STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO POWIATU ŻARSKIEGO na lata

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO POWIATU ŻARSKIEGO na lata 2013 2020"

Transkrypt

1 STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO POWIATU ŻARSKIEGO na lata

2 Starosta Żarski składa podziękowania za owocną współpracę oraz ogromne zaangażowanie wszystkim osobom, które brały aktywny udział w pracach nad powstaniem STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO POWIATU ŻARSKIEGO na lata jak też wszystkim osobom, które wzięły udział w konsultacjach społecznych. Osobne podziękowanie za doradztwo i wsparcie w pracach, składam doradcy, a także Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej we Wrocławiu, za umożliwienie udziału w pilotażowym projekcie pn. DECYDUJMY RAZEM

3 Spis Treści Wstęp... 4 Metodologia... 5 Opracowanie dokumentu... 7 Wykorzystane materiały Diagnoza obecnego stanu powiatu żarskiego Charakterystyka obszaru Podział geograficzny i położenie administracyjne Powierzchnia i ludność Środowisko przyrodnicze Klimat Gleby Wody Surowce naturalne Lasy Formy ochrony przyrody Sieć Natura Infrastruktura ochrony środowiska Gospodarka wodno-ściekowa Gospodarka odpadami Zaopatrzenie w energię Zaopatrzenie w ciepło Wykorzystanie energii odnawialnych Infrastruktura komunikacyjna Drogi wojewódzkie Drogi powiatowe Drogi gminne Rynek pracy i przedsiębiorczość Rolnictwo Kultura i ochrona dóbr kultury Turystyka, rekreacja, sport Bezpieczeństwo publiczne Edukacja Opieka społeczna i zdrowotna Aktywność organizacji pozarządowych i współpraca partnerska Promocja i współpraca z zagranicą Uwarunkowania rozwoju Powiatu Żarskiego Analiza SWOT Wizja Powiatu Żarskiego Misja Powiatu Żarskiego

4 2.4 Wiodące, zrównoważone kierunki i cele rozwoju powiatu żarskiego Działania i projekty strategii System zarządzania, wdrażania i ewaluacji strategii System zarządzania System wdrożenia System finansowania System monitorowania Załącznik nr 1. Inwestycje na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych w Powiecie Żarskim Załącznik nr 2. Wykaz zabytków w Powiecie Żarskim Spis tabel, wykresów i rysunków

5 Wstęp Strategia Zrównoważonego Rozwoju Powiatu Żarskiego jest dokumentem planistycznym, kreującym kierunki rozwoju powiatu i wyznaczającym jego cele na lata , wyrażającym dążenia społeczności lokalnej, oraz określającym zadania dla samorządu, które powinny być podjęte, aby te cele zostały osiągnięte. Warunkiem niezbędnym dla właściwego zaplanowania kierunków rozwoju jest analiza występujących w powiecie, walorów środowiskowych, społecznych i gospodarczych oraz problemów, determinujących aktualny i przyszły kierunek zmian rozwojowych powiatu i jego społeczności. Strategia Zrównoważonego Rozwoju wskazywać ma priorytetowe cele i działania służące realizacji optymalnego rozwoju społeczno-gospodarczego powiatu, poszanowania istniejących zasobów dziedzictwa kulturowego, dóbr przyrody i środowiska, oraz ich racjonalne wykorzystanie biorąc pod uwagę dobro obecnych i przyszłych pokoleń. W efekcie prowadzi to do optymalnego współdziałania czynników rozwojowych w czterech podstawowych obszarach: społecznym gospodarczym, środowiskowo-przestrzennym, instytucjonalno-politycznym. Strategia pełnić będzie funkcję dokumentu wskazującego potrzeby inwestycyjne powiatu oraz odniesienie przy pozyskiwaniu środków zewnętrznych, zwłaszcza środków z Unii Europejskiej w okresie programowania W związku z tym strategia jest spójna ze Strategią Europa 2020, średniokresową Strategią Rozwoju Kraju 2020: aktywne społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka, sprawne państwo oraz Strategią Rozwoju Województwa Lubuskiego Strategia jest dokumentem otwartym i elastycznym, umożliwiającym dokonywanie uzupełnień i modyfikacji. Zmiany te jednak nie mogą naruszać jej podstaw tzn. wizji, misji oraz strategicznych celów powiatu. Obecny dokument został przygotowany jako aktualizacja Strategii Rozwoju Społeczno- Gospodarczego Powiatu Żarskiego na lata i dokonany został w ramach pilotażowego projektu pn. Decydujmy razem, którego liderem jest Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Powiat Żarski znalazł się w gronie wybranych drogą rekrutacji samorządów, które rozpoczęły pracę przy realizacji projektu w 2011 r. Ideą samorządności jest umożliwienie społeczności lokalnej udziału w sprawowaniu władzy, wpływaniu na decyzje dotyczące rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturowego. 4

6 Skuteczność działań oparta winna być na zasadach pomocniczości, przejrzystości, odpowiedzialności, wiarygodności oraz partycypacji społecznej. Niniejszy dokument określa misję, cele i kierunki działań na lata Poddany został ocenie społeczności lokalnej oraz Radnych Powiatu, a następnie zatwierdzony uchwałą Rady Powiatu Żarskiego na Sesji w dniu 13 sierpnia 2013 r. Metodologia Niniejszy dokument opracowano przyjmując jako punkt wyjścia Strategię Rozwoju Powiatu Żarskiego na lata przyjętą Uchwałą nr XIV/86/2003 Rady Powiatu Żarskiego z dnia 30 grudnia 2003 r. Strategia Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Powiatu Żarskiego na lata powstała w oparciu o diagnozę stanu obecnego, aktualizację danych statystycznych oraz o konsultacje społeczne wskazujące pożądane kierunki działań. Niniejszy dokument powstał w ramach pilotażowego projektu pt. Decydujmy razem. Wzmocnienie mechanizmów partycypacyjnych w kreowaniu i wdrażaniu polityk publicznych oraz podejmowaniu decyzji publicznych, współfinansowanego ze środków UE w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet V. Dobre rządzenie, Działanie 5.3 Wsparcie na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej, Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Projekt jest realizowany przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, w partnerstwie z fundacjami i stowarzyszeniami: Fundacją Fundusz Współpracy, Fundacją Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej, Fundacją Partnerstwo dla Środowiska, Stowarzyszeniem CAL, Fundacją Instytut Spraw Publicznych. W dniu r. w żarskim Starostwie Powiatowym zorganizowano pierwsze warsztaty strategiczne. Uczestniczyli w nim przedstawiciele społeczności lokalnej radni powiatu żarskiego, przedstawiciele organizacji gospodarczych, pozarządowych i edukacyjnych, pracownicy urzędów publicznych i Starostwa Powiatu. Strategia Zrównoważonego Rozwoju ma wskazywać priorytetowe cele i działania, prowadzące do realizacji pożądanego rozwoju społeczno-gospodarczego. Sprowadza się to do spójnej realizacji działań w czterech ładach: 1. społecznego, 2. gospodarczego, 3. środowiskowo-przestrzennego, 4. instytucjonalno-politycznego. 5

7 Kalendarium prac na Strategią Podpisanie umowy o współpracy w zakresie przeprowadzenia pilotażu wdrożenia mechanizmów partycypacyjnych w kreowaniu i wdrażaniu polityki publicznej Zrównoważony rozwój w ramach projektu Decydujmy razem, pomiędzy Powiatem Żarskim a Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej. Spotkanie starosty, koordynatora oraz animatora projektu z ramienia starostwa z doradcą projektowym, przydzielonym powiatowi przez Fundację. Omówienie harmonogramu prac Zorganizowanie spotkania informacyjno-rekrutacyjnego w celu powiadomienia mieszkańców powiatu o udziale w projekcie, celach projektu oraz przygotowywanym dokumencie strategicznym. Udział w spotkaniu wzięli zaproszeni przedstawiciele organizacji pozarządowych, reprezentanci gmin powiatu żarskiego, radni powiatowi, władze powiatowe, przedsiębiorcy oraz pracownicy Starostwa Powiatowego w Żarach oraz jednostek organizacyjnych Powiatu. Powołano zespół partycypacyjny. Spotkanie zespołu roboczego złożonego z pracowników starostwa oraz przedstawicieli zespołu partycypacyjnego i doradcy warsztat. Opracowanie ankiety do badania opinii mieszkańców powiatu żarskiego Wstęp do analizy SWOT wyznaczenie czynników wzmacniających i hamujących zrównoważony rozwój w czterech ładach: środowiskowo przestrzennym, społecznym, gospodarczym i polityczno-instytucjonalnym. Umieszczenie ankiety do pobrania na stronie powiatu Spotkanie zespołu partycypacyjnego warsztat. Prezentacja dotycząca zasad tworzenia Strategii zrównoważonego rozwoju, diagnoza: - charakterystyka powiatu - analiza 120 wypełnionych ankiet, określających jakość życia w powiecie, definicja powiatu, podział zespołu partycypacyjnego na 4 grupy odpowiadające czterem ładom zrównoważonego rozwoju (społeczny, gospodarczy, środowiskowo-przestrzenny, instytucjonalnopolityczny). Ustalenie największych problemów oraz barier hamujących rozwój powiatu II spotkanie warsztatowe Spotkanie zespołu partycypacyjnego warsztat. Przypomnienie zasad tworzenia dokumentu, jakim jest strategia. Wprowadzenie uczestników w tematykę dokonywania analizy SWOT. Podział na zespoły i praca nad określaniem słabych i mocnych stron powiatu żarskiego. Spotkanie robocze, w którym uczestniczyli pracownicy merytoryczni Starostwa Powiatowego, zainteresowani przedstawiciele stowarzyszeń i instytucji podległych oraz doradca zewnętrzny. Zespół pracował nad analizą zagadnień stanowiących tematykę diagnozy powiatu, uzupełniono i wprowadzono poprawki do diagnozy. Spotkanie zespołu partycypacyjnego. Dalszy ciąg prac nad analizą SWOT. Praca w grupach nad określeniem wizji, misji i celów strategii. Prezentacje efektów pracy zespołu. Spotkanie warsztatowe zespołu partycypacyjnego. Zweryfikowano misję, wizję strategii. Opracowano cele szczegółowe oraz działania w każdym ładzie. Omówiono monitoring i wskaźniki osiągnięcia celów III spotkanie warsztatowe IV spotkanie warsztatowe V spotkanie warsztatowe Umieszczenie roboczej wersji dokumentu na stronie internetowej powiatu do konsultacji społecznej Grudzień 2012 Spotkanie podsumowujące prace nad Strategią Zrównoważonego Rozwoju Społeczno- Gospodarczego Powiatu Żarskiego prezentacja ostatecznej wersji dokumentu Styczeń, marzec

8 Opracowanie dokumentu W prace nad tworzeniem dokumentu zaangażowanych było ogółem 65 osób. Z ramienia Samorządu Powiatowego opracowaniem Strategii zajęli się: Olaf Napiórkowski koordynator, Mariola Kowalska animator, Dorota Zaucha pracownik Starostwa, Andrzej Buczyński pracownik Starostwa. Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej reprezentowała Irena Krukowska Szopa doradca zewnętrzny. Współtwórcy Strategii Zrównoważonego Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Powiatu Żarskiego (w kolejności alfabetycznej) Imię i nazwisko Balcewicz Anna Beger Janusz Brzeziński Ireneusz Brzyśkiewicz Małgorzata Bujak Joanna Cieślak Marek Chomik Jerzy Czerniawski Krzysztof Dankiewicz Jolanta Dybka Henryk Flaga Monika Gromnicka Krystyna Hamerliński Mirosław Hoffman Czyżyk Lucyna Iwlew Marek Jureczko Jolanta Kasprzak Anna Kobus Waldemar Konieczny Marek Kowalska Mariola Kozłowska Maria Kropski Jarosław Instytucja / Stanowisko Naczelnik Wydziału Finansowo-Budżetowego w Starostwie Powiatowym w Żarach Kierownik Ośrodka Sportu i Rekreacji w Łęknicy Urząd Miasta Żary Samodzielny referent w Urzędzie Gminy Lipinki Łużyckie Stowarzyszenie Rodzin Zastępczych Tęcza Starosta Powiatu Żarskiego Kierownik Referatu Zamówień publicznych, inwestycji i środków europejskich w Starostwie Powiatowym w Żarach Forum Samorządowe Miast i Gmin Powiatu Żarskiego Główny Specjalista ds. organizacji i zarządzania w ochronie zdrowia i promocji zdrowia w Starostwie Powiatowym w Żarach Sekretarz Gminy i Miasta Lubsko Młodzieżowy Dom Kultury Sekretarz Gminy Lipinki Łużyckie Kobra s.j. w Żarach Dyrektor Poradni Psychologiczno-pedagogicznej w Żarach / Prezes Stowarzyszenia Lubuski Ruch na Rzecz Kobiet i Rodziny ŻAR Wójt Gminy Trzebiel Prezes Żarskiego Stowarzyszenia Ochrony Zwierząt APORT Sekretarz w Urzędzie Gminy Jasień Wicedyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. B. Prusa w Żarach Dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury w Żarach Główny Specjalista ds. pozyskiwania środków UE w Starostwie Powiatowym w Żarach Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Żarach Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. B. Prusa w Żarach 7

9 Krukowska Szopa Irena Krzywotulski Roman Lesiak Stanisław Lewandowski Adrian Lichwiarz Roman Lidtke Daria Litewka Barbara Łobacz - Bącal Elżbieta Łoś Dariusz Łuckiewicz Tomasz Madej Danuta Mazur Franczak Justyna Mrożek Leszek Napiórkowski Olaf Neska Krzysztof Nowaczyński Robert Nowak Teresa Olejnik Halina Olszański Wiesław Pawłow Agnieszka Pawłowska Elżbieta Perczyński Marcin Pogorzelec Radosław Polakowski Wiktor Prokop Iwona Radkiewicz Ewa Rak Cecylia Rasztubowicz Justyna Rupieta Sylwia Rzepka Ewelina Siemianowska Eliza Siera Krzysztof Sorokowski Józef Sulczewski Bartosz Szczechowiak Krzysztof Doradca zewnętrzny FRDL - Fundacja Ekologiczna Zielona Akcja Dyrektor Żarskiego Domu Kultury w Żarach Zastępca Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Żarach Kierownik Referatu ds. Utrzymania Dróg Powiatowych w Starostwie Powiatowym w Żarach Prezes Zarządu GS Samopomoc Chłopska Żary 105 Szpital Wojskowy w Żarach Dyrektor Domu Pomocy Społecznej w Miłowicach / Stowarzyszenie Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie / Stowarzyszenie Tobie i Miastu Radna w Radzie Powiatu Żarskiego Komendant Powiatowy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Żarach Urząd Miasta Żary Wicestarosta Powiatu Żarskiego Sekretarz Gminy Trzebiel Naczelnik Wydziału Spraw Społecznych w Starostwie Powiatowym w Żarach Sekretarz Powiatu Żarskiego Dyrektor Zespołu Szkół Ekonomicznych w Żarach Dyrektor Zespołu Szkół Samochodowych w Żarach Wicedyrektor Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego w Żarach Dom Pomocy Społecznej w Miłowicach Prezes NZOZ Szpital na Wyspie w Żarach Komendant Straży Miejskiej w Żarach Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami w Starostwie Powiatowym w Żarach Kierownik Referatu ds. Gospodarki Nieruchomościami i Inwestycji w Urzędzie Gminy w Łęknicy Sekretarz Gminy wiejskiej Żary Dyrektor Społecznego Liceum Ogólnokształcącego w Żarach Sekretarz Gminy Tuplice Podinspektor ds. socjalnych w Urzędzie Gminy Jasień Kierownik Referatu ds. Zarządzania Kryzysowego i obrony Cywilnej w Starostwie Powiatowym w Żarach Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Żarach Komisarz w Komendzie Powiatowej Policji w Żarach Urząd Gminy Przewóz Skarbnik Powiatu Żarskiego Inspektor w Urzędzie Gminy Lipinki Łużyckie Główny Specjalista ds. inwestycji drogowych Starostwo Powiatowe w Żarach Podinspektor w Starostwie Powiatowym w Żarach Kierownik Referatu ds. Ochrony Środowiska w Starostwie Powiatowym w Żarach 8

10 Ślawska Anna Tarniowy Józef Tomaszewicz Zdzisław Urban Ewa Włudarski Maciej Wojciechowski Sebastian Wolański Michał Zaucha Dorota Stowarzyszenie na rzecz rozwoju i promocji Gminy Lipinki Łużyckie "Podajmy sobie ręce" Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Żarach Komendant Powiatowy Policji Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej Referent ds. ochrony środowiska i leśnictwa w Starostwie Powiatowym w Żarach Naczelnik Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Żarach Radny w Radzie Powiatu Żarskiego Inspektor ds. funduszy unijnych i środków pomocowych w Starostwie Powiatowym w Żarach Wykorzystane materiały Przy opracowywaniu niniejszego dokumentu wykorzystano następujące materiały źródłowe: Strategia Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Powiatu Żarskiego na lata Powiatowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Powiatu Żarskiego na lata Powiatowy Program Pracy z Rodziną na lata Powiatowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar w Rodzinie na lata Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Żarskiego na lata z perspektywą do roku 2019 Projekt Wieloletniej Współpracy Powiatu Żarskiego z Organizacjami Pozarządowymi oraz Podmiotami wymienionymi w Art. 3, ust. 3 Ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie na lata Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Powiatu Żarskiego na lata Koncepcja Rozwoju Turystyki wzdłuż Nysy Łużyckiej na terenie powiatu żarskiego Program Gospodarki Odpadami dla Powiatu Żarskiego na lata Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata Program Promocji Zatrudnienia oraz Aktywizacji Powiatowego Rynku Pracy na lata Program Zdrowotny Powiatu Żarskiego na lata Powiatowy Program Pomocy Dziecku i Rodzinie na lata Strategia Rozwoju Gminy Trzebiel na lata Strategia Zrównoważonego Rozwoju Gminy miejsko - wiejskiej Jasień Strategia Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Miasta i Gminy Lubsko

11 Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lipinki Łużyckie na lata Strategia Rozwoju Gminy Brody Plan Rozwoju Lokalnego Łęknicy Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Tuplice Plan Rozwoju Lokalnego Gminy wiejskiej Żary Strategia Rozwoju Gospodarczego Miasta Żary Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego 2020 Lubuska Strategia Ochrony Zdrowia na lata Strategia Rozwoju Turystyki w Województwie Lubuskim na lata Strategia Rozwoju Transportu Województwa Lubuskiego z horyzontem czasowym do 2015 r. Strategia Polityki Społecznej Województwa Lubuskiego Strategia Rozwoju Kultury Województwa Lubuskiego Strategia Rozwoju Kraju 2020 Strategia Europa 2020 Umowa Partnerstwa na lata Główny Urząd Statystyczny Bank danych lokalnych i regionalnych 10

12 1. Diagnoza obecnego stanu powiatu żarskiego 1.1 Charakterystyka obszaru Podział geograficzny i położenie administracyjne Powiat Żarski położony jest w południowo-zachodniej części województwa lubuskiego na Wysoczyźnie Żarskiej, przy granicy polsko-niemieckiej na Nysie Łużyckiej. Skupia 10 gmin i jest jednym z największych na terenie województwa lubuskiego. Na północy graniczy z powiatem krośnieńskim i zielonogórskim, na wschodzie z żagańskim, na południu ze zgorzeleckim i na zachodzie z Krajem Związkowym Brandenburgii i z Krajem Związkowym Saksonii. Rysunek 1. Mapa Powiatu Żarskiego 11

13 Powierzchnia i ludność Powiat zajmuje powierzchnię 1394 km2, zamieszkiwany jest przez prawie 100 tys. mieszkańców. Na terytorium powiatu skupia się 10 gmin - w tym miejskich - 2, miejsko-wiejskich - 2, wiejskich - 6. Tabela nr 1. Powierzchnia gmin powiatu żarskiego Gminy miejskie /powierzchnia w km 2 Łęknica (16) Żary (33) Gminy miejsko wiejskie /powierzchnia w km 2 Jasień (127) w tym miasto (5) Lubsko (183) w tym miasto (13) Gminy wiejskie /powierzchnia w km 2 Brody (241) Lipinki Łużyckie (89) Przewóz (178) Trzebiel 166) Tuplice (67) Żary (294) Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z GUS. Poniższe tabele przedstawiają charakterystyka liczby ludności wg podziału na wiek przedprodukcyjny tj. ludność w wieku 17 lat i mniej, produkcyjnym - dla mężczyzn przyjęto wiek lata, dla kobiet lat i poprodukcyjnym tj. mężczyźni - 65 lat i więcej, kobiety - 60 lat i więcej. Dane zawarte w zestawieniach pogrupowano wg płci oraz wskazanych powyżej grup wiekowych. Tabela nr 2: Liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym w latach Miasta i Gminy na terenie powiatu w wieku przedprodukcyjnym mężczyźni kobiety osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba Osoba osoba osoba m. Łęknica m. Żary g. Brody g. Jasień w tym Jasień - miasto Jasień - obszar wiejski g. Lipinki Łużyckie g. Lubsko

14 w tym Lubsko - miasto w tym Lubsko - obszar wiejski g. Przewóz g. Trzebiel g. Tuplice g. Żary Razem Tabela nr 3: Liczba ludności w wieku produkcyjnym w latach Miasta i Gminy na terenie powiatu w wieku produkcyjnym mężczyźni kobiety osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba m. Łęknica m. Żary g. Brody g. Jasień w tym Jasień - miasto Jasień - obszar wiejski g. Lipinki Łużyckie g. Lubsko w tym Lubsko - miasto w tym Lubsko - obszar wiejski g. Przewóz g. Trzebiel g. Tuplice g. Żary Razem

15 Tabela nr 4: Liczba ludności w wieku poprodukcyjnym w latach Miasta i Gminy na terenie powiatu w wieku poprodukcyjnym mężczyźni kobiety osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba m. Łęknica m. Żary g. Brody g. Jasień w tym Jasień - miasto w tym Jasień - obszar wiejski g. Lipinki Łużyckie g. Lubsko w tym Lubsko - miasto w tym Lubsko - obszar wiejski g. Przewóz g. Trzebiel g. Tuplice g. Żary Razem Źródło: opracowanie własne na podstawie wykazu danych z GUS Poniższa tabela przedstawia liczbę ludności powiatu żarskiego z podziałem na poszczególne jednostki terytorialne ogółem, oraz w podziale na mężczyzn i kobiety w obszarze lat

16 Tabela nr 5: Liczba ludności ogółem, mężczyźni i kobiety w latach ogółem Ogółem mężczyźni kobiety Jednostka terytorialna osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba osoba Powiat żarski ogółem m. Łęknica m. Żary g. Brody g. Jasień w tym Jasień - miasto w tym Jasień - obszar wiejski g. Lipinki Łużyckie g. Lubsko w tym Lubsko - miasto w tym Lubsko - obszar wiejski g. Przewóz g. Trzebiel g. Tuplice g. Żary Źródło: opracowanie własne na podstawie wykazu danych z GUS. Liczba ludności w poszczególnych latach liczba mężczyzn w poszczególnych latach Liczba kobiet w poszczególnych latach Liczba ludności w poszczególnych latach liczba mężczyzn w poszczególnych latach Liczba kobiet w poszczególnych latach

17 Poniższa tabela przedstawia wielkość przyrostu naturalnego w latach , z podziałem na poszczególne gminy oraz względem płci. Tabela nr 6: Wielkość przyrostu naturalnego w latach Jednostka terytorialna Przyrost naturalny mężczyźni Kobiety Powiat żarski Łęknica Żary Brody Jasień w tym Jasień - miasto w tym Jasień - obszar wiejski Lipinki Łużyckie Lubsko w tym Lubsko - miasto w tym Lubsko - obszar wiejski Przewóz Trzebiel Tuplice Żary Prognoza liczby ludności na lata Tabela nr 7: Prognoza zmian liczby ludności na przełomie lat Prognoza liczby ludności powiatu żarskiego na lata prognoza na rok 2012 ogółem mężczyźni kobiety prognoza na rok 2015 ogółem mężczyźni kobiety prognoza na rok 2020 ogółem mężczyźni kobiety prognoza na rok 2025 ogółem mężczyźni kobiety prognoza na rok 2030 ogółem mężczyźni kobiety

18 Na podstawie powyższej prognozy można stwierdzić, że na przełomie analizowanych lat nastąpi znaczny spadek ogólnej liczby ludności na terenie powiatu żarskiego. Na przełomie lat znacznie spadnie liczba mężczyzn w porównaniu do liczby kobiet Środowisko przyrodnicze Klimat Klimat powiatu jest bardzo zmienny w ciągu całego roku. Na jego wpływ mają masy powietrza napływające znad oceanu atlantyckiego. Usytuowanie powiatu i wpływ Sudetów spowodowały, występowanie cieplejszego i specyficznego mikroklimatu, cechującego się obfitymi opadami (średnio 630mm rocznie) i znaczną ilością dni burzowych, których najwięcej występuje w lipcu. Zimy są łagodniejsze, śnieg utrzymuje się przez dni. Znaczne zawilgocenie powietrza w okresie późnej jesieni i zimy powoduje utrzymanie się mgieł oraz zachmurzeń. Średnia roczna temperatura nie przekracza 8 o C. Przeważają wiatry zachodnie. Meteorologiczny okres wegetacji trwa 225 dni Gleby W zależności od położenia i warunków gruntowo-wodnych gleby powiatu charakteryzują się dużą różnorodnością. W obniżeniach dolinnych rzek wykształciły się gleby torfowe, torfowo-mułowe, murszowo-mineralne i mady. Gleby brunatne wyługowane i bielicowe znajdują się na terenach wyżej położonych. W latach przeprowadzono badania gleb pod kątem: odczynu ph, potrzeb wapnowania oraz zawartości w makroelementy: fosfor, potas i magnez. Wyniki badań znajdują się w poniższej tabeli. Tabela nr 8: Wyniki badań odczynu gleby za lata w powiecie żarskim Powiat żarski Kategoria agronomiczna gleby [%] Odczyn ph [%] Potrzeby wapnowania [%] Bardzo niska 19 Bardzo kwaśny 30 Konieczne 25 Lekka 70 Kwaśny 41 Potrzebne 24 Średnia 9 Lekko kwaśny 23 Wskazane 21 Ciężka 1 Obojętny 5 Ograniczone 15 17

19 Organiczna 1 Zasadowy 1 Zbędne 15 Węglanowa Źródło: OSChR w Gorzowie Wlkp. Ponad 88 % gruntów ornych zajmują gleby IV, V i VI klasy bonitacyjnej. Gleby najwyższej II klasy - to zaledwie kilkanaście ha. 10,8 % powierzchni gruntów ornych zajmuje klasa III Wody Wody podziemne Wody podziemne występujące na tym terenie związane są z czwartorzędowymi i trzeciorzędowymi poziomami wodonośnymi. Wody w utworach czwartorzędowych związane są z obszarem wysoczyzny morenowej. Poziom wodonośny stanowią utwory piaszczysto-żwirowe, śr. wydajności ujęć: 2-26 m 3, obszar dolin rzecznych; śr. wydajności ujęć: m 3. W południowej części powiatu znajduje się obszar Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) o nazwie Zbiornik Chocianów-Gozdnica (nr 315) objęty najwyższą ochroną. W granicach powiatu znajduje się 5 jednolitych części wód podziemnych (JCWPd) o numerach: - w części centralnej nr 68, - w części zachodniej nr 69, - w części północno-zachodniej nr 67, - w części południowej nr 88 oraz 90. W roku 2010 w ramach monitoringu diagnostycznego, na terenie powiatu przeprowadzono badania jakości wód podziemnych. Na terenie powiatu żarskiego w żadnym przebadanym punkcie nie stwierdzono występowania wód podziemnych bardzo dobrej (Klasa I) i dobrej (klasa II) jakości. Wody o zadowalającej jakości (klasa III) stwierdzono w 5 punktach Lubsko, Biecz, Zasieki, Drożków i Olszyniec. Wody o niezadowalającej jakości (klasa IV) stwierdzono w 7 punktach pomiarowych, a złej jakości w 1 punkcie Przewóz. Podsumowując, w powiecie żarskim dominują wody klasy III (jakość zadowalająca) i klasy IV (jakość niezadowalająca). 18

20 Wody powierzchniowe Główne cieki powiatu żarskiego to Nysa Łużycka i Lubsza (dopływ Nysy Łużyckiej). Rzeki płynące przez obszar powiatu żarskiego należą przede wszystkim do zlewni Nysy Łużyckiej (centralna i zachodnia część powiatu) oraz w bardzo niewielkim stopniu do zlewni Bobru (wschodnia część). Nysa Łużycka wypływa z południowo-zachodnich stoków czeskiej części Gór Izerskich. Powstaje z połączonych rzek Nysy Biedrzychowskiej i Nysy Czarnej. Zbiera wody z obszaru 4297 km 2 i odprowadza do Odry w 542,4 km jej lewego brzegu na terenie województwa lubuskiego. Długość Nysy wynosi 251,6 km. Różnica poziomu rzeki wynosi średnio 1, co daje średni spadek 1 m na 1 km. Prąd wody kształtuje się od 5 km/ h (jest to charakterystyczne dla dzikiej rzeki) do ok. 2 km/h i mniejszej w okolicach jazów. Najniższy poziom wody wynosi 30 cm (latem), jednakże odcinki rzeki poniżej jazów są latem często zbyt płytkie dla turystyki wodnej, ponieważ woda jest odprowadzana do elektrowni. W granicach powiatu usytuowanych jest6 elektrowni wodnych zarządzanych przez PGE Energia Odnawialna S.A. Oddziałw Dychowie, są to: EW Zasieki, EW Zielisko, EW Żarki Wielkie, EW Przysieka, EW Bukówka (Bucze), EW Sobolice. Na terenie powiatu występują inne zbiorniki wodne, największe z nich to jezioro Brody i Głębokie. Wody płynące W 2009 r. prowadzono badania jakości wód rzek na terenie powiatu żarskiego. Poniższa tabela przedstawia wyniki badań. Tabela nr 9: Monitoring wód płynących na terenie powiatu żarskiego Lp. Nazwa rzeki Nazwa punktu kontrolnego Klasa elementów biologicznych Klasa elementów fizykochemicznych Stan/Potencjał ekologiczny Stan chemiczny 1. Nysa Łużycka m. Sobolice I II dobry - 2. Nysa Łużycka Powyżej MEW Przysieka I II dobry - 3. Żółta Woda m. Sanice I II dobry - 4. Skróda Ujście do Nysy Łużyckiej I II dobry - 5. Nysa Łużycka Powyżej m. Żarki Wielkie 6. Trzebna Ujście do Nysy I II dobry dobry III poniżej dobrego umiarkowany - 19

21 Łużyckiej (m. Kamienica) 7. Wodra Ujście do Nysy Łużyckiej 8. Nysa Łużycka Powyżej Gubina 9. Nysa Łużycka Poniżej Gubina 10. Tymnica Ujście do Lubszy (pierwszy most na drodze Lubsko- Brody) 11. Pstrąg Ujście do Lubszy (pierwszy most na drodze Lubsko- Brody) II poniżej dobrego umiarkowany - I II dobry dobry I II dobry dobry I poniżej dobrego umiarkowany - III III umiarkowany - Źródło: Ocena wód płynących w województwie lubuskim w 2009 r., WIOŚ Najczystszą rzeką w powiecie żarskim jest Nysa Łużycka, która ma najlepsze wskaźniki w zakresie elementów biologicznych, fizykochemicznych oraz potencjału ekologicznego. Gorsze wskaźniki natomiast posiadają rzeki: Trzebna i Pstrąg oraz Wodra Surowce naturalne Na terenie powiatu żarskiego według Bilansu zasobów kopalin i wód podziemnych w Polsce wg stanu na 31 XII 2010 r. udokumentowane są zasoby dla następujących złóż kopalin: Tabela nr 10: Złoża węgla brunatnego (największe) Lp. Nazwa złoża Stan zagospodarowania złoża Zasoby geologiczne [tys. Mg] Wydobycie w 2010 roku [Mg] 1 Babina - Żarki P Mosty P Gubin R Gubin I R Lubsko P

22 Tabela nr 11: Złoża glin ogniotrwałych (największe) Lp. Nazwa złoża Stan zagospodarowania Zasoby geologiczne Wydobycie w 2010 roku [Mg] złoża [tys. Mg] 1 Chwaliszowice T Łęknica Z Łęknica II Z Łęknica pole Edward Z Tabela nr 12: Złoża piasków i żwirów (największe) Lp. Nazwa złoża Stan zagospodarowania Zasoby geologiczne Wydobycie w 2010 roku [Mg] złoża [tys. Mg] 1 Bucze* P Sanice* R Przewóz T Tabela nr 13: Surowce ilaste ceramiki budowlanej (największe złoża) Lp. Nazwa złoża Stan zagospodarowania Zasoby geologiczne Wydobycie w 2010 roku [m 3 ] złoża [tys. m 3 ] 1 Budych I Z Jasień II E Lubsko-Dachówczarnia I Z Lubsko-Dachówczarnia II Z Lubsko-Szamotownia Z Mirostowice Dolne R Mirostowice Dolne-S T Tabela nr 14: Surowce szklarskie (największe złoża) Lp. Nazwa złoża Stan zagospodarowania Zasoby geologiczne Wydobycie w 2010 roku [Mg] złoża [tys. Mg] 1 Lutynka-Soczewka B-I R Lutynka-Soczewka L-II R 41-3 Stawnik P

23 Objaśnienia znaków i skrótów literowych stanu zagospodarowania zasobów E złoże eksploatowane P złoże o zasobach rozpoznanych wstępnie(w kat.c 2 + D) R złoże o zasobach rozpoznanych szczegółowo (w kat. A+B+C 1 ) Z złoże, z którego wydobycie zostało zaniechane T złoże zagospodarowane, eksploatowane okresowo * złoża zawierające piasek ze żwirem W powiecie żarskim, w sposób ciągły eksploatowane jest tylko jedno złoże, to jest Jasień II. Złoża kruszywa naturalnego nie są eksploatowane ze względu na brak dużego zapotrzebowania budownictwa na ten surowiec. Ożywienie w przemyśle wydobywczym i przetwórstwie kopalin może nastąpić w przypadku rozpoczęcia udostępniania i wydobywania węgla brunatnego ze złóż w rejonie Lubska i Brodów. Występujące w nadkładzie piaski żwiry i iły przy ich selektywnym zdejmowaniu będą mogły stanowić bazę dla nowych zakładów przetwórczych, wykorzystujących te surowce Lasy Największą lesistością odznacza się północna część powiatu, w szczególności gminy Brody, Tuplice, Jasień oraz miasto Łęknica i gmina Przewóz, natomiast najmniejszą miasto Żary i gmina Lubsko. Ogólna powierzchnia lasów na terenie powiatu żarskiego w 2011 r. wynosiła ha. Lesistość na obszarze Powiatu wynosi 48,7%, z czego Lasy Państwowe stanowią 97,8%, natomiast pozostała część to lasy innych własności. Powiat Żarski znajduje się w zasięgu naturalnego występowania następujących gatunków drzew: - drzewa iglaste: sosna zwyczajna, cis pospolity, świerk pospolity, jodła pospolita. - drzewa liściaste: buk zwyczajny, brzoza brodawkowata, dąb szypułkowy, dąb bezszypułkowy, grab zwyczajny, jarząb brekinia, jesion wyniosły, klon jawor, klon polny, klon zwyczajny, lipa drobnolistna i szerokolistna, olsza czarna oraz olsza szara, wiąz szypułkowy, polny i górski. Drzewostany na terenie Powiatu w głównej mierze pochodzą z odnowień sztucznych, które wynoszą ponad 95% a niewielka ich część jest pochodzenia odroślowego. Drzewostany odroślowe występują głównie na siedliskach bagiennych, gdzie gatunkiem, który je tworzy jest przeważnie olsza czarna. Na terenie powiatu występują następujące siedliskowe typy lasu: bór świeży, bór wilgotny, bór bagienny, bór mieszany świeży, bór mieszany wilgotny, bór mieszany bagienny, las mieszany świeży, las mieszany wilgotny, las mieszany bagienny, las świeży, las wilgotny, las 22

24 łęgowy, ols jesionowy oraz ols. Siedliska borowe zajmują około 65%, lasowe około 33%, olsy 1%, łęgi 1 % powierzchni Powiatu. Przeważającymi lasami na terenie Powiatu Żarskiego są drzewostany sosnowe rosnące na słabszych siedliskach gleby. Sporadycznie jednak można spotkać lasy na bogatszych siedliskach, gdzie gatunkiem głównym jest dąb lub olsza. W lasach dominującym gatunkiem jest sosna, a drzewa liściaste występują w formie domieszek. Sosna stanowi 3/4 składu gatunkowego lasów. Przeważają drzewostany zaliczane do I i II klasy wiekowej. Na terenie naszego powiatu nie występują naturalne zbiorowiska leśne. Cały obszar powiatu leży w granicach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Zielonej Górze. Gospodarkę leśną prowadzi siedem nadleśnictw: Nadleśnictwo Żagań (Żary), Nadleśnictwo Wymiarki (Lipinki Łużyckie, Przewóz, Trzebiel, Żary), Nadleśnictwo Lubsko (Brody, Lubsko, Tuplice, Jasień, Trzebiel, Żary, Lipinki Łużyckie), Nadleśnictwo Lipinki (Trzebiel, Tuplice, Jasień, Brody, Lipinki Łużyckie, Żary), Nadleśnictwo Krzystkowice (Żary, Lubsko, Jasień), Nadleśnictwo Gubin (Brody), Nadleśnictwo Brzózka (Lubsko). Nadleśnictwa w ramach swej działalności prowadzą zalesienia i odnowienia lasów. Efektem prowadzonych działań jest powstanie nowej uprawy leśnej, jednak zalesiając wprowadzany jest las na grunt, który wcześniej lasem nie był. W powiecie żarskim ponad połowa gruntów rolnych charakteryzuje się niską klasą bonitacyjną (V-VI). Zalesienie takich gruntów podnosi ich wartość ekonomiczną, zwiększa udział lasów, a ściśle określone sposoby zakładania upraw leśnych i dobór gatunków drzew, wpływają korzystnie na zwiększenie bioróżnorodności. W odróżnieniu od zalesienia prace odnowieniowe polegają na ponownym wprowadzeniu roślinności leśnej na gruncie będącym niedawno również lasem. W latach zalesiono i odnowiono ok. 400 ha lasów państwowych w powiecie żarskim, natomiast prywatni właściciele zalesili 48,1 ha gruntów. 23

25 Tabela nr 15: Powierzchnia gruntów leśnych i lesistość na terenie powiatu żarskiego Jednostka Powierzchnia gruntów leśnych [ha] Lesistość [%] Grunty leśne prywatne [ha] Powierzchnia gruntów leśnych [ha] Lesistość [%] Grunty leśne prywatne [ha] m. Łęknica 911,3 53,7 10,8 901,3 53,0 0 m. Żary 701,3 20,6 31,8 686,3 20,0 17,3 Brody ,1 65,9 449, ,5 64,4 74,2 Jasień 6 864,8 52,5 38, ,9 53,0 46,4 Lipinki Łużyckie 4 352,6 47,8 42, ,0 48,0 43,7 Lubsko 8 134,4 43,4 92, ,9 43,6 95,4 Przewóz ,9 66,3 13, ,4 67,8 31,5 Trzebiel 8 763,2 51,1 17, ,5 51,6 44,7 Tuplice 3 678,4 54,5 28, ,7 54,6 19,9 Żary ,9 47,1 189, ,2 47,7 210,2 Powiat żarski ,8 53,1 913, ,7 53,3 583,3 Źródło: GUS Największa lesistość występuje na terenie Gminy Przewóz i wynosi 66.3 % oraz Gminy Brody i wynosi 65,9%; średnia lesistość dla Powiatu Żarskiego wynosi 53.3%. Najmniejsza lesistość występuje na terenie Gminy Miejskiej Żary 20,6% Formy ochrony przyrody Sieć Natura 2000 Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 r. w sposób spójny, pod względem metodycznym i organizacyjnym, na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Celem utworzenia sieci Natura 2000 jest zachowanie zarówno zagrożonych wyginięciem siedlisk przyrodniczych jak i gatunków roślin i zwierząt w skali Europy, ale też typowych, wciąż jeszcze powszechnie występujących siedlisk przyrodniczych, charakterystycznych dla 9 regionów biogeograficznych. Sieć Natura 2000 tworzą dwa typy obszarów: obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) oraz specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). Proponowane obszary ochrony siedlisk oczekujące na ich zatwierdzenie przez Komisję Europejską i ich formalne wyznaczenie na terenie danego kraju, określane są mianem obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty w skrócie OZW. Na terenie powiatu żarskiego wyznaczono 14 obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) i 1 obszar specjalnej ochrony ptaków: 24

26 PLB Bory Dolnośląskie pow. ogólna ,4 ha (fragment znajduje się na terenie gminy Przewóz) PLH Brożek pow. 65,1 ha (tylko obszar gminy Brody), PLH Dolina Lubszy w całości znajduje się na terenach gmin Jasień i Lipinki Łużyckie, pow. 724,5 ha, PLH Jeziora Brodzkie pow. 829,2 ha (obszar gminy Brody), PLH Las Żarski w całości znajduje się na terenach gminy Żary i miasta Żary, powierzchnia 1245,1 ha, PLH Łęgi nad Nysą Łużycką w całości znajdują się w granicach gmin Łęknica, Trzebiel, Przewóz, powierzchnia 449,9 ha, PLH Mierkowskie Wydmy w całości na terenie gmin Brody i Lubsko, powierzchnia 609,8 ha, PLH Uroczyska Borów Dolnośląskich pow. ogólna: ,39 ha (gmina Brody PLH 08_34 Wrzośce w Borach Dolnośląskich pow ,8 ha, w całości położony w granicach powiatu na terenie gmin: Lipinki Łużyckie, Przewóz, Trzebiel, Żary PLH Lubski Łęg Śnieżycowy w całości położony na terenie powiatu w gminach Lubsko - powierzchnia 65 ha, gmina Jasień powierzchnia 1,18 ha, PLH Pieńska Dolina Nysy Łużyckiej (dawniej Pieńska Dolina Nysy) fragment leży w granicy gminy Przewóz (pow. całkowita 2.353,4 ha), PLH Przygiełkowiska koło Gozdnicy całkowita powierzchnia wynosi 1767,5 ha, fragment położony jest na terenie gminy Przewóz, PLH Skroda w całości leży w granicach gmin Żary i Lipinki Łużyckie, powierzchnia 172,6 ha, PLH Uroczyska Borów Zasieckich powierzchnia 4.375,4 ha, w całości leży w granicach powiatu w gminach: Brody, Tuplice, Lubsko. PLH Wilki nad Nysą ,9 ha, fragment leży w gminie Przewóz. W 2009 r. powierzchnia obszarów prawnie chronionej przyrody na terenie powiatu żarskiego wynosiła ,4 ha, co stanowiło 4,4% powierzchni województwa i 44,7% powierzchni powiatu żarskiego. Największym udziałem obszarów prawnie chronionychw ogólnej powierzchni powiatu odznaczały się gminy Przewóz (9,3%) i Trzebiel (8,9%),a najmniejszym miasto Żary 0% i Łęknica (0,8%). W porównaniu do 2005 r. odnotowano niewielki wzrost powierzchni obszarów prawnie chronionych w powiecie o 0,07%. 25

27 Park krajobrazowy Na terenie powiatu w 2001 r. utworzono jeden park krajobrazowy Łuk Mużakowa, który jest najmłodszym parkiem krajobrazowym w województwie lubuskim. Powierzchnia Parku wynosi ha.; obejmuje on fragmenty pięciu gmin: gm. Brody - 600,00 ha - 3,30% gm. Tuplice ,00 ha - 16,43% gm. Trzebiel ,00 ha - 64,01% gm. Łęknica ,00 ha - 6,53% gm. Przewóz ,00 ha - 9,73% Park powstał przede wszystkim by chronić wschodnią część moreny czołowej, która rozciąga się na granicy Polski i Niemiec, a jej długość wynosi 40 km. Niemal przez środek moreny przełamuje się graniczna rzeka Nysa Łużycka. Na obszarze Parku występuje znaczna ilość stawów w wyrobiskach po odkrywkowej eksploatacji węgla brunatnego oraz pożwirowych. Historycznie omawiany teren leży na pograniczu Górnych i Dolnych Łużyc. Burzliwe dzieje pogranicza sprawiały, że tereny te jak i zamieszkująca je ludność przechodziły zmienne koleje losów. Wpisany został na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (jedyny obiekt UNESCO w woj. lubuskim). Obejmuje on obszar ok. 750 ha po obu stronach granicy polsko-niemieckiej (Łęknica/Bad Muskau). Obszary chronionego krajobrazu Na terenie powiatu występują fragmenty obszarów chronionego krajobrazu, które przyjęte zostały Rozporządzeniem Nr 3 Wojewody Lubuskiego z dnia 17 lutego 2005 roku, z późn. zm. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu: 30 B Wschodnie okolice Lubska (7.907 ha) obszar o powierzchni ha położony w gminach: Żary 240 ha, Jasień ha i Lubsko 1500 ha; 30 A Zachodnie okolice Lubska - obszar o powierzchni ha położony w gminach: Brody ha, Gubin ha, Lipinki Łużyckie 338 ha, Lubski ha, Tuplice ha; 34 Bory Dolnośląskie - obszar o powierzchni ha położony w gminie Przewóz ha, 26

28 33 Bory Bogumiłowskie obszar o powierzchni ha położony w gminach: Żary ha, Lipinki Łużyckie ha, Przewóz ha, Trzebiel 849 ha; 32 Las Żarski (2 360 ha) kompleks leśny położony w pobliżu miasta Żary (dawne lasy miejskie). 27-Dolina Nysy obszar o powierzchni ha położony w gminach: Brody ha, Rezerwaty przyrody Na terenie powiatu żarskiego ochroną rezerwatową objęto 6 obszarów cennych przyrodniczo: Rezerwat Żurawie Bagno położony na terenie gminy Przewóz, objęty ochroną na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego (M. P. Nr 11/70). Rezerwat typu wodno-torfowiskowego stanowi fragment dawnego jeziora na skutek ekspansji lasu częściowo osuszonego. Powierzchnia gruntów objętych ochroną wynosi 44,52 ha. Celem ochrony jest zachowanie zbiorowiska roślinnego bagiennego i torfowego. Rezerwat Przyrody: Wrzosiec - położony na terenie gminy Lipinki Łużyckie, objęty ochroną na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M. P. Nr 11/70). Rezerwat położony jest pośród lasów Nadleśnictwa Wymiarki. Obszar rezerwatu jest wybitnie płaski o niezdecydowanym kierunku spływu. Brak infiltracji wgłębnej prowadzi do wtórnego zabagnienia gleby, niekorzystnego dla rozwoju lasu i wytwarzania się ubogich kwaśnych zbiorowisk z dużą ilością torfowców, trzęślicy, bagna zwyczajnego, borówki bagiennej innych zbliżonych ekologicznie roślin. Powierzchnia gruntów objętych ochroną wynosi 64,96 ha. Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu lasu z wrzoścem bagiennym. Rezerwat Przyrody: Nad Młyńską Strugą płożony na terenie gmin Przewóz i Łęknica, objęty ochroną na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 15 lipca 1970 r. (M.P. Nr 25 z 1970 r., poz. 207). Rezerwat otoczony jest od strony północnej rzeczką Skródą, od zachodu, południa i wschodu lasami. Stanowi go fragment charakterystycznego lasu naturalnego, mieszanego z bogatym runem właściwym dla borów bukowo-dębowych. Powierzchnia gruntów objętych ochroną wynosi 132,56 ha. Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych drzewostanów łęgowych i bukowych naturalnego pochodzenia. 27

29 Rezerwat Przyrody Uroczysko Węglińskie położony na terenie gminy Brody, objęty ochroną na podstawie Zarządzenia Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 19 lutego 1987 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M. P. Nr 7/87, poz. 55). Na geomorfologię rejonu rezerwatu podstawowy wpływ miało zlodowacenia bałtyckie. Teren rezerwatu znajduje się na pagórkach czołowomorenowych. Przeważają gleby brunatne wyługowane i gleby brunatne wyługowane oglejone. W rezerwacie wyróżnia się dwa zespoły: roślinne świetlista dąbrowa i acidofilna dąbrowa. Powierzchnia gruntów objętych ochroną wynosi 6,82 ha. Celem ochrony jest zachowanie naturalnego, wielogatunkowego starodrzewu z licznym udziałem dębów pomnikowych. Rezerwat Przyrody Żurawno położony na terenie gmin Tuplice, Lubsko, Brody; objęty ochroną na podstawie Rozporządzenia Nr 19 Wojewody Lubuskiego z dnia20 kwietnia 2006 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 28 poz. 586 z dn r.), leży w dolinie niewielkiej rzeki Rzeczycy, stanowiąc mozaikę różnych środowisk wodnych, bagiennych, i leśnych. Wśród zajmujących ponad 2/3 rezerwatu fitocenoz leśnych dominują lasy łęgowe i grądowe. Jeziorko Żurawno zasilane jest przez dopływający od wschodu niewielki ciek. Na terenie rezerwatu oznaczono 124 gatunki roślin naczyniowych należących do 51 rodzin. Wśród stwierdzonych gatunków roślin na uwagę zasługuje przede wszystkim pióropusznik strusi. Na terenie rezerwatu występuje bardzo bogata fauna reprezentowana przez wiele cennych grup bezkręgowców, ryb, ssaków, płazów oraz gadów. Powierzchnia gruntów objętych ochroną wynosi 22,88 ha. Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych fragmentu leśnego ekosystemu nizinnego ze stanowiskami rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Rezerwat Przyrody Mierkowskie Suche Bory - położony na terenie gminy Lubsko, objęty ochroną na podstawie Rozporządzenia Nr 20 Wojewody Lubuskiego z dnia20 kwietnia 2006 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 31 poz. 649 z dn r.). Rezerwat leży w odległości około 7 km na północny zachód od Lubska, w całości leży w głębi dużego kompleksu leśnego będącego w zarządzie Nadleśnictwa Lubsko. Rezerwat stanowi kompleks częściowo odsłoniętych wydm śródlądowych. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie zaledwie 26 gatunków roślin naczyniowych należących do 16 rodzin. Najliczniej reprezentowane rodziny to trawyi złożone, oraz wrzosowate. Na omawianym terenie stwierdzono występowanie wielu gatunków rzadkich i ginących owadów, szczególnie w grupie chrząszczy kózkowatych. Powierzchnia gruntów objętych ochroną wynosi 131,40 ha. Celem ochrony jest zachowanie szerokiego spektrum ekosystemów borowych, od ubogich muraw napiaskowych 28

30 i suchych borów porastających kompleks wydm śródlądowych, po bory świeże i wilgotne, wraz ze specyficzną chronioną fauną i florą. Pomniki przyrody Na terenie powiatu występuje 86 pomników przyrody. Większość stanowią pomniki przyrody ożywionej w postaci drzew lub ich zgrupowań. Występują także powierzchniowe pomniki przyrody. Najwięcej form tego rodzaju ustanowiono na terenie gmin Żary (17) i miasta Żary (15), najmniej w gminie Lipinki (2) i Trzebiel (3). Użytki ekologiczne Na terenie powiatu żarskiego ustanowiono łącznie 33 użytki ekologiczne o łącznej powierzchni 260 ha, w poszczególnych gminach ustanowionych jest następująca ilość użytków ekologicznych: Gmina Brody 11 użytków ekologicznych o łącznej powierzchni 57,01 ha, Gmina Jasień 5 u. e. o łącznej powierzchni 111,32 ha, Gmina Lubsko 2 u. e. o łącznej powierzchni 24,37 ha, Gmina Lipinki Łużyckie 1 u. e. o łącznej powierzchni 11,29 ha, Gmina Przewóz 6 u. e. o łącznej powierzchni 40,81 ha, Gmina Trzebiel 4 u. e. o łącznej powierzchni 2,12 ha, Gmina Żary 4 u. e. o łącznej powierzchni 13,07 ha. Istotne znaczenie zwłaszcza dla terenów zurbanizowanych ma zieleń urządzona, czyli obiekty przyrodnicze o formach naturalnych, półnaturalnych i przetworzonych oraz rozmaite założenia ogrodowe istniejące samoistnie lub towarzyszące budowlom. Tereny zieleni urządzonej pełnią funkcje rekreacyjne, ekologiczne i zdrowotne wpływają na złagodzenie lub eliminację uciążliwości życia w miastach, kształtowanie układów urbanistycznych, wprowadzają ład przestrzenny oraz nadają specyficzny i indywidualny charakter miejscowościom. Ważnym elementem krajobrazowym są parki: miejski w Żarach, przypałacowy w Brodach i krajobrazowy w Łęknicy, oraz aleje drzew oraz starodrzewy przykościelne i cmentarne. Stanowią one ważny składnik szaty roślinnej oraz ostoje fauny, jak i zasoby kulturowe. Znaczna część parków znajduje się w złym stanie. Tereny parkowe należy chronić poprzez: utrzymanie parcelacji założeń parkowych, rozbiórkę samowolnych budowli, nadzór i egzekwowanie kar za wycinkę drzew. Ważnym elementem krajobrazowym są skupiska drzew o wartościach historycznych i biocenotycznych. Drzewa o cechach pomników przyrody występują najczęściej w parkach i alejach przydrożnych. 29

31 1.3 Infrastruktura ochrony środowiska Gospodarka wodno-ściekowa Długość sieci wodociągowej rozdzielczej w powiecie w 2009 r. wynosiła 755,6 km. Na koniec 2009 roku liczba przyłączy wodociągowych wyniosła sztuk. W porównaniu z rokiem 2005 sieć wodociągowa wydłużyła się o 222 km. Tabela nr 16: Infrastruktura techniczna ochrony środowiska w gminach powiatu żarskiego sieć wodociągowa Lp Jednostka terytorialna 2009 Woda Ludność Przyłącza dostarcz Korzystająca gosp. z wodoc. domowym w mieście ogółem [km] [szt.] [dam3] [osoba] [osoba] Dł. sieci wodociąg. Ludność korzystająca z wodoc. 1 Brody 36, Jasień 58, Lipinki Łużyckie 42, Lubsko 80, Łęknica 13, Przewóz 84, Trzebiel 63, Tuplice 57, Żary (gm.) 176, Żary (m.) 142, POWIAT 755, ,0 Źródło: GUS Z sieci wodociągowej korzysta 95,2% ludności powiatu, najwięcej mieszkańców w gminie miejskiej Łęknica (96,2%) i mieście Żary (95,2%); najmniej w gminie Lipniki Łużyckie (70,7%), gminie Brody (74%) i gminie Trzebiel (74,3%). Zaopatrzenie w wodę na terenach gmin powiatu żarskiego Poniżej przedstawiono informacje na temat infrastruktury wodociągowej, pochodzące z ewidencji poszczególnych gmin lub z ewidencji przedsiębiorstw działających lokalnie, w zakresie uzdatniania wody i zaopatrzenia ludności. Gmina Brody - długość sieci wodociągowej z przyłączami: 45,4 km, - bez przyłączy: 36 km, gmina zwodociągowana jest w 87%. Na terenie gminy znajdują się 4 ujęcia publiczne 30

32 (cmentarze) 2,5 m3/h. Stacje uzdatniania znajdują się w miejscowościach: Brody, Biecz, Datyń i Marianka. Stacje obsługują miejscowości: Brody, Nabłoto, Jeziory Wysokie, Jeziory Dolne, Marianka, Biecz, Grodzisze, Jałowice, Jasienica, Wierzchno, Koło, Datyń. Gmina Jasień długość sieci wodociągowej z przyłączami: 100,8 km, bez przyłączy: 72,6 km, z 17 miejscowości gminy Jasień liczących 7317 mieszkańców tylko dwie, liczące łącznie 234 gospodarstwa nie są zwodociągowane. Na terenie gminy funkcjonują 2 ujęcia wody w Jasieniu, które obsługują miejscowości: SUW przyul. Wodnej: Jasień, Bieszków, Guzów, Roztoki, Wicina, Zabłocie i Mirkowice. SUW przyul. Leśnej: Jasień, Lisia Góra, Zieleniec, Golin, Bronice, Jasionna, Jaryszów, Jurzyn, Jabłoniec. Gmina Lipinki Łużyckie długość sieci wodociągowej z przyłączami: 70,66 km, bez przyłączy 50 km, zwodociągowana jest w 84,01%. Na terenie gminy znajdują się 2 ujęcia wody w Lipinkach i nieczynne ujęcie w Sieciejowie. SUW w Lipinkach obsługuje miejscowości: Lipinki Łużyckie, Brzostowa, Pietrzyków, Schleb, Grotów, Cisowa, Zajączek, Boruszyn, Tylicki, Sieciejów. Gmina Lubsko długość sieci magistralnej wraz z przyłączami: 197,1 km, bez przyłączy: 145,8 km, stopień zwodociągowania gminy 99,9%; funkcjonują 4 stacje uzdatniania wody w: GL Górna (obsługująca m. Lubsko i Budziechów,) Gozdno (obsługująca Gozdno, Górzyn, Osiek Chocicz, Grabków, Kałek, Dąbrowa, Tymienice, Raszyn), Białków (obsługująca Białków, Tuchola, Mokra, Stara Woda, Mokra, Chocimek, Lutol, Małowice), Dłużek (obsługująca Dłużek, Chełm Żarski, Mierków, Ziębikowo, Gareja). Miasto Łęknica długość sieci wodociągowej z przyłączami: 29,4 km, bez przyłączy: 14,2 km, stopień wodociągowania 100%, funkcjonuje SUW przy ul. Wiejskiej w Łęknicy z 5 studniami o wydajności 60 m3/h, obsługujące miasto Łęknicę. Gmina Przewóz długość sieci wodociągowej z przyłączami: 87,6 km, bez przyłączy: 63,06 km, stopień zwodociągowania gminy 100%, funkcjonują 3 ujęcia wodyw miejscowościach: Lipna (obsługiwane miejscowości: Lipna, Jamno, Dobrzyń, Sanice, Sobolice), Przewóz (obsługiwane miejscowości (Przewóz, Bucze, Potok), Dąbrowa Łużycka (obsługiwane miejscowości (Piotrów, Mielno, Dąbrowa Łuż., Włochów, Dobrochów, Straszów). Gmina Trzebiel długość sieci wodociągowej z przyłączami 63,9 km, bez przyłączy 30,1 km. Stopień zwodociągowania gminy wynosi 76%. Funkcjonuje 5 ujęć i stacji uzdatniana wody: SUW Trzebiel (obsługująca Trzebiel, Kałki, Królów, Kamienica), SUW Czaple (Czaple, Włostowie, Niwica, Nowe Czaple, Bronowice, Pustków, Chwaliszowice), SUW Żarki Wielkie (Żarki Wielkie, Żarki Małe, Stare Czaple), SUW Przewoźniki (Przewoźniki), SUW Olszyna (Przejście Graniczne, Olszyna). 31

33 Gmina Tuplice długość sieci wodociągowej z przyłączami wynosi 88,8 km, bez przyłączy 57,7 km. Gmina jest w 100% zwodociągowana. Na terenie gminy znajdują się 2 stacje uzdatniania wody: SUW Rytwiny, SUW Drzeniów, które obsługują wszystkie miejscowości gminy, tj. Jagłowice, Chełmica, Tuplice, Łazy, Gręzawa, Nowa Rola, Świbinki, Drzeniów, Grabów, Matuszowice, Chlebice, Czerna, Cielmów, i trzy miejscowości gminy Trzebiel: Chudzowice, Rytwiny Dębinka 16. Ponadto na terenie gminy znajduje się zdrój uliczny, w miejscowości Drzeniów. Gmina Żary długość sieci wodociągowej wynosi z przyłączami 234,94 km, bez przyłączy 176,12 km. Gmina jest w 100% zwodociągowana. Na terenie gminy znajduje się 9 ujęć wody w miejscowościach: Mirostowice Dolne, Łaz, Olbrachtów, Bogumiłów, Sieniawa Ż., Olszyna, Drożków, Złotnik, Bieniów oraz 7 stacji uzdatniania wody: SUW Mirostowice Dolne, SUW Łaz, SUW Olbrachtów, SUW Bogumiłów, SUW Sieniawa Żarska, SUW Olszynie, SUW Drożków, które obsługują miejscowości: SUW Mirostowice Dolne-Mirostowice Dolne, Stawnik, SUW Łaz Łaz, SUW Olbrachtów - Olbrachtów, Mirostowice Górne, Drozdów, SUW Bogumiłów- Bogumiłów, Janików, Miłowice, Rusocice, Rościce, SUW Sieniawa Żarska - Sieniawa Żarska, SUW Olszyniec - Olszyniec, Marszów, SUW Drożków - Drożków, Grabik, Lubanice, Surowa/ Łukawy. Miasto Żary długość sieci wodociągowej wraz z przyłączami wynosi 210,9 km, bez przyłączy 154,9 km. Miasto jest zwodociągowane w 99,5%. Na terenie miasta znajduje się 6 ujęć wody (Ujęcie Wody nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5, nr 6). Woda uzdatniana jest w 4 stacjach uzdatniania wody (SUW nr 1, nr 3, nr 5, nr 6), które obsługują miejscowości: miasto Żary, Sieniawa Żarska Kolonia, Łaz dwa budynki mieszkalne, Siodło częściowo. Tabela nr 17. Korzystający z sieci wodociągowej w gminach powiatu żarskiego w 2009 r. Lp. Jednostka terytorialna 2009 Korzystający z sieci wodociągowej [%] 1 Brody 74,0 2 Jasień 85,0 3 Lipinki Łużyckie 70,7 4 Lubsko 90,6 5 Łęknica 96,2 6 Przewóz 82,3 7 Trzebiel 74,3 8 Tuplice 94,5 9 Żary (gm.) 79,9 10 Żary (m.) 95,2 Źródło: GUS 32

34 Oprócz wodociągów gminnych w powiecie funkcjonują też inne podmioty zaopatrujące w wodę (wodociągi lokalne i zakładowe). Wodociągi tej grupy zaopatrują w wodę zakłady produkcyjne, np. Kronopol oraz podmioty gospodarcze, tj. stacje paliw, hotel, bary gastronomiczne. W 2010r. zewidencjonowanych było 5 wodociągów, które zaopatrują znikomą liczbę odbiorców. Z uwagi na likwidację obiektów oraz podłączenie do większych jednostek w 2010 roku ubyło ich 5. Odprowadzanie ścieków komunalnych Długość czynnej sieci kanalizacyjnej w powiecie żarskim w 2009 roku wynosiła 169,6 km. W stosunku do roku 2005 przybyło 47,9 km sieci. Wzrosła również liczba mieszkańców korzystających z sieci kanalizacyjnej o 666 osób. Z sieci kanalizacyjnej korzystało 50,2% mieszkańców powiatu 1. Tabela nr 18: Infrastruktura techniczna ochrony środowiska w gminach powiatu żarskiego sieć kanalizacyjna Lp Jednostka terytorialna Dł. sieci kanaliz. Przyłącza 2009 Ścieki odprowadzone Ludność Korzystająca z kanalizac. w mieście Ludność korzystająca z kanalizac. ogółem [km] [szt.] [dam3] [osoba] [osoba] 1 Brody , ,0 2 Jasień 4 72, * 1773,0* 3 Lipinki Łużyckie 2 22, ,0 4 Lubsko , ,0 5 Łęknica , ,0 6 Przewóz 5 26, ,0 7 Trzebiel Tuplice , ,0 9 Żary (gm.) Żary (m.) , ,0 POWIAT , Źródło: GUS, *Urząd Miejski w Jasieniu Najdłuższą sieć kanalizacyjną posiadają gminy Lubsko (36km) i Tuplice (22 km). Najwięcej korzystających z kanalizacji to mieszkańcy miasta Żary oraz Lubsko. 1 Źródło: GUS 33

35 Stan gospodarki ściekowej Poniżej przedstawiono informacje na temat gospodarki ściekowej pochodzące z ewidencji poszczególnych gmin lub z ewidencji przedsiębiorstw działających lokalnie w zakresie oczyszczania ścieków, które udzieliły odpowiedzi na przesłaną ankietę: Gmina Brody - Długość sieci kanalizacyjnej z przyłączami 13,4 km, - bez przyłączy 10,2 km Skanalizowanie gminy wynosi 27 %. Liczba mieszkańców podłączonych do kanalizacji: 960 osób. Miejscowości skanalizowane: Brody, Jeziory Dolne, Jeziory Wysokie. Długość kanalizacji deszczowej 4 km. Na terenie gminy znajduje się jedna mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków. Gmina Jasień długość sieci kanalizacyjnej z przyłączami 6,1 km, bez przyłączy 5,5 km.. Skanalizowanie gminy wynosi 35%. Liczba mieszkańców podłączonych do kanalizacji Skanalizowana jest część Aglomeracji Jasień. Na terenie gminy znajduje się jedna mechanicznobiologiczna oczyszczalnia ścieków. Gmina Lipinki Łużyckie sieć kanalizacyjna obsługiwana jest przez: Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. Piaskowej 2a-2d- 0,3 km, Spółdzielnię Mieszkaniowa Wzgórze, Os. Łużyckie - 1 km i Gminę - 1,54 km, długość przyłączy wynosi 0,36 km. Stopień skanalizowania wynosi 3,14 %. Do kanalizacji podłączonych jest 523 mieszkańców, w sumie 22 budynki. Częściowo skanalizowana jest miejscowość Lipinki Łużyckie. W gminie funkcjonują 2 oczyszczalnie ścieków. Gmina Lubsko - długość sieci kanalizacyjnej na terenie miasta 35,8 km, stopień skanalizowania 58 %. Do kanalizacji podłączonych jest 9,8 tys. mieszkańców. Skanalizowana jest miejscowość Lubsko. Długość kanalizacji deszczowej 2,8 km. Na terenie gminy funkcjonują 2 oczyszczalnie ścieków. Miasto Łęknica długość sieci kanalizacyjnej z przyłączami 27,5 km, bez przyłączy 12,5 km, stopień skanalizowania 99%. Do kanalizacji podłączonych jest 2574 mieszkańców miasta Łęknica, funkcjonuje 9,5 km sieci kanalizacji deszczowej. Miasto obsługuje jedna oczyszczalnia ścieków przy ul. XX-lecia 3a, gdzie kanalizacją dopływają ścieki z miasta, oraz dowożone są taborem asenizacyjnym z terenu gminy Trzebiel. Gmina Przewóz - długość sieci kanalizacyjnej z przyłączami 5 km, bez przyłączy 4,5 km, skanalizowana jest część wsi Piotrów (osiedle popegerowskie) 46%, pozostałe miejscowości zasilane w wodę nie są skanalizowane. Do kanalizacji podłączonych jest 220 mieszkańców. W gminie funkcjonują 2 oczyszczalnie ścieków. 34

36 Gmina Trzebiel długość sieci kanalizacyjnej wynosi 3,5 km, gmina nie jest skanalizowana, a istniejąca kanalizacja podłączona jest jedynie do budynków użyteczności publicznej przejścia granicznego w Olszynie i obsługuje ok. 100 pracowników budynku. W gminie funkcjonuje 1 oczyszczalnia ścieków w Olszynie, obsługująca budynek na przejściu granicznym. Gmina Tuplice długość sieci kanalizacyjnej z przyłączami 24 km, bez przyłączy 22 km. Gmina skanalizowana jest w 56%, do kanalizacji podłączonych jest 1850 mieszkańców miejscowości Tuplice i Cielmów. W gminie istnieje szczątkowa poniemiecka kanalizacja deszczowa w Tuplicach, ul. Mickiewicza i Świerczewskiego. W gminie znajduje się 1 oczyszczalnia ścieków. Gmina Żary gmina nie posiada ogólnospławnej instalacji kanalizacyjnej. Miasto Żary długość sieci kanalizacyjnej z przyłączami wynosi 102,1 km, bez przyłączy 79,9 km. Miasto skanalizowane jest w 76,97%., do kanalizacji podłączonych jest mieszkańców. Na terenie miasta funkcjonuje kanalizacja deszczowa o długości 70,8 km. Miasto Żary obsługiwane jest przez 2 oczyszczalnie ścieków. Tabela nr 19: Charakterystyka oczyszczalni ścieków z terenu powiatu żarskiego w 2010 r. Gmina Lokalizacja Rodzaj oczyszczalni Brody Jeziory Dolne mechanicznobiologiczna Jasień Lipinki Łużyckie Jasień, ul. Żytnia Lipinki Ł. ul. Piaskowa 2a-2d Lipniki Ł. Os. Łużyckie mechanicznobiologiczna mechanicznobiologiczna mechanicznobiologiczna Lubsko Lubsko biologicznomechnicznochemiczna Tuchola mechanicznobilogiczna Żarska Łęknica Łęknica mechanicznobiologiczna ul. XX- lecia Przewóz Piotrów mechanicznobiologiczna Przewóz mechanicznobiologiczna Obsługiwane miejscowości Przepustowość [m 3 /dobę] Bezpośrednio dbiornik ścieków Brody, Jeziory Dolne, Jeziory Wysokie 412 Rzeka Kolna Jasień 400 Rzeka Lubsza Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. Piaskowej 2a-2d, Lipinki Łuż. Spółdzielnia Mieszkaniowa Wzgórze, Os. Łużyckie, Lipinki Łużyckie Lubsko, Gmina Lubsko (Lubica) 50 Rzeka Lubsza 140 Rzeka Lubsza 4200 Rzeka Lubsza Tuchola Żarska 65 Kanał Tucholski Łęknica, 280 Nysa Łużycka gm. Trzebiel Piotrów, Mielno 200 Rzeka Brusienica Przewóz, Bucze, Straszów, Dobrochów 320 Rzeka Nysa Łużycka 35

37 Miasto Żary 215 Rzeka Nysa Łużycka Żary, ul.żurawia 19 Źródło: na podstawie ankiet z gmin Trzebiel Olszyna biologiczna Przejście graniczne w Olszynie Tuplice Tuplice mechaniczno- Tuplice, 250 Rzeka biologiczna Cielmów Jeziorna Żary (Kunice) biologiczna Dzielnica Kunice 177,35 Czerwona Woda mechanicznobiologiczna m. Żary i częściowo gmina Żary) Rzeka Złota Struga Na terenie powiatu w 2010 r. funkcjonowało 13 oczyszczalni ścieków o łącznej przepustowości m3/dobę. W 2009 r. odprowadzono do wód lub do ziemi 2869,6 dam ścieków przemysłowych i komunalnych. W porównaniu do 2005 r. nastąpił spadek o 6,6% ilości ścieków odprowadzonych. Najwięcej ścieków odprowadzono w mieście Żary (74,1% ogółu), natomiast najmniej na terenie wiejskim gminy Lubsko oraz w gminie Żary (po 0,2% wartości ogółem). Ponad 98% ścieków podano oczyszczaniu, głównie z podwyższonym usuwaniem biogenów (45,6% ogółu oczyszczonych ścieków) oraz biologicznemu (31,4%). W powiecie żarskim 100 % ścieków nie oczyszczanych, tj. 41,6 dam odprowadzono siecią kanalizacyjną. Ludność korzystająca z oczyszczalni ścieków stanowiła 59% ogółu mieszkańców powiatu, (w 2005 r. 45,7%). Stosunkowo niski udział ludności korzystającejz oczyszczalni ścieków w ogóle ludności stawia powiat żarski na 8 lokacie w Lubuskiem. Najwyższym odsetkiem ludności korzystającej z oczyszczalni ścieków legitymowały się miasta: Łęknica (100%) i Żary (98,1%), a najniższym gmina Żary, która nie posiada kanalizacji. 2 Szczegółowe informacje dotyczące oczyszczalni i ilości oczyszczanych ścieków w powiecie przedstawiono w poniższej tabeli. Tabela nr 20:. Informacje dotyczące oczyszczanych ścieków w powiecie żarskim w latach Parametr jednostka Ścieki odprowadzone dam 3 /rok 2 215, , , , ,6 Ścieki oczyszczane dam 3 /rok Oczyszczane z podwyższonym usuwaniem biogenów Oczyszczane biologicznie i z podwyższonym usuwaniem biogenów w % ścieków ogółem dam 3 /rok % 71,7 70,0 70,0 96,7 97,9 Ludność korzystająca z oczyszczalni osoba Źródło: GUS 2 Źródło: WUS w Gorzowie Wlkp. 36

38 Oprócz ścieków komunalnych na terenie powiatu żarskiego wytwarzane są również ścieki przemysłowe. W 2010 r. odprowadzono 1186 dam 3 tego rodzaju zanieczyszczeń, o 13,9% mniej niż w stosunku do stanu z 2005 r. (dane z GUS) Gospodarka odpadami Powiat Żarski był inicjatorem utworzenia Łużyckiego Związku Gmin (1999), doprowadził do jego powołania i rejestracji (2002). Obecnie obowiązuje Aktualizacja Planu gospodarki odpadami dla powiatu żarskiego z roku Szacuje się, że w powiecie żarskim powstaje rocznie ok. 225,443 tys. Mg odpadów komunalnych. Z masy wytworzonych odpadów w 2010 r. udało się odzyskać 6,3% odpadów. Odzysk odpadów komunalnych w powiecie prowadzony jest w sortowni odpadów zmieszanych znajdującej się w m. Żary (przepustowość docelowa 25 tys. Mg/rok), brak jest natomiast instalacji do zagospodarowania odpadów ulegających biodegradacji. Na terenie powiatu zlokalizowane jest 5 składowisk odpadów, z czego cztery to czynne składowiska, jedno w trakcie rekultywacji. Główną metodą zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych na terenie Powiatu jest składowanie. Składowanie odpadów jest najmniej pożądaną forma zagospodarowania odpadów, co skutkuje brakiem osiąganych poziomych odzysku odpadów, które w okresie sprawozdawczym nie zostały zrealizowane szczególniew zakresie odpadów biodegradowalnych, których redukcja w 2010r. powinna wynieść 25%. Zakłada się, iż większość problemów w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi zostanie rozwiązana wraz z wybudowaniem regionalnego zakładu gospodarki odpadami przez Łużycki Związek Gmin. W Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Lubuskiego przyjętym Uchwałą Sejmiku Województwa Lubuskiego Nr XI/78/2003 w dnia 15.X.2003 r. zaplanowano m.in. dla Łużyckiego Związku Gmin budowę Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Marszowie obejmującego swoim zasięgiem działania gminy z powiatu żarskiego i żagańskiego. Zakład ten jednak jak dotąd nie powstał, a jego uruchomienie planowane jest na koniec 2014 r. Do czasu wybudowania ZZO Marszów, odpady kierowane będą do zagospodarowania wg zasad aktualnie obowiązujących, przy założeniu dążenia do realizacji postawionych w WPGO celów. Po wybudowaniu ZZO, w zezwoleniach na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości wskazywany będzie powyższy zakłady jako jedyne miejsca odzysku i unieszkodliwiania odpadów z terenu powiatu żarskiego. 37

39 Zaleca się, aby gminy rozwijały na swoim terenie zbiórki odpadów wielkogabarytowych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych. Rozwijanie systemów powinno opierać się o współpracę z Łużyckim Związkiem Gmin, który powinien koordynować działania w zakresie gospodarki odpadami na terenie Gmin wchodzący w jego skład. W zakresie gospodarki odpadami założone zostały następujące cele szczegółowe: 1. Objęcie zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych, w tym zbieraniem selektywnym 100% mieszkańców Powiatu do końca roku Zmniejszenie ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji unieszkodliwianych przez składowanie. W stosunku do ilości tych odpadów wytwarzanych w Powiecie Żarskim w roku 1995, zgodnie z zapisami krajowego planu gospodarki odpadami KPGO 2010 dopuszcza się do składowania następujące ilości odpadów ulegających biodegradacji: 1 w 2013 r. nie więcej niż 50%, 1 w 2020 r. nie więcej niż 35%. 3. Zmniejszenie masy składowanych odpadów do max. 85% ilości odpadów wytwarzanych w roku W okresie od 2011 r. należy dokonać likwidacja odpadów zawierających PCB o stężeniu poniżej 50 ppm. 5. Rozwój systemu zbierania olejów odpadowych z małych i średnich przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, 6. Zwiększenie poziomu wiedzy mieszkańców i przedsiębiorców o szkodliwości olejów, które usuwane są do środowiska. 7. W latach utrzymanie poziomu odzysku olejów na poziomie co najmniej 50%, a recyklingu rozumianego jako regeneracja na poziomie co najmniej 35% 8. Osiągnięcie zamierzonych poziomów odzysku zużytych baterii, 9. Pełna ewidencja danych dotyczących pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz eliminacja w. szarej strefy ich demontażu. 10. Zgodnie z Polityką Ekologiczną Państwa celem nadrzędnym jest zapewnienie pełnej skuteczności działania systemu zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odzysku, 11. Osiągnięcie zamierzonych poziomów odzysku zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, 38

40 12. W okresie do 2020 r. zakłada się osiąganie celów określonych w przyjętym w dniu 14 lipca 2009 roku przez Radę Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata W okresie do 2011 r. celem jest identyfikacja nierozpoznanych dotychczas miejsc magazynowania przeterminowanych środków ochrony roślin i ich likwidacja. Selektywna gospodarka odpadami prowadzona jest w trzech gminach powiatu żarskiego W gminie Brody zebrano odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych: - w roku 2008: 5 Mg - w roku 2009: 4,14 Mg - w roku 2010: 4,93 Mg - w roku 2011: 8,18 Mg Od II połowy 2011r. zebrano odpady ze szkła w ilości 3,21 Mg. Na terenie gminy Przewóz w roku 2011 zebrano 5,9 ton opakowań z tworzyw sztucznych oraz 12,2 ton szkła. Na terenie gminy Tuplice zebrano: 3500 kg szkła, 300 kg tektury i papieru oraz 1910 kg tworzyw sztucznych. Pozostałe gminy nie prowadzą w sposób sformalizowany selektywnej gospodarki odpadami. Zgodnie z zapisami znowelizowanej w 2011 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Powiat i należące do niego Gminy są zobowiązane do najpóźniej z dniem 1 lipca 2013 r. wdrożenia nowej gospodarki odpadami komunalnymi. Gminy zobligowane zostaną do utworzenia punktów selektywnej zbiórki odpadów niebezpiecznych i wielkogabarytowych. Na prowadzenie odbioru odpadów komunalnych oraz punktów zbiórki gminy będą organizowały przetargi nieograniczone, celem wyłonienia operatorów oferujących najkorzystniejsze warunki w tym zakresie. Zdecydowana większość gmin powiatu żarskiego należy do Łużyckiego Związku Gmin, który w założeniu ma prowadzić koordynację i rozwój polityki gospodarki odpadami, w tym działania promocyjne i edukacyjne dla ludności. W przyszłości zakładem odbierającym i utylizującym odpady ma być Zakład Zagospodarowania Odpadów sp. z o. o. w Marszowie, którego zakończenie budowy przewiduje się do końca 2014 r. Zakład powinien bardzo pozytywnie wpłynąć na ceny oraz uzyskanie odpowiednich wskaźników utylizacji i recyklingu, co umożliwi gminom uniknięcie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska. 39

41 1.3.3 Zaopatrzenie w energię Dostarczaniem energii elektrycznej dla wszystkich odbiorców na terenie powiatu żarskiego oraz działaniami w zakresie eksploatacji sieci, obsługi mieszkańców, konserwacji sieci i usuwania awarii zajmuje się ENEA SA. W ostatnich latach przybyło odbiorców energii elektrycznej. Liczba odbiorców energii na niskim napięciu w 2009 r. była wyższa o ok. 2,2% niż w roku Wyższy wzrost ilości odbiorców dotyczył terenów miejskich (2,5%), w przypadku terenów wiejskich wzrost ten był mniejszy i wyniósł 1,8%. Mimo wzrostu liczby odbiorców, minimalnie spadło zużycie energii elektrycznej. W 2009 r. było ono niższe o 4,2% niż w roku Tabela nr 21: Zaopatrzenie w energię elektryczną w powiecie żarskim w latach 2005 i 2009 Energia elektryczna w gospodarstwach domowych jednostka odbiorcy energii elektrycznej na niskim napięciu, w tym: szt odbiorcy energii elektrycznej na niskim napięciu w miastach szt odbiorcy energii elektrycznej na niskim napięciu na wsi szt zużycie energii elektrycznej na niskim napięciu ogółem MW.h Źródło: GUS Zaopatrzenie w ciepło Na terenie miasta Żary znajduje się 13 kotłowni, w tym 3 kotłownie centralne usytuowane przy: ul. Strzelców o mocy 14,52 MW, ul. Okrzei 104 (SPOMASZ) o mocy 29,00 MW, ul. Myśliwska o mocy 1,184 MW. Moc kotłowni ogółem wynosi 43,394 MW, roczna produkcja ciepła wynosi 189,944 GJ. Ponadto w powiecie żarskim w 2011 roku przebudowano kotłownię węglową na kotłownię gazową i zbudowano wewnętrzną instalację gazową w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Ekonomicznych w Lubsku oraz wykonano instalację kolektorów słonecznych do podgrzewania ciepłej wody użytkowej oraz wspomagania centralnego ogrzewania z przebudową kotłowni gazowej w Powiatowym Domu Dziecka w Lubsku. Na obszarze miasta Żary występuje duże zróżnicowanie pozyskiwania źródeł ciepła. 40

42 Najpopularniejszym nośnikiem energii jest węgiel kamienny, koks, olej opałowy i gaz. Zaspokajanie potrzeb cieplnych indywidualnych odbiorców na terenie miasta odbywa się również w oparciu o własne, indywidualne źródła cieplne. Największym dystrybutorem ciepła jest Energetyka Cieplna Opolszczyzny SA, która zarządza dwiema kotłowniami w Żarach i jedną kotłownią w Jasieniu o łącznej mocy około 31,88 MW. W poniższej tabeli przedstawiono krótką charakterystykę systemu zaopatrzenia w ciepło przez ECO SA na terenie powiatu żarskiego. Tabela nr 22: Zaopatrzenie w ciepło w powiecie żarskim przez ECO SA Nazwa i adres kotłowni Rodzaj paliwa Źródła Zainstalowana moc [kw] Główni odbiorcy ciepła Nazwa Udział w odbiorze ciepła % Zasoby komunalne 1,8 Spółdzielnie mieszkaniowe 47 Służba zdrowia 0,3 Kotłownia centralna, ul. Fabryczna 16 w Żarach Miał węglowy 2 kotły WR-10 1 kocioł WR-5 2 x x Szkoły 2,7 Instytucje kulturalne 4,8 Przedszkola 0,4 Wspólnoty mieszkaniowe 33,3 Usługi komercyjne 2,7 Handel 0,5 Przemysł 6,5 Kotłownia lokalna, ul. Myśliwska w Żarach Gaz ziemny zaazotowany 2 kotły gazowe Buderus 2 x 300 Spółdzielnie mieszkaniowe 9,3 Wspólnoty mieszkaniowe 90,7 Zasoby komunalne 13,5 Kotłownia lokalna, ul. Wąska w Jasieniu Miał węglowy 2 kotły WCO-80 2 x Spółdzielnie mieszkaniowe 38,4 Indywidualni odbiorcy 0,7 Wspólnoty mieszkaniowe 47,3 Handel 0,1 Źródło: ECO SA 41

43 ECO SA nie wykorzystuje obecnie energii odnawialnej. Osiedle mieszkaniowe przy ul. Zawiszy Czarnego w Żarach posiada kotłownię osiedlową wyposażoną w dwa kotły węglowe WCO-80 o mocy cieplnej każdego kotła równej 1,1 MW. Z danych GUS wynika, że w 2009 r. ciepłownie na terenie powiatu sprzedały łącznie ,6 GJ energii cieplnej, z czego prawie 95% zużytkowano w budynkach mieszkalnych, a pozostałą ilość w budynkach urzędów i instytucji. Zanieczyszczenie powietrza Głównym źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza w województwie lubuskim jest tzw. emisja antropogeniczna. O jakości powietrza decyduje wielkość i przestrzenny rozkład emisji ze wszystkich źródeł z uwzględnieniem przepływów trans granicznych i przemian fizykochemicznych zachodzących w atmosferze. Przestrzenny rozkład emisji na terenie województwa lubuskiego jest zróżnicowany. Największe skupiska emitorów punktowych, jak i znaczna emisja liniowa związane są z obszarami zurbanizowanymi dużych miast. Według danych GUS w 2010 r. w powiecie żarskim emisja pyłów z zakładów zaliczanych do szczególnie uciążliwych wyniosła 428 ton, co stanowiło 30,8% ogólnej masy emitowanych zanieczyszczeń pyłowych z terenu województwa lubuskiego. Wielkość emisji gazów w powiecie osiągnęła poziom , co w odniesieniu do całkowitej masy emitowanych gazów w województwie stanowiło 17%. Duży wpływ na jakość powietrza, szczególnie w miastach ma tzw. emisja niska, ze źródeł takich jak: paleniska domowe, małe kotłownie, warsztaty rzemieślnicze. Wielkość tej emisji jest trudna do oszacowania. Największa jest na terenach, których nie obejmują centralne systemy ciepłownicze, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Jej oddziaływanie odzwierciedla się wzrostem stężeń dwutlenku siarki i pyłu zawieszonego w sezonie grzewczym. Istotnym źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza na terenie powiatu jest transport drogowy. Powiat żarski ze względu na swoje położenie stanowi obszar tranzytowy dla samochodów przekraczających granicę polsko-niemiecką. System komunikacyjny stwarza zagrożenia dla stanu jakości powietrza głównie z tytułu transportu tranzytowego pojazdów ciężkich. Na skutek czynności eksploatacyjnych do atmosfery emitowane są zanieczyszczenia gazowe: tlenki azotu, tlenek węgla, dwutlenek węgla i węglowodory aromatyczne oraz zanieczyszczenia pyłowe w postaci związków: ołowiu, kadmu, niklu i miedzi. Podsumowując Powiat Żarski charakteryzuje się najwyższą emisją zanieczyszczeń pyłowych w województwie. 42

44 1.3.5 Wykorzystanie energii odnawialnych Analiza stanu i możliwości korzystania z energii wiatru Dla uzyskania realnych wielkości energii użytecznej z wiatru wymagane jest występowanie odpowiednio silnych wiatrów (o prędkości powyżej 4 m/s) o stałym natężeniu. Powiat żarski należy do III strefy energii wiatrowej (Rys. 5), co oznacza, że na jego terenie występują korzystne warunki meteorologiczne dla rozwoju tego rodzaju energetyki. Energia użyteczna wiatru w tej strefie na wysokości 30 m n. p. t. kształtuje się na poziomie kwh/m 2 /rok 3. Rysunek 2. Strefy energii wiatru w Polsce wg H. Lorenc Źródło: Ośrodek Meteorologii IMiGW Szczegółowe warunki lokalizacji inwestycji i jej wpływ na środowisko przyrodnicze muszą zostać określone w sporządzonym dla planowanej inwestycji raporcie oddziaływania na środowisko. Na terenie gminy Żary planowane są inwestycje dotyczące usytuowania 23 wiatraków przez prywatnych inwestorów. Spółka z o. o. GEWIND Budziechów planuje budowę parku elektrowni wiatrowych Budziechów AS w obrębie wsi Dłużek, gm. Lubsko. Analiza stopnia korzystania z energii biomasy i biogazu Biopaliwa, ze względu na stan skupienia podzielić można na stałe, płynne oraz biogaz występujący w postaci gazowej. Biopaliwa stałe używane mogą być na cele energetyczne w procesach bezpośredniego spalania, gazyfikacji oraz pyrolizy w postaci: drewna i odpadów drzewnych (w tym zrębków z szybko-rosnących gatunków drzewiastych tj.: wierzba, topola) 3 Ośrodek Meteorologii IMiGW 43

45 słomy jak i ziarna (zbóż, rzepaku) słomy upraw specjalnych roślin energetycznych z rodziny Miscanthus, Topinambur, itp. osadów ściekowych, makulatury, szeregu innych odpadów roślinnych powstających na etapach uprawy i pozyskania jak też przetwarzania przemysłowego produktów (siana, ostatek kukurydzy, trzciny cukrowej i bagiennej, łusek oliwek, korzeni, pozostałości przerobu owoców itp.) Tabela nr 23: Pozyskiwanie energii z biomasy Materiał Słoma żółta Słoma szara Drewno opałowe Trzcina Energetyczność 14,3 MJ/kg 15,2 MJ/kg 13,0 MJ/kg 14,5 MJ/kg Źródło: Pod względem energetycznym 2 tony biomasy równoważne są 1 tonie węgla kamiennego. Także pod względem ekologicznym biomasa jest lepsza niż węgiel, gdyż podczas spalania emituje mniej SO 2 niż węgiel. Bilans emisji dwutlenku węgla jest zerowy, ponieważ podczas spalania do atmosfery oddawane jest tyle CO 2 ile wcześniej rośliny pobrały z otoczenia. Biomasa jest zatem o wiele bardziej wydajna niż węgiel, a w dodatku jest stale odnawialna w procesie fotosyntezy. Powiat żarski posiada dobre warunki do produkcji ciepła z biomasy. Warunki pozyskania biomasy kształtują się na ok MW/rok. W przypadku biogazu, powiat posiada bardzo dobre(najlepsze w województwie) warunki do produkcji ciepła z biogazu. Potencjał kształtuje się na wysokości powyżej 16 MW/rok. 4 Analiza wykorzystania energii słonecznej W powiecie żarskim energia słoneczna wykorzystywana jest m.in. do suszenia osadów ściekowych. W Żarach od 2009 r. funkcjonuje instalacja wykorzystująca energię słoneczną do suszenia wytwarzanych na oczyszczalni komunalnych osadów ściekowych. Suszarnia składa się z trzech hal suszarniczych, każda o długości 116 metrów, szerokości 12 metrów. Suszarnia może 4 Wesołowska-Wujaszek D., 2011: Energia odnawialna w polityce regionalnej Województwa Lubuskiego. Departament Gospodarki i Infrastruktury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego (prelekcja wygłoszona w Słubicach r.) 44

46 przyjmować w ciągu roku łącznie tony mechanicznie odwodnionych osadów i suszyć je z poziomu 19 % do średnio 80 % suchej masy. W Żarach przy ul. Pienińskiej, na dwóch budynkach Powiatowego Domu Dziecka zamontowanych jest 8 sztuk kolektorów słonecznych Vitosol 100-F. Analiza wykorzystania energii wodnej W powiecie żarskim wykorzystywana jest energia wodna wytwarzana na małych elektrowniach wodnych na rzece Nysa Łużycka. Właścicielem jazów i użytkownikiem elektrowni jest PGE Energia Odnawialna S.A. Oddział w Dychowie. Zalety Małych Elektrowni Wodnych: nie zanieczyszczają środowiska i mogą być instalowane w licznych miejscach na małych ciekach wodnych, mogą być zaprojektowane i wybudowane w ciągu 1-2 lat, wyposażenie jest dostępne powszechnie, a technologia dobrze opanowana, prostota techniczna powoduje wysoką niezawodność i długą żywotność, wymagają nielicznego personelu i mogą być sterowane zdalnie, rozproszenia w terenie skracają odległości przesyłu energii i zmniejszają związane z tym koszty. Tabela nr 24: Podstawowe informacje na temat elektrowni wodnych w powiecie żarskim Lp. Nazwa obiektu Ciek km cieku Moc [MW] Spad nominalny [m] 1. Zasieki 55,915 0,82 3, Zielisko 69,24 1,529 4, Żarki Wielkie 73,075 0,64 3, Nysa 4. Przysieka 92,99 1,38 5, Łużycka 5. Bukówka 102,985 0,84 4, (Bucze) 6. Sobolice 111,63 0, Średnioroczna produkcja [MW] Źródło: RZGW we Wrocławiu, Ponadto w rejonie wsi Świbna gm. Jasień na rz. Lubsza w km została wybudowana przez prywatnego inwestora Mała Elektrownia Wodna. 45

47 1.4 Infrastruktura komunikacyjna Drogi wojewódzkie Tabela nr 25: Drogi wojewódzkie na terenie powiatu żarskiego Nr drogi Drogi wojewódzkie relacje Długość (w km) 285 Gubin Grabice - Starosiedle 4, Gubin - Biecz 7, Kosierz Bobrowice Lubsko - Żary 31, Granica Państwa Zasieki Lubsko Nowogród Bobrzański 40, Trzebiel Tuplice Jasień 22, Łęknica Przewóz Gozdnica Ruszów Bolesławiec 29,641 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z gmin Drogi powiatowe Długość dróg powiatowych wynosi 465,256 km. We wszystkich niemalże gminach drogi powiatowe wymagają remontu nawierzchni i napraw poboczy, tak aby były bezpieczne zarówno dla kierujących pojazdami jak i pieszych. Wykaz dróg powiatowych stanowi Załącznik nr Drogi gminne Tabela nr 26: Drogi gminne na terenie powiatu żarskiego Lp. Gmina Długość (w km) 1 Gmina wiejska Brody 44,00 2 Gmina wiejsko-miejska Jasień 47,10 3 Gmina wiejska Lipinki Łużyckie 52,85 4 Gmina miejska Lubsko 57,92 5 Gmina miejska Łęknica 14,84 6 Gmina wiejska Przewóz 43,00 7 Gmina wiejska Trzebiel 86,69 8 Gmina wiejska Tuplice 40,19 9 Gmina wiejska Żary 77,30 10 Gmina miejska Żary 84,40 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z gmin 46

48 Podsumowując długość dróg gminnych - 548,29 km, a wojewódzkich 136,41 km. Stan nawierzchni dróg wojewódzkich, w przeważającej części przedstawia się jako ostrzegawczy, zły lub bardzo zły (droga nr 285, 286,287, 294, 350). Na odcinku drogi 289 oraz drogi 296 stan nawierzchni jest bardzo dobry lub dobry, miejscami tylko zły. Stan nawierzchni dróg powiatowych w 18% dróg jest dobry, w 52 % jest zadowalający, w 10% - niezadowalający a zły w 20,00% wszystkich dróg. Stan nawierzchni dróg gminnych w powiecie żarskim w przeważającej części dróg jest zadowalający w 6 gminach (Gmina Brody, Gmina Lubsko, Gmina Łęknica, Gmina Trzebiel, Gmina Przewóz, Gmina miejska Żary) na terenie 4 gmin stan dróg jest niezadowalający (Gmina Jasień, Gmina wiejska Żary, Gmina Lipinki Łużyckie, Gmina Tuplice). 1.5 Rynek pracy i przedsiębiorczość Zgodnie z danymi GUS liczba podmiotów w systemie REGON w 2011 roku w powiecie żarskim wynosiła 9111, z których 69,2% stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W stosunku do 2010 roku liczba podmiotów zmalała o 239 (3,6%). Spółki handlowe stanowiły 6,6% wszystkich zarejestrowanych podmiotów, spółki cywilne 5,4%, fundacje i stowarzyszenia 2,7 %, spółdzielnie 0,5 %. W sektorze prywatnym działa 93,4% podmiotów a tylko 6,6 % to sektor publiczny. W przekroju terytorialnym najwięcej podmiotów zarejestrowanych jest na terenie gmin miejskich: Żary (47,9%) i Lubsko (18,3%), a najmniej w gminie wiejskiej Brody (2,2%). W ostatnich latach liczba podmiotów gospodarki narodowej utrzymuje się na średnim poziomie ok i ulega niewielkim wahaniom. Tabela nr 27: Podmioty gospodarki narodowej według wybranych form prawnych oraz gmin - stan na dzień 31.XII.2011 roku Gmina Podmioty ogółem Spółki handlowe razem Spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego Spółki cywilne W tym: Spółdzielnie Fundacje, stowarzyszenia, organizacje społeczne Osoby fizyczne prowadząc e działalność gospodarcz ą Brody Jasień Lubsko Tuplice Lipinki Łużyckie

49 Łęknica Przewóz Trzebiel G. Żary M. Żary Powiat Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS Strukturę podmiotów gospodarki narodowej w gminach powiatu żarskiego według branż obrazuje poniższa tabela. W ubiegłym roku najwięcej podmiotów zarejestrowanych w systemie REGON funkcjonowało w sekcjach: handel i naprawy pojazdów samochodowych - 32,5%, budownictwo - 10,7% oraz przemysł - 7,8%. Natomiast tylko 0,9% podmiotów odnotowano w sekcji informacji i telekomunikacji. Tabela nr 28: Podmioty gospodarki narodowej według wybranych sekcji oraz gmin - stan na dzień 31.XII.2011r. Gmina Podmioty ogółem W tym: Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo Przemysł Budownictwo Handel, naprawa pojazdów samochodowych Transport i gospodarka magazynowa Zakwaterowanie i gastronomia Informacja i telekomunikacja Działalność finansowa i ubezpieczeniowa Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna Administrowanie i działalność wspomagająca Brody Jasień Lubsko Tuplice Lipinki Łużyckie Łęknica Przewóz Trzebiel G. Żary M. Żary Powiat Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS Biorąc pod uwagę koncentrację podmiotów gospodarki narodowej w powiecie żarskim na 1 km 2 przypadało 7 jednostek. W ubiegłym roku zarejestrowano 881 nowych podmiotów, a wyrejestrowano 1166 podmiotów w porównaniu do 2010 roku nastąpił wzrost liczby 48

50 wyrejestrowanych jednostek o 88,4%. Stosunek liczby jednostek wykreślonych z rejestru do liczby jednostek nowo zarejestrowanych dla powiatu żarskiego wynosi 1,323 i jest wyższy od średniej w województwie lubuskim, która wynosi 1,153. Tabela nr 29. Liczba podmiotów gospodarki narodowej w gminach powiatu żarskiego przypadająca na mieszkańców Gmina Podmioty wpisane do rejestru REGON na 10 tys. ludności Rok 2009 Rok 2010 Wzrost/ spadek Brody Jasień Lubsko Tuplice Lipinki Łużyckie Łęknica Przewóz Trzebiel G. Żary M. Żary Powiat żarski Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS Wskaźnikiem pozwalającym ocenić poziom rozwoju przedsiębiorczości na obszarze powiatu jest liczba podmiotów przypadających na mieszkańców. Wartość tego wskaźnika dla poszczególnych gmin przedstawiona została w powyższej tabeli. Największa liczba podmiotów gospodarki narodowej w odniesieniu do liczby mieszkańców zarejestrowana była w gminach miejskich: Łęknica i Żary. W obu gminach znajdują się Targowiska Miejskie skupiające duże liczby podmiotów gospodarczych. Ponadto Żary jako duży ośrodek pełniący funkcję stolicy powiatu mają większe zapotrzebowanie zarówno na różnego rodzaju usługi dla ludności jak i produkcję. W pozostałych gminach wskaźnik ten jest dużo niższy, natomiast najniższy odnotowano w gminie Brody. Generalnie w porównaniu do roku 2009 we wszystkich gminach powiatu żarskiego w 2010 roku wystąpiła wyższa wartość w/w wskaźnika. W rejestrach Powiatowego Urzędu Pracy w Żarach wg stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku, pozostawało osób bezrobotnych. W porównaniu do stanu sprzed roku, liczba ta jest mniejsza o 15 osób bezrobotnych (0,25%). Na końcu grudnia 2011 roku w urzędach pracy województwa lubuskiego zarejestrowanych było bezrobotnych. W stosunku do poprzedniego roku był to spadek o 3087 osób (5,2%). 49

51 Stopa bezrobocia według danych GUS na koniec grudnia 2011 roku w powiecie żarskim wynosiła 17,3 (w porównaniu do analogicznego okresu sprzed roku zmalała o 0,1 pkt.), województwo lubuskie 15,4, a kraj 12,5. Wykres 1. Stopa bezrobocia w powiecie żarskim, województwie lubuskim i w Polsce Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdawczości MPiPS Na obszarze powiatu żarskiego wyodrębniono 10 gmin, w tym 6 gmin wiejskich, 2 wiejsko-miejskie i 2 miasta. Biorąc pod uwagę podział terytorialny na poziomie gmin, sytuacja na lokalnych rynkach pracy w sposób istotny różnicuje się. Według stanu na koniec ubiegłego roku największy spadek liczby zarejestrowanych bezrobotnych odnotowano w gminach Lubsko (6,7%), Jasień (5,3 %) i Łęknica (3,2%). Natomiast przy ogólnej tendencji spadkowej liczby bezrobotnych w powiecie żarskim, w 5 gminach odnotowano w omawianym okresie wzrost. Największy wzrost nastąpił w gminie Przewóz (15,6%), gminie wiejskiej Żary (8,2%) i Trzebielu (5,4 %). 50

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIII/81/2011 Rady Powiatu Żarskiego z dnia 29 listopada 2011r.

Uchwała Nr XIII/81/2011 Rady Powiatu Żarskiego z dnia 29 listopada 2011r. Uchwała Nr XIII/81/2011 Rady Powiatu Żarskiego z dnia 29 listopada 2011r. w sprawie uchwalenia Programu ochrony środowiska dla Powiatu Żarskiego na lata 2012 2015 z perspektywą do roku 2019 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA

WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA (2004-2015) Łaziska 2004 Autorzy opracowania: dr Witold Wołoszyn mgr Tomasz Furtak Ważniejsze skróty użyte w tekście ARiMR - Agencja Restrukturyzacji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 03 Charakterystyka miasta Katowice W-880.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Źródła informacji

Bardziej szczegółowo

Asia Maziarz Aneta Wyrwich Piotrek Dobrowolski

Asia Maziarz Aneta Wyrwich Piotrek Dobrowolski Asia Maziarz Aneta Wyrwich Piotrek Dobrowolski Nadleśnictwo Zawadzkie - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach, której siedziba znajduje

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 20 grudnia 2013 r. Poz ZARZĄDZENIE NR 38/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM

Gorzów Wielkopolski, dnia 20 grudnia 2013 r. Poz ZARZĄDZENIE NR 38/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 20 grudnia 2013 r. Poz. 2798 ZARZĄDZENIE NR 38/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie

Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE STRZELCE OPOLSKIE Część 03 Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie W 869.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Opalenica

Charakterystyka Gminy Opalenica AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA GMINY OPALENICA Część 03 Charakterystyka Gminy Opalenica W 854.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk. Dr Sylwia Kulczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski

Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk. Dr Sylwia Kulczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski Ochrona i konserwacja wartości przyrodniczych Polski Wschodniej jako podstawa trwałego rozwoju Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski Dr Sylwia

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Lech Krzysztofiak Anna Krzysztofiak

Opracowanie: Lech Krzysztofiak Anna Krzysztofiak Inwentaryzacja barszczu Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi i niecierpka gruczołowatego Impatiens glandulifera na obszarach Natura 2000 "Dolina Górnej Rospudy" oraz "Ostoja Augustowska" Opracowanie: Lech

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/114/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 30 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR V/114/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 30 marca 2015 r. UCHWAŁA NR V/114/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Jabłonowo Pomorskie Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013. 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013:

Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013. 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013: Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013: Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 jest realizowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /454/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości RADWAN GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Radwan, październik

Bardziej szczegółowo

Diagnoza Strategiczna na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta Radymno na lata (Załącznik 1)

Diagnoza Strategiczna na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta Radymno na lata (Załącznik 1) Diagnoza Strategiczna na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta Radymno na lata 2015 2025 (Załącznik 1) Kwiecień 2015 Spis treści Wstęp... 3 I. Uwarunkowania przestrzenno-środowiskowe... 4 II. Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Prudnik

Charakterystyka Gminy Prudnik AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE PRUDNIK Część 03 Charakterystyka Gminy Prudnik W 835.03 2/8 SPIS TREŚCI 3.1 Charakterystyka Gminy

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ Załącznik nr 1 Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ DLA CZĘŚCI TERENU W MIEJSCOWOŚCI CHUDOBCZYCE (tekst i rysunek zmiany studium) Kwilcz,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Leśny Bank Genów Kostrzyca, 26.06.2014 r. Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny Katedra

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK Projekt Rozbudowa sieci kanalizacyjnej Gminy Łask jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

1. ANALIZA PORÓWNAWCZA PODSTAWOWYCH WSKAŹNIKÓW NA TLE WOJEWÓDZTWA I POLSKI

1. ANALIZA PORÓWNAWCZA PODSTAWOWYCH WSKAŹNIKÓW NA TLE WOJEWÓDZTWA I POLSKI 1. ANALIZA PORÓWNAWCZA PODSTAWOWYCH WSKAŹNIKÓW NA TLE WOJEWÓDZTWA I POLSKI Porównanie gminy Bogdaniec z gminami ościennymi pod względem występowania zagrożeń środowiska (stan na 1996 r.) Lp. Gmina PA WP

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Augustów, 3-4 września 2015 r. 1 mgr Małgorzata Fiedorczuk mgr Maciej Muczyński Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów)

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów) I.49. Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów. 49 Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Rola Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie w zarządzaniu obszarami Natura 2000

Rola Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie w zarządzaniu obszarami Natura 2000 Rola Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie w zarządzaniu obszarami Natura 2000 Mieczysław Kurowski Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie Źródła http://www.geoportal.gov.pl/ Obszary

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO KONFERENCJA: Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego wobec nowych wyzwań rozwojowych Zielona Góra 10 marca 2010 r. 2008 2000 =100 Podział terytorialny

Bardziej szczegółowo

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE INFORMACJE WSTĘPNE Spis treści 1. Przedmiot i zakres opracowania 11 2. Forma opracowania 12 3. Tok formalno - prawny sporządzania Studium 13 4. Tok merytoryczny sporządzania Studium 14 5. Aktualnie obowiązujące

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r.

UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r. UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Nowa Wieś Wielka Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 22 lutego 2013 r. Poz. 564 ZARZĄDZENIE NR 2/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM

Gorzów Wielkopolski, dnia 22 lutego 2013 r. Poz. 564 ZARZĄDZENIE NR 2/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 22 lutego 2013 r. Poz. 564 ZARZĄDZENIE NR 2/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

GMINA MIĘDZYLESIE STRATEGIA ROZWOJU GMINY MIĘDZYLESIE NA LATA

GMINA MIĘDZYLESIE STRATEGIA ROZWOJU GMINY MIĘDZYLESIE NA LATA GMINA MIĘDZYLESIE STRATEGIA ROZWOJU GMINY MIĘDZYLESIE NA LATA 2009-2015 Spis treści: Międzylesie; sierpień 2009 str. Czym jest Strategia Rozwoju Gminy?... 4 Metodologia opracowania strategii... 5 Część

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

OPIS ZADANIA. (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) zastawka wzmocniona zastawka drewniano- kamienna

OPIS ZADANIA. (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) zastawka wzmocniona zastawka drewniano- kamienna Załącznik nr 8 do SIWZ OPIS ZADANIA (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) Nr i nazwa nadleśnictwa Kody obiektów oraz typy obiektów 10-34 Różańsko Nr zadania 10-34-04 10-34-04-1- zastawka wzmocniona

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE Nr 64 WOJEWODY MAZOWIECKIEGO. z dnia 24 października 2008 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu białobrzeskiego.

ROZPORZĄDZENIE Nr 64 WOJEWODY MAZOWIECKIEGO. z dnia 24 października 2008 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu białobrzeskiego. Mazow.08.194.7025 ROZPORZĄDZENIE Nr 64 WOJEWODY MAZOWIECKIEGO z dnia 24 października 2008 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu białobrzeskiego. (Warszawa, dnia 14 listopada 2008

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. O ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/298/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO. z dnia 23 listopada 2015 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Choceń

UCHWAŁA NR XIV/298/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO. z dnia 23 listopada 2015 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Choceń UCHWAŁA NR XIV/298/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 23 listopada 2015 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Choceń Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Wołominie

Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Wołominie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Wołominie WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH I URZĄDZEŃ KANALIZACYJNYCH NA LATA 2004-2013 Plan opracowano zgodnie z przepisami

Bardziej szczegółowo

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442 I.47. Droga nr 442 m. Chocz. 47 Droga nr 442 m. Chocz Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat pleszewski Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem

Bardziej szczegółowo

potrzeb, które zostaną uwzględnione przy opracowywaniu Strategii w zakresie

potrzeb, które zostaną uwzględnione przy opracowywaniu Strategii w zakresie S t r o n a 1 ANKIETA Dotycząca konsultacji prowadzonych w ramach opracowywania Strategii Rozwoju Gminy Nowa Słupia na Szanowni Państwo W związku z prowadzeniem prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody w Nadleśnictwie Mińsk w perspektywie rozwoju Lasów Państwowych

Ochrona przyrody w Nadleśnictwie Mińsk w perspektywie rozwoju Lasów Państwowych Ochrona przyrody w Nadleśnictwie Mińsk w perspektywie rozwoju Lasów Państwowych Powierzchnia Nadleśnictwa Mińsk wynosi 9500 ha, rozrzuconych w 410 kompleksach. Lasy nadzorowane stanowią pow. 17340 ha.

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 4 sierpnia 2016 r. Poz ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA w GORZOWIE WIELKOPOLSKIM

Gorzów Wielkopolski, dnia 4 sierpnia 2016 r. Poz ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA w GORZOWIE WIELKOPOLSKIM DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 4 sierpnia 2016 r. Poz. 1663 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA w GORZOWIE WIELKOPOLSKIM z dnia 2 sierpnia 2016 r.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 837/15 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 10 listopada 2015 roku.

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 837/15 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 10 listopada 2015 roku. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 837/15 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 10 listopada 2015 roku. 1. Numer i nazwa osi priorytetowej 4. Dziedzictwo naturalne i kulturowe 2. Cele szczegółowe osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 837/15 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 10 listopada 2015 roku.

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 837/15 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 10 listopada 2015 roku. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 837/15 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 10 listopada 2015 roku. 1. Numer i nazwa osi priorytetowej 4. Dziedzictwo naturalne i kulturowe 2. Cele szczegółowe osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

ANEKS DO PROGNOZY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DO ZMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PABIANICE

ANEKS DO PROGNOZY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DO ZMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PABIANICE ANEKS DO PROGNOZY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DO ZMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Niniejszy ANEKS stanowi integralną część do opracowania pt. Prognoza oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Planowanie przyszłych funkcji zagospodarowania terenu dawnej bazy wojskowej w Szprotawie

Planowanie przyszłych funkcji zagospodarowania terenu dawnej bazy wojskowej w Szprotawie Planowanie przyszłych funkcji zagospodarowania terenu dawnej bazy wojskowej w Szprotawie Konferencja Zagospodarowanie dawnej bazy powojskowej szansą rozwoju Szprotawy Szprotawa 12 czerwca 2014 dr Beata

Bardziej szczegółowo

Wsparcie obszarów wiejskich w ramach PROW 2014-2020 - działania za realizację których odpowiedzialny będzie Samorząd Województwa Opolskiego

Wsparcie obszarów wiejskich w ramach PROW 2014-2020 - działania za realizację których odpowiedzialny będzie Samorząd Województwa Opolskiego Wsparcie obszarów wiejskich w ramach PROW 2014-2020 - działania za realizację których odpowiedzialny będzie Samorząd Województwa Opolskiego Opole, 20 marca 2015 r. Podział środków PROW dla kraju Tabela

Bardziej szczegółowo

7. ANALIZA PORÓWNAWCZA PODSTAWOWYCH WSKAŹNIKÓW NA TLE POWIATU I WOJEWÓDZTWA

7. ANALIZA PORÓWNAWCZA PODSTAWOWYCH WSKAŹNIKÓW NA TLE POWIATU I WOJEWÓDZTWA 7. ANALIZA PORÓWNAWCZA PODSTAWOWYCH WSKAŹNIKÓW NA TLE POWIATU I WOJEWÓDZTWA Porównanie gminy Krzeszyce z gminami ościennymi pod względem występowania zagrożeń środowiska (stan na 1996 r.) Lp. Gmina PA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r. UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Grodzisk Wielkopolski

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

Niemodlin, 27 czerwca 2016 roku. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu

Niemodlin, 27 czerwca 2016 roku. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu ul. Bohaterów Powstań Śląskich 9-00 Niemodlin Niemodlin, 7 czerwca 0 roku Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu W związku z rozpoczęciem prac nad dokumentami planistycznymi dla obszaru Natura

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI WODNO-ŚCIEKOWEJ

CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI WODNO-ŚCIEKOWEJ CHARAKTERYSTYKA GOSPODARKI WODNO-ŚCIEKOWEJ Miasto Ruda Śląska jest położone w centralnej części Górnego Śląska. Teren miasta leży na wododziale Wisły i Odry. Do zlewni rzeki Wisły należy rzeka Rawa, natomiast

Bardziej szczegółowo

Park Krajobrazowy Dolina Słupi

Park Krajobrazowy Dolina Słupi Park Krajobrazowy Dolina Słupi O Nas Park Krajobrazowy Dolina Słupi - został utworzony w 1981 roku na obszarze 7 gmin (Słupsk, Kobylnica, Dębnica Kaszubska, Kołczygłowy, Borzytuchom, Bytów, Czarna Dąbrówka)

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna przedsięwzięcia

Karta informacyjna przedsięwzięcia Karta informacyjna przedsięwzięcia sporządzona zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa oraz o ocenach

Bardziej szczegółowo

WALORYZACJA PRZYRODNICZA GMINY

WALORYZACJA PRZYRODNICZA GMINY BIURO KONSERWACJI PRZYRODY w SZCZECINIE WALORYZACJA PRZYRODNICZA GMINY POŁCZYN ZDRÓJ (OPERAT GENERALNY) ANEKS SZCZECIN 2003 Autorami operatów szczegółowych są: z zakresu flory i roślinności: z zakresu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 5. Zasady stosowania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/157/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 22 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR IX/157/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 22 czerwca 2015 r. UCHWAŁA NR IX/157/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Chełmno Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Czy można budować dom nad klifem?

Czy można budować dom nad klifem? Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej [PUGP] Ćwiczenie 1 zagadnienia wprowadzające do informacji o środowisku przyrodniczym Zagadnienia wprowadzające czyli przypomnienie - po trochę o wszystkim

Bardziej szczegółowo

FORMA ROZDYSPONOWANIA (sprzedaż/dzierżawa/ rodzaj przetargu) OPIS NIERUCHOMOŚCI (media, podstawowe atrybuty) sprzedaż ustny nieograniczony

FORMA ROZDYSPONOWANIA (sprzedaż/dzierżawa/ rodzaj przetargu) OPIS NIERUCHOMOŚCI (media, podstawowe atrybuty) sprzedaż ustny nieograniczony ODDZIAŁ TERENOWY W GORZOWIE WLKP. FILIA W ZIELONEJ GÓRZE HARMONOGRAM przetargów na nieruchomości inwestycyjnych na terenie powiatów: zielonogórskiego, nowosolskiego, wschowskiego, żagańskiego, żarskiego,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r. UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego Jelenie Bagna położonego na terenie Nadleśnictwa Karwin, Gmina Drezdenko. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

14. Harmonogram realizacji Programu - zadania priorytetowe dla gminy

14. Harmonogram realizacji Programu - zadania priorytetowe dla gminy 14. Harmonogram Programu - zadania priorytetowe dla gminy Tabela 14-1. Działania dotyczące opracowania dokumentów strategicznych wskazujących kierunki działania i stanowiących podstawę formalną do pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XII/279/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 września 2015 r.

UCHWAŁA NR XII/279/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 września 2015 r. UCHWAŁA NR XII/279/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 września 2015 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Kamień Krajeński Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat

Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat 2008-2009 Cele Wskaźniki Stan w 2007 r. Lata 2008-2009 1 2 3 5 I. OCHRONA I RACJONALNE

Bardziej szczegółowo

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194.

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194. I.17. Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć). 17 Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć) Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat: pilski Gmina: Wyrzysk (m. Wyrzysk,

Bardziej szczegółowo

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody:

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody: Podstawą działań Nadleśnictwa na rzecz ochrony przyrody jest Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16.04.2004 r. (Dz. U. 04.92.880), Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie gatunków dziko występujących

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego gminy Wodzisław na lata 2000-2015

Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego gminy Wodzisław na lata 2000-2015 Cel: 1 Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego gminy Wodzisław na lata 2000-2015 Poprawa efektywności gospodarstw rolnych m.in. poprzez specjalizację produkcji rolniczej, tworzenie zorganizowanych

Bardziej szczegółowo

Zakres Obszarów Strategicznych.

Zakres Obszarów Strategicznych. Zakres Obszarów Strategicznych. Załącznik nr 2 do Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020. Konstrukcja Obszarów Strategicznych Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020 zakłada wpisywanie

Bardziej szczegółowo

CZĘŚCIOWA ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁAŃCUT

CZĘŚCIOWA ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁAŃCUT PROJEKT Załącznik Nr 2 do Uchwały nr... Rady Gminy Łańcut z dnia..... w sprawie uchwalenia częściowej zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łańcut CZĘŚCIOWA ZMIANA

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Informacje dotyczace rozwiązań alternatywnych oraz w jaki sposób zostały uwzględnione wniosków z przeprowadzonej oceny

Informacje dotyczace rozwiązań alternatywnych oraz w jaki sposób zostały uwzględnione wniosków z przeprowadzonej oceny Podsumowanie, wynikające z art. 43 i 55 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku udziale społeczenstwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Zasoby leśne Polski funkcje lasów / zadrzewień

Zasoby leśne Polski funkcje lasów / zadrzewień Zasoby leśne Polski funkcje lasów / zadrzewień czym jest las? Las (biocenoza leśna) kompleks roślinności swoistej dla danego regionu geograficznego, charakteryzujący się dużym udziałem drzew rosnących

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich (M07) Działanie wspiera rozwój infrastruktury wiejskiej oraz odnowę wsi, przyczyniając się tym samym do

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego na lata

Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego na lata 10. Dane źródłowe - Informacja o stanie środowiska w roku 2014 i działalności kontrolnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w powiecie poznańskim ziemskim w roku 2014, WIOŚ, Poznań,

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

WYDATKI BUDŻETU MIASTA PŁOCKA NA 2015 ROK WYDATKI GMINY

WYDATKI BUDŻETU MIASTA PŁOCKA NA 2015 ROK WYDATKI GMINY Załącznik nr 2 do Uchwały Budżetowej Miasta Płocka na rok 2015 Nr 40/IV/2015 Rady Miasta Płocka z dnia 27 stycznia 2015 roku WYDATKI BUDŻETU MIASTA PŁOCKA NA 2015 ROK Dział Rozdział Nazwa działu i rozdziału

Bardziej szczegółowo