Metody i narzędzia komunikacji marketingowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metody i narzędzia komunikacji marketingowej"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE GNIEŹNIEŃSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO - MENADŻERSKIEJ Milenium Nr 1 Zarządzanie 2007 Metody i narzędzia komunikacji marketingowej Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Humanistyczno - Menadżerska Milenium Gniezno 2007

2 Zeszyty naukowe Gnieźnieńskiej Wyższej Szkoły Humanistyczno-Menedżerskiej Milenium Redaktor naukowy: Zygmunt Waśkowski Recenzent: prof. dr hab. Bogna Pilarczyk Korekta: Elżbieta Sobecka Projekt okładki: Marzena Hernik, Artur Kowalski Opracowanie techn.: Marek Derbich Wydawca: Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Humanistyczno-Menedżerska Milenium Gniezno, ul. Pstrowskiego 3a ISSN: Copyright by Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Humanistyczno-Menedżerska Milenium 2007 Druk: Drukarnia KMB-Druk, Parkowo 52, tel.: (0-67) Nakład: 100 egz.

3 Spis treści Słowo wstępne...5 Ewa WIĘCEK-JANKA Psychologoczne aspekty komunikacji marketingowej...7 Alicja MALEWICZ-PEŁCZYŃSKA System identyfikacji wizualnej jako element komunikacji marketingowej...21 Renata NESTOROWICZ Badanie skuteczności i efektywności komunikacji bezpośredniej...31 Hanna PONDEL Wykorzystywanie koncepcji ekomarketingu w procesie kształtowania pozycji rynkowej przedsiębiorstwa...45 Jacek KALL Kreowanie kapitału marki przez komunikację marketingową...61 Ewa JERZYK Wykorzystywanie opakowania jako kreatora wizerunku produktu i przedsiębiorstwa...75 Zygmunt WAŚKOWSKI Sport jako płaszczyzna komunikacji przedsiębiorstwa z rynkiem...85 Marek ZIELIŃSKI Targi jako narzędzie kształtowania wizerunku...99 Jarosław MRUK Merchandising jako system komunikacji detalisty z nabywcami Amir Jan FAZLAGIĆ Kreowanie wizerunku szkoły...123

4 ZESZYTY NAUKOWE GNIEŹNIEŃSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO - MENEDŻERSKIEJ Milenium Nr 1 Zarządzanie i Marketing 2007 SŁOWO WSTĘPNE Z przyjemnością przekazujemy w Państwa ręce pierwszy numer Zeszytu Naukowego Gnieźnieńskiej Wyższej Szkoły Humanistyczno-Menedżerskiej Milenium. Został on przygotowany wysiłkiem pracowników naukowo-dydaktycznych Wydziału Zarządzania i Marketingu, którzy są autorami wszystkich umieszczonych w nim artykułów. Płaszczyzną naszych rozważań uczyniliśmy obszar marketingu, który dla przedsiębiorstw działających na wysoce konkurencyjnym rynku odgrywa kluczowe znaczenie. W trosce o utrzymanie merytorycznej spójności poszczególnych tematów skoncentrowaliśmy się na jednej z najważniejszych funkcji marketingu, jaką bez wątpienia jest komunikacja z rynkiem. Zeszyt Naukowy Metody i narzędzia komunikacji marketingowej jest zbiorem dziesięciu artykułów, które wyjaśniają złożoność procesów komunikacyjnych, wskazują metodykę postępowania, a także przedstawiają uwarunkowania i narzędzia służące zarządzaniu relacjami przedsiębiorstwa z otoczeniem. Opisywane przykłady zastosowanych w praktyce rozwiązań, zarówno w odniesieniu do rynków branżowych jak i do konkretnych instrumentów marketingowych sprawiają, że publikację cechuje aplikacyjny charakter. Zdając sobie sprawę, że na kartach Zeszytu, obszerna problematyka komunikacji marketingowej została jedynie zasygnalizowana wyrażam nadzieję, że dla przedstawicieli nauki stanie się on przyczynkiem do kontynuacji i pogłębiania badań oraz twórczych dociekań natury teoretycznej jak i empirycznej. Z kolei dla studentów, którzy stanowią zasadniczą grupę odbiorców owej publikacji, stanie się ona źródłem wiedzy i inspiracji na drodze do poznawania prawdy. Życzę wszystkim interesującej lektury i przygody intelektualnej, której smak znają tylko ludzie dociekliwi, mający odwagę wiedzieć więcej. prof. dr Zygmunt Wałkowski. Dziekan Wydziału Zarządzania i Marketingu

5 ZESZYTY NAUKOWE GNIEŹNIEŃSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO - MENEDŻERSKIEJ Milenium Nr 1 Zarządzanie i Marketing 2007 Ewa Więcek-Janka PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ 1. Komunikacja marketingowa Klasyczne ujęcie marketingu charakteryzuje marketing jako grupę narzędzi oddziaływania na rynek, potocznie zwanym marketingiem mix. Zakłada wystąpienie czterech narzędzi oddziaływania przedsiębiorstwa na rynek i obejmuje produkt, cenę, dystrybucję i promocję. Promocja jest chyba najbardziej spektakularnym i jednocześnie krytykowanym narzędziem marketingu mix. Jej głównym zadaniem jest kontaktowanie przedsiębiorstwa z klientem, nabywcą czy pośrednikiem. Wychodząc od klasycznego ujęcia marketingu 1 mix 4P promocja to: promote promotio, promovere oznaczających poparcie, szerzenie, posuwanie naprzód i jest marketingowym oddziaływaniem na klientów i potencjalnych nabywców, polegającym na dostarczaniu informacji, argumentacji i obietnic oraz zachęty, skłaniających do kupowania oferowanych produktów jak i wytwarzających przychylną opinię o przedsiębiorstwach 2. Promocja ma oddziaływać na odbiorców produktów danej firmy poprzez przekazywanie im informacji, które mają w odpowiednim stopniu zwiększać wiedzę na temat towarów firmy i samej firmy w celu stworzenia dla nich preferencji na rynku. W opisanym wyżej rozumieniu promocji znaleźć można charakterystyczne dla niej narzędzia oddziaływania. Najczęściej w promotion mix dostrzec można cztery podstawowe narzędzia: reklamę, pubic relations, prezentację osobistą i aktywizację sprzedaży 3. Klasyfikację narzędzi promocyjnych ze względu na intensywność kontaktu bezpośredniego i zastosowanie dla produktów konsumpcyjnych i inwestycyjnych przedstawiono na rys P. Kotler, [i in.], Marketing - podręcznik europejski, PWE, Warszawa T. Sztucki, Promocja, reklama, aktywizacja sprzedaży, Wyd. PLACET, Warszawa W. Mantura, Marketing przedsiębiorstw przemysłowych, Wyd. Politechniki Poznańskiej, Poznań 2000.

6 8 Ewa Więcek-Janka Rys. 1. Klasyfikacja narzędzi promocyjnych ze względu na intensywność kontaktu bezpośredniego i zastosowanie dla produktów konsumpcyjnych i inwestycyjnych. Źródło: W. Mantura, Marketing przedsiębiorstw przemysłowych, Wyd. Politechniki Poznańskiej, Poznań Reklama jest masową, bezosobową, płatną, wykorzystującą różne środki przekazu formą informowania, mającą na celu popieranie sprzedaży produktu. Jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych form promocji i służy różnym celom handlowym, społecznym, politycznym oraz kulturowym. Zwykle jest optymistyczna i zazwyczaj niesie ze sobą wyłącznie dobre wiadomości. Reklama jest instrumentem obejmującym szereg działań, a w tym 4 : reklamę konsumencką, kierowaną do finalnych nabywców produktów konsumpcyjnych; reklamę przemysłową - jej adresatem są przedsiębiorstwa produkcyjne; reklamę detaliczną, stosowaną w miejscach sprzedaży; reklamę instytucjonalną, kierowaną do instytucji administracyjnych i społecznych; reklamę społeczną, która porusza problemy życia codziennego i jest skierowana do ogółu społeczeństwa; referencje (ang. testimonial) - sposób prezentacji produktu, w którym znane i cieszące się popularnością osoby lub przeciętni, potencjalni użytkownicy namawiają do użytkowania określonych produktów; merchandising oznacza optymalne prezentowanie produktów oraz komunikację w punkcie sprzedaży; metoda ta opiera się na zwiększaniu wydajności powierzchni sprzedaży oraz na poprawie jakości postrzegania towarów; 4 T. Sztucki, Promocja, reklama, aktywizacja sprzedaży, Wyd. PLACET, Warszawa 1999.

7 Psychologiczne aspekty komunikacji marketingowej 9 product placement stanowi połączenie sponsoringu i reklamy; w filmie, sztuce teatralnej lub powieści umieszczany jest rekwizyt, który jest oznakowany konkretną marką; produkt pojawiający się w sztuce nie jest anonimowy, powinien być zauważalny, a jego cechy użytkowe i korzyści, jakie daje, właściwie wyeksponowane; reklama w miejscu sprzedaży wszelkiego rodzaju materiały promocyjne, reklamujące markę w miejscu zakupu, np. afisz (ang. poster) konstrukcja utrzymująca plakat w witrynach sklepowych o wymiarach 60 x 80 cm; ulotki, będące samodzielnym materiałem informacyjnym lub dołączane do zwartych materiałów drukowanych, np. do prasy tzw. wkładki (ang. insert); wkładki stanowią efektywny sposób reklamy, jeśli grono docelowych odbiorców materiałów wydawniczych jest zgodne z gronem docelowych adresatów; w ramach promocji nastawionej na konsumenta (ang. consumer promotion) najczęściej stosuje się zwiększenie wartości produktu w sposób ilościowy przez realizację zasady dwa za cenę jednego lub przez dołączenie dodatkowego produktu, premie od zakupu (ang. premiums from purchase) bezpłatne upominki lub próbki towarów (ang. sampling). Promocja personelu sprzedażowego (ang. staff promotion) jest rodzajem promocji dodatkowej, zorientowanej na własny personel sprzedażowy. Odbywa się głównie poprzez system wynagradzania, nastawiony na silne stymulowanie wzrostu sprzedaży, cykliczne spotkania kierownictwa przedsiębiorstwa z pracownikami. Targi i wystawy są to prezentacje w środowiskach skupiających najbardziej zainteresowane grono nabywców bądź pośredników. Uczestniczenie w renomowanych wystawach pozwala nie tylko na precyzyjne dotarcie do grupy docelowej, ale również na kreowanie wizerunku przedsiębiorstwa. Public relations (stosunki publiczne) promocja gospodarcza, są formą komunikowania się i utrzymania pozytywnych więzi przedsiębiorstwa z otoczeniem. Poprzez stosunki publiczne budowany jest pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa oraz wszelkich aspektów jego działalności. Na ogół dotyczy to wyobrażenia o całym przedsiębiorstwie, a nie jest powiązane tylko z konkretnym produktem. Publicity oznacza jawność i rozgłos. Powszechnie uznawane za darmową reklamę. Poprzez publicity, tak jak w przypadku public relations, nawiązuje się i utrzymuje szeroko rozumianą więź ze społeczeństwem przez celowo zorganizowane działania nastawione na wywołanie rozgłosu w środowisku. Aktywizacja sprzedaży (promocja: uzupełniająca, sprzedaży, dodatkowa) jest działaniem mającym na celu skłonienie nabywców do zakupu przez zwiększenie atrakcyjności oferty. Aktywizacja sprzedaży ma skłonić klienta do natychmiastowego zakupu tu i teraz. Wszystkie narzędzia komunikacji przedsiębiorstwa z otoczeniem, realizując swój cel, korzystają z nośnika i odpowiedniej treści, zawartych w optymalnym kanale komunikacji.

8 10 Ewa Więcek-Janka 2. Kanał komunikacji Kanał komunikacji to rodzaj połączenia pozwalającego na komunikację pomiędzy dwoma uczestnikami wymieniającymi się informacjami. Każdy przekaz jest wysyłany przez nadawcę i odbierany przez odbiorcę wiadomości. Kanał może pozwalać na komunikację dwustronną, ale tylko w jedną stronę na raz (ang. half duplex) lub na równoczesny przekaz informacji w tym samym czasie w obu kierunkach (ang. full duplex). Nadawca inicjuje kontakt i przekazuje w komunikacie określoną wiadomość (intencję). Komunikatem może być mowa, pismo lub gest. Kanał przekazu informacji może być formalny, wyznaczony przez strukturę organizacji oraz nieformalny (kontakty osobiste, czy towarzyskie). Sprzężenie zwrotne polega na sprawdzeniu skuteczności przekazania komunikatu i jego zgodności z pierwotnym zamierzeniem nadawcy. W ten sposób ustala się, czy doszło do wzajemnego zrozumienia. Przebieg komunikatu w kanale komunikacji zilustrowano na rys. 2. Rys. 2. Przebieg informacji w kanale komunikacji. Źródło: K. Obłój, Strategia organizacji, PWE, Warszawa 2001; A. Falkowski, T. Tyszka, Psychologia zachowań konsumenckich, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2001.

9 Psychologiczne aspekty komunikacji marketingowej 11 Do aktu komunikacji dojdzie jedynie wtedy, gdy spełnione zostaną następujące warunki 5 : informacja zostanie przekazana w języku zrozumiałym dla obu komunikujących się stron, zaistnieje skuteczny nośnik tej informacji, przekaz pozostanie czysty od zniekształceń przez czynniki zewnętrzne (tzw. szum), przekaz spotka się z odbiorem, przy założeniu, że informacja będzie przeznaczona dla danego odbiorcy. Kluczowymi elementami każdego komunikatu marketingowego są nadawca komunikatu i jego odbiorca. Jest to człowiek bądź grupa ludzi, których: temperament, osobowość, inteligencja, twórczość, poczucie własnej wartości oraz potrzeby i motywy działania determinują jakość, miejsce, czas oraz treść komunikatu. Czym wobec tego byłby przekaz reklamowy (promocyjny) bez uwzględnienia cech charakteryzujących pojedyncze jednostki, czy spójne grupy? Skuteczność takiego przekazu można porównać do prawdopodobieństwa zastrzelenia muchy w locie z dubeltówki. Taka sztuka może się udać, jednak pod warunkiem zastosowania nabojów ze śrutem. Śrut zaś można porównać (w odniesieniu do informacji) do wykorzystania szerokiego kanału przekazu, który mimo względnej skuteczności jest bardzo drogi, dociera bowiem do dużo większej liczby odbiorców (często nawet tych niechcianych). Wobec tego należy zrezygnować z tak wystrzałowych narzędzi i dobrać takie, które w danym przekazie są najbardziej efektywne i trafiają do określonego odbiorcy. 3. Rola człowieka w komunikacji marketingowej Głównym kryterium doboru grup docelowych dla określonego produktu, a co za tym idzie komunikatu marketingowego zwykle są cechy ekonomiczne (wysokość zarobków, wydatków), geograficzne (miejsce zamieszkania). Z psychologicznych cech najczęściej bierze się pod uwagę motywację zakupu (mierzoną na skali intencji) i ewentualnie potrzeby, pod warunkiem, że potencjalny klient ma je odpowiednio ustrukturowane. Autorka nie spotkała się w literaturze polskiej ze szczegółową analizą zmiennych psychologicznych (z wyjątkiem wykorzystania kolorów) uwzględnianych w projektowaniu komunikatu marketingowego, takich jak: osobowość, temperament, wewnątrz- i zewnątrzsterowność, twórczość, konformizm, czy manipulacje podprogowe. Biorąc pod uwagę jak nisko oceniane są przekazy reklamowe przez jej odbiorców (jako nietrafne, nudne, sztampowe ), należy poszukać innej drogi identyfikacji adresatów produktów i reklamy. Stąd nie ulega chyba dyskusji fakt potrzeby i umiejętności identyfikacji grup odbiorców segmentowanych ze względu na zmienne psychologiczne. 5 A. Falkowski, T. Tyszka, Psychologia zachowań konsumenckich, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2001.

10 12 Ewa Więcek-Janka Zmienne osobowościowe, które zdaniem autorki powinny odgrywać kluczową rolę w projektowaniu komunikatu to: temperament, inteligencja, twórczość oraz indywidualne umiejscowienie kontroli. Temperament jako endogenna cecha osobowości nie ulega zmianie w trakcie całego życia. Zgodnie z typologią Hipokratesa-Galena i Pawłowa wyróżnia się cztery typy temperamentu 6 : sangwiniczny typ zrównoważony i ruchliwy jest to człowiek szybki, łatwo dostosowujący się do zmieniających się warunków życia; flegmatyk typ silny, zrównoważony i powolny osoba taka reaguje spokojnie i powoli, wykazuje niechęć do wszelkich zmian; choleryk typ niezrównoważony i pobudzony odznacza się dużą energią przy jednoczesnym braku opanowania, jest gwałtowny i wybuchowy; melancholik typ słaby jest osobą bierną, zahamowaną, często uciekającą w chorobę. Charakterystykę typów temperamentu przedstawiono na rys. 3. Rys. 3. Charakterystyka typów temperamentu wg Eysencka, Źródło: Cz.S. Nosal, Marketing przedsiębiorstw przemysłowych, Wyd. Politechniki Poznańskiej, Poznań J. Strelau, Temperament osobowość działanie, PWN, Warszawa 1992.

11 Psychologiczne aspekty komunikacji marketingowej 13 Autorka, prowadząc praktykę badawczą, zaobserwowała pewne zależności i poddała je weryfikacji przeprowadzając badanie w 2005 r. W I etapie dokonano badania około 300 osób testem Eysencka 7 i wybrano do badania 200 osób (po 50 z każdego typu temperamentu). W II etapie pokazano badanym 12 reklam różnych produktów konsumpcyjnych i poproszono o wypełnienie krótkiego kwestionariusza. Wnioski miały posłużyć jako materiał do projektowania zróżnicowanego przekazu reklamowego. Z punktu widzenia nadawcy najłatwiej trafić do choleryka, który szybko podejmuje (często nieprzemyślane) decyzje, stąd przekaz nie musi być wyrafinowany, wystarczy wykorzystać wpływ przekazu na emocje (postaci dzieci i młodych zwierząt, itp.). Cholerycy mają łatwość nawiązywania kontaktów interpersonalnych i komunikacji, przez co potrafią przekonać otoczenie do swojego stanowiska i skłonić je do zakupu. Twórcy komunikatów powinni inwestować w tę grupę odbiorców jeżeli nie mają planów długofalowych i zależy im na szybkim efekcie. Choleryk bowiem równie łatwo wpada w zachwyt jak i złość. Jednego dnia jest zadowolony z produktu kupionego pod wpływem reklamy, następnego krytykuje ten zakup. Innego komunikatu oczekują sangwinicy. Komunikat do nich zaadresowany powinien zawierać fabułę, którą można łatwo zapamiętać i z którą można się utożsamić. Sangwinicy podejmują decyzje zakupu w oparciu o analizę zdobytych informacji z przekazu promocyjnego oraz kontaktów osobistych ze sprzedawcą. Flegmatycy są niezwykle wymagającą grupą odbiorców przekazu informacyjnego. Są pedantyczni w analizowaniu zawartości komunikatu. Weryfikują wiedzę korzystając z różnych źródeł. Stąd komunikat promocyjny skierowany do tych ludzi nie może być przekolorowany i nieprawdziwy. Flegmatycy to ludzie, którzy cenią sobie zaufanie i lojalność, są więc potencjalnymi stałymi klientami. Melancholicy to osoby o silnych wahaniach nastrojów, zwykle jednak nieufni i pesymistyczni. Uważają zakupy za konieczność, poddają się jednak wpływowi promocji, kiedy nie muszą chodzić do sklepów wielkopowierzchniowych. Czują się bezpiecznie w małych sklepach oraz kupując w Internecie, czy sklepach wysyłkowych. Rynek reklamy jest odbiciem rynku dóbr konsumpcyjnych, na którym toczy się prawdziwa walka o pozycję lidera, stąd warto poradzić się specjalisty - psychologa i dokonać segmentacji odbiorców komunikatów reklamowych uwzględniających również typy temperamentu. 4. Inteligencja, twórczość a komunikacja Inna zmienna regulująca odbiór komunikatu, a zwłaszcza jego zrozumienie, ma wpływ na dodatkowe dwie zmienne: inteligencję i twórczość, a właściwie na kombinację tych cech. Smółka 8 wprowadził określenie zachowania innowacyjne, które 7 P. Brzozowski, R.Ł. Drwal,.Kwestionariusz Osobowości Eysencka. Polska adaptacja EPQ-R. Podręcznik. Pracownia Testów Psychologicznych PTP, Warszawa P. Smółka, Jak behawiorysta mógłby spojrzeć na zjawisko twórczości, czyli zachowania innowacyjne z punktu widzenia psychologii S-R.

12 14 Ewa Więcek-Janka doskonale charakteryzują ludzi inteligentnych i twórczych jednocześnie. Macierz cech: inteligencji i twórczości przedstawiono na rys. 4. T/I Wysoka samoocena, swoboda ekspresji, niski poziom lęku, pomysłowość, popularność wśród rówieśników, zachowania przyciągające uwagę, entuzjazm i chęć do działania nt/i Sumienność, perfekcjonizm, brak pomysłowości, niski poziom lęku, dążenie do uniknięcia błędu, dążenie do zachowań poprawnych T/Ni Powściągliwość, wycofanie, niska samoocena, brak popularności, zachowania przyciągające uwagę, brak koncentracji, lęk przed oceną nt/ni Słabe wyniki w nauce, wzmożona aktywność społeczna, ekstrawersja, dość wysoka samoocena Rys. 4. Twórczość i inteligencja. Źródło: E. Nęcka, Psychologia twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk Osoby twórcze i inteligentne są otwarte na informacje jakie dostarcza otoczenie, są odważne i dosyć łatwo akceptują nowości, ale pod warunkiem ich rzetelnej charakterystyki 9. Przekaz skierowany do tych osób powinien emanować entuzjazmem, radością, dowcipem. Taki odbiorca, obok informacji o produkcie, powinien otrzymać coś dodatkowego chwilę rozrywki. Przekaz dowcipny musi jednak konweniować z przedziałem wiekowym wybranego segmentu docelowego oraz innymi zmiennymi związanymi z cechami użytkowymi produktu. Typowym przykładem takiej reklamy jest PLUS GSM wykorzystujący kabaret Mumio dla promocji swoich usług. Osoby nietwórcze i nieinteligentne często ulegają wpływom komunikacji marketingowej poprzez przekaz reklamowy, jednak odmiennie do opisanej wyżej grupy. Te osoby podejmują decyzje zakupu, wtedy gdy ich bezpośrednie otoczenie to aprobuje lub, gdy mają szansę wykorzystać zakup dla podniesienia swojej pozycji społecznej. Osoby nietwórcze i inteligentne, mające najczęściej jasno określony system wartości są wrażliwe na przekaz zawierający informacje o niskiej cenie, czy też wyjątkowej okazji. Mimo jednak zachęt od dotychczasowego sprzedawcy poszukuje on nowych ofert i nowych miejsc zakupów. Osoby twórcze i nieinteligentne reagują lękiem na trudne sytuacje, między innymi na decyzje zakupu. Przekaz informacyjny skierowany do takiego odbiorcy 9 A. Błotniak, Osobowościowe wyznaczniki twórczej działalności w biznesie, w: Studia z Psychologii, t. 7, ATK, Warszawa 1996, s

13 Psychologiczne aspekty komunikacji marketingowej 15 powinien zawierać treści budujące poczucie bezpieczeństwa i dające gwarancję zadowolenia. Inteligencja i twórczość determinują styl poznawczy odbiorcy komunikatu. Styl poznawczy jest zwany osobowością intelektualną człowieka. Charakteryzuje on intelekt i opisuje go za pomocą doboru sposobów reagowania na bodźce zewnętrzne. Stąd osoby twórcze różnią się od nietwórczych pod względem preferowanego sposobu poznawania świata i czerpania informacji 10. Uważa się, że osoby twórcze postrzegają rzeczywistość niezależnie od wzorców narzuconych przez percepcję. Osoba twórcza kieruje się samodzielną analizą sytuacji, w małym stopniu ulegając presji. Wpływ rodzaju zasobów na twórcze podejmowanie decyzji przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1. Rodzaj zasobów i warunki twórczego myślenia Rodzaj zasobów Intelekt Wiedza Styl myślenia Osobowość Motywacja Otoczenie społeczne Warunki twórczego podejmowania decyzji rozwinięta zdolność do syntezy dostatecznie rozwinięte zdolności: analityczne, praktyczne wystarczająca w obranej dziedzinie niezbyt obszerna wzbogacona elementami z innych dziedzin ustawodawczy Monarchiczny chęć podejmowania ryzyka tolerancja na informacje dwuznaczne chęć pokonywania przeszkód motywacja hubrystyczna, samoistna ambicja dążenie do rozwoju i osiągnięć docenianie wyników podjętych działań obecność umiarkowanych przeszkód Źródło: Opracowanie na podstawie R.J. Sternberg, T.I. Lubart, Defying the crowd [in:] Cultivating creativity ina culture of conformity, Free Press, New York 1995 i E. Nęcka, Psychologia twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk Nosal 11 przedstawił dwa wymiary sposobu przetwarzania informacji: globalność konkretność i obiektywność subiektywność. Osoby globalne mają skłonność do odbioru i przetwarzania całości docierających informacji. Osoby konkretne koncentrują się na detalach informacji. Osoby obiektywne oceniają informację kierując się racjonalizmem. Zaś osoby subiektywne kierują się częściej emocjami. 10 E. Nęcka, Psychologia twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk Cz.S. Nosal, Psychologia decyzji kadrowych, Wyd. Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1999.

14 16 Ewa Więcek-Janka Równie istotną rolę w odbiorze informacji sprawuje intuicja. Jest to wiedza nie w pełni uświadomiona lub nie uzasadniona przesłankami racjonalnymi. Ludzie różnią się od siebie także stopniem myślenia intuicyjnego, również w różnym stopniu ufają swojej intuicji. 5. Pojęcie poczucia umiejscowienia kontroli Poczucie umiejscowienia kontroli 12 PuK (locus of control, LoC) jest to - według koncepcji J. Rottera 13 - nastawienie, oczekiwanie, antycypacja natury związków przyczynowych między zachowaniem a jego konsekwencjami. Osoby o wewnętrznie umiejscowionym poczuciu kontroli (wewnątrzsterowne) wierzą, że sytuacje, w jakich się znajdują są przede wszystkim wynikiem ich działań. Osoby o silnym poczuciu zewnętrznej kontroli przeciwnie uważają, że na ich sukcesy i porażki wpływają przede wszystkim czynniki zewnętrzne, a w szczególności inni ludzie, szczęśliwe lub nieszczęśliwe zbiegi okoliczności. Silne poczucie zewnętrznej kontroli blokuje aktywność i odpowiedzialność. Ludzie o wysokim poczuciu wewnętrznej kontroli są w porównaniu z zewnątrzsterownymi - bardziej aktywni w dążeniu do celów, bardziej wrażliwi na informacje, które mogą im być w tym przydatne, bardziej skłonni do uczenia się z własnych doświadczeń, mają wyższą motywację osiągnięć i lepiej radzą sobie ze stresem 14 oraz mają wyższą tolerancję ryzyka 15. Wysokie wewnętrzne umiejscowienie kontroli pozytywnie koreluje z osiągnięciami szkolnymi i akademickimi. Wewnątrzsterowność rośnie wraz z poziomem wykształcenia. Poczucie umiejscowienia kontroli wpływa na wiele decyzji, które ludzie podejmują w ciągu życia między innymi decyzji związanymi z informacją, wyborami między różnymi wariantami 16. I tak: osoby silnie zewnątrzsterowne niechętnie samodzielnie podejmują decyzje, polegają na opinii innych, łatwo ulegają perswazji i są dobrymi odbiorcami reklamy; zewnętrzny LoC ma miejsce, kiedy wyniki działań zdają się zależeć od czynników losowych, innych osób, instytucji; rozwijaniu się takich przekonań sprzyja: wychowanie autokratyczne, rygoryzm, zmienność wymagań i nieprzewidywalność zachowań opiekunów. osoby silnie wewnątrzsterowne, ponieważ chętnie podejmują odpowiedzialność i ryzyko, wymagają rzetelnej informacji pokazującej tak mocne, jak słabe strony, wykorzystują wiedzę do samodzielnej oceny przydatności produktu, szybko 12 Z angielskiego locus of control (LoC). 13 J. Kozielecki, Transgresja i kultura. Wyd. Akademickie Żak, Warszawa X. Gliszczyńska, Poczucie sprawstwa, w: Człowiek jako podmiot życia społecznego, red. X. Gliszczyńska, Wrocław 1983, s C. Boone, B. [i in.], Locus of control and learning to cooperate in a prisoner s dilemma game, w: Personality and Individual Differences 2002, 32, s Ibidem.

15 Psychologiczne aspekty komunikacji marketingowej 17 podejmują decyzje i ponoszą jej konsekwencje; wewnętrzny LoC kształtuje się w wyniku częstego doświadczania kontroli własnych działań; takiemu poczuciu umiejscowienia kontroli sprzyja wychowanie, w którym istnieje przyzwolenie na samodzielność, dawanie dziecku możliwości decydowania i wybierania przy jednoczesnym ochranianiu go, chwaleniu i okazywaniu miłości; osoby ambisterowne to takie, które w zależności od sytuacji zachowują się jak dwie wyżej opisane grupy, potrafią dostosować zachowanie i dopasować się do otoczenia. Według Terelaka 17 wyższa sprawność w odbiorze komunikatów, przetwarzania informacji i działaniu osób o wewnętrznym poczuciu kontroli wynika z: większej wrażliwości na informacje oraz bardziej aktywnego poszukiwania informacji ułatwiających osiągnięcie celu działania, skłonności do traktowania większości sytuacji życiowych jako sytuacji zadaniowych, koniecznych do rozwiązania, spostrzegania wielu możliwości działania, uczenia się z własnych doświadczeń, bardziej realistycznych zachowań, mniejszej skłonności do konformizmu, silniejszego poczucia odpowiedzialności, skuteczniejszego zwalczania stresu. Jednak podział osób na wewnątrz- i zewnątrzsterownych jest znacznym uproszczeniem. W rzeczywistości poczucie umiejscowienia kontroli nie tylko lokuje się gdzieś pomiędzy wewnętrznym a zewnętrznym, ale też zmienia się w czasie i zależy od sytuacji. Złudne jest też założenie, że wewnętrzne umiejscowienie kontroli jest zawsze korzystniejsze od zewnętrznego, np. upatrywanie skutków nieszczęśliwych zdarzeń tylko we własnej aktywności (samoobwinianie) może mieć tragiczne następstwa 18 nawet w sytuacji ulegania przekazowi reklamowemu (Balcerak, Więcek-Janka, 2006). 6. Emocje i mechanizmy obronne w komunikacji Wszystko wskazuje na to, że emocje nie tylko wpływają na życie codzienne w domu i pracy, ale stanowią istotną część składową komunikatów reklamowych. Realizują bowiem funkcję motywującą i pobudzającą, ale również poznawczą, polegającą na monitorowaniu efektywności komunikatu. Spektrum emocji jest szerokie: od przygnębienia i złości do radości i euforii. 17 J. Terelak, Psychologia menedżera, Centrum Doradztwa i Informacji Difin, Warszawa C.R Anderson, C.E. Schneier, Locus of control, leader behavior and leader performance among management students; w: Academy of Management Journal 1978, 21, s ; A. Balcerak, E. Więcek-Janka, Poczucie umiejscowienia kontroli u uczestników symulacyjnych gier kierowniczych. Badania wstępne. Wyd. SSSG, Wrocław 2006.

16 18 Ewa Więcek-Janka Kocowski 19 wprowadził pojęcie emocji filokreatywnych, czyli takich, które przyczyniają się do myślenia twórczego i poszukiwania oryginalnych rozwiązań. Zaliczył do nich między innymi: zaciekawienie, radość, sympatię interpersonalną. Heinzen 20 wyróżnił dwa typy działań wykorzystywanych w przekazach informacyjnych: proaktywne i reaktywne. Pierwsze mają charakter dążeniowy i polegają na korzystaniu z dostrzeżonych możliwości i są kierowane czynnikami wewnętrznymi i sterowane pozytywnymi emocjami. Działania drugiego rodzaju mają charakter unikowy i są motywowane czynnikami zewnętrznymi (kary i nagrody). Sterowane są emocjami negatywnymi, głównie lękiem. Do emocjonalnych kosztów uczestniczenia w kanale komunikacji należy zaliczyć także konieczność ponoszenia ryzyka. Stąd wiele osób przyjmuje informację tylko na zasadzie reaktywnej. Niektóre emocje pomagają, a inne utrudniają dotarcie z komunikatem marketingowym w zaplanowany sposób. Jedne z nich ułatwiają generowanie i akceptowanie nowych pomysłów, a jeszcze inne prowadzą do krytycznej oceny i ułatwiają odrzucenie pomysłów mniej udanych. Przekaz reklamowy, czy inny rodzaj promocji ma wywołać określone zachowanie. W nadmiarze odbieranych bodźców pojawia się często frustracja i stres. Każdy człowiek przez lata wypracował szereg sposobów radzenia sobie w takich sytuacjach. Takie działania nazywa się mechanizmami obronnymi osobowości. To mechanizmy obronne pozwalają człowiekowi złagodzić lęk wywołany wewnętrznymi konfliktami. W życiu codziennym mechanizmy te działają mniej lub bardziej świadomie. Wypracowując i udoskonalając je przez całe życie, sięgamy po nie w sytuacjach szczególnie dla nas trudnych. Rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji, ponoszenie odpowiedzialności, doświadczanie impasu, stany smutku i radości to integralne części podejmowania decyzji w oparciu o analizę informacji. Bez wykorzystywania metod obrony niewielu ludzi podjęłoby jakąkolwiek decyzję. Istnieje wiele mechanizmów zdolnych ochronić ja przed wymogami narzuconymi przez popędy i w rezultacie zmniejszających napięcie Jednak nie wszystkie mają taką samą wartość adaptacyjną. Psychologowie wyodrębnili szereg technik mechanizmów obronnych: unikania działań, które obejmują: wyparcie, nadmierną samokontrolę, tłumienie i odraczanie; przemieszczenia z: fiksacją, inwersją, kompensacją, konwersją, regresją, sublimacją, substytucją oraz przeniesieniem; zniekształcania rzeczywistości, które obejmują: dewaluację, dysocjację, fantazjowanie, nieuzasadnioną generalizację, idealizację oraz intelektualizację; przyjmowania cudzych zachowań, do których można zaliczyć: identyfikację, introjekcję, konformizm oraz internalizację. 19 T. Kocowski, Aktywność twórcza człowieka, w: Filogeneza. Funkcja. Uwarunkowania, Wyd. SAWW, Poznań T.E. Heinzen, Situational affect [in:] Proactive and reactive creativity. NJ Norwood, Albex 1994.

17 Psychologiczne aspekty komunikacji marketingowej 19 Z powyższych przedstawionych mechanizmów warto przybliżyć: stłumienie, sublimację, racjonalizację, fantazjowanie, projekcję i kompensację. Stłumienie (wyparcie) ma za zadanie powściągnąć i zminimalizować skłonność ocenianą jako szkodliwą, np. agresję i zepchnąć w podświadomość. Sublimacja, zaś wręcz przeciwnie, ma za zadanie przekształcić potępiany popęd w aktywność społecznie użyteczną, np. w ducha walki sportowej. Mechanizm racjonalizacji polega na poszukiwaniu obiektywnych, w poczuciu jednostki, argumentów usprawiedliwiających podjętą decyzję. Istnieją dwa typy racjonalizacji. Każda z nich pojawia się w trakcie przekazu informacyjnego. Pierwsza - słodkie cytryny ma za zadanie podnieść walory złej decyzji, która mogła być podjęta pochopnie i w pośpiechu, np. pod wpływem przekazu promocyjnego. Druga kwaśne mandarynki obniża wartość decyzji, która okazała się być wyjątkowo trafna. Fantazjowanie prowadzi do zaadoptowania nieprawdziwych treści, włączenia fantazji i marzeń (zwykle nierealnych) do wyznawanego systemu wartości. Fantazjowanie wykorzystywane jest w wielu komunikatach, które pokazują złudny, ale piękny efekt stosowania produktu zachwalanego w reklamie. Projekcja polega na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech (najczęściej negatywnych). Przyczyną jest większa dostępność tych poglądów, zachowań i cech u osoby, która je posiada i tym samym łatwiejsze podciąganie pod daną kategorię. Kompensacja jest to wynagradzanie siebie za braki lub defekty. Daje chwilową przyjemność, ale powtarzana może spowodować utrwalenie się podświadomego skojarzenia danego defektu z nagrodą i utrudnić jego usunięcie. W przekazach reklamowych nadawcy najczęściej wykorzystują ostatni z przedstawionych mechanizmów obronnych, często wmawiając jej odbiorcom, że stać nas na odrobinę luksusu. Summary The article discusses the place of marketing communication in a set of marketing tools and the influence of psychological variables on formulating and transferring messages in communication channel. It also characterizes the impact of temper, intelligence, creativeness and locus of control on information shaping and reception. Bibliografia [1] Anderson C.R., Schneier C.E. Locus of control, leader behavior and leader performance among management students; w: Academy of Management Journal 1978, 21, s [2] Balcerak A., Wiecek-Janka E., Poczucie umiejscowienia kontroli u uczestników symulacyjnych gier kierowniczych. Badania wstępne. Wyd. SSSG, Wrocław 2006.

18 20 Ewa Więcek-Janka [3] Błotniak A., Osobowościowe wyznaczniki twórczej działalności w biznesie; w: Studia z Psychologii, t. 7, ATK, Warszawa 1996, s [4] Brzozowski P., Drwal R.Ł., Kwestionariusz Osobowości Eysencka. Polska adaptacja EPQ-R. Podręcznik. Pracownia Testów Psychologicznych PTP, Warszawa [5] Falkowski A., Tyszka T., Psychologia zachowań konsumenckich, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk [6] Heinzen T.E., Situational affect [in:] Proactive and reactive creativity. Norwood, NJ, Albex [7] Kocowski T., Szkice z teorii twórczości i motywacji, SAWW, Poznań [8] Kocowski T., Aktywność twórcza człowieka, w: Filogeneza. Funkcja. Uwarunkowania, Wyd. SAWW, Poznań [9] Kotler P. [i in.], Marketing - podręcznik europejski, PWE, Warszawa [10] Kotler P., Marketing, analiza, wdrażanie i kontrola, Northwestern University [11] Kozielecki J., Transgresja i kultura, Wyd. Akademickie Żak, Warszawa [12] Nęcka E., Psychologia twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk [13] Nosal Cz. S., Psychologia decyzji kadrowych, Wyd. Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków [14] Obłój K., Strategia organizacji, PWE, Warszawa [15] Smółka P., Jak behawiorysta mógłby spojrzeć na zjawisko twórczości, czyli zachowania innowacyjne z punktu widzenia psychologii S-R, [16] Sternberg R.J., Lubart, T.I., Defying the crowd [in:] Cultivating creativity in a culture of conformity, Free Press, New York [17] Strelau J., Temperament osobowość działanie, PWN, Warszawa [18] Strzałecki A., Psychologia twórczości. Między tradycją a ponowoczesnością, Wyd. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa [19] Sztucki T., Promocja, reklama, aktywizacja sprzedaży, Wyd. PLACET, Warszawa [20] Terelak J., Psychologia menedżera, Centrum Doradztwa i Informacji Difin, Warszawa [21] Tokarz A., W poszukiwaniu zastosowań psychologii twórczości, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.

19 ZESZYTY NAUKOWE GNIEŹNIEŃSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNO - MENEDŻERSKIEJ Milenium Nr 1 Zarządzanie i Marketing 2007 Alicja Malewicz-Pełczyńska SYSTEM IDENTYFIKACJI WIZUALNEJ JAKO ELEMENT KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ Rywalizacja o klienta jest wpisana w codzienne funkcjonowanie przedsiębiorstw. Aby uzyskać przewagę nad konkurentami, podmioty gospodarcze starają się zaoferować produkt lub usługę, która będzie bardziej atrakcyjna dla potencjalnego nabywcy w wymiarze jakościowym, cenowym lub komunikacyjnym. W zakresie komunikacji marketingowej firmy koncentrują z reguły swoją uwagę na klasycznych instrumentach promocji mix: reklamie, promocji sprzedaży, public relations, marketingu bezpośrednim czy sprzedaży osobistej. Wspólną cechą wymienionych instrumentów jest pulsacyjne, uwarunkowane wielkością budżetu marketingowego, oddziaływanie na rynki docelowe. Coraz częściej jednak przedsiębiorstwa zdają sobie sprawę z potrzeby znalezienia i zastosowania instrumentu, który w opozycji do wymienionych, umożliwiałby nieustanne przekazywanie informacji o cechach w istotny sposób odróżniających firmę i jej ofertę od konkurentów. Za permanentne narzędzie oddziaływania na rynek 1, umożliwiające wyróżnienie firmy na rynku, uznaje się system identyfikacji wizualnej, któremu został poświęcony poniższy artykuł. 1. Identyfikacja wizualna wprowadzenie System identyfikacji wizualnej to zespół różnorodnych elementów graficznych pozwalający odbiorcom na rozpoznanie firmy i odróżnienie jej od konkurencji. Dla przedsiębiorstw stanowi on swoisty kod optyczny i estetyczny. Kod ten daje firmie możliwość przekazania sygnałów, na których jej najbardziej zależy, czyli takich, które budują i utrwalają jej dobry wizerunek 2 w otoczeniu. Obok terminu: system identyfikacji wizualnej, funkcjonują równolegle określenia: tożsamość wizualna, wizualizacja, corporate identity lub CI 3, które obejmują ten sam zakres znaczeniowy. Tożsamość wizualna stanowi jeden z czterech filarów systemu tożsamości przedsiębiorstwa, oprócz postawy organizacji, zachowania i komunikowania się z otoczeniem 4. Na jej podstawie, z uwzględnieniem pozostałych elementów, budo- 1 J. Altkorn, Wizualizacja firm, Instytut Marketingu, Kraków 1999, s M. Krzyżak, Tożsamość wizualna wizytówką firmy, AIDA-Media 1999, nr 3. 3 Akronim angielskiego wyrażenia corporate identity. 4 Komunikowanie się w marketingu, red. H. Mruk, PWE, Warszawa 2004, s. 108.

20 22 Alicja Malewicz-Pełczyńska wany jest i modyfikowany, w zależności od potrzeb, wizerunek przedsiębiorstwa. Stworzenie tożsamości jest bowiem punktem wyjścia do kształtowania i modyfikowania wizerunku organizacji, czy marki oferowanych przez nią produktów. Intensywny rozwój systemów identyfikacji wizualnej przypadł na lata 40 i 50-te ubiegłego stulecia. Było to następstwem upowszechnienia się przekonania o istotnym znaczeniu wizerunku firmy w walce konkurencyjnej oraz intensywnego rozwoju agencji zajmujących się profesjonalnym przygotowaniem takich systemów. Spopularyzowanie wykorzystania programów graficznych, a także znaczne ich uproszczenie sprawiło, że coraz częściej również małe, czy mikroprzedsiębiorstwa podejmują próbę uregulowania tego obszaru swojej aktywności rynkowej. CI przestało być wiedzą tajemną, zastrzeżoną dla wielkich korporacji. Jednakże brak szeroko dostępnych opracowań i badań w tym zakresie zaowocował wieloma przykładami 5, które unaoczniają nam, jak delikatną, a zarazem skomplikowaną materią jest stworzenie i wdrożenie tożsamości wizualnej. Znaczenia tożsamości wizualnej nie można bagatelizować patrząc zarówno przez pryzmat wielkości przedsiębiorstw, jak i rynku na jakim funkcjonuje. Jednakże w zależności od sektora, czy branży jej ranga w komunikacji z rynkiem docelowym może się zmieniać. Wyraźnie widać to analizując wartość tożsamości wizualnej przy zachowaniu podziału na rynek dóbr konsumpcyjnych i przemysłowych. Na rynkach dóbr konsumpcyjnych wizualizacja jest jednym z narzędzi kreowania wizerunku marki. System identyfikacji wizualnej podkreśla i eksponuje cechy przyporządkowane danej marce tak, aby już przy pierwszym kontakcie konsument miał świadomość, jakie wartości niesie ona ze sobą (ilustruje to porównanie marek odzieżowych CroppTown lub House adresowanych do młodych konsumentów, a marek Molton lub Simple tworzących swoje ubiory dla starszej grupy docelowej). CI bywa konsekwentnie wykorzystywane zwłaszcza w budowaniu prestiżu marek produktów luksusowych (marka Guerlain należąca do koncernu LVHM, czy Yves Saint Laurent, marka Gucci Group). Relatywnie mniejsze znaczenie ma tożsamość wizualna na rynkach dóbr przemysłowych. Oczywiście przysłowie: jak cię widzą tak cię piszą znajduje zastosowanie w każdym sektorze rynku, jednakże przy zakupie tego typu dóbr większe znaczenie mają argumenty racjonalne niż emocjonalne skojarzenia. Nie wyklucza to jednak budowania przez takie firmy, jak Skansaka (budownictwo), czy Linde (gaz) wizerunku z konsekwentnym wykorzystaniem elementów tożsamości wizualnej. Najbardziej spektakularne wykorzystanie systemów identyfikacji wizualnej obserwujemy w sektorze usług finansowych. Banki (PKO S.A., ING Bank Śląski). Ich rozbudowane systemy mają po pierwsze pełnić rolę opakowania dla usług, których nie można dotknąć, a z drugiej strony ułatwiają wyróżnienie w terenie placówek, za pośrednictwem których rzeczone usługi świadczą. 5 Kuriozalne przykłady wykorzystania koloru różowego w szyldach zakładów pogrzebowych czy ciężkich industrialnych czcionek w logotypach firm zajmujących się handlem artykułami dla dzieci i niemowląt nie należy niestety w naszej rzeczywistości do rzadkości.

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

Promocja w marketingu mix

Promocja w marketingu mix Promocja w marketingu mix Promocja Promocja- jest procesem komunikowania się przedsiębiorstwa z rynkiem i obejmuje zespół środków, za pomocą których przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje charakteryzujące

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Psychologiczne podstawy marketingu.02.06.2014 Małgorzata Badowska Katarzyna Maleńczyk Aleksandra Tomala Spis treści 1. Definicje 2. Istota pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Planowanie działań promocyjnych w bibliotece

Planowanie działań promocyjnych w bibliotece Planowanie działań promocyjnych w bibliotece wybór czy konieczność Marek Jurowski Wojewódzka Biblioteka Publiczna Książnica Kopernikańska w Toruniu Sukces organizacji zależy od: znajomości potrzeb odbiorców

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

Promocja jako element marketingu mix

Promocja jako element marketingu mix jako element marketingu mix Dr Grażyna Adamczyk Zespół działań i środków, poprzez które przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje dotyczące produktu lub firmy, kształtuje potrzeby nabywców, pobudza

Bardziej szczegółowo

Future Advert. Doświadczona agencja PR. Zajmujemy się kompleksową obsługą firm w zakresie wizualizacji marki oraz komunikacji.

Future Advert. Doświadczona agencja PR. Zajmujemy się kompleksową obsługą firm w zakresie wizualizacji marki oraz komunikacji. Future Advert Doświadczona agencja PR. Zajmujemy się kompleksową obsługą firm w zakresie wizualizacji marki oraz komunikacji. Nasza Agencja Profesjonalna obsługa Public Relations dla Twojej firmy. Posiadamy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX

ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX planowanie i

Bardziej szczegółowo

group Brief Marketingowy

group Brief Marketingowy 2 1. Sytuacja 1.1 Wyzwanie 1.1.1. Na czym polega wyzwanie dla marki/oferty Firmy w Polsce? 1.1.2. Z czego wynika? wg Firmy 1.1.3. Na jakiej podstawie zostało zdefiniowane? badania; doświadczenie; wyniki

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU FIRMY I MARKI NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU

KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU FIRMY I MARKI NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU Katowice, data 25.11.2010 KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU FIRMY I MARKI NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU PLAN WYSTĄPIENIA Tożsamość a wizerunek firmy Elementy składowe i wyróżniki tożsamości Funkcje i rodzaje wizerunku System

Bardziej szczegółowo

TEST Z MARKETINGU. 2. Segmentacja rynku to: - wybór rynku celowego - rodzaj tekstu rysunkowego - ustalanie konkurentów i wynikających stąd zagroŝeń

TEST Z MARKETINGU. 2. Segmentacja rynku to: - wybór rynku celowego - rodzaj tekstu rysunkowego - ustalanie konkurentów i wynikających stąd zagroŝeń TEST Z MARKETINGU 1. Pozycjonowanie produktu to: - ocena walorów produktu - opracowanie oddzielnych produktów dla róŝnych rynków - ustalanie cech uŝytkowych produktu jakie powinien on posiadać 2. Segmentacja

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Strategia promocji - od koncepcji do wdrożenia. Ewa Opolska

Strategia promocji - od koncepcji do wdrożenia. Ewa Opolska Strategia promocji - od koncepcji do wdrożenia. Jak zaprojektować i zrealizować działania promocyjne bez dużego budżetu i wielkich agencji? Ewa Opolska Przewaga różnicująca Podstawowe prawo marketingu

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany - J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany - J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych RYNEK BUDOWLANY Przedsiębiorstwo na rynku budowlanym Orientacja rynkowa przedsiębiorstwa 1 - Dostosowanie działalności do

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY Z MARKETINGU W DZIAŁALNOŚCI REKLAMOWEJ SABINA GŁOMBIK - MODRZYŃSKA. Wymieni instrumenty marketingowego oddziaływania na rynek

PLAN WYNIKOWY Z MARKETINGU W DZIAŁALNOŚCI REKLAMOWEJ SABINA GŁOMBIK - MODRZYŃSKA. Wymieni instrumenty marketingowego oddziaływania na rynek PLAN WYNIKOWY Z MARKETINGU W DZIAŁALNOŚCI REKLAMOWEJ SABINA GŁOMBIK - MODRZYŃSKA Lp Dział i tematy lekcji Wymagania Podstawowe Ponadpodstawowe 1 Marketing jako forma działania firmy na rynku Zdefiniuje

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Marketing Marketing Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and production engineering Rodzaj przedmiotu: podstawowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab. Sem. Proj. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Temat: Psychologiczne znaczenie narzędzi marketingu mix

Temat: Psychologiczne znaczenie narzędzi marketingu mix Psychologiczne podstawy marketingu Temat: Psychologiczne znaczenie narzędzi marketingu mix Zarządzanie, rok III Magda Andrzejczyk Joanna Bielecka Izabela Grabowska Warszawa 18.03.2014r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk Wprowadzenie do marketingu mgr Jolanta Tkaczyk Czym marketing nie jest...czyli dwa błędne spojrzenia na marketing marketing to sprzedaż marketing to dział firmy Czym jest rynek? Rynek (ang. market) - ogół

Bardziej szczegółowo

Nowy zestaw instrumentów marketingowych (marketing mix) - sześć C str. 57

Nowy zestaw instrumentów marketingowych (marketing mix) - sześć C str. 57 O autorach str. 11 Przedmowa str. 13 Wstęp str. 15 Wprowadzenie str. 33 Definicja, funkcjonowanie i elementy marketingu terenowego str. 33 Kto stosuje marketing terenowy str. 42 Jak korzystać z tej książki

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Wszystkie Semestr: Forma studiów: I stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Wszystkie prawa zastrzeżone Na celowniku sprzedawcy muszą znaleźć się cele biznesowe klienta, a jego działania muszą koncentrować się wokół tego,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czym jest marketing? Marka. Podstawowe narzędzia marketingowe. Marketing-Mix dr Mirosława Malinowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 27 kwietnia 2015 r. Pytania na

Bardziej szczegółowo

ang. merchant kupiec, merchandise towar.

ang. merchant kupiec, merchandise towar. SKUTECZNA ORGANIZACJA PRZESTRZENI SKLEPOWEJ CZYLI JAK ZWIĘKSZYĆ SPRZEDAŻ AKCESORIÓW/TOWARÓW MERCHANDISING ang. merchant kupiec, merchandise towar. Jest różnie określany, jako: efektywne wykorzystanie powierzchni

Bardziej szczegółowo

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Łukasz Żabski E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Public relations (PR) w Internecie fachowo określane jako e-pr, polega na budowaniu i utrzymaniu dobrych relacji ze wspólnotami mogącymi mieć znaczący

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Marek Kruk, dr

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Marek Kruk, dr SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr / 3 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

PRODUKT W MARKETINGU MIX

PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT Towar, usługa lub pomysł zawierający określony zestaw materialnych i niematerialnych cech, które zaspakajają potrzeby klientów, otrzymywany w zamian za pieniądze lub inną

Bardziej szczegółowo

Projektowanie graficzne. Księga identyfikacji wizualnej CI

Projektowanie graficzne. Księga identyfikacji wizualnej CI Projektowanie graficzne Księga identyfikacji wizualnej CI Identyfikacja wizualna CI corporate identity Wizerunek jest jednym z najważniejszych elementów składających się na tożsamość każdej firmy. Profesjonalnie

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Zajęcia na module marketingowym prowadzą pracownicy Katedry Marketingu i Handlu

Zajęcia na module marketingowym prowadzą pracownicy Katedry Marketingu i Handlu Zajęcia na module marketingowym prowadzą pracownicy Katedry Marketingu i Handlu MODUŁ MARKETINGOWY Jaki j e s t cel k s z t a ł c e n i a na m o d u l e? Naszym celem jest przekazanie studentom specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska PR jest bezpłatny PRowiec bez budżetu PRowiec rzecznik prasowy, ktoś, kto się tłumaczy, reaguje na

Bardziej szczegółowo

WITAMY W CONNECTION! www.connection.com.pl

WITAMY W CONNECTION! www.connection.com.pl WITAMY W CONNECTION! www.connection.com.pl ZAPRASZAMY! O NAS: Celem naszej działalności jest szeroko pojęty marketing narzędzie niezbędne w nowoczesnym biznesie, które odpowiednio wykorzystane przyczyni

Bardziej szczegółowo

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Podyplomowe Studia Psychologii w Biznesie Zajęcia w formie warsztatów i treningów umożliwiają słuchaczom kształtowanie umiejętności niezbędnych w pracy z ludźmi: zaangażowania, umiejętności prowadzenia

Bardziej szczegółowo

OPAKOWANIA A MARKETING

OPAKOWANIA A MARKETING OPAKOWANIA A MARKETING Do przeszłości odszedł pogląd, że opakowanie służy jedynie zabezpieczeniu produktów przed niekorzystnym wpływem czynników zewnętrznych. Obecnie rola opakowania jest znacznie większa

Bardziej szczegółowo

Organizator systemu HYDROPRESS

Organizator systemu HYDROPRESS Organizator systemu HYDROPRESS Organizatorem systemu HYDROPRESS jest firma Hydropress Wojciech Górzny z siedzibą przy ul. Rawskiej 19B w Elblągu, działający od 1997 roku na rynku krajowym i zagranicznym.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEGÓŁOWY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA

PROGRAM SZCZEGÓŁOWY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA 168 godzin zajęć 9 miesięcy nauki 10 zjazdów PROGRAM SZCZEGÓŁOWY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA 1. Style kierowania i przywództwo (12 godz.) przywództwo - kiedy warto być przywódcą praktyczne

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: Technikum - 4-letni okres nauczania /1/ Zawód: technik organizacji reklamy; symbol 333906 Podbudowa programowa: gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

szkolenia dla biznesu

szkolenia dla biznesu szkolenia dla biznesu wszystkie warsztaty przygotowujemy pod kątem uczestników i dostosowujemy w 100% do potrzeb odbiorców dotyczy to zarówno czasu ich trwania jak i poruszanych na nich zagadnień 1. komunikacja

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

Internet jest najszybciej rozwijającym się medium reklamowym w Polsce

Internet jest najszybciej rozwijającym się medium reklamowym w Polsce Reklama Reklama Każda płatna, nieosobowa forma promocji z wykorzystaniem masowych środków komunikacji, wpływająca na motywy, postawy i sposób postępowania nabywców. Funkcje reklamy: Informacyjna Zachęcająca

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski FREE ARTICLE Świadomość marki a lojalność konsumentów Autor: Maciej Koniewski Luty 2012 Świadomość marki to najniższy poziom znajomości marki. Jest to początek kontinuum znajomości marki, które rozciąga

Bardziej szczegółowo

Marketing. Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix. mgr Adrianna Jednoralska Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego

Marketing. Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix. mgr Adrianna Jednoralska Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego Marketing Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix Marketing jako nieodłączny element sposobu funkcjonowania organizacji Współcześnie klient stawiany jest na pierwszym miejscu,

Bardziej szczegółowo

XIV Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Marketing relacji w usługach finansowych. Etap szkolny. Rok szkolny 2014/2015

XIV Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Marketing relacji w usługach finansowych. Etap szkolny. Rok szkolny 2014/2015 XIV Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych Marketing relacji w usługach finansowych Etap szkolny Rok szkolny 2014/2015 Część I: Test Poniższy test składa się z 20 pytań zamkniętych zawierających cztery

Bardziej szczegółowo

Lp. Potencjalny temat (problematyka) pracy dyplomowej 1 Adaptacja nowych technologii w celu poprawy skuteczności personelu sprzedażowego firmy

Lp. Potencjalny temat (problematyka) pracy dyplomowej 1 Adaptacja nowych technologii w celu poprawy skuteczności personelu sprzedażowego firmy Lp. Potencjalny temat (problematyka) pracy dyplomowej Charakter pracy 1 Adaptacja nowych technologii w celu poprawy skuteczności personelu sprzedażowego firmy Projekt organizacyjny 2 Alternatywne koncepcje

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

RZESZÓW ul. Zygmuntowska 9A tel.fax: (17) 853 35 75 tel.kom: 517 544 271

RZESZÓW ul. Zygmuntowska 9A tel.fax: (17) 853 35 75 tel.kom: 517 544 271 LOGO / KSIĘGA ZNAKU kreacja logo / systemów identyfikacji wizualnej projektowanie i druk materiałów reklamowych upominki reklamowe reklama zewnętrzna systemy wystawiennicze strony internetowe Zadzwoń do

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż. imprez i usług turystycznych. Kwalifikacja T.14.2 REFORMA 2012. Bartłomiej Walas, Zygmunt Kruczek

Sprzedaż. imprez i usług turystycznych. Kwalifikacja T.14.2 REFORMA 2012. Bartłomiej Walas, Zygmunt Kruczek Sprzedaż imprez i usług turystycznych REFORMA 2012 MARKETING 2 część Bartłomiej Walas, Zygmunt Kruczek Kwalifikacja T.14.2 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

OPAKOWANIA A PROMOCJA PAKOWANYCH PRODUKTÓW

OPAKOWANIA A PROMOCJA PAKOWANYCH PRODUKTÓW OPAKOWANIA A PROMOCJA PAKOWANYCH PRODUKTÓW Opakowania są najlepszą promocją owoców i warzyw oraz kluczem do efektywnej sprzedaży świeżych produktów ogrodniczych. W procesie sprzedaży owoce i warzywa tworzą

Bardziej szczegółowo

Metody wspierania procesu sprzedaży. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0084-9. Autorzy: Jolanta Tkaczyk, Ewa Wytrążek, Jakub Lewandowski

Metody wspierania procesu sprzedaży. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0084-9. Autorzy: Jolanta Tkaczyk, Ewa Wytrążek, Jakub Lewandowski wydanie 1. ISBN 978-83-255-0084-9 Autorzy: Jolanta Tkaczyk, Ewa Wytrążek, Jakub Lewandowski Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Matuszewska 14

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Technik organizacji reklamy 333906 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Formy promocji na rynku usług edukacyjnych. Dorota Kalisz

Formy promocji na rynku usług edukacyjnych. Dorota Kalisz Formy promocji na rynku usług edukacyjnych Dorota Kalisz Formy promocji na rynku usług edukacyjnych Definicja promocji marketingowej Co promujemy (produkt/usługa edukacyjna)? Cele promocji (co chcemy osiągnąć?)

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Profil absolwenta MARKETING COMMUNICATION MANAGER menedżer/ekspert/doradca w zakresie komunikacji

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Marketing. w działalności gospodarczej. Kwalifikacja A.22.1 REFORMA 2012. Halina Szulce, Magdalena Florek, Karolina Janiszewska, Tomasz Żyminkowski

Marketing. w działalności gospodarczej. Kwalifikacja A.22.1 REFORMA 2012. Halina Szulce, Magdalena Florek, Karolina Janiszewska, Tomasz Żyminkowski REFORMA 2012 Marketing w działalności gospodarczej Halina Szulce, Magdalena Florek, Karolina Janiszewska, Tomasz Żyminkowski Kwalifikacja A.22.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK HANDLOWIEC Ilustrator:

Bardziej szczegółowo

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK)

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK) (SOK) Zyskaj trwałą przewagę na konkurencyjnym rynku dzięki doskonałej obsłudze Klienta Oferta procesu wdrożenia SOK Kłopoty, koszty, utrata Klientów Brak standardów obsługi powoduje kłopoty, a potem dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Oferta ogólna IntraCON na opracowanie materiałów reklamowych i druk

Oferta ogólna IntraCON na opracowanie materiałów reklamowych i druk Autor: Grzegorz Lemantowicz IntraCON ul. Łagiewnicka 118/6 tel. 32 249 83 06 GSM 0606 406 274 Oferta ogól IntraCON opracowanie materiałów reklamowych i druk Pasja tworzenia: logotypy, zki graficzne, identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

Redaktor naukowy Danuta Dudkiewicz. wydanie II

Redaktor naukowy Danuta Dudkiewicz. wydanie II Redaktor naukowy Danuta Dudkiewicz wydanie II Warszawa 2009 RECENZENCI prof. dr hab. Małgorzata Duczkowska-Piasecka prof. dr hab. Krystyna Żelazna Autorzy Barbara Dobiegała-Korona Katarzyna Duczkowska-Małysz

Bardziej szczegółowo

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17 Spis treści SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15 WPROWADZENIE str. 17 Na drodze do nauki marketingu str. 17 Podróż marketingowa: tworzenie wartości dla klienta i pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak Pułapki ilościowych badań pre-testowych Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak O czym chcemy powiedzieć? O perswazyjności, i jej ograniczeniach jako głównej miary w pre-testach O komunikacji,

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: Marketing w handlu i usługach

Specjalizacja: Marketing w handlu i usługach Specjalizacja: Marketing w handlu i usługach (studia II stopnia) Opracowanie: dr Radosław Mącik Slajd 1 Na początek Marketing takes day to learn. Unfortunately it takes a lifetime to master. (Philip Kotler)

Bardziej szczegółowo

SPRZEDAWANIE. skuteczne techniki sprzedaży, czyli jak możesz sprzedawać więcej i efektywniej

SPRZEDAWANIE. skuteczne techniki sprzedaży, czyli jak możesz sprzedawać więcej i efektywniej Szkolenie otwarte: Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB SPRZEDAWANIE skuteczne techniki sprzedaży, czyli jak

Bardziej szczegółowo

Wykład: System komunikacji. w marketingu relacyjnym

Wykład: System komunikacji. w marketingu relacyjnym Wykład: System komunikacji w marketingu relacyjnym Promocja a komunikacja Kotler: promocja - obejmuje różne rodzaje czynności, jakie podejmuje przedsiębiorstwo, aby poinformować o cechach merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ?

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? PRZYJDŹ NA SPECJALIZACJĘ SOCJOLOGIA GOSPODARKI I INTERNETU CZEGO WAS NAUCZYMY? CZYM JEST SOCJOLOGIA GOSPODARKI Stanowi działsocjologii wykorzystujący pojęcia, teorie i metody socjologii

Bardziej szczegółowo

Raport z badania reputacji marki

Raport z badania reputacji marki Raport z badania reputacji marki dla Fundacja na rzecz reputacji marki Premium Brand ul. Asfaltowa 4/4 02-527 Warszawa tel.: 22 392 06 20 tel. kom.: +48 720 913 135 e-mail: biuro@premiumbrand.com.pl www.premiumbrand.com.pl

Bardziej szczegółowo

Warsztaty diagnostyczno-projektowe Badania zachowań konsumenckich

Warsztaty diagnostyczno-projektowe Badania zachowań konsumenckich Warsztaty diagnostyczno-projektowe Badania zachowań konsumenckich Nr zajęć Termin 1 26.02 2 5.03 3 12.03 4 19.03 5 26.03 6 2.04 7 23.04 Organizacja zajęć fakultatywne 8 Praca własna 9 30.04 10 7.05 11

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo