Zarz¹dzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 4/2014

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarz¹dzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 4/2014"

Transkrypt

1 Zarz¹dzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 4/2014 Jerzy Ró añski* Jerzy Ró añski Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych konsekwencje dla Polski i œwiata Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych Wstêp Liberalizacja œwiatowej gospodarki spowodowa³a bardzo istotny wzrost nap³ywu bezpoœrednich inwestycji zagranicznych, poszukuj¹cych krajów zapewniaj¹cych mo liwie najwy sze stopy zwrotu z zainwestowanego kapita³u, przy akceptowanym poziomie ryzyka. Przez d³ugi czas do momentu, w którym rozpocz¹³ siê œwiatowy kryzys finansowy i towarzysz¹cy mu kryzys gospodarczy role by³y wyraÿnie podzielone by³y kraje bêd¹ce zdecydowanie bardziej beneficjentami inwestycji zagranicznych ni inwestuj¹cymi (poprzez w³asne przedsiêbiorstwa) za granic¹ i kraje, których przedsiêbiorstwa zdecydowanie wiêcej inwestowa³y za granic¹, w stosunku do inwestycji zagranicznych lokowanych w tych krajach. Kryzys gospodarczy i inne czynniki wp³ywaj¹ce na pozycjê konkurencyjn¹ i mobilnoœæ kapita³u poszczególnych pañstw spowodowa³y, e nastêpuj¹ zmiany kierunków i wartoœci przep³ywów bezpoœrednich inwestycji zagranicznych miêdzy krajami, przebiegaj¹ce w bardziej lub mniej ewolucyjny sposób. Celem opracowania jest analiza tendencji wystêpuj¹cych na œwiatowym rynku bezpoœrednich inwestycji zagranicznych, chodzi tu zw³aszcza o rolê Polski na tle zmian, które wystêpuj¹ w innych krajach lub blokach krajów (Unia Europejska). Przedstawione poni ej rozwa ania dotycz¹ internacjonalizacji czynnej, a wiêc takiej, w której mamy do czynienia z aktywn¹ rol¹ przedsiêbiorstwa inwestuj¹cego swoje aktywa poza granicami kraju. 1. Kierunki badañ nad internacjonalizacj¹ przedsiêbiorstw w polskiej literaturze przedmiotu Problematyka internacjonalizacji przedsiêbiorstwa, jej form i efektów jest doœæ bogato reprezentowana w polskim piœmiennictwie naukowym. Na wzrastaj¹c¹ rolê przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w skali miêdzynarodowej we wspó³czesnej gospodarce, oczywiœcie przede wszystkim * Prof. zw. dr hab., Katedra Finansów i Strategii Przedsiêbiorstwa, Wydzia³ Zarz¹dzania, Uniwersytet ódzki, ul. Matejki 22/26, ódÿ,

2 344 Jerzy Ró añski du ych, zwraca uwagê B. Liberska [2002, s. 38]: Korporacje, przez swe decyzje dotycz¹ce lokalizacji produkcji w ró nych miejscach, przyczyniaj¹ siê do restrukturyzacji gospodarek i wzrostu wspó³zale noœci miêdzy krajami. Jak s³usznie zauwa a M. Gorynia [2007, s ]: internacjonalizacja czynna to ekspansja zagraniczna przedsiêbiorstw w ró nych mo liwych formach. Internacjonalizacja bierna oznacza natomiast wchodzenie w ró ne zwi¹zki gospodarcze z partnerami zagranicznymi bez wychodzenia z dzia³alnoœci¹ gospodarcz¹ poza granice kraju, w którym jest zlokalizowana dana firma. Aktywna rola przedsiêbiorstwa mo e przyj¹æ ró ne formy. W literaturze naukowej najczêœciej przedstawia siê dwie koncepcje procesu internacjonalizacji model sekwencyjny, zwany uppsalskim, oraz zupe³nie przeciwstawn¹ koncepcjê born global. Model sekwencyjny zak³ada, e przedsiêbiorstwo w procesie internacjonalizacji przechodzi od faz wstêpnych procesu umiêdzynarodawiania (eksport bezpoœredni i poœredni, sprzeda licencji, franchising), przez poœrednie (spó³ka joint venture z lokalnym przedsiêbiorstwem), do bardziej zaawansowanych (filia lub oddzia³ za granic¹, przedsiêbiorstwo miêdzynarodowe) [Ró añski, 2010, s ; Oczkowska, 2013, s ; Gorynia, 2007, s ]. Nale y zwróciæ uwagê na to, e poszczególne fazy procesu internacjonalizacji przedsiêbiorstwa mog¹ w konkretnych przypadkach byæ pomijane, lecz niew¹tpliwie taki ewolucyjny sposób umiêdzynarodawiania dzia³alnoœci przedsiêbiorstwa jest dla niego bezpieczniejszy. Koncepcja born global zak³ada, e przedsiêbiorstwo mo e mieæ miêdzynarodowy charakter ju od momentu powstania i dotyczy to zarówno przedsiêbiorstw du ych, jak i ma³ych i œrednich. Oczywiœcie w praktyce mo e okazaæ siê, e przedsiêbiorstwa staj¹ siê jednostkami o miêdzynarodowej skali dzia³ania zarówno zgodnie z koncepcj¹ modelu sekwencyjnego, jak i born global. Mo e te wyst¹piæ zjawisko odwrotne. J. Witkowska zwraca uwagê na mo liwoœæ wycofywania siê przedsiêbiorstwa z procesu internacjonalizacji. Zjawisko to nazywa deinternacjonalizacj¹ [Karaszewski red., 2005, s. 419]. Jednym z najczêœciej wystêpuj¹cych przejawów zaawansowanego umiêdzynarodowienia przedsiêbiorstwa s¹ dokonywane przez nie bezpoœrednie inwestycje zagraniczne. Badania empiryczne nad nap³ywem

3 Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych 345 bezpoœrednich inwestycji zagranicznych do Polski jako pierwszy podj¹³ W. Karaszewski oraz kierowany przez niego zespó³. Pierwsz¹ publikacj¹ przedstawiaj¹c¹ statystykê dotycz¹c¹ przep³ywów bezpoœrednich inwestycji zagranicznych na œwiecie, w Europie i w Polsce oraz badania ankietowe wœród spó³ek z udzia³em kapita³u zagranicznego by³a publikacja Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne. Polska na tle œwiata [Karaszewski, 2004]. Dalsze publikacje przedstawia³y ró ne aspekty zwi¹zane z nap³ywem inwestycji zagranicznych do Polski, a wiêc jej konkurencyjnoœci, czy wystêpuj¹cych w gospodarce procesów prywatyzacyjnych [Jaworek, 2006]. Badania statystyczne wsparte by³y równie badaniami ankietowymi. Pojawi³ siê te w¹tek niezbêdnych dzia³añ kraju goszcz¹cego, które powinny siê przyczyniæ do bardziej skutecznego przyci¹gania inwestycji zagranicznych [Witkowska, Wysokiñska, 2006, s. 223, 224]. Wraz z rozwojem gospodarki Polski coraz bardziej aktualny stawa³ siê temat zwi¹zany z inwestycjami dokonywanymi przez polskie przedsiêbiorstwa za granic¹. Polskê bowiem ca³y czas postrzegano jako beneficjenta bezpoœrednich inwestycji zagranicznych, podczas gdy w ostatnim dziesiêcioleciu polskie przedsiêbiorstwa zaczê³y coraz œmielej inwestowaæ na obcych rynkach. Pierwsz¹ publikacj¹ podejmuj¹c¹ w szerszym zakresie tê problematykê by³o opracowanie Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiêbiorstw [Karaszewski red., 2008], w której zawarto, oprócz rozwa añ wprowadzaj¹cych, o charakterze statystycznym, dotycz¹cych aktywnoœci miêdzynarodowej polskich przedsiêbiorstw, bogaty materia³ empiryczny, oparty na badaniach ankietowych przeprowadzonych wœród polskich przedsiêbiorstw inwestuj¹cych za granic¹. Pojawi³ siê te nowy w¹tek dotycz¹cy Ÿróde³ finansowania i oceny efektywnoœci inwestycji przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w skali miêdzynarodowej. Ta problematyka w odniesieniu do przedsiêbiorstw zagranicznych, które stworzy³y w Polsce swoje filie i oddzia³y, z uwzglêdnieniem zale noœci, jakie wystêpuj¹ miêdzy ró nymi cechami charakterystycznymi inwestora zagranicznego (sposób powstawania, kraj pochodzenia itp.) a metodami jego finansowania i metodami oceny op³acalnoœci jego inwestycji najszerzej jest reprezentowana w monografii J. Ró añskiego [2010]. Natomiast w przypadku inwestycji zagranicznych, podejmowanych przez polskie przedsiêbiorstwa, problematykê oceny efektywnoœci przedsiêwziêæ inwestycyjnych i zasady ich finansowania omawia monografia M. Jaworek [2013]. W ksi¹ ce tej znajduj¹ siê wyniki badañ

4 346 Jerzy Ró añski dotycz¹cych czynników, które decyduj¹ o Ÿród³ach finansowania przedsiêbiorstwa, oraz badania przedstawiaj¹ce preferowane przez polskie przedsiêbiorstwa inwestuj¹ce za granic¹ metody oceny op³acalnoœci inwestycji zagranicznych. Analiza porównawcza warunków dzia³ania i efektów ekonomicznych dzia³alnoœci przedsiêbiorstw krajowych i zagranicznych znajduje siê w monografii M. Jasiniak [2013]. Na podstawie przeprowadzonych badañ empirycznych autorka udowodni³a, e powszechne przeœwiadczenie o wy szej efektywnoœci dzia³añ przedsiêbiorstw zagranicznych zlokalizowanych w Polsce, w stosunku do przedsiêbiorstw krajowych, nie zawsze jest prawdziwe. Obok nurtu, który mo na by nazwaæ mikroekonomicznym, bazuj¹cym na tym, co dzieje siê w ró nych sferach dzia³ania przedsiêbiorstwa, podejmuj¹cego aktywnoœæ miêdzynarodow¹, mo na równie mówiæ o nurcie bardziej makroekonomicznym, w którym problematyka inwestycji zagranicznych jest silnie powi¹zana z problematyk¹ ogólnych warunków dzia³ania przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w skali miêdzynarodowej rozwa ania maj¹ tu najczêœciej charakter bardziej teoretyczny. Do klasycznych publikacji tego typu nale y praca pod red. Z. Olesiñskiego [1998] oraz monografie J. Rymarczyka [1996; 2004]. Niew¹tpliwie do tego nurtu nale ¹ równie prace E. Najlepszego [2000; 2007]. Niektóre opracowania dotycz¹ ogólnych problemów zwi¹zanych z aktywnoœci¹ miêdzynarodow¹ krajów i bloków gospodarczych, inne ograniczaj¹ zakres badañ do regionu lub okreœlonej grupy przedsiêbiorstw (na przyk³ad przedsiêbiorstw przemys³owych), inne odnosz¹ siê do przedsiêbiorstw okreœlonej wielkoœci (na przyk³ad przedsiêbiorstw ma³ych i œrednich). Wzrastaj¹ca aktywnoœæ publikacyjna, podejmowanie badañ empirycznych dotycz¹cych okreœlonej grupy przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w skali miêdzynarodowej, wi¹zanie problematyki z innymi aspektami ycia gospodarczego konkurencj¹, prywatyzacj¹, rozwojem regionów itp. œwiadcz¹ o coraz wiêkszej roli inwestycji zagranicznych w kszta³towaniu rozwoju gospodarki, jej poszczególnych sektorów, regionów i w koñcu samych przedsiêbiorstw. Istotne jest jednak równie to, jakie zmiany zachodz¹ w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych w Polsce i na œwiecie, i jakie bêd¹ skutki tych zmian dla gospodarki œwiatowej i gospodarki Polski, która ju jest mocno uzale niona od inwestycji zagranicznych.

5 2. Kierunki zmian w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych na œwiecie w latach Poszczególne pañstwa lub bloki pañstw (Unia Europejska) zawsze wystêpuj¹ zarówno jako beneficjenci inwestycji zagranicznych (nap³yw inwestycji do tych pañstw), jak i jako inwestorzy i chodzi tu o inwestycje tych pañstw, a œciœlej mówi¹c przedsiêbiorstw reprezentuj¹cych te pañstwa w innych pañstwach (odp³yw inwestycji). Na uwagê w analizie zas³uguj¹ nastêpuj¹ce zjawiska: zmiany w wysokoœci nap³ywu inwestycji zagranicznych do poszczególnych pañstw, zmiany w wysokoœci odp³ywu inwestycji zagranicznych, zmiany w proporcjach miêdzy nap³ywem a odp³ywem inwestycji w poszczególnych pañstwach, zmiany w relacjach zwi¹zanych z nap³ywem inwestycji miêdzy najwa niejszymi gospodarczo pañstwami œwiata, zmiany w relacjach zwi¹zanych z odp³ywem inwestycji zagranicznych miêdzy najwa niejszymi gospodarczo pañstwami œwiata, porównanie zmian w relacjach nap³yw odp³yw inwestycji w tych pañstwach. Analizy takie winny odpowiedzieæ na pytania: jakie pañstwa by³y najbardziej licz¹cymi siê beneficjentami inwestycji zagranicznych jako kraje goszcz¹ce, przedsiêbiorstwa jakich pañstw najczêœciej inwestowa³y za granic¹, czy wystêpuj¹ w wybranych pañstwach zmiany roli (z beneficjenta inwestycji zagranicznych na inwestora lub odwrotnie), czy wystêpuj¹ istotne zmiany roli wystêpuj¹ce miêdzy pañstwami, zarówno jako beneficjentów, jak i inwestorów, a tak e bior¹c pod uwagê zmiany relacji beneficjent inwestor. Tablica 1. Przep³ywy bezpoœrednich inwestycji na œwiecie w latach w mln dolarów wybrane kraje œwiata KRAJ Unia Europejska nap³yw odp³yw USA Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych 347 nap³yw odp³yw

6 348 Jerzy Ró añski KRAJ Chiny bez Hongkongu nap³yw odp³yw Hongkong nap³yw odp³yw Indie nap³yw odp³yw Rosja nap³yw odp³yw Polska nap³yw odp³yw ród³o: [World Investment Report, 2013]. Analiza danych zawartych w tablicy 1 sk³ania do kilku refleksji. Kryzys gospodarczy spowodowa³ istotne spowolnienie w przep³ywach nowych inwestycji bezpoœrednich do krajów UE. Do Unii Europejskiej od 2007 roku poprzez kolejne lata wp³ywa³o coraz mniej inwestycji, pewien wzrost wyst¹pi³ w latach , zw³aszcza w 2011 roku, natomiast w 2012 roku nast¹pi³ istotny spadek. Nap³yw inwestycji w 2012 roku do krajów UE stanowi³ tylko 30% wartoœci nap³ywu z najlepszego w analizowanym okresie roku Dok³adnie takie same tendencje wyst¹pi³y, jeœli chodzi o inwestycje krajów UE poza granicami kraju. I tutaj zdecydowanie najlepszy by³ rok 2007, po pewnym zwiêkszeniu inwestycji w latach , w 2012 roku wyst¹pi³ bardzo wyraÿny spadek (25,7% poziomu z 2007 roku). Inne tendencje wyst¹pi³y we wci¹ najpotê niejszym gospodarczo kraju œwiata, a wiêc USA. Tutaj nast¹pi³ (po roku 2008) spadek inwestycji lokowanych w USA, ale by³ on nieco s³abszy ni w przypadku krajów UE. Wartoœæ inwestycji zagranicznych lokowanych w USA w 2012 roku stanowi³a 54,7% wartoœci z najlepszego dla USA w analizowanym okresie roku 2008, natomiast trudno mówiæ o istotnym spadku amerykañskich inwes-

7 Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych 349 tycji poza krajem. Wyniki by³y najgorsze w 2009 roku, ale w 2012 roku wartoœæ tych inwestycji stanowi³a 82,9% najlepszego pod tym wzglêdem roku 2011 (który mia³ zbli on¹ wartoœæ do 2007 roku). Gospodarce chiñskiej kryzys gospodarczy nie zaszkodzi³ i to niezale nie od tego, czy j¹ analizujemy z Hongkongiem, czy bez Hongkongu. Tu chcê zwróciæ uwagê na to, e liczenie Hongkongu razem z Chinami jest równie niepoprawne metodycznie, jak liczenie bez Chin. Z jednej strony bowiem Hongkong jest czêœci¹ Chin, z drugiej zaœ w statystykach wci¹ s¹ liczone wzajemne przep³ywy kapita³u z Chin do Hongkongu i na odwrót. Statystyki s¹ tu bardzo niedok³adne. Niezale nie jednak, jak bêdziemy liczyæ te przep³ywy, inwestycje zagraniczne w Chinach wzrasta- ³y, zdecydowanie wzrasta³y te inwestycje chiñskich przedsiêbiorstw za granic¹. WyraŸnie wzrasta³y te inwestycje zagraniczne w Hongkongu, jednak podobnie jak w Chinach, wyst¹pi³ tu w 2012 spadek inwestycji, w Chinach minimalny, w Hongkongu powa niejszy. Nap³yw inwestycji do Indii w czasie kryzysu gospodarczego uleg³ wyraÿnemu zmniejszeniu. W 2012 roku wartoœæ nap³ywu inwestycji stanowi³a tylko 54,2% poziomu z najlepszego pod tym wzglêdem roku 2008 i by³a podobna do poziomu z 2007 roku. Podobnie mo na odnotowaæ bardzo silny spadek wartoœci hinduskich inwestycji za granic¹. W 2012 roku wartoœæ tych inwestycji stanowi³a jedynie 40% ich wartoœci w roku 2008, gdy osi¹gnê³a maksimum w analizowanym okresie. Trudno o jednoznaczn¹ ocenê zmian, jakie wi¹za³y siê z nap³ywem inwestycji zagranicznych do Rosji i inwestycji zagranicznych rosyjskich przedsiêbiorstw. Maksymalny nap³yw inwestycji zagranicznych do Rosji mia³ miejsce w 2008 roku po spadku (bardzo wyraÿnym) w 2009 roku, nast¹pi³ w 2011 roku ich wzrost do mniej wiêcej poziomu z roku 2007, a w 2012 roku znów pewien spadek ich wartoœæ stanowi³a 68,8% wartoœci z roku Natomiast rosyjskie inwestycje za granic¹ notuj¹ na przemian wzrosty i spadki od 2007 roku nie mo na jednak mówiæ o ich znacznym spadku czy za³amaniu. Na tle innych krajów bardzo niekorzystnie od 2012 rysuje siê sytuacja Polski. Po znacznym spadku nap³ywu inwestycji po 2007 roku, w latach nast¹pi³a pewna stabilizacja nap³ywu, w 2011 doœæ znaczny wzrost, natomiast w 2012 roku trudny do wyt³umaczenia spadek. W porównaniu z 2007 rokiem w 2012 wartoœæ nap³ywu inwestycji zagranicznych do Polski stanowi³a tylko 14,2%. Jeszcze gorzej wygl¹da sytuacja, jeœli chodzi o polskie inwestycje za granic¹. Po pewnych wzrostach

8 350 Jerzy Ró añski inwestowania w 2010 i 2011 roku, w 2012 roku polskie przedsiêbiorstwa wycofuj¹ siê z inwestycji zagranicznych. W przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych wystêpuj¹ wiêc istotne zmiany. Unia Europejska jako ca³oœæ traci na znaczeniu zarówno jako beneficjent inwestycji zagranicznych, jak i jako inwestor. Polska podlega dok³adnie tym samym procesom, chocia w latach mog³oby siê wydawaæ, e sytuacja Polski jest nieco lepsza. Szczególnie niebezpieczny pod tym wzglêdem dla Polski okaza³ siê rok Stany Zjednoczone trac¹ nieco jako miejsce lokalizacji inwestycji zagranicznych, natomiast ich inwestycje za granic¹ utrzymuj¹ siê na zbli onym poziomie, podobnie jest w Rosji. Indie trac¹, zw³aszcza jako inwestor, a ich sytuacja jako beneficjenta jest znacznie lepsza. Chiny sukcesywnie zyskuj¹, jako beneficjent i jako inwestor. Na uwagê zas³uguje wzrost znaczenia Chin jako inwestora, dobra pozycja Rosji i USA jako inwestorów, wzglêdne utrzymanie pozycji przez Indie (jako beneficjenta), wyraÿny spadek inwestycji do i z Unii Europejskiej. Pozycja Brazylii, jako ostatniego kraju z grupy BRIC, jest nastêpuj¹ca: inwestycje zagraniczne w Brazylii siê zwiêkszaj¹, natomiast inwestycje przedsiêbiorstw brazylijskich za granic¹ s¹ coraz mniejsze, wrêcz mo na odnieœæ wra enie, e przedsiêbiorstwa brazylijskie wycofuj¹ siê z inwestycji zagranicznych. Bardzo powa nym inwestorem zagranicznym jest Japonia. Du y udzia³ w przep³ywach ma te Singapur, Kanada i Australia, ale te trzy pañstwa nie s¹ gospodarczymi potentatami, dyktuj¹cymi warunki œwiatowej gospodarce. Z kolei RPA chyba zbyt wczeœnie zosta³a zaliczona do I ligi tygrysów œwiatowych. Z punktu widzenia Polski istotne znaczenie maj¹ zmiany wystêpuj¹ce w wa niejszych krajach Unii Europejskiej, poniewa wspó³praca Polski z UE jest szczególna znakomita wiêkszoœæ kontaktów handlowych i przep³ywów kapita³u w³aœciwie obejmuje relacje Polska kraje UE. Dlatego nie jest obojêtne dla Polski, jakie kraje UE rozwijaj¹ siê szybciej, czy ich przedsiêbiorstwa s¹ gotowe inwestowaæ w Polsce, czy jest szansa na ekspansjê polskich przedsiêbiorstw w tych krajach (tablica 2).

9 Tablica 2. Zmiany w przep³ywach inwestycji zagranicznych w wybranych krajach UE lata w mln dolarów KRAJE Belgia nap³yw odp³yw Francja nap³yw odp³yw Niemcy nap³yw odp³yw W³ochy nap³yw odp³yw Holandia nap³yw odp³yw W. Brytania Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych 351 nap³yw odp³yw ród³o: [World Investment Report, 2013]. Dokonano wyboru tych krajów, które w analizowanych latach wykazywa³y najwy sze przep³ywy bezpoœrednich inwestycji zagranicznych. Analiza materia³u nasuwa kilka istotnych spostrze eñ. W badanym okresie wyst¹pi³y bardzo du e wahania, zwi¹zane zarówno z nap³ywem, jak i odp³ywem inwestycji zagranicznych w badanych pañstwach. Belgia by³a wa nym miejscem inwestycji zagranicznych do Inwestycje przedsiêbiorstw belgijskich za granic¹ po roku 2008 s¹ te ju du o ni sze. Francja notuje znaczny spadek inwestycji zagranicznych jako kraj goszcz¹cy. Spada te wartoœæ inwestycji zagranicznych przedsiêbiorstw francuskich. Równie Niemcy, jako kraj goszcz¹cy, przyjmuj¹ coraz mniej inwestycji bezpoœrednich, mimo du ych wahañ, trend jest jednak niekorzystny.

10 352 Jerzy Ró añski Wartoœæ inwestycji zagranicznych Niemiec raczej spada (znaczny wzrost wyst¹pi³ jedynie w 2010 roku). We W³oszech spada wartoœæ inwestycji lokowanych w tym kraju (wyj¹tek to 2011 rok), spadaj¹ te, i to znacznie, inwestycje w³asnych przedsiêbiorstw za granic¹ (tu te wyj¹tkiem jest rok 2011). Bardzo wysoki jest spadek inwestycji zagranicznych lokowanych w Holandii. Znacznie fluktuuje, chocia z tendencj¹ do zmniejszania siê, wartoœæ inwestycji zagranicznych dokonywanych przez firmy holenderskie za granic¹. WyraŸnie zmniejszy³a siê w porównaniu z rokiem 2007 wartoœæ inwestycji zagranicznych lokowanych w Wielkiej Brytanii, jakkolwiek trzeba przyznaæ, e w 2012 roku, w przeciwieñstwie do pozosta³ych krajów, nast¹pi³ wzrost tych inwestycji. Wartoœæ inwestycji zagranicznych brytyjskich firm ma tendencje do spadku (zw³aszcza lata ), relatywnie najlepszy okaza³ siê, w porównaniu do roku 2007 rok 2008 i Nie ma wiêc tu mowy o tak drastycznym spadku jak mia³o to miejsce w innych krajach. Analizuj¹c relacje miêdzy nap³ywem i odp³ywem inwestycji zagranicznych w poszczególnych krajach, nale y stwierdziæ, e: krajami z wyraÿn¹ i sta³¹ przewag¹ inwestycji dokonywanych poza granicami kraju nad inwestycjami innych pañstw dokonywanymi w tych krajach s¹: Francja, Niemcy, W³ochy, krajami, w których najczêœciej taka przewaga wystêpuje, s¹: Wielka Brytania i w pewnym stopniu Holandia, krajem, w którym najwiêksz¹ przewagê maj¹ inwestycje zagraniczne innych pañstw nad inwestycjami w³asnymi dokonywanymi za granic¹, jest Belgia. Krajami, w których najsilniej spad³y inwestycje zagraniczne dokonywane przez przedsiêbiorstwa innych pañstw, s¹: Holandia i w 2012 roku Belgia, Niemcy i W³ochy. Byæ mo e jeœli ta tendencja siê utrzyma, bêdzie to stanowiæ dla polskich przedsiêbiorstw pewn¹ szansê, zwi¹zan¹ z wejœciem na rynki tych krajów, w formie bezpoœrednich inwestycji zagranicznych. Doœæ korzystna tendencja, jeœli chodzi o wartoœæ inwestycji zagranicznych dokonywanych przez przedsiêbiorstwa brytyjskie i niemieckie, mo e dawaæ Polsce szanse, jako miejscu lokalizacji inwestycji bezpoœrednich z tych krajów. Byæ mo e rok 2012 okaza³ siê doœæ wyj¹tkowy i równie przedsiêbiorstwa holenderskie, w³oskie i belgijskie, które do 2011

11 Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych 353 roku dobrze sobie radzi³y w kryzysie i inwestowa³y za granic¹, po 2012 roku odzyskaj¹ wczeœniejsz¹ aktywnoœæ inwestycyjn¹. Mo na siê spodziewaæ, e oprócz czynników o charakterze ekonomicznym równie stabilizacja spo³eczna i polityczna bêdzie decydowa³a, na ile poszczególne kraje bêd¹ traktowane jako dobre miejsca do inwestowania, a przedsiêbiorstwa innych krajów z kolei bêd¹ na tyle silne, e bêd¹ mog³y inwestowaæ za granic¹. Sytuacja ekonomiczna, spo³eczna i polityczna w tych krajach bêdzie wp³ywa³a na to, czy przedsiêbiorstwa tych krajów uznaj¹ za korzystniejsze inwestowaæ w kraju macierzystym, czy te za granic¹. Zakoñczenie Przedstawione w pierwszej czêœci opracowania g³ówne kierunki badañ nad bezpoœrednimi inwestycjami zagranicznymi, znajduj¹ce odbicie w polskiej literaturze przedmiotu, daj¹ jednoczeœnie odpowiedÿ na pytanie, jak wiele czynników wp³ywa na kszta³towanie siê bezpoœrednich inwestycji zagranicznych, na wybór kraju inwestowania, Ÿróde³ finansowania inwestycji zagranicznej, kryteriów, które inwestor zagraniczny bierze pod uwagê, oceniaj¹c op³acalnoœæ tych inwestycji. Du e znaczenie maj¹ tu zarówno czynniki o charakterze makroekonomicznym (country risk, kursy walutowe, ogólna sytuacja w gospodarce œwiatowej), jak i szereg czynników o charakterze mikroekonomicznym (motywacje do inwestowania dla konkretnego przedsiêbiorstwa). Wystêpuj¹ce w gospodarce œwiatowej turbulencje, kryzys finansowy i towarzysz¹cy mu kryzys gospodarczy spowodowa³y, e w latach dosz³o do doœæ daleko id¹cej realokacji kierunków (i wielkoœci) przep³ywów bezpoœrednich inwestycji zagranicznych. Od d³u szego czasu spada rola pañstw UE w tych procesach, wzrasta rola Chin, stabilizuje siê rola USA i Rosji. Wzrasta rola Brazylii jako beneficjenta bezpoœrednich inwestycji zagranicznych. W ramach UE wystêpuj¹ kraje, które maj¹ wyraÿn¹ przewagê inwestycji dokonywanych przez przedsiêbiorstwa tych krajów nad inwestycjami zagranicznymi, dokonywanymi w tych krajach (Francja, Niemcy, W³ochy). W niektórych krajach spadek inwestycji zagranicznych jest bardzo wyraÿny. Coraz mniej inwestycji jest lokowanych w Holandii, w Niemczech, we Francji, we W³oszech, w Wielkiej Brytanii (tu z wyj¹tkiem 2012 roku).

12 354 Jerzy Ró añski Obserwowane zmiany s¹ niekorzystne dla Polski, której rola, zarówno jako beneficjenta, jak i inwestora, niestety maleje. Jednoczeœnie wystêpuj¹ce zmiany mog¹ stwarzaæ szanse dla Polski wzrost inwestycji firm brytyjskich i niemieckich mo e daæ szansê Polsce jako krajowi inwestowania. Spadek inwestycji zagranicznych dokonywanych w kilku krajach (Holandia, Belgia, Niemcy, W³ochy) móg³by stanowiæ szansê dla polskich przedsiêbiorstw. Polska powinna w coraz wiêkszym stopniu próbowaæ inwestowaæ w krajach poza Uni¹ Europejsk¹. S¹ ju pozytywne doœwiadczenia z krajów arabskich, inwestycji w Ameryce Po³udniowej. Zale y to jednak w du ym stopniu od wspierania polskich przedsiêbiorstw przez rz¹d. Nale y te zwróciæ uwagê na to, e atrakcyjnoœæ inwestycyjna kraju nie zale y tylko od jego rozwoju ekonomicznego, ale równie od stabilnoœci spo³ecznej i politycznej, bo na te czynniki inwestorzy zagraniczni zwracaj¹ szczególn¹ uwagê. Literatura 1. Gorynia M. (2007), Strategie zagranicznej ekspansji przedsiêbiorstwa, PWE, Warszawa. 2. Jasiniak M. (2013), Przedsiêbiorstwa krajowe i zagraniczne w Polsce. Warunki i efekty dzia³ania, Wydawnictwo U, ódÿ. 3. Jaworek M. (2006), Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne w prywatyzacji polskiej gospodarki, Dom Organizatora, Toruñ. 4. Jaworek M. (2013), Ocena ekonomicznej efektywnoœci bezpoœrednich inwestycji zagranicznych w praktyce polskich przedsiêbiorstw, Wydawnictwo UMK, Toruñ. 5. Karaszewski W. (2004), Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne. Polska na tle œwiata, Dom Organizatora, Toruñ. 6. Karaszewski W. (red.) (2008), Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiêbiorstw, Dom Organizatora, Toruñ. 7. Karaszewski W. (red.) (2005), Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne w podnoszeniu konkurencyjnoœci polskiej gospodarki, Wydawnictwo UMK, Toruñ. 8. Liberska B. (2002), Globalizacja mechanizmy i wyzwania, PWE, Warszawa. 9. Najlepszy E. (2000), Zarz¹dzania finansami miêdzynarodowymi, PWE, Warszawa. 10. Najlepszy E. (2007), Finanse miêdzynarodowe przedsiêbiorstw, PWE, Warszawa.

13 Zmiany w przep³ywach bezpoœrednich inwestycji zagranicznych Oczkowska R. (2013), Miêdzynarodowa ekspansja przedsiêbiorstw w warunkach globalizacji, Difin, Warszawa. 12. Olesiñski Z. (red.) (1998), Bezpoœrednie inwestycje zagraniczne w Polsce, PWE, Warszawa. 13. Ró añski J. (2010), Przedsiêbiorstwa zagraniczne w Polsce, PWE, Warszawa. 14. Rymarczyk J. (1996), Internacjonalizacja przedsiêbiorstwa, PWE, Warszawa. 15. Rymarczyk J. (2004), Internacjonalizacja i globalizacja przedsiêbiorstwa, PWE, Warszawa. 16. Witkowska J., Wysokiñska Z. (2006), Umiêdzynarodowienie ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw a procesy integracji europejskiej, Wydawnictwo U, ódÿ. 17. World Investment Report 2013 (2013). Streszczenie Artyku³ analizuje, w czêœci teoretycznej, g³ówne kierunki badañ nad bezpoœrednimi inwestycjami zagranicznymi, prowadzone w Polsce. W czêœci empirycznej wskazuje, e œwiatowy kryzys ekonomiczny i finansowy jest jedn¹ z przyczyn zmian w wielkoœci i kierunkach nap³ywu bezpoœrednich inwestycji zagranicznych. To wp³ywa na œwiatow¹ gospodarkê jako ca³oœæ i na wszystkie gospodarki narodowe. Tradycyjnie dzieli siê wszystkie kraje na dwie grupy: kraje goszcz¹ce, kraje inwestuj¹ce (poprzez przedsiêbiorstwa z tych krajów). Pierwsza grupa sk³ada siê z kilku wa nych krajów (Chiny, Indie, Brazylia, Federacja Rosyjska). Druga grupa to USA i kilka krajów UE (m.in. Wielka Brytania, Niemcy, Francja), lecz w ostatnich latach na przyk³ad Chiny i Rosja sta³y siê bardzo wa nymi œwiatowymi inwestorami. Niektóre zmiany maj¹ du e znaczenie dla Polski nie tylko jako kraju goszcz¹cego, ale równie dla polskich firm inwestuj¹cych za granic¹. S³owa kluczowe bezpoœrednie inwestycje zagraniczne, realokacja przep³ywów, nap³yw i odp³yw inwestycji Foreign Direct Investment Relocation Consequences for Poland and Global Economy (Summary) The article presents in theoretical part the overview of research directions concerning the FDI in Poland. Empirical part of the article indicates that global fi-

14 356 Jerzy Ró añski nancial crisis cause changes in quality and directions of FDI flows. These changes implicate global economy and economy of all particular countries. We are used to divide all countries for two groups: host countries, investors (by companies from these countries). First group includes the major emerging countries as China, India, Brazil and Russian Federation. Second group includes initially USA and some EU countries (i.a. United Kingdom, Germany, France). In recent years countries such as China and Russian Federation also become important investors. Some changes has a great meaning for Poland as a host country and for Polish companies which investing abroad. Keywords foreign direct investment, FDI relocation, investment inflow and outflow

Badanie Kobiety na kierowniczych stanowiskach Polska i świat wyniki

Badanie Kobiety na kierowniczych stanowiskach Polska i świat wyniki Badanie Kobiety na kierowniczych stanowiskach i świat wyniki Badanie Manpower Kobiety na kierowniczych stanowiskach zostało przeprowadzone w lipcu 2008 r. w celu poznania opinii dotyczących kobiet pełniących

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2013.004 EKONOMIA XLIV nr 1 (2013) 41 53

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2013.004 EKONOMIA XLIV nr 1 (2013) 41 53 A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2013.004 EKONOMIA XLIV nr 1 (2013) 41 53 Pierwsza wersja złożona 5 kwietnia 2013 ISSN Końcowa

Bardziej szczegółowo

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Akademia Młodego Ekonomisty Globalizacja gospodarki prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Myśl globalnie, działaj lokalnie. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 10 maja 2011 r. Plan spotkania 1. Czym jest globalizacja?

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski Dr Paweł Wojciechowski, Prezes Zarządu PAIiIZ Warszawa, 2 marca 2009 I. Podatki a BIZ II.

Bardziej szczegółowo

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Białystok, 19 grudzień 2012 r. Seminarium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Finansowy Barometr ING

Finansowy Barometr ING Finansowy Barometr ING Międzynarodowe badanie ING na temat postaw i zachowań konsumentów wobec bankowości mobilnej Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez IPSOS O badaniu Finansowy

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V Inflacja (CPI, PPI) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji w

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR... NA ŚWIADCZENIE USŁUG SZKOLENIOWO - DORADCZYCH

UMOWA NR... NA ŚWIADCZENIE USŁUG SZKOLENIOWO - DORADCZYCH UMOWA NR... NA ŚWIADCZENIE USŁUG SZKOLENIOWO - DORADCZYCH w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Analiza Techniczna. Komentarz: WIG20, S&P 500 Wykres dnia: Ropa. WIG20 (Polska)

Analiza Techniczna. Komentarz: WIG20, S&P 500 Wykres dnia: Ropa. WIG20 (Polska) Analiza Techniczna Komentarz: WIG2, S&P Wykres dnia: Ropa Analitycy Grzegorz Zawada 21-9-43 Monika Kalwasiñska 21-9-41 Przemys³aw Smoliñski 21-9-1 Zespó³ Klientów Instytucjonalnych Piotr Dedecjus 21-91-4

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-15 10:38:10

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-15 10:38:10 Kto i gdzie inwestuje 2015-06-15 10:38:10 2 Wiele zagranicznych firm o zasięgu światowym wybiera Niderlandy jako swoją główną siedzibę. Decyduje o tym centralne położenie Holandii w Europie Zachodniej.

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

Trwałość projektu co zrobić, żeby nie stracić dotacji?

Trwałość projektu co zrobić, żeby nie stracić dotacji? Trwałość projektu co zrobić, żeby nie stracić dotacji? 2 Osiągnięcie i utrzymanie wskaźników Wygenerowany przychód Zakaz podwójnego finansowania Trwałość projektu Kontrola po zakończeniu realizacji projektu

Bardziej szczegółowo

Maria Kościelna, Wroclaw University of Economics

Maria Kościelna, Wroclaw University of Economics Maria Kościelna, Wroclaw University of Economics Working paper Prognoza przychodów ze sprzedaży na podstawie przedsiębiorstwa z gastronomi. Słowa kluczowe: Przychody ze sprzedaży, koszt kapitału pracującego,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Bliżej Geografii Gimnazjum część 3

Wymagania edukacyjne Bliżej Geografii Gimnazjum część 3 Wymagania edukacyjne Bliżej Geografii Gimnazjum część 3 Tematy lekcji Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca DZIAŁ 1. EUROPA. RELACJE PRZYRODA CZŁOWIEK 1. Stary

Bardziej szczegółowo

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2?

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2? Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2? Autor: prof. dr hab. inŝ. Władysław Mielczarski, W zasadzie kaŝdy dziennikarz powtarza znaną formułę, Ŝe nie ma darmowych obiadów 1. Co oznacza, Ŝe kaŝde podejmowane

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly.

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly. Podatki 2016 Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 29 3000 E: contact@bakertilly.pl www.bakertilly.pl An independent member of Baker Tilly International Podatek dochodowy od

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Podatki bezpośrednie cz. I

Podatki bezpośrednie cz. I ANNA STĘPNIAK jest prawnikiem specjalizującym się w europejskim prawie podatkowym, doktorantką SGH System podatkowy po przystąpieniu do UE. Podatki bezpośrednie cz. I Zharmonizowanie opodatkowania spółek

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Projekt Zostań przedsiębiorczym jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu społecznego, jest realizowany przez Starostowo Powiatowe w Siemiatyczach w partnerstwie w Polskim Centrum Edukacji

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii

Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii Ewa Dziawgo * Ewa Dziawgo Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii Wstêp Rosn¹ca zmiennoœæ warunków

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1.

Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1. Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1. Wprowadzenie Ekspansja gospodarcza jednostek gospodarczych

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw. Grupy przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw. Grupy przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 28 stycznia 2010 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r. Wprowadzenie * Badanie grup przedsiębiorstw prowadzących działalność

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania PISA 2009

Wyniki badania PISA 2009 Wyniki badania PISA 2009 Matematyka Warszawa, 7 grudnia 2010 r. Badanie OECD PISA 2009 w liczbach Próba 475.460 uczniów z 17.145 szkół z 65 krajów, reprezentująca populację ponad 26 milionów piętnastolatków

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej Opinie mieszkańców o zmianach klimatu i gazie łupkowym Raport z badania opinii publicznej Lena Kolarska-Bobińska, członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Platforma

Bardziej szczegółowo

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

III. GOSPODARSTWA DOMOWE, RODZINY I GOSPODARSTWA ZBIOROWE

III. GOSPODARSTWA DOMOWE, RODZINY I GOSPODARSTWA ZBIOROWE III. GOSPODARSTWA DOMOWE, RODZINY I GOSPODARSTWA ZBIOROWE 1. GOSPODARSTWA DOMOWE I RODZINY W województwie łódzkim w maju 2002 r. w skład gospodarstw domowych wchodziło 2587,9 tys. osób. Stanowiły one 99,0%

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ SPÓŁEK Z UDZIAŁEM KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2009 R.

DZIAŁALNOŚĆ SPÓŁEK Z UDZIAŁEM KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2009 R. 93-176 Łódź ul. Suwalska 29 tel. 42 6839-100, 6839-101 Informacja sygnalna DZIAŁALNOŚĆ SPÓŁEK Z UDZIAŁEM KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2009 R. Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca

4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca 4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca [w] Małe i średnie w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 88-96 W publikacji zostały zaprezentowane wyniki

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości?

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Obowiązki sprawozdawcze według ustawy o rachunkowości i MSR 41 Przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Bilans w tys. zł wg MSR

Bilans w tys. zł wg MSR Skrócone sprawozdanie finansowe Relpol S.A. za I kw. 2005 r Bilans w tys. zł wg MSR Wyszczególnienie 31.03.2005r 31.03.2004r 31.12.2004r 31.12.2003r AKTYWA I AKTYWA TRWAŁE 41 455 43 069 41 647 43 903 1

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych?

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne i optymalizacyjne Strategie fundamentalne Portfel losowy 2 Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne

Bardziej szczegółowo

Fundusze venture capital jako wsparcie kapitałowe dla innowacyjnych MSP

Fundusze venture capital jako wsparcie kapitałowe dla innowacyjnych MSP Fundusze venture capital jako wsparcie kapitałowe dla innowacyjnych MSP Konferencja pt. Potęga rozwoju rozwój do potęgi. Drogi innowacyjnych MSP po kapitał Poznań, 27.11.2014 dr Aleksandra Szulczewska-Remi

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Inflacja zjada wartość pieniądza.

Inflacja zjada wartość pieniądza. Inflacja, deflacja Inflacja oznacza wzrost cen. Inflacja jest wysoka, gdy ceny kupowanych dóbr i towarów rosną szybko; gdy ceny rosną powoli, wówczas inflacja jest niska. Inflacja jest to trwały wzrost

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art.51 ust.1 z dnia 8 marca 1990 r. ustawy

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Ekonomia rozwoju wykład 1 dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Plan wykładu Ustalenie celu naszych spotkań w semestrze Ustalenie technikaliów Literatura, zaliczenie Przedstawienie punktu startowego

Bardziej szczegółowo

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole.

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole. Informacje na temat dodatku na podatek lokalny (Council Tax Support), które mogą mieć znaczenie dla PAŃSTWA Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji 01202 265212 Numer dla

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny BM Medical S.A.

Raport kwartalny BM Medical S.A. Raport kwartalny BM Medical S.A. IV kwartał 2011r. Warszawa, 14 lutego 2012r. ZAWARTOŚĆ RAPORTU KWARTALNEGO: 1. PODSTAWOWE DANE O EMITENCIE 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

Akademia Ekonomiczna w Krakowie WSTĘP OPTYMALIZACJA KOSZTÓW JAKOŚCI

Akademia Ekonomiczna w Krakowie WSTĘP OPTYMALIZACJA KOSZTÓW JAKOŚCI SUCCES 2004: Uwarunkowania sukcesu przedsiębiorstwa w gospodarce opartej na wiedzy, materiały z konferencji naukowej, Kazimierz Dolny, 26-28.XI.2004, t.2, s. 69-76 pod red. E. Skrzypek, UMCS Lublin 2004

Bardziej szczegółowo

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. -

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. - Załącznik nr 1a Lista sprawdzająca dot. ustalenia stosowanego trybu zwiększenia wartości zamówień podstawowych na roboty budowlane INFORMACJE PODLEGAJĄCE SPRAWDZENIU Analiza ryzyka Działanie Uwagi Czy

Bardziej szczegółowo

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego?

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Twój rodzaj CV Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Odpowiedz sobie na pytanie: Na czym polega fenomen dobrego CV jakie informacje powinny być widoczne w dokumencie

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY BILANS Nota 2004 2003 A k t y w a I. Aktywa trwałe 75 405 64 124 1. Wartości niematerialne i prawne, w tym:1 663 499 wartość firmy 0 2. Wartość firmy jednostek podporządkowanych 2 3 363

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych STRESZCZENIE Przemysł mleczarski jest jednym z ważniejszych sektorów w przemyśle spożywczym, stale rozwijającym się zwłaszcza w segmentach

Bardziej szczegółowo

zywania Problemów Alkoholowych

zywania Problemów Alkoholowych Państwowa Agencja Rozwiązywania zywania Problemów Alkoholowych Konferencja Koszty przemocy wobec kobiet w Polsce 2013 Warszawa, 27 maja 2013 r. www.parpa.pl 1 Podstawy prawne Ustawa o wychowaniu w trzeźwości

Bardziej szczegółowo

Eksperyment,,efekt przełomu roku

Eksperyment,,efekt przełomu roku Eksperyment,,efekt przełomu roku Zapowiedź Kluczowe pytanie: czy średnia procentowa zmiana kursów akcji wybranych 11 spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (i umieszczonych już

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny. Raport za 1 kwartał roku obrotowego 2013/2014, za okres od 1 kwietnia 2013r. do 30 czerwca 2013r. Barlinek, dnia 12.08.2013r.

Raport kwartalny. Raport za 1 kwartał roku obrotowego 2013/2014, za okres od 1 kwietnia 2013r. do 30 czerwca 2013r. Barlinek, dnia 12.08.2013r. Raport kwartalny Raport za 1 kwartał roku obrotowego 2013/2014, za okres od 1 kwietnia 2013r. do 30 czerwca 2013r. Barlinek, dnia 12.08.2013r. Spis treści Informacje o Spółce... 3 Wybrane dane finansowe...

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

POZOSTAŁE INFORMACJE DO RAPORTU KWARTALNEGO ZA IV KWARTAŁ 2011

POZOSTAŁE INFORMACJE DO RAPORTU KWARTALNEGO ZA IV KWARTAŁ 2011 POZOSTAŁE INFORMACJE DO RAPORTU KWARTALNEGO ZA IV KWARTAŁ 2011 Opis organizacji grupy kapitałowej emitenta ze wskazaniem jednostek podlegających konsolidacji Podstawowe dane o Emitencie Nazwa: Suwary Spółka

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach 2006-2009 SPIS TREŚCI

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach 2006-2009 SPIS TREŚCI mgr Anna Górska Doktorant SGH referat nt. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach -2009 SPIS TREŚCI WSTĘP... 2 1. POJĘCIE I FORMY BIZ... 2 2. BIZ NA ŚWIECIE... 3 WNIOSKI...

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2016 r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2016 r. w sprawie określenia zadań, na które przeznacza się środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Na podstawie art. 35a ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo