/15. Dnia 26 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III SW 150/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 listopada 2015 r. SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Krzysztof Staryk SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W SKORCZYCACH

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W SKORCZYCACH REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W SKORCZYCACH Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z 7 IX 1991 roku (tekst jednolity Dz. U. Nr 67, poz. 329 z dnia 21.06.1996 z późniejszymi zmianami).

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFA 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W RACIĄŻU

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W RACIĄŻU ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W RACIĄŻU Art.1. Wybory do organów SU są równe, tajne, powszechne, bezpośrednie i większościowe. Art. 2. Organy wybieralne SU: Zarząd i Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

PREFERENCJE POLAKÓW W WYBORACH SAMORZĄDOWYCH 2002 R.

PREFERENCJE POLAKÓW W WYBORACH SAMORZĄDOWYCH 2002 R. PREFERENCJE POLAKÓW W WYBORACH SAMORZĄDOWYCH 2002 R. Warszawa, październik 2002 roku Zamiar wzięcia udziału w wyborach samorządowych zdecydowanie zadeklarowało 41% badanych, a raczej - 25%. Raczej nie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek do przyjmowania uchodźców NR 44/2017 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek do przyjmowania uchodźców NR 44/2017 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 44/2017 ISSN 2353-5822 Stosunek do przyjmowania uchodźców Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2011 BS/87/2011 OCZEKIWANIA I MOTYWACJE WYBORCZE POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2011 BS/87/2011 OCZEKIWANIA I MOTYWACJE WYBORCZE POLAKÓW Warszawa, lipiec 2011 BS/87/2011 OCZEKIWANIA I MOTYWACJE WYBORCZE POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

z dnia 4 września 2006 r.

z dnia 4 września 2006 r. UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 4 września 2006 r. w sprawie sposobu zgłaszania kandydatów na członków komisji wyborczych, wzoru zgłoszenia oraz zasad powoływania terytorialnych komisji wyborczych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 71/2014 WYBORY DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 71/2014 WYBORY DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 71/2014 WYBORY DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Ordynacja wyborcza do Organów Uczelnianego Samorządu Studentów KUL Rozdział I Zasady ogólne

Ordynacja wyborcza do Organów Uczelnianego Samorządu Studentów KUL Rozdział I Zasady ogólne Ordynacja wyborcza do Organów Uczelnianego Samorządu Studentów KUL Rozdział I Zasady ogólne 1 1.Parlament powołuje Przewodniczącego i członków Studenckiej Komisji Wyborczej. 2.Liczba członków Komisji jest

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

RAPORT PRZYCZYNY NIEZADOWOLENIA WYBORCÓW POSZCZEGÓLNYCH PARTII POLITYCZNYCH

RAPORT PRZYCZYNY NIEZADOWOLENIA WYBORCÓW POSZCZEGÓLNYCH PARTII POLITYCZNYCH RAPORT PRZYCZYNY NIEZADOWOLENIA WYBORCÓW POSZCZEGÓLNYCH PARTII POLITYCZNYCH ARC RYNEK I OPINIA CZERWIEC 2015 WSTĘP Ostatnie wybory prezydenckie i ich wyniki pokazały, że polska scena polityczna stoi przed

Bardziej szczegółowo

Związku Zawodowego Górników w Polsce. Rozdział I

Związku Zawodowego Górników w Polsce. Rozdział I 1 ORDYNACJA WYBORCZA Związku Zawodowego Górników w Polsce I. Zasady ogólne Rozdział I 1. Ordynacja wyborcza opracowana jest na podstawie Statutu Związku Zawodowego Górników w Polsce zwanego dalej Związkiem,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2015 ISSN NR 71/2015 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I PKW

Warszawa, maj 2015 ISSN NR 71/2015 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I PKW Warszawa, maj 2015 ISSN 2353-5822 NR 71/2015 OPINIE O DZIAŁALNOŚCI PARLAMENTU, PREZYDENTA I PKW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo