STRATEGIA MARKETINGOWA KLASTRA SPAWALNICZEGO KLASTAL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRATEGIA MARKETINGOWA KLASTRA SPAWALNICZEGO KLASTAL"

Transkrypt

1 STRATEGIA MARKETINGOWA KLASTRA SPAWALNICZEGO KLASTAL Zespół opracowujący: Monika Kępka Bogdan Kępka Magdalena Kępka Warszawa 2012

2 Strona2 2 Spis treści 1. Wprowadzenie Podstawowe pojęcia i zagadnienia teoretyczne związane ze strategią marketingową Analiza strategii marketingowej Proces formułowania strategii marketingowej Klasyfikacja i rodzaje strategii Metodyka prac nad strategią Częśd diagnostyczna strategii marketingowej Sytuacja branży spawalniczej na terenie Polski Wschodniej Struktura rynku i uwarunkowania rozwoju branży spawalniczej Specyfika sektora spawalniczego, problemy oraz determinanty marketingowe rozwoju Klastra KLASTAL Potencjał marketingowy Klastra Spawalniczego KLASTAL Identyfikacja strategicznych celów marketingowych rozwoju klastra w sferze aktywności marketingowej Cele związane z rozwojem rynku i produktu Cele wizerunkowe Cele związane z rozwojem potencjału wewnętrznego Wizja i misja Klastra Analiza otoczenia i potencjału wewnętrznego klastra Klastal Strategiczne programy działania w obszarze instrumentów marketingu i współpracy międzynarodowej Strategia ceny i dystrybucji Strategia promocji Strategia współpracy z otoczeniem, sferą naukowo-badawczą i sektorem publicznym Strategia wizerunku i działao Public Relation Zakooczenie Literatura... 60

3 Strona Wprowadzenie Niniejsze opracowanie pt. Strategia marketingowa klastra spawalniczego Klastal została napisana w celu bliższego zapoznania się z tematyką gron industrialnych (ang. cluster), ze strategią konkretnej inicjatywy oraz z działaniami realizowanymi w ramach tej strategii. Z danego opracowania można dowiedzieć się, jak kształtuje się strategia klastra Klastal w jakiej branży działa, w jaki sposób buduje on przewagę konkurencyjną oraz jakie towary produkuje. Do opracowania wykorzystano wyniki przeprowadzonych badań oraz przedstawiono i opisano obserwacje dotyczące rozwoju tego zjawiska gospodarczego w Polsce Wschodniej. Dla klastra bardzo ważne znaczenie ma określenie działań niezbędnych dla przyspieszenia rozwoju firm wchodzących w skład danego klastra. Proces ten może przybrać postać wspólnego wypracowania strategii rozwoju klastra, jakkolwiek często to animator musi samodzielnie uruchamiać pewne działania przygotowując grunt pod tę inicjatywę. Przyjęcie wspólnej strategii rozwoju klastra ma tę zaletę, iż pozwala zintegrować podmioty klastra wokół wspólnej wizji i celów strategicznych, a także tworzy pewne zobowiązania do podjęcia określonych działań zapisanych w strategii. Warto w tym miejscu podkreślić, że działania niezbędne do rozwoju danego grona industrialnego mogą być realizowane przez różne podmioty tj. koordynatora lub animatora klastra, firmy, administrację, placówki edukacyjne i badawczo-rozwojowe, instytucje otoczenia biznesu i przedsiębiorstwa itp. W tym rozumieniu inicjatywa klastrowa może być niesformalizowana, jakkolwiek ważne jest funkcjonowanie pewnego forum spotkań wszystkich podmiotów klastra, które pozwalałoby na dostosowywanie działań poszczególnych uczestników do potrzeb rozwojowych firm stanowiących trzon klastra. W opracowaniu przedstawiono zarys teoretyczny, istotę i definicję strategii marketingowej. Kolejna część opracowania opisuje genezę powstania, charakterystykę działalności i strukturę organizacyjną danego grona industrialnego. Rozdział kolejny przedstawia strategię marketingową klastra Klastal, elementy analizy strategicznej, cele wyżej wymienionego klastra i proponowane działania do wdrażania danej strategii.

4 Strona4 4 W opracowaniu wykorzystano podstawowe pozycje literatury przedmiotu, artykuły prasowe, materiały wewnętrzne firmy, wyniki badań i źródła internetowe. 2. Podstawowe pojęcia i zagadnienia teoretyczne związane ze strategią marketingową. Aby dokładnie zrozumieć kształtowanie strategii marketingowych należy zapoznać się z podstawowymi pojęciami związanymi z tą strategią. Jedną z podstawowych pozycji literatury przedmiotu jest podręcznik Philipa Kotlera Marketing. Autor przez pojecie marketing rozumie : proces zarządczy oraz społeczny, dzięki któremu jednostki i grupy otrzymują, czego potrzebują i pragną poprzez tworzenie i wymianę produktu i wartości z innymi grupami i jednostkami 1. W książce tej również wyjaśnione jest pojęcie rynku i hasła z nimi związane. Rynek to zbiór wszystkich realnych i potencjalnych klientów oferty rynkowej. Wielkość rynku zależy od liczby klientów odpowiednich dla określonej oferty rynkowej. Rynek potencjalny to grupa klientów, którzy wykazują odpowiednio wysoki poziom zainteresowania ofertą rynkową. Rynek dostępny zaś to grupa konsumentów, którzy wyrażają zainteresowanie określoną ofertą, mają wystarczający dochód, żeby z niej skorzystać, i dostęp do niej, a rynek docelowy (rynek obsługiwany) według Kotlera to część kwalifikowanego rynku dostępnego, na który decyduje się dana firma. Istotne pojęcie, które pozwoli na jaśniejsze spojrzenie na strategie marketingowe to popyt rynkowy na produkt. Jest to całkowita wielkość, którą zakupiłaby określona grupa klientów, na określonym obszarze w określonym czasie i w określonym otoczeniu marketingowym, zgodnie z określonym programem marketingowym 2. Według P. Kotlera strategie marketingowe to wybór celów, rodzajów reguł oraz zasad, które w określonym czasie kształtują kierunek marketingowych działań przedsiębiorstwa, przy czym wyznaczają one kombinacje oraz rozmiary i alokacje środków w zależności od zmiany sytuacji rynkowej (warunków konkurencji oraz otoczenia) 3. 1 P. Kotler, Marketing, Dom Wydawniczy Rebis Sp.zo.o., Copyright 2005, s P.Kotler, Marketing, op.cit., s P.Kotler, Marketing, Analiza, Planowanie, Wdrażanie i Kontrola, Gebethner i Ska, Warszawa 1994, s. 14.

5 Strona5 5 E.J. McCarthy przedstawia inną definicję strategii marketingowej. Autor przez pojęcie strategii marketingowych rozumie plan marketingu potrzebny przede wszystkim do racjonalnych działań na danym rynku 4. Jeszcze inni autorzy definiują daną strategię w sposób zbliżony, uważając, że strategia marketingowa to strategia rynkowa całego danego przedsiębiorstwa, która jest wyrazem orientacji przyjętej przez kierownictwo danej firmy. Należy tutaj także wspomnieć, że nie jest wcale prosto wyodrębnić strategie marketingowe spośród ogółu strategii przedsiębiorstwa. Jest to istotne, ponieważ problemy strategiczne są inne w zależności od szczebla zarządzania przedsiębiorstwem i przedmiotowego zakresu działalności gospodarczej, dla którego są formułowane strategie. Strategie marketingowe rodzą się i rozwijają na gruncie marketingu, jego części instrumentalnej oraz części koncepcyjnej. Na potrzeby niniejszego opracowania autorzy przyjęli, iż strategie marketingowe to zbiór decyzji, sposób postępowania i działań rynkowych, które są podejmowane przez dany klaster w procesach osiągania celów Analiza strategii marketingowej Podstawą analizy strategii marketingowych jest scharakteryzowanie ich treści. Na treść każdej strategii marketingowej składają się trzy elementy: - wybór rynku docelowego, - sposoby postępowania, - instrumenty działania. 4 A. Sznajder, Strategie marketingowe na rynku międzynarodowym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 11.

6 Strona6 6 Rysunek 1 Sformułowanie strategii marketingowej Cel Wybór rynku docelowego Co? Gdzie? Strategia marketingowa Sposoby postępowania Jak? Instrumenty działania Za pomocą czego? Źródło: W. Wrzosek, Strategie marketingowe, s. 11. Rysunek 1 pokazuje, że cel znajduje się poza strategią marketingową. Strategie marketingowe pełnią funkcje służebne wobec celów, jakie postawi sobie dany klaster. Wybór rynku docelowego jest pierwszym elementem strategii marketingowych. Jeśli klaster KLASTAL zamierza zacząć działania na rynku jako sprzedawca, to określa rynek docelowy. Jego strategia marketingowa składa się wtedy ze wszystkich elementów, które zostały wcześniej wymienione. Wybór rynku docelowego opiera się na poszukiwaniu jednorodnej grupy nabywców, którą klaster pragnie pozyskać. Proces wyboru rynku docelowego został podzielony na 4 etapy 5 : etap 1 - określenie wymagań, potrzeb wraz z charakterystyką nabywców, którzy występują na danym rynku; etap 2 - rozpatrywania różnic oraz podobieństw, które występują między nabywcami; etap 3 wyodrębnienie segmentów rynku, które już istnieją; etap 4 wybór segmentów rynku. Jeśli klaster jest w trakcie działania na danym rynku, oznacza to, iż wybrał on w mniejszym lub w większym stopniu rynek docelowy. Jeśli grono industrialne nie chce go zmieniać, tylko pozostać na tym rynku to strategie marketingowe danego klastra składa się wyłącznie z dwóch pozostałych elementów. 5 W. Wrzosek, Strategie Marketingowe, PWE, Warszawa 2004, s. 12 i nast.

7 Strona7 7 Sposoby postępowania oraz ich wybór to drugi element strategii marketingowej. Sposoby te wynikają przede wszystkim z orientacji rynkowej. Kreuje ją klaster, gdy stosuje marketing. Wyróżniamy dwa rodzaje sposobów postępowania: defensywny sposób postępowania w stosunku do wybranego rynku docelowego, ofensywny sposób postępowania w stosunku do wybranego rynku docelowego. Kiedy klaster decyduje się na wybór defensywnego sposobu postępowania w stosunku do wybranego rynku docelowego zapoznaje się z preferencjami oraz potrzebami nabywców po to, by je zaspokajać w niezmienionej oraz istniejącej postaci. Istotną z cech tego sposobu postępowania jest dostosowanie działalności danego klastra wraz z jego ofertą do istniejących potrzeb oraz preferencji nabywców. Grono industrialne również rozpoznaje sposoby postępowania konkurencji, żeby wiedzieć w jaki sposób powinno dostosowywać własny sposób postępowania. W tym przypadku mamy do czynienia z dostosowywaniem działalności danego przedsiębiorstwa oraz jego oferty do istniejących potrzeb nabywców oraz ich preferencji. Klaster równocześnie poznaje sposoby konkurencji rywali, żeby wiedzieć jak dostosować własne działania. Rzecz w tym, aby dany klaster wywołał u nabywców postrzeganie ich produktów nie gorszych od oferowanych przez ich konkurentów. Jest to tak zwana strategia planowania defensywnego. Gdy klaster decyduje się na ofensywny sposób postępowania, poznaje ona potrzeby nabywców i ich preferencje, żeby wiedzieć jak ma kreować i kształtować swoje nowe potrzeby. Poznaje ona również sposoby działania konkurencji, by wiedzieć, czym ma się odróżniać jej własne działanie od postępowania konkurentów. Postępowanie ofensywne cechuje się dążeniem klastra do wyróżniania się od konkurentów i zmniejszenia ich zdolności konkurencyjnych. W tym przypadku mamy do czynienia z takim sposobem działania, aby nabywcy uważali, że nasz produkt jest lepszy od produktów konkurentów. Jest to tzw. strategia planowania ofensywnego. Kolejnym z elementów strategii marketingowej są instrumenty działania, ich kształtowanie oraz wybór. Klaster może wybrać instrumenty działania spośród wszystkich

8 Strona8 8 instrumentów marketingu oraz zmierza ono do wyboru tych, które umożliwiają dążenie do oczekiwanej hierarchii oraz struktury instrumentów. Struktura ta nie powinna mieć wewnętrznych niejasności, co związane jest z marketingiem-mix. Tworzenie kształtu marketingu-mix przez dany klaster realizowane jest w warunkach, gdzie istnieje wiele możliwości wyboru, którymi dany klaster dysponuje. Pojawienie się wielu możliwości wyboru wynika zarówno z mnogości instrumentów marketingu, jak i z mnogości form, jakie mogą one przybierać. Struktura marketingu-mix związana jest z czterema instrumentami marketingu: produkt, dystrybucja, promocja oraz cena. Różne zestawienia wyżej wymienionych zmiennych mają bezpośredni wpływ na przychody klastra. Instrumenty marketingu-mix są ze sobą bardzo silnie skoordynowane, dlatego zmiana któregokolwiek z elementów niesie za sobą skutki w dostosowaniu pozostałych elementów. Nie wskazane jest również analizować osobno żadnego z powyższych elementów marketingu-mix, ponieważ każdy z nich jest bezpośrednio uzależniony od pozostałych. Gdy określa się marketing-mix, opracowuje się wtedy konkretne programy dla ceny, produktu, dystrybucji oraz promocji, które dopuszczają wprowadzenie w życie opracowanej strategii marketingowej. 2.2 Proces formułowania strategii marketingowej W wyborze strategii marketingowych oraz ich formułowaniu niezbędne jest określenie źródeł, które będą przeważały przy tworzeniu strategii. Źródła te pokazują jak będzie wyglądało postępowanie związane z wyborem i formułowaniem strategii. Wyróżnia się dwa modele podejścia, na które klaster może się zdecydować i wybrać odpowiedni z nich 6 : z wewnątrz na zewnątrz, z zewnątrz do wewnątrz. W modelu pierwszym, czyli z wewnątrz na zewnątrz, czynnikiem wyboru podczas budowy strategii marketingowej są umiejętności, zdolności i zasoby klastra, czyli wewnętrzne 6 W. Wrzosek, Strategie, op.cit., s. 32, 33 i nast.

9 Strona9 9 atrybuty grona industrialnego. W tym przypadku podstawą formułowania strategii jest odmienność, różnorodność i unikatowość, posiadanie takich zasobów i umiejętności, które zapewnią firmie osiągnięcie przewagi konkurencyjnej na danym rynku. Wszystkie te czynniki są podstawą do określania i przygotowywania oferty, która podlega weryfikacji na rynku. Aby klaster osiągnął przewagę konkurencyjną na danym rynku, jego oferta musi być zaakceptowana przez nabywców. Podejście to nie przesądza o ostatecznym obrazie strategii marketingowej. Zastosowanie go nie ogranicza wyborów bardziej, bądź mniej ofensywnych sposobów postępowania klastra na danym rynku lub wyboru innych struktur marketingu mix. W podejściu drugim, czyli z zewnątrz do wewnątrz najważniejsze jest źródło inspiracji do tworzenia i kreowania strategii marketingowej jest popyt oraz preferencje nabywców. Preferencje nabywców i popyt, jako źródła inspiracji oznaczają: realnie i możliwie istniejący niezaspokojony popyt i istniejące już preferencje nabywców. przewidywany oraz możliwy do wykreowania przez daną firmę lub przedsiębiorstwo popyt oraz preferencję nabywców. Gdy inspiracją jest niezaspokojony popyt, wtedy klaster biorąc pod uwagę strategię marketingową, zwraca uwagę na inwestycje w sferze badawczo-rozwojowej, ukierunkowaną na identyfikację specyfiki oraz wielkości niezaspokojonego popytu, preferencję nabywców, konstrukcję produktu i technologię produkcji. Oferty klastra (tworzenie produktów) i tworzenie pozostałych czynników marketingu są uzależnione od dążenia do jak najlepszego zaspokojenia, które występuje na danym rynku popytu, biorąc pod uwagę istniejące preferencje nabywców. Gdy, zaś inspiracją jest popyt przewidywany, głównym celem strategii marketingowej jest stworzenie klienta o oczekiwanych preferencjach i wykreowanie popytu. Grono industrialne wtedy wybiera sposób postępowania bardziej ofensywny. Polega on na ciągłej modyfikacji produktu, wprowadzanie na dany rynek nowych produktów, unowocześnianiu form dystrybucji towarów i urozmaiceniu promocyjnych działań.

10 Strona10 10 Jeśli klaster zwraca uwagę na niezaspokojony popyt i istniejące już preferencje nabywców, czy na przewidywany popyt, przy formułowaniu strategii marketingowej postępuje w inny sposób. Jeśli brany pod uwagę jest tryb postępowania przy kształtowaniu strategii, to najważniejsze znaczenie mają tutaj preferencje nabywców oraz popyt, czyli w stosunku do klastra są to zewnętrzne kategorie. Oba wyżej wymienione podejścia, czyli podejście z zewnątrz do wewnątrz oraz z wewnątrz na zewnątrz, wzajemnie się uzupełniają. Dwa z nich mają trzy klasy zmiennych, które wyznaczają możliwe strategie marketingowe oraz ich obszar. Klasy te to 7 : Zagrożenia i szanse, tworzy je rynek (wynikają one z kształtowania się konkurencji oraz z rozwoju rynku), Preferencje nabywców oraz popyt przewidywany bądź popyt, który występuje na danym rynku, Umiejętności oraz zasoby klastra. Rys. 2 Zmienne wyznaczające obszar możliwych strategii marketingowych Możliwe strategie Popyt Zasoby i umiejętności klastra Szanse i zagrożenia Źródło: W. Wrzosek, Strategie marketingowe, s W. Wrzosek, Strategie, op.cit., s.34.

11 Strona11 11 Wszystkie wyżej wymienione zmienne mogą: oddziaływać w tym samym kierunku, oddziaływać w kierunku przeciwnym, nakładać się na siebie (w szerszym bądź w węższym zakresie). Klaster kierując się tymi zmiennymi, wybiera strategie, które uwzględniają wszystkie wymienione czynniki łącznie. Wynika z tego, iż przy wyborze strategii nie może decydować tylko jeden czynnik np. popyt, jeśli zaspokojenie jego napotykałoby przeszkodę typu umiejętności przedsiębiorstwa bądź barierę zasobów. Obecnie podejście drugie, czyli z zewnątrz do wewnątrz jest najbardziej skutecznym narzędziem przy procesie tworzenia strategii marketingowej. W sposobie formułowania strategii marketingowej można wyodrębnić dwa podejścia 8 : modelowe (klasyczne, planistyczne). Podejście to zakłada uporządkowany oraz systematyczny motyw postępowania podczas procesu kształtowania strategii marketingowej. Z danego podejścia wynika, iż omawiany proces nie jest jednorodny, ale składa się z dwóch oddzielnych faz: - gromadzenia, przetwarzania oraz analizy zdobytej informacji, - podejmowania określonej decyzji empiryczne, zakłada ono, że źródła sukcesu klastra, które dotychczas istniały, pozwalają na ciągłość jego rozwoju w przyszłości. W przypadku tym formułowanie strategii obejmuje ciągłe jej dopasowywanie do zmieniających się warunków na danym rynku, jak również zmieniających się umiejętności oraz zasobów danego klastra. Jednym z elementów, które różni wyżej podane dwa podejścia to fazowość działania lub jej brak. Odmienność tych dwóch podejść jest również widoczna w: 8 W. Wrzosek, Strategie, op.cit., s. 35

12 Strona12 12 rodzaju zbieranych informacji, zakresu zbieranych informacji, wartości gromadzonych informacji tj. wielkość ich użyteczności podczas podejmowania decyzji Klasyfikacja i rodzaje strategii Wszystkie rodzaje strategii marketingowych można podzielić na dwie grupy: ofensywne oraz defensywne, zależne to jest od konkurencji oraz pozycji na danym rynku 9. Strategie ofensywne mogą mieć zastosowanie, gdy klaster zapewnił sobie już dogodną pozycję na danym rynku, uzyskał przewagę konkurencyjną, bądź również przez klaster, który ma odpowiednią broń, wdzierają się na rynki, które już opanował. Odmianą ich są np. strategie kontrofensywne, formułowane są przez dane grona industrialne zmuszone do postępowania defensywnego, które w określonym czasie mogą przystąpić do opanowania rynku, wykorzystując słabe strony konkurencji, bądź swoje silne strony. Wśród innych propozycji dotyczących strategii ofensywnych należałoby zwrócić uwagę na koncepcje H.I. Ansoffa i P.F. Druckera specjalistów z Ameryki od zarządzania marketingowego. Według nich klaster powinien wybrać określoną strategię, do której zmierza dążyć. Aby to osiągnąć powinno się kierować macierzą strategii produktowo - rynkowych, która składa się z czterech alternatywnych strategii: penetracji rynku rozwoju rynku rozwoju produktu dywersyfikacji. 9 J. Penc, Strategie Zarządzania, PWE, Warszawa 1995, s.39.

13 Strona13 13 Strategia penetracji rynku zakłada, że dla klastra priorytetem jest dążenie do rozwoju, które wykorzystuje przy tym swoje możliwości, jakie dają mu dotychczasowe jego produkty oraz rynki. W danej strategii również zakłada się zwiększenie udziału w rynku. Można tego dokonać poprzez nakłanianie dotychczasowych nabywców oferowanych produktów, aby zwiększyli swój zakup. Można również zwiększyć zainteresowanie zakupów przez nabywców potencjalnych, poprzez utrzymanie niskich cen na towary oraz usługi. Strategie te stosować można przede wszystkim w warunkach rynku nasyconego i ustabilizowanego oraz w sytuacji, gdy produkty danego klastra są w dalszych fazach cyklu życia. Strategia rozwoju rynku oznacza, iż rozwój klastra następuje przez wzrost sprzedaży dotychczasowych produktów przez rozszerzenie rynku w wyniku następujące działań: 10 wejście oraz opanowanie nowych rynków poprzez ekspansję na rynki regionalne, krajowe, a nawet zagraniczne, wejście na rynki dodatkowe poprzez odkrycie nowych zastosowań dla danych produktów, zdobywanie nowych segmentów rynku, poprzez szybkie zmiany metod sprzedaży oraz promocji produktów. Zastosowanie tej strategii oznacza wychodzenie poza obszary już istniejącego rynku. Możliwości te są nieco trudne, ponieważ należy poszukiwać nowych sposobów wykorzystania produktu oraz trzeba radykalnie zmienić marketing-mix i wejść na nowe rynki zbytu, czasami nawet nieznane przez dany klaster. W strategii rozwoju produktu rozwój klastra dokonywany jest za pomocą oferowania na dotychczasowym rynku produktów nowych bądź zmodernizowanych, jednak nadal klaster spełnia swoje podstawowe przeznaczenie na rynku, na którym działa. Rozwoju produktu dokonywany jest poprzez określone działania: znalezienie nowych zastosowań oraz właściwości produktu, opracowanie dodatkowych modeli pod względem wielkości produktu. produkowanie odmian wyrobu, które są zróżnicowane pod względem jakości, 10 J.Penc, Strategie Zarządzania, op. cit. s.42 i nast.

14 Strona14 14 W ramach tej strategii możliwości działania danego klastra są dość duże i zależą przede wszystkim od zdolności w kierunku innowacyjnym. Często dokonywanie nawet małych usprawnień poprawiających jakość, estetykę oraz funkcjonalność produktu umożliwia lepsze dostosowywanie się do potrzeb klientów oraz większe zainteresowanie nim ze strony nowych, dotąd nieistniejących nabywców, wiąże się z tym wzrost sprzedaży. W strategii dywersyfikacji (wzbogacania lub poszerzania,) dany klaster zaczyna swoje działania na nowych rynkach oferując nowe produkty. Dany rodzaj strategii zmierza do wzrostu, ale również do zmiany kierunku działania klastra. Dane cele zostaną osiągnięte, gdy zrealizuje się określone działania takie jak: 11 dywersyfikacja pozioma. Polega ona na wprowadzeniu na dany rynek nowych produktów, które są przeznaczone dla dotychczasowych konsumentów, dywersyfikacja pionowa. Polega ona na rozwoju produkcji, oraz materiałów, które są niezbędne do wytwarzania określonego wyrobu, dywersyfikacja równoległa (lateralna). Polega na tym, iż dany klaster zaczyna równoległą produkcję zupełnie innych wyrobów, które zmieniają dotychczasową strukturę rynkową oraz produkcyjną danego klastra. Ujmując rzecz modelowo, wyróżniamy rodzaje strategii dywersyfikacji takie jak: dywersyfikację inwestycyjną, dywersyfikację wychodzenia z branży, dywersyfikację podtrzymującą, dywersyfikację zapewniająca przetrwanie. P.F. Drucker opisuje cztery inne nieco strategie ofensywne 12. Pierwsza to być pierwszym i najsilniejszym. Ma ona na myśli atak frontalny, poprzez stworzenie czegoś rzeczywiście nowego, innego, dążenie do ambitnego celu, na którym koncentrują się wszystkie wysiłki danego klastra. Konsekwencją opisywanej strategii jest sukces lub porażka. 11 L. Garbarski, I. Rutkowski, W. Wrzosek, Marketing, Punkt zwrotny nowoczesnej firmy, PWE, Warszawa 2000, s. 597 i nast. 12 P.F. Drucker, Innowacja i przedsiębiorczość. Praktyka i zasady, PWE, Warszawa 1992, s.224.

15 Strona15 15 Druga strategia skupia się na twórczym naśladowaniu. Polega ono na polepszaniu już wprowadzonego na rynek produktu lub wprowadzenie na dany rynek wyrobu będącego dla klientów zaskoczeniem. Kolejna ze strategii to strategia nisz rynkowych. Opiera się ona całkowitym zdobyciu małego rynku, poprzez wprowadzeniu istotnego, lecz nie używanego dotychczas produktu. Czwarta strategia polega na tym, by skorygować ekonomiczne właściwości produkcji, wyrobu oraz rynku. Cel tej strategii to stworzenie klienta opierając się o: tworzenie wyrobów posiadające wyższe walory użytkowe, metody ustalenia cen produktu, dostosowywanie się do ekonomicznych oraz społecznych wymagań klienta, dostarczenie klientowi takich wartości, które stanowią dla niego priorytetową wartość. Strategie defensywne (konsolidacji lub odwrotu) mają na celu obronę zajętych już pozycji na danym rynku, wzmacnianiu ich i tworzenie ich bardziej pewnymi (strategie ustabilizowanego wzrostu), lub na wycofaniu się z danego rynku i wykorzystaniu wszelkich możliwości rynkowych, jakie jeszcze zastały w określonej branży. M.E. Porter sugeruje takie rodzaje tych strategii jak: 13 strategia lidera (przywództwa w danej branży). Klaster dąży do bycia jedynym lub jednym z niewielu pozostałych w określonej branży. Próbuje być przywódcą, lecz nie poprzez inwestycje, które wiążą się z ryzykiem, lecz poprzez nakłady cenowe, marketingu itp., które prowadzą do zwiększenia udziału klastra w zyskach i natychmiastowego wycofania się z rynku, które są opanowane przez inne firmy/ klastry. Jeśli klaster ma pozycję dominującą kontroluje procesem zmniejszania się danej branży i unika destabilizacji konkurencji cenowej. Strategia niszy, której priorytetem jest wykrycie w zmniejszającej się branży takiego segmentu, gdzie popyt będzie najprawdopodobniej na stałym poziomie lub zanikał powoli. Pozwoli to na dogodną stopę zwrotu zainwestowanego kapitału. Klaster, który wkracza w 13 M.E. Porter, Strategia konkurencji, PWE, Warszawa 1992, s.262.

16 Strona16 16 dany segment, może (jeśli tak zadecyduje) wycofać się z innych segmentów określonej branży, jak również może podjąć w danym segmencie tak zwaną strategię lidera. strategia żniw (zbierania plonów). Sprowadza się ona do maksymalizowania zysków klastra, jednocześnie obniżając wydatki na badania, nowe inwestycje, promocję produktów oraz wszystkie inne cele, które nie prowadzą w krótkim czasie do wzrostu przychodów danego grona. Najczęściej w tym przypadku wykonuje się następujące działania taktyczne: ograniczenie liczby modeli danego wyrobu, które już zostały wyprodukowane, wykorzystywanie istniejących kanałów dystrybucji, rezygnowanie z klientów mniej istotnych, eliminacja usług nierentownych itp. strategia szybkiego deinwestowania ( wycofania się). Opiera się na myśleniu, że dany klaster może ocalić większość swoich branżowych aktywów, poprzez sprzedaż ich w okresie fazy schyłku, a nawet, jeśli to możliwe wcześniej. Odpowiednio wczesna sprzedaż sprawie, że łatwiejsze jest znalezienie odpowiednich nabywców i uzyskanie ceny jak najbardziej korzystnej. M. Porter jeśli chodzi o konkurencję wyróżnia trzy strategie: 14 przewodnictwa kosztowego, zróżnicowania, koncentracji. Strategia przewodnictwa kosztowego dąży do zdobycia pozycji lidera w danym sektorze, uwzględniając koszty całkowite dzięki takim postępowaniom jak: mocne inwestycje w urządzenia produkcyjne na wysoką skalę, szybkie dążenia do obniżenia kosztów poprzez zdobywanie nowego, potrzebnego doświadczenia, szczegółowa kontrola kosztów ogólnych oraz bezpośrednich, unikanie klientów, którzy mają dla danego przedsiębiorstwa marginalne znaczenie, minimalizacja kosztów w sferze badawczo-rozwojowej, reklamy oraz obsługi posprzedażowej, itp. 14 M.E. Porter, Strategia konkurencji, op. cit., s.50 i nast.

17 Strona17 17 Sprawą priorytetowym opisywanej strategii jest niski koszt produkowania w porównaniu z kosztem konkurencji, lecz nie można zapominać o jakości wyrobów danego klastra, poziomu obsługi oraz innych ważnych kwestiach. Strategia zróżnicowania zajmuje się zróżnicowaniem produktu lub usługi oferowanej przez dany klaster, na stworzeniu tego, co w przemyśle jest uznane za niepowtarzalne. Do takich zróżnicowań mogą należeć: wzór, wyroby lub marka, technologia, cechy wyrobu, obsługa posprzedażna, sieć sprzedaży. Najlepiej, gdy klaster na rynku jest zauważalny w wielu tych elementach. Wtedy łatwiej grono odnosi sukces oraz jest bardziej wyraźny na tle z innymi firmami/ klastrami. Strategia koncentracji charakteryzuje się koncentracją danego klastra na danej grupie nabywców, na określonej sferze asortymentu produktów lub na danym rynku geograficznym. Priorytetem tej strategii jest bardzo dobra obsługa określonego segmentu, lepsza od konkurencji. Dzięki tej obsłudze klaster lepiej może sprostać potrzebom swojego segmentu, ewentualnie obniża koszty jego obsługi. 3. Metodyka prac nad strategią W procesie tworzenia strategii i wyznaczania głównych celów marketingowych i działań niezbędnych do ich realizacji Zespół wykonujący strategię opierał się na analizie danych zastanych dla branży spawalniczej oraz badań jakościowych potencjału marketingowego członków Klastra Spawalniczego Klastal. Część diagnostyczna powstała na bazie materiałów statystycznych i dostępnych opracowań branżowych i własnych. Część diagnostyczna pozwoliła na sformułowanie podstawowych wniosków związanych z tworzeniem i realizacją strategii marketingowej Klastra KLASTAL.

18 Strona18 18 Ocena potencjału marketingowego Klastra została dokonana w oparciu o wyniki badań ankietowych metodą CAWI oraz badań jakościowych (indywidualnych wywiadów pogłębionych oraz wywiadu zogniskowanego). Zestawienie części diagnostycznej oraz rezultatów badań pozwoliło na analizę potencjału wewnętrznego oraz siły oddziaływania otoczenia zewnętrznego. W tym celu posłużono się analizą SWOT oraz analizą STEEPVL. Przeprowadzone analizy stały się przesłanką do sformułowania misji i wizji Klastra oraz pozwoliły na wyznaczenie głównych celów marketingowych. Na podstawie diagnozy oraz części analitycznych wskazano na strategiczne kierunki działalności marketingowej Klastra w oparciu o podstawowe narzędzia marketingowe. Zaprezentowano również warianty wizualizacji koncepcji możliwe do wykorzystania w nośnikach informacji. 4. Część diagnostyczna strategii marketingowej 4.1. Sytuacja branży spawalniczej na terenie Polski Wschodniej Według danych Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A., województwa Polski Wschodniej należą do obszarów o dużym potencjale inwestycyjnym szczególnie dla przemysłu metalowego oraz spawalniczego. W spółki znajdujące się na terenie Polski Wschodniej zainwestowało 144 z 1935 największych zagranicznych inwestorów. Na cały Makroregion przypada zatem około 7,5% największych inwestorów, podczas gdy w województwach: mazowieckim (ponad 40%), dolnośląskim (9%), śląskim (8,8%), małopolskim (8%) czy wielkopolskim (7,8 %). Wśród największych inwestorów zagranicznych w Polsce Wschodniej dominują firmy niemieckie i amerykańskie. W dalszej kolejności pojawiają się inwestorzy z pozostałych krajów Unii Europejskiej, w szczególności Francji, Holandii i Szwecji. Inwestowaniu w Polsce Wschodniej sprzyjają: niższy poziom konkurencji w branży na rynku lokalnym, związany z mniejszą ilością rywalizujących firm; niższa cena nieruchomości; nadgraniczne położenie granica z krajami Unii Europejskiej (Litwą i Słowacją) oraz państwami byłego ZSRR (Rosją, Białorusią i Ukrainą), a zatem możliwość eksportu. Jest to w szczególności ważne w przypadku produktów sektora metalowego, gdzie istotną rolę odgrywają koszty transportu;

19 Strona19 19 rządowe plany rozwoju sieci dróg w tym Transeuropejskich Korytarzy Transportowych łączących Unię Europejską ze Wschodem, a także plany budowy lotnisk w największych miastach Makroregionu; wysoka jakość kapitału ludzkiego związana przede wszystkim z obecnością w Makroregionie prężnych uczelni wyższych o specjalizacjach technicznych; atrakcyjny zasób siły roboczej korzystna relacja wskaźnika kwalifikacje/płaca. Makroregion Polski Wschodniej jest atrakcyjny i perspektywiczny dla rozwoju sektora metalowego, głównie ze względu na pozytywne prognozy dla całej gospodarki, co przekłada się na rozwój sektora. Polska Wschodnia posiada duże zasoby kreatywnej, wysoko wykształconej siły roboczej, która może być wykorzystana przez przedsiębiorstwa sektora. Makroregion ten posiada wieloletnie tradycje, związane z funkcjonowaniem sektora metalowego. Firmy z branży dostrzegają korzyści związane ze współpracy między sobą stąd w Polsce Wschodniej powstaje coraz więcej klastrów i stowarzyszeń, przykładem jest powołanie w 2007 Stowarzyszenia Kom- Cast. Stworzyło je 26 przedsiębiorstw z Podkarpacia, Ziemi Świętokrzyskiej i Ziemi Lubelskiej. Obecnie firmy stowarzyszone mają ponad 20% udziału w sprzedaży polskiego przemysłu odlewniczego i 30% udziału w eksporcie odlewów, zatrudniają 4200 wykwalifikowanych pracowników i współpracują z Politechniką Rzeszowską, Katedrą Odlewnictwa i Spawalnictwa. Jest to przykład rozwoju tego sektora w ostatnich latach na terenie Polski Wschodniej i bardzo dobra prognoza dla rozwoju branży na przyszłość Struktura rynku i uwarunkowania rozwoju branży spawalniczej Nie ma takiej dziedziny przemysłu, w której nie występowałoby spawanie od produkcji igieł do strzykawek, po statki. Około 80 tys. osób pracuje w naszym kraju na pełnych etatach spawaczy, a 50 tys. pracowników z odpowiednimi kwalifikacjami spawa sporadycznie. W Polsce kształci się rocznie ok. 10 tys. spawaczy. Od 2004 roku polska gospodarka stanowi element gospodarki europejskiej, ze wszystkimi konsekwencjami, wynikającymi z przyjęcia prawa europejskiego, co ma poważne implikacje związane min. ze z spawalnictwem np. w zakresie wytwarzania urządzeń

20 Strona20 20 ciśnieniowych, produkcji urządzeń spawalniczych lub statków, przekształceń własnościowych wielu firm i zakładów związanych ze spawalnictwem. 15 Polska od lat jest liczącym się eksporterem konstrukcji stalowych. Ich największym odbiorcą pozostają kraje Unii Europejskiej, gdzie sprzedawanych jest blisko 84% wyrobów. Około 80% tonażu polskiego eksportu to elementy konstrukcji infrastrukturalnych, gotowych do montażu. Unia Europejska pozostaje też dla naszego rynku znaczącym importerem (88%). Z Europy Środkowej i Wschodniej Polska importuje 5% konstrukcji. 16 Jeśli chodzi o ożywienie na rynku spawalniczym w jakimś stopniu ma związek z akcesją Polski do Unii. Koszty pracy są u nas niższe niż w krajach zachodnich, a zatem wiele zagranicznych firm lokuje swoje zamówienia na konstrukcje i usługi spawalnicze w Polsce. To z kolei uruchamia popyt na materiały i urządzenia niezbędne do ich realizacji. Pewne symptomy zmian związane są i będą też w najbliższej przyszłości z wykorzystaniem funduszy w ramach Phare oraz funduszy strukturalnych. Część inwestycji firmy spawalnicze już sfinansowały przy pomocy funduszu Phare. Dostęp do funduszy strukturalnych ma się odbywać za pomocą programów, które - realizując cele gospodarki polskiej są równocześnie zgodne z celami gospodarki europejskiej. Integracyjna szansa zależeć będzie jednak od zdolności branży spawalniczej do wykorzystania tych funduszy, co z uwagi na skomplikowane procedury i liczne uwarunkowania nie będzie wcale sprawą łatwą. Jako przedstawiciel środowiska naukowego mam nadzieję, że pomimo skomplikowanych procedur, fundusze strukturalne ułatwią rozwijanie konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości. W oparciu o dotychczasowe doświadczenia we współpracy z europejskimi ośrodkami i organizacjami spawalniczymi, mogę potwierdzić, że dostosowanie programów kształcenia specjalistów w dziedzinie spawalnictwa do wymogów wspólnego rynku, czy też współpraca z europejskimi jednostkami badawczymi przynosi wiele korzyści. Środowisko naukowe i przedsiębiorstwa muszą dużo zrobić, aby gospodarka oparta na polskiej wiedzy stała się rzeczywistością. Najpoważniejszą przeszkodę, a więc słabą koniunkturę i w związku z tym mały popyt na konstrukcje spawane, materiały i urządzenia spawalnicze mamy chyba na dłuższy okres za sobą. Spawalnictwo, jak i cała gospodarka, staje przed wyzwaniem sprostania konkurencji europejskiej. Chociaż można podać wiele przykładów firm, które sobie 15 Gracjan Wiśniewski, Raport nt. Stan i perspektywy rozwoju spawalnictwa w Polsce 16

21 Strona21 21 doskonale radzą, to jednak większość polskich przedsiębiorców ustępuje jeszcze swym unijnym odpowiednikom. Średni poziom wydajności przemysłu jest w Polsce 2,5-krotnie niższy od osiąganego w krajach Unii. Udział własny przedsiębiorstw na badania i rozwój, wynoszący w Polsce około 0,7 proc., jest od kilku do kilkunastokrotnie razy niższy, niż w krajach Unii. Zatem dostosowanie polskich produktów do standardów unijnych pozostawia wiele do życzenia. Aby zmieniać ten stan, konieczne są inwestycje w nowoczesne urządzenia, innowacyjne technologie oraz systemy zarządzania. Konieczne są nakłady na badania umożliwiające opracowywanie innowacji. Ograniczeniem są nie tylko drogie kredyty, brak środków własnych na rozwój, czy też niskie nakłady budżetu na naukę, ale brak właściwych wzorców i tradycji współpracy nauki z przemysłem i odwrotnie. O ile trzy pierwsze czynniki związane są z finansami i podejmowane działania rządu wychodzą im naprzeciw, to czynnik czwarty wymaga zmiany mentalności. Zarówno pracowników nauki, jak również przedstawicieli przedsiębiorstw. Z historii wiemy, że jest to proces trudny i długotrwały. Fundusze strukturalne i planowany wzrost nakładów na naukę mają pomóc w przezwyciężaniu problemów braku funduszy i w nawiązywaniu współpracy nauki z przemysłem Specyfika sektora spawalniczego, problemy oraz determinanty marketingowe rozwoju Klastra KLASTAL Wnioski opracowane przez instytucje badawcze oraz prowadzące monitoring zmian gospodarczych wskazują na dwa kluczowe elementy warunkujące szybki rozwój klastra. Elementy te to: innowacyjność, wysoka jakość oferowanych produktów i usług. Jakość, obok ceny produktów i usług, staje się istotnym elementem konkurencyjności rynkowej. Coraz więcej przedsiębiorstw/ klastrów poddaje się audytom jakościowym i zdobywa certyfikaty potwierdzające wysoką jakość oferowanych przez nie produktów i usług. Proces orientacji projakościowej polskich gron/firm przyspieszyło wejście Polski do UE. Niepokojące jest to, iż 29% podmiotów gospodarczych traktuje procedury jakościowe jako utrudnienie dla nich samych. Przedsiębiorcy uzyskują certyfikaty gdyż wymagają tego od nich ich kontrahenci, a nie z potrzeby wynikającej z wewnętrznego przekonania o usprawnieniu funkcjonowania własnych podmiotów gospodarczych. Polskie produkty oferowane w branży spawalniczej zyskały już co prawda uznanie na rynkach europejskich i

22 Strona22 22 światowych, jednakże potrzebne jest ciągłe ich udoskonalanie, wprowadzanie nowych wzorów i nowoczesnego wzornictwa, a także innowacyjnych rozwiązań technologicznych, procesowych, produktowych oraz marketingowych. Jest to szczególnie znaczące w przypadku Klastra Spawalniczego Klastal. Wyniki badań pokazują, że osiąganie satysfakcjonującej jakości jest dla członków klastra dużym wysiłkiem. Niemniej jednak przedsiębiorcy podejmują go, świadomi tego, jakimi czynnikami kierują się odbiorcy przy decyzji o wyborze produktu. Z analizy wynika również, że warunkiem odniesienia sukcesu na rynku przez podmioty tego grona industrialnego jest nie cena produktów, lecz wypracowanie silnej, rozpoznawalnej marki. Utożsamiana jest ona z niezawodnością oraz trwałością produktów, profesjonalnym doradztwem. Drugim elementem mającym wpływ na sukces przedsiębiorstw jest ich innowacyjność. Skromne wydatki na badania i rozwój, co prawda nie mają wpływu na obecną kondycję finansową, natomiast wpływają niekorzystnie na przyszły rozwój. Niestety na podstawie dostępnych wyników badań, jedynie tylko 1% przedsiębiorców widzi w swoich strategiach innowacje jako źródło przyszłej przewagi nad konkurencją. Istotnym problemem jest też niezadawalająca współpraca sfery gospodarczej i naukowej, niska liczba wdrożeń nowoczesnych rozwiązań technologicznych oraz mało jest nowych firm tworzonych w oparciu o nowe rozwiązania technologie (spin-off). W strukturze wydatków podmiotów tylko niewielki odsetek stanowią nakłady na innowacje, działalność badawczo-rozwojową oraz szkolenie personelu związane z innowacyjnością. Taki stan ma również miejsce w przedsiębiorstwach Klastra Spawalniczego Klastal. Poziom wydatków na badania oraz rozwój wynosi tylko 0,2 %. Bariery utrudniające przedsiębiorcom, w tym szczególnie małym i średnim, wprowadzanie rozwiązań innowacyjnych utrzymują się od początku okresu transformacji. Barierami tymi są : Duże, jak na możliwości przedsiębiorstw, koszty wdrożenia oraz opracowania rozwiązań innowacyjnych, znacznie przekraczają one możliwości finansowe większości przedsiębiorstw, przy jednoczesnym utrudnionym dostępie do zewnętrznych źródeł finansowania (zbyt wysokie oprocentowanie kredytów oraz brak odpowiednich źródeł finansowania); słabo rozwinięta infrastruktura komercjalizacji badań, techniki oraz nauki, co powoduje, że tworzenie nowych firm opartych na technologiach innowacyjnych oraz inwestowanie w nie jest zbyt ryzykowne, co w konsekwencji hamuje wdrażanie badań naukowych do przemysłu.

23 Strona23 23 Pokonanie wyżej wymienionych trudności oraz zwiększenie wdrożeń innowacji jest ważne w procesie rozwoju omawianego klastra. Działalność innowacyjna przedsiębiorstw sektora spawalniczego w zakresie generowania nowej wiedzy jest niezwykle niska, zaś przemysł ten niemalże nie korzysta z osiągnięć krajowej myśli technicznej. Uczestnicy badania wśród przyczyn takiego stanu często wymieniali następujące przeszkody: wysokie koszty prowadzenia badań (41% badanych uważa tą przeszkodę za najistotniejszą), brak środków na działania w tym obszarze (29%) oraz długotrwałe procedury (23%). Istotne jest i to, że na brak współpracy z jednostkami badawczo-rozwojowymi z powodu niedopasowania ich oferty i profilu do potrzeb branży wskazało blisko 16% ankietowanych firm. Jeśli już współpraca pomiędzy firmami sektora spawalniczego a jednostkami badawczymi ma miejsce, dotyczy ona na równi (po 11% odpowiedzi) zlecania ekspertyz oraz badań laboratoryjnych jak i organizowania konferencji oraz spotkań w celu wymiany informacji i wiedzy. Budowa przewagi konkurencyjnej poprzez jakość i innowacyjność możliwa jest poprzez rozwój najważniejszego zasobu firmy: kapitału ludzkiego. W aspekcie tym bierzemy pod uwagę kwalifikacje pracowników związanych bezpośrednio z zawodem a także odpowiednie systemy motywacyjne. Działania te zwiększą ich identyfikację z firmą oraz wartościami w niej obowiązującymi to jest: dbałością o zachowanie najwyższej jakości produkowanych wyrobów i usług, elastyczną reakcją na oczekiwania klientów, a także chętniej pozwoli uczestniczyć w szkoleniach z zakresu innowacyjności (marketingowej, technologicznej, produktowej oraz organizacyjnej). Specyfiką branży spawalniczej jest to, że w bardzo niskim stopniu przedsiębiorstwa przemysłu spawalniczego współpracują z innymi podmiotami w celu wprowadzenia innowacji, w tym rzadziej z sektorem badawczorozwojowym. W przypadku przedsiębiorstw działających na terenie Klastra Spawalniczego Klastal, badania dowodzą, że w ciągu ostatnich trzech lat 15% firm wprowadziło innowacje w zakresie strategii działania, 17% - w zakresie struktury organizacyjnej firmy, a 19% - w zakresie strategii marketingowej. We współpracy z instytucjami edukacyjnymi najważniejsze jest, aby dostosowywać programy kształcenia zawodowego do potrzeb branży i klastra, uwzględniając w nich zagadnienia najnowszych technologii stosowanych w przemyśle wraz z umiejętnością ich zastosowania oraz innowacji możliwych do wprowadzenia w cykl produkcji urządzeń z zastosowaniem technologii spawalniczych. Ważne jest również, aby

24 Strona24 24 jeszcze w fazie kształcenia zapoznawać przyszłych pracowników z oczekiwaniami pracodawców. Tymczasem 78% uczestników badań ma doświadczenia, że kwalifikacje osób poszukujących u nich zatrudnienia nie odpowiadają potrzebom i oczekiwaniom ich firmy. Jednocześnie jedynie 29% przedsiębiorców przyjmuje uczniów i studentów na staże i praktyki. W ocenie przygotowania do wykonywania zawodu najczęściej wskazywano: brak zaawansowanej i wąskiej specjalizacji technicznej, informatycznej, w zakresie programów graficznych oraz brak praktycznych umiejętności, doświadczenia i praktycznej znajomości branży. Odsetek firm członków klastra, których pracownicy systematycznie uczestniczą w szkoleniach, konferencjach i seminariach branżowych wynosi ok. 10%, zaś w przypadku sporadycznego uczestnictwa nie przekracza on 44%. Oprócz wyżej wymienionych przeszkód, które pokonują klastry, często wymieniane są jeszcze inne elementy wyznaczające determinanty jego rozwoju. Są to: brak wiedzy w planowaniu strategicznym, krótkowzroczność w zarządzaniu, słaba koordynacja działań firmy; niestabilna sytuacja finansowa, niskie nakłady kapitałowe, brak możliwości pozyskiwania finansowania zewnętrznego na korzystnych warunkach; niski poziom nakładów na inwestycje oraz na rozszerzanie horyzontów wiedzy; wysoka stopa upadłości nowopowstających firm z sektora MSP (w pierwszym roku działalności upada ok. 1/3 podmiotów). Spotkania robocze oraz ankiety potwierdzają, że wymienione wyżej bariery i problemy dotyczą właśnie firm Klastra Spawalniczego Klastal. Uczestnicy projektu wymieniają wiele czynników, które ograniczają ich rozwój, np.: brak wykwalifikowanego kapitału ludzkiego, wzrost kosztów zatrudnienia, kosztów transportu oraz kosztów stałych, wzrastające koszty produkcji; mało stabilny i niepewny rynek zbytu; polityka podatkowa oraz finansowa państwa; brak stałości w przepisach prawnych (ciągłe zmiany); brak kapitału na prowadzenia inwestycji, trudności kredytowe, trudny dostęp do dotacji, oraz duże problemy z pozyskiwaniem surowców do produkcji i ich wysoka cena są to problemy specyficzne dla branży spawalniczej. Aby rozwiązać powyższe problemy należy zintensyfikować współpracę przedsiębiorstw w ramach klastra. Najlepszym sposobem podnoszenia konkurencyjności

25 Strona25 25 drobnych przedsiębiorców jest kooperacja. Łączenie więzi prowadzi do: wzrostu potencjału finansowego, większych możliwości logistycznych, uzyskania lepszych warunków handlowych. Pozwala to skuteczniej konkurować z dużymi oraz silnymi kapitałowo podmiotami. Należy jednak zwrócić uwagę na bariery natury psychologicznej. W wielu przypadkach proces zacieśniania współpracy oceniany jest przez pryzmat lęku do zmian, kojarzonych raczej jako dominacja silniejszego przedsiębiorstwa nad słabszym, niż np. jako współpraca różnych podmiotów w celu połączenia sił i środków działania. Czynniki, które zniechęcają do współpracy to wzajemny brak zaufania, przykre doświadczenia związane z przeszłości oraz obawy związane z nielegalnym naśladownictwem. Taki właśnie obraz przedstawiają w większości przedsiębiorstwa Klastra. 66% uczestników inicjatywy nie należy do żadnej organizacji branżowej. Szczególną rolę w przypadku opisywanej inicjatywy odgrywa dość silne przekonanie o potrzebie bliskiego współdziałania. Takie obiektywne ograniczenie w postaci niesprzyjających postaw mentalnych odbiera przedsiębiorcom rzeczywistą szansę na rozwój i umacnianie własnego biznesu. Aby przełamać tę barierę i zwiększyć szanse uczestników klastra na tworzenie trwałych i efektywnych sieci kooperacyjnych, należy ukazać im zalety różnych form współpracy, zapoznać z pewnymi trudnościami, jakie niesie ze sobą współpraca i wskazać proste, niedrogie i efektywne narzędzia ułatwiające ich pokonywanie. Stworzenie sprawnie funkcjonującej platformy współpracy umożliwi z pewnością skuteczniejsze wywieranie nacisków na organy administracyjne w celu uzyskania większego wsparcia oraz aktywne kształtowanie otoczenia prawnego przedsiębiorstw. Reasumując cztery najważniejsze determinanty rozwoju Klastra Spawalniczego Klastal to: innowacyjność, wysoka jakość, właściwe zapoznanie z zasobami ludzkimi i współpraca. W ramach badań, jakie odbyły się dla przedsiębiorców tworzących Klaster Spawalniczy Klastal oraz w wyniku przeprowadzonych analiz zidentyfikowany został szereg problemów, z jakimi borykają się przedsiębiorcy branży spawalniczej w granicach występowania opisywanego klastra. Zidentyfikowane problemy oraz zależności między nimi zostały przedstawione schematycznie na Rys. 3.

26 Strona26 26 Rys. 3 Analiza potencjału firm branży spawalniczej - kandydatów do inicjatywy klastrowej. Źródło: Opracowanie własne.

27 Strona27 27 Brak możliwości wypracowania skutecznych form przepływu informacji, wspólnego pozyskiwania surowców i dokonywania inwestycji, wypracowania wspólnych standardów technicznych oraz budowę silnej marki, która jest rozpoznawalna przez ostatecznych odbiorców uniemożliwia brak współpracy między przedsiębiorstwami. To właśnie brak organizacji lub podmiotu koordynacyjnego powoduje, że pojedyncze małe przedsiębiorstwa napotykają na liczne bariery w wielu obszarach działania. Poniższy rysunek przedstawia możliwy schemat blokowy grupy współpracy grona industrialnego. Rysunek 4 Schemat blokowy grupy współpracy grona industrialnego Biuro Rdzeo klastra Firmy produkcyjne branży spawalniczej Otoczenie Otoczenie bliższe Otoczenie dalsze B+R, JST, dostawcy znajdujący się na terenie Polski Wschodniej Dostawcy, firmy świadczące usługi dla klastra spoza jego granic i firmy współpracujące np. Banki Źródło: Opracowanie własne Powodem tego jest brak rzetelnej informacji o korzyściach płynących ze współpracy grupowej oraz wynikający z braku wiedzy brak przekonania do kooperacji z podmiotami z branży w jednej grupie. Niski poziom współpracy niesie za sobą brak skutecznego lobbingu, wobec powyższego poszczególne firmy spawalnicze i metalowe nie są dostatecznie zauważalne przez otoczenie: instytucje finansowe, administrację publiczną i jednostki naukowo - badawcze.

28 Strona28 28 Współpraca z administracją samorządową i instytucjami otoczenia biznesu ma podstawowe znaczenie dla przepływu informacji, jej szybkości i jakości, oraz dla formalnoprawnego aspektu funkcjonowania przedsiębiorstw. Rozproszenie po stronie firm utrudnia dialog z administracją w zakresie potrzeb i problemów przedsiębiorstw. Brak zainteresowania branżą spawalniczą ze strony władz objawia się m.in.: w sposobie organizacji przetargów, gdzie głównym kryterium wyboru oferty jest niska cena kosztem jakości. Brak komunikacji przekłada się też na niezadowalające przedsiębiorców koszty fiskalne i pozafiskalne prowadzenia działalności (przede wszystkim koszty, co do których decydentem jest władza lokalna). Ponadto skutkuje on też słabym rozpowszechnianiem zmieniających się przepisów przy ich małej stabilności. Sytuacji nie ułatwia brak informacji o instytucjach okołobiznesowych, służących przedsiębiorcom szeroko zakreśloną pomocą. Współpraca z instytucjami finansowymi oznacza istnienie optymalnych i niedrogich instrumentów finansowych umożliwiających realizację inwestycji. Jej brak jest przyczyną obecnych problemów, jakie występują w obrębie Klastra Spawalniczego Klastal tj.: trudności z pozyskaniem kapitału, co skutkuje brakiem pieniędzy na inwestycje, oraz brakiem skutecznych systemów zarządzania finansami. Problemy z wykorzystywaniem środków z UE na rozwój firm wynikają z trudności organizacyjnych i formalnych związanych z procesem aplikowania o nie (przyczyna to brak współpracy z instytucjami okołobiznesowymi) oraz z braku dostępności do kredytów i gwarancji (przyczyna to brak współpracy z instytucjami finansowymi). Współpraca z jednostkami naukowo-badawczymi wydaje się być szczególnie ważna w kontekście opracowywania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań technologicznych we wszystkich firmach z branży, niezbędnych do zagwarantowania wysokiej konkurencyjności przedsiębiorstw klastra. Nowoczesne technologie są dostępne i wykorzystywane jedynie przez kilka firm Klastra. Dla wszystkich natomiast, w tym i dla tych zaawansowanych technologicznie, dużym problemem jest wydajność pracy i produkcji. Wynika ona nie tylko z mało nowoczesnych lub starzejących się technologii oraz słabo rozwiniętego parku maszynowego, co jest właściwe dla większości firm z grona industrialnego, lecz również z braku specjalizacji produkcji oraz z niewykorzystania nisz rynkowych. Taki stan rzeczy jest kolejną konsekwencją braku skutecznych form współpracy i wielkiego rozproszenia branży. Zaawansowanie technologiczne przedsiębiorstw wpływa ponadto na jakość produktów. Obecnie osiągana i stale utrzymywana wysoka, światowa jakość produktów przez firmy sektora spawalniczego stanowi dla nich olbrzymi wysiłek.

29 Strona29 29 Źródłem przedstawionych ciężarów i problemów, z jakimi borykają się firmy z branży spawalniczej jest brak współpracy z jednostkami badawczo-naukowymi, a tym samym brak transferu najnowszej wiedzy i rozwiązań technologicznych do przedsiębiorstw ze względu na wysoki koszt i długi czas badań. Niska innowacyjność i konkurencyjność są również wynikiem znacznych trudności kadrowych, mających swe podłoże przede wszystkim w niezadowalającym poziomie płac. Sytuację komplikuje zjawisko emigracji zarobkowej pracowników posiadających wysokie kwalifikacje zawodowe przy jednoczesnym utrzymywaniu znaczących barier w zatrudnianiu wykwalifikowanych obcokrajowców. Brak kompleksowej współpracy zarówno z jednostkami badawczymi, jak i edukacyjnymi, w bezpośredni sposób skutkuje niskimi kwalifikacjami pracowników. Niedostosowanie szkolnictwa do potrzeb i rozwoju branży oraz brak praktyk zawodowych to jaskrawy objaw niekomunikowania się wyżej wymienionych rodzajów podmiotów ze sobą. Brak współpracy na wielu różnych polach jest przyczyną braku silnej marki. Trudności z jej wykreowaniem wynikają z wysokich kosztów i z braku wspólnego wyróżnika produktów wytwarzanych w obrębie klastra, np. wzornictwa. W obliczu nierozróżniania przez ostatecznych odbiorców produktów z regionu oddziaływania grona industrialnego - duża podaż na rynku przy ograniczonej chłonności krajowego rynku staje się poważnym problemem. Sześć głównych zidentyfikowanych grup problemów Klastra Spawalniczego Klastal to: niska innowacyjność, trudności z dostawcami i surowcami, problemy rynkowe i niezrozumienie zarządzania marketingowego, problemy kadrowe, coraz trudniejsza sytuacja finansowa, brak wsparcia ze strony jednostek administracji publicznej i niekorzystne regulacje prawne. Wszystkie one wynikają z braku czterech podstawowych czynników, określonych wyżej jako determinanty rozwoju klastra, tj. z braku współpracy pomiędzy sferą badawczorozwojową a biznesem (jakość i innowacyjność); z braku kadr; z braku dostrzegania branży przez administrację; oraz z braku współpracy.

30 Strona30 30 Strategia Klastra Spawalniczego Klastal musi zatem obejmować rozwiązania, przełamujące bariery w wymienionych sześciu obszarach, tj zarządzania, marketingu i PR, zasobów ludzkich, technologii i innowacji, współpracy międzynarodowej i finansów. Pojawia się pytanie, czy można te problemy rozwiązywać wspólnie? Czy współpraca przy ich pokonaniu może być pomocna? Czy współdziałając można te problemy rozwiązać szybciej i lepiej (np. bardziej efektywnie, trwale, itp.)? Sposobem na przezwyciężenie wielu zidentyfikowanych barier jest zintensyfikowanie współpracy wśród podmiotów branży spawalniczej z województw Polski Wschodniej oraz Centralnej i Południowej we wskazanych wszystkich 6 obszarach. Wstępne wnioski do strategii marketingowej wynikające z analizy uwarunkowań rozwoju sektora spawalniczego są następujące: 1. Kompetencje wyróżniające klaster winny opierać się specjalizację w usługach spawalniczych. 2. Rozwój Klastra Spawalniczego Klastal o Strategię Rozwoju Województw Polski Wschodniej, województwa podkarpackiego oraz Regionalną Strategie Województwa Podkarpackiego a także Perspektywy rozwoju sektora spawalniczego i trendy rozwojowe. 3. Działalność marketingowa winna być zorientowana na proinnowacyjność, działania informacyjno-edukacyjne dotyczące atrakcyjności spawalnictwa na rynku pracy, rozwoju urządzeń i materiałów spawalniczych, spawalnictwa jako dziedzinę nauki i prac badawczorozwojowych oraz systemie kształcenia i rozwoju kadr branży spawalniczej. 5. Potencjał marketingowy Klastra Spawalniczego KLASTAL Potencjał marketingowy klastra Klastal został zidentyfikowany w oparciu o przeprowadzone krótkie badania ankietowe wykonane metodą CAWI oraz badania jakościowe w postaci pogłębionych wywiadów. Badania ankietowe i wywiady pogłębione przeprowadzane były anonimowo z pracownikami działów Marketingu firm- Członków klastra, a w przypadku firm sektora MSP bezpośrednio z właścicielami. Analizie poddano również strony internetowe podmiotów wchodzących w skład klastra, głównie firm bezpośrednio związanych ze spawalnictwem. Badania jakościowe miały określić kierunki rozwoju potencjału marketingowego inicjatywy klastrowej. Głównym celem badania było określenie głównych celów marketingowych grona oraz potencjału do ich realizacji. Wnioski z badań są następujące: Głównymi atutami członków klastra są: oferta dotycząca świadczenia szerokiego spektrum usług spawalniczych, Pozytywne relacje z klientami i dostawcami, Chęć prowadzenia działań inwestycyjnych Mniejsze znaczenie mają :

31 Strona31 31 Działania proekologiczne, Powiązania ze środowiskiem około biznesowym i samorządem lokalnym. Ekspansje rynkową podmioty klastra chcą opierać na poszerzaniu oferty specjalistycznych usług spawalniczych z zastosowaniem najnowocześniejszych technologii i urządzeń spawalniczych, a świadczonych przez doświadczony wykwalifikowany personel. Podmioty otwarte są na propozycję utworzenia wspólnej oferty usług spawalniczych świadczonych przez poszczególne podmioty inicjatywy. Poziom innowacyjności klastra nie jest zadowalający. Członkowie Klastra Spawalniczego KLASTAL szansę na podniesienie innowacyjności swoich członków upatrują w wymianie doświadczeń miedzy samymi firmami a także poprzez szerszą i bardziej sprawną i skuteczną współpracę z jednostkami sfery badawczo rozwojowej segmentu spawalnictwa. Ponadto inicjatywa klastrowa chce pozyskiwać środki na innowacje dostępne na rynku poprzez udział w projektach rozwojowych. Jeśli chodzi o rodzaje innowacji znajdujące się w sferze członków klastra największym zainteresowaniem przedsiębiorców cieszą się innowacje technologiczne, produktowe, informatyczne, i organizacyjne. Nikłe zainteresowanie firm jest innowacjami marketingowymi. W kontekście ekspansji klastra poza poszerzaniem oferty firmy swoją szansę rozwoju widzą w pozyskiwaniu nowych klientów i zwiększaniu ich ilości a także poprzez zwiększanie wysokości zamówień przez klientów dotychczasowych. W aspekcie promocyjnym członkowie klastra uznali za najbardziej skuteczne narzędzie własne strony internetowe oraz stronę internetową grona. Motywem którym się kierowali jest być może ograniczony kapitał zaufania do wspólnych promocji a także niestabilne relacje z klientami. Duży wpływ na ten stan rzeczy może mieć również specyfika usługi jaką jest spawalnictwo. Zdaniem sporządzających niniejszy dokument zbyt słabo wykorzystywane są rekomendacje dotychczasowych klientów, systemy lojalnościowe, sponsoring oraz reklama prasowa i internetowa. Co się tyczy zaangażowania członków inicjatywy w działalność i współpracę ze środowiskiem lokalnym największym zainteresowaniem cieszą się środowiska edukacyjne, urzędy pracy oraz lokalny biznes i lokalne samorządy wraz z podmiotami im podległymi. Związki z tymi organizacjami są na średnim poziomie. Członkowie klastra uczestnictwo w inicjatywie postrzegają przez pryzmat wielu korzyści i wartości dodanych. Korzyści te należą do tzw. twardych i miękkich Do pierwszej grupy nalezą do głównie wspólne inwestycje, prace badawczo-rozwojowe, obniżania kosztów działalności. Do drugiej zaś podnoszenie wiedzy i kompetencji, rozwój oraz poprawę wizerunku. W słabym stopniu został zauważony aspekt poprawy konkurencyjności. Wynikać on może z braku kooperacji wewnątrz klastra oraz nie do końca

32 Strona32 32 sprecyzowanych oczekiwań wobec inicjatywy. W tym aspekcie istotna jest rola koordynatora, czyli Regionalnej Izby. Rozpoznawalność klastra w otoczeniu jest zauważalna. Przyczyniło się do niej głównie pozyskanie funduszy z UE w ramach PO RPW. Jednakże należy zwrócić baczną uwagę na fakt, by członkowie klastra odczuli większą rozpoznawalność w regionie, branży i otoczeniu nie tylko przez pryzmat otrzymanych funduszy lecz przez większe zainteresowanie ich konkurencyjnością i jakością działań i wzrostem liczby klientów. KLASTAL jest nastawiony na współpracę z innymi klastrami. Szczególnym zainteresowaniem członków grona cieszą się wymiana doświadczeń, wspólne projekty oraz wzajemne działania promocyjne i nawiązanie kooperacji firm różnych klastrów poprzez organizacje spotkań brokerskich. Realizacja działań promocyjnych przez grono winna przyczynić się do wzrostu rozpoznawalności poszczególnych jego członków w otoczeniu. Istotne jest również by rozwijać markę samego klastra w regionie, branży i otoczeniu biznesowym oraz społeczności lokalnej. Członkowie inicjatywy wskazywali na sprawne ale i skuteczne działania promocyjne klastra w ramach realizowanych projektów i przeznaczonych na ten cel środków budżetowych. Wskazywano również na usprawnienie działań promocyjnych ale i komunikacyjnych wewnątrz grupy. W zakresie silnych stron członków klastra wymieniano następujące składniki: Wysoka konkurencyjność na rynku, Wysokie standardy obsługi klientów, Doświadczona i wykwalifikowana kadra menadżerska i pracownicza, Wysoki poziom jakościowy świadczonych usług oraz oferowanych produktów, Pozytywne podejście do tworzenia, wdrażania i rozwoju innowacji, Drzemiące możliwości sprzętowe technologiczne i osobowe, Znajomość branży spawalniczej, Możliwości kapitałowe. Możliwości rozwoju infrastruktury. W zakresie słabych stron zidentyfikowano w firmach: Starzejąca się załoga, zwłaszcza kadra zajmująca się bezpośrednio spawalnictwem, Starzejąca się infrastruktura, Aspekty administracyjno-prawne, Niedostateczne zasoby finansowe, Opór wobec zmian. Elementy marketingowe Klastra Spawalniczego KLASTAL winny być ukierunkowane na następujące działania: Konieczność uwzględnienia specyfiki branży spawalniczej,

33 Strona33 33 Nierozerwalność z regionem i uczestnictwo klastra w tworzeniu marki regionalnej, Społeczna i środowiskowa odpowiedzialność biznesu, Rosnące wymagania klientów usług spawalniczych. Skupienie się na rozwijaniu marki usług i produktów klastra oraz marki samej inicjatywy. Co się tyczy wyróżniania grona na tle innych inicjatyw zwracano uwagę na budowanie przede wszystkim relacji miedzy samymi członkami a także budowanie wartości marki KLASTAL wśród innych inicjatyw, zwłaszcza w branży metalowej. Jeśli chodzi o kwestie zaangażowania się poszczególnych członków klastra w budowę jego potencjału marketingowego zadeklarowali oni chęć wypracowania wspólnego logotypu klastra i posługiwania się nim w swoich działaniach biznesowych i pozabiznesowych. Ponadto deklarowano chęć przekazania swojego potencjału marketingowego (rzeczowego i zasobów ludzkich) do wzmacniania działań strategii marketingowej inicjatywy, zwłaszcza aspektu wizerunkowego i merytorycznego. Członkowie klastra dostrzegli element innowacji produktowych (usług innowacyjnych), marketingowych i technologicznych. Ważny pod względem marketingowym, a zwłaszcza wizerunkowym jest również aspekt popularyzacji w otoczeniu społecznej odpowiedzialności biznesu oraz wdrażanie innowacji związanych z ochroną środowiska, w tym ekoinnowacji. W zakresie umacnianiu potencjału innowacyjnego inicjatywy, jej członkowie w głównej mierze zadeklarowali otwartość i skłonność do upowszechniania innowacji. Czynnikiem mobilizującym są coraz to bardziej wymagający klienci usług spawalniczych, nowe materiały, urządzenia etc. innowacje technologiczne i usług innowacyjnych winny być wiodące i na nich powinny się skupić wszelkie działania marketingowe klastra, w tym poszukiwanie źródeł ich finansowania. Funkcjonowanie w grupie również stymuluje do rozwoju podejścia proinnowacyjnego. Na pytanie czy usługa spawalnicza i same spawalnictwo może być atrakcyjnym produktem marketingowym oraz czy wiedza potencjalnych klientów na temat spawalnictwa jest wystarczająca stwierdzono, iż sama usługa nie jest w pełni atrakcyjnym produktem marketingowym, jednakże produkty wytworzone z użyciem nowoczesnych technik i metod spawalniczych już jak najbardziej tak. Członkowie klastra poprzez wspólne działania realizować chcą proces budowania w oczach i świadomości klientów spawalnictwa jako usługi nowoczesnej, pro środowiskowej, trwałej, wysokiej jakości. Firmy zadeklarowały chęć edukowania i informowania otoczenia, i klientów o gwarancji bezpieczeństwa usług spawalniczych dla klienta oraz o ich korzyściach dla użytkowników. Głównym przedmiotem promocji klastra winna być sama usługa spawalnicza jako synonim jakości, innowacyjności, profesjonalizmu i fachowości personelu. Usługi spawalnicze świadczone przez firmy grona winny stać się standardami rynkowymi, co przełoży się na

34 Strona34 34 dynamiczny rozwój podmiotów grona a także stanie się kluczowe z punktu widzenia rozwoju marketingu bezpośredniego, mające niebagatelne znaczenie dla tej branży. W kręgu zainteresowań klastra jako narzędzia marketingowe winny znaleźć się technologie spawalnicze przyjazne środowisku i człowiekowi. Dlatego też zorientowanie na te technologie członków inicjatywy winno stać się jego wyróżnikiem na tle konkurencji. Powinno być jednak to poparte odpowiednimi nakładami finansowymi, spotkaniami edukacyjnymi i szeroką kampanią w prasie lokalnej, regionalnej, ogólnopolskiej i branżowej. Nowe technologie należy też w odpowiedni sposób promować ale także śledzić nowe trendy branży metalowej i spawalniczej. Na pytanie w jaki sposób członkowie grona mogą się przyczynić do rozwoju klastra podniot te widzą bardzo duży potencjał rozwojowy w gronie. Swoje zaangażowanie w działania promocyjne chcą realizować poprzez: Rozpowszechnianie marki KLASTAL, Angażowanie się w zdobywanie środków finansowych na działania promocyjne, w tym funduszy z UE, Zmienić swoje podejście do klientów poprzez innowacje, Stymulować większe zaangażowanie jednostek sektora publicznego i naukowego w działania promocyjne i wizerunkowe klastra, Zintensyfikować działania inicjatywy na rzecz środowiska lokalnego i regionalnego. Oczekiwania podmiotów klastra wobec jego działań promocyjnych i korzyści jakie z tych działań mogą osiągnąć ukierunkowane jest na zdobywanie nowych członków inicjatywy. Samo członkostwo w gronie jest postrzegane jako prestiżowe. Zdobywanie umiejętności współpracy, kooperacji oraz zaangażowanie członków grupy na rzecz środowiska, społeczności lokalnej, innowacyjności i etycznych działań biznesowych poprawi konkurencyjność firm na rynku oraz nauczy przedsiębiorstwa jak ta konkurencyjność w sposób nowoczesny budować. Klaster w sposób znaczący może przyczynić się do rozwoju regionu oraz jego popularyzacji w kraju i za granicą. Poprzez swoje kontakty rynkowe winien podkreślać kluczowe dla regionu Podkarpacia dziedziny takie jak: Dbałość o środowisko i ekologię, Zrównoważony rozwój, Innowacyjność, Otwartość na inwestycje i współpracę międzynarodową, Otwartość na proces wzajemnego uczenia się i dzielenia doświadczeniami. Klientami firm klastra będzie głównie sektor B2B. To na tą grupę docelową będą ukierunkowane działania marketingowe inicjatywy polegające na analizie rynku, oczekiwań klientów, dostarczanie produktów i usług zgodnie z ich oczekiwaniami i preferencjami.

35 Strona35 35 Należy również zwrócić szczególną uwagę na klientów wewnętrznych klastra KLASTAL, którym są dla siebie sami jego członkowie. Poprawa kooperacji wewnętrznej jest głównym wyzwaniem stojącym przed inicjatywą. Wspólne działania klastra KLASTAL w przyszłości winne być ukierunkowane również na następujące inicjatywy: Szukanie nowych zastosowań technologii spawalniczych, Rozwój innowacji w sprzęcie spawalniczym, Prace badawczo-rozwojowe w branży spawalniczej, Kogenerację działań członków klastra, Pielęgnowanie umiejętności budowania osiągania konsensusu oraz przełamywanie barier braku zaufania, Wspólne inwestycje zakupowe, sprzedażowe, infrastrukturalne i technologiczne, Opracowywanie wspólnych projektów badawczych, miękkich dotyczących kapitału ludzkiego i współpracy międzynarodowej, Tworzenie firm odpryskowych (spin off i spin out) oraz innych usprawniających funkcjonowanie klastra na rynku i realizujących konkretne działania na rzecz klastra, np. koordynacja zakupów, wspólny dział zamówień publicznych etc. Niebagatelną rolę w działaniach marketingowych grona odgrywa struktura organizacyjna inicjatywy. Kluczową rolę w tych działaniach odgrywać będzie neutralny podmiot koordynujący, czyli Regionalna Izba Gospodarcza w Stalowej Woli, Menadżer Klastra z ramienia Koordynatora, charyzmatyczna osoba Dyrektora Klastra. W procesie realizacji działań marketingowych winni zostać zaangażowani animatorzy klastra oraz grupa (sekcja ) robocza ds. marketingu i współpracy międzynarodowej, funkcjonująca w strukturze organizacyjnej grona. Ponadto członkowie Klastra nakreślili główne kierunki działań marketingowych, które winien realizować koordynator. Należą do nich: Działania na rzecz ochrony interesów firm członków inicjatywy, Wzmocnienie ochrony własności intelektualnej know-how klastra, Rozwój działalności około spawalniczej, Dążenie do osiągnięcie przez firmy standardów podmiotów globalnych i europejskich, Szukanie rozwiązań dywersyfikacji działań oraz szukanie nowych zastosowań spawalnictwa w różnych branżach, Pomoc w przygotowywaniu nowych projektów oraz dokumentacji projektowych. W kontekście wizji klastra nakreślonego przez członków inicjatywy na najbliższe 5-10 lat grono winno się skupić na podnoszeniu sprawności i skuteczności działań realizując tezę od pomysłu do realizacji- od ogółu do szczegółu. Ponadto należy na bieżąco analizować oczekiwania członków inicjatywy i wzmacniać ich pozycję rynkową, pamiętając o

36 Strona36 36 wzmacniani relacji miedzy członkami grupy oraz samego klastra z otoczeniem bliższym i dalszym. W procesie analizy potencjału członków inicjatywy i samego klastra brano pod uwagę elementy odpowiadające na następujące pytania: Obszar 1. Specyfika działalności marketingowej Klastra? 1. Czy inicjatywa Klastrowa sama w sobie jest przedsięwzięciem marketingowym? 2. Jak oceniana jest dotychczasowa działalność promocyjną Klastra? 3. Na jakich głównych grupach interesariuszy opiera się działalność firm w organizacji? Która z grup jest ich zdaniem najbardziej strategiczna i dlaczego? 4. Na jaką grupę docelową powinny być zorientowane działania Klastra? Obszar 2. Inicjatywa klastrowa a rozwój firmy i regionu 5. W jaki sposób firma lub organizacja może przyczynić się do promocji Klastra? 6. W jaki sposób Klaster może przyczynić się do promocji członków organizacji? 7. W jaki sposób Klaster może przyczynić się do promocji regionu? 8. Czy obszar funkcjonowania Klastra może mieć wpływ na jego promocję? Obszar 3. Przedmiot działalności promocyjnej 9. Co zdaniem firm jest główną kompetencją wyróżniającą Klaser i mogącą stanowić zasadniczy komunikat promocji? Co sądzą podmioty klastra o ukierunkowaniu się na specjalizacje w spawalnictwie? 10. Co zdaniem członków powinno być główną przesłanką kampanii outdoorowej? 11. Jak oceniają firmy możliwości partycypacji w przedsięwzięciach sponsoringowych, na przykład edukacyjnych, ekologicznych, rozwoju zasobów ludzkich, w tym absolwentów? 12. Czy wykorzystanie nazwy inicjatywy KLASTAL powinno w kampanii promocyjnej w większym stopniu eksponować wspólnotę inicjatywy, wyróżniającą lokalność przedsięwzięcia, zmianę wizerunku firm związanych ze spawalnictwem, ekologiczność czy być może wspierać pełniejszą identyfikację usług spawalniczych przez klientów? 13. Jak członkowie oceniają szanse rozwoju marki KLASTAL? Czy może się ona przedkładać na rozwój oferty asortymentowej? 14. Czy są członkowie Klastra zainteresowani są działaniami sponsoringowymi? Obszar 4. Możliwość wspólnych przedsięwzięć i ich zasięg 15. Co sądzą pomioty inicjatywy na temat podejmowania wspólnych akcji edukacyjnych na rzecz lokalnych grup interesariuszy?

37 Strona Czy uczestnictwo w Klastrze może wpłynąć na rozwój innowacyjności podmiotów organizacji? 17. Czy Klaster może przyczynić się do tworzenia wspólnej oferty? 18. Jak oceniają przedsiębiorstwa promocję innych klastrów? Czy dostrzegają oni pewne wzorce? 19. Czy członkowie klastra widzą potrzebę rozszerzenia jego działalności poza region? 17 Na podstawie rozmów z członkami klastra, wiedzy eksperckiej autorów oraz analizie źródeł wtórnych odpowiedzi na powyższe pytania i wnioski z nich wyciągnięte są następujące: Klastrer Spawalniczy Klastal jest organizacją o charakterze marketingowym. Świadczą o tym zainteresowanie inicjatywą środowisk lokalnych, branżowych, partnerów biznesowych jak również stać się może poprzez swoje działania atrakcyjną dla obecnych i przyszłych członków. Wpływ mają na to czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Do pierwszych można zaliczyć kompetencje, wiedza i doświadczenie oraz kreatywność jego członków a także chęć działań na rzecz klastra. Czynnikami determinującymi powyższe działania są: ważności inicjatywy w poprawie konkurencyjności podmiotów ją tworzących, wysoki poziom kompetencji członków organizacji klastrowej, silnym poczuciem przynależności do organizacji lokalnej i branżowej, identyfikowanie się z nią. Do zewnętrznych czynników zaliczyć można: odbiór klastra przez środowiska lokalne, branżę, partnerów biznesowych oraz jednostki samorządu terytorialnego i sferę badawczo -rozwojową. Determinantami w tym zakresie są: postrzeganie przez otoczenie inicjatywy klastrowej jako organizacji innowacyjnej, postrzeganie spawalnictwa jako czynnika łączącego partnerów oraz wyróżniającego ta organizacje na tle innych inicjatyw (jedyny klaster Spawalniczy w Polsce), utożsamianie się z regionem, na którym klaster jest zlokalizowany. Śledząc dotychczasowe dokonania klastra od początku jego funkcjonowania nie były satysfakcjonujące dla jego członków. Wynikały one z braku funduszy na jego funkcjonowanie i rozwój a także jasno sprecyzowanej i opracowanej strategii rozwoju. Ten stan rzeczy diametralnie ma zmienić projekt, który otrzymał dofinansowanie z Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej. Należy przy tym nadmienić by fundusze przeznaczone na działania klastra były rozważnie i przemyślanie wydatkowane. Niezbędna jest tutaj jednomyślność jego członków, osiągnięcie kompromisu, stworzenie platformy wymiany wiedzy i informacji o gronie i jego działaniach oraz opracowanie działań wizerunkowych, marketingowych i Poblic Relation wspierających działania popularyzacyjne i budowania marki klastra na zewnątrz. Zwrócono również uwagę na fakt, by nazwa inicjatywy była synonimem jej marki i odzwierciedlała jej charakter oraz przesłania które chce ona uzewnętrzniać. Nazwa Klaster Spawalniczy KLASTAL spełnia powyższe kryteria. Klientami klastra, a właściwie ich członków są inne przedsiębiorstwa, głównie z branży metalowej, rolno-spożywczej, budowlanej i maszynowej. Klaster jako grupa winien stworzyć ofertę zarówno świadczenia usług spawalniczych na zewnątrz jako 17 Zob. Strategia marketingowa klastra Razem cieplej.

38 Strona38 38 kooperant dla innych firm jak również katalog produktów, w których spawanie jest istotną usługą. Przy tworzeniu katalogu należy zwrócić uwagę na aspekt zachowania wewnętrznej konkurencji, lecz należy unikać konkurencji cenowej. Głównym kryterium przy tworzeniu katalogu usług i produktów jest kompleksowość klastra jako grupy i specjalizacja poszczególnych podmiotów. Działania promocyjne przygotowanych ofert winny dotyczyć usług i produktów. Nie należy zapominać jednocześnie o promocji grona jako organizacji a także promocji jej członków. Kierunki promocji inicjatywy z otoczeniem winny bazować na naturalnej koncepcji klienta wewnętrznego firm-członków klastra między sobą. Świadczy to o dojrzałości obecnych podmiotów do korzystania z efektu odległości i skali. Działania główne klastra w kwestii wizerunkowej winny koncentrować się wokół spawalnictwa jako głównej dziedziny jego funkcjonowania oraz poprzez tworzenie wokół tej branży silnej marki regionalnej województwa podkarpackiego. Marka ta winna być rozpoznawalna w środowisku lokalnym a także w środowisku branżowym a także w oczach klientów. Można zauważyć nierównomierną identyfikację firm z samym gronem. Proces utożsamiania i integracji obecnych członków oraz pozyskiwanie nowych podmiotów do inicjatywy winno opierać się na ciągłym doskonaleniu tych procesów. Podkreślić należy iż rozwój ten w dużej mierze zależy od postaw samych podmiotów, jak również od aktywności Koordynatora i Kierownictwa Klastra. Słabo jest oceniony proces wizerunkowy grupy. Wynika to z faktu zbyt małej promocji branży spawalniczej w ogóle. Rozwijanie przede wszystkim tej gałęzi marketingowej według członków inicjatywy poprawi tą sytuację. Rozwój obszaru marketingu członkowie klastra postrzegają przede wszystkim przez pryzmat: Generowania nowych pomysłów i przekuwanie ich na konkretne projekty, Organizacje wspólnych spotkań brokerskich i wzajemną prezentację swoich ofert, zwłaszcza przez członków inicjatywy, Wymiany dotychczasowych doświadczeń, Kreację postaw innowacyjnych, Wykorzystywanie szans na pozyskiwanie zewnętrznych źródeł finansowania, Zwiększanie zakresu działalności klastra w obszarze geograficznym, przestrzennym i asortymentowym. Działania klastra w regionie winny być skierowane na proces budowy dobrych relacji z otoczeniem a nie na wewnętrzną niezdrową konkurencję wewnątrz inicjatywy. Im silniejszy będzie klaster tym bardziej rozpoznawalny stanie się region w skali krajowej i międzynarodowej. Wspólne działania klastra z administracją zwiększą konkurencyjność samego regionu oraz jego markę i postrzeganie np. w oczach inwestorów. Należy skupić się na promocji tradycji spawalnictwa w tym regionie, jego unikatowości i znaczenia w przemyśle a także wspólnych działaniach proekologicznych dla branży i regionu. Ważny jest też aspekt bezpieczeństwa i higieny pracy w spawalnictwie. Świadczy to o zainteresowaniu klastra najważniejszym czynnikiem jego rozwoju jakim są ludzie działający w tej branży. Cechami wyróżniającymi ten klaster w oczach jego członków są: Nastawienie na współprace a nie na niezdrową konkurencję, Specjalistyczny profil klastra (spawalnictwo), Nazwa klastra pełniąca rolę marki lub nawet znaku towarowego, Aktywność na niwie lokalnej ukierunkowana na ludzi, środowisko i ekologię.

39 Strona39 39 W opinii członków klastra, ekspertów zewnętrznych i podmiotów współpracujących spawalnictwo winno być eksponowane jako główna innowacyjna usługa i branża w której działa grono. Unikatowość na skalę kraju tej usługi i samego klastra może byś sam w sobie świetnym komunikatem marketingowym i promocyjnym. Pełna nazwa grona odzwierciedla ten charakter, choć w stopniu średnim. KLASTAL kierunkuje na kooperacje i współprace, lecz w branży metalowej, a nawet tylko stalowej, co znacznie ogranicza jego uniwersalność. Propozycją nazwy dla klastra z punktu widzenia marketingowego mogłaby być nazwa SPAWKLAST. Nazwa ta bardziej odzwierciedla i podkreśla spawalnictwo oraz klastering. Obraz spawalnictwa w otoczeniu nie jest zbyt pozytywny. Kojarzony jest z czymś szkodliwym dla zdrowia, coś co pęka, nie jest doskonałe. Zmiana tego stereotypu w otoczeniu winna być realizowana przez edukacje społeczeństwa o atrakcyjności, innowacyjności i ograniczaniu szkodliwości spawalnictwa i jako zawodu z przyszłością. Należy ukazywać spawanie jako źródło nowych technologii, innowacji, poznawania tajników nauki etc. Znacząco poprawi to wizerunek firm związanych ze spawalnictwem jako atrakcyjnych na rynku pracy i rozwoju zawodowego. Marketing w spawalnictwie jest niestety marginalny. Działania klastra winny ten stan rzeczy zmienić. Zagadnienia techniczne i technologiczne eksponowane przez inicjatywę powinny zawierać elementy nowoczesnego marketingu. Obszar ten powinien być bardziej wykorzystywany na rynku usług spawalniczych. Klaster KLASTAL działania sponsoringowe winien traktować jako nowoczesną formę działań marketingowych. Jest to jedna z form współdziałania ze środowiskiem lokalnym. Sponsoringiem objęte być powinne działania edukacyjne, zdolna młodzież i absolwenci, sport, rozwój kreatywnych spawaczy etc. Należy zachować jednak pewną sekwencyjność działań i ustalić pewne priorytety działań sponsoringowych. Forma ta może zapewnić stabilność wizerunkową pod warunkiem zgromadzenia odpowiedniego kapitału finansowego. Zdaniem ekspertów marka KLASTAL lub SPAWKLAST ma szansę stać się marką branżową. Może ona pełnić wiele funkcji: Identyfikacyjnej- z usługą, branżą i regionem, Wyróżniającą od innych klastrów i inicjatyw klastrowych, Promocyjną (jeśli zapewnione zostaną komponujące się ze sobą przekazy komunikacyjne, reklamowe i sponsoringowe), Wzmacniającą wizerunek inicjatywy w otoczeniu bliższym i dalszym, Prawną (jeśli wraz z wybranym logotypem) nazwa klastra zostanie zastrzeżona jako znak towarowy. Klaster do sprawnego i skutecznego rozwoju potrzebuje wzmocnienia zaufania członków między sobą jak również jasnych i klarownych procedur i zasad postępowania. Dotyczyć to powinno również zasad przyjmowania do inicjatywy nowych członków. KLASTAL ma szansę i ambicję stać się wiodącym w tej branży klastrem na arenie krajowej i międzynarodowej. Obecnie swoje działania chce skupić na regionie podkarpackim a w ciągu najbliższych trzech lat w regionie Polski Wschodniej i Centralnej. Nie jest to jednak na tym etapie priorytetem dla inicjatywy. Wnioski dla Klastra Spawalniczego KLASTAL w obszarze marketingu niezbędne do wdrożenia strategii marketingowej: Cała strategia marketingowa i wizerunkowa inicjatywy winna koncentrować się na zagadnieniach innowacyjności, atrakcyjności branży, kompetencji zasobów

40 Strona40 40 ludzkich, bezpieczeństwie oraz ochrony środowiska, zrównoważonym rozwoju regionu i branży oraz społecznej odpowiedzialności biznesu. Pozwoli to na skuteczne dotarcie do interesariuszy klastra oraz otoczenia i społeczności lokalnej, Cała kampania wizerunkowa winna być skierowana do klientów, partnerów biznesowych, społeczność lokalną, samorządy, instytucje otoczenia biznesu, sferę naukowo-badawczą, W przekazach promocyjnych główny nacisk należy położyć na spawalnictwo jako główną usługę klastra. Nowe podejście do spawalnictwa ma szansę stać się pionierskim działaniem promocyjnym w skali kraju, a na pewno w regionie. Eksponowanie spawalnictwa ma przysłużyć się poprawie wizerunku członków grona, Istotne jest tworzenie i rozwijanie marketingu wewnętrznego w branży oraz wśród członków klastra, Działania marketingowe klastra winny być ukierunkowane na środowiska lokalne oraz sponsoring, wizyty studyjne, promocję, reklamę, udział w targach i działania Public Relation. Działania popularyzacyjne branży spawalniczej winne być prowadzone w kontekście atrakcyjnego i innowacyjnego zawodu, Należy prowadzić działania benchmarkingowe innych klastrów w kraju i za granicą w celu identyfikacji i implementacji dobrych praktyk. Strategia marketingowa ma służyć popularyzacji innowacji i pobudzać do jej tworzenia i wdrażania wśród członków inicjatywy. 6. Identyfikacja strategicznych celów marketingowych rozwoju klastra w sferze aktywności marketingowej 6.1. Cele związane z rozwojem rynku i produktu. Rozwój rynku oznacza zwiększenie potencjału rynków docelowych. Zwiększenie owego potencjału polega głównie na: zwiększeniu wolumenu rynków docelowych; zwiększeniu wolumenu wartości dostarczanej dla tych rynków. Docelowym rynkiem dla podmiotów świadczących usługę spawalniczą są klienci instytucjonalni. Podmioty zajmujące się bezpośrednio spawalnictwem mogą świadczyć tylko samą usługę spawania elementów z materiałów powierzonych lub dostarczać gotowe produkty, półprodukty lub elementy danych produktów. Członkowie inicjatywy mogą świadczyć główną usługę zarówno na rynku lokalnym, regionalnym, ponadregionalnym jak również na rynku krajowym oraz zagranicznym. Zwiększanie wolumenu wartości dostarczanych usług firmy tworzące grono mogą dokonywać poprzez trwałe relacje z klientami, programy lojalnościowe, dodatkowe usługi, kompleksowość obsługi klienta, zlecenia wewnętrzne wśród członków klastra i inne. Usługę spawania można zakwalifikować zarówno do usług głównych jak i uzupełniających. Dla wielu klientów jest ona koniecznością z punktu widzenia ich funkcjonowania na rynku, np. spawanie kadłubów statków, promów etc.

41 Strona41 41 Przy zakupie usługi spawalniczej lub produktów powstałych w jej wyniku klienci kierują się przede wszystkim korzyściami twardymi : jakością spawu, jego trwałością, znikomym odkształceniu materiału pierwotnego, odporności na korozję, precyzji, uniwersalności połączeń dwóch różnych materiałów. Istotna jest również cena usługi traktowana bardziej jako koszt niż inwestycje w trwałość. W celu zwiększenia wolumenu rynków docelowych Klaster winien realizować następujące działania: Opracowanie i wdrożenie kampanii promocyjno- informacyjno-edukacyjnej ukazującą usługę spawalniczą jako innowacyjną, bezpieczną dla człowieka, proekologiczną oraz precyzyjną a zawód spawacza jako atrakcyjny finansowo, dający możliwości rozwoju, mający kontakt z nowoczesnymi technologiami, poświadczony wieloma certyfikatami umiejętności i jakości. Ukazanie korzyści dla klientów ze współpracy z klastrem i jego członkami, Świadczenie usług doradczych, certyfikujących w obszarze spawalnictwa, urządzeń spawalniczych oraz produktów finalnych powstałych w głównej mierze z zastosowaniem tej usługi. Zwiększenie wolumenu wartości sprzedaży i wolumeny korzyści dla klienta klaster powinien podjąć działania polegające na: Stworzeniu programów lojalnościowych, Podnoszenie świadomości klienta z możliwościami i korzyściami innowacyjnych metod spawalniczych, Kompleksową obsługę klientów klastra, Analizę potrzeb i oczekiwań klienta, Wprowadzenie wspólnego działu obsługi klienta i realizacja jako grupa duzych kontraktów, Stworzenie sieci markowych spawaczy, Stworzenie sprawnego systemu kontroli jakości i reklamacji, Stworzenie systemu, procedur i standardów obsługi klienta jednakowego dla wszystkich podmiotów, Stworzenie katalogu usług dodatkowych. Pewną luką na rynku jest brak identyfikacji usługi spawalniczej z konkretną marką. Brak jest również określonych cech i standardów markowych usług spawalniczych. Należałoby je wypracować np. z Instytutem Spawalnictwa z Gliwic. Główny cel marketingowy, który postawił sobie Klaster czyli rozwój usług spawalniczych powinien być realizowany poprzez: Tworzenie standardów markowych usług spawalniczych obejmujący technologie, innowacje, kwalifikacje personelu, standard obsługi klienta i inne kluczowe elementy

42 Strona42 42 kojarzone z marką jaką niesie ze sobą Klaster Klastal. Znak ten powinien kojarzyć się z innowacją, jakością, fachowością. Podejmowaniu wspólnych działań projakościowych dla usług spawalniczych. Realizacja celów związanych z rozwojem rynku i produktu energetycznego wymaga: 1. Dokładnego określenia potencjału ekonomicznego i innowacyjnego firm Klastra. 2. Określenia struktury rynków docelowych, stanowiących odbiorców usług firm Klastra. 3. Określenia potencjału nabywczego rynków docelowych z uwzględnieniem struktury terytorialnej i siły nabywczej. 4. Stworzenia koncepcji upowszechnienia marki KLASTAL. 5. Określenia miejsca i roli poszczególnych firm Klastra w tworzeniu przedsięwzięć innowacyjnych i zakresu wspólnego ofertowania Cele wizerunkowe Na realizację celów wizerunkowych Klastra KLASTAL składać się będzie podejmowanie następujących przedsięwzięć: stworzenie wspólnych procedur komunikacyjnych nakierowanych na lokalną społeczność, a także otoczenie okołobiznesowe i instytucjonalne; stworzenie programu promocyjnego uwzględniającego potencjał biznesowy regionu; sprecyzowanie kompetencji wyróżniającej organizacji, stanowiącej ważną cechę identyfikacyjną z punktu widzenia odbiorców oferty Klastra; określenie zakresu przedsięwzięć promocyjnych, w tym reklamowych; określenie procedur i zakresu komunikacji wizualnej, związanej z ekspozycją logotypu i nazwy Klastra. Działania wizerunkowe związane są przede wszystkim z właściwą ekspozycją cech identyfikacyjnych, istotnych w równym stopniu z punktu widzenia całego otoczenia organizacji. Tworzenie kompetencji wyróżniającej Klastra KLASTAL powinno uwzględniać: specyfikę regionu, w kontekście uwarunkowań potencjału rozwoju branży spawalniczej; dostosowanie się do kierunków rozwoju i norm spawalniczych; założenia strategiczne i innowacyjne województwa podkarpackiego i województw Polski Wschodniej. możliwie najbardziej efektywne dostosowanie się do potrzeb odbiorców usług spawalniczych i produktów wykorzystujących tą usługę pod względem wymagań związanych tymi potrzebami; możliwości skutecznego zaistnienia w świadomości odbiorców oferty Klastra; Kreowanie wizerunku Klastra powinno uwzględniać potencjał firm Klastra i mieć bezpośrednie przełożenie na wizerunek poszczególnych członków organizacji. Realizacja celu wizerunkowego wymaga: 1. Określenia roli każdego z członków Klastra w kreowaniu wizerunku całej organizacji.

43 Strona Wypracowania wspólnych procedur związanych z obsługą rynków docelowych. 3. Stworzenia planu działań nakierowanych na możliwość współuczestniczenia w budowaniu wizerunku regionu określenie zakresu wspólnych możliwych przedsięwzięć oraz standardów współpracy z otoczeniem instytucjonalnym Cele związane z rozwojem potencjału wewnętrznego Potencjał wewnętrzny Klastra tworzą jego członkowie wnosząc do organizacji swój kapitał wiedzy oraz doświadczenie rynkowe, technologiczne i innowacyjne. W związku z tym ważne jest wypracowanie pewnych standardów pracy, które wpływają na umocnienie relacji pomiędzy firmami Klastra, uwzględniając przy tym ich różnorodność i specyfikę. Konieczne jest w tym zakresie: wypracowanie procedur i standardów współpracy; wypracowanie procedur i standardów komunikacyjnych; wypracowanie procedur i standardów organizacyjnych. Zwiększenie potencjału wewnętrznego wymaga: zbadania potencjału poszczególnych firm Klastra; wypracowania modelu współpracy pomiędzy firmami Klastra; określenia poziomu oraz sprecyzowania wymagań i oczekiwań członków Klastra względem Izby jako Koordynatora inicjatywy Wizja i misja Klastra Wizja Klastra: Klaster Spawalniczy KLASTAL wiodącym ośrodkiem i partnerem w procesie tworzenia, rozwoju i wdrażania innowacji w dziedzinie spawalnictwa oraz nowoczesnego kształcenia praktycznego wysokospecjalizowanych zasobów ludzkich na potrzeby branży w regionie Centralnej i Wschodniej Polski. Misja Klastra: Aktywne wspieranie rozwoju przedsiębiorstw oraz stymulowanie współpracy w celu zwiększania konkurencyjności branży spawalniczej w regionie jej działania poprzez ciągłe doskonalenie umiejętności tychże firm w obszarach zarządzania, marketingu, nowych technologii i innowacji oraz internacjonalizacji i finansów poprzez edukację i rozwój kapitału ludzkiego, ochronę środowiska oraz dążenie do specjalizacji w tych obszarach oraz w całej branży.

44 Strona Analiza otoczenia i potencjału wewnętrznego klastra Klastal Analiza SWOT klastra w obszarze MARKETING I PR: Silne Strony - Rozpoznawalność marki firm- członków klastra, - Wysokiej jakości produkty i usługi, - Dobre relacje między członkami klastra, - Dobre relacje z dostawcami i klientami, - Wysoka jakość oferowanych produktów i usług, - Pozytywne nastawienie na realizację wspólnych celów, -Otwartość inicjatywy na nowych członków, - Długoletnie doświadczenie firm członków klastra w branży spawalniczej, - Wysoki potencjał wiedzy pracowników o spawalnictwie, - Duzy potencjał technologiczny i ludzki w Klastrze, - Deklaracja ekspansji rynkowej i rozwoju firm Klastra, także poprzez rozszerzenie oferty oraz zwiększenie liczby odbiorców. - Świadomość znaczenia działań promocyjnych na rzecz rozwoju Klastra. - Utożsamianie się firm Klastra z regionem, stanowiącym obszar ich aktywności rynkowej. -Deklarowane zaangażowanie na rzecz środowisk lokalnych, w tym szczególnie jednostki edukacyjne, lokalny biznes oraz Słabe strony -Niezadowalający wizerunek branży w regionie, -Niski popyt na innowacyjne produkty i usługi, -Brak analiz rynkowych i ich zbyt wysoka cena, -Wysoki poziom konkurencyjności cenowych, -Wysoka siła przetargowa dostawców, -Niski poziom wspólnych działań promocyjnych firm w regionie, -Niski poziom zamówień, -Słaba współpraca z mediami, -Niski poziom działań sponsoringowych i charytatywnych. -Wysokie koszty działań serwisowych. -Brak procedury naboru nowych członków do inicjatywy, -Bariery finansowe, ograniczenia w pozyskiwaniu środków zewnętrznych. -Niedostatecznie wykreowany wizerunek Klastra. -Niezadowalający poziom wdrażanych inwestycji i innowacyjności, szczególnie w odniesieniu do krajów UE. Niedostateczny stopień proekologiczności

45 Strona45 45 lokalną samorządność. - Postrzeganie Klastra przez jego członków jako szansy na poprawę wizerunku reprezentowanych w nim przedsiębiorstw, co stanowi ważny motywator angażowania się w sprawy organizacji. -Posiadanie wykreowanej nazwy marki Klastra, ułatwiającej wyróżnianie się Klastra w świadomości interesariuszy. firm spawalniczych Klastra. -Niezadowalający poziom promocji Klastra. -Brak jednoznacznego przekonania co do korzyści wynikających z uczestnictwa w Klastrze przez niektórych z jego członków. -Znaczenie czynnika czasu rozwój Kastra ma charakter długookresowy. -Brak jednoznacznie sprecyzowanej wizji Klastra w opinii jego członków. -Brak wypracowanej kompetencji wyróżniającej Klastra. -Struktura własnościowa zrzeszonych ciepłowni determinująca tempo zmian organizacyjnych, specyfikę zarządzania oraz proces podejmowania decyzji. -Obawa przed zmianami. -Brak planów działania na przyszłość funkcjonowanie w oparciu o wytyczne projektowe. Szanse - Wspólna promocja firm-członków klastra - Wspólna promocja produktów i usług firm członków klastra, -Wspólna spójna wizualizacja. - Opracowanie analiz rynku dla wszystkich podmiotów klastra, Zagrożenia - Indywidualizm marketingowy poszczególnych członków klastra, - Spadek liczby zamówień, - pogłębianie konkurencyjności cenowej, - Odejście od pro klienckiego nastawienia przedsiębiorców,

46 Strona możliwość wchodzenia na nowe rynki zbytu, - Wspólna baza klientów, - Kompleksowa obsługa klienta, - Dobre relacje z mediami, - Poprawa wizerunku branży jako przyjaznej człowiekowi i środowisku, - Sponsoring, -Wzrost znaczenia klastrów w procesie rozwoju regionów, -Wpisanie spawalnictwa jako branży kluczowej w strategię rozwoju regionu, -Działania pro środowiskowe branży poprawiające jej wizerunek, -Rozdrobnienie sektora dające możliwości konsolidacji i rozwoju kooperacji, - Specjalizacja w technikach i technologiach spawalniczych, -Wzrost świadomości społecznej w kontekście korzyści jakie za sob ą niesie branża spawalnicza, - Brak wypracowanego modelu marketingu usług spawalniczych, co pozwala na bycie pierwszym w kategorii, - Czarny wewnętrzny PR, - Silna konkurencyjność cenowa- niezdrowa konkurencja, -Pogarszająca się sytuacja rynkowa firm branży metalowej i spawalniczej, - Silne sformalizowanie rynku i branży, Źródło: Opracowanie własne Analiza SWOT klastra w obszarze INTERNACJONALIZACJA: Silne Strony Słabe strony

47 Strona Kontakty międzynarodowe w branży, - Rozpoznawalność marek firm- członków klastra za granicą, - Eksport, - Słaba współpraca z zagranicznymi ośrodkami spawalnictwa, - Zbyt drogie innowacje zagraniczne, niedostępne dla sektora MSP, - Zbyt mała ilość wizyt studyjnych w zagranicznych ośrodkach spawalnictwa, ośrodkach naukowo-badawczych i firmach stosujących najnowsze rozwiązania spawalnicze, - Drogi zagraniczny specjalistyczny sprzęt spawalniczy, Szanse -Udział w projektach międzynarodowych przez klaster, - Zdobywanie nowych rynków zagranicznych, - Kooperacja z klastrami zagranicznymi, - Kooperacja z liderami rynków zagranicznych, - współpraca z zagranicznymi ośrodkami naukowo-badawczymi, - Wykorzystywanie środków na Paszport do Eksportu, - Rozwijanie silnej marki klastra za granicą, Zagrożenia - Wejście na polski rynek silnej zagranicznej konkurencji w branży spawalniczej, - Dominacja firm zagranicznych w branży, Źródło: Opracowanie własne 8. Strategiczne programy działania w obszarze instrumentów marketingu i współpracy międzynarodowej Obszar MARKETING I PUBLICK RELATIONS

48 Strona48 48 Cel strategiczny Kształtowanie rynku usług spawalniczych oraz budowanie pozytywnego wizerunku branży i podmiotów Klastra w otoczeniu. Cel operacyjny 1.1.Opracowanie strategii marketingowej inicjatywy klastrowej. 1.2.Podniesienie świadomości sektora publicznego w zakresie energii odnawialnej oraz przybliżanie oferty Klastra dla tego sektora. Działanie Stworzenie listy instytucji sektora publicznego do których będzie kierowana oferta Klastra Określenie środków i harmonogramu działania Opracowanie i złożenie projektu o pozyskanie funduszy na realizacje powyższych działań. Cel operacyjny 2.1. Podniesienie świadomości społeczeństwa w zakresie atrakcyjności branży spawalniczej w życiu gospodarczym i społecznym regionu; Działanie Zdefiniowanie grup docelowych do których skierowane będzie działanie Określenie środków i harmonogramu działania Opracowanie i złożenie projektu o pozyskanie funduszy na realizacje powyższych działań Opracowanie media planu Dążenie do poprawy stanu środowiska naturalnego województwa Podkarpackiego w aspekcie zaśmiecania środowiska przez branżę spawalniczą.

49 Strona49 49 Cel operacyjny 3.1. Budowa platformy kooperacyjnej branży spawalniczej w sektorze badań i rozwoju oraz biznesu. Działanie Zdefiniowanie grup docelowych do których skierowane będzie działanie; Określenie środków i harmonogramu działania Opracowanie portfolio produktów i usług oferowanych w ramach inicjatywy (linki do stron, oferta produktowa na CD) Określenie narzędzi promocji i wizualizacji inicjatywy klastrowej Opracowanie listy krajowych imprez targowych i konferencji pod kątem potencjalnego uczestnictwa jako grupa Opracowanie i złożenie projektu na realizację działań. Cel strategiczny Popularyzacja inicjatywy klastrowej za granicą jako wiarygodnego partnera jako grupy produkującej wyroby i świadczącej usługi w branży spawalniczej z wykorzystaniem najnowocześniejszych rozwiązań innowacyjnych w branży, a także ekspansja inicjatywy na rynki zagraniczne. Cel operacyjny 1.1.Opracowanie analiz rynku produktów na terenie kraju docelowego. Działanie Dokonanie analizy rynku w celu określenia grupy docelowej/grup docelowych klastra z punktu widzenia inicjatywy Złożenie projektu o pozyskanie funduszy na realizacje powyższych działań lub planu ich finansowania Opracowanie strategii eksportowej dla inicjatywy.

50 Strona50 50 Cel operacyjny 2.1. Stworzenie oferty produktowej grupy i jej kategoryzacja. Działanie Opracowanie strony internetowej grupy w kluczowych wersjach językowych Cel operacyjny 3.1. Określenie kanałów dystrybucji oraz narzędzi promocji dla produktów grupy oraz relacji współpracy z klientami. Działanie Stworzenie nowych rynków zbytu i wybór kanałów dystrybucji produktów (np. partnerska sieć dystrybucji) Opracowanie sposobu promocji oraz wybór narzędzi reklamy produktów oferowanych przez grupę Złożenie projektu na realizację w/w działań lub opracowanie planu finansowania powyższych działań Opracowanie listy imprez targowych i misji gospodarczych pod kątem potencjalnego uczestnictwa jako grupa Promocja, wdrażanie i upowszechnianie w Polsce celów nowej polityki energetycznej Unii Europejskiej. Cel operacyjny 4.1. Określenie zasad i sposobu reprezentacji inicjatywy w kontaktach zewnętrznych zwłaszcza w aspekcie poprawy relacji z otoczeniem administracyjnym i prawnym. Działanie

51 Strona Ustalenie listy organizacji, mediów i instytucji do współpracy zgodnych z misją i celami strategicznymi Ustalenie terminarzu spotkań i działań Public Relation Strategia ceny i dystrybucji Cena to określona wartość, wyrażona w pieniądzu, przy której dwie strony transakcji (sprzedający i kupujący) są gotowe do wymiany towaru. Cena jest jednym z elementów marketingu - mix, jest czynnikiem, który równoważy trzy pozostałe "P" (produkt, place, promotion). W tym sensie cena stanowi przychód, a pozostałe elementy marketingu - mix są kosztotwórcze. Cena powinna być skalkulowana w taki sposób, by zapewniać określony zysk, a jednocześnie być akceptowana przez kupującego. Przy analizie polityki cenowej na wyroby oferowane przez inicjatywę pod uwagę brano następujące czynniki: cenę surowca, półproduktów i podzespołów do produkcji, koszty produkcji ( koszty pracy, energii, wdrażania innowacji), koszty transportu (głównie paliwa), koszty dystrybucji, koszty promocji, marżę handlową, wzornictwo, trendy w modzie. Dystrybucja to proces polegający na dostarczeniu nabywcom produktu o oczekiwanych celach i jakości w najbardziej odpowiednim miejscu i czasie, w najbardziej dogodnej formie i w najlepszych warunkach dokonania zakupu. Postuluje się również, by

52 Strona52 52 przepływ produktów między producentem a nabywcą realizowany był po możliwie niskich kosztach ponoszonych przez każdy podmiot uczestniczący w przekazaniu produktu. Dostarczanie produktów finalnym nabywcom dokonywane jest samodzielnie lub za pomocą pośredników. Działania związane z dystrybucją można podzielić na działania dotyczących kanałów dystrybucji oraz działania dotyczące fizycznego przepływu produktów. 18 Powyższe kanały należą do kanałów korporacyjnych. Przy ich wyborze brano pod uwagę: Koordynację i synchronizację funkcji oraz czynności podejmowanych i wykorzystywanych w kanale, Standaryzację środków i procedur działania, Ograniczania ryzyka i niepewności działania. Ostatni punkt określa zasadniczy element, który brano pod uwagę przy wyborze kanałów, aby do minimum ograniczać zapasy magazynowe i w miarę elastycznie reagować na popyt klienta Strategia promocji W ujęciu węższym promocja jest zespołem działań i środków dzięki którym firma (przedsiębiorstwo) wysyła na rynek informacje opisujące produkt, formułujące potrzeby nabywców oraz ukierunkowujące popyt i zmniejszające jego elastyczność cenową. W ujęciu szerszym promocja rozumiana jest jako polityka komunikowania się przedsiębiorstwa z rynkiem, ponieważ łączy elementy aktywizacji sprzedaży z badaniami marketingowymi, które mają na celu rejestracje informacji płynących z rynku oraz zapewnienie zwrotnego sprzężenia informacyjnego. Promocją jest jedynie proces łączący się z osiąganiem określonych celów firmy, posługujący się takim zespołem środków o zróżnicowanej strukturze i funkcjach, który posiada bezpośredni wpływ na aktywizacje sprzedaży. Środki te tworzą złożoną kompozycje. 18 Źródło internetowe,

53 Strona53 53 W głównej mierze w ramach inicjatywy skupiać będziemy się na budowie silnej marki inicjatywy a także jej wartościach pro-społecznych i pro-ekologicznych ( zakrojone na szeroką skalę działania Public Relations w oparciu o powstały media plan) Głównymi narzędziami promocji będą narzędzia BTL, tj.( below-the-line), czyli te działania promocyjno-reklamowe, które nie wykorzystują mass-mediów. W ramach grupy stawiamy na: Stroje firmowe, Naklejki na samochodach. W przypadku ATL, ( ang. above-the-line), czyli działań reklamowych wykorzystujących mass-media, przewidziana jest ona w dalszej perspektywie rozwoju inicjatywy klastrowej. W tym przypadku nastawiamy się na: reklamę w telewizjach regionalnych, reklama prasowa (ogólnopolska, regionalna, branżowa, teksty sponsorowane) bilbordy, reklama w radiu. Ponadto przewidywany jest udział w targach krajowych i zagranicznych, misjach gospodarczych. Obserwując sytuację mikroekonomiczną i makroekonomiczną oceniam, iż wdrożenie strategii marketingowej może przynieść znaczne korzyści dla firm tworzących inicjatywę. Sprawność i skuteczność jej wdrożenia jednakże zależy od wielu czynników. Istotne będą odpowiednie zasoby ludzkie w postaci kadry marketingowej, odpowiedzialnych partnerów tworzących sieć dystrybucji, a także wiary w sukces wszystkich firm należących do klastra. Nie bez znaczenia będą również skuteczne aplikacje, środki z funduszy UE przeznaczonych na marketing, kapitał ludzki i innowacje.

54 Strona Strategia współpracy z otoczeniem, sferą naukowo-badawczą i sektorem publicznym Klaster spawalniczy Klastal współpraca z sektorem nauki i samorządem. W ramach współpracy i spotkań roboczych klastra z sektorem badawczorozwojowym oraz z samorządem zdiagnozowano możliwości wspólnych korzyści i opracowano plan działań w tym zakresie. Bardziej zaawansowanym obszarem wspólnych działań są prace badawczorozwojowe rozwiązywanie konkretnych problemów technologicznych lub poszukiwanie nowatorskich, innowacyjnych rozwiązań, które mogłyby skutkować wprowadzeniem nowych produktów lub usług i otwarciem nowych segmentów rynku. Działania w tym zakresie są najczęściej realizowane przy ścisłej współpracy ze specjalistyczną jednostką badawczo-rozwojową ( zwłaszcza, gdy jest ona zaangażowana w klaster). O ile dla takiej jednostki współpraca z pojedynczą małą firmą jest niezbyt opłacalna, to rozwiązanie jakiegoś horyzontalnego problemu technologicznego dla grupy firm (klastra) może być bardziej atrakcyjne. 19 OCZEKIWANIA PRZEDSIĘBIORCÓW WOBEC JEDNOSTEK BADAWCZO- ROZWOJOWYCH: 20 Wspólne kształcenie zawodowe, Udział w tworzeniu programów inwestycyjnych, Certyfikacja produkowanych wyrobów, Prace podwyższające jakość wyrobów, Sporządzanie analiz rynkowych Przeprowadzanie benchmarkingu wewnętrznego i zewnętrznego, Dostępu do nowoczesnych trendów i rozwiązań wzorniczych, technologicznych i rynkowych. 19 Przewodnik dobrych praktyk w zakresie clusteringu, wydany w ramach projektu Program szkoleń promujących clustering, Gdańsk 2008s Opracowania własne z Programu szkoleń promujący clustering.

55 Strona55 55 Wspólnych projektów badawczo rozwojowych ze środków UE przeznaczonych dla jednostek naukowo- badawczych np. CORNET, 7 i 8 Program Ramowy, środki na poziomie Komisji Europejskiej. Przedsiębiorstwa w zamian oferują jednostkom badawczo-rozwojowym następujące aspekty: 21 Zlecenia badawcze i ich współfinansowanie, Udział w we wspólnych projektach badawczo-rozwojowych ze środków UE, Udostępnianie swoich firm przy testowaniu nowatorskich rozwiązań. Wzajemne oczekiwania sektora przedsiębiorstw i sektora publicznego (jednostek samorządu terytorialnego) wobec siebie były następujące: 22 Wspieranie inicjatyw zakresie inwestycji i promocji, Współorganizowanie targów branżowych i promocyjnych region Preferencje przy aplikowaniu o środki pomocowe z UE dla firm tworzących klaster Kreowanie właściwej polityki zatrudnienia, oraz stabilnej polityki podatkowej (podatków lokalnych), Wspólne tworzenie planu zagospodarowania przestrzennego i strategii rozwoju regionu. W zamian przedsiębiorcy oferują jednostkom samorządowym: 23 Tworzenie nowych miejsc pracy dla absolwentów z danego regionu; Udział w realizacji strategii rozwoju regionalnego i terminowe płacenie podatków; Sponsoring imprez organizowanych wspólnie przez władze samorządowe i przedsiębiorców; Promocje regionu w kontaktach biznesowych w kraju i za granicą. 21 Opracowania własne z Programu,op. cit. 22 Opracowania własne z Programu, op. cit. 23 Opracowania własne z Programu, op. cit.

56 Strona Strategia wizerunku i działań Public Relation Przykładowe loga, którymi może posługiwać się klaster Klastal :

57 Strona

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Przekazanie Państwu specjalistycznej wiedzy z zakresu zarządzania, marketingu, finansów, rozwoju zasobów ludzkich oraz współpracy międzynarodowej.

Przekazanie Państwu specjalistycznej wiedzy z zakresu zarządzania, marketingu, finansów, rozwoju zasobów ludzkich oraz współpracy międzynarodowej. Szanowni Państwo, Mamy zaszczyt zaprosić do wzięcia udziału w projekcie organizowanym na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości POWIĄZANIA KOOPERACYJNE POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW, skierowanym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne Podstawy decyzji marketingowych Marketing - studia zaoczne 1 Określenie biznesu Revlon PKP Telewizja Polska SA PWN W kategoriach produktu produkujemy kosmetyki prowadzimy linie kolejowe produkujemy i emitujemy

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

Bariery innowacyjności polskich firm

Bariery innowacyjności polskich firm Bariery innowacyjności polskich firm Anna Wziątek-Kubiak Seminarium PARP W kierunku innowacyjnych przedsiębiorstw i innowacyjnej gospodarki 1 luty, 2011 Na tle UE niski jest udział firm innowacyjnych w

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Partnerstwo w ramach potrójnej spirali na rzecz strategii rozwoju gospodarczego ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Strategia rozwoju Leszna została opracowana w 1997r. W 2008r. Rada Miejska Leszna

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych Badania i analizy rynku w działalności przedsiębiorstwa budowlanego. Potrzeby badań rynku na etapie planowania biznesu Kim

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Dnia 20.08.2015 r. został ogłoszony konkurs w ramach poddziałania 1.4.1 Kompleksowe wsparcie działalności

Bardziej szczegółowo

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY KLASTER Jolanta Maria Kozak Prezes TML Prezes Klastra Designu Innowacji i Mody INICJATORZY KLASTRA: INICJATORZY KLASTRA INSTYTUCJA OKOŁOBIZNESOWA, W ramach tworzonego klastra odpowiada za pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE ramowy program szkolenia (24 godziny) Prowadzący: dr Przemysław Kitowski, Politechnika Gdańska

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem. CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.pl Rynek usług doradczych w województwie pomorskim Wyniki

Bardziej szczegółowo

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim miejsce: Hotel Warmiński - Olsztyn data: 28.06.2011 r. Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r.

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Tytuł projektu Okres realizacji Utworzenie sieci firm w sektorze budownictwa w południowo-zachodniej Wielkopolsce jako szansa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

XIV Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Marketing relacji w usługach finansowych. Etap szkolny. Rok szkolny 2014/2015

XIV Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Marketing relacji w usługach finansowych. Etap szkolny. Rok szkolny 2014/2015 XIV Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych Marketing relacji w usługach finansowych Etap szkolny Rok szkolny 2014/2015 Część I: Test Poniższy test składa się z 20 pytań zamkniętych zawierających cztery

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych

Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo

Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych

Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo