INWESTYCJE PRIVATE EQUITY / VENTURE CAPITAL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INWESTYCJE PRIVATE EQUITY / VENTURE CAPITAL"

Transkrypt

1 Katarzyna Sobańska-Helman Piotr Sieradzan INWESTYCJE PRIVATE EQUITY / VENTURE CAPITAL Wydawnictwo Key Text

2

3 Katarzyna Sobańska-Helman Piotr Sieradzan INWESTYCJE PRIVATE EQUITY / VENTURE CAPITAL Wydawnictwo Key Text

4 Autorzy pragną serdecznie podziękować: Panu Jackowi Siwickiemu, Prezesowi Zarządu Enterprise Investors za recenzję i pomoc w powstaniu tej książki Pani Barbarze Nowakowskiej, Dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Inwestorów Kapitałowych za wniesienie wielu cennych uwag Pani Magdalenie Nowak z Innova Capital

5 Katarzyna Sobańska-Helman Piotr Sieradzan INWESTYCJE PRIVATE EQUITY / VENTURE CAPITAL Wydawnictwo Key Text

6 Recenzja: Jacek Siwicki, Prezes Zarządu Enterprise Investors Projekt okładki: Jacek Tarasiewicz Opracowanie redakcyjne: Beata Wojtasik Jadwiga Witecka Opracowanie graficzne i typograficzne: Anna Wojda Jacek Tarasiewicz Copyright by Wydawnictwo Key Text sp. z o.o. Warszawa 2004, 2013 Wydanie drugie, zmienione ISBN Wydawnictwo Key Text sp. z o.o. ul. Sokołowska 9/410, Warszawa tel , faks wew. 212, tel. kom

7 Spis treści Wstęp Private equity zagadnienia wstępne 1.1. Pojęcie inwestycji private equity/venture capital Korzyści z finansowania private equity Wady wprowadzenia do spółki inwestora private equity. Obawy przedsiębiorców związane z inwestycją private equity Proces inwestycyjny private equity 2.1. Akwizycja kapitału przez fundusze private equity Proces decyzyjny poprzedzający inwestycję private equity. Pozyskiwanie i analiza potencjalnych projektów inwestycyjnych Przygotowania przedsiębiorcy do pozyskania funduszu private equity Biznesplan Due diligence szczegółowa ocena przedsiębiorstwa Due diligence wymagane dokumenty i opracowania Wycena spółki Umowa inwestycyjna. Określenie struktury transakcji, zakresu uprawnień i zobowiązań funduszu Inwestowanie udział funduszu private equity w zarządzaniu przedsiębiorstwem Dezinwestycja. Wybór sposobu i momentu wyjścia z inwestycji przez inwestora private equity Wprowadzenie spółki portfelowej na giełdę papierów wartościowych (IPO) Pozyskanie dla spółki portfelowej inwestora branżowego (trade sale) Wykup akcji lub udziałów przez inwestora finansowego (FIBO) Wykup menedżerski (MBO) Zwrotne zbycie udziałów podmiotowi, od którego pierwotnie zostały nabyte (buy back) Likwidacja spółki lub umorzenie udziałów (write-off) Problemy podatkowe dezinwestycji Polityka funduszy private equity 3.1. Podstawowe warunki konstrukcji portfela private equity. Dywersyfikacja portfela. Ryzyko inwestycji venture capital/private equity Inwestycje private equity w ujęciu sektorowym Wpływ kondycji rynku na decyzje inwestycyjne funduszy private equity Dobra koniunktura giełdowa Stagnacja rynkowa

8 3.4. Charakterystyka zaangażowania funduszu private equity na różnych etapach rozwoju spółki Etap krystalizacji pomysłu na spółkę, zwany stadium zasiewów (seed stage) Etap początkowej działalności przedsiębiorstwa (start-up stage oraz post-creation) Etap rozwoju i ekspansji przedsiębiorstwa (development stage, initial growth, expansion capital) Wykupy (buy-outs) Inne formy i okoliczności zaangażowania inwestorów private equity Pomiar wyników inwestycyjnych funduszy private equity Raportowanie Uwarunkowania prawne działalności funduszy private equity 4.1. Formy prawne działania funduszy private equity Fundusze zagraniczne Fundusze prawa polskiego Analiza przydatności poszczególnych form prawnych Ograniczenia inwestycyjne po stronie potencjalnych dawców kapitału Dodatkowe uwarunkowania prawne niesprzyjające działalności private equity w Polsce Postulaty de lege ferenda Rynek funduszy private equity w Polsce na tle rynku europejskiego 5.1. Rozwój private equity Inwestycje Struktura sektorowa inwestycji Segmenty rynku Akwizycja kapitału. Źródła finansowania funduszy private equity Zakończenie inwestycji (dezinwestycja) Struktura dezinwestycji Struktura sektorowa dezinwestycji Zakończenie Bibliografia Spis tabel Spis schematów Spis wykresów Indeks

9 Wstęp 7 Wstęp Istnieje wiele spó łek, które miały kiedyś na tyle śmiałe i ambitne plany biznesowe, że mało kto dawał im szanse powodzenia. Brak kapitału, niekiedy brak doświadczenia i młody wiek założycieli mogły wywoływać uśmiech na twarzy niejednego poważnego przedsiębiorcy. Tymczasem za kilkanaście, nawet za kilka lat ich marki poznał cały świat, a ich nazwy codziennie można znaleźć w prasie ekonomicznej i serwisach największych giełd świata. Niektóre nazwiska założycieli można było odczytać na listach najbogatszych ludzi świata tygodnika Forbes. Przykładów takich spó łek jest wiele. Microsoft, Apple, Compaq, Intel, Genentech, Xerox, Sun Microsystems to tylko kilka z nich. Podstawowym, choć oczywiście nie jedynym czynnikiem, który pozwolił na taki rozwój, były fundusze private equity. Fundusze te dostarczyły tym spółkom kapitału na etapie, na którym był on najbardziej potrzebny i najtrudniejszy do uzyskania, w okresie, w którym otrzymanie kredytu bankowego było dla tych spó łek prawie niemożliwe, zarówno z powodu braku zdolności kredytowej, jak i braku środków na jego obsługę. Obok finansowania fundusze te zapewniły spółkom również doradztwo i kontakty biznesowe. Spowodowały wdrożenie procedur i standardów kontroli na najwyższym poziomie, które umożliwiły efektywne zarządzanie przedsiębiorstwem. Na efekty nie trzeba było długo czekać Istnieje również wiele spó łek, które napotkały bariery rozwoju, których bez znacznego wsparcia kapitałowego nie mogły przekroczyć, lub popadły w trudności finansowe, których same nie mogły przezwyciężyć. Spółki te stanęły przed widmem przejęcia przez silniejszego konkurenta, marginalizacji rynkowej czy wręcz bankructwa. Ratunkiem dla takich spó łek również okazały się fundusze private equity. Dostarczyły one kapitału, który w pierwszym okresie nie wymagał obsługi. Zapewniły know-how, przeprowadziły restrukturyzację. Sieć kontaktów oraz doświadczenie na rynku fuzji i przejęć ułatwiły zbycie zbędnych aktywów i spó łek zależnych, a także umożliwiły budowę wokół spółki silnej grupy kapitałowej. Scenariuszy sukcesu jest wiele, ale bardzo często pojawiają się w nich fundusze private equity. Fundusze te przyczyniły się do powstania i rozwoju wielu firm, wpływając przy tym na rozwój gospodarki. Odgrywają one szczególną rolę w segmencie wysokich technologii, internetu, biotechnologii, ale są obecne w bardzo wielu dziedzinach gospodarki. Fundusze private equity oferują ponadto swoim uczestnikom, dostarczycielom kapitału, wysokie zyski. Długoterminowo stopy zwrotu z inwestycji tego typu są wyższe od stóp zwrotu z innych kategorii aktywów. Jest to jedna z niewielu branż, która w rozwiniętej gospodarce może przynieść inwestorom kilkudziesięciostopniową stopę zwrotu przez kilka lat pod rząd. Fundusze tego typu stanowią również atrakcyjne narzędzie do wspierania rozwoju gospodarczego. Państwa i pozarządowe instytucje pomocowe na rozwiniętych rynkach private equity doceniają znaczenie inwestycji private equity we wspomaganiu

10 8 Wstęp rozwoju gospodarczego. Tworzenie lub dofinansowanie funduszy private equity jest tańszą i bardziej efektywną formą pomocy, niż tworzenie bezpośrednich programów rządowych świadczących pomoc przedsiębiorstwom za pośrednictwem agencji czy funduszy celowych. W Polsce za początek działalności funduszy private equity uznaje się rok Pierwsze fundusze private equity powstały w większości ze środków publicznych rządu Stanów Zjednoczonych i instytucji o charakterze pomocowym. Ich powstanie związane było z wprowadzeniem w Polsce gospodarki rynkowej i demokracji. W połowie lat dziewięćdziesiątych coraz większy udział stanowiły fundusze inwestujące kapitały inwestorów europejskich. W dużej mierze były to kapitały instytucji wspierających rozwój przedsiębiorczości i gospodarki. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych nastąpił wzrost wartości inwestycji finansowanych przez kapitał instytucji komercyjnych, takich jak banki, zagraniczne fundusze emerytalne i firmy ubezpieczeniowe. Mimo znacznego rozwoju tej formy inwestowania udział inwestycji typu private equity w stosunku do PKB jest wciąż dużo niższy od średniej europejskiej. Sektor private equity posiada w Polsce duży potencjał wzrostu. O ile w segmencie wysokiej technologii możliwości polskich przedsiębiorstw są ograniczone (co nie znaczy, że sektor ten nie istnieje), o tyle w sferze gospodarki tradycyjnej istnieje bardzo wiele przedsiębiorstw z dużymi perspektywami rozwoju potrzebujących wsparcia kapitałowego i menedżerskiego. Dużym problemem w rozwoju rynku private equity w Polsce są uregulowania prawne. Ze względu na niekorzystne uregulowania podatkowe, coroczne zmiany prawa, skutkujące często zwiększaniem obciążenia podatkowego, większość funduszy działających w Polsce ma formę prawną spółki zarejestrowanej za granicą, mimo że ich inwestorami są niekiedy wyłącznie podmioty polskie. Specjalne formy prawne powołane przez ustawodawcę w celu prowadzenia takiej działalności są obciążone tak daleko idącymi obowiązkami informacyjnymi, procedurami i, co za tym idzie, kosztami, że nie są do tego celu w ogóle wykorzystywane. Dzieje się tak również ze względu na fakt, że zdecydowana większość środków pochodzi od inwestorów zagranicznych. Inwestorzy ci, poza względami natury podatkowej, kierują się również względami znajomości i zaufaniem do form prawnych rejestrowanych pod rodzimą jurysdykcją. Fundusze emerytalne stanowiące w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych jedno z trzech głównych źródeł finansowania funduszy, w Polsce nie mogą w ogóle inwestować w fundusze prowadzące taką działalność (głównie ze względu na brak na polskim rynku funduszy funkcjonujących w formie prawnej pozwalającej na inwestycje otwartych funduszy emerytalnych). Książka przedstawia opis działalności funduszy private equity, rynków, na których funkcjonują, uwarunkowań prawnych związanych z tą działalnością i innych aspektów tego sektora rynku kapitałowego. Zawiera ona również informacje pomocne dla przedsiębiorcy starającego się pozyskać dla swojego przedsięwzięcia wsparcia private equity. Rozdział pierwszy zawiera definicję private equity i venture capital, opisuje korzyści wynikłe z finansowania działalności przez fundusz private equity. Przedstawia on również najczęściej spotykane wśród przedsiębiorców i akcjonariuszy obawy związane z tym rodzajem finansowania.

11 Wstęp 9 Rozdział drugi zawiera opis procesu inwestycyjnego private equity. Obejmuje on akwizycję kapitału przez fundusz, proces decyzyjny poprzedzający przystąpienie do inwestycji, współpracę funduszu ze spółką w czasie trwania inwestycji i dezinwestycję. Część dotycząca akwizycji zawiera opis źródeł kapitału dla funduszy, wraz ze wskazaniem największych kapitałodawców. Część dotycząca procesu inwestycyjnego zawiera opis działań poprzedzających podjęcie przez fundusz decyzji o wejściu do spółki oraz wskazuje podstawowe dokumenty wymagane od przedsiębiorstwa. Zawiera ona również wiele wskazówek dla przedsiębiorców, chcących nawiązać współpracę z funduszem, obejmujących przeprowadzenie pierwszej prezentacji, opracowanie biznesplanu i przeprowadzenie due diligence. Obejmuje ona również podstawowe zasady i standardy wyceny przez fundusze spó łek portfelowych. Rozdział ten porusza również różne aspekty współpracy funduszu z przedsiębiorstwem, takie jak zakres wymiany informacji, doradztwa, współpracy w obszarze działalności operacyjnej i zarządzania strategicznego. Część dotycząca dezinwestycji zawiera opis sposobów wyjścia z inwestycji przez fundusze, ich wad i zalet dla funduszy i zbywanych przedsiębiorstw. Zawiera ona również zarys problemów natury podatkowej związanych z tym procesem. Rozdziały pierwszy i drugi mają szczególne znaczenie dla przedsiębiorców poszukujących finansowania przez fundusze private equity. Rozdział trzeci opisuje działalność funduszy private equity w poszczególnych etapach inwestycji oraz branżową strukturę portfela. Zawarte są w nim dane dotyczące branżowej struktury inwestycji, opisu branż, w które fundusze private equity inwestują najchętniej, i tych, które bardzo rzadko korzystają z tego rodzaju finansowania. Porusza on również problemy konstrukcji portfela funduszu, dywersyfikacji i ryzyka. Rozdział ten zawiera standardy i problemy dotyczące pomiaru wyników działalności funduszy oraz raportowania dla uczestników funduszy i na użytek wewnętrzny. Rozdział czwarty omawia szeroko pojęte aspekty prawne działalności funduszy private equity w Polsce i na świecie. Zawiera on przegląd form prawnych, w jakich działają fundusze, wraz z opisem wad i zalet każdej z nich, z uwzględnieniem aspektów podatkowych. Rozdział ten obejmuje również wynikające z regulacji prawnych ograniczenia inwestycyjne leżące po stronie potencjalnych dawców kapitału, takich jak fundusze emerytalne czy inwestycyjne. Rozdział piąty przedstawia etapy, przez jakie przechodził rynek private equity w Polsce, poczynając od lat 90. skończywszy na początku drugiego dziesięciolecia XXI wieku. Zawiera opis zmiennej specyfiki polskiego rynku i kluczowe wyzwania, które determinowały jego rozwój. Charakterystyka inwestycji private equity w Polsce jest przedstawiona na tle regionu Europy Środkowo-Wschodniej i całej Unii Europejskiej. Lata po 2007 roku zostały zaprezentowane bardziej szczegółowo. * * * Działalność private equity istnieje na rynku polskim ponad dwadzieścia lat. Na ten temat powstały pojedyncze publikacje książkowe i opracowania. Mamy nadzieję, że nasza publikacja przyczyni się do upowszechnienia wiedzy na temat inwestycji i rynku private equity i last but not least stanowić będzie interesującą lekturę dla czytelników. Autorzy

12 10 Wstęp W pracy są przedstawione historie sukcesu i przykłady dotyczące firm korzystających z kapitału private equity zainwestowanego przez różne fundusze i tych funduszy. Nie stanowią one w żadnym razie rekomendacji podjęcia lub powstrzymania się od współpracy z jakimkolwiek funduszem private equity, nabycia ani umorzenia jednostek uczestnictwa jakichkolwiek funduszy inwestycyjnych, jak również zakupu, zbycia bądź powstrzymania się od zakupu jakichkolwiek papierów wartościowych. Publikacja zawiera przykładowe schematy dokumentów, analiz, wskazówki dotyczące ich przygotowania, jak również wskazówki dotyczące kontaktów z funduszami private equity dla podmiotów chcących podjąć współpracę z funduszem prowadzącym taką działalność. Mają one jednak charakter poglądowy. Wymagania stawiane przez poszczególne fundusze i kryteria, jakimi kierują się one przy ocenie inwestycji, są zróżnicowane. Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za wyniki zastosowania się do poniższych wskazówek i wzorów w kontekście prób pozyskania kapitału od funduszu private equity. W niektórych częściach publikacja odnosi się do oczekujących na wejście w życie lub projektowanych aktów prawnych. Istnieje jednakże pewne ryzyko, że część przedstawionych uregulowań zagranicznych przestała obowiązywać lub została zmodyfikowana. Oceny i opinie przedstawione w niniejszej pracy stanowią wyraz osobistych poglądów jej autorów i nie mogą być inaczej interpretowane.

13 Private equity zagadnienia wstępne 11 1 Private equity zagadnienia wstępne 1.1. Pojęcie inwestycji private equity/venture capital Inwestycje private equity to średnio- i długoterminowe inwestycje o charakterze udziałowym, zwykle na rynku niepublicznym, połączone ze wsparciem menedżerskim w przedsiębiorstwa, które mają szansę osiągnięcia ponadprzeciętnego wzrostu wartości w określonym przez inwestora okresie. Inwestycje te łączą się z realizacją przez przedsiębiorstwo ustalonej z inwestorem strategii. Fundusze private equity działające w Polsce deklarują, że chcą inwestować zwykle na okres 5 7 lat, przejmując przeważnie większościowe udziały w spółkach będących w chwili inwestycji we wczesnych etapach rozwoju, i mniejszościowe, choć sięgające zwykle minimum 20%, w późniejszych etapach. Ramy współpracy funduszu private equity i spółki reguluje umowa inwestycyjna, zawierająca postanowienia dotyczące wzajemnych praw i obowiązków stron. Ze względu na podwyższone ryzyko, związane z inwestycją w spółki we wczesnych fazach rozwoju bądź w trakcie procesów restrukturyzacyjnych, inwestycji private equity towarzyszy wsparcie strategiczne i taktyczne udzielone przez menedżerów funduszu, którzy posiadają również daleko idące uprawnienia kontrolne. Zakres ingerencji w działalność spółki jest większy niż w przypadku większości typów inwestorów. Inwestycje private equity opierają się na wzajemnym zaufaniu stron, budowanym w toku oceny funduszu przez menedżerów spółki przed wprowadzeniem do niej inwestora private equity oraz wyceny i szczegółowej analizy spółki, jej kadry menedżerskiej i otoczenia przez fundusz. Zasadą jest, że inwestycje private equity mają charakter udziałowy. Niekiedy jednak obejmują również udzielenie przedsiębiorstwu pożyczki lub nabycie papierów dłużnych. Inwestycje private equity dotyczą przeważnie spółek niepublicznych, aczkolwiek zdarzają się od tej reguły wyjątki, np. w przypadku inwestycji mającej na celu wsparcie operacji odpublicznienia spó łek giełdowych. Private equity jest pojęciem bardzo szerokim. Mimo że stosuje się je często zamiennie z pojęciem venture capital, jest określeniem od niego szerszym. Venture capital to kapitał private equity inwestowany w spółki, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości rynkowej: inwestycje funduszy w pomysł pod zasiew (seed capital), czyli w koncepcję biznesową, w celu zbadania możliwości jej komercjalizacji pod kątem założenia firmy, będące na wczesnych etapach rozwoju, rozpoczynające działalność na rynku (start-up, post-creation) oraz inwestycję w ekspansję jeszcze niedojrzałych spó łek.

14 12 1. Private equity zagadnienia wstępne Etap zasiewów (seed), rozruchu spółki (start-up) i jej początkowej działalności (post- -creation) są nazywane przez inwestorów wczesnymi etapami rozwoju spółki (early stage) i charakteryzują się przede wszystkim tym, że spółka nie przynosi jeszcze zysku. Finansowanie przedsiębiorstwa w tych stadiach nosi nazwę wstępnego lub początkowego (initial funding). W raportach i danych dotyczących rynku private equity opracowanych przez EVCA, pojawia się również pojęcie późniejszych faz venture capital (later stage venture), poprzez które rozumie się etap rozwoju i ekspansji, do momentu uzyskania przez spółkę dojrzałości rynkowej. Inwestycje venture capital cechują się większym ryzykiem od pozostałych inwestycji private equity, które obejmują również inwestowanie w spółki dojrzałe. Ryzyko jest (przynajmniej teoretycznie) tym większe, im wcześniejsza jest faza rozwoju przedsiębiorstwa. Z tego powodu przedsięwzięcia te charakteryzują się również wyższą stopą zwrotu. W praktyce poziom stóp zwrotu jest zależny od rynku i bieżącej sytuacji gospodarczej. W Stanach Zjednoczonych obecne wyniki funduszy odzwierciedlają tę prawidłowość, na rynku europejskim nie. Duża część środków w dyspozycji funduszy venture capital pochodzi z instytucji publicznych, których celem nie jest osiąganie zysków, lecz wspieranie przedsiębiorczości. Poza tym pojęcie venture capital spełnia wszystkie elementy definicji inwestycji private equity. Stosowanie zamienne obu pojęć jest wciąż jednak powszechne. Inwestycje private equity upowszechniły się w Polsce pod nazwą venture capital. Obecnie jednak fundusze, chcąc podkreślić swoje zaangażowanie w spółki w późniejszych stadiach rozwoju oraz w finansowanie wykupów, odchodzą od określenia venture capital na korzyść private equity. Specyficzny rodzaj private equity stanowią wykupy (buy-outs). European Private Equity and Venture Capital Association (EVCA) określa fundusze specjalizujące się w przeprowadzaniu wykupów (buy out funds) jako fundusze ukierunkowane na kupno znacznej, nawet większościowej części udziałów/akcji spółki od dotychczasowych właścicieli, czemu towarzyszy przeważnie zmiana również w pozostałej strukturze własnościowej 1. Buy-out funds inwestują na ogół w spółki będące w zaawansowanych stadiach rozwoju w celu finansowania i wsparcia ekspansji spó łek, fuzji, restrukturyzacji, sprzedaży bądź wyodrębnienia ze struktury przedsiębiorstwa zorganizowanych części aktywów (venture management). Ze względu na to, że wykupy dotyczą spó łek będących w zaawansowanych stadiach rozwoju, inwestycje private equity tego typu nie mają charakteru venture capital zastrzeżonego dla młodych spó łek. Istnieje kilka rodzajów wykupów z udziałem funduszy private equity; łączy je to, że są przeprowadzane w sytuacji, gdy dotychczasowi właściciele spółki zdecydują się na sprzedaż wszystkich bądź części posiadanych udziałów, z zamiarem wycofania się z aktywnej działalności w spółce bądź wyodrębnienia części aktywów ze względów strategicznych (np. w wyniku podjęcia decyzji o skoncentrowaniu się spółki na jej podstawowym przedmiocie działalności) 2. Do podstawowych rodzajów wykupów 1 A. Bance, M. Henningsen, Why and How to Invest in Private Equity, UBS Warbung, An EVCA Investor Committee Paper, EVCA, Zavantem Patrz szerzej: Survey of the Economic and Social Impact of Management Buy -outs and Buyins in Europe, An EVCA Research Paper, EVCA, Zavantem, styczeń 2001.

15 2.1. Akwizycja kapitału przez fundusze private equity 27 2 Proces inwestycyjny private equity Fundusze private equity mają określony cykl życia. Biorąc pod uwagę kierunki aktywności funduszy oraz zmiany wartości aktywów, możemy wyróżnić następujące etapy ich działalności: Etap I: Etap II: akwizycja kapitału poszukiwanie, analiza i selekcja potencjalnych projektów inwestycyjnych oraz podjęcie inwestycji Etap III: okres trwania inwestycji (wzrost wartości spó łek portfelowych) Etap IV: realizacja zysków portfelowych (dezinwestycja ze spó łek) Wymienione wyżej stadia nie mają charakteru następujących po sobie rozłącznych etapów. Część z nich może występować jednocześnie. Częstym przypadkiem jest dokonywanie powtórnej akwizycji kapitału w trakcie trwania inwestycji finansowanych środkami zebranymi podczas pierwszej akwizycji (pierwszego zamknięcia) Akwizycja kapitału przez fundusze private equity Dawcami kapitału private equity jest wiele podmiotów, różniących się między sobą nie tylko formą prawną i przedmiotem działalności. Pozostawiając do dyspozycji funduszy private equity środki finansowe, pomioty te mają na względzie różne cele. Wpływają one na zróżnicowanie preferencji i ograniczeń, w ramach których fundusze mogą inwestować powierzony im kapitał. Głównymi dawcami kapitału private equity są fundusze emerytalne, banki, firmy ubezpieczeniowe, inne spółki zarządzające aktywami, przedsiębiorstwa i korporacje, instytucje typu family office, agencje rządowe, instytucje publiczne, fundacje, organizacje non-profit, instytuty naukowe i osoby prywatne. Niekiedy dawcami kapitału dla funduszy private equity są inne fundusze tego typu i fundusze zajmujące się inwestowaniem typu private equity wyłącznie za pośrednictwem innych funduszy (fund of funds). Banki znajdują się tradycyjnie wśród największych inwestorów private equity. Przez wniesienie kapitału do funduszy private equity banki dążą do rozszerzenia działalności inwestycyjnej, liczą na pozyskanie nowych klientów i oczywiście na wysoki zysk. Poza wniesieniem kapitału do dyspozycji funduszy, banki są często pożyczkodawcami, specjalizującymi się w finansowaniu transakcji związanych z inwestycjami typu private equity, w tym wykupów menedżerskich. Banki należą do największych inwestorów europejskich funduszy private equity, choć ich procentowy udział wśród kapitałodawców jest malejący. Przedstawia to w dwudziestoletniej perspektywie wykres 2.1.

16 28 2. Proces inwestycyjny private equity Wykres 2.1. Udział banków w akwizycji kapitału private equity w Europie 40% % % Inne źródła kapitału i dane nieujawnione Banki Źródło : EVCA/Thomson Financial/PricewaterhouseCoopers; : EVCA/PEREP_Analytics. Mimo że mają one dość wysoką awersję do ryzyka, znaczące miejsce wśród dawców kapitału dla funduszy private equity stanowią fundusze emerytalne. Podmioty te zarządzają znacznymi środkami, mają długi horyzont inwestycyjny i stosują bardzo zaawansowane metody zarządzania ryzykiem. Inwestycje private equity nie stanowią dużego udziału w portfelach tych instytucji, jednak rozmiar kapitału, jakim one zarządzają, jest na tyle duży, że ich udział w grupie kapitałodawców jest dominujący. Podaż kapitału ze strony funduszy emerytalnych zapewniają zagraniczne fundusze emerytalne, które aktywnie inwestują na rynku polskim. Podobnie jak banki i fundusze emerytalne, również instytucje ubezpieczeniowe poszukują atrakcyjnych, długoterminowych możliwości inwestycyjnych dla posiadanych środków. Znaczącymi inwestorami dostarczającymi kapitał dla funduszy private equity są też przedsiębiorstwa i korporacje. European Private Equity and Venture Capital Association (EVCA), wyodrębniając w metodologii swoich badań tę grupę inwestorów, określiła ją jako spółki produkcyjne oraz usługodawców usług niefinansowych. Tym samym wykluczyła z tej kategorii banki, fundusze funduszy (fund of funds), firmy ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne oraz inne spółki zarządzające aktywami. Inwestycje tej grupy kapitałodawców przebiegają dwutorowo: XX XX podmioty te mogą, podobnie jak podmioty sektora finansowego, inwestować posiadane nadwyżki środków w tym przypadku inwestycja ta ma charakter lokaty długoterminowej, a jedynymi kryteriami wyboru funduszu są maksymalizacja zysku i minimalizacja ryzyka; część korporacji wykorzystuje działalność typu private equity do rozwoju określonych technologii i rozwiązań, mających później zastosowanie w ich działalności produkcyjnej w tym przypadku maksymalizacja zysku przestaje być kryterium nadrzędnym. Ten rodzaj inwestycji private equity, zwany też venture management, został omówiony szerzej w rozdziale Instytucje działające jako family office pojawiły się jako odrębna kategoria kapitałodawców private equity dopiero w ostatnich latach. Są to firmy świadczące usługę kompleksowego zarządzania majątkiem zamożnego klienta. Zakres usług family office jest

17 3.1. Podstawowe warunki konstrukcji portfela private equity. Dywersyfikacja portfela Polityka funduszy private equity 3.1. Podstawowe warunki konstrukcji portfela private equity. Dywersyfikacja portfela... Ryzyko inwestycji venture capital/private equity Ryzyko jest nieodłącznym aspektem każdej inwestycji. Jego istnienie i zróżnicowanie dla różnych typów inwestycji jest jedną z sił napędowych rynku kapitałowego. Ryzyko inwestycyjne w przypadku funduszy private equity jest traktowane nieco inaczej niż w przypadku innych inwestorów. Zgodnie z teorią rynku kapitałowego (model CAPM, Capital Asset Pricing Model) wszyscy inwestorzy powinni utrzymywać portfel złożony z aktywów wolnych od ryzyka i portfela rynkowego. Portfel rynkowy to portfel złożony ze wszystkich ryzykownych aktywów. Dla każdego inwestora sens ma jedynie utrzymywanie w portfelu tych dwóch aktywów. Model CAPM przyjmuje wiele założeń, które w rzeczywistości są spełnione jedynie w bardzo ograniczonym zakresie. Mimo to większość inwestorów do pewnego stopnia uwzględnia ten model w zarządzaniu portfelem. Inwestorzy ci przez dywersyfikację portfela dążą do eliminacji ryzyka specyficznego poszczególnych akcji. Inwestorzy private equity z definicji opierają swoją działalność na odmiennym założeniu. Dywersyfikacja portfela private equity nie ma i nie może mieć na celu eliminacji ryzyka specyficznego, a jedynie jego pewne ograniczenie. Przyjmują oni, że niektóre spółki są niedoszacowane przez rynek. Dokonanie umiejętnej selekcji takich spó łek i zakup ich akcji lub udziałów oferuje ponadprzeciętną stopę zwrotu. Jest ona wyższa niż w przypadku zakupu portfela złożonego z aktywów wolnych od ryzyka i portfela rynkowego przy danym ryzyku. Takie właśnie spółki są przedmiotem inwestycji private equity. Ryzyko inwestycji private equity obejmuje, oprócz ryzyk o charakterze makroekonomicznym, m.in. ryzyko związane z branżą, w której działa spółka, ryzyka związane z jej otoczeniem rynkowym (odbiorcami, dostawcami), jak również ryzyko związane z samą spółką, jej możliwościami wewnętrznymi, jakością kadry menedżerskiej i zatrudnionych specjalistów. Ocena ryzyka inwestycji typu private equity/venture capital w sposób istotny różni się od oceny ryzyka dla inwestycji portfelowych. Zasadniczo jest ona tym trudniejsza, im wcześniejsza jest faza rozwoju przedsiębiorstwa, z którą mamy do czynienia, i tym trudniejsza, im wcześniejszy jest etap rozwoju branży, w której działa spółka. Ponieważ fundusze private equity lokują zwykle środki w spółki nienotowane na giełdzie ani na

18 Polityka funduszy private equity rynku o podobnym charakterze, statystyczne metody oceny ryzyka na podstawie zmian cen akcji (odchylenie standardowe, semiwariancja itp.) nie mają tu zastosowania. Można wręcz stwierdzić, że ryzyko związane z inwestycjami private equity jest prawie niemożliwe do skwantyfikowania. Mimo to sama identyfikacja poszczególnych czynników ryzyka ma ogromne znaczenie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych i konstrukcji portfela funduszu. Podwyższone ryzyko inwestycji typu private equity, związane z branżą, w jakiej działa spółka, wynika często z zaangażowania w projekty w branżach wzrostowych czyli do końca nieukształtowanych, nieprzewidywalnych, bardziej ryzykownych. Działalność taka często wiąże się z: XX XX XX XX nieznajomością ryzyka rynkowego, nieznajomością reakcji klientów na produkt, nieznajomością potencjału branży (długości cyklu życia branży), niepewnością co do skuteczności modelu biznesowego spółki. Uproszczony obraz inwestycji z punktu widzenia oceny ryzyka rynku i produktu przedstawia tabela 3.1. Ta bela 3.1. Ry zy ko w in we sty cjach pri va te equ ity Stadium rozwoju przedsiębiorstwa Ryzyko produktu Ryzyko rynku 1 Faza zasiewów (seed stage) bardzo wysokie bardzo wysokie 2 Faza początkowa (start-up stage) wysokie bardzo wysokie 3 Faza rozwoju (development stage) małe wysokie 4 Faza ekspansji (expansion stage) małe wysokie 5 Fa za wej ścia in we sto ra stra te gicz ne go bądź upublicznienia spółki małe przeciętne Źró dło: Opra co wa nie wła sne na pod sta wie: J. Wę cław ski, Ven tu re ca pi tal. No wy in stru ment fi nan so wa nia przedsiębiorstw, Wydawnictwo Naukowe PWN, War sza wa Powyższa tabela ma charakter bardzo uproszczony i uwzględnia jedynie ryzyka związane z produktem i rynkiem, na którym produkt ten funkcjonuje. Nie uwzględnia natomiast ryzyka związanego z innymi czynnikami (samym przedsiębiorstwem, jego zarządem, pracownikami, pozostałymi wspólnikami ani sytuacją finansową). Do określenia ryzyka związanego z otoczeniem spółki konieczna jest dogłębna analiza partnerów handlowych spółki, standardów i umów obowiązujących w danej branży. Do określenia ryzyka związanego z samą spółką, będącą przedmiotem inwestycji private equity, bardzo istotne jest sprawdzenie poziomu kwalifikacji i doświadczenia menedżerów i innych pracowników zajmujących w spółce strategiczne stanowiska. Gruntownej analizie musi być poddana struktura organizacyjna spółki, jej procesy produkcyjne i uwarunkowania techniczne. Fundusz musi określić związane z tym zagrożenia (oszacować prawdopodobieństwo ich wystąpienia) i słabe strony. W przypadku spó łek będących na późniejszych etapach rozwoju bardzo istotna jest ich sytuacja finansowa.

19 4.1. Formy prawne działania funduszy private equity Uwarunkowania prawne działalności funduszy private equity 4.1. Formy prawne działania funduszy private equity Istnieje wiele form prawnych, w jakich fundusze private equity mogą prowadzić działalność. Prawo polskie nie zastrzega dla tego rodzaju działalności szczególnej formy prawnej. Jedynie w przypadku osób zagranicznych istnieją pewne ograniczenia, wynikające z przepisów o działalności gospodarczej. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej wprowadza ograniczenie tworzenia spó łek przez osoby zagraniczne spoza Unii Europejskiej, EFTA i państw, które zawarły stosowne umowy ze Wspólnotą Europejską, do spó łek komandytowych, komandytowo-akcyjnych, spó łek z ograniczoną odpowiedzialnością i spó łek akcyjnych, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej 1. Podmioty z Unii mają możliwość prowadzenia działalności na takich zasadach jak podmioty polskie. Różnorodność form prawnych wykorzystywanych do działalności private equity wynika również stąd, że większość funduszy inwestuje kapitał pochodzący od jednego lub kilku inwestorów. Nie muszą one więc działać w formie umożliwiającej pozyskiwanie kapitału w drodze emisji publicznych akcji czy certyfikatów inwestycyjnych. Dzieje się tak, ponieważ inwestowanie w fundusz private equity łączy się z koniecznością posiadania dużego zaufania do menedżerów zarządzających funduszem, przy znikomych możliwościach monitorowania prowadzonych przez nich inwestycji i kontroli nad działalnością funduszu. Możliwością taką dysponują jedynie podmioty mające, z racji posiadanego udziału w kapitale podmiotu zarządzającego funduszem, bezpośredni wpływ na osoby zarządzające. Inwestycje private equity łączą się również z koniecznością ulokowania środków na długi okres i z reguły nie dają możliwości ich wycofania przed upływem zamierzonego okresu. Czynnikiem decydującym o wyborze formy prawnej są zwykle względy natury podatkowej i związane z procedurami utworzenia funduszu oraz późniejszymi obowiązkami informacyjnymi. Dla niektórych inwestorów dużą rolę odgrywają również inne względy związane np. z zaufaniem do określonej formy prawnej czy ograniczeniami wynikającymi z procedur wewnętrznych. Zdecydowana większość działających w Polsce funduszy to podmioty z siedzibą za granicą, działające głównie w formie limited partnership (odpowiednik spółki komandytowej). Firma zarządzająca jest zwykle wydzielona z funduszu i funkcjonuje w formie zarejestrowanej za granicą lub w kraju spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. 1 Art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, Dz.U. 2010, nr 220, poz

20 Uwarunkowania prawne działalności funduszy private equity Jedynie kilka funduszy ma formę spółki akcyjnej, a akcje tylko dwóch z nich są dopuszczone do publicznego obrotu (MCI Management S.A., bmp S.A. ). Do tej pory nieznane jest wykorzystanie formy spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej. Są to stosunkowo nowe instytucje, z którymi wiąże się pewne ryzyko prawne Fundusze zagraniczne Jak już wspomniano, większość funduszy private equity działa w Polsce w formie spółki zarejestrowanej za granicą. Przyczyn tej sytuacji jest kilka. Po pierwsze większość kapitału private equity w Polsce pochodzi ze źródeł zagranicznych. Inwestorzy zagraniczni z przyczyn oczywistych mają większe zaufanie do wehikułów inwestycyjnych funkcjonujących na podstawie ich prawa macierzystego lub prawa, na podstawie którego prowadzili już działalność inwestycyjną, niż podmiotów rejestrowanych w Polsce kraju, w którym większość przepisów regulujących inwestycje funkcjonuje od niedawna, a prawo ulega częstym zmianom. Ulokowanie za granicą funduszu inwestującego w Polsce ma bardzo często pozytywne skutki podatkowe. Podmiot osiągający w Polsce dochody jest, co do zasady, podatnikiem podatku dochodowego niezależnie od miejsca jego siedziby. Jeżeli jednak ma on siedzibę za granicą podlega on ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, sprowadzającemu się do opodatkowania dochodów osiągniętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 2. Dochody te są zasadniczo traktowane tak jak dochody osiągnięte przez podmioty mające siedzibę w Polsce. Od zasady tej istnieje bowiem wyjątek, który ma jednak duże znaczenie. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawierane między Polską a innymi krajami, mają pierwszeństwo przed ustawą i określają miejsce i warunki opodatkowania dochodów. W większości przypadków umowy te określają stawki podatku niższe, niż wynosi stawka podatku dochodowego obowiązująca w Polsce. Różnią się również warunki zawarte w tych umowach. Co do zasady, umowy te przewidują opodatkowanie zysków z tytułu dywidendy w państwie inwestora lub w państwie, gdzie ma siedzibę spółka, jednak w wysokości nie wyższej niż niższa ze stawek podatku od dywidendy w umawiających się krajach. Podatek z tytułu zysków kapitałowych jest odprowadzany w kraju inwestora. Z punktu widzenia inwestora korzystne jest zarejestrowanie funduszu w kraju, który ma jak najniższą (a przynajmniej niższą od obowiązującej w Polsce) stawkę podatku zarówno płaconego od dywidend, jak i zysków kapitałowych. Polska zawarła umowy z kilkoma krajami zasługującymi na miano oaz podatkowych. Niegdyś na szczególną uwagę zasługiwała Holandia, w umowie z którą dywidendy były opodatkowane według stawki tam obowiązującej. Stawka podatku dochodowego od dywidend pobieranego w takiej sytuacji wynosi w Holandii 0% 3. Obecnie na mocy nowej umowy o unikaniu 2 Art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz.U. 2011, nr 74, poz. 397 z późn. zmianami. 3 T. Brodzicki, M. Dzierżanowski, P. Rot, P. Tamowicz, Analiza rynku venture capital w Polsce, raport końcowy opracowany na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, IBGR, Gdańsk 2001.

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Źródła pozyskiwania kapitału preferencje i kryteria wyboru Bogusław Bartoń, Prezes Zarządu IPO SA Wrocław, 26 czerwca 2013 r. Jaki rodzaj

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014 Rynek kapitałowy jak skutecznie pozyskać środki na rozwój Gdańsk Styczeń 2014 Plan spotkania Kapitał na rozwój firmy Możliwości pozyskania finansowania na rozwój Kapitał z Giełdy specjalna oferta dla małych

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje.

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. Dostarczanie środków pieniężnych dla przedsiębiorstwa jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych

Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych Dorota Szlachetko-Reiter Partner, Radca Prawny Tomasz Kucharski Partner kancelarii Kraków, 26 kwietnia 2011 1.

Bardziej szczegółowo

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w finansowaniu przedsięwzięć ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Główne źródła finansowania Subsydia: dotacje i pożyczki preferencyjne (koszt: od - 100% do 5,5%

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej Poznań, 24.11.2010 r. Rynek Zielonych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr hab. Waldemar Rogowski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. Finansowanie to proces pozyskiwania kapitału

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2013 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku www.psab.pl Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku Kim jest Anioł Biznesu? to inwestor kapitałowy, który angażuje własne środki finansowe w rozwój

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Rynek NewConnect Skuteczne źródło finansowania

Rynek NewConnect Skuteczne źródło finansowania Twój czas Twój Kapitał Gdańsk, 15 czerwca 2011 r. Rynek NewConnect Skuteczne źródło finansowania Maciej Richter Partner Zarządzający Grant Thornton Frąckowiak 2011 Grant Thornton Frąckowiak. Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju Dziedziny projekty wczesnych faz rozwoju Biotechnologia Lifescience Medtech Fundraising Biotechnologia Tools - Europa for IP Polska Wegry Austria Irlandia Holandia

Bardziej szczegółowo

Investor Private Equity FIZ

Investor Private Equity FIZ Kwiecień 2015 Investor Private Equity FIZ Prezentacja funduszu Investor Private Equity FIZ Podstawowe informacje Fundusz powstał we wrześniu 2007 Nadzór KNF Wartość aktywów na koniec marca 2015r.: 158,9

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu NAVI GROUP S.A. z działalności Grupy Kapitałowej NAVI GROUP S.A. w 2013 roku. al. Śląska 1, 54-118 Wrocław

Sprawozdanie Zarządu NAVI GROUP S.A. z działalności Grupy Kapitałowej NAVI GROUP S.A. w 2013 roku. al. Śląska 1, 54-118 Wrocław Sprawozdanie Zarządu NAVI GROUP S.A. z działalności Grupy Kapitałowej NAVI GROUP S.A. w 2013 roku al. Śląska 1, 54-118 Wrocław 1. ZDARZENIA ISTOTNIE WPŁYWAJĄCE NA DZIAŁALNOŚĆ JEDNOSTKI, JAKIE NASTĄPIŁY

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI GRUPA EXORIGO-UPOS S.A. ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2013 ROKU

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI GRUPA EXORIGO-UPOS S.A. ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2013 ROKU SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI GRUPA EXORIGO-UPOS S.A. ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2013 ROKU 1. Podstawa prawna działania Spółki Grupa Exorigo-Upos S.A. ( Emitent, Spółka ) jest spółką akcyjną z

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu See what we see Listopad 2014 Spis treści 1. Źródła finansowania prac i nakładów na prace B+R 2. Innowacje w Polsce,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej.

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. Istnieje teoria, że fundusze inwestycyjne o stosunkowo krótkiej historii notowań mają tendencję do

Bardziej szczegółowo

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS)

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Luty 2015 Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Kluczowe informacje Dedykowany współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego Powołany na okres 25 lat Środki

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. Niniejszym, Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ogłasza

Bardziej szczegółowo

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU LETUS CAPITAL S.A. Raport kwartalny za okres od 01.07.2012 do 30.09.2012 Katowice, 14 listopada 2012 1 1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE Tabela 1 Rachunek zysków i strat - wybrane dane finansowe za III kwartał

Bardziej szczegółowo

Finansowanie wzrostu przez venture capital

Finansowanie wzrostu przez venture capital Finansowanie wzrostu przez venture capital Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CAMBRIDGE PYTHON Warszawa 22, 23 maja 2007r. PE/VC - Definicje Private equity dostarcza kapitału

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 8 listopada 2012 r. Plan wykładu ; ; ; IV.Studium. 2 przedsiębiorstwa Czym jest

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 VENTURE CAPITAL Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 Wybrane źródła kapitału / instrumenty wsparcia Agendy rządowe/fundacje finansujące

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny EBC Solicitors S.A. za okres 01.10.2012-31.10.2012

Raport miesięczny EBC Solicitors S.A. za okres 01.10.2012-31.10.2012 Raport miesięczny EBC Solicitors S.A. za okres 01.10.2012-31.10.2012 Warszawa, dnia 14 listopada 2012 roku 1. Spis treści: 1. Spis treści:... 2 2. Informacje podstawowe... 3 3. Informacje na temat wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstwa

Wycena przedsiębiorstwa Wycena przedsiębiorstwa O usłudze: Wycena przedsiębiorstwa jest jednym z najważniejszych problemów współczesnej teorii finansów. Zapotrzebowanie na ustalenie wartości udziałów czy akcji powstaje w związku

Bardziej szczegółowo

Wzór polityki inwestycyjnej inkubatora innowacyjności

Wzór polityki inwestycyjnej inkubatora innowacyjności Załącznik nr 4 Wzór polityki inwestycyjnej inkubatora innowacyjności Część 2 - Wytyczne i wzory dokumentów administracyjnych przeznaczone dla ośrodków innowacji Produkt finalny projektu innowacyjnego testującego

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego składanego w Otwartym Konkursie Ofert Krajowego Funduszu Kapitałowego S.A. Plan operacyjny jest dokumentem zbiorczym, na który składają się następujące dokumenty:

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka

24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka 24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka Okres subskrypcji: 25.05.2010-08.06.2010 Okres trwania lokaty: 9.06.2010-08.06.2012 Aktywo bazowe: kontrakt terminowy na WIG20 Minimalna kwota wpłaty:

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny EBC Solicitors S.A. za okres 01.12.2014-31.12.2014

Raport miesięczny EBC Solicitors S.A. za okres 01.12.2014-31.12.2014 Raport miesięczny EBC Solicitors S.A. za okres 01.12.2014-31.12.2014 Warszawa, dnia 14 stycznia 2015 roku 1. Spis treści: 1. Spis treści:... 2 2. Informacje podstawowe... 3 3. Informacje na temat wystąpienia

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

WKŁAD INWESTORA W BUDOWANIE WARTOŚCI SPÓŁKI

WKŁAD INWESTORA W BUDOWANIE WARTOŚCI SPÓŁKI WKŁAD INWESTORA W BUDOWANIE WARTOŚCI SPÓŁKI Jesteśmy tym, co powtarzamy. Więc perfekcja nie jest czynem, lecz przyzwyczajeniem. Anna Hejka Dyrektor Zarządzający HEYKA CAPITAL MARKETS GROUP Arystoteles

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości. 1 Definicje

Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości. 1 Definicje Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości 1 Definicje 1. Inkubator Spółka Grupa IT S. A., z siedzibą w Gdańsku (80-280), ul. Cypriana Kamila Norwida 2, działająca na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI Nazwa i adres firmy LEGIMI SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ OBORNICKA 330 60-689 POZNAŃ Sprawozdanie z działalności zarządu za okres 01.01.2014-31.12.2014 roku Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013 Rola i zadania Komitetu Audytu Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii biznesowych

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2 Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć D Z I E Ń M Ł O D E G O N A U K O W C A 1 7. 0 4. 2 0 1 2 E W A W R Ó B E L Istota badania due diligence Definicja Due diligence = należyta

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

COPERNICUS ŁAMIEMY SCHEMATY USŁUG FINANSOWYCH

COPERNICUS ŁAMIEMY SCHEMATY USŁUG FINANSOWYCH Warszawa, Lipiec 2010 COPERNICUS ŁAMIEMY SCHEMATY USŁUG FINANSOWYCH PODSUMOWANIE O NAS Działamy na rynku kapitałowym od 1996 roku, a od grudnia 2005 jako akcjonariusze oraz Zarząd domu maklerskiego Suprema

Bardziej szczegółowo

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioły Biznesu Finanse na start V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioł biznesu kto to jest? AniołBiznesu to osoba prywatna wspierająca firmy będące na wczesnych etapach

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu.

Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu. Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu. Mariański Group Zachód Doradztwo Prawno-Podatkowe Sp.K. Jesteśmy grupą nowoczesnych kancelarii prawnych stworzoną przez Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Fundusze nieruchomości w Polsce

Fundusze nieruchomości w Polsce Fundusze nieruchomości w Polsce Oferta funduszy inwestycyjnych zamkniętych jest liczy sobie kilka funduszy, które prowadziły subskrypcję certyfikatów w różnym czasie. Klienci, którzy poprzez nabycie certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Micro świat na wyciągnięcie ręki

Micro świat na wyciągnięcie ręki Micro świat na wyciągnięcie ręki Robert Karbowiak MicroBioLab Sp. z o.o. Konferencja BioTech-IP Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej Jak ugryźć 10 milionów III finansowanie badań

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Tomasz Sypuła Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 19 września 2006r. Plan prezentacji Co to jest fundusz kapitału zalążkowego? Cel udzielanego wsparcia

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE realizowane przez Bank Pekao SA Katowice, 16 maja 2014 Dużo większa rola

Bardziej szczegółowo

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r.

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r. Komunikat prasowy Warszawa, 26 marca 2013 r. INFORMACJA PRASOWA CAPITAL PARK W 2013 R.: WZROST WARTOŚCI AKTYWÓW NETTO I PORTFELA NIERUCHOMOŚCI ORAZ NISKI POZIOM ZADŁUŻENIA Podsumowanie 2013 r.: Wyniki

Bardziej szczegółowo

SIEĆ ANIOŁÓW BIZNESU JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA KOBIECYCH INWESTYCJI.

SIEĆ ANIOŁÓW BIZNESU JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA KOBIECYCH INWESTYCJI. SIEĆ ANIOŁÓW BIZNESU JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA KOBIECYCH INWESTYCJI. Żaneta Jurek Koordynator Kobiecej Sieci Aniołów Biznesu Kobieca Sieć Aniołów Biznesu Źródła finansowania: WEWNĘTRZNE (samofinansowanie)

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej 09 czerwca 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 37,4 mld EUR na koniec 2013 typowy poziom inwestycji: 3,5 mld EUR

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania procesu komercjalizacji wejście, współpraca, wyjście

Zasady finansowania procesu komercjalizacji wejście, współpraca, wyjście Paweł Głodek Paweł Pietras Zasady finansowania procesu komercjalizacji wejście, współpraca, wyjście Proces inwestycyjny VC Pozyskiwanie ofert Wstępne zapoznanie się z projektem Odrzucone projekty i niezrealizowane

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo