EKSPERTYZA dla Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKSPERTYZA dla Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji"

Transkrypt

1 Warszawa, dnia 9 września 2014 roku EKSPERTYZA dla Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji dotycząca interwencji publicznej dla bezpośredniego wykonania celów Narodowego Planu Szerokopasmowego oraz pośrednio celów Europejskiej Agendy Cyfrowej w zakresie dostępu do szerokopasmowego Internetu Etap I

2 Spis treści: 1. Wprowadzenie Otoczenie prawne Efektywne modele realizacji inwestycji Prywatne DBO Studium przypadku: Superfast Cornwall Wielka Brytania Studium przypadku: Rural Opportunities, Kansas - USA Prywatne JV Studium przypadku: Next Generation National Broadband Network Singapur Studium przypadku: Reggefiber Holandia IRU PP/JV Studium przypadku: EstWin - Estonia Studium przypadku: South Yorkshire Digital Region Anglia Publiczne DBO Studium przypadku: NBN - Australia Studium przypadku: Asturcon (Hiszpania) Studium przypadku: Stokab (Szwecja) Publiczny Outsourcing Studium przypadku: MAN - Irlandia Analiza modeli przedstawionych w pkt Realizacja celów publicznych Efektywność Zasięg terytorialny projektów realizowanych w oparciu o analizowane modele Okres realizacji projektów realizowanych w oparciu o analizowane modele Stopień wykorzystania dostępnej infrastruktury Wykorzystane technologie Mechanizm interwencji publicznej Stymulacja popytu Koszty Zastosowanie modeli w Polsce Studia przypadków (case study) dotyczące modeli współinwestowania Spółka celowa z udziałem Skarbu Państwa lub JST Działalność w zakresie telekomunikacji jako zadanie publiczne Możliwe modele struktury własnościowej spółki celowej z lub bez udziału Skarbu Państwa Modele partnerstwa publiczno-prywatnego na podstawie ustawy o partnerstwie publicznoprywatnym zadania realizowane przez JST Uwagi ogólne Ustawa PPP Środki unijne i PPP

3 5.3 Modele współpracy między przedsiębiorcami różnych branż Możliwe obszary współpracy Przeszkody we współpracy Przykłady współpracy Podsumowanie Katalog dostępnych źródeł finansowania Katalog źródeł finansowania Jednostki samorządu terytorialnego Bank Gospodarstwa Krajowego Polskie Inwestycje Rozwojowe (dedykowany fundusz celowy) Fundusze UE EBI, Bank Światowy/EBOR Przedsiębiorstwa telekomunikacyjne Pozostałe przedsiębiorstwa (spoza branży telekomunikacyjnej) Rynek kapitałowy Banki komercyjne Możliwe instrumenty finansowania Instrumenty finansowania kwestie pomocy publicznej Uwagi wstępne Dotacja bezpośrednia/bezzwrotna Kredyty/pożyczki preferencyjne Gwarancje Dokapitalizowanie Ulgi podatkowe Analiza zalet i wad oraz rekomendacje stosowania Przedstawienie optymalnych propozycji modeli i rozwiązań możliwych do wykorzystania i wdrożenia w Polsce Modele biznesowe dla budowy sieci bardzo szybkiego dostępu szerokopasmowego w Polsce Koncepcja spółki celowej - szczegółowe przedstawienie Projekt spółki celowej jako projekt indywidualny wybrane aspekty Koncepcja działalności spółki celowej Analiza SWOT Źródła

4 1. WPROWADZENIE Niniejsze opracowanie zostało wykonane na zlecenie Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w ramach umowy z dnia 25 kwietnia 2014 roku. Została ona zawarta między Ministerstwem Administracji i Cyfryzacji a konsorcjum, w skład którego wchodzi Domański Zakrzewski Palinka Spółka komandytowa oraz Ernst & Young Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Bussiness Advisory Spółka komandytowa. Dotyczy ono wskazania modeli interwencji publicznej w zakresie infrastruktury telekomunikacyjnej. Obejmuje realizację pierwszego etapu realizacji zlecenia. Zakres tematyczny omawianych problemów wynika wprost z zakresu określonego we wskazanej umowie. Zastrzec należy, że niniejsze opracowanie nie zawiera wielu istotnych elementów, których przedstawienie, zdaniem autorów, jest potrzebne dla uzyskania pełnego obrazu realizacji celów Narodowego Planu Szerokopasmowego przy wsparciu środków unijnych z perspektywy finansowej W szczególności nie są przedmiotem niniejszej analizy narzędzia udzielania pomocy publicznej. W związku z nieprzesądzeniem na tym etapie o trybie interwencji publicznej brak jest również opisu procedur konkursowych, które potencjalnie mogłyby być prowadzone dla realizacji budowy sieci szerokopasmowych w Polsce. Taki kształt opracowania wynika, jak wspomniano wcześniej, z zakresu zlecenia, przy czym część brakujących wątków będzie rozwinięta w drugim i trzecim etapie prac. Wykonawca nie będzie ponosił odpowiedzialności wobec jakiegokolwiek podmiotu lub osoby fizycznej lub prawnej, która podjęła decyzję na podstawie ekspertyzy. Posłużenie się niniejszą ekspertyzą przez stronę trzecią jest wyłączną jej decyzją i to ona ponosi wszystkie ryzyka związane z jej wykorzystaniem. Wyniki i treść ekspertyzy stanowią całość i w tej formie powinny być odczytywane. Przedstawione w niniejszym dokumencie szacunki wartości mogą być inne w przypadku przyjęcia innej metodologii lub założeń. W tekście niniejszego raportu zastosowane zostały następujące skróty: BGK Bank Gospodarstwa Krajowego DBO Design, build and operate EBI Europejski Bank Inwestycyjny EBOR Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju IRU Indefeasible Right of Use Jst jednostki samorządu terytorialnego JV joint venture PP/JV Publiczno Prywatne JV PIR Polskie Inwestycje Rozwojowe S.A. PPP partnerstwo publiczno prywatne Prezes UKE Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Prezes UOKiK Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Prezes URE Prezes Urzędu Regulacji Energetyki HP Home Passed oznacza infrastrukturę umożliwiającą na podłączenie gospodarstwa domowego do sieci szerokopasmowego Internetu 4

5 HC Home Conected oznacza podłączenie gospodarstwa domowego do sieci szerokopasmowego Internetu. FTTH Fiber To The Home FTTP Fiber To The Premises FTTC Fiber To The Cabinet FTTX Fiber To The X FTTB Fiber To The Basement LTE Long Term Evolution PoP Point of Presence AP Area PoP CP City PoP NGA Next-generation Access SPV Spółka Celowa SP Skarb Państwa PT przedsiębiorca telekomunikacyjny IWZ Indywidualny wskaźnik zadłużenia KE Komisja Europejska ZIT Zintegrowane Inwestycje Terytorialne IZ Instytucja Zarządzająca ISP Internet Service Provider (dostawca usług internetowych) GPON Gigabit Passive Optical Network PTP Point-to-point GOCO goverment owned/contractor operated 5

6 2. OTOCZENIE PRAWNE Przy przygotowywaniu niniejszego memorandum opieraliśmy się przede wszystkim na następujących aktach prawnych: 1. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U /2) (dalej jako TFUE ) 2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/61/UE z dnia 15 maja 2014 r. W sprawie środków mających na celu zmniejszenie kosztów realizacji szybkich sieci łączności elektronicznej 3. Rozporządzenie ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r.) (dalej jako Rozporządzenie 1083/2006 ) 4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE L 347/320 z dnia 20 grudnia 2013 r.) (dalej jako Rozporządzenie 1303/2013 ) 5. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) (dalej jako konstytucja ) 6. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 121) (dalej jako kodeks cywilny ) 7. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U.2013 poz. 594 z późn.zm., dalej jako ustawa o samorządzie gminnym lub u.s.g. ) 8. Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jednolity Dz.U r. poz. 392 z późn. zm., dalej jako ustawa o Radzie Ministrów ) 9. Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (tekst jednolity: Dz.U r. poz. 1224, dalej jako Ustawa o zasadach wykonywania uprawnień Skarbu Państwa ) 10. Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity: Dz.U r. nr 45 poz. 236 z późn.zm., dalej jako ustawa o gospodarce komunalnej lub u.g.k. ) 11. Ustawa o działach administracji rządowej z dnia 4 września 1997 r. (tekst jednolity Dz.U r. poz. 743 z późn. zm., dalej jako ustawa o działach administracji rządowej ) 12. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity: Dz.U r. poz. 595, z późn.zm. dalej jako ustawa o samorządzie powiatowym ) 13. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jednolity: Dz.U r. poz. 596 z późn.zm., dalej jako ustawa o samorządzie województwa ) 6

7 14. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz.U r. poz z późn. zm., dalej jako kodeks spółek handlowych lub ksh ) 15. Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity: Dz.U r. poz. 907 z późn.zm., dalej jako PZP ) 16. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jednolity: Dz.U.2007 r Nr.59 poz.404 z późn.zm.) 17. Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U.2014 poz.243 z późn.zm., dalej jako Prawo telekomunikacyjne lub Pt ) 18. Ustawa z 22 września 2006 roku o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców (Dz.U. z 2006 nr 191, poz z późn.zm.) 19. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U nr 50 poz. 331 z późn.zm., dalej jako ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ) 20. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U nr 19 poz.100 z późn.zm., dalej jako Ustawa PPP ) 21. Ustawa z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U nr 19 poz. 101 z późn.zm., dalej jako ustawa o koncesji ) 22. Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U.2010 nr106 poz.675 z późn.zm., dalej jako,megaustawa ) 23. Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej (Dz.U r. poz. 1146), dalej jako ustawa o realizacji 24. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.) 25. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536) 26. Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13) 27. Ustawa o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 260) 28. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 849) 29. Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji z dnia 30 sierpnia 1996 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 216) 30. Ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 518) 31. Umowa Partnerstwa z dnia 21 maja 2014 r. (dalej jako Umowa Partnerstwa ) 32. Europejska Agenda Cyfrowa 33. Narodowy Plan Szerokopasmowy (dalej jako NPS ) 34. Program Operacyjny Polska Cyfrowa (dalej jako POPC )Wytyczne UE w sprawie 7

8 stosowania reguł pomocy państwa w odniesieniu do szybkiej budowy/rozbudowy sieci szerokopasmowych (2013/C 25/01) (dalej Wyt.reg.pom. ) 8

9 3. EFEKTYWNE MODELE REALIZACJI INWESTYCJI Niniejsza część ekspertyzy opisuje modele budowy sieci dostępu szerokopasmowego w następujących krajach: Tabela nr 1: Lista opisywanych case study Obszar Kraj Nazwa Projektu Krótka charakterystyka 1 UE Wielka Brytania Superfast Cornwall Duże przedsięwzięcie dotyczące terenów wiejskich, cel - zapewnienie dostępu do sieci szerokopasmowej w technologii NGA dla minimum 80% gospodarstw domowych na obszarze Kornwalii oraz Wysp Scilly. 2 UE Estonia EstWIN 3 UE Hiszpania Asturcon 4 UE Wielka Brytania South Yorkshire Digital Region 5 UE Irlandia MAN 6 UE Holandia Reggerfiber 7 UE Szwecja Stokab 8 Poza UE Australia National Broadband Network 9 Poza UE USA Rural Opportunities 10 Poza UE Singapur NGNBN Budowa sieci backhaul. Cel - 98% mieszkańców kraju powinno być w zasięgu 1,5 km od miejsca możliwego przyłączenia do sieci szkieletowodystrybucyjnej. Rozwój infrastruktury szerokopasmowej na obszarach wiejskich w celu poprawy dostępu do sieci dla mieszkańców i przedsiębiorców, intensyfikacja inwestycji operatorów na najbardziej wyizolowanych obszarach regionu. Pierwszy duży regionalny projekt budowy sieci szerokopasmowej w Wielkiej Brytanii, cel zapewnienie dostępu dla gospodarstw domowych (tj. 97%) oraz przedsiębiorstw. Zapewnienie niezbędnej szkieletowej infrastruktury komunikacyjnej (poza Dublinem) dla usług hurtowych w rejonach dla których koszty budowy własnej sieci dla przedsiębiorców telekomunikacyjnych były nieopłacalna. Budowy sieci dostępowej w technologii FTTH na terenie Holandii, projekt komercyjny, wykorzystujący potencjał operatora zasiedziałego oraz prywatnego inwestora, bez interwencji publicznej. Budowa sieci dostępowej w technologii FTTH na terenie Sztokholmu i okolic przez spółkę będącą własnością miasta. Projekt komercyjny, nie wymagający wsparcia w postaci dotacji. Zapewnienie dla 100% odbiorców (gospodarstw domowych i firm) w miastach dostępu szerokopasmowego, w tym 93% w oparciu o technologię FTTP,pozostałe 4% w oparciu o LTE, 3% w oparciu o dostęp satelitarny. Zapewnienie dostępu do szerokopasmowego Internetu dla mieszkańców w miasteczku Hays oraz jego otoczeniu łącznie gospodarstw domowych. Budowa sieć dostępowej w technologii FTTH dla domów, szkół, przedsiębiorstw, szpitali, i administracji o parametrach 1 Gb/s pobierania, 500 Mb/s wysyłania. Cel projektu dostęp dla 95% odbiorców w 2012 i 100% odbiorców w

10 W celu analizy poszczególnych przypadków (case study) przyjęto następującą systematykę dotyczącą modeli realizacji projektów: Rysunek nr 1: Modele realizacji projektów systematyka Zidentyfikowano siedem odrębnych modeli biznesowych biorących pod uwagę podmioty uczestniczące w przedsięwzięciu (publiczne i prywatne) oraz kwestię współinwestowania. Każdy z modeli może być dodatkowo, w ramach interwencji publicznej, finansowany ze środków publicznych na bazie różnych wymienionych mechanizmów. Tabela nr 2: Ogólna charakterystyka zidentyfikowanych modeli biznesowych Model Prywatne DBO Prywatne Joint Venture (PrywatneJV) IRU Publiczno Prywatne Joint Venture (PPJV) Ogólna charakterystyka Podmiot prywatny otrzymuje wsparcie publiczne w celu budowy i zarządzania siecią. Podmiot publiczny, udzielający wsparcia podmiotowi prywatnemu, nie jest współwłaścicielem infrastruktury i ma ograniczony wpływ na sposób działalności operatora prywatnego (jedynie poprzez zapisy umowy o wsparciu publicznym). Infrastruktura jest budowana i zarządzana przez powołaną spółkę celową. Udziałowcami w spółce celowej są podmioty prywatne, które wnoszą do spółki kapitał lub swoją infrastrukturę. Udostępnianie infrastruktury wszystkim podmiotom, w tym udziałowcom, odbywa się zazwyczaj na warunkach rynkowych. Model jest odmianą Prywatnego Joint Venture, w którym prawa własności do infrastruktury przysługują każdemu z prywatnych partnerów umowy osobno. Partnerzy na podstawie umowy albo współdzielą koszty budowy infrastruktury albo określają obszary na których samodzielnie będą budować infrastrukturę, którą następnie udostępnią sobie wzajemnie na podstawie długoterminowej umowy. Koszty operacyjne i zarządzanie infrastrukturą mogą być współdzielone lub samodzielne. Infrastruktura jest budowana i zarządzana przez powołaną spółkę celową. Udziałowcami w spółce celowej są podmioty publiczne i prywatne, które wnoszą do spółki kapitał lub swoją infrastrukturę. Udostępnianie infrastruktury wszystkim podmiotom, w tym udziałowcom, odbywa się zazwyczaj na warunkach rynkowych. 10

11 Model Publiczne Joint Venture (PubliczneJV) Publiczne DBO Publiczny Outsourcing Ogólna charakterystyka Inwestycja jest budowana i zarządzana przez powołaną spółkę celową. Udziałowcami w spółce celowej są wyłącznie podmioty publiczne, które wnoszą do spółki kapitał lub swoją infrastrukturę. Udostępnianie infrastruktury wszystkim podmiotom jest zazwyczaj na warunkach rynkowych. Podmiot publiczny rozwija wymaganą infrastrukturę poprzez indywidualne udzielanie zamówień na jej projekt i budowę, natomiast eksploatacją samej sieci zarządza bezpośrednio sektor publiczny. Może zostać powołana oddzielna spółka publiczna, która udostępnia sieć prywatnym dostawcom usług na zasadach konkurencyjnych. Sektor publiczny rozwija wymaganą infrastrukturę poprzez indywidualne udzielanie zamówień na jej projekt, budowę oraz eksploatację. Właścicielem sieci jest podmiot publiczny, natomiast operatorem podmiot prywatny Model GOCO. Inwestorzy, podmioty publiczne i prywatne, decydują się na współpracę w określonym modelu z następujących głównych powodów: Pozyskanie finansowania, współfinansowania Rodzaj przyjętych celów Zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego Czas realizacji Wykorzystanie istniejącej infrastruktury W poniższej tabeli zobrazowano podział ról pomiędzy partnerami współpracującymi w danym modelu. Tabela nr 3: Podział głównych ról pomiędzy podmiotami w danym modelu Model Podmiot Rola Finansowanie Własność Budowa Zarządzanie Utrzymanie Kontrola Prywatne DBO Prywatne JV/IRU PP JV Publiczne JV Publiczne DBO Publiczny Prywatny Publiczny Prywatny Publiczny Prywatny Publiczny Prywatny Publiczny Prywatny Publiczny Outsourcing ( - odpowiada aktywnej roli) Publiczny Prywatny 11

12 Projekty poddane analizie odnoszą się do potrzeb, uwarunkowań oraz wymogów istotnych dla prowadzenia przedsięwzięcia budowy i rozwoju sieci szerokopasmowej w Polsce. Poniższa charakterystyka syntetyzuje kluczowe cele realizacji tych przedsięwzięć: Cele techniczne: Budowa i rozwój rozleglej sieci szerokopasmowej, w warstwie szkieletowej i dystrybucyjnej, objęcie obszarów geograficznych o braku lub niewystarczającej dostępności, podniesienie przepustowości i wydajności Zapewnienie infrastruktury dostępowej dla gospodarstw domowych i/lub podmiotów funkcjonujących na danym terenie W ramach tych celów uwzględnia się możliwości wdrożenia alternatywnych technologii w celu uzupełnienia pokrycia lub podniesienia opłacalności realizacji. Cele publiczne: Zapewnienie i/lub poprawa komunikacji elektronicznej Zapewnienie dostępu do usług administracyjnych, komercyjnych, serwisów technicznych Obniżenie poziomu wykluczenia elektronicznego związanego z brakiem dostępu lub ograniczeniami technicznymi dla regionów/ludności Cele te są dodatkowo wzmacniane kampaniami informacyjnymi i promocyjnymi realizowanymi w zakresie podniesienia świadomości klientów. Cele ekonomiczne: standaryzacja poziomu i jakości usług likwidacja barier inwestycyjnych ujednolicenie warunków konkurencyjnych w obszarze usług telekomunikacyjnych możliwość intensyfikacji wzrostu gospodarczego możliwość lepszego wykorzystania potencjału intelektualnego danego regionu głównie poprzez poprawę warunków, szybkości i jakości komunikacji umożliwienie szerszego dotarcia usług komercyjnych do nowych obszarów rynku możliwość wykorzystania dostępnej infrastruktury W dalszej części niniejszego rozdziału zamieszczono charakterystykę poszczególnych modeli biznesowych wraz z omówieniem projektów realizowanych w danym modelu. 12

13 3.1 Prywatne DBO Opis DBO - Design, Build and Operate (private) - model ten jest właściwy dla realizacji projektów infrastrukturalnych, w których główna rola inwestora, wykonawcy oraz zarządzającego przypada podmiotowi prywatnemu, ale całość inwestycji jest wspierana środkami publicznymi. Najczęstszym mechanizmem finansowania publicznego jest w takim przypadku dotacja, ale możliwe są także inne instrumenty. Publiczne finansowanie ma na celu poprawę opłacalności przedsięwzięcia, bez której podmioty prywatne/komercyjne nie byłyby zainteresowane inwestycją. Charakterystyka celu Model wypełnia cele komercyjne i publiczne (w przypadku uzyskania finansowania publicznego). Własność infrastruktury Właścicielem infrastruktury jest podmiot prywatny, który ponosi ryzyko operacyjne i biznesowe związane z dalszą eksploatacją. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Podmiot realizujący inwestycję wykorzystuje posiadaną infrastrukturę. Wykorzystanie infrastruktury innych podmiotów jest możliwe na bazie stosownej umowy dzierżawy. Zalety: Racjonalizacja i ukierunkowanie celów na realizację potrzeb biznesowych Dotacja dla konkretnego podmiotu Wysokie prawdopodobieństwo realizacji w zakładanej skali i czasie Wsparcie publiczne w obszarach o niskiej rentowności Odpowiedzialność za eksploatację po stronie podmiotu prywatnego, co wpływa na motywację, aby dostarczać odpowiednią jakoś projektu technicznego lub nie obniżać kosztów w trakcie budowy Doświadczenie i kompetencje techniczne oraz organizacyjne w zakresie realizacji inwestycji budowy sieci Internetu szerokopasmowego Wady: Ryzyko minimalizacji/ograniczania parametrów technicznych sieci Ryzyko niezrealizowania projektu lub braku trwałości, związane z wiarygodnością podmiotu prywatnego 13

14 3.1.1 Studium przypadku: Superfast Cornwall Wielka Brytania Projekt budowy sieci Superfast Cornwall jest interesującym przykładem wykorzystania potencjału dużego operatora telekomunikacyjnego oraz środków publicznych w celu zapewnienia dostępu do usług szerokopasmowych na obszarze Kornwalii. Tabela nr 4: Studium przypadku Superfast Cornwall Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Superfast Cornwall (UK) Prywatne DBO Zapewnienie dostępu do internetu szerokopasmowego dla 80% gospodarstw domowych w Kornwalii oraz Wyspach Scilly - teren wiejski Grupa BT podmiot prywatny realizujący projekt Cornwall Development Company podmiot publiczny nadzorujący projekt w imieniu Cornwall Council Grupa BT 96,5 mln EUR*, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego 65,8 mln EUR Dotacja bezzwrotna - ERDF (European Regional Development Fund/Europejski Fundusz Rozwoju Gospodarczego) 65.8 mln EUR* Stymulowanie popytu przez Cornwall Council 1.23 mln EUR* Technologie FTTH (40%), FTTC/FTTP (40%), LTE,Wimax, Satelita (20%) Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Efektywność Całość realizowana przez BT Wykorzystanie istniejącej infrastruktury BT (core + access) Hurtowe usługi dostępu do infrastruktury pasywnej i aktywnej 650 EUR / gospodarstwo domowe w zasięgu (HP) Całkowity koszt 162,5 mln EUR *przeliczone z GBP wg średniego kursu EUR/GBP za 2013 rok Charakterystyka projektu Budowa sieci Superfast Cornwall, której projekt ogłoszony został 30 września 2010 r., to jedno z pierwszych tak dużych przedsięwzięć dotyczących terenów wiejskich na świecie. Celem projektu jest zapewnienie dostępu do szerokopasmowego Internetu w technologii NGA dla minimum 80 procent gospodarstw domowych na obszarze Kornwalii oraz Wysp Scilly w perspektywie pięciu lat. Realizacja projektu wymaga budowy aż km kabli optycznych, których wykorzystanie zapewni podłączenie do nowej sieci około abonentów. Kornwalia jest najbardziej wysuniętym na Zachód hrabstwem Anglii. Jej centrum administracyjnym jest Truro. Kornwalię zamieszkuje mieszkańców, żyjących głównie w małych miastach i na obszarach wiejskich 1. Na archipelag Scilly, leżący 45 kilometrów na Zachód od Kornwalii, składa się 140 wysp, z czego zaledwie pięć jest zamieszkałych przez niewiele ponad 2300 mieszkańców. 1 State aid N 461/2009 United Kingdom, Cornwall & Isles of Scilly Next Generation Broadband 14

15 Wraz z Wyspami Scilly Kornwalia zajmuje powierzchnię kilometrów kwadratowych, co daje średnią gęstość zaludnienia na poziomie ok. 150 osób/km 2. Pomimo udziału w programie Objective One w latach , mającym na celu poprawę funkcjonowania gospodarki w tym rejonie, Kornwalia znacząco odbiega od standardów zarówno Wielkiej Brytanii jak i Unii Europejskiej i wciąż uznawana jest za region gospodarczo zacofany. Fakt ten był powodem, dla którego Kornwalii, jako jedynemu regionowi w Anglii, został przyznany fundusz konwergencji UE, który stanowił nietypowe źródło finansowania projektu 2. Mieszkańcy Kornwalii przed rozpoczęciem realizacji projektu mieli dostęp tylko do Internetu o szybkości nie większej niż 8 mb/s. Na obszarze Kornwalii łączny poziom wykluczenia cyfrowego i społecznego dwukrotnie przekraczał średnią w całym kraju. Według badania przeprowadzonego przez South West Regional Development Agency, realizacja projektu może ponadto spowodować wzrost PKB nawet o 400 milionów funtów w przeciągu 5-7 lat. Będzie on także stanowił bodziec do powstania 4000 nowych miejsc pracy i utrzymania 2000 już istniejących Model biznesowy Model współpracy Modelem współpracy zastosowanym w przypadku Superfast Cornwall jest prywatne DBO. Projekt został zainicjowany przez Radę Kornwalii (jednostkę samorządu terytorialnego) przy wsparciu ze strony Cornwall Development Company, organizacji powołanej w celu wspierania rozwoju gospodarczego w imieniu Rady Kornwalii. W ramach publicznego przetargu został wyłoniony podmiot prywatny, który zobowiązał się do realizacji inwestycji przy wsparciu środków publicznych. Prywatnym operatorem zostało BT - międzynarodowa korporacja świadcząca usługi telekomunikacyjne w 170 krajach na całym świecie, będąca w Wielkiej Brytanii największym operatorem telekomunikacyjnym. BT zostało wyłonione w publicznym przetargu, który przyjął formę dialogu konkurencyjnego. Kryteria wyboru podmiotu prywatnego obejmowały: Kwotę wymaganych funduszy publicznych do realizacji projektu i wkład własny firmy Wykorzystanie istniejącej infrastruktury na terenach objętych projektem Proponowane rozwiązanie technologiczne Poziom cen usług Usługi i produkty dla klientów końcowych (instalacje, wsparcia, dodatkowe aplikacje) Struktura organizacyjna i nadzór właścicielski BT Group przez swoje spółki BT Wholesales i Openreach będzie świadczyć usługi hurtowe na rzecz dostawców usług dla klientów końcowych. 2 State aid N 461/2009 United Kingdom, Cornwall & Isles of Scilly Next Generation Broadband 15

16 Cornwall Development Company będzie pełnił role nadzorcze w imieniu Rady Kornwalii. Źródła finansowania inwestycji Łączny szacunkowy koszt inwestycji wynosi 162,3 mln EUR, z czego 96,5 mln EUR zostanie pokryte przez operatora BT, a pozostała część 65.8 mln zostanie dofinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Mechanizmy interwencji publicznej Interwencja polegała na przyznaniu dotacji z funduszu Unii Europejskiej na realizację projektu. Równocześnie, władze lokalne zaangażowały własne zasoby i czas w pobudzanie popytu. Własność infrastruktury i strategia wyjścia partnerów Infrastruktura jest własnością BT. W ramach projektu przewidziano, że do końca 2015 roku podmiot publiczny poprzez Cornwall Development Company będzie pełnił nadzór nad budową sieci i świadczeniem usług przez BT. Po tym okresie BT będzie zobowiązane do udostępniania infrastruktury wybudowanej w ramach projektu poprzez okres 7 lat od jego realizacji. Technologia i sposób realizacji inwestycji Stosowane technologie Głównym wymogiem władz Wielkiej Brytanii w zakresie zastosowanej technologii było, aby nowopowstała infrastruktura była siecią NGA. Zadaniem BT był wybór optymalnych zastosowań technicznych. Zdecydowano się na połączenie technologii FTTC z sieciami FTTP. Szacuje się, że około połowa ze znajdujących się tam gospodarstw domowych będzie podłączona do sieci FTTP, która umożliwi osiągnięcie szybkości do 330 mb/s, dla większość pozostałych gospodarstw została technologia FTTC, która umożliwi uzyskanie prędkości 80 mb/s 3. Pozostały teren, dla którego zastosowanie technologii światłowodowej okazało się zbyt kosztowne, zostanie przyłączone w technologii satelitarnej, radiowej lub ADSL+. Realizacja inwestycji Zarówno projektowanie, jak i budowa sieci, należą do obowiązków firmy Openreach (spółki grupy BT). Zadanie to jest zrealizowane w bliskiej współpracy z Cornwall Development Company, która pełni w projekcie role nadzorcze. Budowę sieci planuje się zakończyć w 2015 roku. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury BT było przed realizacją projektu właścicielem sieci szkieletowej i dostępowej w Kornwalii. W ramach projektu istniejąca sieć została rozbudowana w wykorzystaniem funduszy Unii Europejskiej

17 Zakres usług i konkurencyjność Podmioty trzecie uzyskają dostęp zarówno do części pasywnej, jak i aktywnej sieci, zgodnie z modelem BT wykorzystywanym w całym kraju. Infrastruktura pasywna będzie zarządzana i udostępniana przez firmę Openreach, a warstwa aktywna przez BT Wholesale. Użytkownicy końcowi będą obsługiwani przez firmę BT i innych operatorów. Ceny dostępu hurtowego będą oparte na przeciętnych (regulowanych) cenach hurtowych za porównywalne usługi stosowanych na bardziej otwartych na konkurencję obszarach Wielkiej Brytanii lub Unii Europejskiej. Przewidziany został również mechanizm odzyskiwania środków, aby uniknąć nadpłat na rzecz operatora infrastruktury. Nadzór nad tym tematem będzie sprawowany przez Executive Group, będącą częścią Cornwall Development Company. Rząd Wielkiej Brytanii będzie mógł przejąć część zainwestowanych funduszy w przypadku, gdy podmiot nie osiągnie kluczowych założeń projektu lub popyt na jej usługi będzie wyższy od estymowanego. Zysk przekraczający ustalony poziom będzie musiał zostać zwrócony po zakończeniu realizacji projektu. Powstała infrastruktura, zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej, powinna być udostępniana na rynku usług hurtowych na zasadach otwartego dostępu przez minimum 7 lat od ukończenia budowy sieci. Ponadto BT została zobowiązana do zagwarantowania możliwości świadczenia usług co najmniej dziesięciu innym operatorom. BT ma obowiązek udostępniać infrastrukturę pasywną: kanalizację kablową, słupy telekomunikacyjne i lokalną pod pętlę abonencką, w sposób zgodny z wymogami Ofcom (brytyjskiego regulatora rynku telekomunikacyjnego). Przed rozpoczęciem projektu BT było praktycznie jedynym dostawcą usług internetowych w Kornwalii. Jej jedynym konkurentem było Virgin Media, operator telewizji kablowej działający na wschodzie hrabstwa. Stymulacja popytu Rada Kornwalii zainwestowała w stymulację popytu ponad 1,23 mln EUR. Superfast Cornwall współpracuje z wieloma fundacjami i programami socjalnymi, takimi jak: Cornwall Rural Community Council Inter-Link Cornwall The Penwith Community Development Trust Cornwall Strategic Partnership Citizens Online The ICT HUB it4communities Community website builder trustfunding.org.uk reach volunteering UK 17

18 do-it.org.uk BT s Digital Inclusion Get It Together Ich celem jest rozpropagowanie nowej sieci szerokopasmowej dla mieszkańców. Działania te obejmują, między innymi, szkolenia prowadzone przez wolontariuszy, także z podstawowej obsługi komputera dla osób starszych i niepełnosprawnych. Równolegle rozwija się program Superfast Business Cornwall, którego zadaniem jest wsparcie przedsiębiorców w zakresie wiedzy teleinformatycznej. Efektywność Całkowity budżet przewidziany na realizację projektu wynosi 162,5 mln EUR. Nakłady inwestycyjne obejmują: Inwentaryzację i planowanie sieci Kładzenie kanalizacji i światłowodów Infrastrukturę aktywną, szafki uliczne i zasilanie Infrastrukturę sieci dosyłowej Urządzenia dla użytkownika końcowego Budowę infrastruktury w technologiach satelitarnych, radiowych i ADSL+ Dodatkowo w kwocie tej uwzględnione są także koszty operacyjne w zakresie: Zarządzania projektem Marketingu Zarządzania siecią i usługami Szkoleń Średni koszt zapewnienia dostępu (HP) zgodnie z planem ma wynieść 650 EUR na gospodarstwo domowe. W chwili obecnej projekt nie jest jeszcze zakończony więc nie są podane ostateczne wartości Stan realizacji inwestycji W wyniku wysokiej efektywności i oszczędności wynikających z nowoczesnej technologii zastosowanej podczas realizacji projektu ogłoszono, że liczba mieszkańców, którzy uzyskają dostęp do nowej sieci szerokopasmowej wzrośnie z 80 do 95%. W lipcu 2013 r. liczba gospodarstw domowych w zasięgu sieci (home passed) wynosiła , przy planowanych Również liczba gospodarstw domowych podłączonych do sieci (home connected) przewyższyła zakładaną liczbę i wyniosła w porównaniu z oczekiwanymi Porównanie planowanych i osiągniętych wskaźników liczby gospodarstw domowych w zasięgu (HP) i podłączonych do sieci (HC) na różnych etapach 18

19 projektu przedstawiają Rysunki 2 i 3. Rysunek nr 2: Planowana i rzeczywista liczba gospodarstw domowych w zasięgu sieci (HP) Rysunek nr 3: Planowana i rzeczywista liczba gospodarstw domowych podłączonych do sieci (HC) Źródło: Superfast Cornwall Evaluation, Final Midterm Report, November

20 Problemy i ryzyka projektowe W trakcie projektu zidentyfikowano następujące ryzyka: Nieefektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury co prowadzić mogło do mniejszej efektywności interwencji zminimalizowane poprzez wybranie do realizacji podmiotu posiadającego największą ilość infrastruktury na terenie Wielkiej Brytanii Ryzyko zastosowania przestarzałych lub nie rozwojowych technologii ryzyko zostało zmitygowane na poziomie ustalania kryteriów dla beneficjentów dotacji Zbyt niski popyt na usługi, który zahamuje dalszy rozwój sieci W trakcie realizacji projektu wystąpiły następujące problemy: Na pierwszym etapie wdrażania projektu okazało się, że aż procent lokali będących w granicach obszaru obsługiwanego przez powstałe przełącznice główne nie ma dostępu do Internetu. Powyższy problem mógł być spowodowany przez jeden z następujących czynników: Gospodarstwa domowe znajdujące się najbliżej przełącznicy głównej miały zostać przyłączone za jej pomocą, a nie za pomocą szafek ulicznych. Niestety, takie rozwiązanie nie jest możliwe przy zastosowaniu technologii FTTP Gospodarstwa domowe znajdowały się za daleko od szafek ulicznych, aby uzyskać dostęp do sieci Problemy wymienione w poprzednim punkcie spowodowały negatywne postrzeganie projektu przez mieszkańców Problemy były spowodowane głównie złym planowaniem Pomimo powyższych okoliczności dotychczas zaplanowane wskaźniki (np. dotyczące ilości gospodarstw w zasięgu HP) są realizowane z wyprzedzeniem w stosunku do planu. 20

21 3.1.2 Studium przypadku: Rural Opportunities, Kansas - USA Projekt Rural Opportunities jest przykładem prywatnego projektu budowy sieci szerokopasmowej na terenach wiejskich, realizowanego przy współudziale środków publicznych w zarówno postaci pożyczki jak i dotacji. Przedstawiony opis projektu został wzbogacony o opis krajowych programów pomocowych w celu ukazania ram interwencji publicznej w Stanach Zjednoczonych. Tabela nr 5. Studium przypadku Rural Opportuninites Project Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Efektywność Inne Rural Opportunities Project Kansas, USA Prywatne DBO Zapewnienie dostępu (w rozumieniu HP) do szerokopasmowego Internetu dla miasteczka Hays i okolic dla gospodarstw nie mających dostępu do Internetu szerokopasmowego zgodnie z definicją Rural Utilities Service (agencją rządowa, będącą częścią Departamentu Rolnictwa USA, odpowiedzialną za zapewnienie usług użyteczności publicznej, tj. telefonii, prądu, gazu, odprowadzania ściekow, itp.) Projekt realizowany przez spółkę Nex-Tech, należącą w 100% do Rural Telephone Wartość inwestycji 73,9 mln EUR* sfinansowana przez Rural Utilities Service, departament w Ministerstwie Rolnictwa USA Pożyczka 37,7 mln EUR Dotacja 36,2 mln EUR FTTP oraz WiMAX Projekt, budowa i zarządzanie przez spółkę Nex-Tech Wykorzystanie istniejącej infrastruktury spółki Rural Telephone Usługi detaliczne dla użytkowników końcowych Niższe od założonych koszty zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP). Realne koszty to EUR/HP planowane to EUR/HP* Na obszarze działali inni operatorzy świadczący usługi *przeliczone z USD wg średniego kursu EUR/USD Mechanizmy interwencji publicznej w USA Federal Communications Commission (FCC) to niezależna agencja regulacyjna rządu USA. Została założona w 1934 roku w celu nadzorowania polityki komunikacji na terenie USA. Obowiązki FCC obejmują międzystanowe i międzynarodowe usługi: telekomunikacyjne, transmisji telewizyjnych i radiowych, homologacje telekomunikacyjne i zarządzania pasmem radiowym dla systemów łączności. System federalny, który jest charakterystyczny dla USA obejmuje również regulację rynku telekomunikacji. Zgodnie z tym podejściem, pojedyncze Stany USA są regulowane na poziomie stanu, natomiast w sprawach, które dotyczą kilku stanów są zarządzane na szczeblu federalnym i krajowym. Poprzez przyjęcie Narodowego Planu Szerokopasmowego (National Broadband Plan) w 2010 r. Federal Communications Commission (FCC), podjął inicjatywy mające na celu poprawę dostępu społeczeństwa amerykańskiego do usług szerokopasmowych. 21

22 W NBP przyjęto między innymi następujące założenia: Powołanie Funduszu Connect America Fund (CAF) w celu wsparcia świadczenia usług szerokopasmowych oraz głosowych i przeniesienia 15,5 mld USD z istniejącego Funduszu Universal Service Found (USF), zaplanowano też dodatkowe wsparcie ze strony Kongresu Stworzenie Funduszu na Rzecz Mobilności Migracja wcześniejszych projektów obsługiwanych przez USF charakteryzujących się wysokimi kosztami i przeniesienie wszystkich środków do nowych funduszy tj. ok. 4,6 miliardów dolarów rocznie Zaprojektowanie nowych Funduszy CAF i Mobilności w sposób efektywny podatkowo Rural Utilities Service (RUS) jest agencją Departamentu Rolnictwa USA (USDA) jako jednego z czterech wydziałów wykonawczych federalnego rządu USA, która jest powołana do zapewnienie użyteczności publicznej mediów (prąd, telekomunikacja, woda, kanalizacja) na obszarach wiejskich w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. RUS ułatwia: finansowanie usług szerokopasmowych dla mieszkańców i przedsiębiorców, zwiększenie dostępu do edukacji i opieki zdrowotnej, tworzenie miejsc pracy i zwiększenie możliwości ekonomicznych w obszarach wiejskich. W lutym 2009 roku weszła w życie Ustawa American Recovery and Reinvestment Act (ARRA). Ustawa ta przeznaczała początkowo 7,2 mld USD na dofinansowanie wdrożenia dostępu szerokopasmowego w Stanach Zjednoczonych. NTIA (National Telecommunication Information Administration) i RUS są głównymi agencjami odpowiedzialnymi za realizacje dotacji. W wyżej wymienionej ogólnej kwocie 2,5 mld USD przeznaczono na działania RUS. Tabela nr 6 prezentuje główne fundusze zaangażowane w realizację dotacji na rzecz projektów szerokopasmowych. Tabela nr 6: Główne fundusze w USA zarządzające dotacjami dla projektów szerokopasmowych. Federal Communications Commission (FCC) (CAF) Department of Agriculture (USDA) Zarządza programami wspomagającymi wdrożenia usług szerokopasmowych: 1. Rural Health Care Program - fundusze szerokopasmowego dostępu do zdrowia wiejskich centrów opieki 2. E-rate Program - zapewnia dotacje dla szkół i bibliotek 3. High Cost Program - dotacje do rozbudowy i aktualizacji istniejącej sieci Rural Utilities Service (RUS) administruje programami wspomagającymi wdrożenia usług szerokopasmowych, w tym: 1. Rural Telephone Loan and Loan Guarantee - udziela kredytów i gwarancje kredytowe dla usługi głosowej telefonu, ale wymaga finansowania odbiorców w celu zapewnienia usług szerokopasmowych w wysokości co najmniej 1 Mbps 2. Distance Learning and Telemedicine Loans and Grants - zapewnia szybkie pożyczki i dotacje na obiektach społeczności wiejskiej (np szkół, szpitali) dla zaawansowanych systemów telekomunikacyjnych które mogą zapewnić opiekę zdrowotną i świadczenia edukacyjne na obszarach wiejskich 3. Rural Broadband Access Loan and Loan Guarantee Program - udziela kredytów i gwarancji kredytowych dla zakupu i wdrożenia usług i urządzeń 4. Community Connect Broadband Grants - zapewnia dotacje dla wnioskodawców proponuje w celu świadczenia usług szerokopasmowych dla 22

23 społeczności wiejskich mniej niż mieszkańców Department of Commerce National Telecommunications Information Administration (NTIA) 1. Broadband Technology Opportunities Program - dotacje dla dostawców usług w celu zwiększenia dostępu szerokopasmowego i przejęcia infrastruktury i usług 2. Public Telecommunications Facilities Program - przewiduje dotacje na planowanie, instalację i modernizację wyposażenie telekomunikacyjnego 3. Public Safety Interoperable Communications Grant Program - zapewnia finansowanie obszarów i terytoriów, w celu zwiększenia publicznej interoperacyjność służb bezpieczeństwa 4. Koordynacja prawna dla telekomunikacji projektów infrastrukturalnych z innych agencji ARRA rozszerzyła uprawnienia RUS w zakresie udzielania pożyczek i dotacji w celu ułatwienia wdrożenia dostępu szerokopasmowego w obszarach wiejskich. W ramach tej działalności wykorzystano ponad 2,33 mld USD dolarów w formie dotacji i 1,19 mld USD w formie kredytów. Zostały zrealizowane 320 projekty na łączną kwotę ponad 3,5 mld USD. W tej liczbie 297 projektów dotyczyło realizacji infrastruktury, 4 dotyczyły wsparcia usług szerokopasmowych, a 19 pomocy technicznej. Tabela nr 7: Realizacja inwestycji sieciowych w ramach RUS Działanie Rezultaty Światłowód (długość łączna, mile) Liczba punktów dostępu bezprzewodowego 1128 Abonenci usług szerokopasmowych (ilość): Gospodarstwa domowe Przedsiębiorcy Edukacja 357 Biblioteki 138 Opieka zdrowotna 521 Bezpieczeństwo publiczne 372 Łączna ilość abonentów otrzymująca nowe lub ulepszone usługi szerokopasmowe Źródło: RUS - grudnia 2013 r., według raportów dostarczonych przez firmy W istotny sposób zmieniono również zakres i zasady dystrybucji programów dotacji i pożyczek na cele rozwoju infrastruktury szerokopasmowej. Przede wszystkim zmieniono kryteria kwalifikowania wnioskodawcy oraz doprecyzowano "celowość" w intencji przesunięcia działań projektowych dokładnie w regiony które bez pomocy publicznej nie będą miały dostępu do technologii szerokopasmowych doprecyzowano rozróżnienia między społecznościami podmiejskimi i wiejskimi. Zmieniono również wymogi kwalifikujące obszary pod względem wielkości populacji czy średniego dochodu, kosztów utrzymania. Narodowy Program Szerokopasmowy został poddany nowelizacji w Kongres przedłużył autoryzację programu szerokopasmowego do 2018 roku. Uchwalona nowelizacja dotyczyła przede wszystkim: 23

24 Określenia, że kwota dotacji nie może przekroczyć 50% kosztów projektów, w szczególnych przypadkach wskaźnik ten może być zmieniony do 75% - np. w przypadku stwierdzenia, że projekt jest dedykowany do obszarów o małych przychodach, które nie mają dostępu do usług szerokopasmowych od żadnego dostawcy Przyjęto nową definicję obszaru wiejskiego, która skutkuje zwiększeniem liczby gmin kwalifikujących się do pomocy publicznej w zakresie realizacji sieci szerokopasmowej; nowa definicja - obszar wiejski - każdy obszar, który nie jest miastem lub miejscowością o liczbie mieszkańców większej niż i nie jest to obszar zurbanizowany oraz nie przylega do miasta lub miejscowości o liczbie mieszkańców powyżej Poprzednia definicja określała definicję obszaru wiejskiego, kwalifikujących się do pomocy publicznej jako miasto o liczbie ludności poniżej Wprowadzono nowe wymagania dotyczące minimalnego dopuszczalnego poziom usług szerokopasmowych: > 4 Mbps (downstream) i > 1 Mbps (upstream) Zmieniono definicję obszarów kwalifikujących się do pomocy publicznej. Obecnie obszar kwalifikuje się do pomocy publicznej jeżeli nie mniej niż 25% gospodarstw domowych nie ma dostępu do sieci lub poziom dostępnych usług szerokopasmowych jest poniżej minimalnego dopuszczalnego poziomu szerokopasmowego (4 Mbps/1 Mbps); RUS może zwiększyć wymóg 25% jeśli więcej niż 25% kosztów projektu jest finansowanych z dotacji lub jeśli populacja jednej lub więcej społeczności w proponowanym obszarze usług przekracza ; ponadto RUS może zmniejszyć wymóg z 25% do 18% dla obszarów liczących mniej niż 7.500, a do 15% dla populacji poniżej Zalecono również, aby RUS przyjął najwyższy priorytet dla wnioskodawców oferujących dostarczenie usług szerokopasmowych dla największego odsetka nieobsługiwanych gospodarstw wiejskich lub tych które nie mają dostępu do usług szerokopasmowych spełniających minimalny akceptowalny poziom (4 Mbps/1 Mbps), poświadczonych przez społeczność właściwego obszaru lub wyznaczona na mapie zainteresowanego szerokopasmowego Stanu lub Państwa (National Broadband Map); RUS w drugiej kolejności zajmuje się projektami, które służą społecznościom wiejskim o populacji mniejszej niż , z wysokim odsetkiem mieszkańców o niskich dochodach, które są odizolowane od innych znaczących ośrodków miejskich Pożyczki i gwarancje kredytowe są oprocentowane 4% i są przeznaczone dla podmiotów proponujących świadczenie usług szerokopasmowych w obszarach wiejskich Charakterystyka projektu Rynek telekomunikacyjny w USA jest jednym z najbardziej rozwiniętych i równocześnie deregulowanych na świecie. Wg analizy z 30 czerwca 2013 r. można wnioskować, że USA notują stały postęp w zakresie rozszerzania dostępu do łączy szerokopasmowych. Dane pokazują że 99% populacji USA ma dostęp do internetu szerokopasmowego, zarówno przez usługi przewodowe lub bezprzewodowe. Poniżej zestawienie kluczowych danych: 98% ma dostęp do łączy szerokopasmowych w połączeniu z prędkością 6 Mbps/1,5 Mbps down/upstream - (96% ) 83% ma dostęp do szerokopasmowego co najmniej 25 Mbps (50% w ) 57% ma dostęp do szerokopasmowego 100 Mbps lub więcej (10% w ) 8,9% ma dostęp do 1 Gbs (1% w ) 24

25 87% ma dostęp do usług szerokopasmowych świadczonych na bazie połączeń kablowych, podczas gdy pozostała część uzyskała dostęp do usług świadczonych na bazie światłowodu Prawie wszyscy Amerykanie mieszkający w miastach mają dostęp do usług szerokopasmowych w porównaniu do obszarów wiejskich, gdzie dostęp ma 89%. Około Amerykanów pozostaje bez dostępu do stacjonarnych lub mobilnych usług szerokopasmowych. 25

26 Rysunek nr 4: Pokrycie obszaru USA usługami szerokopasmowymi Populacja /mila 2 < to > < 1,5 mbps >1,5 mbps < 25 mbps > 25 mbps Źródło: Rural Telephone Services (RT) jest to amerykańska firma działająca od 1951 roku w Kansas. Wraz z rozwojem technologii informacyjnych i rosnącego wykorzystania sieci, RT stale dostosowuje i adoptuje swoje usługi do potrzeb klientów. Takie podejście obejmuje również inwestycje w sieci szerokopasmowe. Nex-Tech, spółka zależna od RT w okresie otrzymała 6 pożyczek celowych związanych z prowadzeniem projektów szerokopasmowych. W wyniku zrealizowanych inwestycji obszar objęty zakresem usług RT wzrósł o około 21 miast. Bezpośrednim wynikiem realizacji projektów szerokopasmowych było zwiększenie popytu na usługi oraz rozszerzenie zakresu działania operacyjnego o nowe obszary. W rezultacie ponad 1736 klientów zostało połączonych przez FTTP. Projekt Rural Opportunities był jednym z pierwszych projektów, zaakceptowanych przez RUS (Rural Utilities Service) i objętych programem wsparcia finansowego. Oficjalne zatwierdzony 26 stycznia 2010 r. RT & Nex-Tech, był jednym z 14 beneficjentów programu finansowania rozwoju infrastruktury szerokopasmowej w ramach ustawy ARRA (American Recovery and Reinvestment Act). 26

27 RT otrzymał kwotę 73,9 mln EUR, w tym 37,7 mln EUR pożyczki i 36,3 mln EUR dotacji (101,2 mln USD, w tym 51,6 mln USD pożyczki i 49,6 mln USD dotacji) na cele realizacji budowy i modernizacji usług szerokopasmowych z wykorzystaniem technologii FTTP oraz WiMAX w Northwest Kansas i niewielkiej część południowej Nebraski. Projekt objął obszar 4600 mil 2 w tym 21 małych miast, 11 powiatów, 26 wsi, 335 instytucji i ok gospodarstw. RT zaczął udostępniać usługi pierwszym klientom w lipcu Long Island (Kan). Projekt przyczynił się do poprawy zasięgu szerokopasmowego, dostępność usług w obszarze projektu zwiększyła się z około 80% do 95%. Projekt był realizowany na obszarze gdzie średni roczny dochód gospodarstwa domowego wynosi USD, a średnia cena domu to USD. Największe miasto w okolicy Hays (Kansas), zajmuje obszar mniej niż 8 mil 2, ale większość gospodarstw domowych zajmuje około jednego procenta powierzchni Model biznesowy Partnerzy i model współpracy Rural Telephon Service Inc jest operatorem zasiedziałym na obszarze Kansas (Incubent Local Exchange Carrier). Nex-Tech, Inc jest spółką zależną od Rural Telephone, z siedzibą w Hays, Kansas. RT jest beneficjentem środków z funduszu RUS. Współpraca RT z RUS objęła od 1952 roku 32 projekty. Nex-Tech jako spółka zależna i wykonawca jest również odbiorcą środków funduszu RUS Broadband. Do realizacji projektów zaangażowana dodatkowo 7 firm budowlanych. Mechanizm interwencji publicznej Wykorzystano dwa mechanizmy interwencji publicznej: Pożyczka mln USD (37.7 mln EUR) Dotacja mln USD (36.2 mln EUR) Źródła finansowania inwestycji Wartość projektu w wysokości mln USD (73.9 mln EUR). Finansowanie przez agencję RUS (Rural Utilities Service). Środki przeznaczone na podstawie ustawy ARRA (American Recovery and Reinvestment Act) Wasność infrasturuktury Infrastruktura pozostaje własnością Rural Telephone. Stosowane technologie RUS przyjmuje główny priorytet finansowania dla wnioskodawców planujących realizację oferty szerokopasmowej do największego odsetka gospodarstw domowych, które nie mają dostępu do sieci. RUS pozostaje "neutralne" w stosunku do wyboru rodzaju technologii 27

28 szerokopasmowych i finansuje każdy zakwalifikowany projekt. RUS, przy ocenie wniosków kredytowych nie może preferować technologii. Określono minimalną prędkość łącza szerokopasmowego, który wnioskodawca musi dostarczyć do klienta aby uzyskać finansowanie RUS, dlatego pożyczki i dotacje mogą wspierać różne rozwiązania infrastruktury szerokopasmowej. W przeszłości finansowane były różne projekty, p.: telefonia stacjonarna, sieci bezprzewodowe, DSL, dostęp szerokopasmowy oparty na liniach zasilania, sieci światłowodowe oraz hybrydowe (częściowo światłowodowe i częściowo oparte na kablach koncentrycznych). Ogółem, struktura finansowania z podziałem na technologie wyglądała następująco: 37% projekty FTTH, 17% DSL, 25% sieci bezprzewodowe, 19% sieci hybrydowe a 2% łączność szerokopasmowa na liniach energetycznych (BPL). W projekcie Rural Opportunities finansowanie publiczne jest przeznaczone do wsparcia wdrożenia nowej infrastruktury w technologii FTTP. Dodatkowo w ramach projektu RT/Nex- Tech wykonało instalację urządzeń sieciowych (NID). Urządzenia i zakończenia włókien są instalowane za zgodą gospodarstw domowych - niezależnie od tego, czy gospodarstwo ostatecznie zdecyduje się na wykupienie dostępu. Taka praktyka odbiega od standardów w branży, w których zwyczajowo urządzenia końcowe instaluje się dopiero gdy klient zdecyduje się na skorzystanie z usługi. Koordynacja realizacji inwestycji Inwestycja była realizowana w modelu prywatne DBO przez Rural Telephone & Nex-Tech. Zgodnie z wymogami ARRA musiała być zakończona w okresie maksymalnie 3 lat od zatwierdzenia w styczniu Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Projekt dotyczył głównie budowy nowej infrastruktury. Konkurencja na obszarze projektu W celu pozyskania funduszy RUS, wnioskodawcy zobowiązani są do przeprowadzenia badania rynku pod kątem proponowanego projektu szerokopasmowego. Informacje muszą być zbierane z gospodarstw domowych i przedsiębiorstw w zakresie oferty, usług i poziomu zainteresowania. RUS wymaga, aby wnioskodawcy wskazali wyniki badania rynku na których opierają swoje prognozy finansowe. Udzielanie pożyczek na realizację projektów w obszarach, w których działa konkurencja, było krytykowane przez działających w tych samych obszarach operatorów. Według National Cable and Telecommunication Association (NCTA) - pożyczki RUS są używane do dotowania kolejnych dostawców szerokopasmowych w społecznościach i obszarach, w których został już zainwestowany prywatny kapitał oraz działający operator ponosi ryzyko związane ze świadczeniem usług szerokopasmowych. Udzielanie pożyczek stwarza nierówne warunki konkurencji i zniechęca do dalszych inwestycji prywatnych w obszarach wiejskich. RUS, odwołując się do potrzeby pobudzania konkurencji w celu zwiększenia jakości usług i redukcji kosztów usług przyjął stanowisko, że obecność konkurenta nie oznacza, że obszar jest odpowiednio obsługiwany. Ponadto, dla niektórych beneficjentów dotacji i kredytów 28

29 oferowanie usług w innych, np. gęściej zaludnionych obszarach, gdzie już funkcjonuje konkurencja, ma na celu utrzymania rentowności we wszystkich obsługiwanych obszarach. Na Rysunku nr 6 pokazana została ilość operatorów świadczących usługi na obszarze objętym projektem. Można zauważyć, że w niektórych lokalizacjach funkcjonuje obecnie pięciu dostawców usług internetowych (w tym RT / NEX-Tech, i Nex-Tech bezprzewodowy). Oferują oni różne rodzaje i poziomy usług: prędkość wysyłania w zakresie od 256 kbps do 1,5 Mbps, a pobierania od 256 kbps do 50 Mbps. Ceny wahają się od 19,95 dolarów 99,95 dolarów/mc. Rysunek nr 5: Ilość operatorów na obszarze projektu Źródło: Broadband subsidies: three case studies, Jeffrey A. Eisenach and Kevin W. Caves, April 13 Stymulacja popytu na usługi szerokopasmowe na obszarach wiejskich Społeczności wiejskie są włączane przez potencjalnego dostawcę usług do opracowania planu rozwoju łączy szerokopasmowych. Taki plan ma za zadanie wykazać realne uwarunkowania i zainteresowanie usługami potwierdzone przez społeczność. Ten proces planowania obejmuje przede wszystkim następujących elementy: Edukowanie społeczności o potencjalnych korzyściach płynących z usług szerokopasmowych 29

30 Tworzenie partnerstw między organizacjami społecznymi i instytucjami, które mogą korzystać z sieci szerokopasmowych Systematyczną ocenę i ustalenie potrzeb społeczności na rzecz usług szerokopasmowych Podsumowując - zebranie danych o możliwym popycie dla danego obszaru, czy społeczności pozwala na potwierdzenie opłacalności usług dla dostawców. Działanie takie obejmuje większość potencjalnych odbiorców indywidualnych, firm, placówek oświatowych, zakładów opieki zdrowotnej i agencji rządowych. Efektywność inwestycji Realny średni koszt zapewnienia dostępu do Internetu dla gospodarstwa domowego (HP) był niższy od planowanego oraz niższy od benchmarków dla analogicznych projektów. Tabela nr 8: Koszt HP w projekcie Rural Opportunity Planowany koszt RO Aktualny koszt RO RUS Benchmark FCC Benchmark National Broadband Plan kalkulacja na podstawie realizacji projektów, trzy obszary Koszt HP USD EUR* USD EUR* USD EUR* USD EUR USD EUR Źródło: Opracowanie własne na podstawie: BROADBAND SUBSIDIES: THREE CASE STUDIES, JEFFREY A. EISENACH AND KEVIN W. CAVES, April 13, Stan realizacji inwestycji Projekt ukończono w 2013 roku. Zadanie wymagało współpracy siedmiu firm inżynieryjnych i konstrukcyjnych, przyczyniając się pośrednio, z powodu szerokopasmowego bodźca do tworzenia nowych miejsc pracy. Projekt umożliwił wdrożenie nowych usług szerokopasmowych w nieobsługiwanych obszarachlub obszarach o niskim poziomie jakości usług i konkurencji, zapewniając przepustowość podobną lub większą niż w obszarach miejskich. Projekt ten zapewnił szerokopasmową infrastrukturę wymaganą do tworzenia nowych miejsc pracy, edukacji i opieki zdrowotnej oraz ma wpływ na jakość życia mieszkańców zachodniej Kansas. W wyniku realizacji opisywanego projektu oraz działań równoległych bez dotacji Rural Telephone / Nex-Tech dostarcza usługi szerokopasmowe do ponad gospodarstw domowych i 335 firm i instytucji takich jak szpitale, szkoły, biblioteki i kliniki medyczne w 17 powiatach na terminie ponad mil kwadratowych Problemy i ryzyka projektowe Główne problemy jakie dotykają opisywany projekt RT wiążą się przede wszystkim z zasadami udzielania dotacji przez RUS. Analiza wybranych działań, które były dotowane przez ARRA (231 mln USD), wykazała że obecny program RUS nie jest opłacalnym sposobem na osiągnięcie powszechnej dostępności usług szerokopasmowych. Między 30

31 innymi stwierdzono, że duża część środków była wykorzystana do powielania usług w związku z tym jeżeli całościowy budżet projektu podzieli się tylko na wcześniej nieobsługiwane gospodarstwa domowe to koszt jednostkowy będzie bardzo wysoki. Minimalne progi prędkości powinny zapewnić, że obszary wiejskie otrzymują dostęp dorozwiązań szerokopasmowych o szybszym przepływie danych, umożliwiających użytkowanie bardziej zaawansowanych aplikacji. z drugiej strony znacząco zwiększenie minimalnej szybkości transmisji danych może eliminować technologie, na przykład bezprzewodowe, które mogą być efektywniejsze kosztowo. Dodatkowym problemem, opisywanym wcześniej, jest dotowanie działań w obszarach gdzie funkcjonują już inni operatorzy, którzy wcześniej ponieśli nakłady i ryzyko inwestycyjne. 31

32 3.2 Prywatne JV Opis JV Joint Venture (private) - istotą modelu jest wspólne przedsięwzięcie podmiotów prywatnych (np. przedsiębiorców telekomunikacyjnych) powołane w celu realizacji inwestycji, funkcjonujące w oparciu o uzgodnioną strukturę organizacyjną, z uwzględnieniem uzgodnionego podziału kosztów i przychodów oraz pod określoną kontrolą operacyjną. Realizacja odbywa się najczęściej w formie odrębnej spółki celowej. Spółka celowa jest odpowiedzialna z planowanie, budowę, zarządzanie, udostępnianie wybudowanej infrastruktury, wynik biznesowy. Charakterystyka celu Model wypełnia głównie cele komercyjne oraz publiczne (w przypadku uzyskania finansowania publicznego). Własność infrastruktury Własność infrastruktury najczęściej przysługuje spółce celowej. Inwestorzy dysponują własnością proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Wykorzystanie istniejącej infrastruktury prawa własności istniejącej infrastruktury będące własnością inwestorów najczęściej są wnoszone jako aport i oszacowane jako część udziałów danego inwestora; może być również wykorzystywana na bazie stosownej umowy dzierżawy, długoterminowego prawa użytkowania. Zalety Jasne cele Koncentracja działań oraz możliwości elastycznego rozszerzenia zakresu działania Łatwość i elastyczność w zmianach zasad i zakresu partnerstwa, dołączanie i odłączanie inwestorów wg zdefiniowanych dla JV reguł Możliwość pozyskiwania dodatkowych funduszy na działania celowe Pozyskiwanie partnerów technologicznych Wady Konieczność powołania nowego podmiotu gospodarczego w formie spółki ze wszystkimi konsekwencjami formalnymi, prawnymi, sprawozdawczymi Koszty zarządzania i obsługi spółki Konieczność standaryzacji rozwiązań technicznych lub uwzględnienia niejednolitych wymagań inwestorów 32

33 3.2.1 Studium przypadku: Next Generation National Broadband Network Singapur Projekt NGNBN jest przykładem projektu budowy sieci szerokopasmowej w Singapurze przez prywatne JV przy współudziale środków publicznych w postaci dotacji rządowej. Tabela nr 9: Studium przypadku Next Generation National Broadband Network Singapur Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Next Generation National Broadband Network (NGNBN) Singapur Prywatne JV Budowa sieci dostępowej w technologii FTTH dla wszystkich domów, szkół, przedsiębiorstw, szpitali, administracji publicznej; parametry 1 Gb/s pobierania, 500 Mb/s wysyłania. 95% gospodarstw domowych w zasięgu sieci w 2012 i 100% w 2015 Projekt realizowany przez spółkę OpenNet: SingTel (30%) Axia NetMedia (AXIA) 30% Singapore Press Holdings (SPH) 25% Singapore Power Telecommunication (SPT) 15% Spółka OpenNet powstała z wkładów podmiotów prywatnych ale sam projekt jest w całości finansowany przez rząd Singapuru. Wartość finansowania mln USD (547,5 mln EUR)* Dotacja rządowa na całą wartość inwestycji Technologia FTTH Projekt, budowa i zarządzanie przez spółkę Nex-Tech Wykorzystanie istniejącej infrastruktury operatora SingTel Usługi hurtowe, dostępowe, bez CPE (CPE dostarczane przez operatora detalicznego wraz z usługą) Efektywność Średni koszt podłączenia gospodarstwa domowego do sieci w technologii FTTH to ok. 540 USD (394 EUR) *przeliczone z USD wg średniego kursu EUR/USD Charakterystyka projektu Singapur położony jest w południowo-wschodniej Azji, składa się z głównej wyspy i przynależnych do niego okolicznych wysp zajmując powierzchnię 716 km 2. Państwo jest zamieszkałe przez około 5.4 mln obywateli. 33

34 Rysunek nr 6: Singapur Źródło: Wikipedia Do roku 2009 około 80% gospodarstw domowych w Singapurze miało dostęp do internetu, przede wszystkim na bazie technologii ADSL. Głównym operatorem oferującym usługi dostępu do sieci szerokopasmowej był SingTel, którego udział w rynku wynosił około 50%. Parlament Singapuru podjął szereg decyzji zmierzających do aktywizacji rynku usług szerokopasmowych oraz upoważnił regulatora telekomunikacyjnego IDA (Infocomm Development Authority of Singapore) do podjęcia zdecydowanych działań w celu uwolnienia rynku telekomunikacyjnego, podniesienia konkurencyjności oraz aktywizacji realizacji Narodowego Planu dotyczącego budowy nowej infrastruktury szerokopasmowej. Projekt Next Generation National Broadband Network (NGNBN) dotyczy wdrożenia sieci FTTH o minimalnych parametrach (1Gb/s pobierania i 500 Mb/s wysyłania) w Singapurze. Od połowy 2012 NGNBN jest dostępny dla 95% gospodarstw domowych i docelowo w 2015 r ma być dostępny dla 100%. Projekt obejmuje wszystkie domy, szkoły, przedsiębiorstwa, szpitale, budynki administracji publicznej i rządowej oraz NBAPs (non bulding acces point). Rząd Singapuru uznał, że jest to bardzo ważny projekt dla przyszłości państwa. Infrastruktura ta uznana została jako krytyczna dla dalszego rozwoju. Jest bodźcem do pobudzenia i rozwoju nowych sektorów opartych na wymianie wiedzy, takiej jak: badania i rozwój, interaktywne media cyfrowe, przemysł kreatywny. Projekt ten ma również wpływ na pobudzenie rozwoju i wdrażania innowacyjnych, interaktywnych usług cyfrowych dla domów, szkół i firm. Ogólnokrajowa szerokopasmowa sieć (NGNBN) jest siecią następnej generacji (NGN) NII), która ma na celu przekształcić Singapur w inteligentne globalne miasto. Sieć NGNBN jest otwarta na dostęp dla wszystkich operatorów i dostawców usług detalicznych oraz umożliwia funkcjonowanie konkurencyjnego rynku usług szerokopasmowych. OpenNet Pte. Ltd. (OpenNet) jest odpowiedzialny za budowę, zarządzanie i eksploatację sieci 34

35 NGNBN. Ta sieć jest częścią planu Intelligent Nation 2015, stanowiącego dokument strategiczny dotyczący rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej oraz sektora IT Model biznesowy Partnerzy i model współpracy partnerów Sieć NGNBN jest budowana i obsługiwana przez powołaną w 2008 roku spółkę OpenNet głównym udziałowcem i operatorem był SingTel (30%), ponadto Axia NetMedia (AXIA) 30%, Singapore Press Holdings (SPH) 25% i Singapore Power Telecommunication (SPT) 15%. W 2013 r. NetLink Trust nabył 100% OpenNet stając się jedynym właścicielem sieci światłowodowej NGNBN. Od 31 sierpnia 2010 roku NGNBN zaczął oferować usługi hurtowe. W czerwcu 2012 r. funkcjonowało 20 operatorów świadczących usługi detaliczne (tzw. Retail Services Providers - RSP) oraz obsługę klientów końcowych. Struktura NGNBN obecnie ma trzy warstwy, z których każda jest zarządzana przez inny podmiot, odpowiedzialna za eksploatacje i rozwój sieci. Poniższy rysunek prezentuje strukturę organizacyjną projektu NGNBN Rysunek nr 7: Struktura organizacyjna NGNBN Źródło: Opracowanie własne Projekt jest organizacyjnie podzielony na następujące warstwy : Network Company (NetCo), która działa w pierwszej warstwie, jest odpowiedzialna za projektowanie, budowę i eksploatację infrastruktury pasywnej, która obejmuje sieć ciemnych włókien i przewodów Operation Company (OpCo), która działa w drugiej warstwie, jest odpowiedzialna za świadczenia usług hurtowych na sieci aktywnej infrastruktury wraz z urządzeniami aktywnymi 35

36 Dostawcy usług detalicznych RSP, którzy stanowią trzecią warstwę, oferują usługi dla klientów końcowych i są niezależni od OpenNet Projekt jest nadzorowany przez IDA (Infocomm Development Authority of Singapore - regulatora telekomunikacyjnego i równocześnie organ zarządzający). Jest on odpowiedzialny za monitorowanie niektórych kluczowych wskaźników wydajności, takich jak roll-out sieci FTTH, ilość subskrypcji, czasów realizacji usług. Ustalono, że czas potrzebny do połączenia klientów przez OpenNet powinien wynosić od trzech do dziesięciu dni. TSAC - komitet doradczy przy IDA jest odpowiedzialny za normy określające wymogi dla projektu, które mają na celu maksymalizację wydajności - na przykład minimalizacji opóźnień w udostępnianiu usługi FTTH. Określa również procedury, które zobowiązują OpenNet do testowania i monitorowania wydajności sieci. W szczególności IDA wdrożył strukturalny rozdział pomiędzy budową i rozwojem (NetCo) a zarządzaniem operacyjnym (OpCo). Podział ten zapewnia, że nie ma wewnętrznego konfliktu interesów. RSP mogą działać na równych zasadach i zapewnić konkurencyjne i innowacyjne usług dla użytkowników końcowych. Źródła finansowania inwestycji Projekt NGNBN jest w całości finansowany z dotacji rządowych w kwocie 750 mln USD (547,5 mln EUR) i realizowany w oparciu o model operacyjny analogiczny do DBO (Designe Build Operate) to znaczy, że podmiot (powołany dla tego celu przez prywatne firmy), który otrzymał dotację, odpowiedzialny jest za projektowanie, budowę i zarządzanie siecią. Własność infrastruktury Nowa infrastruktura jest własnością OpenNet. Istniejąca infrastruktura SingTel została wniesiona w postaci aktywów do spółki w zamian za część udziałów w spółce. Stosowane technologie FTTH jest podstawową technologią realizacj. Projekt realizowano w dwóch wariantach architektury: PTP oraz GPON. PTP - Point-to-point - sieć zapewnia dedykowane połączenie włókna do każdego odbiorcy końcowego. Oznacza to, że operator może łatwo uzyskać dostęp do każdego konkretnego użytkownika końcowego poprzez podłączenie do odpowiedniego włókna. GPON - Gigabit Passive Optical Network sieć, w której każdy odbiorca ma własne połączenie, ale z dzielonym dostępem z innymi użytkownikami (w sposób podobny do sieci kablowej). Sieci GPON wymagają mniejszych nakładów inwestycyjnych, szczególnie w mniej zaludnionych, obszarach wiejskich. Koszt wdrożenia architektury PTP jest średnio 10-20% większy od GPON. Różnica kosztów może być jest wyższa w obszarach wiejskich (mniejsza gęstość zaludnienia) niż w obszarach miejskich. 36

37 Wykorzystanie istniejącej infrastruktury W 2009 roku utworzony został przez OpenNet i SingTel trust - AssetCO, do którego SingTel przekazał w postaci aktywów infrastrukturę pasywną (głównie dukty i studzienki). z infrastruktury tej korzysta OpenNet, co znacznie przyspiesza proces inwestycyjny i ułatwia prace budowlane. Do 2014 r. SingTel zobowiązany jest zmniejszyć swój udział w AssetCo do poziomu zatwierdzonego przez regulatora IDA (25%). Zakres usług i konkurencyjność Zgodnie ze strukturą NGNBN, IDA zapewnia kontrolę nad warstwami pasywną i aktywną infrastruktury gwarantując równomierny dostęp dla wszystkich operatorów obsługujących klientów końcowych. Z nowej sieci, na jednakowych zasadach korzystają również operatorzy, którzy świadczyli usługi przed rozpoczęciem projektu. Poniższa tabela i wykres prezentują prognozę ilości klientów oraz udziału w rynku dla głównych operatorów działających w Singapurze, również z zaznaczeniem wykorzystania NGNBN. Tabela nr 10: Singapur, główni operatorzy prognoza liczby abonentów (tys.) Dane historyczne Estymacja SingTel SingTel - NGNBN StarHub StarHub - NGNBN M1 i inne Razem Źródło: Opracowanie własne na podstawie https://doc.research-and-analytics.csfb.com 37

38 41% 41% 40% 40% 39% 38% 37% 37% Rysunek nr 8: Singapur, główni operatorzy udział w rynku 1% 5% SingTel StarHub M1 i inne 8% 9% 10% 12% 13% 15% 16% 18% 43% 42% 55% 53% 51% 50% 49% 49% 48% 47% 46% 46% Źródło: Opracowanie własne na podstawie https://doc.research-and-analytics.csfb.com NetCo (operator sieci pasywnej) oferuje dla OpCo (operator sieci aktywnej) ceny hurtowe na poziomie ok. 10 USD/mc (ok. 7 EUR/mc) dla każdego gospodarstwa domowego i ok. 38 USD/mc (27,5 EUR/mc) dla innych klientów komercyjnych. Potwierdzono, że takie ceny hurtowe nie zakłócają konkurencyjnych cen detalicznychna rynku usług szerokopasmowych. Jednocześnie RSP (operatorzy świadczący usługi dla klientów końcowych) płacą około 20 USD/mc (ok. 14 EUR/mc) za 100Mbps. Obowiązek świadczenia usługi powszechnej, obowiązuje od 2013 r. OpenNet musi spełnić wszystkie żądania, aby zainstalować łączność do domów, biur i budynków, a także świadczyć usługi hurtowe dla operatorów (ciemne włókna) na jednakowych zasadach. Stymulacja popytu W ramach realizacji NGNBN, OpenNet w celu pobudzenia popytu, informuje pisemnie każdego (w tym pojedyncze gospodarstwa domowe) o planowanej instalacji sieci FTTH w danej lokalizacji. List zawiera informacje o konkretnej ofercie oraz prezentuje standardowe koszty podłączenia i eksploatacji gospodarstw domowych. Na stronach internetowych IDA (narodowy regulator) można znaleźć dokładne informacje o warunkach technicznych oraz operatorach mogących świadczyć usługi szerokopasmowe w konkretnych lokalizacjach w ramach NGNBN. W celu pobudzenia popytu w projekcie NGNBN narodowy regulator telekomunikacyjny IDA rozwinął program współfinansowania usług dla sektora prywatnego. Program ten oferuje firmom możliwość uzyskania środków finansowych na opracowanie i wdrożenie sieciowych usług i aplikacji. Środki mogą być wykorzystane do wsparcia kosztów pracowników, szkoleń, zakupu sprzętu i oprogramowania oraz licencji i opłat. 38

39 Efektywność inwestycji Szacowany koszt podłączenia pojedynczego odbiorcy (gospodarstwo domowe, odbiorca komercyjny) wyniósł średnio około 540 USD czyli ok. 394 EUR (średni koszt wyliczony na podstawie całościowej wartości inwestycji i ilości podłączonych odbiorców gospodarstw domowych i firm) Stan realizacji inwestycji Zgodnie z danymi regulatora telekomunikacyjnego IDA do stycznia 2012 roku, zrealizowano tylko 86% z zakładanego celu (dostępność sieci NGNBN dla 95% odbiorców). W lutym 2012 r., OpenNet przyspieszył wdrożenie sieci, włączając do realizacji doświadczonych Serwis Providerów głównie w zakresie instalacji u użytkownika końcowego oraz poprawy wymaganej wydajności. IDA doprowadziła także do zapenienia szerszych uprawnień dostępu do budynków dla OpenNet w celu wdrożenia FTTH. Blokowanie dostępu do budynków może być teraz powodem ukarania właścicieli nieruchomości. Rysunek nr 9: liczba podłączanych do sieci szerokopasmowej abonentów w ujęciu miesięcznym Źródło: opracowanie własne na podstawie: https://doc.research-and-analytics.csfb.com Na koniec Q roku NGNBN wykazuje podłączonych klientów korporacyjnych (ok w Q1 2011) oraz gospodarstw domowych (ok. 1,1 mln w Q1 2011). 39

40 Problemy i ryzyka projektowe Zasięg sieci nie osiągnął założeń głównie ze względu na utrudniony dostęp do lokali Początkowe założenie instalacji sieci szerokopasmowej w gospodarstwach tygodniowo okazało się niewystarczające i należało podnieść wydajność do ok /tydz. Wyższa awaryjność sieci oraz opóźnienia w rozwoju sieci w początkowych etapach projektu, wynikająca ze współpracy przy budowie ostatniego odcinka sieci (instalacji u klientów) z niedoświadczonymi podwykonawcami Zła koordynacja działań pomiędzy OpCo, NetCo i RSP skutkowała wydłużonym okresem realizacji usług 40

41 3.2.2 Studium przypadku: Reggefiber Holandia Projekt budowy sieci FTTH w Holandii stanowi przykład realizacji inwestycji o dużej skali, w której wykorzystano potencjał operatora zasiedziałego oraz prywatnego inwestora, bez wsparcia państwa w postaci środków pomocowych. Tabela nr 11: Studium przypadku Reggefiber Holandia Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Reggefiber Holandia Prywatne JV Zapewnienie dostępu do szerokopasmowego Internetu spełniającego wymagania EAC w 33 miastach Holandii dla 1.3 mln gospodarstw domowych (w rozumieniu HP) Udziałowcami w Reggefiber są: Reggeborgh (spółka inwestycyjna) 59% KPN (tzw. operator zasiedziały) 41% Pożyczka w wysokości 285 mln EUR, udzielona przez Europejski Bank Inwestycyjny ok. 50% kwoty 5 banków komercyjnych (ABN AMRO, BNP Paribas, Friesland Bank, ING,RBS). Mechanizm interwencji publicznej Projekt został zrealizowany bez interwencji publicznej Ze względu na objęcie udziałów przez operatora zasiedziałego KPN, spółka została objęta regulacjami i nadzorem Holenderskiego Urzędu Ochrony Klientów i Rynków (Authority for Consumers and Markets) Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Technologia FTTH Budowa sieci jest realizowana w podziale na geograficzne pod-projekty. Poszczególne pod-projekty inwestycyjne są realizowane przez powołane do tego spółki (NEM). Budowa nowej infrastruktury Zakres usług Hurtowe usługi pasywne dla operatorów z warstwy aktywnej Jednocześnie powołanie odrębnej spółki Reggfiber Wholesale BV świadczącej hurtowe usługi dostępu aktywne dla usługodawców dostępu do Internetu Szacowany średni koszt HP ok. 220 EUR* Efektywność Określony maksymalny koszt HP EUR * na podstawie całkowitego budżetu projektu oraz założonych ilości HP Charakterystyka projektu Budowa sieci FTTH w Holandii przez Reggefiber sięga 2005 roku, kiedy spółka została powołana przez prywatną firmę inwestycyjną Reggeborgh. W 2008 roku 41% udziałów w spółce objął operator zasiedziały KPN jednocześnie zapewniając sobie opcję zwiększania udziałów wraz ze zwiększaniem się wskaźnika pokrycia siecią. W 2010 roku firma zainicjowała projekt mający na celu rozwój sieci w technologii FTTH w 33 miastach i umożliwiając podłączenie do Internetu dla 1,3 mln gospodarstw domowych do końca 2012 roku. 41

42 Otoczenie geograficzne i ekonomiczne Holandia jest krajem nizinnym o powierzchni km 2 i liczbie mieszkańców 16,8 mln. Gęstość zaludnienia Holandii wynosi 405 os./km 2 i jest blisko 3-krotnie wyższa niż średnia dla całego obszaru Unii Europejskiej. Projekt dotyczy terenów miejskich o jeszcze wyższej niż średnia gęstości zaludnienia. Rysunek nr 10: Planowany roll-out sieci Reggefieber Źródło: The Reggefiber model Key elements of Reggefiber s strategy in The Netherlands June 21, 2012, Wouter Burger Model biznesowy Partnerzy i model współpracy partnerów Projekt jest realizowany w modelu Prywatnego JV. Reggefiber jest spółką, w której udziałowcami są: Reggeborgh (początkowo 59% udziałów) spółka inwestycyjna działająca w branżach: budowlanej, nieruchomości, energetycznej oraz telekomunikacyjnej KPN (początkowo 41% udziałów) - Holenderski operator telekomunikacyjny, posiadający ok. 6 mln abonentów telefonii stacjonarnej oraz 33 mln abonentów usług mobilnych 42

43 Rysunek nr 11: Struktura organizacyjna Reggefiber Group Źródło: opracowanie własne na podstawie: Źródła finansowania inwestycji Projekt został zrealizowany przez Reggefiber głównie z wykorzystaniem środków zewnętrznych w postaci wspólnej pożyczki na okres 10 lat w wysokości 285 mln EUR. Pożyczka została udzielona przez sześć podmiotów: Europejski Bank Inwestycyjny ABN AMRO BNP Paribas Friesland Bank ING RBS 43

44 Rysunek nr 12: Źródła finansowania - Reggefiber Źródło: Opracowanie własne Własność infrastruktury Właścicielem infrastruktury są lokalne spółki powołane przez Reggefieber Group do budowy sieci NEM. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Projekt dotyczy nowej infrastruktury Technologia i sposób realizacji inwestycji W projekcie zastosowano technologię FTTH. Reggefiber (spółki NEM) wybudowało sieć pasywną, zgodnie z architekturą przedstawioną na rysunku poniżej. 44

45 Rysunek nr 13: Architektura sieci Reggefiber Źródło: Opracowanie własne na podstawie: The Reggefiber model Key elements of Reggefiber s strategy in The Netherlands June 21, 2012, Wouter Burger Projekt był realizowany w podziale na pod projekty dla poszczególnych miast przez specjalnie powołane do tego spółki celowe (NEM). Realizacja pod-projektu składa się z trzech etapów: Przygotowanie dokumentacji - etap trwający 12 miesięcy, obejmujący planowanie z JST rozwoju sieci, założenie spółki celowej, wstępne analizy Agregacja popytu - etap trwający około 4 miesięcy, polegający na badaniu i agregacji popytu na usługi telekomunikacyjne (2 play, 3 play, 4 play) Budowa sieci - etap trwający 9 miesięcy, realizowany tylko w przypadku uzyskania potwierdzenia dotyczącego potencjalnej penetracji na poziomie 30%-40% Rysunek nr 14: Proces inwestycyjny Źródło: Opracowanie własne na podstawie: The Reggefiber model Key elements of Reggefiber s strategy in The Netherlands June 21, 2012, Wouter Burger Zakres usług i konkurencyjność Reggefiber jest operatorem pasywnym, świadczącym usługi hurtowe dzierżawy ciemnego włókna wraz z przestrzenią kolokacji dla operatorów z warstwy aktywnej. 45

46 Reggefiber powołało równocześnie odrębną spółkę Reggefiber Wholesale BV, która jest operatorem hurtowym, świadczącym usługi dostępu aktywnego do sieci dla usługodawców dostępu do Internetu (w roku 2011 spółka ta została odsprzedana do KPN). Rysunek nr 15:Model biznesowy Reggefiber Źródło: Opracowanie własne W związku z uczestnictwem w przedsięwzięciu operatora zasiedziałego KPN, spółka Reggefiber została objęta regulacjami narodowego regulatora telekomunikacyjnego (OPTA) w celu zapewnienia otwartego, niedyskryminacyjnego dostępu do sieci Reggefiber przez wszystkich uczestników rynku. Stymulacja popytu Model biznesowy Reggefiber zakłada realizację inwestycji tylko na obszarach, na których osiągnie co najmniej 30% penetrację sieci (stosunek HC do HP). Na etapie inicjowania podprojektu dla danej lokalizacji prowadzone są działania marketingowe we współpracy z władzami i instytucjami lokalnymi, mające na celu pobudzenie zainteresowania inwestycją i osiągnięcie wspomnianiego minimalnego poziomu penetracji. Przykładem takich działań są warsztaty, w których uczestniczą najważniejsze instytucje lokalne: władze miasta, kluby, kościoły, itp. pełniąc rolę ambasadorów projektu, którzy następnie przekazują informacje i zachęcają mieszkańców do zadeklarowania zakupu usług w sieci Reggefiber 46

47 Efektywność inwestycji Projekt realizowany w latach sfinansowany z pożyczek w wysokości 285 mln EUR zapewniał dostęp do sieci szerokopasmowej dla 1,3 mln gospodarstw (w rozumieniu home passed). Rysunek nr 16: Reggefiber, ilość HP Źródło: opracowanie własne na podstawie: Na koniec 2012 roku z sieci Reggefiber korzystało 414 tysiące abonentów co stanowi penetrację (HC/HP) na średnim poziomie 32%. Rysunek nr 17: Reggefiber, ilość HC Źródło: Opracowanie własne na podstawie: 47

48 Wartości te są zgodne z założeniami biznesowymi Reggefiber i są skutkiem podejścia do realizacji projektów, które zakłada etap badania i kreowania popytu. Zgodnie z założeniami projektu, Reggefiber nie decydował się realizację inwestycji na obszarach, na których koszt jednostkowy przekracza EUR w przeliczeniu na gospodarstwo domowe w zasięgu sieci. Szacowany średni koszt jednego HP wyniósł ok. 220 EUR Stan realizacji inwestycji Projekt związany z pożyczką z EBI został zakończony. Trwają prace nad rozpoczęciem projektu dla kolejnych lokalizacji Problemy i ryzyka projektowe Ze względu na podstawowe założenia: Budowa sieci tylko w miejscach gdzie przewidywany popyt przekroczy 30% potencjału. Ograniczenie jednostkowego kosztu budowy sieci w przeliczeniu na jedno gospodarstwo domowe w zasiegu sieci na poziomie EUR Projekt w ograniczonym zakresie przyczynia się do realizacji celów EAC, ponieważ wyklucza obszary o mniejszej gęstości zaludnienia (np. wiejskie). 48

49 3.3 IRU Opis IRU - Indefeasible Right of Use nieodwołalne prawo używania na okres przynajmniej 20 lat, jest odmianą Prywatnego JV. Model bazuje na uzgodnieniu, przez zainteresowane i współpracujące podmioty, wyłącznego prawa użytkowania infrastruktury lub oznaczonej jej części w zamian za nakłady i koszty poniesione w związku z budową tej infrastruktury. Model pozwala na zdefiniowanie podziału realizacji inwestycji pomiędzy zainteresowane podmioty, eliminując prowadzenie niezależnych, powielających się działań przez każdy podmiot z osobna. Model ustala zasady długookresowego dostępu do zrealizowanej infrastruktury. Model może być realizowany w różnych formach podziału zadań pomiędzy podmiotami: Podział regionalny najczęściej geograficzny, dotyczy budowy infrastruktury na danym obszarze Podział odcinkowy budowa takich samych odcinków infrastruktury przez jeden podmiot Mieszany Charakterystyka celu Model wypełnia cele komercyjne. Własność infrastruktury Infrastruktura należy do podmiotów zaangażowanych w budowę, zgodnie z zakresem przeprowadzonej realizacji bez przenoszenia prawa własności lub współwłasności na inne podmioty. Zainteresowane podmioty dysponują przede wszystkim wyłącznym prawem do użytkowania zdefiniowanej infrastruktury. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Istniejąca infrastruktura będą własnością podmiotu lub podmiotów działających w modelu IRU jest wykorzystywana na bazie stosownej umowy standaryzującej zasady współpracy, zgodnie ze schematem określonym w modelu. Zalety Podział kosztów inwestycji na kilku inwestorów oraz możliwość równoległej i szybszej realizacji całości projektu Możliwe przypisanie obszarów realizacji w stosunku do możliwości poszczególnych inwestorów Wymiana doświadczeń pomiędzy inwestorami w ramach porównywalnych działań, skutkująca możliwością eliminacji ryzyka lub optymalizacją realizacji Brak podmiotu zarządzającego niższe koszty administracyjne Długofalowy horyzont planowania wyznaczony okresem uzgodnionej dzierżawy Skuteczniejsza promocja i lepsza dystrybucja usług 49

50 Wady Utrudniona koordynacja działań, konieczność wprowadzenia reguł komunikacji, kontroli i planowania pomiędzy inwestorami Konieczność opracowania i uzgodnienia metody podziału kosztów utrzymania infrastruktury proporcjonalnie do stopnia jej wykorzystania przez poszczególne strony umowy IRU Możliwość nierównomiernej realizacji zadań, opóźnienia wynikające z braku skutecznej koordynacji mogą wpływać na skuteczność biznesową pozostałych inwestorów 50

51 3.4 PP/JV Opis PP/JV - Publiczno Prywatne /JV istotą modelu jest wspólne przedsięwzięcie podmiotów prywatnych (np. przedsiębiorców telekomunikacyjnych) i publicznych (np. spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, lub JST) powołane w celu realizacji inwestycji, Realizacja odbywa się w formie odrębnej spółki celowej. Realizacją budowy i eksploatacją infrastruktury zajmuje się podmiot prywatny. Sektor publiczny finansuje uzgodnioną część projektu oraz uczestniczy w przedsięwzięciu do określonego momentu np. uzyskania określonych wskaźników finansowych, procentu pokrycia, zdolności świadczenia i dostępności usług. Po tym czasie kontrola nad przedsięwzięciem oraz własność infrastruktury przechodzi do podmiotu prywatnego natomiast publiczny zachowuje uzgodnione mechanizmy kontroli. Charakterystyka celu Model wypełnia cele komercyjne i publiczne. Własność infrastruktury Własność infrastruktury, zgodnie ze odrębnymi ustaleniami w tym dotyczącymi czasu trwania JV, przechodzi na podmiot prywatny wraz z obowiązkami utrzymania i dalszego rozwoju. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Istniejąca infrastruktura należąca do podmiotu publicznego może być udostępniona na zdefiniowanych zasadach (np. w formie aportu, dzierżawy) lub/i może być przedmiotem wyceny na potrzeby określenia wartości udziałów podmiotu publicznego w spółce celowej, potem zgodnie z ustaleniami prawo własności do tej części infrastruktury może przejść docelowo na podmiot prywatny. Istniejąca infrastruktura należąca do podmiotu prywatnego może być udostępniona na zdefiniowanych zasadach w formie aportu lub/i może być przedmiotem wyceny na potrzeby określenia wartości udziałów podmiotu prywatnego w spółce celowej. Zalety: Celowość działania powołanej Spółki łatwa identyfikacja i koncentracja działań Realizacja celów publicznych trudnych do osiągnięcia dla podmiotów prywatnych Udział podmiotu publicznego w określeniu obszarów objętych zakresem wspólnych inwestycji Możliwość zachowania elastyczności ze strony podmiotu publicznego we wprowadzaniu zmianach zasad i zakresu partnerstwa już na etapie powoływania spółki celowej Pozyskiwanie dodatkowych funduszy ukierunkowanych na działania celowe Pozyskiwanie partnerów technologicznych 51

52 Swobodne wykorzystanie potencjału oraz wiedzy technologicznej podmiotu prywatnego i zmniejszenie ryzyka ograniczeń projektu jedynie do kryteriów specyficznych dla podmiotów publicznych Odpowiedzialność za eksploatację po stronie podmiotu prywatnego, co wpływa na motywację, aby dostarczać odpowiednią jakoś projektu technicznego lub nie obniżać kosztów w trakcie budowy Wady: Konieczność powołania nowego podmiotu gospodarczego w formie spółki ze wszystkimi konsekwencjami formalnymi, prawnymi, sprawozdawczymi Koszty zarządzania i obsługi spółki Funkcjonowanie spółki w regułach spółki zarządzanej przez podmiot publiczny, co może ograniczać jej samodzielność Możliwość zwiększania zobowiązań socjalnych względem pracowników spółki celowej 52

53 3.4.1 Studium przypadku: EstWin - Estonia Projekt budowy sieci w Estonii jest specyficznym przykładem realizacji inwestycji w modelu Publiczno Prywatnego JV, w którym podmiotem realizującym inwestycje jest fundacja nonprofit. Projekt ten jest także nietypowy z powodu alokacji całych funduszy unijnych Estonii przeznaczonych na realizację projektów budowy sieci szerokopasmowej tylko dla jednego podmiotu. Tabela nr 12: Studium przypadku EstWin Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług EstWin Publiczno Prywatne JV Budowa sieci Backhaul łączącej sieć szkieletową z punktami podłączenia (endpoint) sieci dostępowej, przy założeniu, że 98% gospodarstw domowych Estonii ma się znaleźć w odległości nie większej niż 1,5 km od punktu podłączenia. W ramach projektu planowane jest wybudowanie ok km kabli światłowodowych i punktów podłączenia (end-point). Projektem zarządza fundacja non-profit ELA której założycielami są operatorzy telekomunikacyjni działający w Estonii oraz przedstawiciele rządu. Budżet całego projektu szacowany jest poziomie 75 mln EUR Obecnie zapewniono finansowanie dla I Fazy projektu w wysokości ok. 25 mln EUR z następujących źródeł Wpłaty członkowskie i pożyczki fundacji ok. 2,5 mln EUR Dotacje ok. 22,5 mln EUR Dotacja z funduszy europejskich. Pasywna sieć światłowodowa (ciemne włókna), neutralna technologicznie. Zgodnie z notyfikacją projekt zostanie podzielony na pod-projekty o wartości do 500 tys. EUR. Dokumentację projektu przygotowuje fundacja ELA, która składa wniosek o dofinansowanie EU dla budowy pod-projektu do jednego z trzech ministerstw, odpowiedzialnych za zarządzanie przyznanymi funduszami UE. Po akceptacji wniosku o dofinansowanie dla każdego pod-projektu jest wybierany wykonawca w procedurze przetargowej. Projekt nie zakłada wykorzystania istniejącej infrastruktury. Hurtowe usługi pasywne - udostępnienie kanalizacji i ciemnego włókna. Efektywność Szacowany średni koszt budowy km sieci światłowodowej wyniósł ok. 10,3 tys. EUR* * na podstawie całkowitego budżetu projektu oraz długości wybudowanej sieci Charakterystyka projektu Projekt budowy sieci w Estonii stanowi realizację Wizji Rozwoju Internetu Szerokopasmowego w Estonii, ogłoszonej w 2009 roku. Celem projektu, rozpoczętego w 2009 roku i trwającego do 2015 roku, jest ograniczenie różnic w poziomie dostępu do sieci szerokopasmowych między terenami miejskimi a wiejskimi. Estonia jest krajem liczącym 1,3 mln mieszkańców, którzy zamieszkują powierzchnię 45 tys. km 2. Wyzwaniem dla budowy sieci szerokopasmowej w Estonii jest niska gęstość zaludnienia 29 os./km 2, co stanowi około 25% średniej gęstości zaludnienia dla Unii 53

54 Europejskiej. Trudność ta jest jeszcze większa ze względu na znaczne zróżnicowanie przestrzenne rozkładu ludności: mimo, że 70% mieszkańców Estonii mieszka na terenach miejskich, występujące miasta są stosunkowo małe. Na terenie Estonii znajdują się dwa miasta o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 tys.: Tallin (412 tys. mieszkańców) oraz Tartu (103 tys. mieszkańców). 11 miast liczy od 10 do 100 tysięcy mieszkańców, natomiast 33 miasta nie przekraczają 10 tys. mieszkańców. Pozostałe 30% populacji zamieszkuje tereny wiejskie. Na Rysunku 19 przedstawiono lokalizację głównych ośrodków miejskich oraz gęstość zaludnienia w Estonii. Rysunek nr 18: Główne ośrodki miejskie i gęstość zaludnienia w Estonii Źródło: Wikimedia.org W 2010 roku praktycznie każde gospodarstwo domowe w Estonii było podłączone do sieci za pomocą kabli miedzianych i posiadało dostęp do internetu ale tylko około 25% gospodarstw domowych i przedsiębiorstw Estonii było abonentami szerokopasmowego dostępu do Internetu, z czego 39% korzystało z łączy o prędkości powyżej 2mb/s. Na terenie Estonii w 2010 roku działało dwóch operatorów telekomunikacyjnych, posiadających światłowodowe sieci szkieletowe, łączące większe miasta. Wszystkie pozostałe obszary poza zasięgiem sieci światłowodowej były obsługiwane z wykorzystaniem infrastruktury miedzianej. Zakres usług, które mogłyby być świadczone na jej podstawie jest ograniczony i w konsekwencji skutkuje poszerzaniem się dysproporcji między jakością usług na terenach miejskich i wiejskich. W celu ograniczenia powyżej opisanych dysproporcji władze Estonii rozpoczęły projekt EstWin, którego celem jest zapewnienie dostępu do światłowodowej sieci szkieletowodystrybucyjnej ( middle mile /backhaul) dla 98% gospodarstw domowych w na terenach wiejskich oraz w miastach do mieszkańców, gwarantującej możliwość świadczenia usług o prędkości powyżej 100mb/s. Przez zapewnienie dostępu rozumie się, że każde gospodarstwo domowe musi być w odległości nie większej niż 1,5 km od najbliższego punktu podłączenia do sieci backhaul. 54

55 Projekt EstWin został podzielony na dwie fazy: Faza 1, zrealizowana w latach , w ramach której została zbudowana sieć światłowodowa o długości ok km Faza 2, której realizacja jest przewidziana na lata , w ramach której zostanie zbudowana sieć światłowodowa o długości ok km Założono, że po zrealizowaniu projektu operatorzy komercyjni wybudują sieci dostępowe i zaczną świadczyć usługi klientom końcowym. Przewidywane jest rozpoczęcie kolejnych etapów projektu w 2015 roku (tzw. EstWin 2), których celem byłaby budowa sieci dostępowych w miejscach gdzie nie opłacało się to operatorom komercyjnym oraz zwiększenie wskaźnika penetracji dla sieci backhaul z 98% do 100%. Poniższy opis studium przypadku dotyczy w szczególności fazy 1 projektu EstWin Model biznesowy Partnerzy i model współpracy partnerów Projekt EstWin jest realizowany w specyficznym modelu partnerstwa prywatno-publicznego, w ramach którego zamiast spółki celowej powstała fundacja ELA, działająca na zasadzie non-profit. Fundatorami fundacji byli wszyscy główni przedsiębiorcy telekomunikacyjni, działający na terenie Estonii: Elion Ettevõtted AS Elisa Eesti AS Eltel Networks AS EMT AS Ericsson Eesti AS Levira AS Tele2 Eesti AS Televõrgu AS. Fundacja ELA jest otwarta na nowych operatorów. Nadzór nad działalnością fundacji jest realizowany w dwa sposoby: Poprzez radę fundacji, w której miejsca zajmują przedstawiciele spółek założycieli fundacji oraz przedstawiciel Ministerstwa ds. Gospodarki i Komunikacji Poprzez procedurę akceptacji podprojektów oraz alokacji środków unijnych dla tych projektów przez trzy ministerstwa: Ministerstwo ds. Gospodarki i Komunikacji 55

56 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ministerstwo Rolnictwa Szczegółowy proces akceptacji podprojektów oraz alokacji środków unijnych przedstawiono w dalszej części opisu studium przypadku. Na Rysunku26 przedstawiono relacje między poszczególnymi interesariuszami projektu EstWin. Rysunek nr 19: Relacje między interesariuszami projektu EstWin Źródło: Opracowanie własne Źródła finansowania inwestycji Koszty działalności można podzielić na dwie części: koszty założenia i działalności bieżącej fundacji oraz nakłady inwestycyjne. Koszty założenia oraz koszty bieżące fundacji w pierwszych latach działalności zostały pokryte z wpłat członków fundacji. Nakłady inwestycyjne związane z budową pierwszej fazy sieci (2.000 km) wyniosły 390 mln EEK (24,93 mln EUR). Na realizację tej fazy pozyskano dotacje w wysokości 350 mln EEK (22,36 mln EUR), pochodzącą z funduszy unijnych z trzech różnych źródeł: Europejskiego funduszu rozwoju obszarów wiejskich 100 mln EEK (6,39 mln EUR), Europejskiego funduszu rozwoju regionalnego w ramach działania Implementation plan for developing the living environment 200 mln EEK (12,79 mln EUR), Europejskiego funduszu rozwoju regionalnego w ramach działania Implementation plan for developing the economic environment - 50 mln EEK (3,2 mln EUR). Założono też, że finansowanie pozostałej części nakładów inwestycyjnych będzie pochodzić z pożyczek udzielonych fundacji, spłacanych z bieżącej działalności. 56

57 Zgodnie z planami II faza projektu EstWin ma także być finansowana ze środków europejskich, jednak finansowanie dla II fazy oraz kolejnych etapów nie zostało jeszcze zapewnione. Mechanizmy interwencji publicznej Projekt EstWin zostanie podzielony na pod-projekty, obejmujące swoimi zakresami wybrane obszary geograficzne i których realizacja wynika z potrzeb operatorów telekomunikacyjnych, władz lokalnych lub innych podmiotów administracji publicznej. Przewidziano realizację około 50 podprojektów, dla których kwota dofinansowania nie będzie przekraczać 8 mln EEK (ok. 500 tys. EUR). Fundacja składa oddzielne wnioski o dofinansowanie dla każdego z podprojektów do jednego z trzech ministerstw, odpowiedzialnych za przyznawanie dotacji w ramach poszczególnych programów unijnych: Ministerstwo ds. Gospodarki i Komunikacji Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ministerstwo Rolnictwa Maksymalna kwota przyznanej dotacji może wynosić 100% kosztów kwalifikowanych. Obejmują one jednak wyłącznie nakłady inwestycyjne związane z budową sieci. Dotacja może zostać przyznana na budowę sieci tylko na obszarach, które stanowią białe plamy NGA obszary, na których nie występuje obecnie sieć szkieletowo-dystrybucyjna umożliwiająca świadczenie usług w technologiach NGA, na których równocześnie operatorzy nie przewidują realizacji inwestycji w tym zakresie w perspektywie trzech lat. Z obszarów interwencji zostały także wyłączone miasta i obszary zurbanizowane o liczbie mieszkańców przekraczającej Komisja Europejska uznała, że przyznane środki stanowią pomoc publiczną, mimo realizacji z ich wykorzystaniem usług w ogólnym interesie gospodarczym. Projekt uzyskał pozytywną decyzję notyfikacyjną. Własność infrastruktury Infrastruktura wybudowana w ramach projektu jest własnością fundacji non-profit. W związku z nietypową formą prawną organizacji, wyjście partnerów nie wiąże się z koniecznością przekazania majątku bądź wykupu udziałów partnerów przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Projekt nie zakłada wykorzystania istniejącej infrastruktury. W ramach projektu powstaną nowe odcinki sieci uzupełniające istniejącą sieć backhaul. Technologia i sposób realizacji inwestycji Pasywna sieć światłowodowa (ciemne włókna), neutralna technologicznie. 57

58 Możliwość podłączenia rozumiana jest jako stworzenie miejsca, w którym możliwe będzie przyłączenie się operatora sieci dostępowej do sieci szkieletowo-dystrybucyjnej, przy założeniu że maksymalna długość tego przyłączenia nie będzie większa niż m. W związku z tym przebieg sieci jak i częstotliwość studzienek kanalizacyjnych, szafek kablowych lub kontenerów zostały odpowiednio dostosowane do realizacji tych wymagań. Przebieg sieci został opracowany na podstawie 1,5 km promieni okręgów wyznaczonych wokół jednostek osadniczych. Sieć składa się z włókien światłowodowych wdmuchiwanych do mikrokanalizacji. Możliwość podłączenia sieci operatora dostępowego występuje w studzienkach kanalizacyjnych, szafkach kablowych lub kontenerach. Ich częstotliwość wynosi około 1,5 km, tak by zapewnić racjonalną możliwość przyłączenia operatora dostępowego. W projekcie założono, że powstanie ok nowych punktów podłączenia, w około 90% tych lokalizacji postawione zostaną szafki, natomiast w 10% nowych lokalizacji zostaną ustawione kontenery. Dodatkowo założono, że kontenery zostaną postawione w 20% istniejących punktów podłączenia, w których nie było wystarczająco przestrzeni na nowe wyposażenie. Nowopowstałe odcinki sieci szkieletowo-dystrybucyjnej nie przekraczają długości 50 km i są podłączane do dwóch niezależnych sieci szkieletowych operatorów komercyjnych. Działanie to ma na celu zapewnienie większej konkurencyjności usług. Na Rysunku 21 przedstawiono elementy infrastruktury uwzględnione w projekcie. Rysunek nr 20: Elementy infrastruktury sieci EstWin Źródło: Opracowanie własne 58

59 Celem fundacji ELA jest planowanie, nadzorowanie nad budową i utrzymaniem sieci, a także świadczenie usług z wykorzystaniem sieci szkieletowo-dystrybucyjnej, zrealizowanej w ramach projektu. Zakres usług i konkurencyjność Zgodnie z założeniami określonymi zarówno w notyfikacji dla pomocy publicznej, jak i Wizji Rozwoju Internetu Szerokopasmowego w Estonii, Fundacja ELA świadczy wyłącznie usługi hurtowe w zakresie dzierżawy infrastruktury pasywnej: Ciemnego włókna Mikrokanalizacji Przestrzeni w szafkach kablowych i kontenerach Usługi te są świadczone tylko na obszarach białych plam NGA. Usługi dostępu do Internetu dla użytkowników końcowych są świadczone przez operatorów sieci dostępowych lub dostawców Internetu, którzy stanowią klientów fundacji ELA. Zgodnie z zapisami decyzji notyfikacyjnej dla projektu, ceny dostępu hurtowego w sieci EstWin na terenach objętych projektem będą ustalane na średnim poziomie cen rynkowych obowiązujących na terenach miejskich w celu zachowania warunków konkurencji i ograniczenia wpływu pomocy publicznej. Działalność sieci EstWin, zarówno w zakresie konkurencyjności oferty, jak i poziomu cen, będzie monitorowania przez Estoński Urząd Ochrony Konkurencji. W ramach poszczególnych podprojektów przewidziano zastosowanie mechanizmu wycofania ( claw-back ), mającego na celu przeciwdziałanie osiąganiu nadmiernych korzyści z tytułu pomocy publicznej. Ponieważ fundacja ELA działa na zasadach non-profit, wszystkie nadwyżki finansowe powinny zostać zwrócone. Pasywna infrastruktura (mikrokanalizacja i ciemne włókna) powinny zostać udostępnione dla wielu operatorów na zasadach otwartego i niedyskryminującego dostępu. Fundacja zarządzająca siecią nie tylko udostępni pasywną infrastrukturę, ale i przestrzeń niezbędną operatorom telekomunikacyjnym do zlokalizowania swojego sprzętu i zakończeń sieci. Operatorzy telekomunikacyjni będą mieli swobodę wyboru technologii podłączenia użytkowników końcowych (np. ADSL, sieci radiowe). Operatorzy telekomunikacyjni będą mieli swobodę kształtowania świadczonych przez siebie usług, w szczególności w zakresie oferowanych prędkości transmisji danych. Projektując sieć EstWin założono, że do każdego miejsca podłączenia sieci dostępowej będzie biegło co najmniej pięć włókien światłowodowych - tak, aby co najmniej pięciu operatorów mogło równocześnie świadczyć swoje usługi na tym samym obszarze. W decyzji notyfikacyjnej dla pomocy publicznej nałożono zobowiązanie do świadczenia usług hurtowych przez co najmniej siedem lat od zakończenia fazy inwestycyjnej. 59

60 Stymulacja popytu W ramach projektu nie przewidziano specjalnych działań mających na celu stymulację popytu. Realizowane działania nie wykraczają poza standardowy zakres działań marketingowych i sprzedażowych fundacji. Efektywność inwestycji Nakłady inwestycyjne zostały oszacowane przez Ericsson na podstawie wywiadów z operatorami telekomunikacyjnymi, cenników dostawców sprzętu oraz materiałów oraz wiedzy własnej. Przyjęte koszty jednostkowe wynosiły: 11,2 EUR/m prac ziemnych i budowlanych związanych z kładzeniem kabli 1,64 EUR/m kabla światłowodowego 24-włóknowego 2,00 EUR/m kabla światłowodowego 48-włóknowego 2,75 EUR/m kabla światłowodowego 96-włóknowego 5,05 EUR/m kabla światłowodowego 192-włóknowego 2,20 EUR/m opłaty za prawo drogi EUR za wyposażenie w istniejącej lokalizacji (uwzględnia koszty: ODF, zakończenia światłowodów) EUR za lokalizację nowej szafki kablowej (uwzględnia koszty: szafki, wyposażenia, instalacji, przyłączenia zasilania) EUR za lokalizację nowego kontenera (uwzględnia koszty: kontenera, wyposażenia, instalacji, przyłączenia zasilania) Na etapie planowania projektu, w celu ograniczenia nadmiernych i nieracjonalnych nakładów inwestycyjnych, przeanalizowano krzywą zależności całkowitych nakładów inwestycyjnych jako funkcję procentowego pokrycia populacji. Z analiz wynikało, że zwiększenie pokrycia siecią światłowodową (liczonego jako% populacji w zasięgu do 1,5 km od najbliższego punktu podłączenia) z poziomu 90% do 95% skutkuje wzrostem nakładów inwestycyjnych o 91%, natomiast wzrost pokrycia z 95% do 98% skutkuje kolejnym wzrostem o 61%. W wyniku tych analiz, a także oceny możliwości technicznych i finansowych, podjęto decyzję o ograniczeniu zasięgu sieci do 98% populacji, a ewentualne zwiększenie tego wskaźnika do 100% miałoby nastąpić w II etapie projektu. Szacowane nakłady inwestycyjne związane z budową pierwszej fazy sieci (2.000 km) wyniosły ok. 25 mln EUR, natomiast szacowane całkowite nakłady na realizację projektu EstWin (Faza 1 i 2) to 75 mln EUR. Rzeczywiste koszty realizacji projektu do dnia dzisiejszego wyniosły 23.6 mln EUR i wybudowano w tym czasie 2299 km światłowodów. Koszt jednostkowy budowy sieci światłowodowej wyniósł ok. 10,3 tys. EUR w przeliczeniu na 1 km. 60

61 Stan realizacji inwestycji Do końca 2013 roku zrealizowano pierwszą fazę projektu EstWin, finansowaną z funduszy unijnych oraz dodatkowo zakończono budowę kolejnych 300 km sieci w ramach drugiej fazy projektu łączna długość sieci światłowodowej to 2299 km. Dodatkowo wybudowano łącznie 907 punktów podłączenia 4. Obecnie ze względu na brak finansowania II fazy projekt został wstrzymany. O. Harjo, dyrektor fundacji EstWin, przyznał 5, że realizacja projektu jest opóźniona, kolejne środki na realizację inwestycji w wysokości ok. 50 mln EUR mogą zostać pozyskane dopiero po 2014 roku w nowej perspektywie finansowania inwestycji. W związku z tym, przy optymistycznych założeniach dotyczących czasochłonności procedur administracyjnych, termin zakończenia prac może zostać przesunięty nawet o trzy lata do 2017 roku Problemy i ryzyka projektowe Po realizacji pierwszej fazy projektu EstWin zidentyfikowano dwa główne problemy wpływające na efektywność projektu: Niski popyt na usługi szerokopasmowe o bardzo dużej szybkości (ponad 100 Mb/s) w obszarach objętych projektem. Wiąże się z tym brak zainteresowania operatorów do świadczenia usług w tych obszarach i dzierżawienia infrastruktury od EstWin. Jak zostało wskazane przez O. Harjo, dyrektora fundacji ELA 6, tylko 2-3 mniejszych operatorów dzierżawiło krótkie odcinki światłowodów. Wysokie koszty dzierżawy sieci światłowodowej w porównaniu np. z kosztami radiowej transmisji danych. Przy niskich oczekiwaniach klientów dotyczących parametrów usług dostępu do Internetu, transmisja radiowa jest wystarczająca. Wskazuje na to między innymi Raivo Laats, CEO of Kernel, CEO spółki Kernel świadczącej usług radiowego dostępu do Internetu w Estonii 7. Osobną kwestią, która może mieć wpływ na ostateczny brak sukcesu projektu są ewentualne problemy z pozyskaniem finansowania na kolejne fazy i etapy projektu. 4 Na podstawie 5 Za: Nils Niitra, EstWin evolves into playground for the big [w:] Postimees, Data dostępu: 6 czerwca 2014 r. 6 Za: Nils Niitra, EstWin evolves into playground for the big [w:] Postimees, Data dostępu: 6 czerwca 2014 r. 7 Za: Nils Niitra, EstWin evolves into playground for the big [w:] Postimees, Data dostępu: 6 czerwca 2014 r. 61

62 3.4.2 Studium przypadku: South Yorkshire Digital Region Anglia Projekt budowy sieci w południowym Yorkshire jest przykładem realizacji inwestycji w modelu Publicznego joint-venture, poprzez powołanie spółki celowej, której właścicielami są jednostki samorządu terytorialnego oraz agencja rozwoju regionalnego. Tabela nr 13: Studium przypadku South Yorkshire Digital Region Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Efektywność South Yorkshire Digital Region PubliczneJV Zapewnienie dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) dla 546 tys. (97%) gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Do realizacji projektu powołana została spółka celowa Digital Yorkshire Region, której właścicielami są: Agencja Rozwoju Regionalnego obszaru Yorkshire i Humber, zastąpiona później przez rządowy Department for Business, Innovation and Skills (ok. 56% udziałów), Jednostki samorządu terytorialnego (ok. 54%) Dotacja z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 35 mln EUR* Pożyczki udziałowców spółki celowej 58,4 mln EUR Pożyczka partnera technicznego Thales (wybrana w przetargu firma realizująca budowę i zarządzająca siecią) 11,7 mln EUR Dotacja z funduszy europejskich Pożyczki jednostek samorządu terytorialnego i krajowy fundusz rozwoju regionalnego Interwencja została uznana za pomoc publiczną w rozumieniu art. 87 Traktatu Unii Europejskiej. Sieć została zbudowana w technologii FTTC. Odcinek od szafki do mieszkania/domu w technologii miedzianej jest udostępniany przez operatora zasiedziałego BT. Projekt podzielony na dwa etapy: Zapewnienie dostępu 80% Zapewnienie dostępu 97% Do budowy sieci wybrano Partnera technicznego firmę Thales. Wykorzystano 500 km istniejących światłowodów.. Hurtowe usługi pasywne i aktywne. Łączny koszt inwestycji to 105,1 mln EUR Szacowany średni koszt HP wyniósł 223 EUR Szacowany średni koszt budowy km sieci światłowodowej wyniósł ok. 50 tys. EUR za km 8 Inne * przeliczone z GBP wg. średniego kursu z 2009 r. Ze względu na generowanie dużych strat i brak perspektyw wzrostu rentowności podjęto decyzję o zamknięciu projektu. 8 A Compendium of NGA Case Studies Annex to the Study Leading to an Impact Assessment on the Structuring and Financing of Broadband Infrastructure Projects, the Financing Gaps and Identification Models for Project Promoters and the Choice of EU Policy 62

63 Charakterystyka projektu Projekt South Yorkshire Digital region był pierwszym dużym regionalnym projektem budowy sieci szerokopasmowej w Wielkiej Brytanii. Władze lokalne rozpoczęły przygotowania dokumentacji formalnej inwestycji w 2006 roku, natomiast budowa rozpoczęła się w 2009 roku. Pierwotnym celem projektu było zapewnienie dostępu do sieci szerokopasmowej dla 80% gospodarstw domowych (w rozumieniu Home Passed) do 2011 roku. Cel ten został rozszerzony: założono zapewnienie dostępu do infrastruktury szerokopasmowej dla (97%) gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw do 2012 r. South Yorkshire jest hrabstwem położonym na granicy regionów Yorkshire i Humber w północnej Anglii. Zajmuje powierzchnię 1552 km 2 i jest zamieszkiwane przez około 1,34 mln mieszkańców, głównie w czterech miastach: Sheffield (ok mieszkańców), Doncaster (ok mieszkańców), Rotherham (ok mieszkańców) oraz Barnsley (ok mieszkańców). Pozostała część populacji (ok mieszkańców) zamieszkuje tereny wiejskie i małe miasteczka zlokalizowane między powyższymi czterema miastami. Rysunek nr 21 i Rysunek nr 22: Lokalizacja i struktura przestrzenna regionu South Yorkshire Źródło: Wikipedia Historycznie głównym segmentem działalności gospodarczej w South Yorkshire był przemysł ciężki, którego znaczenie w ostatnich dziesięcioleciach zmalało, skutkując pogorszeniem atrakcyjności tego obszaru oraz spadkiem poziomu jakości życia i dochodów mieszkańców. W konsekwencji pogarszających się warunków materialnych mieszkańców oraz niskiej atrakcyjności inwestycyjnej na obszarze South Yorkshire, przedsiębiorcy telekomunikacyjni zaniechali inwestycji w sieci szerokopasmowe. W 2006 roku spośród 54 punktów wymiany ruchu tylko połowa mogła zostać zmodernizowana do standardów wymaganych do świadczenia usług szerokopasmowych, natomiast 45% gospodarstw domowych i 41% przedsiębiorstw znajdowało w ogóle się poza zasięgiem tych punktów. W tym czasie spółka 63

64 BT (operator zasiedziały na terenie Wielkiej Brytanii) rozpoczęła realizację swojego projektu rozwoju sieci o prędkości 8mb/s, nie uwzględniając w planach inwestycyjnych obszaru South Yorkshire. W związku z trudną sytuacją społeczno-gospodarczą, w 2000 roku obszar South Yorkshire został objęty Unijnym Programem Rozwoju Regionalnego, mającym na celu zmniejszenie dysproporcji rozwojowych między różnymi regionami Unii Europejskiej. W 2006 roku, w ramach działań rozwojowych oraz przy braku planów inwestycyjnych podmiotów komercyjnych, władze lokalne podjęły inicjatywę budowy sieci szerokopasmowej South Yorkshire Digital Region ( sieć SYDR ), której celem było, umożliwienie ekonomicznej transformacji regionu poprzez zapewnienie szerokopasmowego dostępu do Internetu dla sektora publicznego, przedsiębiorców i mieszkańców. W szczególności celami było: Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, poprzez dostarczenie narzędzi do rozwoju umiejętności i uczestniczenia w nowoczesnym rynku pracy Zapewnienie podmiotom z sektora MŚP dostępu do infrastruktury szerokopasmowej w celu usunięcia barier regionalnych i zwiększenia ich konkurencyjności na rynku globalnym Poprawa infrastruktury dla podmiotów publicznych Według analiz ekonomicznych przeprowadzonych na potrzeby stworzenia biznes planu projektu, w wyniku realizacji inwestycji, w ciągu trzech lat od jej zakończenia, PKB powinno wzrosnąć o 45,2 mln GBP oraz powinno zostać stworzonych nowych miejsc pracy Model biznesowy Partnerzy i model współpracy partnerów Sieć SYDR została zrealizowana w modelu publicznego joint-venture, zainicjowanego przez Agencję Rozwoju Regionalnego i Jednostki Samorządu Terytorialnego: Yorkshire Foreward (Agencja Rozwoju Regionalnego obszaru Yorkshire i Humber) Barnsley Metropolitan Borough Council Doncaster Metropolitan Borough Council Rotherham Metropolitan Borough Council Sheffield City Council W celu realizacji inwestycji partnerzy powołali spółkę celową Digital Region Ltd. (Digital Region). Yorkshire Foreward objęło ok. 56% udziałów, Sheffield City Council ok. 17% natomiast pozostałe jednostki samorządu po ok. 9%. Model realizacji inwestycji przewidział wybór przez Digital Region Limited partnera technologicznego, którego zadaniem będzie zaprojektowanie, budowa oraz świadczenie usług z wykorzystaniem sieci SYDR. Partnerem technologicznym zostało konsorcjum firm: Thales UK, Alcatel-Lucent oraz KCOM Group. 9 A study of the economic benefits of next generation network and the potential impact of Digital Region 22nd April 2004 ANALYSIS and the ADIT business case commissioned by SY Local Authorities, December

65 Rysunek nr 23: Struktura organizacyjna projektu South Yorkshire Digital Region Źródło: Opracowanie własne Źródła finansowania inwestycji Pierwszy etap budowy sieci SYDR został sfinansowany z: 30 mln GBP (35 mln EUR) z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 40 mln GBP (46.7 mln EUR) z Yorkshire Forward - Funduszu Rozwoju Regionalnego obszaru Yorkshire i Humber Region 10 mln GBP (11.7 mln EUR) z Jednostek Samorządu Terytorialnego (Barnsey Metropolitan Borough Council, Doncaster Metropolitan Borough Council, Rotherham Metropolitan Borough Council, Sheffield City Council) 10 mln GBP (11.7 mln EUR) w postaci pożyczki od Partnera Technologicznego Grupy Thales 65

66 Rysunek nr 24: Struktura finansowania projektu South Yorkshire Digital Region Źródło: Opracowanie własne Mechanizmy interwencji publicznej Interwencja publiczna polegała na udzieleniu pożyczek, wkładzie kapitałowym podmiotu publicznego oraz przyznaniu dotacji Unijnej publicznej spółce celowej Digital Region Ltd. Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej interwencja została uznana za pomoc publiczną rozumianą zgodnie z art. 87 Traktatu UE: Środek został przyznany ze środków państwowych, do których zaliczane są także fundusze unijne Środek przynosi korzyści ekonomiczne Partner Technologiczny może świadczyć usługi po niższych cenach niż rynkowe ze względu na niższy koszt kapitału zaangażowanego Środek zakłóca konkurencję nie można wykluczyć, że budowa sieci przez Partnera Technologicznego ograniczy skłonność innych podmiotów do świadczenia podobnych usług na obszarze interwencji Środek ma wpływ na handel międzynarodowy poprzez Partnera Technologicznego oraz dostawców usług, którzy mogą świadczyć swoje usługi na innych rynkach Unii Europejskiej 66

67 Własność infrastruktury Infrastruktura jest własnością spółki Digital Region Ltd. Założono także, że w sytuacji, gdy spółka Digital Region będzie mogła funkcjonować na zasadach komercyjnych oraz nie będzie generować wystarczających środków do dalszych inwestycji, publiczni udziałowcy będą mogli sprzedać swoje udziały podmiotom prywatnym. Równocześnie zakładano, że w sytuacji zmiany warunków rynkowych, w której działalność spółki nie będzie rentowna, możliwe będzie zakończenie projektu i wyjście spółki Digital Region z inwestycji. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury W projekcie wykorzystano 500 km istniejących światłowodów. Technologia i sposób realizacji inwestycji Sieć SYDR została zbudowana w technologii FTTC (Fiber To The Cabinet). Przyłączenie klientów na ostatnim odcinku sieci (od szafki ulicznej do klienta) stanowiło obowiązek dostawców usług internetowych, którzy kupowali tą usługę od BT. Struktura sieci SYDR składała się z centralnej pętli światłowodowej, rozpiętej między czterema głównymi ośrodkami oraz wielu mniejszych pętli łączących pozostałe obszary. Strukturę sieci przedstawiono na Rysunku 26. Rysunek nr 25: Struktura sieci South Yorkshire Digital Region Źródło: European Commission, A Compendium of NGA Case Studies 67

68 Sieć SYDR została zbudowana w oparciu o 54 punkty wymiany ruchu, wyposażone w sprzęt w technologii VDSL2, oraz 15 punktów wymiany przeznaczonych dla użytkowników biznesowych, który mieli wykorzystywać porty Gigabit Ethernet. Zakładano również, że użytkownicy końcowi uzyskają dostęp do sieci poprzez nowych szafek ulicznych, zlokalizowanych na całym obszarze projektu. Budowę sieci powierzono Partnerowi Technologicznemu, który był odpowiedzialny za zaprojektowanie, budowę i utrzymanie sieci. Projekt budowy zakładał realizację inwestycji w dwóch etapach: Zapewnienie dostępu do infrastruktury dla 80% gospodarstw domowych (rozumiany jako homes passed ) z wykorzystaniem funduszy publicznych i dotacji unijnej Rozbudowa infrastruktury do poziomu dostępu do sieci dla 97% gospodarstw domowych z wykorzystaniem uzyskanych przychodów Digital Region Ltd. Zakres usług Zgodnie z zapisami notyfikacji dla pomocy publicznej dostęp do infrastruktury wybudowanej w ramach projektu jest świadczony na zasadach otwartych. Digital Region w okresie dziesięciu lat od rozpoczęcia inwestycji może świadczyć usługi dla sektora publicznego. Świadczenie usług dla podmiotów prywatnych w tym okresie zostało powierzone natomiast partnerowi technologicznemu, który po tym okresie przejmie pełne prawa do komercyjnego wykorzystania sieci. Zarówno partner technologiczny jak i Digital Region świadczą hurtowe usługi dostępu do infrastruktury w zakresie udostępniania: Sieci backhaul Warstwy aktywnej Infrastruktury serwerowej i przechowywania danych Partner technologiczny i Digital Region nie mogą świadczyć usług internetowych dla klientów detalicznych. Zgodnie z zapisami decyzji notyfikacyjnej dla pomocy publicznej, ceny dostępu hurtowego zostały oparte na przeciętnych cenach hurtowych za porównywalne usługi stosowanych w porównywalnych miastach w Wielkiej Brytanii oraz Unii Europejskiej. Partner Technologiczny uzyskuje przychody ze sprzedaży usług hurtowych do operatorów świadczących usługi klientom końcowym, a Digital Region uzyskuje przychody od Partnera Technologicznego w postaci ustalonego w umowie zwrotu z kapitału zaangażowanego. Wysokość potencjalnego zysku Digital Region został ograniczony mechanizm clawback w celu uniknięcia nadmiernego wsparcia publicznego dla projektu. Jednak w związku z brakiem rentowności projektu nigdy nie doszło do jego zastosowania. 68

69 Konkurencja na obszarze projektu Mimo, że w momencie rozpoczęcia realizacji prac projektowych w 2006 ponad 40%mieszkańców nie miało możliwości korzystania z usług szerokopasmowego i żaden z operatorów nie informował o planach inwestycyjnych dotyczących tego terenu to sytuacja zmieniła się w trakcie realizacji projektu. Spółka BT (operator zasiedziały), mimo wcześniejszych deklaracji o braku planów inwestycyjnych w regionie South Yorkshire, rozpoczęła aktywny rozwój swoich usług, oferując obecnie dostęp do Internetu o prędkości 40 mb/s na w najbardziej atrakcyjnych obszarach regionu. Stymulacja popytu Digital Region i partner technologiczny Grupa Thales stymulowały popyt w ramach standardowych działań marketingowych i PR. Przykładem takich działań były seminaria, artykuły do gazet, strona www. Efektywność inwestycji W biznesplanie projektu zakładano, że przy wsparciu finansowym z Yorkshire Forward, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz władz lokalnych, projekt stanie się samofinansujący się dzięki uzyskiwanym przychodom w ciągu sześciu lat. W wyniku niskiego popytu na usługi projekt w 2011 roku osiągnął stratę na poziomie 9,2 mln GBP (11 mln EUR wg średniego kursu z 2011 r.) przy przychodach na poziomie jedynie 167 tys. GBP (200 tys. EUR). Wygenerowana strata została pokryta przez dodatkową pomoc publiczną w wysokości 10 mln GBP (11,9 mln EUR). Dodatkowe fundusze umożliwiły funkcjonowanie sieci do końca 2012 roku. Nierentowności inwestycji wynika z niskiego popytu na usługi. Natomiast zakładany koszt budowy sieci był umiarkowany. Raportowany średni koszt budowy 1 km światłowodu wynosił 50 tys. EUR co jest wartością niższą niż norma przyjmowana do takich inwestycji w Wielkiej Brytanii Stan realizacji inwestycji Projekt został zainicjowany w 2006 roku i przez trzy lata przygotowano dokumentację projektową i wnioski o dofinansowanie projektu. Faza pierwsza budowy (zapewnienie dostępu dla 80% gospodarstw domowych) rozpoczęła się w 2008 roku i trwała do końca 2011 roku. Ze względu na brak wymaganych dochodów, z których byłaby możliwa realizacja drugiej fazy (zapewnienie dostępu dla kolejnych 17% gospodarstw domowych), rozwój sieci został wstrzymany. Ze względu na generowane straty konieczne było dodatkowe dofinansowanie publiczne, które umożliwiło dalsze funkcjonowanie sieci. 10 A Compendium of NGA Case Studies Annex to the Study Leading to an Impact Assessment on the Structuring and Financing of Broadband Infrastructure Projects, the Financing Gaps and Identification Models for Project Promoters and the Choice of EU Policy 69

70 Na początku 2013 roku udziałowcy w spółce Yorkshire Digital Region: rządowy Department for Business, Innovation and Skills (zastąpił Yorkshire Foreward), Barnsley Metropolitan Borough Council, Doncaster Metropolitan Borough Council, Rotherham Metropolitan Borough Council, Sheffield City Council podjęli decyzję o rozpoczęciu poszukiwania nowego partnera technologicznego, który będzie w stanie efektywnie zarządzać siecią i pozyskać nowych klientów. Spośród zgłoszonych ofert preferowanymi podmiotami były ETDE SA (Entreprise de Transport et de Distribution d Electricité) oraz BT Wholesale Managed Services. Ostatecznie nie udało się wybrać nowego partnera i w 2013 roku podjęto decyzję o zamknięciu projektu do 15 sierpnia 2014 roku Problemy i ryzyka projektowe W rejestrze ryzyka stworzonym na etapie budowania biznesplanu wskazano cztery ryzyka o największym wpływie i prawdopodobieństwie wystąpienia: Ryzyko zbyt małego popytu na usługi i związany z tym brak wystarczających przychodów Ryzyko związane z warunkami finansowania Ryzyko zmian legislacyjnych, które wpłyną na ceny usług Digital Region Ryzyko przekroczenia kosztów i czasu wdrożenia Mimo zidentyfikowania i przypisania działań mających minimalizować prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyko zbyt małego popytu się zmaterializowało. Podstawowym założeniem przy budowie sieci SYDR był brak planów inwestycyjnych innych operatorów na obszarze objętym projektem. Założono, że popyt klientów końcowych (gospodarstw domowych i przedsiębiorstw) spowoduje wejście na rynek ISP, którzy będą korzystali z sieci Digital Region. W biznes planie założono, że do 2011 roku uda się podłączyć 100 tys. klientów. W rzeczywistości tylko 3 tys. klientów końcowych było podłączonych do sieci Digital Region, korzystając z usług 4 lokalnych dostawców Internetu. Tak niski poziom wykorzystania sieci spowodowany był przede wszystkim zmianą planów inwestycyjnych BT. W trakcie fazy planowania i budowy sieci Digital Region, spółka BT, mimo wcześniejszych deklaracji, rozpoczęła aktywny rozwój swoich usług, oferując obecnie dostęp do Internetu o prędkości 40mb/s na w najbardziej atrakcyjnych obszarach. Dodatkowo sieć Digital Region została zbudowana w technologii FTTC (Fiber To The Cabinet). Przyłączenie klientów na ostatnim odcinku sieci (od szafki ulicznej do klienta) stanowiło obowiązek dostawców usług internetowych (ISP). ISP kupowali tą usługę od spółki BT Wholesale, która jako jedyna posiadała kable miedziane doprowadzone do każdego gospodarstwa domowego w regionie. W związku z tym, partnerowi technologicznemu (Thales), który był odpowiedzialny z sprzedaż usług hurtowych do klientów komercyjnych, nie udało się znaleźć dużego dostawcy usług internetowych, który mógłby skutecznie konkurować z BT i pozyskiwać odpowiednie ilości klientów. 70

71 3.5 Publiczne DBO Opis DBO - Design, Build and Operate (public) - model ten jest właściwy dla realizacji projektów infrastrukturalnych, w których główna rola inwestora, wykonawcy oraz zarządzającego przypada podmiotowi publicznemu. Podmiot publiczny współpracuje przy projektowaniu i budowie z podmiotami prywatnymi poprzez zlecanie prac, zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi zamówień publicznych. Może zostać powołana oddzielna spółka publiczna, która będzie udostępniać sieć prywatnym dostawcom usług, na zasadach konkurencyjnych. Charakterystyka celu Model wypełnia cele publiczne. Własność infrastruktury Własność infrastruktury pozostaje po stronie sektora publicznego. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Wykorzystanie istniejącej infrastruktury - o ile nie jest ona własnością podmiotu publicznego realizującego inwestycje, jest możliwe na bazie stosownej umowy dzierżawy, długoterminowego prawa użytkowania. Zalety: Koncentracja na celach publicznych w zakresie zrównoważonego rozwoju regionalnego Minimalizacja barier administracyjnych (lokalizacji, dostępności lokalizacji, udostępnienia gruntów, ochrony środowiska, zgód formalnych i innych) Kreowanie dalszego rozwoju infrastruktury publicznej (zasięg, czas) Niezależność inwestycyjna i własnościowa Elastyczna oferta dla innych podmiotów publicznych Wady Ryzyko mniejszej efektywności oraz przekroczenia terminów ze względu na mniejsze niż w przypadku podmiotów komercyjnych doświadczenia w zakresie inwestycji w infrastrukturę telekomunikacyjną Odpowiedzialność za utrzymanie infrastruktury Ograniczone kompetencje w realizacji inwestycji, mogące skutkować obniżeniem standardów technologicznych 71

72 3.5.1 Studium przypadku: NBN - Australia Projekt budowy krajowej sieci szerokopasmowej w Australii stanowi przykład realizacji inwestycji o bardzo dużej skali, w modelu Publiczne DBO, w której w dużym zakresie wykorzystano istniejącą infrastrukturę. Tabela nr 14: : Studium przypadku NBN Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Australia NBN Publiczne DBO Celem projektu jest zapewnienie dostępu do sieci szerokopasmowej dla 100% gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i szkół na terenie Australii. Projekt zakłada budowę sieci dostępowej oraz sieci szkieletowej Partnerzy, struktura właścicielska Właścicielem jest NBN Co spółka powołana przez rząd Australii Budowa sieci światłowodowej jest powierzana różnym wykonawcom w ramach przetargów publicznych Projekt, budowę i utrzymanie sieci LTE powierzono firmie Ericsson Źródła finansowania inwestycji Rząd Australii utworzył spółkę celową - NBN Co, której głównym źródłem finansowania były środki publiczne, w wysokości 30,4 mld AUD (20,7 mld EUR). Rząd Australii zakłada, że odzyska zainwestowany kapitał powiększony o odsetki. Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Utworzenie i finansowanie spółki celowej NBN Co. Organizacja i przeprowadzenie procesu przekazania infrastruktury przez Telstra i Optus Zmiany legislacyjne związane z funkcjonowaniem spółki NBN Co i innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych 93% gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i szkół powinna zostać zapewniona możliwość podłączenia do sieci w technologii światłowodowej i korzystania z Internetu o prędkości przekraczającej 25 mb/s, architektura: FTTP GPON 4% uzyska możliwość podłączenia do sieci w technologii LTE, uzyskując prędkości na poziomie około 12 mb/s 3% uzyska możliwość podłączenia w technologiach satelitarnych uzyskując prędkości na poziomie około 12 mb/s Budowa sieci światłowodowej jest powierzana różnym wykonawcom w ramach przetargów publicznych Projekt, budowę i utrzymanie sieci LTE powierzono spółce Ericsson Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Spółka NBN Co przejęła infrastrukturę dwóch głównych operatorów telekomunikacyjnych: Telstra oraz Optus. Usługi hurtowe w warstwie aktywnej w technologii Ethernet Efektywność *przeliczone wg średniego kursu AUD/USD Łączny koszt inwestycji 37,4 mld AUD (25,5 mld EUR) Średni koszt podłączenia gospodarstwa domowego (w rozumieniu HC) wynosi AUD (2.920 EUR) Średni koszt zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) wynosi AUD (1.939 EUR) 72

73 Charakterystyka projektu Projekt budowy ogólnokrajowej sieci szerokopasmowej w Australii został zainicjowany w 2009 roku przez rząd w celu realizacji inwestycji rząd powołał spółkę Australian NBN, która w ciągu ośmiu lat miała rozbudować i zmodernizować sieć na terenie całego kraju. Celem projektu jest zapewnienie dostępu do sieci szerokopasmowej dla 100% gospodarstw domowych (w rozumieniu HP), przedsiębiorstw i szkół na terenie Australii. Cel ten ma zostać osiągnięty z wykorzystaniem trzech technologii: 93% gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i szkół powinna zostać zapewniona możliwość podłączenia do sieci w technologii światłowodowej i korzystania z Internetu o prędkości przekraczającej 25 mb/s 4% uzyska możliwość podłączenia do sieci w technologii LTE, uzyskując prędkości na poziomie około 12 mb/s 3% uzyska możliwość podłączenia w technologiach satelitarnych uzyskując prędkości na poziomie około 12 mb/s Cele projektu do roku 2021 przedstawiono w Tabeli nr 15. Tabela nr 15: Cele projektu Australian NBN (dane w tysiącach). Technologia dostępu Homes passed % struktura homes passed Homes Connected FTTP % % LTE i satelitarna 974 7% % Ogółem % % Źródło: NBN CO, Corporate Plan % HC / HP Wyzwaniem projektu budowy sieci jest rozproszenie populacji na bardzo dużym obszarze: Australię zamieszkuje 22,7 mln mieszkańców na obszarze ponad 7,6 mln km 2. Gęstość zaludnienia wynosi 3 os./km 2 (średnia europejska wynosi 112 os./km 2 ). 87% mieszkańców kraju mieszka w miastach, w tym 53% w pięciu największych: Sydney (3,9 mln), Melbourne (3,7 mln), Brisane (1,9 mln), Perth (1,6 mln) i Adelaide (1,1 mln). 73

74 Rysunek nr 26: Gęstość zaludnienia i największe miasta Australii. Źródło: Australian Bureau of Statistics W porównaniu z innych krajami OECD, tempo wzrostu liczby gospodarstw z dostępem do szerokopasmowego Internetu i oferowane dla użytkowników prędkości były na stosunkowo niskim poziomie. Zgodnie z opublikowany w maju 2011 r. dokumentem Digital Economy Strategy, Australia znajdowała się na 18 z 31 krajów pod względem liczby podłączonych użytkowników do sieci szerokopasmowej 11. Dodatkowo, średni koszt dostępu dla mieszkańców Australii okazał się piątym najdroższym wśród badanych. W 2010 roku rząd Australii wskazał trzy główne cele rozbudowy sieci National Broadband Network: Poprawa jakości usług szerokopasmowych dla wszystkich mieszkańców Australii Rozwój sieci szerokopasmowych na terenach, na których brak jest dostępu do usług o wysokiej prędkości, w szczególności na obszarach nie leżących w granicach metropolii Nadanie nowego kształtu sektorowi telekomunikacyjnemu 11 data/assets/pdf_file/0016/173050/national_digital_economy_strategy.pdf 74

75 Model biznesowy Projekt budowy sieci w Australii jest realizowany w modelu publicznego DBO, zainicjowanego przez rząd. Budową i zarządzanie siecią powierzono spółce NBN Co, która przyjęła formę prawną przedsiębiorstwa skarbu państwa, reprezentowanego przez dwóch ministrów: Ministra ds. Sieci Szerokopasmowych, Komunikacji i Gospodarki Cyfrowej Ministra Finansów i Deregulacji Budowa infrastruktury jest powierzana przez NBN Co podwykonawcom, wyłanianym w ramach przetargów na poszczególne fragmenty sieci. Ministrowie pełniący nadzór nad spółką określili ramy działalności oraz cele stawiane przed spółką w dokumencie Statement of Expectations. Dokument ten stanowił podstawę do opracowania planu działalności spółki. Spółka NBN Co zatrudnia ponad 1600 pracowników i jest zarządzana przez siedmiu dyrektorów. Strukturę organizacyjną oraz funkcje realizowane przez spółkę przedstawiono na Rysunkach 28 i 29. Rysunek nr 27: Struktura organizacyjna spółki NBN Co. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: NBN Co, Corporate Plan Rysunek nr 28: Funkcje realizowane przez spółkę NBN Co. Źródło: Opracowanie własne na podstawie NBN Co, Corporate Plan Źródła finansowania inwestycji 75

76 Wartość inwestycji (CAPEX) do 2021 roku jest szacowana na 37,4 mld AUD (25,5 mld EUR). Głównym źródłem finansowania mają być środki publiczne, w wysokości 30,4 mld AUD (20,7 mld EUR). Rząd Australii zakłada, że odzyska zainwestowany kapitał powiększony o odsetki. Równocześnie przewiduje się, że spółka NBN od roku rozpocznie pozyskiwanie finansowania zewnętrznego na dokończenie inwestycji i pokrycie kosztów działalności (CAPEX i OPEX) z kredytów bankowych lub poprzez emisję obligacji korporacyjnych o łącznej kwocie 13,7 mld AUD (9,3 mld EUR). Na Rysunku 30 przedstawiono wymaganą wartość finansowania w poszczególnych latach realizacji inwestycji. Rysunek nr 29: Wysokość i źródła wymaganego finansowania budowy sieci przez NBN Co (w mld AUD) Zadłużenie Kapitał rządu Fundusze łącznie Źródło: Opracowanie własne na podstawie: NBN Co, Corporate Plan Mechanizmy interwencji publicznej Poza bezpośrednim finansowaniem utworzonej spółki NBN Co. Interwencja polegała na: Przeprowadzeniu procesu przekazania infrastruktury przez Telstra i Optus Zmianach legislacyjnych związane z funkcjonowaniem spółki NBN Co i innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych Przekazanie infrastruktury przez Telstra zostało osiągnięte poprzez wprowadzenie zmian prawnych, skłaniających operatora do jej przekazania: Telstra mogła sama złożyć wniosek do Australijskiego Urzędu Ochrony Konsumentów i Konkurencji o rozpoczęcie podziału strukturalnego. 76

77 W przypadku gdyby Telstra nie złożyła takiego wniosku, przewidziano możliwość dokonania zmiany Ustawy Telekomunikacyjnej z 1997 roku, które skutkowały nałożeniem obowiązków na Telstrę do: Prowadzenia oddzielnej działalności detalicznej i hurtowej Stosowania jednakowych cen hurtowych dla klientów zewnętrznych oraz części detalicznej Wprowadzenia silnego nadzoru wewnętrznego w celu zapewnienia jednakowego traktowania części detalicznej i klientów zewnętrznych Równocześnie wprowadzono ustawę Telecommunications Legislation Amendment (Competition and Consumer Safeguards), która zakazywała wprost firmie Telstra uzyskiwania nowych zakresów częstotliwości dla mobilnych usług dostępu do Internetu, dopóki: Część hurtowa i detaliczna nie zostaną rozdzielone Telstra będzie właścicielem sieci światłowodowej Telstra pozostanie stroną zaangażowaną w spółce Foxtel, świadczącej usługi telewizji kablowej oraz dostępu do Internetu Rząd Australii wprowadził równocześnie szereg zmian legislacyjnych mających na celu określenie ram funkcjonowania spółki NBN Co i wsparcie jej działalności: Ustawa NBN Companies Act, ograniczająca zakres działalności NBN Co tylko do usług hurtowych oraz ustalająca zasady jej prywatyzacji Ustawa National Broadband Network Measures Access Arrangements, ustalająca nadzór nad spółką NBN Co przez Australijski Urząd Ochrony Konsumentów i Konkurencji oraz obowiązek świadczenia usług przez NBN Co w sposób otwarty i niedyskryminujący Przepisy zmieniające Ustawę Telekomunikacyjną oraz Ustawę o Ochronie Konkurencji i Konsumentów, które ograniczają możliwość świadczenia usług detalicznych oraz obowiązek świadczenia tylko usług aktywnych (bitstream Ethernet) przez właścicieli sieci światłowodowych wybudowanych po 2011 roku w celu ograniczenia zjawiska cherry picking przez operatorów komercyjnych Własność infrastruktury Infrastruktura jest własnością spółki NBN Co, będącej w pełni własnością skarbu państwa. Przewiduje się równocześnie, zgodnie z zapisami ustawy NBN Companies Act, że spółka NBN Co zostanie sprywatyzowana po pięciu latach od zakończenia inwestycji. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Spółka NBN Co przejęła infrastrukturę dwóch głównych operatorów telekomunikacyjnych: Telstra (mechanizm interwencji został opisany powyżej) oraz Optus. 77

78 W 2010 roku zostało podpisane porozumienie pomiędzy NBN Co i spółką Telstra, na mocy którego infrastruktura należąca do firmy Telstra w postaci przestrzeni kolokacji, kanalizacji, mikrorurek, ciemnego włókna zostanie przekazana spółce NBN Co. Umowa nie obejmowała sieci telewizji kablowej i jej klientów. Dodatkowo zgodziła się ona na migrację klientów na rzecz nowopowstałej sieci. W zamian za zrzeczenie się praw do infrastruktury i migrację klientów Telstra w perspektywie 30 lat ma otrzymać łączna rekompensatę w wysokości 11 mld AUD (7,5 mld EUR). Podobne porozumienie dotyczące przekazania infrastruktury oraz stopniowego klientów na rzecz NBN Co zostało podpisane z firmą Optus. Spółka ma otrzymać 800 mln AUD (546 mln EUR). Technologia i sposób realizacji inwestycji Sieć światłowodowa w części dostępowej zostanie zbudowana w technologii FTTP (fiber to the premises) z wykorzystaniem splitterów optycznych (GPON). Sieć dostępowa ma mieć długość ponad 206 tys. km. Przewidywana jest również budowa części szkieletowodystrybucyjnej sieci o długości ponad 57 tys. km. Rysunek nr 30: Przebieg sieci światłowodowej w warstwie szkieletowo-dystrybucyjnej oraz lokalizacja sieci dostępowych w technologii FTTP. Źródło: ITU, Toward Universal Broadband Access in Australia The National Broadband Network Sieć światłowodowa w części dostępowej jest budowana w miejscowościach, w których mieszka jest co najmniej 100 gospodarstw domowych. W przypadku obszarów o mniejszej liczbie gospodarstw domowych dopuszczona jest technologia FTTN z wykorzystaniem kabli miedzianych, udostępnianych przez Telstra. 78

79 Dostęp do sieci bezprzewodowej będzie świadczony w technologii LTE. Założono, że będzie on obejmował 4% gospodarstw domowych, szkół i przedsiębiorstw. W związku ze stacjonarnym podejściem do wykorzystania tej sieci, nie przewiduje się przechodzenia użytkowników między stacjami BTS. Projektowanie, budowę i utrzymanie sieci LTE powierzono firmie Ericsson za kwotę 1,1 mld AUD (0,75 mld EUR). Cała inwestycja w tym zakresie powinna zostać ukończona do 2015 roku. Sieć LTE firmy NBN Co została oparta na pasmach częstotliwości 2,3 GHz, które uzyskała w ramach procedury aukcyjnej w 2011 roku za kwotę 1,3 mld AUD (0,88 mld EUR). Ostatnim wariantem dostępu będzie dostęp satelitarny. Przewiduje się, że będzie z niego korzystać 3% populacji, która znajduje się poza zasięgiem sieci światłowodowej i sieci LTE. NBN Co planuje umieszczenie na orbicie dwóch satelit w 2015 roku, każda gwarantująca przepływność na poziomie 80 gb/s. Rysunek nr 31: Zasięgi dostępu w technologii satelitarnej. Źródło: ITU, Toward Universal Broadband Access in Australia The National Broadband Network Cały proces koordynacji realizacji inwestycji został powierzony firmie NBN Co. Wybiera ona podwykonawców, którzy są odpowiedzialni za realizację części inwestycji (tzw. work packages ) w technologii światłowodowej. Projektowanie, budowę i utrzymanie sieci LTE powierzono w całości firmie Ericsson. 79

80 Zakres usług i konkurencyjność Spółka NBN Co jest dostawcą usług hurtowych. Zgodnie z ograniczeniami nałożonymi przez rząd Australii, może ona świadczyć wyłącznie usługi w warstwie aktywnej w technologii Ethernet na zasadach otwartego i niedyskryminującego dostępu. Spółka NBN Co publikuje jeden cennik usług hurtowych dla wszystkich operatorów. Ceny zostały określone w taki sposób, aby ceny detaliczne usług świadczonych z siecią NBN odpowiadały cenom porównywalnych usług w technologii ADSL 2+. Powyższa strategia cenowa ma na celu stworzenie zachęty dla operatorów do migracji do sieci NBN oferowane prędkości będą znacznie wyższe niż w przypadku oferty w technologii ADSL 2+. W wyniku przejęcia infrastruktury firm Telstra i Optus, spółka NBN Co stała się dominującym dostawcą usług hurtowych w Australii. Na terenie Australii działa ponad 170 przedsiębiorców telekomunikacyjnych o ograniczonym geograficznie zasięgu. Poza Telstra i Optus, mogą one być zarówno dostawcami usług detalicznych jak i hurtowych. Ze względu na powszechny charakter sieci budowanej przez NBN Co oraz kierowanie się kryteriami nie tylko finansowej opłacalności inwestycji, a także komercyjnym podejściem do budowy sieci operatorów prywatnych, w 2011 roku rząd Australii uchwalił rozporządzenia zmieniające Ustawę Telekomunikacyjną oraz Ustawę o Ochronie Konkurencji i Konsumentów, które ograniczyły możliwość świadczenia usług detalicznych oraz nałożyły obowiązek świadczenia tylko usług aktywnych (bitstream Ethernet) przez właścicieli sieci światłowodowych wybudowanych po 2011 roku. Celem powyższych zmian prawnych było ograniczenie zjawiska cherry picking (wybierania tylko najbardziej atrakcyjnych obszarów) przez operatorów komercyjnych i w konsekwencji zapewnienie większej konkurencyjności rynku i lepszych podstaw działalności spółki NBN Co. Stymulacja popytu W ramach projektu przewidziano szereg akcji stymulujących popyt, zarówno przez jednostki administracji publicznej, podmioty prywatne jak i społeczności lokalne. Wśród działań stymulujących popyt można wymienić między innymi: Digital Communities akcja działająca w 40 społecznościach lokalnych, mająca na celu rozwój umiejętności mieszkańców w zakresie bezpiecznego i świadomego korzystania z nowych technologii Digital Regions Initiative fundusz współfinansujący projekty wykorzystujące innowacyjną technologię cyfrową Broadband for Seniors akcja rozwoju umiejętności wśród seniorów Digital Enterprise akcja kształcąca małe i średnie przedsiębiorstwa i organizacje nonprofit w zakresie ograniczenia kosztów, zwiększenia produktywności i poprawy działań marketingowych poprzez wykorzystanie Internetu Online Retail akcja wspierająca australijski handel internetowy Telehealth Trials akcja wspierająca wykorzystanie cyfrowych technologii w szpitalach i na izbach przyjęć NBN-enabled Education and Skills Services program promujący edukację i rozwój umiejętności przy pomocy sieci internetowej 80

81 Telework Forum akcja wspierająca rozwój telepracy we wszystkich sektorach gospodarki Tell Us Once akcja mająca na celu ułatwienie mieszkańcom Australii korzystanie z aplikacji stworzonych na potrzeby rządu Efektywność inwestycji Koszt budowy sieci NBN Co do 2021 roku jest szacowany na 37,4 mld AUD (25,5 mld EUR), w tym: 28,6 mld AUD (19,5 mld EUR) stanowi koszt budowy światłowodowej sieci szkieletowodystrybucyjnej oraz dostępowej 3,1 mld AUD (2,11 mld EUR) stanowi koszt budowy sieci w technologiach LTE oraz satelitarnej 5,7 mld AUD (3,9 mld EUR) stanowią pozostałe nakłady inwestycyjne Koszty operacyjne do 2021 roku są szacowane na poziomie 26,4 mld AUD (18 mld EUR), co stanowi 70% wartości nakładów inwestycyjnych. Do roku 2021 szacowany skumulowany przychód ma wynieść łącznie 23,1 mld AUD (15,76 mld EUR), przy liczbie abonentów rosnącej do poziomu 8,745 mln w prognozach finansowych założono, że ARPU w 2012 roku wyniosło ok. 20 AUD/miesiąc (13,7 EUR), będzie istotnie rosnąć do roku 2015 kiedy osiągnie 40 AUD/miesiąc (27,3 EUR), a następnie będzie rosnąć liniowo w wolniejszym tempie, aż osiągnie ok. 60 AUD/miesiąc w 2021 r. (40,9 EUR). Spółka NBN Co w planach finansowych zakłada uzyskanie 7,1% wewnętrznej stopy zwrotu z inwestycji. Pozytywna wartość EBITDA zostanie osiągnięta w 2019 roku, natomiast wolne środki pieniężne wystąpią w 2022 roku. Na Rysunku 33 przedstawiono główne wskaźniki efektywności do roku Rysunek nr 32: Wskaźniki efektywności NBN Co Capex łącznie EBITDA Wolne środki pieniężne Źródło: opracowanie własne na podstawie NBN Co, Corporate Plan

82 Średni koszt w przeliczeniu na gospodarstwo domowe: Podłączenia gospodarstwa domowego (w rozumieniu HC) wynosi AUD (2.920 EUR) Zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) wynosi EUR (1.939 EUR) Udział abonentów w sieci światłowodowej stanowi 93% wszystkich abonentów i determinuje powyżej przedstawione wartości średnie. Średnie koszty dla technologii światłowodowej są nieznacznie niższe i wynoszą: Podłączenia gospodarstwa domowego (w rozumieniu HC) AUD (2.290 EUR) Zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) EUR (1.600 EUR) Należy zauważyć, że średni koszt budowy sieci światłowodowej uwzględnia budowę sieci zarówno szkieletowo-dystrybucyjnej jak i dostępowej. Koszt budowy sieci światłowodowej w przeliczeniu na 1 km sieci wynosi 108,7 AUD (74,1 EUR). Koszt budowy infrastruktury niezbędnej do świadczenia usług dostępu w technologiach bezprzewodowych (LTE i satelitarnej) jest znacznie większy i w przeliczeniu na jedno gospodarstwo domowe wynosi: Podłączenia gospodarstwa domowego (w rozumieniu HC) AUD (9.210 EUR) Zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) AUD (2.200 EUR) Istotna różnica w koszcie jednostkowym w rozumieniu home connected i home passed wynika ze znacznie niższego założenia dotyczącego skłonności gospodarstw domowych do zakupu usług w tych technologiach (na poziomie 24%) Stan realizacji inwestycji Projekt utworzenia spółki NBN Co został ogłoszony w 2009 roku. Równocześnie rozpoczęto realizacje pierwszych inwestycji w Tasmanii. Po roku rozpoczęto świadczenie pierwszych usług na obszarach pilotażowych. Zgodnie z planami sieć ma zostać wybudowana do 2021 roku. W 2013 roku, po zmianie partii rządzącej w Australii, dokonano korekty koncepcji technologincznej sieci NBN Co. Nowa koncepcja zakłada, że spośród 93% mieszkańców, dla których pierwotnie przewidywano zapewnienie dostępu w technologii FTTP, 71% uzyska dostęp w technologii FTTN, natomiast dla pozostałych 22% technologia dostępu nie zmieni się. Zmiana ta spowoduje zmniejszenie nakładów inwestycyjnych na budowę sieci światłowodowej o blisko 30% - do poziomu 20,4 mld AUD (14 mld EUR).Od początku projektu występują opóźnienia w realizacji planów. W maju 2014 roku. około gospodarstw domowych było w zasięgu sieci światłowodowej, podczas gdy zgodnie z planem powinno ich być ponad 1,3 mln. ZS usług opartych na sieci NBN Co powinno korzystać gospodarstw domowych, natomiast korzysta tylko około

83 Rysunek nr 33: Stan realizacji budowy i korzystania z usług w sieci światłowodowej do maja 2014 roku (plan względem wykonania planu) Źródło: Opracowanie własne na podstawie NBN Co, Corporate Plan oraz National Broadban Network Rollout information (as of 25 May 2014) Tempo budowy sieci światłowodowej jest niższe niż zakładane, a równocześnie nie jest osiągnięty zakładany wskaźnik penetracji (liczony jako liczba HP do HC). Rysunek nr 34: Stosunek rzeczywistej liczby podłączonych abonentów do abonentów w zasięgu sieci (plan względem wykonania planu) Źródło: Opracowanie własne na podstawie NBN Co, Corporate Plan oraz National Broadban Network Rollout information (as of 25 May 2014) 83

84 Problemy i ryzyka projektowe W trakcie budowy sieci, spółka NBN Co zidentyfikowała dwa główne obszary ryzyk projektowych: Niedoszacowanie kosztów budowy sieci w przeliczeniu na gospodarstwo domowe Pozyskanie mniejszej niż zakładana liczby abonentów, i w konsekwencji uzyskanie niższych niż zakładane przychodów W trakcie projektu głównym problemem, wynikającym ze skali przedsięwzięcia, okazały się opóźnienia w zakresie realizacji inwestycji. 84

85 3.5.2 Studium przypadku: Asturcon (Hiszpania) Projekt Asturcon jest przykładem realizacji inwestycji w modelu Publicznego DBO, na wiejskich i górzystych obszarach hiszpańskiej Asturii. Tabela nr 16: Studium przypadku Asturcon Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Asturcon (Hiszpania) Publiczne DBO Budowa sieci backhaul oraz dostępowej sieci światłowodowej FTTH do 45 miejscowości ( gospodarstw domowych) na terenach wiejskich, górzystych w Asturii. Projekt realizowany przez spółkę GIT, powołaną przez władze wspólnoty autonomicznej Asturii, które mają w niej 100% udziałów. Całkowity koszt projektu wyniósł 61,1 mln EUR i został sfinansowany z funduszy publicznych: 6,5 mln EUR - Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 19,6 mln EUR - Hiszpańskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach działań rewitalizacji obszarów górniczych 23,0 mln EUR - Hiszpańskiego Funduszu Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, wynikającego z Planu AVANZA 12,0 mln EUR środków władz lokalnych (ACEBA) Mechanizm interwencji publicznej Dotacje bezzwrotne oraz wkład kapitałowy w spółkę GIT. Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Efektywność Budowa sieci backhaul oraz dostępowej w technologii FTTH Budowa sieci przez wiele firm prywatnych, wyłonionych w przetargach zorganizowanych przez spółkę GIT Wykorzystano sieć będącą własnością gmin, spółek publicznych oraz rządu regionalnego Usługi aktywnego dostępu do sieci (transmisja danych) Średni koszt zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) to około 1200 EUR na gospodarstwo domowe Charakterystyka projektu Istotą projektu, realizowanego w Asturii w Hiszpanii od 2004 roku do 2010 roku, był rozwój infrastruktury szerokopasmowej na obszarach wiejskich i małych miast. Asturia to górzysty rejon Hiszpanii, położony w północno-wschodniej części kraju zamieszkały przez 1,1 mln mieszkańców. Około 80% populacji regionu zamieszkuje obszary miejskie, pozostała część zlokalizowana jest w małych, wyizolowanych i trudnodostępnych miejscowościach, których atrakcyjność dla operatorów sieci telekomunikacyjnych jest niska. Władze prowincji stwierdziły, że dostępność usług szerokopasmowych jest jednym z kluczowych czynników rozwoju dla społeczności lokalnych. Założono, że mieszkańcy obszarów odizolowanych oczekują dostępu do tego samego poziomu usług telekomunikacyjnych, jaki jest możliwy w miastach regionu. Brak takich możliwości mógł 85

86 przyczyniać się dalszego wyludniania obszarów wiejskich lub migracji ludności poza obszar Asturii. Realizacja projektu Asturcon Network miała przeciwdziałać wykluczeniu i zróżnicowaniu cyfrowemu, wspomóc zachowanie integralności obszarów wiejskich i przyczynić się do wzrostu ekonomicznego regionu. Projekt objął rejony, w których nie istniała infrastruktura szerokopasmowa (90%) lub świadczenie usług za jej pomocą nie było odpowiednio realizowane (10% obszaru). W ramach projektu zrealizowano sieć dostępową w technologii FTTH w 45 miejscowościach oraz zapewniono im dostęp do punktu wymiany ruchu w Gijon. Zbudowana sieć zapewnia możliwość dostępu do Internetu o prędkościach nawet 100mb/s dla gospodarstw domowych Model biznesowy Projekt został zrealizowany w modelu publicznego DBO, w którym władze Asturii powołały publiczną spółkę GIT, przekazały jej środki finansowe i uprawnienia do realizacji inwestycji - budowy sieci szerokopasmowej nowej generacji, a także jej utrzymania i świadczenia usług hurtowych dla innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Na Rysunku 36 przedstawiono model biznesowy projektu. Rysunek nr 356: Model organizacyjny/biznesowy projektu Źródło: Opracowanie własne Źródła finansowania inwestycji Całkowity koszt projektu wyniósł 61,1 mln EUR i został sfinansowany z funduszy publicznych. Inwestycja została podzielona na dwie transze. Pierwsza została sfinansowana z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w połączeniu z hiszpańskim funduszem regionalnym przeznaczonym na rewitalizację środowiska górniczego. Druga stanowiła połączenie publicznych funduszy krajowych (AVANZA) i funduszu regionalnego Asturii (ACEBA). 86

87 Mechanizm interwencji publicznej Dotacje bezzwrotne z funduszy europejskich, regionalnych i krajowych oraz wkład kapitałowy JST. Rysunek nr 36: Struktura źródeł finansowania sieci Asturcon. Źródło: Opracowanie własne. Tabela nr 17: Źródła finansowania Źródła finansowanie projektu Asturcon EFRR 6,5 Hiszpański fundusz regionalny (rewitalizacja obszarów górniczych) 19,6 AVANZA 23 ACEBA 12 Razem 61,1 Suma (mln EUR) W projekcie założono, że powstała spółka GIT nie ma na celu osiągania zysku ale realizację inwestycji szerokopasmowych. W związku z tym cały zysk spółki jest przeznaczany na rozbudowę sieci. Własność infrastruktury Infrastruktura powstała w ramach projektu jest w 100% własnością rządu Asturii. 87

88 Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Przy realizacji projektu Asturcon Network wykorzystano istniejącą infrastrukturę publiczną, w tym kable światłowodowe będące własnością gmin, rządu Asturii i innych spółek publicznych. Technologia i sposób realizacji inwestycji W ramach projektu wybudowano sieć dostępową FTTH w technologii GPON. Konfiguracja sieci umożliwia oferowanie użytkownikom końcowym usług dostępu do Internetu o prędkości 100mb/s w obu kierunkach. Strukturę sieci przedstawiono na Rysunku 38. Rysunek nr 37: Przebieg sieci Asturcon Źródło: Budowa sieci została powierzona podmiotom trzecim, które zostały wyłonione w postępowaniach przetargowych. Postępowania te przyjęły formę dialogu konkurencyjnego z kilkoma wykonawcami prac budowlanych oraz dostawców sprzętu i wyposażenia. Realizację sieci podzielono równocześnie na wiele postępowań, w ramach których wyłoniono wielu dostawców i wykonawców, dzięki czemu zmniejszono łączne koszty inwestycji. Zakres usług i konkurencyjność Spółka GIT świadczy wyłącznie hurtowe usługi w warstwie aktywnej, tj. usługi transmisji danych. Pozostali operatorzy mogą świadczyć usługi dla użytkowników końcowych z wykorzystaniem sieci Asturcon. Obecnie trzech operatorów usług detalicznych korzysta z sieci Asturcon: Adamo, Orange oraz Telecable. 88

89 Usługi hurtowego dostępu do sieci Asturcon są świadczone przy zachowaniu otwartości dostępu, neutralności technologicznej oraz przejrzystości. W celu ograniczenia negatywnego wpływu inwestycji na warunki konkurencji spółka GIT nie może świadczyć usług hurtowych na obszarach, na których występują warunki konkurencyjne (przeważnie duże ośrodki miejskie). Założeniem Rządu Asturii było także dostarczenie mieszkańcom Asturii dostępu do sieci szerokopasmowej w cenie zbliżonej do cen rynkowych na obszarach miejskich. W związku z tym ustalona została maksymalna opłata, wyliczona na podstawie badań rynku telekomunikacyjnego. Wyniosła ona 39 EUR za podłączenie do sieci i 45 EUR (per abonent) za miesięczne korzystanie z usług przez pierwsze 36 miesięcy. Po tym czasie w związku z rozwojem nowych technologii możliwe jest ponowne zdefiniowanie dostępnych usług i cen. Przez cały czas poziom cen będzie monitorowany przez regulatora rynku telekomunikacyjnego. Stymulacja popytu Działania generujące popyt należą do obowiązków przede wszystkim operatorów prywatnych, gdyż Spółka GIT nie świadczy usług detalicznych dla użytkowników końcowych. Jednakże rząd Asturii podjął szereg działań stymulujących popyt, np.: Zorganizował wspólnie z dostawcami usług mobilny salon, odwiedzający różne miejscowości, w którym można wypróbować możliwości sieci Asturcon i podpisać umowę o świadczenie usług Opublikował w prasie reklamy, które informowały i zachęcały mieszkańców do skorzystania z usług szerokopasmowego dostępu do Internetu Kluczowym działaniem władz regionalnych był program "ICT Home", którego celem było zmniejszenie przepaści cyfrowej oraz włączenie obywateli Asturii w spójne społeczeństwo informacyjne. Cel ten realizowano poprzez zapewnienie im możliwości pozyskania sprzętu komputerowego oraz zakupu usług dostępu do Internetu. Program przyjął formę dotacji w kwocie do 500 EUR/osobę i był przeznaczony dla mieszkańców Asturii w wieku od 18 do 35 lat. Program był realizowany w latach i, dzięki 16,58 mln EUR z funduszy publicznych, umożliwił włączenie do społeczeństwa informacyjnego ponad 43 tys. osób. Efektywność inwestycji Przy całkowitym koszcie budowy sieci na poziomie 61,1 mln EUR oraz gospodarstw domowych w zasięgu sieci (w rozumieniu home passed ) średni koszt budowy sieci w przeliczeniu na 1 gospodarstwo domowe wyniósł około EUR. Koszt ten był silnie zróżnicowany od 140 EUR/gospodarstwo domowe (w Mieres, gdzie rozbudowa objęła tyko niezbędne elementy) do prawie EUR/gospodarstwo w obszarach trudnodostępnych o niskiej gęstości Stan realizacji inwestycji Inwestycja rozpoczęła się w 2004 roku i została zakończona w 2010 roku. 89

90 W okresie od 2007 roku, kiedy oddano pierwsze fragmenty sieci do użytku, do końca 2010 roku liczba gospodarstw domowych z dostępem szerokopasmowym wzrosła z około do ponad

91 3.5.3 Studium przypadku: Stokab (Szwecja) Projekt budowy sieci w Szkokholmie jest przykładem realizacji inwestycji w modelu DBO, w którym podmiotem realizującym inwestycje jest spółka będąca w 100% własnością miasta. Tabela nr 18: Studium przypadku Stokab Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Stokab Publiczne DBO Celem projektu było zapewnienie dostępu do Internetowego przy pomoc sieci światłowodowej dla około 90% sztokholmskich gospodarstw domowych i 100% firm i instytucji publicznych. Spółka jest własnością miasta Sztokholm (jst). Rozpoczęcie działalności zostało sfinansowane przez miasto Sztokholm EUR. Budowa pierwszych odcinków infrastruktury sfinansowana została z komercyjnych kredytów gwarantowanych przez miasto. Dalszy rozwój sieci był finansowany z bieżących przychodów. Gwarancje kredytowe Sieć MAN (na terenie miasta) i część sieci szkieletowo-dystrybucyjna oraz sieć dostępowa wybudowana w technologii FTTP (częściowo w technologii FTTBasment). Zadaniem statutowym Stokab było zbudować, utrzymać i dzierżawić sieć. Budowa sieci była częściowo zlecana podwykonawcą. Sieć była rozwijana stopniowo w ciągu 8 lat, wraz z zwiększającą się liczbą klientów. Dukty i kanalizacje należące do miasta. Hurtowe usługi pasywne dla operatorów i dostawców usług Internetowych. Usługi detaliczne duże projekty biznesowe i instytucje publiczne. Efektywność W ramach projektu zbudowano do tej pory 5500 km kabli światłowodowych oraz ok. 600 węzłów dostępowych. Na koniec 2012 roku zapewniono sieć dostępową dla około gospodarstw domowych. Łączny koszt inwestycji to mln SEK (ok. 530 mln EUR*). Średni jednostkowy koszt zapewnienia dostępu do Internetu ( w rozumieniu HP) to ok SEK (1.280 EUR*) licząc z kosztem szkieletu i ok. 460 EUR licząc samą sieć dostępową*** * przeliczone wg średniego kurs EURO/SEK w roku 2013 ** Według raportu miasta Sztokholm na koniec 2012 roku istniało gospodarstwa domowe z kolei 90% z nich miało dostęp do sieci, którą dzierżawi Stokab- Raport Creating a brighter future, Case study Collection, Fifth Council Europe Luty 2014, s.58 *** A Compendium of NGA Case Studies Annex to the Study Leading to an Impact, Assessment on the Structuring and Financing of Broadband Infrastructure, Projects, the Financing Gaps and Identification Models for Project Promoters and the Choice of EU Policy 91

92 Charakterystyka projektu Szwecja to kraj o ogromnej innowacyjności i wysokim potencjale technologicznym. Zgodnie z podstawowymi informacjami, powierzchnia Szwecji liczy sobie 450 tyś km2 powierzchni i 8,8 mln mieszkańców. Gęstość zaludnienia, z uwagi na duże obszary okołobiegunowe, to zaledwie 20 osób na km2. Stolicą Szwecji jest Sztokholm. Miasto jest siedzibą rządu, parlamentu, rodziny królewskiej oraz władz administracyjnych regionu Sztokholm. Ludność Sztokholmu to około Właśnie z myślą o tej społeczności oraz dla firm i instytucji na tym terenie powstała sieć światłowodowa obejmująca Sztokholm i najbliższe regiony. W 1994 roku Rada Miasta Sztokholm powołała do życia spółkę Stokab AB, której celem statusowym było zbudować, zarządzać i dzierżawić sieć światłowodową. Przez władze miasta spółka ta była traktowana jak inne spółki infrastrukturalne tj. drogowe, z tą różnicą, że Stokab miała się samofinansować, ze świadczonych usług. Rysunek nr 38: Zasięg sieci Stokab Źródło:http://www.stokab.se Model biznesowy Projekt został zrealizowany w modelu publicznego DBO. Spółka Stokab AB jest w 100% własnością miasta Sztokholm. Stokab świadczy usługi hurtowe pasywne dla operatorów i dostawców usług, a także obsługuje gospodarstwa domowe, klientów biznesowych i podmioty publiczne. Model biznesowy spółki pokazuje poniższy rysunek: 92

93 Rysunek nr 39: Model biznesowy Stokab Źródło:opracowanie własne Źródła finansowania inwestycji Pierwsza część inwestycji została sfinansowana z kredytu bankowego zabezpieczonego przez miasto Sztokholm, dzięki czemu możliwe było uzyskanie oprocentowania niższego niż rynkowe. Rozwój sieci był natomiast finansowany z przychodów od podłączonych klientów. W pierwszym okresie były to głównie instytucje publiczne oraz uniwersytety. Łączna wartość inwestycji to mln SEK (520 mln EUR): mln SEK na budowę sieci szkieletowej i miejskiej (350 mln EURO) mln SEK na rozwój sieci dostępowej (170 mln EURO) Rysunek nr 40: Model finansowania Stokab Źródło:opracowanie własne 93

94 Mechanizmy interwencji publicznej Jedynym mechanizmem interwencji jest zabezpieczenie kredytu komercyjnego. Własność infrastruktury Infrastruktura wybudowana w ramach projektu jest własnością spółki Stokab. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury W ramach projektu wykorzystana została infrastruktura należąca do miasta. Były to przede wszystkim dukty i kanalizacja związana z siecią transportu publicznego np. metrem. Technologia i sposób realizacji inwestycji Zgodnie z założeniem wybudowano pasywną sieć swiatłowodową, neutralną technologicznie. Przede wszystkim projekt dotyczył sieci dostępowej ale wybudowano także część sieci szkieletowej łączącej okoliczne miasta oraz sieć MAN w obrębie Sztokholmu. Główną technologią zastosowaną w przypadku sieci dostępowej było FTTH w architekturze P2P (point to point). Dla każdego gospodarstwa domowego przewidziano dwa włókna światłowodowe. Stosowana była także technologia FTTB (Fiber to the basement), w której w kamienicach i innych budynkach wielomieszkaniowych, budowano światłowód do skrzynki w piwnicy. Natomiast za infrastrukturę pionową odpowiadał albo właściciel/zarządca budynku albo operator świadczący usługi detaliczne. Zgodnie z przyjętymi założeniami sieć Stokab była budowana i rozbudowywana w sposób ciągły. To znaczy nie założono konkretnych etapów, które miały objąć określony obszar tylko rozpoczęto od podłączenia instytucji publicznych (uniwerstytety), a następnie metodycznie z przychodów uzyskiwanych z dzierżawy łączy, rozbudowywano sieć. W celu zmniejszenia ewentualnych problemów z uzyskiwaniem zgód od właścicieli nieruchmości na budowę łączy zastosowano nietypowe rozwiązanie, polegające na płaceniu symbolicznej kwoty (ok 60 EUR) właścicielowi nieruchomości za możliwość przyłączenia 12. Zakres usług i konkurencyjność Jedynym konkurentem Stokab w zakresie sieci dostępowej światłowodowej na terenie działania spółki jest operator zasiedziały TeliaSonera. W ramach swoich działań Stokab oferuje usługi hurtowe w zakresie dzierżawy infrastruktury pasywnej (ciemne włókna światłowodowe) wszystkim zainteresowanym operatorom telekomunikacyjnymi i dostawcom usług internetowych. Obecnie współpracuje w tym zakresie z ponad 100 firmami. 12 CASE STUDIES COLLECTION, FTTH COUNCIL EUROPE February

95 Stokab świadczy także usługi detaliczne dla klientów końcowych, głównie dla instytucji państwowych i miejskich, takich jak urzędy, szpitale, uniwersytety. Dodatkowo Stokab angażuje się nowatorskie przedsięwzięcia biznesowe, np. współpracę z telewizją szewdzką (SVT) w zakresie przesyłu i transmisji przy produkcji telewizyjnej. Stymulacja popytu W ramach projektu nie przewidziano specjalnych działań mających na celu stymulację popytu. Realizowane działania nie wykraczają poza standardowy zakres działań marketingowych i sprzedażowych. Efektywność inwestycji Przybliżony średni jednostkowy koszt zapewnienia dostępu do Internetu ( w rozumieniu HP) liczony wraz z wybudowaną siecią szkieletową i MAN to ok EUR (liczony jako iloraz łącznej wartości inwestycji i ilości gospodarstw domowych w zasięgu sieci dostępowej). Szacowany koszt samej sieci dostępowej to ok. 460 EUR Stan realizacji inwestycji W latach zbudowano: km kabli światłowodowych 600 punktów dystrybucyjnych punktów podłączenia (access point) W zasięgu sieci jest ponad 400 tys. gospodarstw domowych stanowiących ponad 90% wszystkich gospodarstw w Sztokholmie. Sieć jest nadal rozwijana w ramch działalności operacyjnej. 13 A Compendium of NGA Case Studies Annex to the Study Leading to an Impact, Assessment on the Structuring and Financing of Broadband Infrastructure, Projects, the Financing Gaps and Identification Models for Project Promoters and the Choice of EU Policy 95

96 3.6 Publiczny Outsourcing Opis W modelu tym podmiot publiczny jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej a operatorem sieci jest wybrany w przetargu podmiot prywatny. Za projekt i budowę odpowiedzialny jest podmiot publiczny realizujący te zadania przy pomocy zleceń. Za zarządzanie, rozwój infrastruktury oraz świadczenie usług (w tym sprzedaż, marketing, obsługa) odpowiada wybrany operator. Poza sektorem telekomunikacyjnych model ten występuje także w obszarach innych obszarach naturalnych monopoli państwowych, np. w innych branżach infrastrukturalnych, medycynie, energetyce. Model ten określany jest także jako GOCO (goverment owned/contractor operated). Model różni się od Publicznego JV tym, że z założenia podmiot publiczny jest tylko właścicielem sieci, nie jest jej operatorem. Charakterystyka celu Model wypełnia cele publiczne. Własność infrastruktury Własność infrastruktury pozostaje po stronie sektora publicznego. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Wykorzystanie istniejącej infrastruktury - o ile nie jest ona własnością podmiotu publicznego realizującego inwestycje - najczęściej jest to możliwe na bazie stosownej umowy dzierżawy, długoterminowego prawa użytkowania. Zalety Koncentracja na celach publicznych w zakresie zrównoważonego rozwoju regionalnego Minimalizacja barier administracyjnych (lokalizacji, dostępności lokalizacji, udostępnienia gruntów, ochrony środowiska, zgód formalnych i innych) Niezależność inwestycyjna i własnościowa Elastyczna oferta dla innych podmiotów publicznych Zarządzanie infrastrukturą prowadzone przez profesjonalny podmiot Wady Koszt utrzymania i rozwoju zależy od pomiotu trzeciego Nakłady na rozwój realizowane przez podmiot zarządzający Ograniczone prawdopodobieństwo realizacji w zakładanej skali i czasie 96

97 3.6.1 Studium przypadku: MAN - Irlandia Projekt MAN w Irlandii był przykładem wykorzystania modelu Puliczny outsourcing do wybudowania tzw. sieci midle mile (backhaul) czyli połączenia węzłów szkieletowych z węzłami dostępowymi. Tabela nr 19: Studium przypadku MAN Projekt Model biznesowy Charakterystyka projektu Partnerzy, struktura właścicielska Źródła finansowania inwestycji Mechanizm interwencji publicznej Technologie Model budowy Wykorzystanie infrastruktury Zakres usług Efektywność Projekt MAN Publiczny Outsourcing Budowa sieci middle mile (backhaul) w około 140 miejscowościach w Irlandii w ramach 93 osobnych sieci metropolitalnych. Infrastruktura jest własnością państwa. Została przekazana do zarządzania i świadczenia usług hurtowego dostępu do infrastruktury pasywnej spółce e net. Całkowity koszt projektu w trzech fazach wynosi około 250 mln EUR. Został pokryty z następujących źródeł: 10% - Fundusze władz lokalnych i regionalnych 90% - Rząd Irlandii poprzez Department of Communications, Marine and Natural Resources, w tym: 50% z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 50% z budżetu państwa Interwencja publiczna polegała na przyznaniu dotacji bezzwrotnej na realizację inwestycji Budowa sieci światłowodowej middle mile /backhaul Wybór wykonawcy budowy w przetargu. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury posiadanej przez władze lokalne, w szczególności przestrzeni do kolokacji Dzierżawa infrastruktury pasywnej Koszt zakończonej fazy to 78,9 mln EUR. Ze względu na budowę sieci middle mile za miarę efektywności przyjęto EUR/km sieci. W pierwszej fazie było to 148 tys. EUR/km Charakterystyka projektu Projekt MAN miała na celu stworzenie infrastruktury,środkowej mili ( middle mile / backhaul) w około 140 miejscowościach w Irlandii. Zbudowana infrastruktura miała na celu umożliwienie świadczenia usług hurtowych na obszarach, na których do tej pory nie były świadczone. 97

98 Projekt został podzielony na trzy fazy: Fazę I, w ramach której rozbudowano infrastrukturę w 26 miastach Fazę II, w ramach której rozbudowano infrastrukturę w 93 miastach Fazę III, w ramach której rozbudowano infrastrukturę w 30 miastach Projekt był realizowany w latach i zapewnił dostęp do infrastruktury środkowej mili w miejscowościach o liczbie ludności przekraczającej mieszkańców. Na Rysunku 41 przedstawiono bieżący zasięg sieci MAN. Rysunek nr 41: Zasięg sieci MAN Źródło:http://www.dcenr.gov.ie/NR/rdonlyres/2AAEE7C5-F8C9-45E2-960E-772DC62E6 0DC/0/ENET_BROCHURE_FINAL.pdf Według rządowych raportów, Irlandia wykazywała się znaczącym opóźnieniem w rozwoju sieci szerokopasmowych: w listopadzie 2005 zaledwie 5,3% populacji Irlandii miało dostęp do Internetu szerokopasmowego. 98

99 Jedynym operatorem będącym w posiadaniu światłowodowej infrastruktury telekomunikacyjnej była firma Eircom, która nie udostępniała jej innym operatorom, ograniczając konkurencję na rynku. Równocześnie nie istniały przesłanki wskazujące na chęć inwestowania w infrastrukturę szerokopasmową przez innych operatorów prywatnych. Brak gotowości do inwestycji szerokopasmowych wynikał głównie ze znacznego rozproszenia ludności i jej dużego skupienia w stolicy, a także załamania na rynku telekomunikacyjnym w 2001 roku Model biznesowy Projekt został zrealizowany w modelu publicznego outsourcingu, w którym inwestorem jest podmiot publiczny, przekazujący zarządzanie siecią i świadczenie usług podmiotowi prywatnemu w ramach koncesji. Operatorem sieci została wyłoniona w przetargu spółka E net. Strukturę organizacyjną projektu przedstawiono na Rysunku nr 42. Rysunek nr 42: Struktura organizacyjna projektu. Źródło: opracowanie własne. Umowa koncesji zakłada, że operator E net zobowiązuje się do: Dokonania własnej inwestycji w infrastrukturę aktywną, umożliwiającą świadczenie usług transmisji danych Przekazywania corocznej opłaty koncesyjnej, składającej się z dwóch części: Progresywnej części dochodów z usług dzierżawy światłowodów, kanalizacji, mikrokanalizacji oraz przestrzeni kolokacji Dodatkowej części dochodów stanowiącej stały procent, naliczanej po przekroczeniu ustalonego poziomu zysku przez E net Dokonywania dodatkowych inwestycji w elementy infrastruktury pasywnej, z uzyskanych zysków z działalności. Dodatkowe przychody wygenerowane przez nową infrastrukturę będą podlegały takim samym warunkom jakie zostały określone w umowie koncesji 99

100 Źródła finansowania inwestycji Całkowity koszt projektu w trzech fazach wynosi około 250 mln EUR. Został pokryty z następujących źródeł: 10% - Fundusze władz lokalnych i regionalnych 90% - Rząd Irlandii poprzez Department of Communications, Marine and Natural Resources, w tym: 50% z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 50% z budżetu państwa Mechanizm interwencji publicznej Dotacje z funduszy europejskich, regionalnych i budżetu państwa Własność infrastruktury Infrastruktura powstała w ramach projektu jest własnością państwa. W ramach projektu wybrany koncesjonariusz (operator infrastruktury) został zobowiązany do ponoszenia dodatkowych nakładów inwestycyjnych w trakcie trwania koncesji. Nakłady te zwiększają wartość infrastruktury, która po zakończeniu koncesji dalej pozostanie własnością państwa. Opisywane powyżej nakłady dotyczą zakupu i instalacji dodatkowych kabli światłowodowych w sieciach MAN, utworzenia nowych miejsc kolokacji, itp. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury Na obszarze objętym projektem istniała infrastruktura światłowodowa tylko jednego operatora, który nie udostępniał jej innym operatorom. W celu pobudzenia konkurencyjności utworzono nową, niezależną infrastrukturę. W związku z czym w zakresie sieci światłowodowej nie wykorzystano istniejącej infrastruktury. Skorzystano natomiast w miarę możliwości z istniejących pomieszczeń, będących w posiadaniu władz publicznych. Pomieszczenia te wykorzystano jako miejsca kolokacji. Technologia i sposób realizacji inwestycji Zbudowana w ramach projektu sieć jest pasywną siecią światłowodową w części middle mile, tj. między węzłami szkieletowo-dystrybucyjnymi a węzłami dostępowymi. Poszczególne sieci metropolitalne zostały zbudowane w topologii pierścieni. Kable światłowodowe zostały położone w kanalizacji pierwotnej 4-otworowej (fi 110 mm). Założono, że kabel światłowodowy sieci MAN o 96 włóknach zostanie poprowadzony w jednej rurze osłonowej fi 35 mm w jednym z otworów. Pozostałą przestrzeń tego otworu wypełnią 3 dodatkowe rury osłonowe. Natomiast 3 wolne otwory w kanalizacji pierwotnej będą przeznaczone na usługi dzierżawy kanalizacji. Można przypuszczać, że zapas w postaci tak dużej przestrzeni kanalizacyjnej pozwoli na sprostanie nie tylko bieżącemu ale i przyszłemu popytowi na usługi dzierżawy w długim horyzoncie czasowym. 100

101 Jak wspomniano wcześniej w ramach projektu finansowanego z funduszy unijnych zbudowano sieć pasywną. W celu świadczenia usług transmisji danych operator na własny koszt został zobowiązany do instalacji urządzeń aktywnych. Zakres usług i konkurencyjność Operator infrastruktury MAN świadczy usługi hurtowego dostępu do sieci światłowodowej: W warstwie pasywnej, finansowanej z funduszy publicznych, oraz W warstwie aktywnej, której budowa została sfinansowana na własny koszt Usługi pasywnego dostępu, które są świadczone przez operatora uwzględniają: Dzierżawę kanalizacji Dzierżawę ciemnego włókna Dzierżawę przestrzeni kolokacji Usługi aktywnego dostępu obejmują usługi transmisji danych z wykorzystaniem sieci MAN. Usługi są świadczone na zasadach otwartego dostępu oraz są neutralne technologicznie. Na większości obszarów e net jest jedynym właścicielem infrastruktury światłowodowej, jednocześnie jedynym świadczącym usługi hurtowe dla dostawców usług Internetowych dla klientów końcowych. E net współpracuje z kilkoma dużymi operatorami telekomunikacyjnymi (BT, Vodafone, UPC) przyczyniając się do wzrostu konkurencyjności rynku detalicznego. Stymulowanie popytu Nie prowadzono specjalnych działań stymulujących popyt. Wyłącznie standardowe działania marketingowe i sprzedażowe. Efektywność inwestycji Całkowity koszt projektu w trzech fazach wynosi około 250 mln EUR. Na podstawie dostępnych danych dla realizacji inwestycji w pierwszej fazie (527 km sieci za kwotę 78,25 mln EUR), oszacowano, że 1 km sieci światłowodowej kosztował ok. 148 tys. EUR. W przeliczeniu na jedno podłączone miasto wartość ta wyniosła 3 mln EUR. Koszty inwestycji w różnych obszarach były zróżnicowane i wynosiły od 98 do 186 tys. EUR za 1 km sieci 14 : 14 Za: Department of Communications, Energy and Natural Resources (2008), Value for Money and Policy Review of the Metropolitan Area Networks (Phase 1), 101

102 Tabela nr 20: Zróżnicowanie kosztów jednostkowych budowy sieci. Miasto/Obszar Długość sieci [km] Koszt budowy [mln EUR] Koszt [EUR/km] Cork 58,70 10, Letterkenny 19,50 3, Gweedore 4,50 0, Galway 51,70 8, Tullamore 83,40 10, Leitrim 15,10 2, Limerick 63,00 6, Kitimagh 23,40 4, Sligo 24,00 3, obszar północno-wschodni (łącznie) 77,25 11, obszar południowo-wschodni (łącznie) 106,62 15, Razem 527,17 78, jednostkowy Źródło: Department of Communications, Energy and Natural Resources (2008), Value for Money and Policy Review of the Metropolitan Area Networks (Phase 1) Stan realizacji inwestycji Inwestycja została zakończona. Operator świadczy usługi Problemy i ryzyka projektowe Projekt wymagał zmierzenia się z różnorodnymi zagrożeniami i rozwiązania następujących kwestii: W celu zminimalizowania kosztów projektu władze lokalne były zobligowane do zidentyfikowania istniejącej infrastruktury publicznej i innych obiektów państwowych, które mogłyby zostać wykorzystane do budowy nowej sieci Aby zapewnić spójność projektu wszelkie roboty budowlana i specyfikacje ogólnobudowlane zostały określone wewnętrznie przez Department of Communications, Energy and Natural Resources, odpowiedzialny za realizację inwestycji Podczas realizacji projektu wystąpiły różnorodne problemy, między innymi: Niektóre podmioty wspierające projekt na etapie planowania (np. dostawcy usług) wycofały się z zakupu usług od e net, inwestując we własne sieci (np. w technologii radiowej). Potencjał niektórych miejscowości w zakresie popytu na usługi okazał się zbyt niski w stosunku do kosztów działalności i kosztów podłączenia do sieci MAN, aby operatorzy byli zainteresowani świadczeniem usług na tym obszarze. Firma e net nie ma wystarczającej motywacji do inwestowania w rozbudowę sieci, która pozostaje własnością publiczną. 102

103 4. ANALIZA MODELI PRZEDSTAWIONYCH W PKT. 3 W rozdziale 3 niniejszej ekspertyzy zamieszczone zostały opisy siedmiu modeli biznesowych realizacji projektów budowy oraz rozwoju infrastruktury szerokopasmowej. Przedstawione zostały konkretne przykłady (case study) zastosowania tych modeli biznesowych w wybranych krajach Unii Europejskiej oraz poza jej obszarem. Dla każdego z modeli wskazane zostały najważniejsze cechy oraz wady i zalety. W niniejszym rozdziale podsumowana zostanie analiza przedstawionych modeli pod kątem: Realizacji celów NPS Efektywności Możliwość wdrożenia modelu w Polsce Przeprowadzona analiza obrazuje różnice w stosowanych modelach biznesowych, charakterze analizowanych projektów oraz podkreśla kwestie, które mogą być istotne dla rekomendowania i planowania podobnych działań. 4.1 Realizacja celów publicznych Wykreowany na potrzeby konkretnego przedsięwzięcia model biznesowy odpowiada przede wszystkim charakterowi głównych celów projektu. W Tabeli nr 21 podsumowano, na podstawie analizowanych projektów, przydatność danego modelu w kontekście realizacji przyjętych celów: Publicznych Komercyjnych Mieszanych Tabela nr 21: Charakter celów realizowanych w danym modelu Model Charakter realizowanego celu Publiczny Komercyjny Mieszany Prywatne DBO Prywatne JV IRU PP JV Publiczne JV Publiczne DBO Publiczny Outsourcing 103

104 W przypadku modeli Prywatne DBO i Prywatne JV/IRU cele mieszane będą realizowane jeżeli wystąpi współfinansowanie przedsięwzięcia ze środków publicznych. Przedsięwzięcia ukierunkowanie na realizację celów wyłącznie publicznych były realizowane w oparciu o modele: Publiczne DBO, Publiczne JV, Publiczny Outsourcing. Wyjątkiem jest spółka publiczna Stokab w Szwecji, działająca w modelu DBO, która realizując cele publiczne, działa jednocześnie na zasadach komercyjnych. Tabela nr 22: Modele biznesowe ukierunkowane na realizację celów publicznych Model Ogólna charakterystyka Projekty w modelu Publiczne DBO Publiczne Joint Venture Publiczny Outsourcing Sektor publiczny rozwija wymaganą infrastrukturę poprzez indywidualne udzielanie zamówień na jej projekt i budowę, natomiast eksploatacją samej sieci zarządza bezpośrednio sektor publiczny. Może zostać powołana oddzielna spółka publiczna, która udostępnia sieć prywatnym dostawcom usług na zasadach konkurencyjnych. Inwestycja jest realizowana i zarządzana przez powołaną spółkę celową. Udziałowcami w spółce celowej są wyłącznie podmioty publiczne, które wnoszą do spółki kapitał lub swoją infrastrukturę. Udostępnianie infrastruktury wszystkim podmiotom, w tym udziałowcom obywa się zazwyczaj na warunkach rynkowych. Sektor publiczny rozwija wymaganą infrastrukturę poprzez indywidualne udzielanie zamówień na jej projekt, budowę oraz eksploatację. Właścicielem sieci jest podmiot publiczny, natomiast operatorem podmiot prywatny. ASTURCON Hiszpania, NBN Australia STOKAB Szwecja SOUTH YORKSHIRE DIGITAL REGION Wielka Brytania MAN Irlandia Pozostałe modele mogą służyć do realizacji przedsięwzięć o charakterze publicznokomercyjnym wykorzystując możliwości finansowe, administracyjne, operacyjne właściwe dla strony publicznej oraz potencjał techniczny, biznesowy i inwestycyjny podmiotów prywatnych. Tabela nr 23: Modele biznesowe ukierunkowane na realizację celów mieszanych Model Ogólna charakterystyka Projekty w modelu Prywatne DBO Prywatne JV/IRU Publiczne Prywatne / Joint Venture Podmiot prywatny otrzymuje wsparcie publiczne w celu budowy i zarządzania siecią. Podmiot publiczny, udzielający wsparcia podmiotowi prywatnemu, nie jest współwłaścicielem infrastruktury i ma ograniczony wpływ na sposób działalności operatora prywatnego (jedynie poprzez zapisy umowy o wsparciu publicznym). Spółka celowa kilku podmiotów prywatnych otrzymuje wsparcie publiczne w celu budowy i zarządzania siecią. Wpływ na realizację celów jest taki jak w przypadku modelu Prywatne DBO Infrastruktura jest budowana i zarządzana przez powołaną spółkę celową. Udziałowcami w spółce celowej są podmioty publiczne i prywatne, które wnoszą do spółki kapitał lub swoją infrastrukturę. Udostępnianie infrastruktury wszystkim podmiotom, w tym udziałowcom, jest zazwyczaj na warunkach rynkowych. 104 CORNWALL Anglia, Rural Opportunity USA Singapur NGNBN EstWIn Estonia

105 Modele te różnią się jednak między sobą zasadniczo pod względem podmiotowości prawnej oraz własności infrastruktury. Tabela nr 24: Charakter prawny i własność infrastruktury w modelach biznesowych Model Charakter prawny Własność infrastruktury Prywatne DBO Różne formy prawne Podmiot prywatny Podmiot prywatny Prywatne JV/IRU Różne formy prawne (najczęściej spółka celowa) Podmioty prywatne Podmiot/podmioty prywatne PP/JV Spółka celowa, Podmioty prywatne i publiczne Własność spółki celowej Podmioty prywatne działające wspólnie z publicznymi, w ramach analizowanych modeli, są mocno motywowane do utrzymania założonej jakości projektu, a dzięki finansowaniu publicznemu decydują się na realizację inwestycji, których nie realizowałyby ze względu na brak rentowności. W przypadku modeli z zaangażowaniem wyłącznie środków publicznych i realizowanych przez podmioty publiczne (władze państwowe/samorządowe), projekty skupiają się głównie na działaniach w obszarach braku inwestycji podmiotów prywatnych, adresując jednocześnie następujące kwestie: Realizację projektu przy zachowaniu równomierności dostępu do sieci Ochronę i regulację rynku, utrzymanie konkurencyjności Kontrolę administracyjną i techniczną nad efektami realizacji projektu Trwałość projektu w czasie i zachowanie praw własności Realizacja celów NPS w Polsce wymaga współpracy sektora publicznego i prywatnego. Jest to konieczne przede wszystkim ze względu na bardzo duże nakłady inwestycyjne i koszty jakie pociąga za sobą realizacja sieci szerokopasmowej. W celu osiągniecia wymaganego przez NPS poziomu dostępu do Internetu niezbędne będzie uzupełnienie środków publicznych, w tym dotacji UE znacznym finansowaniem ze strony sektora prywatnego. Aby uzyskać zaangażowanie finansowe sektora prywatnego powinien być wybrany model realizacji inwestycji, który adresuje nie tylko cele publiczne, ale także komercyjne. Tabela nr 25: Przydatność modeli pod względem realizacji NPS Model Zalety Wady Zaangażowanie środków prywatnych Prywatne DBO Jednoznaczna odpowiedzialność za efekt Prosty model biznesowy Doświadczenie i kompetencje techniczne podmiotu prywatnego Mniejsza kontrola ze strony publicznej Brak możliwości elastycznego zarządzania zakresem projektów 105

106 PrywatneJV/IRU Zaangażowanie środków prywatnych Doświadczenie i kompetencje techniczne podmiotów prywatnych Mniejsza kontrola ze strony publicznej Brak możliwości elastycznego zarządzania zakresem projektów Publiczno Prywatne JV Zaangażowanie środków prywatnych Doświadczenie i kompetencje techniczne podmiotu prywatnego Bezpośrednia kontrola publiczna realizacji projektu Skomplikowany model biznesowy Wydłużony czas powoływania spółki celowej Zwiększone koszty operacyjne PubliczneJV Bezpośrednia kontrola publiczna realizacji projektu Łatwiejsze zarządzanie zakresem projektu Brak zaangażowania środków prywatnych Ryzyko związane z brakiem doświadczenia i kompetencji technicznych Skomplikowany model biznesowy Publiczne DBO Bezpośrednia kontrola publiczna realizacji projektu Łatwiejsze zarządzanie zakresem projektu Brak zaangażowania środków prywatnych Ryzyko związane z brakiem doświadczenia i kompetencji technicznych Publiczny Outsourcing Bezpośrednia kontrola publiczna realizacji projektu Łatwiejsze zarządzanie zakresem projektu Brak zaangażowania środków prywatnych 4.2 Efektywność Zasięg terytorialny projektów realizowanych w oparciu o analizowane modele Analizowane projekty ze względu na zasięg realizacji można podzielić na dwie grupy: projekty ogólnokrajowe i regionalne. Tabela nr 26: Zestawienie projektów ze względu na zakres realizacji Zasięg projektu Nazwa projektu Model Ogólnokrajowy NBN (Australia) EstWIN (Estonia) MAN (Irlandia) Publiczne DBO Publiczno Prywatne JV Publiczny Outsourcing Regionalny Superfast Cornwall (UK) Rural Opportunity (USA) NGNBN (Singapur)* Reggerfiber (Holandia)* Souther Yorkshire Digital Region (UK) Asturcon (Hiszpania) Stokab (Szwecja) Prywatne DBO Prywatne DBO Prywatne JV Prywatne JV Publiczne JV Publiczne DBO Publiczne DBO * Projekt Reggerfiber (Holandia)(*) jest klasyfikowany jako regionalny ponieważ nie obejmuje wszystkich obszarów kraju, a jedynie większe miasta, projekt NGNBN (Singapuru) jest klasyfikowany jako regionalny ze względu na małą powierzchnie kraju. 106

107 Przedsięwzięcia o zasięgu ogólnokrajowym realizują głównie cele o charakterze publicznym. Koncentrują się przede wszystkim na maksymalnym pokryciu terytorium kraju wydajną siecią szkieletową i dystrybucyjną, będąca własnością publiczną i umożliwiającą realizację równomiernego dostępu dla gospodarstw domowych, instytucji publicznych oraz przedsiębiorstw. Ponadto projekty te zapewniając wydajną infrastrukturę, są podstawą do rozwoju konkurencji wśród operatorów telekomunikacyjnych. Analizowane przykłady takich projektów były realizowane w modelach adresujących cele publiczne: Publiczne DBO, PP/JV oraz Publiczny Outsourcing. Głównym wyzwaniem projektów ogólnokrajowych jest skala prac. Prowadzić ona może do nieefektywności w zakresie kosztów oraz przekraczania założonych terminów. Przedsięwzięcia regionalne, mimo, że mają ograniczony zakres terytorialny, najczęściej wynikają z ogólnokrajowych planów szerokopasmowych. Jednak ich mniejsza skala i lepsze dostosowanie do lokalnych potrzeb zmniejsza ryzyko związane z przekraczaniem kosztów i terminów. Główną zauważalną wadą jest częste powielanie działań w tych samych obszarach, wynikające z braku ogólnokrajowej koordynacji, które może wpłynąć na funkcjonowanie konkurencji. Projekty o charakterze regionalnym są realizowane w różnych modelach biznesowych Okres realizacji projektów realizowanych w oparciu o analizowane modele Analizowane projekty były realizowane od Dla części z nich zakończona została faza inwestycji, reszta jest jeszcze w trakcie realizacji. Tabela nr 27: przedstawia zestawienie okresów realizacji projektów. Nr Obszar Kraj Nazwa projektu Okres realizacji 1 UE Szwecja Stokab UE Irlandia MAN UE Hiszpania Asturcon UE Holandia Reggerfiber Poza UE US Rural Opportunity UE Wielka Brytania South Yorkshire Digital Region UE Estonia EstWIN Poza UE Singapur NGNBN UE Wielka Brytania Superfast Cornwall Poza UE Australia National Broadband Network Największe wymagania pod kątem okresu realizacji są stawiane dla projektów z udziałem finansowania publicznego ale realizowanych przez pomioty prywatne. Przykładowo, w przypadku projektu Rural Opportunity (Prywatne DBO) warunkiem uzyskania wsparcia i dotacji była realizacja projektu w okresie nie przekraczającym 3 lat (wymóg ARRA). 107

108 Naturalnie, czas realizacji projektu jest przede wszystkim związany z wielkością obszaru oraz zakresem inwestycji. Nie da się w związku z tym jednoznacznie określić, że jest on związany z zastosowanym modelem biznesowym. Jednak w kilku projektach osiągnięto pierwsze praktyczne rezultaty w krótkim czasie od rozpoczęcia realizacji. Przykładowo, w projektach Rural Opportunity (USA), NGNBN (Singapur) podłączono pierwszych abonentów w okresie 5-6 miesięcy od rozpoczęcia prac. Można zauważyć także, że w modelach biznesowych z udziałem wyłącznie podmiotów publicznych, w których realizowane są cele publiczne, podejście do okresu realizacji może być bardziej elastyczne Stopień wykorzystania dostępnej infrastruktury Stopień wykorzystania istniejącej infrastruktury zależy przede wszystkim od stanu technicznego dostępnej infrastruktury oraz przyjętego modelu biznesowego. W przypadku modeli zakładających współpracę wielu podmiotów, istniejąca infrastruktura lub jej część może zostać wniesiona do przedsięwzięcia w postaci aportu rzeczowego (wszystkie odmiany JV ze spółką celową). W przypadku modeli DBO podmiot realizujący projekt sam decyduje o stopniu wykorzystania posiadanej lub dostępnej infrastruktury. Tabela nr 28 zawiera przykłady dotyczące wykorzystania infrastruktury w analizowanych przykładach, w odniesieniu do zasięgu realizacji projektów. Tabela nr 28: Wykorzystanie infrastruktury Zasięg projektu Wykorzystanie dostępnej infrastruktury Ogólnokrajowy Regionalny W projektach MAN (Irlandia) i EstWIN (Estonia) zdecydowano się na budowę całkowicie nowej sieci szkieletowej obejmującej cały kraj, która została zaprojektowana w sposób perspektywiczny, umożliwiający elastyczną rozbudowę. W ramach realizacji projektu NBN (Australia) niezależnie od budowy nowej infrastruktury, przejęto od funkcjonujących operatorów część istniejącej infrastruktury w zamian za odszkodowanie. Tym samym doprowadzono do migracji klientów i infrastruktury do nowej sieci. W projekcie NGNBN (Singapur) wykorzystano dostępną infrastrukturę operatora SingTel, która zastała przeniesiona do odrębnej firmy zarządzającej AssetCo. Wykorzystanie infrastruktury zależało przede wszystkim od jakości dostępnej infrastruktury. W ramach realizacji projektów Superfast Cornwall (UK) i Souther Yorkshire Digital Region (UK) wykorzystano jedynie niewielkie fragmenty istniejącej infrastruktury. W projekcie Rural Opportunity (USA) zdecydowano się na budowę nowej infrastruktury często powielając istniejące w obszarach instalacje. Podejście to jest charakterystyczne dla projektów realizowanych w USA i było przedmiotem krytyki ze strony działających operatorów. W projekcie Stokab wykorzystano inforastrukturę miejską, na przykład dukty znajdujące się w tunelach metra Wykorzystane technologie W analizowanych przykładach projektów wykorzystywano różne technologie dostępowe, dodatkowo część projektów dotyczyła sieci backhaul czyli sieci łączącej sieć szkieletowodystrybucyjną z siecią dostępową. 108

109 Nie da się jednoznacznie wskazać, że zastosowana technologia przyczyniła się do sukcesu danego projektu jednak najczęściej stosowaną technologią jest FTTH (Fiber to the Home) zakładającą dojście z włóknem światłowodowym do mieszkania/domu. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w przypadku projektu Digital Region w Wielkiej Brytanii problemy z uzyskaniem rentowności związane były z wykorzystaniem technologii FTTC (Fiber to the Cabinet) i założeniem, że łącze od skrzynki do mieszkania (w technologii miedzianej) będzie dzierżawione przez dostawców usług internetowych od operatora zasiedziałego BT. Poniższa tabela prezentuje zestawienie zastosowanych w projektach technologii. Tabela nr 29: Technologie budowy sieci Nr Kraj realizacji Model biznesowy Technologia 1 Superfast Cornwall UK Prywatne DBO 2 Rural Opportunity USA Prywatne DBO 40% FTTH 40% FTTC/FTTP 20% LTE,Wimax, Satelita FTTP WiMAX 3 NGNBN Singapur Prywatne DBO FTTH 4 Reggerfiber Holandia Prywatne JV FTTH 5 EstWIN PP/JV Backhaul 6 South Yorkshire Digital Region UK Publiczne JV FTTC 7 NBN Australia Publiczne DBO 8 Asturcon Hiszpania Publiczne DBO 93% FTTP 4% LTE 3% satelita Backhaul FTTH 9 Stokab Szwecja Publiczne DBO FTTH (częściowo FTTBasement) 10 MAN Irlandia Publiczny Outsourcing Backhaul Mechanizm interwencji publicznej Najczęściej wykorzystywanym mechanizmem interwencji publicznej w analizowanych przykładach były dotacje bezzwrotne. Przykładem kraju z najbardziej kompleksowym projektem w zakresie interwencji publicznej jest Australia, gdzie sięgnięto po różnorodne środki wsparcia inwestycji (utworzenie spółki celowej, przyznanie długoterminowej dotacji zwrotnej, szereg zmian legislacyjnych prowadzących do przekazania infrastruktury dla spółki celowej przez dwóch operatorów oraz zmian określających nowe warunki działalności podmiotów na rynku telekomunikacyjnym). Jeden z analizowanych przykładów, Reggefiber (Holandia), nie uwzględniał w ogóle interwencji państwa jest to projekt czysto komercyjny, a projekt Stokab (Szwecja) zakładał interwencję wyłącznie w postaci gwarancji kredytowych dla powołanej przez miasto spółki. Jednak projekty te dotyczyły terenów miejskich, 109

110 o stosunkowo dużej gęstości zaludnienia oraz dużym potencjale popytu na usługi szerokopasmowe, w związku z czym są rentowne i nie wymagają dodatkowego wsparcia. Poniższa tabela prezentuje zestawienie mechanizmów interwencji wykorzystywanych w analizowanych projektach. Tabela nr 30: Mechanizmy interwencji publicznej Nr Kraj realizacji Model biznesowy Interwencja publiczna 1 Superfast Cornwall UK Prywatne DBO Dotacja fundusze europejskie 2 Rural Opportunity USA Prywatne DBO Pożyczka Dotacja 3 NGNBN Singapur Prywatne DBO Dotacja rządowa 4 Reggerfiber Holandia Prywatne JV Brak interwencji 5 EstWIN PP /JV Dotacja z funduszy europejskich 6 South Yorkshire Digital Region UK Publiczne JV Dotacja z funduszy europejskich Pożyczki jednostek samorządu terytorialnego i krajowego funduszu rozwoju regionalnego 7 NBN Australia Publiczne DBO 8 Asturcon Hiszpania Publiczne DBO Utworzenie i finansowanie spółki celowej Pozyskanie infrastruktury przez Telstra i Optus Zmiany legislacyjne Dotacja z funduszy europejskich Dotacja z funduszy regionalnych Dotacja z funduszy krajowych Wkład kapitałowy 9 Stokab Szwecja Publiczne DBO Interwencja ograniczyła się do gwarancji kredytowych 10 MAN Irlandia Publiczny Outsourcing Dotacje z funduszy europejskich, regionalnych i budżetu państwa Stymulacja popytu Większość projektów oprócz działań związanych bezpośrednio z budową sieci światłowodowej przewidziała inicjatywy mające na celu zwiększenie popytu na usługi. W poszczególnych projektach różna była skala tych inicjatyw, jednak na podstawie analizy zebranych danych nie da się wskazać, że miały one znaczący wpływ na efektywność całego projektu. Najciekawszym działaniem, zastosowanym w projektach Reggefiber (Holandia) oraz Rural Opportunity (USA), było zaangażowanie społeczności lokalnej na etapie planowania inwestycji, co po pierwsze zwiększało zainteresowanie usługami ale przede wszystkim pozwalało oszacować realnym popyt na usługi. Poniższa tabela prezentuje działania dotyczące stymulacji popytu w poszczególnych projektach. 110

111 Tabela nr 31: Stymulacja popytu Nr Kraj realizacji Model biznesowy Stymulacja popytu 1 Superfast Cornwall UK Prywatne DBO Finansowanie programów i organizacji pozarządowych 2 Rural Opportunity USA Prywatne DBO 3 NGNBN Singapur Prywatne DBO 4 Reggerfiber Holandia Prywatne JV Włączanie potencjalnych odbiorców do tworzenia planu rozwoju sieci Informacja pisemna dla każdego podłączonego Finansowanie dla odbiorców (szkolenia, aplikacje, sprzęt IT) Promowanie usług i jednocześnie zbieranie informacji o popycie na etapie planowania inwestycji na warsztatach z wykorzystaniem lokalnych autorytetów 5 EstWIN PP /JV Nie przewidziano specjalnych działań 6 South Yorkshire Digital Region UK Publiczne JV Standardowe działania marketingowe 7 NBN Australia Publiczne DBO 8 Asturcon Hiszpania Publiczne DBO 9 Stokab Szwecja Publiczne DBO Programy informacyjne, akcje edukacyjne na poziomie ogólnokrajowym i lokalnym Akcje promocyjne rządu regionu Asturii Dofinansowanie zakupu sprzętu komputerowego dla mieszkańców Asturii Standardowe działania marketingowe Ogólnokrajowe program promujące nowoczesną gospodarkę 10 MAN Irlandia Publiczny Outsourcing Nie przewidziano specjalnych działań Koszty W Tabeli nr 32 zawarto zestawienie danych opisujących wartość projektu, szacowane koszty jednostkowe zapewnienia dostępu do Internetu (w rozumieniu HP) oraz szacowane koszty jednostkowe budowy światłowodu. Należy podkreślić, że uzyskane źródłowe dane analityczne opisywanych projektów nie są w pełni porównywalne. Związane to jest przede wszystkim z różnym zakresem inwestycji (sieć szkieletowa, dystrybucyjna, backhaul/ magistralna, dostępowa) z różnych stosowanych technologii (FTTH, FTTP, FTTC, inne) oraz z różnych okresów realizacji projektów. Projekty nie są także udokumentowane w jednolity sposób. Przeliczone na potrzeby niniejszej ekspertyzy dane szacujące koszty realizacji projektów mogą posłużyć jedynie jako ogólny punkt odniesienia. 111

112 Tabela nr 32: Zestawienie kosztów projektów 1 Nr Kraj realizacji Wielka Brytania Nazwa projektu Model biznesowy Wartość ogólna projektu (mln EUR) Koszt porównawczy HP (EUR) Superfast Cornwall Prywatne DBO 162,5 650 b.d. 2 US Rural Opportunity Prywatne DBO 73, b.d. 3 Singapur NGNBN Prywatne DBO 547,5 394 b.d. 4 Holandia Reggerfiber Prywatne JV Estonia EstWIN 6 Wielka Brytania 7 Australia South Yorkshire Digital Region National Network 8 Hiszpania Asturcon 9 Szwecja Stokab 10 Irlandia MAN Broadband Publiczno Prywatne JV 220 (max 1.000) Koszt porównawczy - km światłowodu (tys. EUR) b.d 23,6 b.d. 10,3 Publiczne JV * 50 Publiczne DBO Publiczne DBO Publiczne DBO Publiczny Outsourcing 25, , b.d (78,2****) 460 (1.280**) 96.4*** b.d 148 * koszt nie obejmuje ostatniej mili realizowanej przy pomocy kabla miedzianego dzierżawionego od operatora zasiedziałego, technologia FTTC ** liczone razem z odcinkami sieci szkieletowej i MAN *** liczone jako iloraz łącznej wartości inwestycji i łącznej długości kabli światłowodowych **** pierwsza faza projektu Przedstawione koszty w zasadniczym stopniu zależą od gęstości zaludnienia, wielkości populacji objętej projektem oraz zasięgu geograficznego projektu. Ponadto projekty były realizowane w różnych warunkach geograficznych i uwarunkowaniach środowiskowych oraz przy różnym stopniu wykorzystania dostępnej infrastruktury. Tabela 33 poniżej prezentuje porównanie kosztów realizacji omawianych projektów w odniesieniu do powierzchni (km 2 ) oraz wskaźnika gęstości zaludnienia. 112

113 Tabela nr 33: Porównanie kosztów realizacji projektów Nr 1 Kraj realizacji Wielka Brytania Nazwa projektu Wartość ogólna projektu EUR) (mln Koszt porównawczy HP (EUR) Powierzchnia objęta realizacją projektu (km 2 ) Superfast Cornwall 162, US Rural Opportunity 73, Singapur NGNBN 547, Holandia Reggerfiber (max 1.000) Estonia EstWIN 23,6 b.d Wielka Brytania 7 Australia South Yorkshire * Digital Region National Broadband Network Hiszpania Asturcon Szwecja Stokab Irlandia MAN 248 (78,2**) 460 (1.280**) b.d Średnia gęstości zaludnienia (os/km 2 ) * koszt nie obejmuje ostatniej mili realizowanej przy pomocy kabla miedzianego dzierżawionego od operatora zasiedziałego ** liczone razem z odcinkami sieci szkieletowej i MAN *** pierwsza faza projektu Projekty realizowane na obszarach o bardzo niskiej gęstości zaludnienia np. NBN Australia (3 os/km 2 ) i Rural Opportunity US (13 os/km 2 ) charakteryzują się bardzo wysokim kosztem ze względu na duże rozproszenie populacji mieszkańców oraz w następstwie tego większe odległości między podłączanymi lokalami. W przypadku projektu Asturcon (Hiszpania) wysokie koszty jednostkowe związane są z trudnym warunkami geograficznymi teren górzysty. 4.3 Zastosowanie modeli w Polsce Wszystkie analizowane modele mogą być zastosowane do realizacji przedsięwzięć szerokopasmowych w Polsce. Jednak ze względu na konieczność pozyskania do realizacji celów NPS kapitału prywatnego, na potrzeby niniejszej ekspertyzy można wykluczyć modele angażujące wyłącznie podmioty i finansowanie publiczne: publiczne JV, publiczne DBO, publiczny outsourcing. Szczegółowa analiza rozwiązań organizacyjnych dotyczących współinwestowania (modele Publiczne, Publiczno Prywatne i Prywatne JV) uwzględniająca regulacje i wymogi formalne w Polsce została zawarta w Rozdziale 5 niniejszej Ekspertyzy, a w Rozdziale 7 rozwinięta została kwestia modelu biznesowego o możliwe źródła finansowania i mechanizmy interwencji publicznej. 113

114 5. STUDIA PRZYPADKÓW (CASE STUDY) DOTYCZĄCE MODELI WSPÓŁINWESTOWANIA 5.1 Spółka celowa z udziałem Skarbu Państwa lub JST Działalność w zakresie telekomunikacji jako zadanie publiczne. Analizę modelu spółki celowej z udziałem Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego ( JST ) należy rozpocząć od przeanalizowania możliwości i sposobów zaangażowania się podmiotów publicznych w działalność telekomunikacyjną. Zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że organ władzy publicznej jest uprawniony do podjęcia określonych działań jedynie wtedy, gdy uprawnienie do takiego działania zostało precyzyjnie określone w przepisach prawa. Zgodnie z poglądem doktryny: O ile jednostka ma swobodę działania zgodnie z zasadą, że co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, jest dozwolone, to organy władzy publicznej mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia, przy czym obywatel może zawsze domagać się podania podstawy prawnej, na jakiej organ podjął konkretną działalność 15. W przypadku realizacji przedsięwzięć nie mamy do czynienia z działaniami w sferze władczej (imperium), a w tzw. sferze dominium, w którym państwo (odpowiednio jednostka samorządu terytorialnego) działa w sferze gospodarowania majątku, ew. świadczenia usług (działalność organizatorska administracji publicznej). Uwaga ta jest istotna, zwłaszcza w przypadku, gdyby utworzona spółka była instrumentem wykonywania określonych zadań publicznych (o czym szerzej w dalszej części naszego opracowania). Obecnie obowiązujące przepisy nie dają podstawy do podejmowania przez Skarb Państwa lub jakiekolwiek organy administracji rządowej działalności w zakresie telekomunikacji, w szczególności działalności w zakresie telekomunikacji nie prowadzą minister właściwy do spraw łączności (obecnie Minister Administracji i Cyfryzacji) i Prezes UKE, o których Pt mówi w art. 189 ust. 1 łącznie jako organach administracji łączności. Art. 189 ust. 2 Pt stanowi, że oba te organy prowadza politykę regulacyjną, przy czym ich rola i zadania są różne, a wzajemne relacje są unormowane w przepisach Pt, ustawy o działach administracji rządowej oraz ustawy o Radzie Ministrów 16. Inaczej jest z jednostkami samorządu terytorialnego wszystkich trzech szczebli. Zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji RP, samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych, samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. W myśl art. 166 ust. 1 Konstytucji RP, zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne. Zakres działania poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego oraz możliwość przystępowania do spółek kapitałowych została określona w samorządowych ustawach ustrojowych, ustawie o gospodarce komunalnej oraz ustawie szczególnej megaustawie. 15 W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz, Lex/El S. Piątek, Prawo telekomunikacyjne, Komentarz; komentarz do art. 189 Pt; Wyd. 3, Warszawa 2013, 114

115 Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 3a ustawy o samorządzie gminnym, do zakresu zadań własnych gminy, wykonywanych dla zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej należy działalność w zakresie telekomunikacji. Analogicznie, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 23 ustawy o samorządzie powiatowym powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie działalności w zakresie telekomunikacji, a zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 15a ustawy o samorządzie województwa samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w tym w zakresie działalności w zakresie telekomunikacji. Szczegółowe regulacje dotyczące prowadzenia przez JST działalności w zakresie telekomunikacji zawarte są przede wszystkim w megaustawie, w szczególności art. 3 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że jednostka samorządu terytorialnego może, w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej: 1) budować lub eksploatować infrastrukturę telekomunikacyjną i sieci telekomunikacyjne oraz nabywać prawa do infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnych; 2) dostarczać sieci telekomunikacyjne lub zapewniać dostęp do infrastruktury telekomunikacyjnej; 3) świadczyć, z wykorzystaniem posiadanej infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnych, usługi na rzecz innych podmiotów. Art. 3 ust. 4 megaustawy wyraźnie przesądza, że działalność telekomunikacyjna prowadzona przez JST jest ich zadaniem własnym. Należy wskazać, iż uznanie że dane zadanie jest zadaniem publicznym nie oznacza automatycznie, że mamy do czynienia z zadaniem o charakterze użyteczności publicznej 17. Klasyfikacja ta jest szczególnie istotna w kontekście określenia możliwych form wykonywania zadań. Kluczowe będą tutaj postanowienia ustawy o gospodarce komunalnej oraz poszczególnych samorządowych ustaw ustrojowych, które odmiennie regulują możliwość przystępowania do spółek kapitałowych. Z przepisów ustawy o samorządzie gminnym wynika, że JST wykonują zadania własne za pośrednictwem utworzonych w tym celu jednostek organizacyjnych lub spółek prawa handlowego (art. 9 ust. 1 i 3 u.s.g.). Gminy mogą przystępować do spółek, których działalność wykracza poza sferę użyteczności publicznej w przypadkach wytyczonych treścią art. 10 ust. 3 u.g.k. Zgodnie z tym przepisem [o]graniczenia dotyczące tworzenia spółek prawa handlowego i przystępowania przez gminę do nich ( ) nie mają zastosowania do posiadania przez gminę akcji lub udziałów spółek zajmujących się czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi oraz działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego, a także innych spółek ważnych dla rozwoju gminy, w tym klubów sportowych działających w formie spółek kapitałowej. 17 Por. wyrok NSA W-wa z 16 maja 2006 r. (sygn. akt II OSK 288/06, OwSS 2006/4/108/108), w którym sąd stwierdził, że Nie wszystkie zadania własne jednostek samorządu terytorialnego mogą być uznane za zadania o charakterze użyteczności publicznej. Działalność spółki obejmująca udzielanie poręczeń pożyczek i kredytów zaciąganych przez jednostki samorządu terytorialnego nie wykazuje koniecznych elementów dla uznania takiej działalności jako realizacji zadania o charakterze użyteczności publicznej. Tego rodzaju działalności nie można bowiem uznać za formę realizacji zadań mających na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. 115

116 Zgodnie z art. 6 ustawy o samorządzie powiatowym, powiaty nie mogą prowadzić działalności gospodarczej, wykraczającej poza sferę użyteczności publicznej 18. Oznacza to, że udział powiatu w spółce kapitałowej, jeśli zadania telekomunikacyjne wykraczałyby poza wąsko rozumianą sferę użyteczności publicznej nie jest możliwe. Jedyny wyjątek od nakazu prowadzenia przez JST działalności telekomunikacyjnej w sferze działalności publicznej dotyczy województwa i został określony w przepisie zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa. Przepis ten daje województwu uprawnienie do tworzenia spółek kapitałowych oraz przystępowania do nich, o ile spółki prowadzą określoną w tym przepisie działalność, służącą rozwojowi województwa, w tym wykonywanie działalności w zakresie telekomunikacji. Jednostki samorządu terytorialnego mogą też powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, w drodze umowy z uwzględnieniem m.in. przepisów o zamówieniach publicznych, przepisów o partnerstwie publicznoprywatnym oraz koncesji na roboty budowlane i usługi (art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej. O wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej rozstrzygają organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 4 ust. 1 pkt 1 Ustawy o gospodarce komunalnej). Z uwagi na to, że art. 3 ust. 1 megaustawy przesądza, że prowadzenie przez JST działalności telekomunikacyjnej jest ich działaniem zadaniem własnym, zakres i zasady prowadzenia działalności, zwłaszcza w formie spółki kapitałowej, jest ograniczona. Działalność ta nie może być ( ) wykonywana w celu dowolnym, zwłaszcza zaś po to by mogły z niej korzystać osoby trzecie, niezwiązane z miejscem zamieszkania lub siedzibą z daną jednostką samorządu terytorialnego. w konsekwencji, należy przyjąć, że JST, co do zasady, nie mają możliwości uczestniczenia w przedsięwzięciach telekomunikacyjnych (np. spółkach celowych), których zakres działania wykracza poza obszar terytorialny danej jednostki samorządu. Wydaje się, że jedyny dopuszczalny przypadek uczestnictwa gminy w spółce łącznie z innymi gminami, mógłby zaistnieć wtedy, gdy spółka byłaby wyłącznie wehikułem realizacji wspólnych przedsięwzięć, wynikających z porozumień międzygminnych lub innych form współdziałania publiczno publicznego w zakresie zadań własnych). Megaustawa daje podstawę do budowania i eksploatacji przez JST zarówno sieci szkieletowych jak i dostępowych, a także zawierania przez jednostki samorządu terytorialnego umów z podmiotami, które wprawdzie same nie będą jeszcze świadczyły usług telekomunikacyjnych, będących usługami użyteczności publicznej, na rzecz odbiorców końcowych, ale które będą się zajmowały jedynie dostarczaniem sieci telekomunikacyjnych, w tym sieci szerokopasmowych, poprzez które będą następnie świadczone usługi telekomunikacyjne o charakterze użyteczności publicznej. Samo dostarczanie sieci telekomunikacyjnych, poprzez które będą następnie świadczone telekomunikacyjne usługi użyteczności publicznej, jest bowiem bez wątpienia organizowaniem usług użyteczności publicznej, gdyż dostarczając sieć, dany podmiot tworzy stosowne warunki techniczno- 18 Por. rozstrz.n. wojew.łódzkiego ( ), OwSS 2003/1/19/19 Przepis art. 6 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, iż powiat nie może prowadzić działalności gospodarczej wykraczającej poza zadania o charakterze użyteczności publicznej. Powiat nie może więc na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce komunalnej przystąpić do spółki handlowej, jeśli przedmiot działania spółki nie mieści się w zakresie pojęcia działalności o charakterze użyteczności publicznej. 116

117 organizacyjne, umożliwiające następcze świadczenie usług telekomunikacyjnych użytkownikom końcowym. 19 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należy, że w obecnym stanie prawnym wśród podmiotów publicznych wyłącznie JST mogą prowadzić działalność w zakresie telekomunikacji. Działalności takiej nie może natomiast prowadzić bezpośrednio Skarb Państwa ani inne organy władzy publicznej (z zastrzeżeniem działalności telekomunikacyjnej, nie będącej działalnością gospodarczą, prowadzonej przez podmioty wskazane w art. 4 Prawa telekomunikacyjnego). Jednocześnie Skarb Państwa może jednak podejmować wszelkie dopuszczalne na gruncie prawa działania o charakterze gospodarczym (określone w szczególności na gruncie prawa cywilnego, gospodarczego i bankowego) 20. Może więc, na zasadach określonych w ustawach szczególnych, tworzyć lub uczestniczyć kapitałowo w podmiotach gospodarczych prowadzących działalność telekomunikacyjną, aczkolwiek zaangażowanie w tego typu spółkach powinno być rozpatrywane także w kontekście przepisów pomocy publicznej. W obecnym stanie faktycznym i prawnym Skarb Państwa może uczestniczyć w tego typu przedsięwzięciach np. za pośrednictwem spółki Polskie Inwestycje Rozwojowe S.A. (dalej PIR ) lub innych podmiotów o podobnym charakterze oraz spółek będących operatorami telekomunikacyjnymi, w których Skarb Państwa pośrednio lub bezpośrednio posiada udziały. Inna forma uczestnictwa Skarbu Państwa wiązać musiałaby się ze zmianą stanu prawnego, np. nowelizacji megaustawy w taki sposób, aby Skarb Państwa zyskał ustawowe upoważnienie do prowadzenia działalności w zakresie telekomunikacji. Wiązałoby się to z koniecznością przeprowadzenia całego procesu legislacyjnego. Ponadto projekt taki musiałby być bardzo dobrze uzasadniony, gdyż jego istotą byłaby recentralizacja działań (w zakresie zadań publicznych) o charakterze publicznym polegających na prowadzeniu działalności w dziedzinie telekomunikacji, która obecnie jest wykonywana przez jednostki samorządu terytorialnego (w zakresie wytyczonym megaustawą), a także upoważnienie Skarbu Państwa do działania (poprzez spółkę) na rynku jako konkurent przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Koncepcja taka mogłaby się spotkać z niezrozumieniem lub oporem, a także mógłaby zostać kwestionowana z punktu widzenia obowiązujących zasad konstytucyjnych (zasada pomocniczości, czy społecznej gospodarki rynkowej). Byłby to więc proces długotrwały oraz o niepewnym ostatecznym wyniku. Podjęcie działań przez Skarb Państwa bezpośrednio w zakresie tworzenia infrastruktury czy wręcz świadczenia określonych usług w zakresie działalności telekomunikacyjnej zwłaszcza poprzez utworzoną spółkę celową, która realizowałaby budowę (świadczyłaby usługi) na zlecenie Ministra lub wskazanego w ustawie organu administracji publicznej (np. po zmianie megaustawy), łączyłaby także z koniecznością oceny takiej relacji prawnej na gruncie PZP. Jeśli spółka celowa z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa zawarłaby umowę o realizację określonego projektu (umowę zlecenia robót lub świadczenia usług), która nosiłaby cechy zamówienia publicznego (tj. umowa odpłatna, świadczenia ekwiwalentne, itp.), to w takim wypadku, relację prawną pomiędzy państwem (organem) a spółką celową należałoby ocenić 19 T. Grossmann, op.cit. 20 B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz.; komentarz do art. 218 Konstytucji RP; Wyd. 2, Warszawa 2012, 117

118 przez pryzmat przepisów, dotyczących konkurencyjnego powierzania zadań (PZP, PPP, koncesje). Podobna uwaga dotyczy powierzenia projektu przez JST spółce z wyłącznym udziałem kapitałowym JST, w kontekście konieczności powierzenia realizacji zadań w trybie konkurencyjnym (z uwzględnieniem przepisów PZP, PPP lub koncesji) Możliwe modele struktury własnościowej spółki celowej z lub bez udziału Skarbu Państwa W dalszej części zostaną przedstawione teoretyczne modele struktury właścicielskiej spółki celowej z udziałem Skarbu Państwa. Wśród nich wyróżniliśmy następujące: 1) spółka celowa z wyłącznym i bezpośrednim udziałem Skarbu Państwa; 2) spółka celowa z wyłącznym i bezpośrednim udziałem jednostek samorządu terytorialnego; 3) spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych oraz spółek z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Skarbu Państwa; 4) spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych, spółek z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Skarbu Państwa oraz JST; 5) spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych, bez udziału Skarbu Państwa. (a) Spółka celowa z wyłącznym i bezpośrednim udziałem Skarbu Państwa. 1) Udziałowcy Rozpatrywany model spółki zakłada, że Minister Skarbu Państwa stworzyłby nową spółkę, będącą operatorem telekomunikacyjnym 21. Skarb Państwa byłby jedynym udziałowcem spółki (opcja 1). Opcja druga zakłada, że udziałowcami spółki celowej byłyby już istniejące spółki Skarbu Państwa (w tym PIR) lub spółki których udziałowcami są spółki Skarbu Państwa (opcja 2). Rysunek nr 43: SPV z wyłącznym bezpośrednim udziałem SP Opcja 1 21 Możliwy jest również scenariusz, w którym Skarb Państwa nie tworzy nowej spółki celowej a do realizacji założonych celów wykorzystywana jest już istniejąca spółka kontrolowana pośrednio lub bezpośrednio przez Skarb Państwa. To wpłynęłoby na ominięcie ryzyka związanego z tworzeniem/powstawaniem spółki. 118

119 Rysunek nr 44: SPV z udziałem spółek SP Opcja 2 2) Podstawa prawna powołania Realizując opcję 1 podstawą prawną założenia spółki celowej byłyby przepisy ksh oraz przepis kompetencyjny (tj. art. 2 pkt 6 ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, zgodnie z którym organem uprawnionym do złożenia w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o utworzeniu przedmiotowej jest Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa (obecnie Minister Skarbu Państwa). Konieczne byłoby dodatkowo przeprowadzenie zmian legislacyjnych, które dawałyby Ministrowi Skarbu podstawę materialno-prawną do zawiązania spółki, która miałaby rozpocząć prowadzenie działalności telekomunikacyjnej. Realizacja opcji 2 nie wiązałaby się z koniecznością przeprowadzenia wcześniejszych zmian legislacyjnych. 3) Majątek i kapitał spółki W opcji 1 kapitał założycielski do spółki wnosi Skarb Państwa. Skarb Państwa nie dysponuje infrastrukturą telekomunikacyjną, nie może więc wnieść takiej infrastruktury w formie aportu do spółki. Należy wskazać, iż konieczne byłoby wskazanie źródeł pokrycia wkładów do spółki. Środki unijne nie mogłyby być wniesione jako wkład pieniężny do spółki. W opcji 2 kapitał założycielski do spółki wnoszą udziałowcy. o ile wśród udziałowców znaleźliby się przedsiębiorcy telekomunikacyjni mogliby oni ponadto wnieść aportem posiadaną infrastrukturę telekomunikacyjną lub inne prawa przysługujące im do infrastruktury na podstawie umów zobowiązaniowych. 4) Nadzór i zarządzanie spółką W opcji 1 Skarb Państwa wykonywałby bezpośredni, a w opcji 2 pośredni, nadzór właścicielski nad spółką. 119

120 5) Zalety rozpatrywanego modelu i. Pełna kontrola państwa nad spółką i tym samym nad procesem budowy i zarządzania siecią. ii. Potencjalnie brak problemów związanych z możliwością zachowania warunków konkurencyjnych w dostępie do infrastruktury. 6) Wady rozpatrywanego modelu i. Jako, że jedynym udziałowcem bezpośrednio lub pośrednio byłby Skarb Państwa, nie zostałyby uruchomione mechanizmy uruchamiające inwestycje prywatne. ii. W opcji 1 konieczne byłoby zbudowanie od zera kompetencji do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej. iii. W opcji 1 konieczna byłaby zmiana obowiązującego prawa. iv. Konieczne byłoby wskazanie środków finansowych, które Skarb Państwa miałby wnieść do spółki celowej, w szczególności biorąc pod uwagę że środki te nie mogłyby pochodzić ze środków pomocowych. v. Wynagrodzenie członków zarządu objęte ustawą kominową. vi. Obrót udziałami Skarbu Państwa podlega ograniczeniom wprowadzonym ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji (b) Spółka celowa z wyłącznym i bezpośrednim udziałem jednostek samorządu terytorialnego; 1) Udziałowcy Zakłada się, że jedynymi udziałowcami spółki są JST wszystkich szczebli. Ewentualnie można rozważyć wariant, w którym udziałowcami są wyłącznie JST tego samego szczebla. Spółka na etapie tworzenia miałaby charakter otwarty dla wszystkich zainteresowanych JST. Rysunek nr 45: SPV z udziałem JST 2) Podstawa prawna powołania Podstawą powołania i działania spółki jest ksh oraz przepisy szczególne dające JST umocowanie do tworzenie lub uczestniczenia przez JST w spółkach oraz przepisy ustawy o gospodarce komunalnej. Zaznaczyć trzeba, że istnieją wątpliwości, co do uczestnictwa powiatów w spółkach, których zakres działalności wykraczałby poza sferę użyteczności publicznej. 120

121 Do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów i akcji stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz przepisy Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem przepisów ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa oraz o gospodarce komunalnej. 3) Majątek i kapitał spółki Kapitał zakładowy (założycielski) do spółki wnosiłyby JST. Potencjalnie JST posiadające infrastrukturę telekomunikacyjną mogłyby wnieść infrastrukturę do spółki w formie aportu. Zaznaczyć jednak trzeba, że kwestia wniesienia do spółki infrastruktury zbudowanej ze środków pomocowych wydaje się problematyczna ze względu na wyrażoną w art. 57 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia 1083/2006 zasadę trwałości projektu oraz zapisy we właściwych decyzjach notyfikacyjnych. 4) Nadzór i zarządzanie spółką Nadzór nad spółką sprawowany będzie na zasadach kodeksowych z modyfikacjami wynikającymi z ustaw szczególnych ora statutuowymi oraz wynikającymi z ustaw szczególnych. Ogólne zasady dotyczące sposobu nadzoru nad spółką określone są w ustawie o gospodarce komunalnej. Jednocześnie, w przypadku, w którym organ publiczny wywierałby decydujący wpływ na działalność spółki celowej, zastosowanie znajdzie ustawa o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców. 5) Zalety rozpatrywanego modelu i. Prowadzenie działalności w zakresie telekomunikacji jest zadaniem własnym JST, stąd nie ma potrzeby dokonywania zmian legislacyjnych tak jak w przypadku tworzenia spółki celowej przez Skarb Państwa. ii. Jeżeli udziałowcami spółki byłyby JST będące właścicielami komunalnych spółek dysponujących infrastrukturą liniową (sieciową) mogłoby to ułatwić prowadzenie inwestycji poprzez udostępnienie kanalizacji i skorzystanie z prawa drogi. 6) Wady rozpatrywanego modelu i. Wątpliwości prawne, czy działalność spółki mogłaby wykraczać poza obszar terytorialny danego JST (ryzyko prawne). ii. iii. iv. Powstanie spółki jest uzależnione od woli JST. Nadzór nad uchwałami w sprawie utworzenia spółki sprawuje wojewoda ryzyko stwierdzenia nieważności uchwały w przypadku szerokiego zakresu działalności (poza obszarem gminy) W przypadku uczestniczenia wielu JST w spółce problemem może okazać się uzgodnienie celów spółki oraz znaczne utrudnienia w jej zarządzaniu. v. Brak mechanizmów uruchamiających inwestycje prywatne. vi. Ograniczone kompetencje do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej 121

122 vii. i niemożność skorzystania z kompetencji i doświadczeń operatorów telekomunikacyjnych. Obrót udziałami JST podlega ograniczeniom wprowadzonym ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji. (c) Spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych oraz spółek z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Skarbu Państwa. 1) Udziałowcy Zakłada się, że udziałowcami są przedsiębiorcy telekomunikacyjni, w tym ci o najsilniejszej pozycji rynkowej. Udziałowcami mogą być również inni przedsiębiorcy zainteresowani uczestnictwem w projektach realizowanych przez spółkę. W spółce mogą również uczestniczyć inwestorzy finansowi. Skarb Państwa uczestniczyć może w spółce pośrednio. Udziałowcem może zostać PIR oraz przedsiębiorcy telekomunikacyjni, których udziałowcami są spółki, których właścicielem lub współwłaścicielem jest Skarb Państwa. Spółka na etapie tworzenia miałaby charakter otwarty, tj. jej udziałowcem mógłby zostać każdy podmiot prawa handlowego. Zakładany model struktury właścicielskiej przewiduje, że w planowanej spółce celowej akcjonariuszami będą przedsiębiorcy o bardzo różnym charakterze (operatorzy telekomunikacyjni, przedsiębiorcy prowadzący inną działalność ale zainteresowani uczestnictwem w projektach realizowanych przez spółkę, inwestorzy finansowi; podmioty w pełni prywatne oraz spółki bezpośrednio lub pośrednio związane ze Skarbem Państwa; przedsiębiorstwa duże oraz z sektora MŚP). Najprawdopodobniej, z powyższych względów, ilość posiadanych udziałów będzie bardzo zróżnicowana - należy przewidywać, iż w spółce uczestniczyć będzie kilku udziałowców o charakterze strategicznym (spółki Skarbu Państwa, operatorzy telekomunikacyjni wnoszący aportem infrastrukturę telekomunikacyjną) oraz udziałowcy o znacznie mniejszej sile rynkowej. Z powyższych względów założyć trzeba, że żaden z udziałowców, będących przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi, nie będzie miał pozycji dominującej w spółce. W sytuacji, w której taki udziałowiec posiadałby w spółce celowej pozycję dominująca lub nawet wiodącą, prawdopodobnie ograniczyłoby to znacznie chęć udziału innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych w takiej spółce. Ponadto, ustalając ostateczny kształt spółki celowej, konieczne będzie rozważenie stworzenia instrumentów równoważących siłę głosów udziałowców posiadających strategiczną ilość udziałów z pozycją udziałowców drobnych. Umowa spółki powinna zawierać bardzo szczegółowe regulacje dotyczące zmiany struktury właścicielskiej, zarówno jeśli chodzi o przystępowanie nowych udziałowców do spółki, jak i możliwość wycofywania się udziałowców z takiej spółki. To ostatnie jest szczególnie istotne w kontekście konieczności zagwarantowania ciągłości działania spółki. Konieczność zrównoważenia pozycji wszystkich udziałowców spółki celowej stanowić będzie poważne wyzwanie dla skonstruowania mechanizmów gwarantujących sprawne i efektywne zarządzanie spółką. 122

123 Rysunek nr 46: SPV spółki prywatne i spółki SP 2) Podstawa prawna powołania Nie jest konieczne przeprowadzanie zmian ustawowych dla samego powołania spółki celowej, gdyż podstawą powołania i działania spółki jest ksh. 3) Majątek i kapitał spółki Kapitał zakładowy (założycielski) do spółki wnoszą udziałowcy. Przedsiębiorcy telekomunikacyjni mogą ponadto wnieść aportem posiadaną infrastrukturę telekomunikacyjną. 4) Nadzór i zarządzanie spółką Nadzór nad spółką sprawowany będzie na zasadach kodeksowych z modyfikacjami statutowymi. 5) Zalety rozpatrywanego modelu i. Model uruchamia inwestycje prywatne. ii. Spółka celowa korzysta z doświadczenia, wiedzy i umiejętności operatorów telekomunikacyjnych oraz innych przedsiębiorstw branżowych. iii. iv. Możliwość skorzystania z istniejącej infrastruktury telekomunikacyjnej, co wpływa na obniżenie kosztów budowy sieci NGA. Spółka celowa, jako spółka działająca na gruncie ksh mogłaby mieć większe zaufanie na rynku oraz cieszyć się będzie większą swobodą prowadzenia działalności gospodarczej. v. Omawiany model spółki celowej pozwala na jego skalowanie w zależności od wielkości realizowanego projektu. vi. Udział spółek bezpośrednio lub pośrednio związanych ze Skarbem Państwa może podnosić poziom zaufania rynkowego do spółki celowej oraz wymuszać standardy związane z zarządzaniem spółką. 123

124 6) Wady rozpatrywanego modelu i. Z uwagi na wielość potencjalnych udziałowców oraz ich różny charakter (różne przedmioty działalności, różna wielkość etc.) wyzwaniem będzie sprawne bądź szybkie przeprowadzenie procedury zakładania spółki. Należy również wziąć pod uwagę, iż z uwagi na fakt, że udziałowcami spółki mają być także wiodący przedsiębiorcy telekomunikacyjni, powstanie spółki będzie podlegało kontroli Prezesa UOKiK. ii. Inicjatywa powołania spółki należeć będzie do jednego lub więcej jej przyszłych udziałowców spółki celowej. W przypadku, kiedy inicjatorem będzie spółka w której udziały ma inna spółka SP lub podmiot o znaczącej pozycji rynkowej może się to spotkać z nieufnością rynku, choć trudno jest ocenić na tym etapie ewentualną reakcję innych podmiotów rynkowych. iii. Różnorodność i wielość udziałowców spółki celowej będzie utrudniało prowadzenie przez nią działalności inwestycyjnej i operacyjnej. iv. Udziałowcami spółki celowej będą przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą. z tego powodu ich kondycja ekonomiczna będzie pośrednio wpływać na działalność spółki celowej. W skrajnym przypadku upadłość jednego lub więcej udziałowców może doprowadzić do upadłości spółki celowej. Takie ryzyko trzeba szczególnie wziąć pod uwagę w kontekście ewentualnego scenariusza, zgodnie z którym spółka celowa miałaby realizować całość i osi priorytetowej POPC. v. Przyjmując scenariusz realizacji całości 1 osi priorytetowej POPC przez jedną spółkę celową brak realizacji lub nieprawidłowa realizacja projektu przez spółkę celową spowoduje jednocześnie zagrożenie dla realizacji całej pierwszej osi priorytetowej POPC. Z kolei przyjęcie scenariusza, zgodnie z którym spółka celowa będzie jednym z wielu podmiotów stających do wielu postępowań związanych z wyłanianiem beneficjentów pomocy, może spowodować ryzyko mniejszego zainteresowania udziałem w spółce celowej PIR. vi. W przypadku, gdyby udziałowcem spółki był Skarb Państwa, to w takim przypadku sprzedaż akcji w takiej spółce reguluje ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji (ograniczenia proceduralne). (d) Spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych, spółek z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Skarbu Państwa oraz JST. 1) Udziałowcy Spółka na etapie tworzenia miałaby charakter otwarty, tj. jej udziałowcem mógłby zostać każdy podmiot prawa handlowego oraz JST prowadzące działalność w zakresie telekomunikacji. W spółce mogliby uczestniczyć zarówno wiodący na rynku przedsiębiorcy telekomunikacyjni, jak i podmioty z sektora MŚP. Zakłada się, że udziałowcami byliby przedsiębiorcy telekomunikacyjni, w tym ci o najsilniejszej pozycji rynkowej. Udziałowcami mogą być również inni przedsiębiorcy zainteresowani uczestnictwem w projektach realizowanych przez spółkę. W spółce mogą również uczestniczyć inwestorzy finansowi. Skarb Państwa uczestniczyć może w spółce pośrednio udziałowcem może zostać PIR oraz przedsiębiorcy telekomunikacyjni, których udziałowcami są spółki, których właścicielem lub współwłaścicielem jest Skarb Państwa. Udziałowcami spółki mogą zostać również JST. 124

125 Uwagi dotyczące regulacji zmiany struktury właścicielskiej poczynione w odniesieniu do spółki celowej z udziałem podmiotów prywatnych oraz spółek z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Skarbu Państwa opisanej w punkcie wcześniejszym a także uwagi dotyczące modelu spółki celowej z wyłącznym udziałem JST zachowują aktualność w odniesieniu do opisywanego modelu spółki. Rysunek nr 47: SPV spółki/podmioty prywatne, spółki SP i JST 2) Podstawa prawna powołania Podstawą powołania i działania spółki jest ksh. Dodatkowo podstawą do powołania spółki byłyby przepisy wskazane wyżej dotyczące tworzenia i przystępowania JST do spółek. Do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów i akcji stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz przepisy Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem przepisów ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa oraz o komercjalizacji i prywatyzacji. 3) Majątek i kapitał spółki Kapitał założycielski do spółki wnoszą udziałowcy. Przedsiębiorcy telekomunikacyjni mogą ponadto wnieść aportem posiadaną infrastrukturę telekomunikacyjną. Potencjalnie JST posiadające infrastrukturę telekomunikacyjną również mogłyby wnieść do spółki, przy czym rówież w tym modelu aktualność zachowuje uwaga, poczyniona w części opisującej model z wyłącznym udziałem JST, dotycząca infrastruktury wybudowanej ze środków pomocowych UE. 4) Nadzór i zarządzanie spółką Nadzór nad spółką sprawowany będzie na zasadach kodeksowych z modyfikacjami statutowymi, oraz ustaw regulujących funkcjonowanie JST w spółkach handlowych. 125

126 5) Zalety rozpatrywanego modelu i. Jeżeli udziałowcami spółki byłyby JST będące właścicielami komunalnych spółek dysponujących infrastrukturą liniową (sieciową) mogłoby to ułatwić prowadzenie inwestycji poprzez udostępnienie kanalizacji i skorzystanie z prawa drogi. ii. Model uruchamia inwestycje prywatne. iii. Spółka celowa korzysta z doświadczenia, wiedzy i umiejętności operatorów telekomunikacyjnych. iv. Możliwość skorzystania z istniejącej infrastruktury telekomunikacyjnej, co wpływa na obniżenie kosztów budowy sieci NGA. v. Udział spółek bezpośrednio lub pośrednio związanych ze Skarbem Państwa może podnosić poziom zaufania rynkowego do spółki celowej oraz wymuszać standardy związane z zarządzaniem spółką. 6) Wady rozpatrywanego modelu i. Z uwagi na wielość potencjalnych udziałowców oraz ich różny charakter (różne przedmioty działalności, różna wielkość etc.) wyzwaniem będzie sprawne bądź szybkie przeprowadzenie procedury zakładania spółki. Należy również wziąć pod uwagę, iż z uwagi na fakt, że udziałowcami spółki mają być także wiodący przedsiębiorcy telekomunikacyjni, powstanie spółki będzie podlegało kontroli Prezesa UOKiK. ii. iii. iv. Działalność spółki ograniczona do obszaru terytorialnego uczestniczącej w niej JST, co wykluczałoby scenariusz, w którym spółka celowa miałaby być jedynym podmiotem właściwym do realizacji I-szej osi priorytetowej POPC. Inicjatywa powołania spółki należeć będzie do jednego lub więcej jej przyszłych udziałowców spółki celowej. W przypadku, kiedy inicjatorem będzie spółka w której udziały ma inna spółka SP lub podmiot o znaczącej pozycji rynkowej może się to spotkać z nieufnością rynku, choć trudno jest ocenić na tym etapie ewentualną reakcję innych podmiotów rynkowych. Różnorodność i wielość udziałowców spółki celowej będzie utrudniało prowadzenie przez nią działalności inwestycyjnej i operacyjnej. v. Udziałowcami spółki celowej będą przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą. z tego powodu ich kondycja ekonomiczna będzie pośrednio wpływać na działalność spółki celowej. W skrajnym przypadku upadłość jednego lub więcej udziałowców może doprowadzić do upadłości spółki celowej. vi. vii. Udział JST w spółce, która prowadziłaby działalność na obszarze całego kraju budzi wątpliwości prawne, może być kwestionowana przez organy nadzoru na etapie przystępowania do spółki Obrót udziałami Skarbu Państwa oraz JST podlega ograniczeniom wprowadzonym ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji. 126

127 (e) Spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych bez udziału Skarbu Państwa. 1) Udziałowcy Zakłada się, że udziałowcami są przedsiębiorcy telekomunikacyjni, w tym ci o najsilniejszej pozycji rynkowej. Udziałowcami mogą być również inni przedsiębiorcy zainteresowani uczestnictwem w projektach realizowanych przez spółkę, np. dostawcy oprogramowania i sprzętu sieciowego. Spółka również powinna zachować otwarty charakter, przy czym wyzwania związane zarówno z zagwarantowaniem stabilności działania spółki byłyby większe niż w przypadku spółki z udziałem spółek związanych ze Skarbem Państwa. Rysunek nr 48: SPV tylko podmioty prywatne 2) Podstawa prawna powołania Podstawą powołania i działania spółki jest ksh. 3) Majątek i kapitał spółki Kapitał założycielski do spółki wnoszą udziałowcy. Przedsiębiorcy telekomunikacyjni mogą ponadto wnieść aportem posiadaną infrastrukturę telekomunikacyjną. 4) Nadzór i zarządzanie spółką Nadzór nad spółką sprawowany będzie na zasadach kodeksowych z modyfikacjami statutowymi. 5) Zalety rozpatrywanego modelu Model posiada te same zalety co model, w którym udziałowcami są podmioty prywatne oraz spółki związane bezpośrednio lub pośrednio ze Skarbem Państwa, z zastrzeżeniem, że w związku z brakiem udziału spółek bezpośrednio lub pośrednio związanych ze Skarbem Państwa taka spółka celowa nie będzie miała podniesionego poziomu zaufania rynkowego do spółki celowej. Skarb Państwa nie będzie również dysponował narzędziami prawnymi (właściwymi dla udziałowcy spółki handlowej) wymuszającymi standardy związane z zarządzaniem spółką. 127

128 6) Wady rozpatrywanego modelu Model posiada te same wady co model, w którym udziałowcami są podmioty prywatne oraz spółki związane bezpośrednio ub pośrednio ze Skarbem Państwa, z następującymi zastrzeżeniami: i. Brak udziału spółek bezpośrednio lub pośrednio związanych ze Skarbem Państwa utrudnia możliwość zagwarantowania spełnienia przez spółkę założeń związanych z jej otwartością i standardami działania. ii. Spółka celowa z wyłącznym udziałem podmiotów prywatnych jest szczególnie narażona na ryzyka natury prawnej i gospodarczej związane z kondycją jej udziałowców. iii. W przypadku wyboru scenariusza zgodnie z którym spółka celowa miałaby być jedynym beneficjentem I-szej osi priorytetowej POPC zwiększy się ryzyko dla jej realizacji związane z brakiem lub nieprawidłową realizacją projektu przez spółkę celową będzie większe Wnioski i. Powstanie spółki celowej z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa związane jest z dwoma krytycznymi uwarunkowaniami, tj. 1) koniecznością przeprowadzenia zmian legislacyjnych pozwalających na podjęcie przez SP działalności telekomunikacyjnej oraz wyasygnowania środków koniecznych dla prowadzenia tej działalności (w opcji 1) oraz 2) brakiem mechanizmów współinwestowania. Przesądza to o braku rekomendacji dla przedmiotowej struktury właścicielskiej spółki celowej. ii. Spółka celowa z udziałem JST nie jest rekomendowana z następujących głównych powodów. Uzgodnienie celów i interesów pomiędzy szeregiem udziałowców prywatnych, podmiotów związanych pośrednio ze Skarbem Państwa i JST mogłoby się okazać wysoce utrudnione lub niemożliwe. Skutkowałoby to, w najlepszym razie, bardzo długim czasem koniecznym do powstania spółki albo niemożnością jej powołania oraz trudnościami związanymi z zarządzaniem spółką. Dotychczasowe doświadczenia angażowania się JST w działalność telekomunikacyjną, w tym w budowanie sieci szerokopasmowych wskazują, iż w JST często brak jest wystarczających kompetencji oraz doświadczenia koniecznego do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej. Ponadto, udział JST w spółce prowadzącej działalność na obszarze całego kraju (wykraczającą poza obszar danego JST) budzi wątpliwości prawne. Należy również mieć na uwadze, że obrót udziałami JST (jak również Skarbu Państwa) podlega ograniczeniom wprowadzonym ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji. iii. Wady rozwiązania zakładającego powstanie spółki celowej bez udziału spółek bezpośrednio lub pośrednio zależnych od Skarbu Państwa przesądzają o nierekomendowaniu takiego modelu spółki do dalszych rozważań. W szczególności należy tu wskazać na brak możliwości wywierania wpływu na działania spółki przez Skarb Państwa, a tym samym brak kontroli nad działalnością operacyjną spółki celowej. Ponadto, należy zauważyć, iż podejmowanie przez organy państwa jakichkolwiek działań związanych z powstawaniem prywatnej spółki celowej, np. wymienianie je w dokumencie strategicznym, jakim jest POPC (o czym będzie mowa niżej) nie znajduje prawnego uzasadnienia. iv. Z punktu widzenia wymogów niniejszej analizy struktura właścicielska rekomendowana do dalszych rozważań to spółka celowa z udziałem podmiotów prywatnych oraz spółek z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Skarbu Państwa bez udziału JST. 128

129 5.2 Modele partnerstwa publiczno-prywatnego na podstawie ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym zadania realizowane przez JST Uwagi ogólne W przypadku, gdyby realizacja projektów łączyła się ze zleceniem realizacji określonych zadań publicznych przez podmioty publiczne należy rozważyć zasady powierzenia takich zadań. Podmiotem publicznym w rozumieniu Ustawy o PPP mogą być jednostki sektora finansów publicznych, a także inne podmioty publiczne w rozumieniu Ustawy o PPP (zarówno organy władzy publicznej, w tym administracji rządowej), a także JST. Ze względu na obowiązującą treść megaustawy, model PPP zostanie omówiony wyłącznie w stosunku do JST. Megaustawa przewiduje możliwość prowadzenia działalności w zakresie telekomunikacji przez jednostki samorządu terytorialnego w określonym zakresie i na określonych warunkach, z uwzględnieniem specyfiki działalności telekomunikacyjnej. Jednocześnie realizacja tych zadań odbywa się na podstawie dostępnych instrumentów prawnych. W art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej wskazano, że JST w drodze umowy mogą powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.), w trybie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100 oraz z 2010 r. Nr 106, poz. 675), przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz. U. Nr 19, poz. 101, z późn. zm.), przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.), przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536) i ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13) albo na zasadach ogólnych. A zatem jednym z dostępnych instrumentów realizacji zadań z zakresu telekomunikacji dla JST jest partnerstwo publiczno-prywatne. Oczywiście szeroko pojęta współpraca podmiotów publicznych, w tym JST z partnerami prywatnymi może przybierać różne formuły i warunki. Poniżej przedstawiono podstawowe zasady realizacji partnerstwa publiczno-prywatnego na podstawie Ustawy o PPP Ustawa PPP Definicja PPP na gruncie Ustawy o PPP Zgodnie z Ustawą o PPP, istotą partnerstwa publiczno prywatnego jest wspólna realizacja przedsięwzięcia (przez stronę publiczną i prywatną), oparta na podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym i partnerem prywatnym. Przedsięwzięcie PPP realizowane jest na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy PPP (regulującej zasady realizacji przedsięwzięcia m.in. W zakresie przedmiotu, praw i obowiązków stron, wymogów jakościowych związanych z realizacją przedsięwzięcia czy świadczeniem usług, finansowania przedsięwzięcia i mechanizmu wynagrodzeniowego oraz rozliczeń pomiędzy stronami, kontroli realizacji przedsięwzięcia etc.). PPP może być również realizowane w formie spółki publiczno-prywatnej. 129

130 Formuła PPP jest bardzo pojemna i mieści w sobie wiele szczegółowych wariantów współpracy przy realizacji zadań publicznych. Zgodnie z art. 2 pkt. 4 Ustawy o PPP, przez przedsięwzięcie rozumie się m.in. (i) budowę lub remont obiektu budowlanego, (ii) świadczenie usług, (iii) inne świadczenie połączone z utrzymaniem lub zarządzaniem składnikiem majątkowym, który jest wykorzystywany do realizacji przedsięwzięcia publiczno-prywatnego lub jest z nim związany. Można wskazać, że przedsięwzięcia PPP obejmują zazwyczaj zarówno element robót budowlanych, jak i utrzymania/eksploatacji infrastruktury czy świadczenia usług z wykorzystaniem powstałej infrastruktury. Cechą wyróżniającą ustawowe PPP spośród innych formuł prawnych jest właśnie element eksploatacji, rozumianej także jako utrzymanie lub zarządzanie składnikiem majątkowym. W zasadzie przy PPP budowa infrastruktury to, w pewnym sensie, środek służący osiągnięciu celu głównego, jakim jest umożliwienie świadczenia usługi publicznej związanej z tą infrastrukturą. Uwaga ta jest wspólna dla każdego modelu PPP i dotyczy także schematu współdziałania w oparciu o koncesję na roboty budowlane. Innym elementem charakterystycznym dla ustawowego PPP jest przeniesienie na partnera prywatnego obowiązku zapewnienia finansowania w całości lub części projektów PPP. Art. 7 ust. 1 Ustawy o PPP wskazuje, że partner prywatny zobowiązuje się do realizacji przedsięwzięcia za wynagrodzeniem oraz poniesienia w całości albo w części wydatków na jego realizację lub poniesienia ich przez osobę trzecią, a podmiot publiczny zobowiązuje się do współdziałania w osiągnięciu celu przedsięwzięcia. Współdziałanie takie ma miejsce w szczególności poprzez wniesienie przez podmiot publiczny wkładu własnego na cele realizacji przedsięwzięcia. Wkład ten może stanowić m.in. (i) poniesienie części wydatków na realizację przedsięwzięcia, w tym sfinansowanie dopłat do usług świadczonych przez partnera prywatnego w ramach przedsięwzięcia czy też (ii) wniesienie składnika majątkowego Tryb wyboru i wynagrodzenie partnera Na gruncie Ustawy o PPP wynagrodzenie partnera prywatnego może być ustalone na różne sposoby: oprócz tradycyjnej zapłaty sumy pieniężnej, podmiot publiczny może bowiem także umożliwić partnerowi prywatnemu pobieranie pożytków z przedmiotu partnerstwa (por. art. 4 ust. 1 Ustawy o PPP). Jednocześnie art. 7 ust. 2 Ustawy o PPP wskazuje, że wynagrodzenie partnera prywatnego powinno przede wszystkim zależeć od rzeczywistego wykorzystania lub faktycznej dostępności przedmiotu PPP. W Ustawie o PPP wprowadzono dwie podstawowe ścieżki wyboru partnera prywatnego a ich zastosowanie jest uzależnione właśnie od przyjętego modelu wynagrodzenia: i. w sytuacji, gdy wynagrodzeniem podmiotu prywatnego jest prawo do pobierania pożytków z przedmiotu partnerstwa albo przede wszystkim to prawo wraz z zapłatą sumy pieniężnej, wybór następuje w drodze Ustawy o koncesji (art. 4 ust. 1 Ustawy o PPP) mamy wówczas do czynienia z modelem koncesyjnym PPP. ii. w przypadku z kolei, gdy wynagrodzenie podmiotu prywatnego pochodzi od podmiotu publicznego (w przypadkach innych niż w punkcie powyżej), to wybór następuje na podstawie PZP (art. 4 ust.2 ustawy o PPP) jest to model zamówieniowy PPP. 130

131 Jednocześnie Ustawa PPP wskazuje (art. 4 ust. 3), że gdy nie ma zastosowania Ustawa o koncesji ani PZP, wyboru partnera prywatnego dokonuje się w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej i wolnej konkurencji oraz przestrzeganie zasad równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności, przy odpowiednim uwzględnieniu przepisów Ustawy PPP, a w przypadku wniesienia przez partnera publicznego wkładu własnego będącego nieruchomością, także przepisów Ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla wskazania właściwego trybu wyboru partnera prywatnego konieczne jest więc przeprowadzenie analizy, czy strona prywatna będzie przede wszystkim pobierała pożytki z przedsięwzięcia lub, innymi słowy, czy przejmuje ryzyko związane z gospodarczym wykorzystaniem przedsięwzięcia Model zamówieniowy W przypadkach, w których samorząd będzie inicjatorem działań dotyczących budowy lub eksploatacji infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnych, a zadania te będą realizowane przez partnera prywatnego na jego zlecenie oraz zgodnie ze wskazanymi lub uzgodnionymi z samorządem parametrami w zamian za określone w umowie wynagrodzenie płatne przez JST, będziemy mieli do czynienia z umową mającą charakter zamówienia publicznego. W tym modelu wynagrodzenie podmiotu prywatnego nie jest związane z wielkością przychodów, jakie mógłby on uzyskać w związku z eksploatacją infrastruktury lub sieci, tj. przede wszystkim z opłatami, które uzyska od odbiorców czy użytkowników infrastruktury. Wynagrodzenie to jest jednocześnie gwarantowane w określonej, wynikającej z oferty kwocie i płatne przez zlecającego zadanie, czyli JST, pod warunkiem właściwego wykonania zamówienia przez podmiot prywatny. Czysty model zamówieniowy występuje w przypadkach powierzania przez JST zadania polegającego wyłącznie na projektowaniu lub budowie infrastruktury telekomunikacyjnej i znajduje zastosowanie niezależnie od struktury rynku, tj. potencjalnych użytkowników zainteresowanych eksploatacją i użytkowaniem infrastruktury oraz warunków, na jakich miałoby to następować. Takie przypadki jednak nie obejmują co do zasady integralnego elementu PPP jakim jest utrzymanie lub zarządzanie składnikiem majątkowym, który jest wykorzystywany w ramach przedsięwzięcia PPP. Model zamówienia publicznego może jednak znaleźć zastosowanie również w przypadku powierzenia realizacji zadania obejmującego zarówno projektowanie i budowę oraz eksploatację infrastruktury telekomunikacyjnej - w ramach formuły PPP. W szczególności należy wskazać tu sytuacje, w których przewidywane przychody podmiotu prywatnego związane z eksploatacją nie będą wystarczające do pokrycia nakładów potrzebnych na wykonanie zadania i uzyskanie zakładanego zysku, tj. nie będą opłacalne ekonomicznie dla podmiotu prywatnego. Należy także podkreślić, że wykorzystanie modelu zamówienia publicznego do realizacji przedsięwzięcia w PPP nie musi oznaczać jednorazowej płatności wynagrodzenia na rzecz podmiotu prywatnego. Wynagrodzenie to może być również rozłożone w czasie i płatne przez cały okres obowiązywania umowy. W takim przypadku wysokość płatności będzie powiązana z gotowością podmiotu prywatnego do udostępniania infrastruktury telekomunikacyjnej zapewniającej określone w umowie parametry ilościowe i jakościowe. Istotą tego modelu wynagrodzenia (tzw. opłata za dostępność) jest zatem prawidłowe określenie zasad wyliczenia wysokości opłaty tj. jej pomniejszania w sytuacji, w której usługi 131

132 świadczone przez podmiot prywatny naruszają pewne zobiektywizowane wskaźniki ustalone w umowie (np. usługi świadczone są niezgodnie z ustalonymi parametrami, nie są spełnione określone standardy itp.). Model przekazywanych podmiotowi prywatnemu płatności może stanowić jeden z elementów procedury przetargowej w przypadku, gdy jest ona organizowana np. w ramach dialogu konkurencyjnego. Płatności mogą być rozłożone w czasie trwania umowy, być powiązane z wykonaniem infrastruktury (np. na zasadzie większych płatności w początkowym okresie, które będą stopniowo zmniejszane wraz z upływem okresu obowiązywania umowy). Mechanizm ustalania wynagrodzenia podmiotu prywatnego powinien również uwzględniać ewentualne przychody pochodzące od osób trzecich, w tym sposób ich rozliczania w ramach realizacji przedsięwzięcia. Należy uznać, iż model zamówieniowy PPP mógłby być wykorzystywany tam, gdzie uwarunkowania lokalne i rynkowe związane m.in. z liczbą potencjalnych odbiorców usług (zarówno przedsiębiorców, jak również osób prywatnych) oraz ich gotowością do ponoszenia wydatków na określonym poziomie związanych z dostępem do usług telekomunikacyjnych (uwzględniających niezbędne nakłady inwestycyjne) nie będą pozwalały podmiotowi prywatnemu na osiągnięcie opłacalności ekonomicznej danego przedsięwzięcia Model koncesyjny PPP W przypadku realizacji przedsięwzięcia PPP w zakresie infrastruktury telekomunikacyjnej w modelu koncesyjnym, podstawowym źródłem wynagrodzenia podmiotu prywatnego byłoby prawo do czerpania pożytków z jej udostępniania podmiotom trzecim przedsiębiorcom telekomunikacyjnym lub użytkownikom końcowym. Należy wskazać, że model koncesyjny PPP może znaleźć zastosowanie zarówno w przypadku realizacji zadania obejmującego projektowanie i budowę infrastruktury wraz z jej zarządzaniem/eksploatacją, jak również w przypadku, gdy przedsięwzięcie obejmuje wyłącznie zarządzanie/utrzymanie/eksploatację infrastruktury. Wykorzystanie w praktyce modelu koncesyjnego PPP jest uzależnione od gotowości podmiotów prywatnych do przejęcia ryzyka uzyskania wynagrodzenia z eksploatacji infrastruktury czyli de facto sprzedaży usług telekomunikacyjnych dalszym odbiorcom, gdyż w przypadku tego modelu brak jest gwarancji po stronie podmiotu prywatnego uzyskania wynagrodzenia na poziomie, który prowadziłby do odzyskania całości związanych z wykonywaniem przedmiotu umowy nakładów (art. 1 ust. 3 Ustawy o koncesji). Zgodnie z przepisami, partner prywatny powinien zatem w tym modelu ponosić zasadniczą część ryzyka ekonomicznego związanego z prowadzoną działalnością. Kryterium zasadniczości nie zostało co prawda zdefiniowane, jednak wydaje się, że oznacza ono, iż ewentualne płatności ze strony podmiotu publicznego lub metoda zapewnienia ich uzyskania nie powinna prowadzić do gwarancji wynagrodzenia podmiotu prywatnego znacząco przekraczającej 50% w tym zakresie brak jest wykładni sądów polskich. w doktrynie wskazuje się na poziom 50% jako kluczowy por. M. Bejm Ustawa o koncesji na roboty budowlane lub usługi. Komentarz C.H. Beck 2011, str. 31; A. Panasiuk - Koncesja na roboty budowlane lub usługi. Komentarz C.H. Beck 2009, str. 27. Należy również wskazać, że w praktyce innych krajów poziom ten może osiągać nawet 70% (Francja). 132

133 Odmiennie zatem niż w przypadku modelu zamówieniowego gdzie wynagrodzenie za prawidłowe wykonanie przedmiotu zamówienia jest gwarantowane umową, wynagrodzenie w modelu koncesyjnym PPP uzależnione jest od popytu na usługi i od wysokości opłat uzyskiwanych od korzystających z infrastruktury. Możliwość wykorzystania modelu koncesyjnego zależy więc w istocie od uwarunkowań rynkowych w tym popytu na dane usługi oraz zdolności do ponoszenia opłat na określonym poziomie. Ze względu na koszty i przejęcie ryzyka popytowego przez podmiot prywatny w modelu koncesyjnym, można przypuszczać, iż w znacznej części przypadków model koncesyjny będzie mógł zostać wykorzystany w praktyce m.in. w sytuacji, gdy do zadań podmiotu prywatnego nie będzie należało również zaprojektowanie i wybudowanie sieci (które JST będzie zlecało w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie PZP). Należy wskazać, że system koncesyjny był do tej pory wykorzystywany w innych państwach Unii Europejskiej, a właściwe ukształtowanie warunków umowy koncesji i przeprowadzenie postępowania dotyczącego wyboru koncesjonariusza było m.in. pozytywnie oceniane przez KE w kontekście zgodności z przepisami dotyczącymi pomocy publicznej Spółka PPP Ustawa PPP przewiduje również utworzenie spółki publiczno-prywatnej dla realizacji przedsięwzięcia PPP, jednakże nie przewiduje szczegółowych regulacji w tym zakresie. Zgodnie z art. 14 Ustawy PPP umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym może przewidywać, że w celu jej wykonania podmiot publiczny i partner prywatny zawiążą spółkę kapitałową, spółkę komandytową lub komandytowo-akcyjną. Jednocześnie, podmiot publiczny nie może być komplementariuszem, a Ustawa PPP zapewnia również podmiotowi publicznemu prawo pierwokupu akcji albo udziałów partnera prywatnego w spółce. Stworzenie spółki powinno być następstwem jednej z opisywanych wyżej procedur wyboru partnera prywatnego. Można byłoby rozważać ewentualne przystąpienie partnera prywatnego do już istniejącej spółki podmiotu publicznego, z zastrzeżeniem zakresu jej działania tj. cel i działalność spółki powinna być zgodnie z regulacjami ustawowymi ograniczona do zakresu umowy o PPP. 23 Por. decyzja Komisji N 381/04 Francja, Projet de réseau de télécommunications haut débit des Pyrénées- Atlantiques i decyzja Komisji N 382/04 Francja, Mise en place d'une infrastructure haut débit sur le territoire de la région Limousin (DORSAL) ; decyzja Komisji N 331/08 Francja, Compensation de charges pour une Délégation de Service Public (DSP) pour l'établissement et l'exploitation d'un réseau de communications électroniques à très haut débit dans le Département des Hauts-de-Seine. 133

134 5.2.3 Środki unijne i PPP Należy zauważyć, iż w ramach regulacjach dotyczących systemu wydatkowania środków unijnych na lata zwrócono uwagę na model partnerstwa publiczno-prywatnego, który może zapewniać efektywną realizację inwestycji współfinansowanych z tych środków. Zgodnie z postanowieniami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. - partnerstwo publiczno-prywatne może stanowić skuteczny sposób wdrażania operacji, który zapewnia osiągnięcie celów polityki publicznej poprzez łączenie różnych postaci środków publicznych i prywatnych. Jednocześnie, KE zwraca uwagę na niezbędną elastyczność w zakresie tego typu projektów i stosowanie do nich zasad ogólnych. Nowe rozporządzenie funduszowe nie tylko wprowadza definicję PPP, wskazując że partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) oznaczają formę współpracy między podmiotami publicznymi a sektorem prywatnym, których celem jest poprawa realizacji inwestycji w projekty infrastrukturalne lub inne rodzaje operacji realizujących usługi publiczne, poprzez dzielenie ryzyka, wspólne korzystanie ze specjalistycznej wiedzy sektora prywatnego lub dodatkowe źródła kapitału, ale również rozdział II ww. Rozporządzenia zawiera pewne przepisy szczególne dotyczące realizacji przedsięwzięć w tej formule m.in. w zakresie beneficjenta wsparcia czy ponoszenia wydatków kwalifikowanych. Ponadto również w uregulowaniach dotyczących projektów dużych zawarto kwestię projektów PPP. Zapewne takie regulacje i podejście należy uznać za dobry znak ze strony KE dla realizacji przedsięwzięć w formule PPP w nowej perspektywie finansowej, jednakże należy mieć na uwadze, iż w praktyce przygotowanie i przeprowadzenie projektów w tej formule, zwłaszcza przy współudziale środków unijnych jest zazwyczaj dość skomplikowane (wielowątkowe) i wymaga odpowiedniego przygotowania i czasu. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, iż problematyczne zazwyczaj przy takich hybrydowych projektach są m.in. kwestie dotyczące ponoszenia wydatków kwalifikowanych i ich akceptacji, kwestie związane z zachowaniem odpowiednich procedur przy wydatkowaniu środków (m.in. związane z wyborem wykonawców czy podwykonawców) - na co wskazują m.in. regulacje zaproponowane przez KE. Istotnym elementem są również kwestie związane z pomocą publiczną, w tym w kontekście wysokości dofinansowania. Ponadto w zależności od wybranego modelu i zasad realizacji projektu niezbędne może być m.in. aktualizowanie dokumentacji projektowej ocenianej przez odpowiednie instytucje/ke (np. w związku z wyborem partnera prywatnego). 5.3 Modele współpracy między przedsiębiorcami różnych branż Wspierając realizację celów z Europejskiej Agendy Cyfrowej dotyczących szybkiego i ultraszybkiego dostępu do Internetu, 15 maja br. Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę, której celem jest określenie pewnych minimalnych praw i obowiązków mających zastosowanie w całej Unii w zakresie współpracy między branżami przy budowie infrastruktury. Szacuje się, że w ramach inwestycji w szerokopasmowy dostęp do Internetu nawet do 80% kosztów stanowią roboty inżynieryjno-budowlane. Jednym ze sposobów obniżenia tych kosztów jest współpraca między branżami infrastrukturalnymi. Wśród branż, których współpraca z sektorem telekomunikacji mogłaby przynieść największe efekty synergii wymienić można: 134

135 Energetykę Gazownictwo Przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne Transport (drogi, koleje) Mając na uwadze przedmiot niniejszej ekspertyzy dotyczący interwencji publicznej dla bezpośredniego wykonania celów Narodowego Planu Szerokopasmowego analizować należy te modele współpracy oraz te branże, które mogą przyczynić się do powstania szerokopasmowej infrastruktury dostępowej w tak zwanych obszarach białych i szarych. W związku z tym, należy przyjąć założenie, że największy efekt synergii można osiągnąć przy współpracy branży telekomunikacyjnej z energetyczną. W ograniczonym stopniu możliwe jest obniżenie kosztów budowy (lub modernizacji) sieci dostępowej przy okazji inwestycji w sieć wodnokanalizacyjną oraz drogową. Można przyjąć, że na obszarach określanych jako białe i szare nie ma infrastruktury gazowej, ani kolejowej w związku z czym brak jest możliwość współpracy z tymi branżami Możliwe obszary współpracy Informacja o istniejącej infrastrukturze Możliwe jest znaczące obniżenie kosztów budowy nowej infrastruktury wykorzystując istniejące już elementy infrastruktury tj. kanały kablowe, studzienki, szafki ulicznych, słupy, maszty, anteny i inne pomocnicze elementy infrastruktury. Aby to osiągnąć konieczne jest budowanie banków informacji zawierających dane na temat wszystkich rodzajów infrastruktury. Informacja o planowanych robotach budowlanych Informacja o planowanych robotach budowlanych przedsiębiorców z innych branż infrastrukturalnych jest podstawowym warunkiem umożliwiającym współinwestowanie. Aby to osiągnąć także jest konieczne stworzenie mechanizmów tj. banków informacji, gdzie w szczególności firmy publiczne informowałyby o planowanych pracach. Ważne aby zarówno informacje o istniejącej infrastrukturze, jak i planowanych robotach budowlanych były udostępniane przy pomocy pojedynczego punktu kontaktu. Koordynacja robót budowlanych W ramach koordynacji robót budowlanych podstawowym wyzwaniem jest usprawnienie uciążliwych procedur administracyjnych dotyczących udzielania różnego rodzaju zezwoleń związanych z prawem budowlanym. Drugą sprawą jest stworzenie ram do współpracy przedsiębiorców poprzez zaproponowanie szablonu umowy regulującej warunki tej współpracy. Organ ds. rozstrzygania sporów W przypadku braku porozumienia przedsiębiorców z różnych branż w trakcie negocjacji dotyczących udostępniania lub budowy infrastruktury w zakresie warunków technicznych oraz handlowych każda strona powinna mieć możliwość zwrócenia się do organu ds. rozstrzygania sporów na szczeblu krajowym o narzucenie stronom rozwiązania, tak, aby nie 135

136 dopuścić do przypadków nieuzasadnionej odmowy prowadzenia pertraktacji lub narzucania nieracjonalnych warunków. Przedstawione możliwe mechanizmy wspierające współpracę między branżami zostały wymienione w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/61/UE z dnia 15 maja 2014 r. W sprawie środków mających na celu zmniejszenie kosztów realizacji szybkich sieci łączności elektronicznej i będą przedmiotem implementacji w Polsce Przeszkody we współpracy Analizując możliwość współpracy branży telekomunikacyjnej z branżą energetyczną w Polsce należy wziąć pod uwagę następujące uwarunkowania mogące być przeszkodą w realizacji inwestycji: Różny poziom wymagań dotyczących bezpieczeństwa przy realizacji budów Własność nieruchomości i zasady dostępu do nich Różne procedury dotyczące usuwania awarii (w tym poziom SLA) Bardziej skomplikowany proces uzyskiwania pozwoleń na budowę przy inwestycjach energetycznych Różne obowiązki dotyczące realizacji zamówień publicznych tzw. zamówienia sektorowe Rozliczanie kosztów inwestycji w taryfie przez firmy energetyczne ewentualne problemy z podziałem tych kosztów i zatwierdzeniem taryfy dystrybucyjnej przez Prezesa URE Zarządzanie danymi osobowymi Brak motywacji ekonomicznej firm energetycznych wynikający z różnej skali działania Brak narzędzi administracyjnych do zmuszenia firm energetycznych do współinwestowania Przykłady współpracy Analizując dotychczasowe inicjatywy dotyczące współpracy przy inwestycjach w infrastrukturę dostępową dla szerokopasmowego dostępu do Internetu, w szczególności w technologii, można stwierdzić, że charakteryzują się one następującymi cechami: Dotyczą terenów zurbanizowanych Uczestnikami są lokalne przedsiębiorstwa publiczne Przykładami takich przedsięwzięć są: Metroweb Współpraca Swisscom z lokalnymi dostawcami energii w dużych miastach Szwajcarii 136

137 Metroweb Włoch Metroweb jest przykładem współpracy firm z różnych branż przy inwestycjach w dostępową infrastrukturę światłowodową. Dodatkowo pokazuje wykorzystanie modelu publicznoprywatnego joint venture z utworzeniem spółki celowej na potrzeby budowy, rozwoju, utrzymania i zarządzania siecią światłowodową (DBO). Metroweb to wspólne przedsięwzięcie lokalnej spółki zajmującej się dostawą energii elektrycznej i gazu kontrolowanej przez władze lokalne Mediolanu AEM (obecnie po fuzji z innymi podobnymi spółkami z regionu - A2A Group) oraz e.biscom (obecnie Fastweb), firmy telekomunikacyjnej nastawionej na dostarczanie nowoczesnych usług transmisji danych, w tym dostępu do internetu przy wykorzystaniu światłowodów. Pierwotnym celem przedsięwzięcia była budowa sieci światłowodowej w technologii FTTH na terenie Mediolanu i aglomeracji mediolańskiej. Obecnie po przekształceniach własnościowych (Metroweb został przejęty przez F2i kontrolowany przez państwo fundusz zarządzania infrastrukturą) firma planuje objęcie inwestycjami 30 największych miast Włoch. Inwestycja nie wymagała dodatkowego finansowania publicznego ponieważ ze względu na obszar objęty działalnością i związane z tymi niskie koszty jednostkowe, a jednocześnie potencjalnie wysokie przychody projekt był rentowny. Wsparcie polegało raczej na wykorzystaniu doświadczeń i częściowo infrastruktury miejskiej spółki co obniżało koszty, a także, dzięki bliskiej współpracy z władzami lokalnymi, na ułatwieniach administracyjnych, które przyspieszały inwestycje (dzięki temu udało się w ciągu 4 lat wybudować ponad 2000 km światłowodów 24 ). Metroweb nie miał i praktycznie nadal nie ma konkurencji w zakresie dostępowej sieci światłowodowej na terenie swojego działania ponieważ Telecom Italia (zasiedziały operator) nie rozwijał takiej sieci na tym obszarze. Firma Metroweb świadczy usługi hurtowe w zakresie infrastruktury pasywnej (ciemne włókna światłowodowe). Jej głównym klientem zapewniającym stałość dochodów na początku była spółka Fastweb będąca własnością e.biscom świadcząca usługi aktywne. Obecnie Metroweb współpracuje przede wszystkim z Telecom Italia na podstawie umowy IRU Swisscom Swisscom, zasiedziały operator w Szwajcarii, od 2008 roku inwestuje w rozwój sieci światłowodowej w technologii FTTH. Na koniec 2012 roku ok. 550 tys. gospodarstw domowych i firm zostało podłączonych do sieci, w 2015 roku planowane jest podłączenie ok. 1 mln odbiorców, co stanowi ponad 30% gospodarstw domowych 25. W celu optymalizacji kosztów robót budowlanych Swisscom nawiązał współpracę z miejskimi spółkami dostarczającymi media (przede wszystkim energię elektryczną, a także wodę i ciepło), które także planowały rozwój infrastruktury światłowodowej i świadczenie usług telekomunikacyjnych. Nawiązano już współpracę w 9 miastach i zgodnie ze strategią Swisscom będzie podejmował próby współpracy w kolejnych miastach. 24 Broadband - Delivering next generation access through PPP - European PPP Expertise Centre (EPEC) - EIB 04/2012 EN 25 Swisscom Annual Report

138 Rysunek nr 49:Plany Swisscom rozwoju sieci światłowodowej FTTH Źródło: Opracowanie własne na podstawie materiałów Swisscom ( r.) Głównym modelem biznesowym wykorzystywanym we współpracy są umowy typu IRU. Projekty w poszczególnych miastach różnią się międzysobą jeśli chodzi o zakres inwestycji prowadzonych przez poszczególne spółki (w szczególności jeśli chodzi o odcinki sieci) i prawa do wykorzystywania infrastruktury w ramach umowy IRU ale co do zasady wykorzystuje się technologię FTTH doprowadzając do każdego lokalu 4 włókna światłowodowe. Najczęściej na bazie umowy IRU Swisscom uzyskuje prawo do wykorzystania jednego włókna, a pozostałe trzy są do dyspozycji spółki miejskiej, na potrzeby świadczenia usług hurtowych i detalicznych 26. Mimo, że w inwestycjach uczestniczą podmioty publiczne (spółki będące własnością jednostek samorządu terytorialnego) są to projekty całkowicie komercyjne, nie wymagające dodatkowej interwencji. Jest to oczywiście związane z charakterystyką geograficzną obszary od dużej gęstości zaludnienia i ekonomiczną zamożne społeczeństwo i związane z tym wysokie potencjalne przychody z usług. Przedsięwzięcie jest nadzorowane przez ComCom szwajcarskiego narodowego regulatora rynku telekomunikacyjnego. Pod wpływem zgłaszanych przez ten urząd wątpliwości zostały zmodyfikowane umowy między Swisscom a miejskimi spółkami energetycznymi. Miało to na celu ograniczenie ewentualnych barier w rozwoju konkurencyjności. 26 Na podstawie: BEREC report on co-investment and significant market power (SMP) in Next Generation Access Networks (NGA) 138

139 Inne przykłady wspierania współpracy międzybranżowej Innym przykładem wspierania współpracy między branżami w zakresie inwestycji są portale informacyjne dotyczące planowanych robót budowlanych, które funkcjonują już w niektórych krajach europejskich, tj.: Finlandia, Szwecja, a w innych są w trakcie tworzenia. W Finlandii firma Johototieto Oy będąca częścią państwowego przedsiębiorstwa State Security Networks zarządza bazami informacyjnymi dotyczącymi przebiegów infrastruktury kablowej. Jej głównym celem jest przeciwdziałanie uszkodzeniom krytycznej dla działania państwa infrastruktury. Jednocześnie Johotieto prowadzi portal wymiany informacji na temat planowanych robót budowalnych Celem portalu jest kontaktowanie podmiotów planujących prace budowlane, które mogłyby osiągnąć korzyści współpracując ze sobą. Klientami portalu są między innymi władze lokalne, firmy budowlane, biura inżynierskie, przedsiębiorstwa telekomunikacyjne. Korzystanie z portalu nie jest obowiązkowe (tzn. nie ma regulacji nakazujących firmą czy podmiotom publicznym na korzystanie z niego) ale zainteresowanie portalem rośnie dzięki uczestnictwu w przedsięwzięciu dużych firm kontrolowanych przez państwo, tj. Vattenfall czy TeliaSonera 27. Schemat działania portalu prezentuje poniższy rysunek. Rysunek nr 50: Schemat działana portali Źródło: opracowanie własne na podstawie Podobne rozwiązanie funkcjonuje i ma być rozwijane w Szwecji. Regulator tamtejszego rynku telekomunikacyjnego PTS, prowadzi portal którego głównym celem jest unikanie uszkodzeń istniejącej infrastruktury przy robotach budowlanych. 27 Support for the preparation of an impact assessment to accompany an EU initiative on reducing the cost of high-speed broadband infrastructure deployment a study prepared for the EU DG Communications Networks, Content & Technology by Analysys Mason Limited 139

140 Jednocześnie rozwija go w kierunku ułatwienia współpracy między firmami planującymi roboty budowlane w zakresie wspólnego prowadzenia inwestycji, co ma prowadzić do obniżenia kosztów i skrócenia czasów realizacji. Tak jak w przypadku rozwiązania stosowanego w Finlandii, wykorzystywanie portalu nie jest tymczasem obowiązkowe. Kolejnym sposobem ułatwiania współinwestowania są tworzone instrukcje dotyczące najlepszych praktyk współpracy między branżami, a także włączenie się krajowych regulatorów i innych instytucji państwowych odpowiedzialnych za rozwój infrastruktury (np. odpowiednie ministerstwa) do tworzenia szablonów umów (lub wsparcia przy ich wypracowaniu) regulujących taką współpracę. Taka sytuacja miała miejsce na przykład w Chorwacji Podsumowanie Podsumowując, należy przyjąć, że w zakresie współpracy między branżami infrastrukturalnymi trzeba raczej korzystać z takich narzędzi i modeli, które umożliwią i ułatwią tą współpracę, a nie nastawiać się na duże przedsięwzięcia organizacyjne o charakterze ogólnopolskim, które co prawda mogłyby przynieść korzyści ale związane są z dużym ryzykiem, a ich poziom skomplikowania obniża szanse na sukces. 140

141 W związku z powyższym optymalne byłoby rozwijanie następujących rozwiązań: Portale informacyjne o istniejącej infrastrukturze Portale informacyjne o planowanych inwestycjach i robotach budowlanych Szablony umów o współpracy między przedsiębiorcami różnych branży Organ ds. rozstrzygania sporów Dodatkowo powinno się skupić na likwidowaniu ograniczeń legislacyjnych w zakresie koordynacji inwestycji w obszarach prawa energetycznego i budowlanego. 141

142 6. KATALOG DOSTĘPNYCH ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA - WSPÓŁFINANSOWANIA INWESTYCJI SZEROKOPASMOWYCH w POLSCE, z UWZGLĘDNIENIEM ŚRODKÓW KRAJOWYCH i ZAGRANICZNYCH, PRYWATNYCH i PUBLICZNYCH. Źródła finansowania i współfinansowania inwestycji szerokopasmowych obejmują źródła publiczne oraz prywatne, których klasyfikację przedstawiono w Tabeli nr 34. Tabela nr 34: Klasyfikacja źródeł finansowania Własność Obszar geograficzny Źródło finansowania Środki publiczne Środki prywatne Źródło: opracowanie własne. Krajowe Zagraniczne Krajowe lub zagraniczne Jednostki samorządu terytorialnego Bank Gospodarstwa Krajowego Polskie Inwestycje Rozwojowe Fundusze UE EBI, EBOR, Bank Światowy Przedsiębiorcy telekomunikacyjni Pozostałe przedsiębiorstwa Rynek kapitałowy Banki komercyjne 6.1 Katalog źródeł finansowania Jednostki samorządu terytorialnego Jednostki samorządu terytorialnego, zarówno na poziomie gminnym oraz wojewódzkim, mogą stanowić podmiot zaangażowany w realizację inwestycji telekomunikacyjnych. Jednostki samorządu terytorialnego finansują swoją działalność z dochodów własnych (opłat i podatków), subwencji, dotacji celowych, obligacji komunalnych, kredytów i pożyczek. Pozyskane środki wykorzystywane są na bieżącą działalność podmiotów należących do JST oraz na realizację działalności inwestycyjnej, która może obejmować także realizacje inwestycji telekomunikacyjnych. Inwestycje telekomunikacyjne mogą być finansowane lub współfinansowane w sposób pośredni oraz bezpośredni. Finansowanie w sposób pośredni może obejmować przykładowo obniżenie opłat, rezygnację z poboru opłat, lub pokrycie części kosztów w ramach innej inwestycji (np. kładzenie sieci światłowodowej w trakcie realizacji budowy/modernizacji infrastruktury drogowej, energetycznej, wodno-kanalizacyjnej czy ciepłowniczej). W przypadku opłat za zajęcie pasa drogowego (na przykład na potrzeby umieszczenia na niej infrastruktury telekomunikacyjnej lub w celu prowadzenia robót w pasie drogowym), zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, całkowita rezygnacja z poboru opłat jest niemożliwa. Obniżenie opłat przez odpowiednie jednostki 142

143 samorządu terytorialnego 28 jest dopuszczalne, ale może ono mieć charakter jedynie przedmiotowy (odnosić się do określonego rodzaju urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym) i nie mieć dyskryminującego charakteru. Zwolnienie z obowiązku wnoszenia podatku od nieruchomości należy do kompetencji rady gminy zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Zwolnienie to musi mieć jednak, jak w przypadku obniżenia opłat za zajęcie pasa drogowego, charakter przedmiotowy odnosić się do określonego rodzaju nieruchomości, a nie do określonych podmiotów. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądownictwa administracyjnego, zwolnienia o charakterze podmiotowym lub podmiotowo przedmiotowym, są niedozwolone 29. Bezpośrednie finansowanie inwestycji telekomunikacyjnych przez JST polega na przekazaniu środków finansowych na realizację inwestycji podmiotowi trzeciemu lub zapłacie za wykonaną usługę budowy. Jst jako jednostki realizujące cele publiczne nie kierują się wyłącznie opłacalnością finansową inwestycji, w związku z czym oczekiwany okres zwrotu inwestycji oraz horyzont finansowania może być znacznie dłuższy niż w przypadku alternatywnych źródeł finansowania. Przykładami inwestycji, w których JST stanowiły źródło finansowania na poziomie wojewódzkim, są projekty budowy szerokopasmowych sieci regionalnych. Inwestycje telekomunikacyjne zostały zrealizowane także przez gminy, np.: M. Sieradz o wartości zamówienia zł. Gm. Nowa Wieś Wielka o wartości zamówienia zł. Gm. Kleszczów o wartości zamówienia zł. Gm. Mrągowo o wartości zamówienia zł. Gm. Staszów o wartości zamówienia zł. Gm. Ożarów o wartości zamówienia zł. Gm. Stepnica o wartości zamówienia zł. Gm. Skarżysko-Kamienna o wartości zamówienia zł. Jednakże należy mieć na uwadze, że skala inwestycji realizowanych przez gminy jest zbyt mała, by można uznać, że mają one wystarczający potencjał do realizacji inwestycji w sieci szerokopasmowe o skali odpowiadającej celom Europejskiej Agendy Cyfrowej. Wysokość środków finansowych, jakie JST na poziomie wojewódzkim mogłyby przeznaczyć na realizację inwestycji telekomunikacyjnych zależą od sytuacji finansowej oraz innych planów inwestycyjnych tych jednostek. Dodatkowo przy planowaniu swoich przyszłych budżetów samorządy województw muszą uwzględniać krajowe regulacje dotyczące poziomu zadłużenia, opisane jako reguły fiskalne: 28 w przypadku dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych odpowiednio województwo, powiat lub gmina 29 Tak, m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. II FSK 1785/2010, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012 r. II FSK 1755/

144 indywidualny wskaźnik zadłużenia (IWZ) - relacja sumy spłat rat kredytów i pożyczek oraz wykupów papierów wartościowych, wraz z należnymi odsetkami (także dyskontem), oraz potencjalnych spłat kwot wynikających z udzielonych poręczeń oraz gwarancji do planowanych dochodów ogółem nie może przekroczyć średniej arytmetycznej z obliczonych dla ostatnich trzech lat relacji nadwyżki operacyjnej (powiększonej o dochody ze sprzedaży majątku) do dochodów ogółem (Indywidualny wskaźnik zadłużenia samorządów - IWZ), reguła wydatkowa - planowane wydatki bieżące nie mogą być wyższe niż planowane dochody bieżące powiększone o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych i wolne środki. W przypadku pięciu województw wskaźnik zadłużenia do dochodów przekracza 60%. Dla kolejnych pięciu województw wynosi od 50% do 60%. W czterech województwach wskaźnik ten przekracza 30%, natomiast tylko w dwóch jest mniejszy niż 30%. Biorąc pod uwagę powyższe uwarunowania funkconowania jst oraz obecny poziom zadłużenia urzędów marszałkowskich oraz zapowiadane zmiany w strukturach dochodów i wydatków, można postawić tezę, że województwa nie będą miały wystarczającego potencjału finansowego do realizacji inwestycji telekomunikacyjnych, Bank Gospodarstwa Krajowego Bank Gospodarstwa Krajowego jest podmiotem realizującym programy i fundusze celowe w imieniu Skarbu Państwa. BGK realizuje między innymi program Inwestycje Polskie, który został ogłoszony w 2012 roku. Program ten ma na celu wsparcie zachowania bieżącej dynamiki inwestycji infrastrukturalnych w Polsce w dłuższej perspektywie czasu. Założeniem programu realizowanego przez BGK jest wsparcie finansowe na warunkach rynkowych dla inwestycji infrastrukturalnych w branżach: Energetycznej Gazowej Transportowej Usług komunalnych (np. utylizacja odpadów) Przemysłowej Telekomunikacyjnej Środki na realizację programu przez BGK będą pochodzić ze zbycia pakietów akcji PGE S.A., PKO BP S.A., PZU S.A. i Ciech S.A. Wartość uzyskanych środków może wynieść do 10 mld zł, co umożliwi wzrost zaangażowania finansowego BGK dla jednego przedsięwzięcia do ok. 1,5 mld zł. Przewidywanymi formami wsparcia finansowego inwestycji przez BGK są kredyty i gwarancje, udzielane w długim horyzoncie czasowym. Oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji współfinansowanych przez BGK jest niższa niż stopa zwrotu wymagana przez podmioty działające w pełni komercyjnie Polskie Inwestycje Rozwojowe (dedykowany fundusz celowy) 30 M. Markowski, Ministerstwo Skarbu Państwa, Program Inwestycje Polskie (Prezentacja), Warszawa,

145 Drugim podmiotem realizującym program Inwestycje Polskie jest spółka Polskie Inwestycje Rozwojowe S.A.. Celem PIR jest wsparcie realizacji inwestycji w następujących obszarach: Energetyki Węglowodorów Transportu Infrastruktury samorządowej Infrastruktury przemysłowej Infrastruktury telekomunikacyjnej PIR jest inwestorem kapitałowym i dostawcą finansowania typu mezzanine, polegającym na udzielaniu podmiotom dotacji zwrotnej, zwracanej na koniec okresu finansowania projektu. W przypadku inwestycji kapitałowych PIR obejmuje do 50% udziałów w nowopowstałym przedsiębiorstwie (typu SPV) w zamian za wkład kapitałowy. Tak jak w przypadku BGK, środki na realizację programu przez PIR będą pochodzić ze zbycia pakietów akcji PGE S.A., PKO BP S.A., PZU S.A. i Ciech S.A. Wartość uzyskanych środków może wynieść do 10 mld zł, co umożliwi zaangażowanie finansowe PIR dla jednego przedsięwzięcia w przedziale od 50 do 750 mln zł. Horyzont finansowania projektów przez PIR jest relatywnie dłuższy niż w przypadku innych podmiotów działających na zasadach w pełni rynkowych 31. PIR dokonuje analizy projektów pod kątem ich rentowności wybór projektów ma charakter komercyjny. Proces ewaluacji projektów jest wieloetapowy. Rysunek nr 51: Proces oceny projektów przez PIR Źródło: M. Markowski, Ministerstwo Skarbu Państwa, Program Inwestycje Polskie (Prezentacja), Warszawa, Przykładem projektu rozwoju infrastruktury szerokopasmowej z wykorzystaniem środków 31 Za: M. Markowski, Ministerstwo Skarbu Państwa, Program Inwestycje Polskie (Prezentacja), Warszawa,

146 PIR jest projekt inwestycyjny HAWE S.A. (w fazie wstępnego porozumienia o potencjalnym udzieleniu finansowania). Projekt ten ma na celu budowę sieci światłowodowej FTTH do 870 tys. mieszkań i domów w Polsce. Wartość inwestycji została oszacowana na 560 mln zł, natomiast udział PIR na 120 mln zł. Przewidywany czas realizacji inwestycji wynosi sześć lat. Przy analizowaniu możliwych źródeł finansowania nie znaleziono uzasadnienia dla powoływania innego celowego funduszu inwestycyjnego. Nowa organizacja generowałaby dodatkowe koszty i obarczona byłaby ryzykami związanymi np. z brakiem doświadczenia, a nie budowałaby dodatkowych w stosunku do PIR korzyści Fundusze UE Fundusze unijne stanowią istotne potencjalne źródło finansowania inwestycji budowy sieci szerokopasmowych. W nowej perspektywie finansowania unijnego w latach przewiduje się przeznaczenie ponad 1 mld EUR na tego typu projekty. Źródłem finansowania unijnego dla projektów budowy sieci szerokopasmowych są fundusze polityki spójności, a w szczególności Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. W ramach tego funduszu przewidziano realizacje Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa, w którym przewidziano wkład unijny na omawiane projekty w wysokości 1.020,3 mln zł (45,23% programu POPC, 1,2% wszystkich funduszy unijnych). Interwencja z wykorzystaniem funduszy unijnych ma polegać na wsparciu projektów budowy, rozbudowy lub przebudowy sieci dostępowych o prędkościach powyżej 30mb/s oraz sieci szkieletowych i dystrybucyjnych. Interwencja zostanie ukierunkowana do obszarów, na których nie ma warunków rynkowych zapewniających świadczenie lub zachętę do świadczenia usług dostępu do Internetu o prędkościach powyżej 30mb/s. Projekty będą wybierane w trybie konkursowym. Beneficjentami projektów mogą być przedsiębiorcy telekomunikacyjni, JST lub ich związki i stowarzyszenia EBI, Bank Światowy/EBOR Europejski Bank Inwestycyjny,, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Światowy stanowią podmioty zagraniczne, które mogą stanowić potencjalne źródła finansowania dla projektów infrastrukturalnych, w szczególności w zakresie budowy sieci szerokopasmowych. Europejski Bank Inwestycyjny jest instytucją finansową Unii Europejskiej, udzielającą lub gwarantującą kredyty podmiotom prywatnym i publicznym z państw członkowskich. Celem działalności EBI jest wsparcie zrównoważonego i harmonijnego rozwoju krajów Unii Europejskiej, w szczególności w priorytetach banku znajdują się: Rozwój regionalny Innowacyjności Rozwój segmentu MŚP Ochrona środowiska i zrównoważony rozwój 146

147 Rozwój transeuropejskiej infrastruktury Mimo, że w proirytetach EBI nie ma bezpośrednio wymienionej branży telekomunikacyjnych to bank finansuje wiele projektów w tym segmencie. Przykładami aktualnie realizowanych projektów są: JAZZTEL PLC (Hiszpania) projekt dotyczy rozwoju sieci świtłowodowej, wartość projektu 590 mln EUR, finansowanie EBI 150 mln EUR HI3G ACCESS AB (Szwecja i Dania) rozwój sieci LTE, finansowanie EBI 200 mln GO PLC (Malta) inwestycje w ścieć mobilną i stacjonarną, wartość projektu 50 mln EUR, finansowanie EBI 20 mln EUR (projekt w trakcie oceny) 32 EBI głównie koncentruje się na projektach o znacznej wartości, których łączna wartość od 2009 roku przekroczyła 11,9 mld EUR. Poniższa lista przedstawia zrealizowane projekty, w których wartość finansowania wyniosła powyżej 200 mln EUR: DEUTSCHE TELEKOM MOBILES INTERNET DEUTSCHE TELEKOM HIGH SPEED BROADBAND VODAFONE MOBILE UK HOCHGESCHWINDIGKEITS-GLASFASERNETZE VODAFONE IT UNIVERSAL MOBILE BROADBAND ORANGE MOBILE AND RURAL BROADBAND FASTWEB HI-SPEED BROADBAND BROADBAND DIGITAL DIVIDE FIXED-MOBILE BROADBAND CONVERGENCE DEUTSCHE TELEKOM FIBRE ROLL-OUT TI - RETE MOBILE A BANDA LARGA FASTWEB VERY HIGH SPEED BROADBAND EU FUNDS CO-FINANCING (PL) EVERYTHING EVERYWHERE MOBILE UK ALPHASAT SES ASTRA HIGH CAPACITY SATELLITES FIXED-MOBILE BROADBAND CONVERGENCE BROADBAND DIGITAL DIVIDE ILIAD BROADBAND II MAGYAR TELEKOM NETWORK DEVELOPMENT 32 Na podstawie: 147

148 T-MOBILE POLAND 4G NETWORK ROLLOUT EBI stanowi źródło finansowania inwestycji, głównie w postaci pożyczek (90% aktywności). Inne instrumenty finansowe oferowane przez EBI to gwarancje bankowe, obligacje projektowe, wkład kapitałowy w zamian za objęcie udziałów w spółce. EBI udziela głównie pożyczek na warunkach preferencyjnych na okres lat. Wartość udzielonej pożyczki nie przekracza zazwyczaj 50% kosztów inwestycji. Wsparcie jest udzielane tylko na projekty uzasadnione ekonomicznie i nie stanowi pomocy publicznej. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju jest międzynarodową instytucją finansową, wspierającą rozwój sektora prywatnego oraz gospodarki rynkowej. EBOR udziela głównie pożyczek oraz gwarancji dla podmiotów realizujących projekty, które nie uzyskałyby finansowania z innych rynkowych źródeł. Finansowanie EBOR sięga do 35% kosztów projektów i wynosi od 5 mln EUR do 230 mln EUR, natomiast oczekiwany horyzont inwestycyjny wynosi od 10 do 15 lat. Bank Światowy jest określeniem organizacji zrzeszającą pięć agencji ONZ: Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju Międzynarodowego Stowarzyszenia Rozwoju Międzynarodowej Korporacji Finansowej Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych Agencji Wielostronnych Gwarancji Inwestycji Bank Światowy zapewnia finansowanie w postaci długoterminowych pożyczek (5-10 lat) na preferencyjnych warunkach, gwarancji kredytowych oraz dotacji. Wsparcie Banku Światowego ma na celu walkę z ubóstwem oraz rozwój obszarów ochrony zdrowia i środowiska, edukacji rozbudowy kluczowej infrastruktury. Zgodnie ze Strategią Partnerstwa dla Kraju (ang. Country Partnership Strategy) dotyczącą Polski na lata , w której określone są priorytety i główne założenia dotyczące współpracy Grupy Banku światowego z danym krajem, Grupa Banku Światowego ma w planie skupienie się w Polsce głównie na usługach analitycznych i doradczych. Jednocześnie nadal planuje wspierać finansowo w postaci pożyczek na infrastruktury o kluczowym znaczeniu dla rozwoju sektora prywatnego. Łączna planowana kwota środków pożyczkowych wynosi 3,2 miliarda USD. Historycznie Bank Światowy współfinansował realizację ponad 259 projektów z sektora telekomunikacyjnego, w tym jeden w Polsce w 1991 roku. Pożyczkobiorcą była Telekomunikacja Polska S.A., wartość projektu wyniosła 378 mln USD, z czego 120 mln USD zostało pokryte z pożyczki udzielonej przez Bank Światowy. Projekt miał na celu rozwój sieci telekomunikacyjnej między 17 największymi miastami w Polsce Przedsiębiorstwa telekomunikacyjne 148

149 Przedsiębiorstwa telekomunikacyjne stanowią podmiot potencjalnie najbardziej zaangażowany w realizację inwestycji telekomunikacyjnych w zakresie budowy sieci szerokopasmowych. Są one zarówno bezpośrednim inwestorem, jak i źródłem finansowania inwestycji (poprzez finansowanie kapitałem własnym). Wysokość inwestycji przedsiębiorców telekomunikacyjnych zależy od ich sytuacji rynkowej oraz strategii dotyczącej konkretnych projektów inwestycyjnych. W związku z tym oszacowanie potencjalnie wolnych środków pieniężnych, jakie przedsiębiorcy telekomunikacyjni byliby skłonni poświęcić na inwestycje w ciągu najbliższych lat, jest trudne. Analizując dostępne dane (przedstawione na wykresie poniżej) dotyczące inwestycji w sieć telekomunikacyjną w ostatnich latach widać, że roczna wartość nakładów spada. Jednak związane jest to głównie ze spadkiem nakładów na rozój sieci bezprzewodowych. Przedsiębiorcy telekomunikacyjni, ze względu na komercyjny charakter ich działalności, kierują się rynkowymi przesłankami przy podejmowaniu decyzji o realizacji inwestycji. Można w związku z tym przyjąć, że w przypadku pojawienia się rentownych projektów sektor telekomunikacyjny jest w stanie inwestować ponad 3 mld zł. rocznie. Rysunek nr 52: Wysokość nakładów na sieć telekomunikacyjną w Polsce Źródło: Opracoawanie własne na podstawie danych UKE Pozostałe przedsiębiorstwa (spoza branży telekomunikacyjnej) Pozostałe przedsiębiorstwa mogą być zainteresowane uczestnictwem i współfinansowaniem inwestycji w budowę sieci szerokopasmowych tylko w zakresie określonym przez: Synergie wynikające ze wspólnej realizacji inwestycji (np. poprzez współdzielenie kosztów budowy sieci energetycznej i telekomunikacyjnej między podmiotami z branży energetycznej i telekomunikacyjnej w przypadku realizacji inwestycji na tym samym obszarze) Możliwości inwestycji kapitałowych podmiotów, którzy mogą być zainteresowani uczestnictwem w potencjalnie zyskownym przedsięwzięciu inwestycyjnym 149

Nowe zasady finansowania infrastruktury NGA - perspektywa Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2020

Nowe zasady finansowania infrastruktury NGA - perspektywa Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2020 Nowe zasady finansowania infrastruktury NGA - perspektywa Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2020 1 Europejska Agenda Cyfrowa i Narodowy Plan Szerokopasmowy Cele: Powszechny dostęp do szybkiego internetu

Bardziej szczegółowo

Projekt Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej

Projekt Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej Projekt Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej Plan prezentacji: - historia, - harmonogram, - przedstawienie aktualnej koncepcji projektu, - problemy, - jak to robią inni - dyskusja Województwa: Lubelskie,

Bardziej szczegółowo

Możliwość wspierania rozwoju sieci ostatniej mili z funduszy europejskich Program Operacyjnego Polska Cyfrowa i założenia Narodowego Planu

Możliwość wspierania rozwoju sieci ostatniej mili z funduszy europejskich Program Operacyjnego Polska Cyfrowa i założenia Narodowego Planu Możliwość wspierania rozwoju sieci ostatniej mili z funduszy europejskich Program Operacyjnego Polska Cyfrowa i założenia Narodowego Planu Szerokopasmowego 1 Narodowy Plan Szerokopasmowy Struktura: Szerokopasmowy

Bardziej szczegółowo

Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej województwo warmińsko-mazurskie

Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej województwo warmińsko-mazurskie Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej województwo warmińsko-mazurskie Lokalizacja projektu Projekt SSPW jest realizowany na terenie 5 województw Polski Wschodniej: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego,

Bardziej szczegółowo

Internet dla Mieszkańców Małopolski Małopolska Sieć Szerokopasmowa

Internet dla Mieszkańców Małopolski Małopolska Sieć Szerokopasmowa Internet dla Mieszkańców Małopolski Kraków, Małopolska 17 października Sieć Szerokopasmowa 2011 roku Kraków, 2 kwietnia 2004 r. Uzasadnienie realizacji - potrzeba interwencji W Małopolsce ok. 10% gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Sieci szerokopasmowe w Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa na lata 2014-2020. Zielona Góra, 17 czerwca 2015 r.

Sieci szerokopasmowe w Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa na lata 2014-2020. Zielona Góra, 17 czerwca 2015 r. Sieci szerokopasmowe w Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 Zielona Góra, 17 czerwca 2015 r. 1 CEL GŁÓWNY: realizacja wskaźników Europejskiej Agendy Cyfrowej i Narodowego Planu Szerokopasmowego

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2014-2020 wybrane zagadnienia prawne i ekonomiczne

Wdrożenie Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2014-2020 wybrane zagadnienia prawne i ekonomiczne Wdrożenie Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2014-2020 wybrane zagadnienia prawne i ekonomiczne Aleksandra Auleytner (DZP) Krzysztof Pigłowski (EY) Zakres i cel projektu Faza I (Analiza) Analiza case

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 17 marca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 17 marca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 17 marca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia... 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na rozwój infrastruktury szerokopasmowej w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Priorytety finansowania. Program realizować będzie 4 osie priorytetowe: Oś I Powszechny dostęp do szybkiego internetu

Priorytety finansowania. Program realizować będzie 4 osie priorytetowe: Oś I Powszechny dostęp do szybkiego internetu Podsumowanie POPC Opis programu Cel główny Celem Programu Operacyjnego Cyfrowa Polska 2014-2020 (POPC) jest wzmocnienie cyfrowych fundamentów dla rozwoju kraju. Zgodnie z Umową Partnerstwa, jako fundamenty

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. 1 Ministerstwo Europejska Agenda Cyfrowa Narodowy Plan Szerokopasmowy przyjęty przez Radę Ministrów 08.01.2014 r. 2 NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo

Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju. Warszawa, listopad 2012 r.

Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju. Warszawa, listopad 2012 r. Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju Warszawa, listopad 2012 r. Agenda cyfrowa cele z zakresu Internetu szerokopasmowego Do 2013 r. - szerokopasmowy dostęp do Internetu dla 100% mieszkańców

Bardziej szczegółowo

publicznego i prywatnego w obszarze infrastruktury szerokopasmowej dr Krzysztof Heller Doradca Zarządu KIGEiT

publicznego i prywatnego w obszarze infrastruktury szerokopasmowej dr Krzysztof Heller Doradca Zarządu KIGEiT Współpraca praca sektora publicznego i prywatnego w obszarze infrastruktury szerokopasmowej dr Krzysztof Heller Doradca Zarządu KIGEiT Budowa infrastruktury publicznej Wiele projektów budowy publicznej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 września 2015 r. Poz. 1466 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 16 września 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na rozwój

Bardziej szczegółowo

INFRASTRUKTURA SZEROKOPASMOWEGO INTERNETU. wprowadzenie do zagadnienia

INFRASTRUKTURA SZEROKOPASMOWEGO INTERNETU. wprowadzenie do zagadnienia INFRASTRUKTURA SZEROKOPASMOWEGO INTERNETU wprowadzenie do zagadnienia Dr inż. Adam Okniński Dyrektor Wydziału Wydział Wdrażania Technologii Informacyjnych Departament Infrastruktury Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Szybki Internet dla Małopolski. Kraków, maj 2012 r.

Szybki Internet dla Małopolski. Kraków, maj 2012 r. Szybki Internet dla Małopolski Kraków, maj 2012 r. Małopolska - stan aktualny co dziesiąte gospodarstwo domowe nie ma możliwości dostępu do Internetu na poziomie podstawowym (2 Mb/s) co drugie gospodarstwo

Bardziej szczegółowo

Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych. Warszawa, 12 Maja 2009

Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych. Warszawa, 12 Maja 2009 Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych Warszawa, 12 Maja 2009 Główny cel Prezesa UKE na lata 2008 2010 Wzrost dostępności

Bardziej szczegółowo

WARUNKI DOSTĘPU HURTOWEGO DO SIECI DOSTĘPOWYCH REALIZOWANYCH W RAMACH POPC

WARUNKI DOSTĘPU HURTOWEGO DO SIECI DOSTĘPOWYCH REALIZOWANYCH W RAMACH POPC WARUNKI DOSTĘPU HURTOWEGO DO SIECI DOSTĘPOWYCH REALIZOWANYCH W RAMACH POPC KFS Warszawa, 20 maja 2015 r. 1 AKTUALNY STATUS PRAC 16 MARCA Pierwsze warsztaty rynkowe dotyczące hurtowego dostępu 16 KWIETNIA

Bardziej szczegółowo

Narodowy Plan Szerokopasmowy

Narodowy Plan Szerokopasmowy MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Narodowy Plan Szerokopasmowy III Konwent Informatyków Warmii i Mazur - 28 listopada 2013 r. Rozwój szerokopasmowego dostęp do Internetu to wymierne korzyści dla

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ OPEN-NET S.A. (aneks nr 1 do Strategii rozwoju OPEN-NET S.A. na lata 2014-2016 )

REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ OPEN-NET S.A. (aneks nr 1 do Strategii rozwoju OPEN-NET S.A. na lata 2014-2016 ) REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ OPEN-NET S.A. (aneks nr 1 do Strategii rozwoju OPEN-NET S.A. na lata 2014-2016 ) I. REALIZACJA CELÓW STRATEGII PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ O-N Realizując

Bardziej szczegółowo

Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej. Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej

Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej. Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej Porządek prezentacji Wykonawcy Studium Wykonalności Główne założenia projektu w skrócie

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. 1 Zrozumieć cyfryzację Internet staje się centralnym narzędziem konsumpcji treści, w konsekwencji czego obserwuje się również zmiany społeczne wywołane

Bardziej szczegółowo

Dostęp do szerokopasmowego Internetu z wykorzystaniem środków z Działania 8.3 POIG realizacja w praktyce

Dostęp do szerokopasmowego Internetu z wykorzystaniem środków z Działania 8.3 POIG realizacja w praktyce Dostęp do szerokopasmowego Internetu z wykorzystaniem środków z Działania 8.3 POIG realizacja w praktyce Konferencja Innowacyjne Sieci Szerokopasmowe od koncepcji do realizacji Zgierz, 20-21 października

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej Internet szerokopasmowy Rzeszów, 26 marca 2013 r. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów

Bardziej szczegółowo

Aktualny stan projektów budowy infrastruktury szerokopasmowej w Polsce. Krzysztof Heller InfoStrategia

Aktualny stan projektów budowy infrastruktury szerokopasmowej w Polsce. Krzysztof Heller InfoStrategia Aktualny stan projektów budowy infrastruktury szerokopasmowej w Polsce Krzysztof Heller InfoStrategia Rodzaje projektów, źródła finansowania Terytorium: Projekty lokalne (gminne, powiatowe) Projekty regionalne

Bardziej szczegółowo

Co oferujemy? Pożyczki przeznaczone na finansowanie zadań realizowanych przez duże przedsiębiorstwa w ramach programów restrukturyzacyjnych

Co oferujemy? Pożyczki przeznaczone na finansowanie zadań realizowanych przez duże przedsiębiorstwa w ramach programów restrukturyzacyjnych WSPARCIE FINANSOWE Co oferujemy? Pożyczki, poręczenia i gwarancje udzielane średnim i dużym przedsiębiorcom, które mają służyć finansowaniu realizowanych kontraktów i zamówień, poprawie efektywności prowadzonej

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Lublinie

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Lublinie 1 Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Lublinie Lublin, dnia 05 grudnia 2011 r. Pan Krzysztof Hetman Marszałek Województwa Lubelskiego LLU-4101-24-01/11 P/11/169 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Spojrzenie operatora na budowę regionalnych sieci telekomunikacyjnych

Spojrzenie operatora na budowę regionalnych sieci telekomunikacyjnych Spojrzenie operatora na budowę regionalnych sieci telekomunikacyjnych Zbigniew Dziarnowski Dyrektor Działu Sprzedaży Usług EXATEL SA Członek Rady PIIT Warszawa, 9 grudnia 2009 r. Podstawowe wytyczne Strategia

Bardziej szczegółowo

Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa nie ma ostatniej prostej bez ostatniej mili. 16 Konferencja Miasta w Internecie Gdańsk 30 maja-1 czerwca 2012

Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa nie ma ostatniej prostej bez ostatniej mili. 16 Konferencja Miasta w Internecie Gdańsk 30 maja-1 czerwca 2012 Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa nie ma ostatniej prostej bez ostatniej mili 16 Konferencja Miasta w Internecie Gdańsk 30 maja-1 czerwca 2012 INFORMACJE O SPÓŁCE Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa Spółka

Bardziej szczegółowo

Rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej na przykładzie projektu Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej

Rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej na przykładzie projektu Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej Rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej na przykładzie projektu Sieć szerokopasmowa Polski Krzysztof Hetman Podsekretarz Stanu Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 1 kwietnia 2009 r. SIEĆ SZEROKOPASMOWA

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYZNACZANIA OBSZARÓW INTERWENCJI W RAMACH PROJEKTU INTERNET DLA MAZOWSZA

METODYKA WYZNACZANIA OBSZARÓW INTERWENCJI W RAMACH PROJEKTU INTERNET DLA MAZOWSZA METODYKA WYZNACZANIA OBSZARÓW INTERWENCJI W RAMACH PROJEKTU INTERNET DLA MAZOWSZA Sierpień 2011 1 METODYKA INWENTARYZACJI Istniejącą infrastrukturę szerokopasmową oraz plany inwestycyjne przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia rozwoju infrastruktury teleinformatycznej oraz szkoleń z zakresu

Wybrane zagadnienia rozwoju infrastruktury teleinformatycznej oraz szkoleń z zakresu Wybrane zagadnienia rozwoju infrastruktury teleinformatycznej oraz szkoleń z zakresu e-administracji w województwie mazowieckim Nakład środków w RPO na rozwój SI Projekty z zakresu SI w realizacji: 1.

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 1 do Strategii rozwoju OPEN-NET S.A. na lata 2014-2016 REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ OPEN-NET S.A.

Aneks nr 1 do Strategii rozwoju OPEN-NET S.A. na lata 2014-2016 REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ OPEN-NET S.A. Aneks nr 1 do Strategii rozwoju OPEN-NET S.A. na lata 2014-2016 REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU PRZEZ GRUPĘ KAPITAŁOWĄ OPEN-NET S.A. Cel - pozyskiwanie środków finansowych na realizację inwestycji infrastrukturalnych

Bardziej szczegółowo

Efektywność ekonomiczna inwestycji jako warunek konieczny realizacji celów NPS. Piotr Marciniak (KIKE) Warszawa, 3 luty 2014 r.

Efektywność ekonomiczna inwestycji jako warunek konieczny realizacji celów NPS. Piotr Marciniak (KIKE) Warszawa, 3 luty 2014 r. Efektywność ekonomiczna inwestycji jako warunek konieczny realizacji celów NPS Piotr Marciniak (KIKE) Warszawa, 3 luty 2014 r. Ramy czasowe i formalne inwestycji w ramach projektów dofinansowywanych: 1.

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PRAWNE PPP W POLSCE A FUNDUSZE EUROPEJSKIE

ASPEKTY PRAWNE PPP W POLSCE A FUNDUSZE EUROPEJSKIE ASPEKTY PRAWNE PPP W POLSCE A FUNDUSZE EUROPEJSKIE Spis treści Akty prawne PPP w przepisach dot. Funduszy Europejskich Aspekty prawne w poszczególnych modelach łączenia PPP oraz Funduszy UE Wnioski Akty

Bardziej szczegółowo

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009 FINANSOWANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ POPRAWIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I ENERGIĘ ODNAWIALNĄ W BUDOWNICTWIE : DOŚWIADCZENIA EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO Europejski Bank Inwestycyjny (EIB) Promocja inwestycji

Bardziej szczegółowo

Modele kosztowo przychodowe samorzadowej sieci szerokopasmowej, ze szczególnym uwzglednieniem sieci dystrybucyjnej. dr Krzysztof Heller

Modele kosztowo przychodowe samorzadowej sieci szerokopasmowej, ze szczególnym uwzglednieniem sieci dystrybucyjnej. dr Krzysztof Heller Modele kosztowo przychodowe samorzadowej sieci szerokopasmowej, ze szczególnym uwzglednieniem sieci dystrybucyjnej dr Krzysztof Heller Krzysztof Heller i Andrzej Szczerba Sp. J. Warstwy sieci 23 listopada

Bardziej szczegółowo

System konsultacji społecznych białych obszarów NGA

System konsultacji społecznych białych obszarów NGA System konsultacji społecznych białych obszarów NGA Instrukcja użytkownika Wersja dokumentacji 1.1 Warszawa, marzec 2015 Beneficjent: Projekt: POIG.07.01.00-00-019/09 Instytut Łączności PIB ul. Szachowa

Bardziej szczegółowo

MEGAUSTAWA W PRAKTYCE - działalność w zakresie telekomunikacji Jednostek Samorządu Terytorialnego

MEGAUSTAWA W PRAKTYCE - działalność w zakresie telekomunikacji Jednostek Samorządu Terytorialnego STOWARZYSZENIE BUDOWNICZYCH TELEKOMUNIKACJI MEGAUSTAWA W PRAKTYCE - działalność w zakresie telekomunikacji Jednostek Samorządu Terytorialnego Piotr Zychowicz Konferencja Gminne Sieci Szerokopasmowe od

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAMOWA. Łódź, 11 kwietnia 2013 r.

OFERTA RAMOWA. Łódź, 11 kwietnia 2013 r. OFERTA RAMOWA o dostępie telekomunikacyjnym do infrastruktury telekomunikacyjnej wybudowanej przez Jednostki Samorządu Terytorialnego z udziałem środków pomocowych UE Łódź, 11 kwietnia 2013 r. Obowiązki

Bardziej szczegółowo

i jej praktyczne zastosowanie

i jej praktyczne zastosowanie Megaustawa i jej praktyczne zastosowanie 19 maja 2010 r. przyjęto Europejską agendę cyfrową, która jest pierwszą z 7 flagowych inicjatyw Strategii UE 2020. Określa ona siedem priorytetowych obszarów działania:

Bardziej szczegółowo

BALTIC BUSINESS FORUM

BALTIC BUSINESS FORUM BALTIC BUSINESS FORUM Krzysztof Witoń Pełnomocnik Zarządu TP ds. Rozwoju Sieci Szerokopasmowych. Program Rozwoju Sieci Szerokopasmowej Świnoujście, 28.kwiecień 2011 r. Grupa TP Grupę TP tworzy ponad 20

Bardziej szczegółowo

MODELE UDOSTĘPNIANIA SIECI WSPÓŁFINANSOWANYCH Z FUNDUSZY UNIJNYCH

MODELE UDOSTĘPNIANIA SIECI WSPÓŁFINANSOWANYCH Z FUNDUSZY UNIJNYCH MODELE UDOSTĘPNIANIA SIECI WSPÓŁFINANSOWANYCH Z FUNDUSZY UNIJNYCH Rafał Sobiczewski Dyr. Do Spraw Dostępu Szerokopasmowego 2012-04-26 1 AGENDA 1. Czym różnią się inwestycja w sieci otwarte od tradycyjnych

Bardziej szczegółowo

Białystok, 2015-05-26. Pani Maria Wasiak Minister Infrastruktury i Rozwoju. Interpelacja

Białystok, 2015-05-26. Pani Maria Wasiak Minister Infrastruktury i Rozwoju. Interpelacja Białystok, 2015-05-26 Pani Maria Wasiak Minister Infrastruktury i Rozwoju Interpelacja w sprawie realizacji działań zmierzających do likwidacji białych plam w dostępie do internetu szerokopasmowego i dumpingu

Bardziej szczegółowo

25 luty 2009 r. Wyniki inwentaryzacji sieci szerokopasmowych w województwie śląskim

25 luty 2009 r. Wyniki inwentaryzacji sieci szerokopasmowych w województwie śląskim Śląskie mocne informacją II Forum podsumowujące prace nad Strategią Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego Województwa Śląskiego do roku 2015 konsultacja społeczna projektu dokumentu 25 luty 2009 r. Wyniki

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA CYFROWA. dr Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA CYFROWA. dr Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji PROGRAM OPERACYJNY POLSKA CYFROWA dr Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji 1 CYFRYZACJA W EUROPEJSKIEJ POLITYCE SPÓJNOŚCI Polityka spójności w nowym okresie programowania finansowego 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013. Stan na 12 marca 2012 r.

Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013. Stan na 12 marca 2012 r. Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013 Stan na 12 marca 2012 r. Nabory w ramach działania 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią W ramach działania 4.1 Energia odnawialna

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z podróży służbowej poza granicami kraju

SPRAWOZDANIE z podróży służbowej poza granicami kraju Warszawa, 4 października 2011r. SPRAWOZDANIE z podróży służbowej poza granicami kraju A. Część ogólna 1. Skład delegacji Krzysztof Ołpiński - naczelnik Wydziału Danych Operatorów w Departamencie Analiz

Bardziej szczegółowo

Infratel OPERATOR INFRASTRUKTURALNY SP. Z O.O. Tel. +48 42 656 40 88 ul. Łąkowa 29 www.infratel.pl Faks +48 42 288 40 37 Łódź, 90-554 info@infratel.

Infratel OPERATOR INFRASTRUKTURALNY SP. Z O.O. Tel. +48 42 656 40 88 ul. Łąkowa 29 www.infratel.pl Faks +48 42 288 40 37 Łódź, 90-554 info@infratel. Infratel OPERATOR INFRASTRUKTURALNY SP. Z O.O. Tel. +48 42 656 40 88 ul. Łąkowa 29 www.infratel.pl Faks +48 42 288 40 37 Łódź, 90-554 info@infratel.pl Spis treści Spis treści Informacje o firmie 1 Operator

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy w Polsce

Internet szerokopasmowy w Polsce Internet szerokopasmowy w Polsce Czy za pięć lat wciąż będziemy na szarym końcu raportu OECD? Raport Warszawa, 29.10.2009 Stopień penetracji usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu jest obecnie jednym

Bardziej szczegółowo

Rozwój j Infrastruktury Społecze Informacyjnego w Województwie Pomorskim

Rozwój j Infrastruktury Społecze Informacyjnego w Województwie Pomorskim Rozwój j Infrastruktury Społecze eczeństwa Informacyjnego w Województwie Pomorskim Marcin Stefański Dyrektor Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego i Informatyki Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Bardziej szczegółowo

Budowa sieci szerokopasmowej w technologii mikrokanalizacji case study

Budowa sieci szerokopasmowej w technologii mikrokanalizacji case study Budowa sieci szerokopasmowej w technologii mikrokanalizacji case study Agenda: Problem białych plam Warianty działań samorządu Rozwiązania techniczne Case study Gmina Nowosolna Podsumowanie i pytania Przygotował:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika Wersja dokumentacji 1.1

Instrukcja użytkownika Wersja dokumentacji 1.1 Konsultacje społeczne obszarów białych NGA Weryfikacja listy białych obszarów Instrukcja użytkownika Wersja dokumentacji 1.1 Warszawa, maj 2016 Spis treści 1 Podstawowe informacje...3 2 Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy

Internet szerokopasmowy Internet szerokopasmowy korzyści dla regionu i mieszkańców dobromiejska sieć gminna koncepcja projektu III Konwent Informatyków Warmii i Mazur Ryn, Listopad 2013 TRZY FILARY CYFRYZACJI W POLSCE: Zwiększyć

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) realizuje cele Unii Europejskiej poprzez zapewnianie długoterminowego finansowania projektów, udzielanie gwarancji i doradztwo. Wspiera projekty

Bardziej szczegółowo

Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne

Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne Grupa Robocza Platformy PPP przy Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne Marcin Jędrasik Naczelnik

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna Administracja Samorządowa Samorządowe Centrum Usług Wspólnych

Nowoczesna Administracja Samorządowa Samorządowe Centrum Usług Wspólnych 3 października 2012 Nowoczesna Administracja Samorządowa Samorządowe Centrum Usług Wspólnych Anna Wójt Dlaczego CUW jest ważnym zagadnieniem wartym debaty w Polsce? CUW pozwala na efektywne osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawca złożył wniosek o dofinansowanie na odpowiednim formularzu i w formie elektronicznej lub papierowej, określonych w regulaminie konkursu.

Wnioskodawca złożył wniosek o dofinansowanie na odpowiednim formularzu i w formie elektronicznej lub papierowej, określonych w regulaminie konkursu. Kryteria formalne dla działania 2.3 Cyfrowa dostępność i użyteczność informacji sektora publicznego Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 (Do oceny formalnej zostaną dopuszczone wnioski

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE BUDOWY SIECI SZEROKOPASMOWEJ. WSPÓŁPRACA MIĘDZY SAMORZĄDAMI.

PLANOWANIE BUDOWY SIECI SZEROKOPASMOWEJ. WSPÓŁPRACA MIĘDZY SAMORZĄDAMI. PLANOWANIE BUDOWY SIECI SZEROKOPASMOWEJ. WSPÓŁPRACA MIĘDZY SAMORZĄDAMI. Klara Malecka Fundacja Wspomagania Wsi Białystok, 15 lutego 2010 e-vita Fundacja Wspomagania Wsi Polsko Amerykaoska Fundacja Wolności

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne Zespół Prawa Samorządowego Zapewniamy pomoc prawną przy realizacji każdego przedsięwzięcia należącego do zadań samorządu terytorialnego oraz doradzamy przy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014-2020. Warszawa, 6 października 2015 r.

Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014-2020. Warszawa, 6 października 2015 r. Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014-2020 Warszawa, 6 października 2015 r. Celem Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2014-2020 jest wzmocnienie cyfrowych fundamentów rozwoju kraju, jako fundamenty te

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Regulaminu konkursu Załącznik do Uchwały Nr 14/2015 Komitetu Monitorującego RPO WK-P na lata 2014-2020 z dnia 18 sierpnia 2015 r.

Załącznik nr 3 do Regulaminu konkursu Załącznik do Uchwały Nr 14/2015 Komitetu Monitorującego RPO WK-P na lata 2014-2020 z dnia 18 sierpnia 2015 r. Kryteria wyboru podmiotów ubiegających się o pomoc na wsparcie przygotowawcze w ramach osi priorytetowej 11 Rozwój lokalny kierowany przez społeczność Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Bardziej szczegółowo

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Departament Funduszy Strukturalnych 1 Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej Dotychczas w ramach

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYZNACZANIA OBSZARÓW INTERWENCJI W RAMACH PROJEKTU BUDOWA WIELKOPOLSKIEJ SIECI SZEROKOPASMOWEJ

METODYKA WYZNACZANIA OBSZARÓW INTERWENCJI W RAMACH PROJEKTU BUDOWA WIELKOPOLSKIEJ SIECI SZEROKOPASMOWEJ METODYKA WYZNACZANIA OBSZARÓW INTERWENCJI W RAMACH PROJEKTU BUDOWA WIELKOPOLSKIEJ SIECI SZEROKOPASMOWEJ Sierpień 2011 1 METODYKA INWENTARYZACJI Istniejącą infrastrukturę szerokopasmową oraz plany inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. Mój region w Europie

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. Mój region w Europie Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 4.4 Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym Oś priorytetowa IV Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Morski i Rybacki Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Morski i Rybacki Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Morski i Rybacki , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego są trwałym i efektywnym sposobem inwestowania

Bardziej szczegółowo

Wykaz definicji podstawowych pojęć SIIS / SIRS

Wykaz definicji podstawowych pojęć SIIS / SIRS Warszawa 19.08.2014 Zakład Sieci i Usług Społeczeństwa Informacyjnego Wykaz definicji podstawowych pojęć SIIS / SIRS Lp Hasło Definicja Menu SIRS Formularz SIRS 1 Akceptacja danych Potwierdzenie przez

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA Działanie 1.4 Wsparcie MŚP 6. Nazwa działania / poddziałania Dotacje bezpośrednie 7. Cel szczegółowy działania / poddziałania 8. Lista wskaźników rezultatu bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY ZROZUMIEĆ MISJĘ NPS Internet staje się centralnym narzędziem konsumpcji treści, w konsekwencji czego obserwuje się również zmiany społeczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie konsultacji społecznych białych obszarów i pomoc publiczna w ramach I osi Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa.

Podsumowanie konsultacji społecznych białych obszarów i pomoc publiczna w ramach I osi Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa. Konferencja Krajowego Forum Szerokopasmowego W stronę Cyfrowej Polski Podsumowanie konsultacji społecznych białych obszarów i pomoc publiczna w ramach I osi Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa. 1 Podmiotem

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej IP/08/1397 Bruksela, dnia 25 września 2008 r. Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej W jaki sposób UE może zapewnić wszystkim

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja na rynku kredytowym dla firm w Polsce i możliwe scenariusze na przyszłość

Aktualna sytuacja na rynku kredytowym dla firm w Polsce i możliwe scenariusze na przyszłość Aktualna sytuacja na rynku kredytowym dla firm w Polsce i możliwe scenariusze na przyszłość Tomasz Kierzkowski Departament Klienta Biznesowego 23 maja 2013 Plan prezentacji Fundusze unijne i kredyty dla

Bardziej szczegółowo

Zwiększone dofinansowanie termomodernizacji

Zwiększone dofinansowanie termomodernizacji Zwiększone dofinansowanie termomodernizacji Dzięki przesunięciom niewykorzystanych środków z innych działań Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie 1. Zastosowane podejście do inwestycji w Internet szerokopasmowy

Zagadnienie 1. Zastosowane podejście do inwestycji w Internet szerokopasmowy Zagadnienie 1. Zastosowane podejście do inwestycji w Internet szerokopasmowy Główne decyzje województwa ws. ŁRST Uchwała Zarządu Województwa w sprawie modelu ŁRST (06/2010) - sieć będzie budowana w dwóch

Bardziej szczegółowo

str. 1 Oświadczenie Zarządu Województwa Małopolskiego w sprawie Małopolskiej Sieci Szerokopasmowej

str. 1 Oświadczenie Zarządu Województwa Małopolskiego w sprawie Małopolskiej Sieci Szerokopasmowej Oświadczenie Zarządu Województwa Małopolskiego w sprawie Małopolskiej Sieci Szerokopasmowej W związku z publikacją Gazety Polskiej Unijne pieniądze w platformerskiej sieci z dnia 20 listopada 2013 r. Zarząd

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

Cyfrowe Włochy Rozwój Infrastruktury Sieci Szerokopasmowych

Cyfrowe Włochy Rozwój Infrastruktury Sieci Szerokopasmowych Załącznik nr 3 Zamówienie jest współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 15 kwietnia 2011 r. Robocze tłumaczenie dokumentu Italia Digitale, Sviluppo

Bardziej szczegółowo

Maciej Król p.o. Dyrektora Departamentu Gospodarki i Infrastruktury UMWL. Lubuska Sieć Szerokopasmowa (LSS)

Maciej Król p.o. Dyrektora Departamentu Gospodarki i Infrastruktury UMWL. Lubuska Sieć Szerokopasmowa (LSS) LUBUSKA SIEĆ SZEROKOPASMOWA (LSS) AGENDA SPOTKANIA Temat Lubuska Sieć Szerokopasmowa (LSS) Prelegent Maciej Król p.o. Dyrektora Departamentu Gospodarki i Infrastruktury UMWL Inwentaryzacja stanu infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS)

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Luty 2015 Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Kluczowe informacje Dedykowany współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego Powołany na okres 25 lat Środki

Bardziej szczegółowo

Udział PIR w projektach kontraktowego PPP Kwiecień 2014

Udział PIR w projektach kontraktowego PPP Kwiecień 2014 Udział PIR w projektach kontraktowego PPP Kwiecień 2014 Wprowadzenie Podstawowe regulacje dotyczące PPP Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym ("Ustawa o PPP") zawiera regulacje

Bardziej szczegółowo

Projekty ICT w formule PPP widziane z perspektywy partnera prywatnego

Projekty ICT w formule PPP widziane z perspektywy partnera prywatnego Projekty ICT w formule PPP widziane z perspektywy partnera prywatnego Agenda: Projekty ICT w sektorze publicznym Nasza oferta Usługi Technitel Technitel wartość dodana ICT zadania publiczne ICT ramy prawne

Bardziej szczegółowo

Pan Senator Jan Wyrowiński. Przewodniczący Komisji Gospodarki Narodowej Senat RP. Szanowny Panie Senatorze, Warszawa, dnia 2010.08.

Pan Senator Jan Wyrowiński. Przewodniczący Komisji Gospodarki Narodowej Senat RP. Szanowny Panie Senatorze, Warszawa, dnia 2010.08. Warszawa, dnia 2010.08.05 PIIT/814/10 Pan Senator Jan Wyrowiński Przewodniczący Komisji Gospodarki Narodowej Senat RP Szanowny Panie Senatorze, W odpowiedzi na pismo dotyczące zagrożeń wdrażania ustawy

Bardziej szczegółowo

PARTER OPERATORÓW I WŁADZ LOKALNYCH W BUDOWIE SIECI SZEROKOPASMOWYCH I DOSTĘPOWYCH. 6 maja 2015

PARTER OPERATORÓW I WŁADZ LOKALNYCH W BUDOWIE SIECI SZEROKOPASMOWYCH I DOSTĘPOWYCH. 6 maja 2015 PARTER OPERATORÓW I WŁADZ LOKALNYCH W BUDOWIE SIECI SZEROKOPASMOWYCH I DOSTĘPOWYCH 6 maja 2015 1 VINCI ENERGIES I AXIANS ENERGETYKA PRZEMYSŁ SEKTOR USŁUG ROZWIĄZANIA ICT 2,2B 2,8B 2,8B 1,6B 2 AXIANS W

Bardziej szczegółowo

Megaustawa Inwestycje jst w infrastrukturę sieci szerokopasmowych NARZĘDZIE ROZWOJU INFRASTRUKTURY TELEKOMUNIKACYJNEJ W POLSCE

Megaustawa Inwestycje jst w infrastrukturę sieci szerokopasmowych NARZĘDZIE ROZWOJU INFRASTRUKTURY TELEKOMUNIKACYJNEJ W POLSCE Megaustawa Inwestycje jst w infrastrukturę sieci szerokopasmowych NARZĘDZIE ROZWOJU INFRASTRUKTURY TELEKOMUNIKACYJNEJ W POLSCE Aktywna rola Prezesa UKE Legislacja: przygotowywanie projektów ustaw i rozporządzeń

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego dostępu do Internetu.

Projekt systemowy działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego dostępu do Internetu. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Projekt systemowy działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego dostępu do Internetu. Projekty szerokopasmowe w Polsce. JAK MAC WSPIERA PROJEKTY SZEROKOPASMOWE? Projekt

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Społeczne uwarunkowania dostępu do usług i sieci następnych generacji we wschodniej Polsce. Arkadiusz Piekarski

Społeczne uwarunkowania dostępu do usług i sieci następnych generacji we wschodniej Polsce. Arkadiusz Piekarski Społeczne uwarunkowania dostępu do usług i sieci następnych generacji we wschodniej Polsce Arkadiusz Piekarski Warsaw University of Technology Faculty of Electronics and Information Technology Institute

Bardziej szczegółowo

Koncepcja finansowania projektów w

Koncepcja finansowania projektów w Koncepcja finansowania projektów w formule ESCO ze środków NFOŚiGW i założenia do umowy EPC dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu Wrocław, 08.05.2013 r. Warsztaty Platformy PPP Plan prezentacji 1. NFOŚiGW

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

"Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski."

Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski. "Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski." Danuta JAZŁOWIECKA Posłanka do Parlamentu Europejskiego BIPE, 1 czerwiec 2015 Dlaczego Europa potrzebuje nowej strategii

Bardziej szczegółowo