Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu Elektroniczna Aparatura Medyczna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu Elektroniczna Aparatura Medyczna"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Studia stacjonarne Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu Elektroniczna Aparatura Medyczna Ćwiczenie 3. Zastosowania czujników konduktometrycznych w elektronicznej aparaturze laboratoryjnej v. 03 Andrzej Holiczer Witold Holiczer Norbert Litwińczuk Grażyna Gilewska Białystok wrzesień 2014

2 A. Wprowadzenie 1. Pojęcia podstawowe Atom: najmniejszy, niepodzielny metodami chemicznymi składnik materii, który może wchodzić w połączenie z innymi pierwiastkami. Cząsteczka: (inaczej molekuła) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są z sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi. Jest to najmniejsza część chemicznie jednorodnej substancji, która posiada wszystkie właściwości tej substancji i może istnieć samodzielnie w stanie wolnym we wszystkich stanach skupienia. Masa atomowa pierwiastka: liczba określająca ile razy masa jednego reprezentatywnego atomu danego pierwiastka chemicznego jest większa od masy 1/12 izotopu węgla 12 C. Masa cząsteczkowa związku chemicznego: suma mas atomowych pierwiastków wchodzących w jego skład. Mol: jednostka liczności materii (jednostka podstawowa w układzie SI) oznaczana symbolem mol. Jeden mol jest to liczność materii układu zawierającego liczbę cząstek (np. atomów, cząsteczek, jonów, elektronów itp.) równą liczbie atomów w masie 12 gramów izotopu węgla 12 C. W jednym molu znajduje się 6, ±0, cząstek. Liczba ta jest nazywana stałą Avogadra; liczba gramów danego atomu lub związku chemicznego równa liczbowo masie atomowej lub cząsteczkowej: m n = V (1) n liczba moli substancji, m masa substancji, M masa atomowa lub cząsteczkowa substancji. Wartościowość: to cecha pierwiastków chemicznych i grup funkcyjnych w chemii określająca iloma wiązaniami chemicznymi może się dany pierwiastek łączyć z innymi. Rodzaje stężeń substancji w roztworach wodnych. Stężenie wagowe: m c = V (2) m - masa substancji, V - objętość roztworu. Molowe stężenie substancji: n c m = (3) V c m - stężenie molowe (mol/l), n - liczba moli substancji, V - objętość roztworu. Molarne stężenie substancji: n c RV = (4) V R c RV - stężenie molarne (mol/l), n - liczba moli substancji, V R - objętość rozpuszczalnika. Molalne stężenie substancji: n c Rm = (5) mr c Rm - stężenie molalne (mol/kg), n - liczba moli substancji, m R - masa rozpuszczalnika. Stężenie molowe (molarne, molalne) jest wielkością w pełni charakteryzującą zdolności połączeń i wzajemnych oddziaływań substancji niedysocjujących, czyli nierozpadających się na jony. W przypadku roztworów elektrolitów wielkością charakteryzującą powstałe przy rozproszeniu jony, czyli atomy lub cząsteczki obdarzone ładunkiem elektrycznym jest również ich wartościowość. 2

3 Dysocjacja elektrolityczna elektrolity. Substancja, która w roztworze lub w stanie stopionym występuje przynajmniej częściowo w postaci naładowanych cząstek - jonów - nazywa się elektrolitem. Rozpad elektroobojętnych cząstek na naładowane jony nosi nazwę dysocjacji elektrolitycznej. W naszych rozważaniach ograniczymy się do wodnych roztworów elektrolitów. Rola rozpuszczalnika polega również na osłabieniu oddziaływań elektrostatycznych, co jest związane z efektem dielektrycznym. Elektrostatyczna siła przyciągania między jonami o liczbie ładunków elementarnych z + i z - określona jest przez prawo Coulomb a: e z z F(r) = (6) 2 ε r e - elementarny ładunek elektryczny, ε - stała dielektryczna środowiska, r - odległość między jonami. Duża stała dielektryczna wody decyduje o wyjątkowych jej właściwościach jako środowiska elektrolitów. Staje się to szczególnie wyraźne, gdy porówna się jej stałą dielektryczną ze stałymi dielektrycznymi wszystkich pozostałych rozpuszczalników. Jony niosące ładunek dodatni nazywa się kationami, jony z ładunkiem ujemnym - anionami. Załóżmy, że mamy do czynienia z mocnym elektrolitem typu K ν+ A ν-. Elektrolit ten rozpuszczony w wodzie rozpada się na kationy i aniony według schematu (rys.1). Rys.1. Rozpad elektrolitu na jony: przewodnictwo elektryczne. H 2O z+ z- Kν+ Aν- ν+ K +ν-a (7) ν + liczba kationów, ν - liczba anionów, z+ wartościowość kationów, z- wartościowość anionów. Elektrolity występujące w roztworze wyłącznie w postaci jonów nazywa się elektrolitami mocnymi. Elektrolity, które przy skończonym rozcieńczeniu występują częściowo jako jony, częściowo jako cząstki noszą nazwę elektrolitów słabych. Teoria dysocjacji elektrolitów słabych została po raz pierwszy podana w roku 1887 przez S. Arrhenius a. Dopiero jednak w 1923 r. P.Debey i E. Huecl wykazali, że w rozcieńczonych roztworach mocnych elektrolitów występują tylko jony, brak jest natomiast cząsteczek niezdysocjowanych. Obecnie wiadomo także, że stężone roztwory elektrolitów mocnych zawierają jedynie jony. 3

4 W związku z tym, że nie wszystkie cząsteczki elektrolitów słabych są zdysocjowane definiuje się pojęcia stopnia dysocjacji α : n (8) α(c,t) = N n - liczba cząsteczek zdysocjowanych, N - liczba cząsteczek substancji rozpuszczonej w roztworze. Stopień dysocjacji elektrolitu jest zależny od rodzaju rozpuszczalnika, elektrolitu, jego stężenia oraz temperatury i ciśnienia. 2. Zastosowania konduktometrii w pomiarach stężeń substancji w roztworach Materiał przewodnika prądu elektrycznego możemy charakteryzować podając jego rezystancję ρ lub przewodność właściwą ; związek między tymi wielkościami jest następujący: 1 = ρ (9) Dla przewodników pierwszego rodzaju, w których przewodnictwo ma charakter elektronowy (np. metali) można w prosty sposób określić relacje między jego rozmiarami i rezystancją właściwą, a rezystancją R: R =ρ l (10) s l długość przewodnika, s pole przekroju poprzecznego. W przypadku roztworów elektrolitów przewodnictwo właściwe (jonowe, przewodniki drugiego rodzaju) zależy także od stężenia i nie jest stałą charakterystyczną dla materiału. W związku z tym wprowadzono iloraz: Λ = c (11) Λ przewodnictwo molowe, c stężenie molowe elektrolitu w roztworze. Według Kohlrausch a przewodność molowa mocnych elektrolitów w roztworach rozcieńczonych jest następującą funkcją stężenia: Λ =Λ - a c (12) Λ przewodność molowa przy rozcieńczeniu nieskończenie wielkim, a stała doświadczalna. Z (11) i (12) otrzymamy następujący związek między przewodnością właściwą roztworu elektrolitu, a stężeniem składnika: ( ) = Λ - a c c (13) W rzeczywistości zależność (13) ma charakter bardziej złożony, dla większych stężeń trudny do teoretycznego wyprowadzenia. Na rys. 2 i 3 przedstawiono doświadczalnie uzyskane zależności między stężeniem a przewodnością właściwą: na rys. 2 dla rozcieńczonych roztworów elektrolitów, na rys. 3 dla roztworów o dużych stężeniach. 4

5 Rys.2. Przewodność właściwa rozcieńczonych roztworów elektrolitów: 1 H 2 CO 3, 2 Na 2 SO 4, 3 NaCl, 4 MgCl 2, 5 KOH, 6 NaOH, 7 NH 4 OH. Rys.3. Przewodność właściwa wodnych roztworów elektrolitów: 1 KCl, 2 NaOH, 3 H 2 SO 4, 4 HCl. Z przedstawionych rysunków można wysnuć następujące wnioski: dla bardzo rozcieńczonych elektrolitów w szczególności dla mocnych roztworów elektrolitów jednowartościowych przewodność właściwa jest liniową funkcją stężenia (rys. 2), ze wzrostem stężenia zależność ta staje się nieliniowa, a w większości przypadków nawet niemonotoniczna; roztwory stężone mają małą właściwą przewodność elektryczną (rys. 3), szczególnie dużą wartość przewodności mają elektrolity zawierające jony H + lub OH, a więc kwasy i zasady. W praktyce dla jednowartościowych mocnych elektrolitów można posługiwać się następującymi przybliżeniami: = Λ c dla c 10 mmol / l =0 +Λ0 c dla 10< c 100 mmol / l (13a) ( ) = Λ - a c c dla 100 < c 1000 mmol / l Λ, 0, Λ 0, a stałe współczynniki równań Korzystając z funkcji odwrotnych do (13a), na podstawie pomiaru przewodności właściwej, można wyznaczać wartość stężenia substancji w roztworze jednoskładnikowym. Zasada konduktometryczna jest jednak nieselektywna i nie można przy jej pomocy wyznaczać stężeń poszczególnych substancji w roztworach wieloskładnikowych, jednak ze względu na prostotę, szeroki zakres stosowalności od stężeń śladowych do bardzo dużych jest w wielu sytuacjach użyteczna i rozpowszechniona. Najczęściej zasada ta jest stosowana w następujących pomiarach: przewodności wody, w tym destylowanej i dejonizowanej (parametr jakościowy), stężenia substancji w roztworach jednoskładnikowych, jako technologiczny wskaźnik jakościowy w roztworach wieloskładnikowych, w pomiarach koncentracji cząstek w zawiesinach Zasada działania i budowa czujników konduktometrycznych W pomiarach przewodności roztworów elektrolitów z powodu zachodzących zjawisk nieodwracalnych, głównie elektrolizy, nie stosuje się prądów i napięć stałych. Powyższa uwaga nie dotyczy jedynie zastosowań konduktometrii w pomiarach koncentracji cząstek w zawiesinach. 5

6 Rozwinęły się trzy techniki pomiaru przewodności właściwej metodami przemiennoprądowymi dla celów analitycznych: pomiar w celkach o dwóch elektrodach, najbardziej wskazany dla śladowych i małych stężeń (rys. 4b), pomiar czteroelektrodowy o dwóch elektrodach zasilanych z zewnętrznego źródła, a dwóch do pomiaru potencjału między elektrodami zasilanymi (rys. 4c), pomiar bezelektrodowy (rys. 4d). Wykres zmian potencjału między elektrodami z napięciem zewnętrznym Uz, zanurzonymi w roztworze elektrolitu przedstawia rys. 4a. Polaryzacja oraz powstawanie ładunków przyelektrodowych powodują zakrzywienie linii potencjału w pobliżu elektrod, a tylko w części środkowej gradient potencjału du/dl jest stały (liniowy spadek napięcia). Przyelektrodowe zakłócenia gradientu mają niewielkie znaczenie przy małej przewodności roztworów elektrolitów, ale znaczne przy większych przewodnościach, stąd też dwuelektrodowe przetworniki pomiarowe są z powodzeniem stosowane w zakresie 0,1 do około 1000 µs/cm. W przedstawionym na rys. 4b systemie dwuelektrodowym równanie przetwarzania ma postać: U I = z (14) K c Rys. 4. Zasady pomiaru przewodności elektrolitów: a) przebieg potencjału między elektrodami; b) celka dwuelektrodowa; c) celka czteroelektrodowa; d) celka bezelektrodowa. Pomiar czteroelektrodowy (rys. 4c) eliminuje zakłócenia polaryzacyjne. Istotne znaczenie takiego rozwiązania polega także na niezależności wyników pomiaru od zanieczyszczeń elektrolitu. Także zanieczyszczenia organiczne (np. oleje i inne substancje nierozpuszczalne w wodzie) zmieniające rezystancję obwodu prądowego nawet w stosunku 1:10, nie powodują błędów pomiaru w przeciwieństwie do układów dwuelektrodowych i bezelektrodowych. Warunkiem poprawności pomiaru jest bezprądowy pomiar napięcia U 34, tj. układem o bardzo wysokiej impedancji. Przy wymuszeniu między elektrodami 1 i 2 przepływu prądu I z o takiej wartości, aby różnica potencjałów między elektrodami 3 i 4 była niezmienna (U 34 = const.), wymuszony prąd zasilający I z jest bezpośrednią miarą przewodności elektrolitu: U I 34 z = (15) K c 6

7 Przy odpowiednim rozwiązaniu przetwornika czteroelektrodowego, zakresy mierzalnych przewodności leżą w granicach od 0,1 µs/cm 1 S/cm. Na rys. 5 przedstawiono budowę laboratoryjnego, czteroelektrodowego czujnika pomiarowego. W systemie bezelektrodowym (rys. 4d) są całkowicie wyeliminowane zakłócenia spowodowane polaryzacją. Jednak z powodu małej czułości i wysokiego poziomu szumów, taki typ pomiaru nadaje się tylko do roztworów elektrolitów o dużych wartościach przewodności, tj. o dużych stężeniach. Równanie przetwarzania w tym systemie można zapisać następująco: 1 n U 2 2 = U1 (16) Kc n1 U1 napięcie zasilania uzwojenia pierwotnego, Kc stała celki, U2 napięcie indukowane w uzwojeniu wtórnym, n1, n2 liczba zwojów nawiniętych na rdzeniach. Wielkością, którą się bezpośrednio mierzy przy wszystkich trzech opisanych zasadach, jest rezystancja celki pomiarowej, którą określa wzór: 1 R = Kc (17) gdzie K c oznacza stałą celki, którą można przedstawić jako całkę wzdłuż linii pola elektrycznego: l 1 K c = dl (18) S(l) 0 l długość linii między elektrodami, S przypadający na nie przekrój. Rys. 5. Czteroelektrodowy czujnik konduktometryczny. 7

8 Tylko dla prostych geometrycznie figur można obliczyć wartość Kc. Zwykle celki mają tak skomplikowany kształt, że muszą być wzorcowane przy pomocy elektrolitu o dokładnie znanej przewodności wz w myśl wzoru: K c =wz R (19) Elektrolitem stosowanym najczęściej do wzorcowania jest wodny roztwór KC1, którego przewodność elektryczna oraz jej zależność od temperatury są dokładnie znane i powtarzalne. Istotną przyczyną błędów pomiaru przewodności właściwej metodami elektrodowymi jest polaryzacja elektrod. W celu jej eliminacji należy odpowiednio dobierać stałą celki K c oraz częstotliwość prądu (napięcia) zasilającego. Techniczne zalecenia dotyczące tego zagadnienia przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1 Przewodność właściwa roztworu elektrolitu (S/cm) Stała celki (1/cm) Częstotliwość napięcia zasilającego (Hz) < ,5 do 0, do > do Czynnikiem wpływającym na wynik pomiaru przewodności właściwej jest temperatura. Wpływ temperatury przejawia się w oddziaływaniu na ruchliwość jonów oraz stopień dysocjacji. Obydwa czynniki działają zgodnie w kierunku wzrostu przewodności ze wzrostem temperatury. Wpływ temperatury można wyrazić wzorem: =0 1+α( t - t 0 ) (20) Wartości współczynników temperaturowych α dla t 0 = 20 C są najwyższe dla zasad, najniższe dla soli, średnie dla kwasów; leżą one w granicach od około 1,5 % do 4,0 % / C. Wartości te są w wysokim stopniu zależne od stężenia. Wyeliminowanie błędów od wpływu temperatury jest jednym z poważnych problemów mierniczych przy stosowaniu metod konduktometrycznych. Współczesne konduktometry są wyposażane w czujniki temperatury, zarówno zewnętrzne (konduktometry laboratoryjne, jak i wbudowane (konduktometry przemysłowe); można w nich także ustawić znaną dla danego roztworu elektrolitów wartość współczynnika α, uzyskując w ten sposób możliwość automatycznej kompensacji zmian temperatury. 8

9 B. Realizacja ćwiczenia 1. Cel ćwiczenia laboratoryjnego Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zastosowaniami metod konduktometrycznych w pomiarach stężeń elektrolitów w roztworach wodnych oraz czystości wody. 2. Aparatura, narzędzia pomocnicze i odczynniki stosowane w ćwiczeniu W ćwiczeniu są stosowane następujące urządzenia pomiarowe, pomocnicze oraz wzorce: konduktometr (typ CDM210) z czujnikiem czteroelektrodowym, mieszadło magnetyczne z układem regulacji temperatury (typ MS 11 HS), roztwory wzorcowe: 10; 40; 100 mmol KCl / l. 3. Przebieg realizacji eksperymentu Zapoznać się z obsługą i budową urządzeń stosowanych w ćwiczeniu Oszacowanie błędu przeniesienia (tabela 1). Czynności pomiarowe: napełnić naczyńko pomiarowe 100 milmolowym roztworem KCl. używając konduktometru CC 317 z czujnikiem temperatury zmierzyć przewodność właściwą 100 roztworu, opróżnić naczyńko (nie płukać naczyńka i czujnika pomiarowego), napełnić naczyńko wodą destylowaną i zmierzyć jej przewodność 1, wypłukać naczyńko pomiarowe wodą destylowaną (dwukrotnie). napełnić naczyńko wodą destylowaną i zmierzyć jej przewodność Pomiary przewodności wody (tabela 2). Czynności pomiarowe: używając konduktometru CDM210 zmierzyć przewodność właściwą oraz temperaturę: wody dejonizowanej, wody destylowanej, zanieczyszczonej wody dejonizowanej, zimnej i ciepłej wody wodociągowej, pomiary wykonujemy przy wyłączonej opcji korekty temperaturowej Badania zależności przewodności właściwej od stężenia (tabela 3). Czynności pomiarowe: używając konduktometru CDM210 zmierzyć przewodność właściwą: 100 milimolowego roztworu KCl, 40 milimolowego roztworu KCl, 10 milimolowego roztworu KCl. Uwaga: Przed kolejnymi pomiarami należy jednokrotnie przepłukać naczynie i elektrodę badanym roztworem Badania powtarzalności pomiarów (tabela 4). Czynności pomiarowe: używając konduktometru CDM210 zmierzyć 10-krotnie przewodność właściwą oraz temperaturę zimnej wody wodociągowej, pomiary wykonujemy przy wyłączonej opcji korekty temperaturowej, woda nie może zawierać pęcherzyków powietrza Wyznaczenie i sprawdzenie temperaturowego współczynnika zmiany przewodności 10. milimolowego roztworu KCl (tabela 5). Czynności pomiarowe: korzystając z mieszadła magnetycznego z układem regulacji temperatury (MS 11 HS) zmierzyć przewodność właściwą 10 milimolowego roztworu KCl przy pomocy konduktometru CDM210, dla temperatur t 0 ; t 0 +2,0 o C, 9

10 pomiary wykonujemy przy wyłączonej opcji korekty temperaturowej, obliczyć temperaturowy współczynnik zmian przewodności z zależności: t % α = ; [α] = t - t o 0 C wpisać obliczony współczynnik temperaturowy do pamięci konduktometru CDM210 (temperatura odniesienia t REF = 25 o C), wymienić 10 milimolowy roztwór KCl, ponownie zmierzyć przewodność właściwą 10 milimolowego roztworu KCl przy pomocy konduktometru CDM210, dla temperatur t 0 ; t 0 +2,0 o C Wyznaczenie i sprawdzenie temperaturowego współczynnika zmiany przewodności wody destylowanej (tabela 6). Czynności pomiarowe: analogicznie jak w pkt

11 C. Opracowanie wyników pomiarów 1. Wyniki pomiarów Tabela (ms/cm) 1 2 Tabela 2 Woda dejonizowana t ( o C) Woda destylowana t ( o C) Woda dejonizowana zanieczyszczona t ( o C) Woda wodociągowa zimna t ( o C) Woda wodociągowa ciepła t ( o C) Tabela 3 c =10 mmol/l c = 40 mmol / l c = 100 mmol/l (ms/cm) W (ms/cm) t ( o C) δ w (%) W wartości z załącznika 1; W43 wartość obliczona Tabela µs/cm Tabela 5a Tabela 5b 10 mmol/l KCl Wyznaczanie α t 0 t Sprawdzanie α 100 mmol/l KCl Wyznaczanie α Sprawdzanie α t 0 t t 0 t t ( o C) t ( o C) (ms/cm) (ms/cm) α (% / o C) α (% / o C) Tabela 6 Woda destylowana Wyznaczanie α t 0 t t ( o C) (ms/cm) α (% / o C) 11

12 2. Procedura opracowania wyników pomiarów Ad. 3.1: obliczyć błąd względny δ P zwany błędem przeniesienia lub błędem kontaminacji: 1 - δ 2 P = wyjaśnić przyczynę powstawania tego błędu. Ad. 3.2: Jaka jest przewodność wody chemicznie czystej? Dlaczego woda dejonizowana ma przewodność wielokrotnie większą niż woda chemicznie czysta? Dlaczego przewodność wody destylowanej jest większa niż wody dejonizowanej? Podać główną przyczynę wzrostu przewodności wody dejonizowanej zanieczyszczonej. Czy zimna woda wodociągowa spełnia normę przewodności? Dlaczego przewodność wody ciepłej jest większa niż zimnej? Ad. 3.3: z tabeli 3 nanieść punkty c i na wykres = f(c), metodą najmniejszych kwadratów obliczyć parametry 0 i Λ 0 prostej regresji = 0 + Λ0 c, nanieść prostą regresji na wykres = f(c), z załącznika 1 nanieść punkty c = 10 mmol/l i c = 100 mmol/l oraz odpowiadające im wartości W na wykres = f(c), zakładając liniową zależność między stężeniem KCl, a jego przewodnością właściwą podaną w załączniku 1, obliczyć teoretyczną wartość przewodności właściwej W43 dla roztworu o stężeniu c = 40 mmol/l; nanieść punkt 40; W40 na wykres = f(c), traktując wartości W jako poprawne, obliczyć błędy względne: - δ W w = 100 W dla stężeń c = 10, 40 oraz 100 mmol/l; podać główne przyczyny wystąpienia błędów. Ad. 3.4: obliczyć wartość średnią (m), odchylenie standardowe (sd) oraz współczynnik zmienności (cv), przyjmując podaną przez producenta niedokładność pomiaru ±0,2 % wartości odczytu ± 3 ostatnie cyfry obliczyć względną niepewność standardową δ u pomiaru przewodności, porównać cv i δ u ; skomentować różnicę. Ad. 3.5: na podstawie danych zawartych w załączniku 1 obliczyć wartość temperaturowego współczynnika zmiany przewodności 10 milimolowego roztworu KCl (t REF = 25 o C), porównać obliczoną wyżej wartość z wartością tegoż współczynnika z tabeli 5. Ad. 3.6: porównać otrzymaną wartość z wartością tegoż współczynnika dla 10. milimolowego roztworu KCl (tabela 5). 2

13 Załącznik 1. Przewodność właściwa wodnych roztworów chlorku potasowego (KCl) Stężenie 1 mol / l 0,1 mol / l 0,02 mol / l 0,01 mol / l Temperatura ( o C) Przewodność właściwa (ms / cm) 15 92,52 10,48 2,243 1, ,41 10,72 2,294 1, ,31 10,95 2,345 1, ,22 11,19 2,397 1, ,14 11,43 2,449 1, ,07 11,67 2,501 1, ,00 11,97 2,553 1, ,94 12,15 2,606 1, ,89 12,39 2,659 1, ,84 12,64 2,712 1, ,80 12,88 2,765 1, ,77 13,13 2,819 1, ,74 13,37 2,873 1, ,62 2,927 1, ,87 2,981 1, ,12 3,036 1,552 3

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Dysocjacja elektrolitów W drugiej połowie XIX wieku szwedzki chemik S.A. Arrhenius doświadczalnie udowodnił, że substancje

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od:

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od: KONDUKTOMETRIA Konduktometria Metoda elektroanalityczna oparta na pomiarze przewodnictwa elektrolitycznego, którego wartość ulega zmianie wraz ze zmianą stęŝenia jonów zawartych w roztworze. Przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach 1 STECHIOMETRIA INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 2 Temat: Wyznaczenie współczynnika elektrochemicznego i stałej Faradaya.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 2 Temat: Wyznaczenie współczynnika elektrochemicznego i stałej Faradaya. LABOATOIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr Temat: Wyznaczenie współczynnika elektrochemicznego i stałej Faradaya.. Wprowadzenie Proces rozpadu drobin związków chemicznych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną. Zakres wymaganych

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA FIZYKI MORZA

PRACOWNIA FIZYKI MORZA PRACOWNIA FIZYKI MORZA INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 8 TEMAT: BADANIE PRZEWODNICTWA ELEKTRYCZNEGO WODY MORSKIEJ O RÓŻNYCH ZASOLENIACH Teoria Przewodnictwo elektryczne wody morskiej jest miarą stężenia i rodzaju

Bardziej szczegółowo

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru 1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru Wzór związku chemicznego podaje jakościowy jego skład z jakich pierwiastków jest zbudowany oraz liczbę atomów poszczególnych pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Chemia - B udownictwo WS TiP

Chemia - B udownictwo WS TiP Chemia - B udownictwo WS TiP dysocjacja elektrolityczna, reakcje w roztworach wodnych, ph wykład nr 2b Teoria dys ocjacji jonowej Elektrolity i nieelektrolity Wpływ polarnej budowy cząsteczki wody na proces

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy II: III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących

Bardziej szczegółowo

Równowagi jonowe - ph roztworu

Równowagi jonowe - ph roztworu Równowagi jonowe - ph roztworu Kwasy, zasady i sole nazywa się elektrolitami, ponieważ przewodzą prąd elektryczny, zarówno w wodnych roztworach, jak i w stanie stopionym (sole). Nie wszystkie wodne roztwory

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe Ogniwo paliwowe 1. Zagadnienia elektroliza, prawo Faraday a, pierwiastki galwaniczne, ogniwo paliwowe 2. Opis Główną częścią ogniwa paliwowego PEM (Proton Exchange Membrane) jest membrana złożona z katody

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Roztwory elektrolitów

Spis treści. Wstęp. Roztwory elektrolitów Spis treści 1 Wstęp 1.1 Roztwory elektrolitów 1.2 Aktywność elektrolitów 1.3 Teorie kwasów i zasad 1.3.1 Teoria Arrheniusa 1.3.2 Teoria Lowry ego-brönsteda 1.3.3 Teoria Lewisa 1.4 Roztwory buforowe 1.5

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Roztwory mocnych elektrolitów ćwiczenia 1

Roztwory mocnych elektrolitów ćwiczenia 1 Roztwory mocnych elektrolitów ćwiczenia 1 1 Stała dysocjacji Słabe kwasy i zasady nie ulegają całkowicie reakcji dysocjacji elektrolitycznej. Oznacza to, że są słabymi elektrolitami. Najczęściej używanym

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach wodnych. Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowagi w roztworach wodnych. Zakład Chemii Medycznej PUM Równowagi w roztworach wodnych Zakład Chemii Medycznej PUM Dysocjacja elektrolityczna Elektrolity rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach polarnych rozpadają się na jony dodatnie i ujemne

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Dysocjacja elektorolityczna Elektrolity rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach polarnych rozpadają się na jony dodatnie i

Bardziej szczegółowo

podstawami stechiometrii, czyli działu chemii zajmującymi są obliczeniami jest prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu

podstawami stechiometrii, czyli działu chemii zajmującymi są obliczeniami jest prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu Podstawy obliczeń chemicznych podstawami stechiometrii, czyli działu chemii zajmującymi są obliczeniami jest prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu prawo zachowania masy mówi, że w reakcji chemicznej

Bardziej szczegółowo

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie):

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie): Wydział Chemii Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej pracownia studencka prowadzący: ĆWICZENIE 3 RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Data wykonania ćwiczenia: Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić

Bardziej szczegółowo

ROBOCZA I CAŁKOWITA ZDOLNOŚD WYMIENNA JONITU

ROBOCZA I CAŁKOWITA ZDOLNOŚD WYMIENNA JONITU Fizykochemiczne metody w ochronie środowiska - laboratorium Katedra Technologii Chemicznej, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu ROBOCZA I CAŁKOWITA ZDOLNOŚD WYMIENNA JONITU Definicje Całkowita zdolnośd

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum 1 Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Dział III. Woda i roztwory wodne Treści nauczania 7. Poznajemy związek chemiczny wodoru i tlenu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Wyrażanie stężeń Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Stężenie procentowe Stężenie procentowe (procent wagowy, procent masowy) wyraża stosunek

Bardziej szczegółowo

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1 Hydroliza soli 1 1 Hydroliza soli Niektóre sole, rozpuszczone w wodzie, reagują z cząsteczkami rozpuszczalnika. Reakcja ta nosi miano hydrolizy. Reakcję hydrolizy soli o wzorze BA, można schematycznie

Bardziej szczegółowo

Wrocław dn. 22 listopada 2005 roku. Temat lekcji: Elektroliza roztworów wodnych.

Wrocław dn. 22 listopada 2005 roku. Temat lekcji: Elektroliza roztworów wodnych. Piotr Chojnacki IV rok, informatyka chemiczna Liceum Ogólnokształcące Nr I we Wrocławiu Wrocław dn. 22 listopada 2005 roku Temat lekcji: Elektroliza roztworów wodnych. Cel ogólny lekcji: Wprowadzenie pojęcia

Bardziej szczegółowo

LICEALIŚCI LICZĄ PRZYKŁADOWE ZADANIA Z ROZWIĄZANIAMI

LICEALIŚCI LICZĄ PRZYKŁADOWE ZADANIA Z ROZWIĄZANIAMI Zadanie 1: Słaby kwas HA o stężeniu 0,1 mol/litr jest zdysocjowany w 1,3 %. Oblicz stałą dysocjacji tego kwasu. Jeżeli jest to słaby kwas, można użyć wzoru uproszczonego: K = α C = (0,013) 0,1 = 1,74 10-5

Bardziej szczegółowo

Rozcieńczanie, zatężanie i mieszanie roztworów, przeliczanie stężeń

Rozcieńczanie, zatężanie i mieszanie roztworów, przeliczanie stężeń Rozcieńczanie, zatężanie i mieszanie roztworów, przeliczanie stężeń Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Rozcieńczanie i zatężanie roztworów

Bardziej szczegółowo

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV dr inż. Leszek Niedzicki Sprawy organizacyjne 30 godzin wykładu Zaliczenie na ostatnim wykładzie Poprawa (jeśli będzie potrzebna)

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wprowadzenie 1.1. Odczyn wody Odczyn roztworu określa stężenie,

Bardziej szczegółowo

(1) Przewodnictwo roztworów elektrolitów

(1) Przewodnictwo roztworów elektrolitów (1) Przewodnictwo roztworów elektrolitów 1. Naczyńko konduktometryczne napełnione 0,1 mol. dm -3 roztworem KCl w temp. 298 K ma opór 420 Ω. Przewodnictwo właściwe 0,1 mol. dm -3 roztworu KCl w tej temp.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu. (na prawach rękopisu)

Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu. (na prawach rękopisu) Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu (na prawach rękopisu) W analityce procesowej istotne jest określenie stężeń rozpuszczonych w cieczach gazów. Gazy rozpuszczają się w cieczach

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY DOPUSZCZAJĄCĄ DZIAŁ SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY -zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej -nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne używane w pracowni chemicznej -wie, że substancje charakteryzują

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola elektrycznego

Badanie rozkładu pola elektrycznego Ćwiczenie 8 Badanie rozkładu pola elektrycznego 8.1. Zasada ćwiczenia W wannie elektrolitycznej umieszcza się dwie metalowe elektrody, połączone ze źródłem zmiennego napięcia. Kształt przekrojów powierzchni

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników.

Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników. Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników. Stężenie procentowe wyrażone w jednostkach wagowych określa liczbę gramów substancji rozpuszczonej znajdującej się w 0 gramach

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA STECHIOMETRIA STECHIOMETRIA: INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH

OBLICZENIA STECHIOMETRIA STECHIOMETRIA: INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH 1 OBLICZENIA STECHIOMETRIA STECHIOMETRIA: INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH Np.: WYZNACZANIE ILOŚCI SUBSTRATÓW KONIECZNYCH DLA OTRZYMANIA OKREŚLONYCH ILOŚCI PRODUKTU PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

Świat chemii cz. 1, rok szkolny 2016/17 Opis założonych osiągnięć ucznia

Świat chemii cz. 1, rok szkolny 2016/17 Opis założonych osiągnięć ucznia Świat chemii cz. 1, rok szkolny 2016/17 Opis założonych osiągnięć ucznia Osiągnięcia podstawowe Rodzaje i przemiany materii wymienia powtarzające się elementy podręcznika i wskazuje rolę, jaką odgrywają;

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH 1 REAKCJA CHEMICZNA: TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH REAKCJĄ CHEMICZNĄ NAZYWAMY PROCES, W WYNIKU KTÓREGO Z JEDNYCH SUBSTANCJI POWSTAJĄ NOWE (PRODUKTY) O INNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH NIŻ SUBSTANCJE WYJŚCIOWE (SUBSTRATY)

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień POUFNE Pieczątka szkoły 9 listopada 2015 r. Imię Czas pracy 60 minut Nazwisko KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 Eliminacje szkolne I stopień Informacje: 1. Przeczytaj uważnie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z CHEMII FIZYCZNEJ

ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z CHEMII FIZYCZNEJ SKRYPTY DLA SZKÓŁ WYŻSZYCH POLITECHNIKA ŁÓDZKA Praca zbiorowa ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z CHEMII FIZYCZNEJ DLA STUDENTÓW WYDZIAŁU INŻYNIERII CHEMICZNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA Wydanie II poprawione ŁÓDŹ 2006

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli.

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA Cel ćwiczenia Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. Zakres wymaganych wiadomości 1. Dysocjacja elektrolityczna.. Iloczyn jonowy wody.. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyki prądowo- napięciowej elektrolizera typu PEM,

Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyki prądowo- napięciowej elektrolizera typu PEM, Ćw.2 Elektroliza wody za pomocą ogniwa paliwowego typu PEM Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyki prądowo- napięciowej elektrolizera typu PEM, A także określenie wydajności tego urządzenia, jeśli

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZENIE PRAWA OHMA POMIAR REZYSTANCJI METODĄ TECHNICZNĄ

SPRAWDZENIE PRAWA OHMA POMIAR REZYSTANCJI METODĄ TECHNICZNĄ Laboratorium Podstaw Elektroniki Marek Siłuszyk Ćwiczenie M 4 SPWDZENE PW OHM POM EZYSTNCJ METODĄ TECHNCZNĄ opr. tech. Mirosław Maś niwersytet Przyrodniczo - Humanistyczny Siedlce 2013 1. Wstęp Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 KOD UCZNIA ETAP OKRĘGOWY Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 13 Przewodnictwo roztworów elektrolitów. Konduktometria nanotechnologia II rok 1

WYKŁAD 13 Przewodnictwo roztworów elektrolitów. Konduktometria nanotechnologia II rok 1 WYKŁAD 13 Przewodnictwo roztworów elektrolitów. Konduktometria 2013-06-03 nanotechnologia II rok 1 Przewodnictwo elektrolitów Skąd wiadomo, że w roztworach wodnych elektrolitów istnieją jony? Eksperymenty

Bardziej szczegółowo

Część I. TEST WYBORU 18 punktów

Część I. TEST WYBORU 18 punktów Część I TEST WYBORU 18 punktów Test zawiera zadania, w których podano propozycje czterech odpowiedzi: A), B), C), D). Tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Prawidłową odpowiedź zaznacz znakiem X. W razie

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny Chemia Kl.1 I. Substancje chemiczne i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R E-10

Ć W I C Z E N I E N R E-10 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIEII PODUKCJI I TECHNOLOGII MATEIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PACOWNIA ELEKTYCZNOŚCI I MAGNETYZMU Ć W I C Z E N I E N E-10 WYZNACZANIE ÓWNOWAŻNIKA ELEKTOCHEMICZNEGO MIEDZI

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej dysocjacji i masy molowej słabego kwasu metodą potencjometryczną

Wyznaczanie stałej dysocjacji i masy molowej słabego kwasu metodą potencjometryczną 1. Wprowadzenie Wyznaczanie stałej dysocjacji i masy molowej słabego kwasu metodą potencjometryczną W wodzie, kwasy ulegają dysocjacji zgodnie z poniższym (uproszczonym) równaniem: Stałą równowagi tej

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy

Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy Ćwiczenie 13 Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy 13.1. Zasada ćwiczenia W uzwojeniu, umieszczonym na żelaznym lub stalowym rdzeniu, wywołuje się przepływ prądu o stopniowo zmienianej

Bardziej szczegółowo

I. Cel ćwiczenia: wyznaczenie elektrochemicznego równoważnika miedzi oraz stałej Faraday a.

I. Cel ćwiczenia: wyznaczenie elektrochemicznego równoważnika miedzi oraz stałej Faraday a. WYZNACZANIE ELEKTROCHEICZNEGO RÓWNOWAŻNI- KA IEDZI I STAŁEJ FARADAYA I. Cel ćwiczenia: wyznaczenie elektrochemicznego równoważnika miedzi oraz stałej Faraday a. II. Przyrządy: naczynie szklane do elektrolizy,

Bardziej szczegółowo

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności Załącznik nr 4 Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności 1. Zakres i obszar stosowania Metoda służy do urzędowej kontroli zawartości chlorku winylu uwalnianego

Bardziej szczegółowo

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3.

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3. Zad: 1 Oblicz wartość ph dla 0,001 molowego roztworu HCl Zad: 2 Oblicz stężenie jonów wodorowych jeżeli wartość ph wynosi 5 Zad: 3 Oblicz stężenie jonów wodorotlenkowych w 0,05 molowym roztworze H 2 SO

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr.

Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr. Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr. Typ wiązania w KBr... Typ wiązania w HBr... Zadanie 2. (2 pkt) Oceń poprawność poniższych

Bardziej szczegółowo

TEST PRZYROSTU KOMPETENCJI Z CHEMII DLA KLAS II

TEST PRZYROSTU KOMPETENCJI Z CHEMII DLA KLAS II TEST PRZYROSTU KOMPETENCJI Z CHEMII DLA KLAS II Czas trwania testu 120 minut Informacje 1. Proszę sprawdzić czy arkusz zawiera 10 stron. Ewentualny brak należy zgłosić nauczycielowi. 2. Proszę rozwiązać

Bardziej szczegółowo

Nazwy pierwiastków: A +Fe 2(SO 4) 3. Wzory związków: A B D. Równania reakcji:

Nazwy pierwiastków: A +Fe 2(SO 4) 3. Wzory związków: A B D. Równania reakcji: Zadanie 1. [0-3 pkt] Na podstawie podanych informacji ustal nazwy pierwiastków X, Y, Z i zapisz je we wskazanych miejscach. I. Suma protonów i elektronów anionu X 2- jest równa 34. II. Stosunek masowy

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY BYDGOSZCZY YDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆICZENIE: E3 BADANIE ŁAŚCIOŚCI

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

CHEMIA I GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE

CHEMIA I GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE WYMAGANIA PODSTAWOWE wskazuje w środowisku substancje chemiczne nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne opisuje podstawowe właściwości substancji będących głównymi składnikami stosowanych na co dzień produktów

Bardziej szczegółowo

F = e(v B) (2) F = evb (3)

F = e(v B) (2) F = evb (3) Sprawozdanie z fizyki współczesnej 1 1 Część teoretyczna Umieśćmy płytkę o szerokości a, grubości d i długości l, przez którą płynie prąd o natężeniu I, w poprzecznym polu magnetycznym o indukcji B. Wówczas

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny?

Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny? Autor: ANNA TOMICKA Scenariusz lekcji chemii Klasa II gimnazjum Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny? Wg cyklu WSiP: CHEMIA gimnazjum Etap edukacyjny: gimnazjum (III etap edukacyjny)

Bardziej szczegółowo

O MATURZE Z CHEMII ANALIZA TRUDNYCH DLA ZDAJĄCYCH PROBLEMÓW

O MATURZE Z CHEMII ANALIZA TRUDNYCH DLA ZDAJĄCYCH PROBLEMÓW O MATURZE Z CHEMII ANALIZA TRUDNYCH DLA ZDAJĄCYCH PROBLEMÓW Jolanta Baldy Politechnika Wrocławska, 6 listopada 2015 r. Matura 2015 z chemii w liczbach Średni wynik procentowy Województwo dolnośląskie Województwo

Bardziej szczegółowo

V Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

V Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów strona 1/5 V Małopolski Konkurs hemiczny dla Gimnazjalistów Etap III (wojewódzki) Poniżej podano treść sześciu zadań problemowych, za rozwiązanie których możesz uzyskać 74 punkty. Rozwiazując zadania rachunkowe,

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

Paweł Turkowski Zespół Fizyki IChF, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Do użytku wewnętrznego ĆWICZENIE 34 ELEKTROLIZA. Kraków 02.11.

Paweł Turkowski Zespół Fizyki IChF, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Do użytku wewnętrznego ĆWICZENIE 34 ELEKTROLIZA. Kraków 02.11. Paweł Turkowski Zespół Fizyki IChF, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Do użytku wewnętrznego ĆWICZENIE 34 ELEKTROLIZA Kraków 02.11.2015 SPIS TREŚCI CZĘŚĆ TEORETYCZNA 1. Wprowadzenie 2. Stałe fizyczne 3.

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii B 0310-CH-S1-010

Kierunek i poziom studiów: chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii B 0310-CH-S1-010 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii B 0310-CH-S1-010 1. Informacje ogólne koordynator modułu Prof. dr hab. Teresa Kowalska

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów SPOSOBY WYRAŻANIA STĘŻEŃ ROZTWORÓW Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Opracowała dr Anna Wisła-Świder STĘŻENIA ROZTWORÓW Roztwory są to układy jednofazowe (fizycznie jednorodne) dwu- lub

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej 1. Jak wpłynie 50% dodatek MeOH do wody na retencję kwasu propionowego w układzie faz odwróconych? 2. Jaka jest kolejność retencji kwasów mrówkowego, octowego

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo