PRZEWODNIK DLA EKSPORTERA. Publikacja uzyskaa wsparcie finansowe Wspólnot Europejskich, w ramach Krajowego Programu Rozwoju Eksportu PL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEWODNIK DLA EKSPORTERA. Publikacja uzyskaa wsparcie finansowe Wspólnot Europejskich, w ramach Krajowego Programu Rozwoju Eksportu PL0003.12."

Transkrypt

1 PRZEWODNIK DLA EKSPORTERA Publikacja uzyskaa wsparcie finansowe Wspólnot Europejskich, w ramach Krajowego Programu Rozwoju Eksportu PL Centrum Obsugi Inwestora przy Rzeszowskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. Rzeszów 2003

2 SPIS TRE+CI 1 RODZAJE STRATEGII WCHODZENIA NA RYNKI ZAGRANICZNE Eksport po2redni Eksport bezpo2redni Licencjonowanie Produkcja na zamówienie Wspólne przedsi5wzi5cie (Joint Venture) Filia zagraniczna 14 2 WYBRANE ASPEKTY DOST<PU DO RYNKÓW ZAGRANICZNYCH, ISTOTNE DLA POLSKIEGO EKSPORTERA System celny Kraje Unii Europejskiej Kraje Europy Wschodniej Rynek ameryka)ski Standaryzacja, normy, certyfikaty jako2ci Znak CE Mi-dzynarodowe normy ISO serii System HACCP Finansowanie eksportu i formy patno2ci Formy patno5ci w handlu zagranicznym Oferta KUKE S.A Formuy Incoterms Ryzyko kursowe i gwarancje stosowane w handlu mi-dzynarodowym Dokumentacja eksportowa Oferta i list handlowy Faktura, przewóz i ubezpieczenie 46 3 INFORMACJE O WYBRANYCH RYNKACH EUROPEJSKICH Republika Federalna Niemiec Struktura polityczno-administracyjna i ludno58 RFN Polsko-niemieckie stosunki handlowe Wa:niejsze przeszkody i bariery bariery dost-pie polskich towarów towarów usug do rynku niemieckiego Wielka Brytania Ustrój polityczny, podzia administracyjny i ludno58 Wielkiej Brytanii Polsko-brytyjska wymiana handlowa Dost-p do brytyjskiego rynku polskich towarów i usug Nabywanie i najem nieruchomo5ci w Wielkiej Brytanii Francja Struktura administracyjna i ludno58 Francji 63 2

3 3.3.2 Struktura i dynamika wymiany handlowej Polski z Francj= Bariery w dost-pie do rynku francuskiego dla polskiego eksportu Kraje Europy Wschodniej Rosja jako gówny odbiorca polskich towarów i usug w5ród krajów Europy Wschodniej Polsko-ukrai)ska wymiana handlowa w latach Wspópraca polsko-litewska w zakresie eksportu Rynek amerykadski Struktura administracyjna i ludno58 Stanów Zjednoczonych Struktura polskiego eksportu do Stanów Zjednoczonych w latach Warunki dost-pu polskich towarów i usug do rynku Stanów Zjednoczonych Ameryki 79 4 ZAEFCZNIKI Kierunki eksportu województwa podkarpackiego w latach (w USD) Struktura rodzajowa podkarpackiego eksportu w 1999 roku (w ty2. USD) Polski eksport do wybranych krajów wg sekcji towarowych Adresy instytucji i urz5dów istotnych dla polskiego eksportera Niemcy Wielka Brytania Francja Kraje Europy Wschodniej Stany Zjednoczone Ameryki KLUCZOWE SEOWA EKSPORTERA W J<ZYKU ANGIELSKIM LITERATURA

4 1 Rodzaje strategii wchodzenia na rynki zagraniczne 1.1 Eksport poredni Decyzje strategiczne przedsi-biorstw na rynku zagranicznym dotycz= mi-dzy innymi wyboru formy dziaalno5ci. Przedsi-biorstwo ma do wyboru jedn= z nast-puj=cych form: eksport po5redni lub bezpo5redni, sprzeda: licencji, utworzenie joint venture z partnerem zagranicznym, stworzenie filii zagranicznej b=db otworzenie zagranic= wasnego zakadu produkcyjnego. Jedn= ze strategii wej5cia na rynki zagraniczne jest eksport po2redni. Ta forma eksportu polega na sprzeda:y produktów zagranic- przez po5rednika krajowego, który zakupuje produkty w kraju w celu ich dalszej odsprzeda:y. Najcz-5ciej rol- po5redników eksportowych peni= przedsi-biorstwa handlu zagranicznego, zajmuj=ce si- zawodowo hurtowym handlem zagranicznym. Przedsi-biorstwa takie najcz-5ciej zbieraj= zamówienia zagraniczne, a nast-pnie próbuj= ulokowa8 produkcj- w kraju. Eksport po5redni mo:na równie: realizowa8 przez innych producentów eksporterów. Tabela 1.1 przedstawia zalety i wady eksportu po5redniego. 4

5 Tabela 1.1 Wady i zalety eksportu po2redniego ZALETY 1. Niskie koszty wej5cia na rynki zagraniczne 2. Trudno5ci wej5cia na rynek pokonuje po5rednik 3. Niskie wymagania kadrowe dla firm rozpoczynaj=cych eksport 4. Niskie ryzyko finansowe 5. Firma nie ponosi kosztów inwestycji marketingowych 6. Brak konieczno5ci powoywania wyodr-bnionej komórki organizacyjnej odpowiedzialnej za eksport WADY 1. Saba opacalno58 transakcji (dugi a)cuch po5redników krajowych i zagranicznych) 2. Firma nie zdobywa do5wiadczenia zagranicznego 3. Firma nie poznaje rynków zagranicznych 4. Pena zale:no58 od po5rednika Eksport po5redni to odpowiednia forma wej5cia na rynki zagraniczne dla maych i 5rednich firm, które nie maj= odpowiednich zasobów na finansowanie wi-kszych przedsi-wzi-8, a tym samym na ponoszenie wi-kszego ryzyka. Jest to dobra strategia rozpoczynania dziaalno5ci eksportowej, jednak w miar- upywu czasu uwydatniaj= si- jej negatywne strony, które uzasadniaj= odej5cie od eksportu po5redniego. 1.2 Eksport bezporedni Eksport bezpo2redni z kraju polega na dokonywaniu eksportu poprzez wasn=, wyspecjalizowan= komórk- eksportow=. Zadaniem tej komórki jest badanie i penetracja rynków zagranicznych, nawi=zywanie kontaktów, oferowanie, kontraktowanie, prowadzenie negocjacji, itp. Komórka wykonuje swoje zadania z kraju, jednak od czasu do czasu niezb-dne s= wyjazdy zagraniczne w celu negocjowania i podpisywania kontraktów. Kluczem do sukcesu eksportowego obok dobrego produktu jest wydzielenie w strukturze firmy sprawnej komórki odpowiedzialnej za eksport. W wi-kszych firmach tworzone s= zespoy projektowe zarz=dzaj=ce przedsi-wzi-ciami eksportowymi. Mae firmy musz= si- zadowoli8 cz-sto jedn= osob= odpowiedzialn= za cao58 handlu zagranicznego. Do5wiadczenie i wysokie umiej-tno5ci marketingowe s= w tym przypadku podstaw= do sprawnego 5

6 przeprowadzenia kontraktu eksportowego. Poni:sza tabela przedstawia wady i zalety eksportu bezpo5redniego z kraju. Tabela 1.2 Wady i zalety eksportu bezpo2redniego z kraju ZALETY 1. Firma sprawuje pen= kontrol- nad poszczególnymi etapami eksportu 2. Firma kontaktuje si- bezpo5rednio z odbiorcami zagranicznymi aczkolwiek nie zawsze z ostatecznymi 3. Firma zdobywa do5wiadczenie i poznaje rynki zagraniczne 4. Wzrost poziomu kwalifikacji i wymaga) wobec pracowników handlowych 5. Firma silniej przestawia si- na standardy zagraniczne WADY 1. Wi-ksze ryzyko niepowodze) i strat 2. Wi-ksze koszty organizacyjne i operacyjne (wywiady, promocja, itp.) handlu zagranicznego 3. Trudno5ci w pozyskaniu odpowiednich pracowników 4. Poznawanie rynków zagranicznych na wasnych b-dach Przedstawione wady i zalety eksportu bezpo5redniego wskazuj= na fakt, i: eksport ten pozwala na znacznie wi-ksze korzystanie z wymiany mi-dzynarodowej, chocia: ryzyko z tym zwi=zane jest znacznie wi-ksze. W przypadku tej formy eksportu firma jest bezpo5rednio zaanga:owana w rynki zagraniczne i ma wi-ksz= ni: w przypadku eksportu po5redniego mo:liwo58 kontroli prowadzonej dziaalno5ci i jej wyników. Wyró:nia si- nast-puj=ce rodzaje eksportu bezpo5redniego: a.) eksport bezpo5redni z kraju realizowany przez agenta zagranicznego b.) eksport bezpo5redni z kraju przez wasne biuro przedstawicielskie zagranic= c.) eksport bezpo5redni przez wasn= si- dystrybucji. Jedn= z bezpo5rednich form wej5cia na rynki zagraniczne jest eksport dokonywany przez komórk- eksportow= na rzecz agenta zagranicznego. Firmy zagraniczne, które peni= rol- agentów mog= nosi8 ró:ne nazwy, np. Export Management Company (USA), Trading Houses (Kanada i Wielka Brytania). Najcz-5ciej dziaaj= one na zlecenie albo eksportera albo importera. Zasadne jest zwrócenie si- do agentów zagranicznych z ofert= sprzeda:y wówczas, gdy firma nie zamierza g-biej wej58 w sie8 dystrybucyjn= danego rynku zagranicznego. Wówczas producent krajowy zwraca si- do agentów zagranicznych z propozycj= ulokowania okre5lonej produkcji po proponowanych cenach na danym rynku. Po5rednik zawrze 6

7 kontrakt tylko wtedy, je5li znajdzie nabywc- (ostatecznego nabywc- lub kolejnego dystrybutora). Jest to dobra strategia w pocz=tkowym etapie rozwoju eksportu. Inna formua, to penienie roli agenta sprzeda:y przez zakontraktowanego przedstawiciela zagranicznego. Ta formua jest jednak bli:sza przedstawicielstwu zagranicznemu firmy, które b-dzie omawiane w dalszej cz-5ci pracy. 7

8 Poni:ej przedstawiono wady i zalety tej strategii wej5cia na rynek zagraniczny. Tabela 1.3 Wady i zalety eksportu bezpo2redniego z kraju realizowanego przez agenta zagranicznego ZALETY 1. Niskie koszty wej5cia na rynki zagraniczne 2. Trudno5ci wej5cia pokonuje agent 3. Stosunkowo niskie wymagania kadrowe dla firm rozpoczynaj=cych eksport 4. Firma nie ponosi kosztów inwestycji marketingowych 5. W niektórych przypadkach agenci s= w stanie wynegocjowa8 lepsze ceny ni: eksporter WADY 1. Ryzyko nieuczciwo5ci agenta 2. Saba opacalno58 transakcji (dugi a)cuch po5redników krajowych i zagranicznych) 3. Firma w maym stopniu zdobywa do5wiadczenie zagraniczne 4. Du:a zale:no58 od agenta Anga:uj=c agenta warto sprawdzi8 czy spenia on pewne warunki niezb-dne do wa5ciwego wykonywania swojego zadania: znajomo58 miejscowych zwyczajów i j-zyka, posiadanie kontaktów z lokalnymi firmami, do5wiadczenie zawodowe oraz znajomo58 strategii firmy i produktu. Przyst-puj=c do wyboru agenta nale:y szczególnie ostro:nie podchodzi8 do udzielania wy=czno5ci na danym rynku. Mo:e si- bowiem okaza8, :e wybrany przez nas agent oka:e si- nieodpowiednim. Umow- o wy=czno5ci warto podpisa8 dopiero po kilkumiesi-cznym okresie wspópracy z wybranym przedstawicielem i ustaleniu jego rzeczywistego zainteresowania wspóprac= z nasz= firm=, a tak:e poznaniu jego skuteczno5ci. Eksport bezpo2redni przez wasne biuro przedstawicielskie zagranici polega na powoaniu na miejscu, zagranic= przedstawiciela handlowego eksportera, który peni rol- akwizytora kontaktów, negocjuje warunki dostaw oraz prowadzi rozpoznanie rynkowe. Istnieje kilka wariantów powoywania biur przedstawicielskich: 8

9 1. Przedstawicielem mo:e by8 pracownik firmy wysany zagranic-, który organizuje biuro przedstawicielskie. Wariant ten wymaga jednak pokonania szeregu trudno5ci formalnych zwi=zanych z pobytem cudzoziemca za granic=. 2. Eksporter zatrudnia osob- miejscow= (z obywatelstwem kraju docelowego) i osoba ta jest formalnie pracownikiem eksportera. Pomaga to unikn=8 szeregu trudno5ci formalnych, jednak problemem mog= by8 ró:nice kulturowe w zakresie mentalno5ci osób z firmy eksportera i przedstawiciela zagranicznego. Problemem mo:e okaza8 si- równie: kontrola. 3. Eksporter zatrudnia jako przedstawiciela firm- zagraniczn= specjalizuj=c= siw okre5lonej dziaalno5ci. Wa:ne jest, :eby firma przedstawiciel nie bya przedstawicielem innych konkurencyjnych firm. Wariant ten jest bardziej ryzykowny ni: dwa poprzednie, jednak znacz=co redukuje koszty eksportowe. 4. Eksporter zakada na miejscu zagranic= przedsi-biorstwo, najcz-5ciej spókz o.o. lub akcyjn=, która jest w peni kapitaowo kontrolowana przez niego. Spóka ta zatrudnia miejscowych pracowników, którymi cz-sto zarz=dza przedstawiciel eksportera z kraju. Wariant ten powoduje wi-ksze koszty organizacyjne, jednak daje wi-ksz= kontrol- eksporterowi. Formalnie spóka jest po5rednikiem. Rozwi=zanie posiada istotny walor podatkowy, poniewa: pozwala na transfer zysków za pomoc= odpowiednich poziomów cen. Poni:sza tabela przedstawia wady i zalety eksportu bezpo5redniego prowadzonego przez wasne biuro przedstawicielskie. Tabela 1.4 Wady i zalety eksportu bezpo2redniego prowadzonego przez wasne biuro przedstawicielskie zagranici ZALETY 1. Fizyczna obecno58 na rynku zagranicznym 2. Bezpo5rednie i cz-ste kontakty z klientami 3. Mo:liwo58 ci=gego reagowania na sygnay i potrzeby rynku 4. Szansa na dost-p do nowych rynków z tytuu np. mniejszych barier celnych Zaufanie pomi-dzy klientami i firm= poprzez fakt staej obecno5ci na rynku zagranicznym. WADY 1. Konieczno58 staej i skutecznej kontroli przedstawiciela zagranicznego (zwaszcza jego lojalno5ci i skuteczno5ci) 2. Trudno5ci w formuowaniu zada) ilo5ciowych dla przedstawiciela w okresie pocz=tkowym 9

10 Eksport bezpo5redni prowadzony przez wasne biura przedstawicielskie daje potencjalnie lepsze szanse zarówno dla osi=gni-cia du:ego wolumenu sprzeda:y, jak i stosunkowo dobrych mar: zysku. W przypadku polskich eksporterów jest jednak wci=: rzadko5ci=. Wi=:e si- to gównie z ograniczonymi zasobami finansowymi wi-kszo5ci eksporterów. Eksport bezpo2redni realizowany przez wasni siej dystrybucji jest rozwini-ciem eksportu bezpo5redniego przez wasne biura przedstawicielskie zagranic=. Kiedy bowiem wielko58 obrotów wzrasta, opacalnym staje si- wyj5cie poza granice biura przedstawicielskiego i budowa sieci dystrybucji. Budowa sieci dystrybucji polega na tym, :e dystrybutorzy zostaj= powi=zani z eksporterem systemem umów okre5laj=cych wszystkie zasadnicze elementy funkcjonowania sieci sprzeda:y. Umowy te maj= charakter stay lub s= zawierane na pewien okres. Budowa sieci dystrybucji umo:liwia lepszy kontakt z klientami, pozwala na sta= obecno58 towaru w pobli:u klientów oraz umo:liwia szybsze reagowanie na potrzeby klientów. Budowa sieci dystrybucji jest jednak kosztowna gdy: konieczne jest poniesienie znacznych kosztów pacowych, biurowych, operacyjnych i logistycznych. Podstawowe metody budowy wasnej sieci dystrybucji zagranic= to: 1. Zatrudnianie miejscowych (regionalnych) przedstawicieli handlowych odpowiedzialnych za kontakty i sprzeda: na danym terenie. 2. Podpisanie umów z firmami dziaaj=cymi w podobnej bran:y o penienie roli regionalnego dystrybutora. Firmy te peni= rol- hurtowni regionalnych. 3. Podpisanie umów patronackich z firmami oferuj=cymi dany asortyment, przewiduj=cych mo:liwo5ci korzystania z naszej promocji sprzeda:y, urz=dze) reklamowych, itp. w zamian za oferowanie naszych produktów w sposób uprzywilejowany. 4. Pozyskiwanie miejscowych hurtowni, po5redników, detalistów w sposób nie przewiduj=cy pisemnych umów oraz bez zastrze:e) co do wy=czno5ci i priorytetowego traktowania. Eksport bezpo5redni przez wasn= sie8 dystrybucji umo:liwia bezpo5rednie dotarcie do ostatecznego klienta. Kontakty z elementami sieci maj= charakter 10

11 ustabilizowany i podlegaj= okresowym ocenom. Tabela 1.5 obrazuje wady i zalety eksportu bezpo5redniego realizowanego poprzez wasn= sie8 dystrybucji. Tabela 1.5 Wady i zalety eksportu bezpo2redniego realizowanego poprzez wasni siej dystrybucji ZALETY 1. Pena kontrola nad procesem sprzeda:y 2. Bardzo dobry kontakt z ostatecznym klientem 3. Osi=gni-cie du:ej identyfikacji marki producenta i produktów 4. Potencjalnie najwi-ksza wydajno58 sprzeda:owa 5. Zapewnienie sobie staej obecno5ci na rynku WADY 1. Stosunkowo du:e koszty uruchomienia i utrzymania wasnej sieci dystrybucji 2. Czasochonno58 budowy sieci 3. Konieczno58 staej kontroli i administracji sieci= oraz rekonstrukcji sieci 4. Du:e problemy organizacyjne, prawne i ekonomiczne zwi=zane z funkcjonowaniem sieci 1.3 Licencjonowanie Licencjonowanie polega na udost-pnieniu kontrahentowi zagranicznemu tzw. warto5ci niematerialnych i prawnych takich jak: chronione patentem rozwi=zania techniczne, technologiczne lub organizacyjne, know-how, marki handlowej czy te: nazwy firmy. Udost-pnienie wspomnianych warto5ci odbywa si- w zamian za opatlicencyjn=, zwan= royalties. Opaty te wynosz= okoo 5% przychodów netto ze sprzeda:y. Transferowi warto5ci towarzyszy cz-sto pomoc techniczna, doradztwo oraz szkolenie zapewnione przez licencjodawc-. Umowy licencyjne trwaj= od pi-ciu do dziesi-ciu lat. Specyficzn= form= licencjonowania jest franchising, który obejmuje transfer prawa do stosowania cao5ciowego programu marketingowego obejmuj=cego: sposób wykonania produktu, jego znak handlowy, logo firmy, sposób prowadzenia interesu. Franchisor zezwala drugiej stronie - franchisee na produkcj-, 5wiadczenie usug, u:ywanie znaku firmowego w zamian za pewn= opat-, ustalon= jako procent od sprzeda:y lub w zamian za kupowanie u franchisora surowców czy produktów za okre5lon= cen-. W USA ponad 50 ty5. firm funkcjonuje w ramach umów franchisingowych. Przedstawiona poni:ej tabela przedstawia wady i zalety tej formy penetracji rynków zagranicznych. 11

12 Tabela 1.6 Wady i zalety licencjonowania ZALETY 1. Niskie koszty wej5cia na rynek zagraniczny i mae nakady inwestycyjne 2. Stay dochód wynikaj=cy z umowy licencyjnej 3. Silna obecno58 na rynku zagranicznym poprzez markhandlow= oraz logo firmy 4. Mo:liwo5ci przedu:enia cyklu :ycia produktu 5. Unikni-cie kosztów transportu WADY 1. Utrata penej kontroli nad produkcj= i dystrybucj= 2. Mo:liwo58 nielojalno5ci licencjobiorców 3. Dochody pyn=ce z licencji s= niskie w stosunku do innych form obecno5ci na rynku 4. Licencjonowanie daje sizastosowa8 tylko do wybranych produktów Z przedstawionych informacji mo:na wywnioskowa8, :e licencjonowanie jest stosunkowo rzadko stosowane przez mae i 5rednie przedsi-biorstwa zamierzaj=ce rozpocz=8 prowadzenie dziaalno5ci eksportowej. 1.4 Produkcja na zamówienie Produkcja na zamówienie jest najbardziej popularn= form= wchodzenia na rynki zagraniczne w Polsce. Polega ona na tym, :e kontrahent zagraniczny poszukuje w kraju przedsi-biorstwa produkcyjnego, które podj-oby si- wykonania produktu dokadnie wedug przygotowanej specyfikacji zamówienia. Zadaniem producenta jest wykonanie produktu, cz-sto z dostarczonych materiaów oraz akceptacja warunków cenowych przerobu. Kontrahenci zagraniczni poszukuj= takich producentów, którzy zmie5ciliby si- w 5cisych granicach ceny wskabnikowej. Kontrahent zagraniczny jest odpowiedzialny w takim ukadzie za promocj- i sprzeda: produktu, daj=c mu bardzo cz-sto swoj= mark-. Kontrahenci zagraniczni s= cz-sto dostawcami zagranicznych sieci sprzeda:y i jest im zupenie oboj-tne, w jakim kraju ulokuj= zamówienie przerobowe. Ten rodzaj handlu wi=:e si- z ogromnymi naciskami na obni:k- kosztów. Je:eli producent krajowy jest w stanie sprosta8 produkcji na zamówienie a nast-pnie po jakim5 czasie rozpocz=8 eksport bezpo5redni to mo:e to rokowa8 bardzo du:e zyski. W przeciwnym razie producent krajowy b-dzie w zej sytuacji finansowej. 12

13 Tabela 1.7 zamieszczona poni:ej przedstawia wady i zalety produkcji na zamówienie. Tabela 1.7 Wady i zalety produkcji na zamówienie ZALETY 1. Niskie zaanga:owanie kapitaowe 2. Niskie ryzyko 3. Niezbyt du:e wymagania w zakresie kapitau ludzkiego 4. Pracownicy ucz= si- uzyskiwa8 wymagan= standardami zagranicznymi jako58 WADY 1. Bardzo niska opacalno58 2. Firma nie zdobywa do5wiadczenia zagranicznego i sabo poznaje rynki zagraniczne 3. Kontrakt z rynkami zagranicznymi jest bardzo ograniczony 4. Instrumentalne traktowanie producenta przez zleceniodawc- 5. Utrwalona saba pozycja eksportera w negocjacjach z odbiorc=. 1.5 Wspólne przedsi!wzi!cie (Joint Venture) Joint venture, czyli wspólne przedsi-wzi-cie jest form= aliansu dwu lub wi-cej przedsi-biorstw, które =cz= swoje zasoby w celu realizowania okre5lonego dziaania. Utworzenie wspólnego przedsi-wzi-cia biznesowego w kraju importera to dobry pomys zwaszcza na tych rynkach, gdzie prawo wymaga, aby np. 51% wasno5ci firmy nale:ao do podmiotu krajowego. Nale:y pami-ta8, :e zagraniczny partner wnosi do wspólnego przedsi-wzi-cia znajomo58 rynku i gustu klientów, sie8 sprzeda:y oraz kontakty polityczne. Problematyka wspóczesnych przedsi-wzi-8 jest na tyle skomplikowana, :e mo:na j= traktowa8 jako jedn= z najbardziej zaawansowanych form wchodzenia na rynki zagraniczne, która jest podejmowana wtedy, gdy eksport bezpo5redni jest na tyle du:y, :e warto okre5lone etapy tworzenia warto5ci dodanej produktu przenie58 do kraju importera. Tworzenie wspólnych przedsi-wzi-8 z partnerami zagranicznymi musi by8 zwi=zane z gruntownym ich poznaniem w toku kilkuletniej uprzedniej wspópracy. Poni:ej przedstawiono wady i zalety tej metody wchodzenia na rynki zagraniczne. Tabela

14 Wady i zalety wspólnego przedsi5wzi5cia (Joint Venture) ZALETY 1. Eksporter wykorzystuje znajomo58 lokalnych warunków przez partnera 2. Po=czenie wiedzy partnera i naszej 3. Rozkadanie ryzyka pomi-dzy partnerów 4. Uzupenianie si- partnerów WADY 1. Trudno5ci formalne przy tworzeniu firmy 2. Tajemnice handlowe i techniczne ulegaj= ujawnieniu 3. Partner krajowy mo:e mie8 inne cele ni: zagraniczny 4. Ró:nice, co do szczegóowej strategii 5. Trudno5ci w kontroli wspólnego przedsi-wzi-cia z zagranicy 6. Du:e ryzyko i koszty 1.6 Filia zagraniczna Filia zagraniczna to kosztowna, ryzykowna ale jednocze5nie najbardziej zyskowna forma zdobywania rynków zagranicznych. Filia stanowi przedu:enie dziaa) firmy na zagraniczny rynek. Ta forma wej5cia na rynki zagraniczne charakteryzuje si- du:ym stopniem samodzielno5ci w zakresie dziaa) operacyjnych, w zasadzie przejmuje ona cz-58 faz produkcji od firmy macierzystej eksportera, chocia: jej strategia marketingowa jest podporz=dkowana firmie matce. Dotyczy ona gównie du:ych firm. 14

15 Poni:ej przedstawiono wady i zalety filii zagranicznej z punktu widzenia interesów firmy macierzystej. Tabela 1.9 Wady i zalety filii zagranicznej ZALETY 1. Pena kontrola dziaa) podejmowanych w firmie 2. Matwo58 dost-pu do zasobów lokalnych 3. Unikanie barier celnych 4. Jednolity marketing i jednolita strategia rozwojowa firmy matki i filii 5. Potencjalne najwi-ksze korzy5ci 6. Niskie koszty produkcji wynikaj=ce np. z ta)szej siy roboczej WADY 1. Du:e koszty wej5cia na rynek zagraniczny 2. Trudno5ci administracyjno formalne przy tworzeniu filii 3. Du:e ryzyko wywaszczenia, nacjonalizacji oraz przej-cia w niektórych krajach 4. Wrogie nastawienie ludno5ci do zagranicznej filii w niektórych krajów 5. Tworzenie zdolno5ci produkcyjnych i handlowych od podstaw Na t= form- obecno5ci na rynkach zagranicznych mog= pozwoli8 sobie tylko te firmy, które dysponuj= du:ymi zasobami kapitaowymi. 15

16 2 Wybrane aspekty dost5pu do rynków zagranicznych, istotne dla polskiego eksportera 2.1 System celny Kraje Unii Europejskiej W krajach Unii Europejskiej istnieje swobodny przepyw towarów i usug, co oznacza, :e towary na caym obszarze pa)stw czonkowskich UE mog= siprzemieszcza8 bez jakichkolwiek utrudnie). Nie ma bowiem :adnych kontroli w obrocie mi-dzy pa)stwami czonkowskimi, a jednocze5nie towar wprowadzony legalnie (zgodnie z obowi=zuj=cymi w tym kraju wymogami) do obrotu w jednym pa)stwie UE mo:e by8 sprzedawany na terytorium ka:dego innego. Do czasu wej5cia Polski do Unii Europejskiej, towary eksportowane z Polski do krajów UE s= obj-te opatami celnymi. Nie dotyczy to jednak towarów rolnych. Z dniem 1 stycznia 2001 r. weszo w :ycie, podpisane 27 wrze5nia 2000 roku, porozumienie z UE dotycz=ce wzajemnej liberalizacji obrotów towarami rolnymi mi-dzy Polsk= i UE. W wyniku tego porozumienia trzy czwarte polskiego eksportu do UE odbywa si- ju: na zasadach bezcowych. Bez ca i ogranicze) w postaci kontyngentów odbywa si- wymiana handlowa tzw. towarów niewra:liwych (owoce, warzywa). Na eksport praktycznie wszystkich produktów ogrodniczych b-d=cych przedmiotem zainteresowania eksportowego Polski (m.in. owoce jagodowe, sok jabkowy, warzywa str=czkowe i kapustne - 5wie:e i mro:one, wi5nie, 5liwki, ogórki 5wie:e i konserwowe, grzyby) zostay równie: zniesione ca i w wi-kszo5ci przypadków nie ma ogranicze) kwotowych. Jednak porozumienie to nie obejmuje jednak towarów klasyfikowanych przez UE jako rolne przetworzone (np. jogurty, wyroby czekoladowe, cukiernicze, pieczywo cukiernicze, wyroby spirytusowe, piwo). W bie:=cym roku liberalizacja obejmie tak:e ryby i przetwory rybne (obni:ki stawek celnych o okoo 30%). Nie wyklucza to jednak 16

17 prowadzenia negocjacji w sprawie dalszej wzajemnej liberalizacji handlu i obj-cia ni= produktów i wyrobów, które nie byy dotychczas negocjowane. Republik5 FederalnI Niemiec mo:na zaliczy8 do krajów o najbardziej liberalnym podej5ciu do wymiany handlowej i obrotu kapitaowego z zagranic=. Pomimo to, istniej= równie: w RFN obszary chronione zarówno przez importem towarowym, jak i penetracj= kapitau zagranicznego. Ochrona przed importem towarowym w Niemczech dotyczy wy=cznie tzw. krajów trzecich, przy czym w ró:nych stopniach, w zale:no5ci od uo:enia stosunków handlowych ze Wspólnot=. Towary pochodz=ce spoza Unii Europejskiej podlegaj= odprawie celnej, tzn. odprawie od wolnego obrotu. W zwi=zku z tym polski eksporter musi ui5ci8 opaty celne okre5lone w taryfie celnej, tj. co, podatek wwozowy, akcyza. Podstaw= wymiaru ca jest warto58 celna towaru, wynikaj=ca z warto5ci transakcyjnej, powi-kszonej o koszty transportu, ubezpieczenia, zaadunku, opat manipulacyjnych, poniesionych do miejsca przeznaczenia na terenie UE. Wi-kszo58 stawek celnych wynikaj=cych ze wspólnej taryfy celnej UE jest stawkami warto5ciowymi. W przypadku towarów rolnych stosuje si- specyficzne ca, które s= wymierzane wg masy wasnej towaru. Dla towarów rolnych wy:ej przetworzonych stosuje si- mieszane ca, skadaj=ce si- ze staej stawki warto5ciowej oraz zmiennej, specyficznej dla danego wyrobu. Na towary wwo:one do Niemiec, pochodz=ce spoza UE nakadany jest podatek wwozowy. Dla towarów pochodzenia rolnego stawka podatku wynosi 7% a dla wi-kszo5ci wyrobów przemysowych 15%. Stawka 7% stosowana jest równie: dla ksi=:ek, gazet, czasopism, przedmiotów sztuki. W Niemczech nie pobiera sipodatku od: wzorów towarowych, próbek, eksponatów targowych i przedmiotów reklamowych. Podatki konsumpcyjne pobierane s= m.in. od paliw, spirytusu, piwa, musuj=cych napojów alkoholowych, tytoniu, kawy. Wysoko58 stawek jest identyczna dla towarów importowanych, jak i wyprodukowanych w kraju. Wwo:one na terytorium Niemiec towary z Polski mog= by8 zgoszone w granicznym urz-dzie celnym do odprawy celnej w procedurze: dopuszczenia do obrotu; odprawy czasowej; 17

18 przetworzenia; skadu celnego; uszlachetniania czynnego; tranzytu, ze skierowaniem do dowolnego, wewn-trznego urz-du celnego w Unii Europejskiej (gdzie nast-pnie wdro:ona zostaje jedna z w/w procedur). Procedura dopuszczenia do obrotu dokonywana na granicy mo:e dotyczy8 tylko towarów przeznaczonych na rynek niemiecki. W przypadku wysyki towaru w ramach Wspólnej Procedury Tranzytu polski eksporter dokonuj=c odprawy celnej wywozowej w wewn-trznym urz-dzie celnym zobowi=zany jest do zo:enia zabezpieczenia kwot wynikaj=cych z dugu celnego, podatków i innych opat, do poboru których upowa:niony jest ka:dy kraj - strona Konwencji WPT. Na granicy przedkadane jest tylko po5wiadczenie przekroczenia granicy. Wniosek celny niezb-dny do odprawy celnej nale:y przedo:y8 w ci=gu 15 dni (transport morski 45 dni) od zgoszenia towaru do odprawy celnej. Do wniosku i zgoszenia celnego nale:y do=czy8 wszystkie niezb-dne dokumenty do odprawy celnej. Pen= informacj- o stawkach celnych dla towarów eksportowanych do Niemiec, ograniczeniach, kontyngentach, polski eksporter mo:e uzyska8 w Polsko-Niemieckiej Izbie Przemysowo-Handlowej, Warszawa, ul. Miodowa 14, tel. (022) , fax (022) W Wielkiej Brytanii dziaa 7 wolnych obszarów celnych (5 na terenie portów morskich: Hull, Liverpool, Sheerness, Southampton i Tilbury oraz 2 na terenie portów lotniczych: Birmingham i Prestwick). Firmy administruj=ce wolne obszary celne na terenie Wielkiej Brytanii dziaaj= w oparciu o przepisy Customs and Excise Management Act Ponadto, szacuje si-, :e na terenie Zjednoczonego Królestwa dziaa ok ró:nego typu skadów wolnocowych, w których oprócz skadowania dopuszcza si- prowadzenie pewnego rodzaju dziaalno5ci gospodarczej, takiej jak np. rozlewanie napoi, przepakowywanie czy sortowanie towarów. Towary pochodz=ce z krajów nie nale:=cych do Unii Europejskej sprowadzane na teren brytyjskich wolnych obszarów celnych (WOT) zwolnione s= z opat celnych i 18

19 podatkowych. Wyj=tek stanowi= jedynie towary obj-te akcyz=, gównie wyroby alkoholowe i tytoniowe, gdzie opata akcyzowa musi by8 uiszczona w momencie wprowadzania towarów do WOC, chyba, :e towary te b-d= przechowywane na terenie tzw. skadów akcyzowych (Excise Warehouses) znajduj=cych si- w obr-bie danego wolnego obszaru celnego. Nale:ne opaty celne i podatkowe uiszcza sijedynie w przypadku wyprowadzenia towaru z WOC i wprowadzenia go na obszar celny Wielkiej Brytanii lub innego kraju UE. Przepisy dotycz=ce procedur celnych w Wielkiej Brytanii wydawane s= przez Urz=d Celny (Customs and Excise HM C&E). Deklaracja celna (tzw. Entry) stanowi dokument, na podstawie którego okre5lane jest co, zwolnienia towaru z ca, ewentualne reklamacje oraz deklaracja ta pozwala na kontrol- towaru wchodz=cego w obszar celny Wlk. Brytanii. Proces skadania deklaracji w wi-kszo5ci kraju mo:e si- odbywa8 drog= elektroniczn=. Nale:y podkre5li8, :e ca obowi=zuj= jedynie na przetworzone towary rolnospo:ywcze oraz te towary, na które Unia Europejska nao:ya ca antydumpingowe (palety drewniane, sznurek rolniczy, pyty wiórowe, nawozy azotowe). W przypadku przetworzonych towarów rolnych oprócz ca i VAT paci si- ró:nego rodzaju opaty dodatkowe takie jak levy, opaty cukrowe itp. wynikaj=ce z realizacji Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej (CAP). Struktura stawek celnych przedstawia si- nast-puj=co: surowce: 0-4,5%, rzadko przekracza ten poziom, póprodukty: 2-14%, produkty gotowe: 3-20%, produkty rolne, stawki ró:ni= si- w zale:no5ci od produktu. Przy eksporcie do Wlk. Brytanii istnieje mo:liwo58 uzyskania zwolnie) z ca. Odnosi si- to gównie do towarów eksportowanych do Wlk. Brytanii na warunkach tymczasowego przywozu dla wykorzystania ich na obszarze UE. W tej sytuacji jest wymagane zabezpieczenie finansowe w postaci depozytu (zwracane przy reeksporcie towaru) lub gwarancja w odniesieniu do skadów celnych. Zwolnienia celne obejmuj= szeroki zakres produktów, np.: 5rodki transportu kontenery i opakowania 19

20 sprz-t profesjonalny eksponaty wystawiennicze próbki, wzory Kraje Europy Wschodniej Procedury celne zwi=zane z przemieszczeniem przez granic- celn= Federacji Rosyjskiej towarów i 5rodków transportu okre5lone s= w Kodeksie Celnym Federacji Rosyjskiej i innych aktach prawnych. Przepisy te generalnie stanowi=, :e odprawa celna jest dokonywana przez organ celny, na terenie dziaania którego znajduje si- dostawca (w eksporcie) lub odbiorca (w imporcie) towaru, w godzinach urz-dowania organu celnego. Na pro5bzainteresowanej osoby, za zgod= organu celnego, odprawa mo:e by8 przeprowadzona w innym miejscu i poza godzinami urz-dowania organu celnego. W takim przypadku opaty celne nale:y ui5ci8 w dwukrotnej wysoko5ci. Ponadto Pa)stwowy Komitet Celny mo:e zdecydowa8, :e odprawa niektórych grup towarowych mo:e by8 dokonywana przez wyznaczone organy celne. W chwili obecnej przepis ten stosowany jest w odniesieniu do napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych, które odprawiane s= przez graniczne akcyzowe posterunki celne, z wyj=tkiem przypadków, gdy patno5ci celne zostay zabezpieczone depozytem lub gwarancj= bankow=, gdy towary przewo:one s= w ramach Konwencji Celnej o mi-dzynarodowym przewozie towarów z 1975 roku i rezolucji Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ z 2 lipca r. nr 47, lub gdy towary przewo:one s= kolejami pa)stwowymi. Ponadto dla celów odprawy celnej kamieni i metali szlachetnych zosta utworzony specjalny organ celny w Moskwie. Towary przewo:one w tranzycie winny by8 odprawiane w organie celnym wa5ciwym dla miejsca przekroczenia granicy. Rosyjski system preferencji celnych obejmuje nast-puj=ce grupy krajów: kraje, którym Federacja Rosyjska udzielia Klauzuli Najwy:szego Uprzywilejowania (KNU) na zasadzie wzajemno5ci. Do towarów pochodz=cych z tych krajów stosuje si- stawki celne w wysoko5ci okre5lonej w rosyjskiej taryfie celnej importowej. KNU stosowana jest w stosunku do 127 krajów, w tym do Polski, 20

Lista kontrolna umowy z podwykonawc

Lista kontrolna umowy z podwykonawc Dane podstawowe projektu:... Zleceniodawca:...... Nazwa podwykonawcy z którym zawierana jest umowa:... Nazwa detalu:... Numer detalu:... Odbiór Czy definicja tymczasowego odbioru jest jasno ustalona? Czy

Bardziej szczegółowo

Mielec: Dostawa mikroelektrowni wiatrowych Numer og!oszenia: 329766-2011; data zamieszczenia: 11.10.2011 OG!OSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Mielec: Dostawa mikroelektrowni wiatrowych Numer og!oszenia: 329766-2011; data zamieszczenia: 11.10.2011 OG!OSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Mielec: Dostawa mikroelektrowni wiatrowych Numer og!oszenia: 329766-2011; data zamieszczenia: 11.10.2011 OG!OSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie og!oszenia: obowi"zkowe. Og!oszenie dotyczy: zamówienia

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm.

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. ) w zwizku z wnioskiem podatnika XXXXXX z dnia 10.11.2005r., uzupełnionego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie.

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie. Instrumentyrynkupracydlaosóbposzukujcychpracy, aktualniepodlegajcychubezpieczeniuspoecznemurolnikówwpenymzakresie. Zdniem1lutego2009r.weszywycieprzepisyustawyzdnia19grudnia2008r. o zmianie ustawy o promocji

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Ogoszenie na stron www, wg ogoszenia o zamówieniu BZP Adres strony internetowej, na której Zamawiajcy udostpnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Gdynia: Budowa budynku stacji ratowniczej

Bardziej szczegółowo

1. W cz ci SKOK FIO Aktywny Zmiennej Alokacji, w pkt 1.1.b) skre lono s owa: Katarzyna Uniwersa Wiceprezes Zarz du,

1. W cz ci SKOK FIO Aktywny Zmiennej Alokacji, w pkt 1.1.b) skre lono s owa: Katarzyna Uniwersa Wiceprezes Zarz du, Przytoczenie zmian w prospekcie informacyjnym Funduszy: SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Aktywny Zmiennej Alokacji, SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Stabilny Zmiennej Alokacji. I. Strona tytuowa: W ostatnim

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Instrukcja w sprawie zabezpieczenia spaty nalenoci NFO!iGW z tytuu udzielonych poyczek oraz zwrotu rodków z Funduszu ISPA

Instrukcja w sprawie zabezpieczenia spaty nalenoci NFO!iGW z tytuu udzielonych poyczek oraz zwrotu rodków z Funduszu ISPA Instrukcja w sprawie zabezpieczenia spaty nalenoci NFO!iGW z tytuu udzielonych poyczek oraz zwrotu rodków z Funduszu ISPA Ponisza instrukcja dotyczy: zabezpieczenia spaty kwot poyczek inwestycyjnych udzielonych

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu us ug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r.

Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu us ug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r. Uwagi ogólne: Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu usug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r. Ad. Tytu projektu ustawy i przedmiot projektu ustawy o wiadczeniu usug na

Bardziej szczegółowo

TABELA PROWIZJI I OPŁAT BROKERSKICH ZA WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH PRZEZ DOM MAKLERSKI PENETRATOR SA

TABELA PROWIZJI I OPŁAT BROKERSKICH ZA WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH PRZEZ DOM MAKLERSKI PENETRATOR SA TABELA PROWIZJI I OPŁAT BROKERSKICH ZA WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH PRZEZ DOM MAKLERSKI PENETRATOR SA. DLA KLIENTÓW, KTÓRZY PODPISALI Z DOMEM MAKLERSKIM PENETRATOR SA UMOW O WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH

Bardziej szczegółowo

Andrzej Kalski Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych

Andrzej Kalski Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych Andrzej Kalski Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych ! Liczba substancji istniejcych, ujtych w EINECS 100 106 substancji Liczba substancji obecnych w obrocie około 30 000 70 000 substancji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie wysokoci opłat za czynnoci administracyjne zwizane z wykonywaniem transportu drogowego oraz za egzaminowanie i wydanie certyfikatu

Bardziej szczegółowo

Europejska karta jakości staży i praktyk

Europejska karta jakości staży i praktyk Europejska karta jakości staży i praktyk www.qualityinternships.eu Preambu!a Zwa!ywszy,!e:! dla m"odych ludzi wej#cie na rynek pracy po zako$czeniu edukacji staje si% coraz trudniejsze m"odzi ludzie s&

Bardziej szczegółowo

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA Projekt z dnia 22.03.2006 Załcznik do uchwały Nr Rady Ministrów z dnia r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA 1 Wstp Rzdowy program wyrównywania warunków

Bardziej szczegółowo

STATUT SPÓ!KI AKCYJNEJ BLUMERANG INVESTORS SPÓ!KA AKCYJNA W POZNANIU (tekst jednolity przyj!ty przez Rad! Nadzorcz" w dniu 30 maja 2012 r.

STATUT SPÓ!KI AKCYJNEJ BLUMERANG INVESTORS SPÓ!KA AKCYJNA W POZNANIU (tekst jednolity przyj!ty przez Rad! Nadzorcz w dniu 30 maja 2012 r. STATUT SPÓ!KI AKCYJNEJ BLUMERANG INVESTORS SPÓ!KA AKCYJNA W POZNANIU (tekst jednolity przyj!ty przez Rad! Nadzorcz" w dniu 30 maja 2012 r.) 1 1. Za!o"ycielami niniejszej spó!ki, zwanej dalej: "Spó!k#",

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej zamawiaj cego: www.przewozyregionalne.pl

Adres strony internetowej zamawiaj cego: www.przewozyregionalne.pl Szczecin: Usuga polegajca na zorganizowaniu imprez kulturalnorozrywkowych dla pracowników, emerytów oraz rencistów Zamawiajcego i ich rodzin. Numer ogoszenia: 361404-2012; data zamieszczenia: 24.09.2012

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne ROZPORZDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie ogólnych warunków obowizkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoci cywilnej podmiotu przyjmujcego zamówienie na wiadczenia zdrowotne za

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WPIS ZAKŁADU DO REJESTRU ZAKŁADÓW PODLEGAJCYCH URZDOWEJ KONTROLI ORGANÓW PASTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ

WNIOSEK O WPIS ZAKŁADU DO REJESTRU ZAKŁADÓW PODLEGAJCYCH URZDOWEJ KONTROLI ORGANÓW PASTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ WNIOSEK O WPIS ZAKŁADU DO REJESTRU ZAKŁADÓW PODLEGAJCYCH URZDOWEJ KONTROLI ORGANÓW PASTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ... (miejscowo, data) Pastwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w... Na podstawie art. 64 ust.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

72 Beata STACHOWIAK Uniwersytet Miko!aja Kopernika w Toruniu POTRZEBY EDUKACYJNE MIESZKA!CÓW WSI A RYNEK PRACY W SPO"ECZE!STWIE INFORMACYJNYM Pocz"tek XXI wieku dla Polski to czas budowania nowego spo!ecze#stwa,

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... a..., z siedzib w... NIP:... REGON:... któr reprezentuje:... zwanym w dalszej czci umowy Dostawc.

UMOWA Nr... a..., z siedzib w... NIP:... REGON:... któr reprezentuje:... zwanym w dalszej czci umowy Dostawc. Załcznik Nr 4 do SIWZ UMOWA Nr... została zawarta w dniu...r. w Kolbuszowej po przeprowadzeniu postpowania o zamówienie publiczne w trybie przetargu nieograniczonego pomidzy POWIATEM KOLBUSZOWSKIM, reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotycz ce systemów gwarancji dla ywno ci * )

Wytyczne dotycz ce systemów gwarancji dla ywno ci * ) Wytyczne dotyczce systemów gwarancji dla ywnoci * ) WPROWADZENIE Agencja ds. Standardów ywnoci uwaa, e systemy gwarancji dla ywnoci mog przyczyni si do szeregu korzyci dla konsumentów oraz wikszej moliwoci

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Rozdzia I Postanowienia ogólne

Rozdzia I Postanowienia ogólne Zacznik nr 1 do Zarzdzenia nr 13 / 2011 Dyrektora Powiatowego Urzdu Pracy w rodzie Wlkp. z dnia 15.04.2011 REGULAMIN ORGANIZACYJNY CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ Rozdzia I Postanowienia ogólne 1 Regulamin

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r.

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r. ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzgldniajc

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych Radziejów: Zorganizowanie i przeprowadzenie szkolenia w kierunku: projektowanie ogrodów Numer ogłoszenia:151938 2010; data zamieszczenia: 01.06.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU usługi Przetarg nieograniczony

Bardziej szczegółowo

Jak uatwi klientowi wybór oferty kredytowej?

Jak uatwi klientowi wybór oferty kredytowej? Jak uatwi klientowi wybór oferty kredytowej? Wiktor Materek Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Seminarium Vademecum Nowych Produktów Hipotecznych, 30 marca 2006 r., Warszawa 1 Konsumenckie reimy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4 Spis treś ci 1. ZASADY ZAKŁADANIA I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ.. 2 1.1. OMÓWIENIE FORM PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 2 1.2. REJESTRACJA PODMIOTU... 3 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ

Bardziej szczegółowo

a) Kontrakty na roboty budowlane

a) Kontrakty na roboty budowlane LISTA SPRAWDZAJCA DO WERYFIKACJI MERYTORYCZNEJ I FORMALNO- RACHUNKOWEJ FAKTUR DOTYCZCYCH WYDATKÓW KWALIFIKOWANYCH a) Kontrakty na roboty budowlane Formularz weryfikacji kosztów kwalifikowanych Kontrola

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie ZARZDZENIE Nr 13/2005 STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU Wygraj pomp ciep a Ariston Nuos

REGULAMIN KONKURSU Wygraj pomp ciep a Ariston Nuos REGULAMIN KONKURSU Wygraj pomp ciepa Ariston Nuos Niniejszy Regulamin, zwany dalej Regulaminem okrela zasady, warunki uczestnictwa oraz nagradzania uczestników w Konkursie Wygraj pomp ciepa Ariston Nuos.

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w transakcjach eksportowych

Ryzyko w transakcjach eksportowych Ryzyko w transakcjach eksportowych Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem Skarbu Państwa Ministerstwo Finansów 87,85% Bank Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA

STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA Statut STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA z siedzib! w Poznaniu tekst jednolity! Rozdzia! I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazw!: Stowarzyszenie Przyjació" Dzieci S"o#ca w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

Plac Orlt Lwowskich 1 59-500 ZOTORYJA

Plac Orlt Lwowskich 1 59-500 ZOTORYJA Wrocaw, 13 kwietnia 2006 roku WK.660/236/K-57/05 Pan Ireneusz urawski Burmistrz Miasta Zotoryja Plac Orlt Lwowskich 1 59-500 ZOTORYJA Regionalna Izba Obrachunkowa we Wrocawiu, dziaaj%c na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WOD I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA CIEKÓW

TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WOD I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA CIEKÓW TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WOD I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA CIEKÓW zatwierdzona uchwał Rady Gminy Jasieniec Nr III.10.2013 z dnia 21 marca 2013r. Taryfa obowizuje od dnia 01-05-2013 Taryfa zostanie

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011 Zawód: technik ekonomista Symbol cyfrowy zawodu:341[02] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 341[02]-01-112 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

UMOWA nr./.. - PROJEKT. zawarta dnia.. 2007 roku. po przeprowadzonym post&powaniu o zamówienie publiczne w trybie przetargu

UMOWA nr./.. - PROJEKT. zawarta dnia.. 2007 roku. po przeprowadzonym post&powaniu o zamówienie publiczne w trybie przetargu Nr sprawy ZP 03/2007 51 ZACZNIK NR 9 WZÓR UMOWY UMOWA nr./.. - PROJEKT zawarta dnia.. 2007 roku po przeprowadzonym post&powaniu o zamówienie publiczne w trybie przetargu nieograniczonego, poni/ej 60 000

Bardziej szczegółowo

DDK-076-115/04/VP Warszawa, 02 czerwca 2004 r.

DDK-076-115/04/VP Warszawa, 02 czerwca 2004 r. Korespondencja w sprawie wystpienia Odpowied Prezesa Urzdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na wystpienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. PREZES URZDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 233 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz.

Na podstawie art. 233 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. Na podstawie art. 233 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z pón. zm.) po rozpoznaniu zaalenia z dnia 12.10.2005r.

Bardziej szczegółowo

obejmuje usług w zakresie tłumacze (z jzyka polskiego na jzyk obcy, a take z jzyka obcego

obejmuje usług w zakresie tłumacze (z jzyka polskiego na jzyk obcy, a take z jzyka obcego Warszawa: wiadczenie usług w zakresie tłumacze jzykowych ZP_9_2012 Numer ogłoszenia: 43569-2012; data zamieszczenia: 23.02.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Zamieszczanie ogłoszenia: obowizkowe. Ogłoszenie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wspierania eksportu w Banku Gospodarstwa Krajowego

Instrumenty wspierania eksportu w Banku Gospodarstwa Krajowego Instrumenty wspierania eksportu w Banku Gospodarstwa Krajowego Paweł Rogosz, Dyrektor Departament Wspierania Handlu Zagranicznego Bank Gospodarstwa Krajowego Warszawa, 9 czerwca 2011 r. BGK podstawowe

Bardziej szczegółowo

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl OGŁOSZE O ZAMÓWIENIU Roboty budowlane Dostawy Usługi Wypełnia Urzd Zamówie Publicznych Data otrzymania ogłoszenia Numer identyfikacyjny SEKCJA I: ZAMAWIAJCY I.1) OFICJALNA NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

OP ATY ZA US UG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA P ACI

OP ATY ZA US UG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA P ACI STUDIA I PRACE WYDZIAU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZDZANIA NR 37, t. 2 Ewa Rauba Politechnika Biaostocka OPATY ZA USUG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA PACI

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiajcy udostpnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Gdynia: sukcesywna dostawa oleju opaowego na potrzeby jednostek organizacyjnych MSPiR,

Bardziej szczegółowo

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem

Bardziej szczegółowo

3) formy zabezpieczenia zwrotu otrzymanych rodków, o których mowa w pkt 1, w przypadku naruszenia warunków umowy dotyczcej ich przyznania;

3) formy zabezpieczenia zwrotu otrzymanych rodków, o których mowa w pkt 1, w przypadku naruszenia warunków umowy dotyczcej ich przyznania; Na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z pón. zm.) zarzdza si, co nastpuje:

Bardziej szczegółowo

5. Rok. 3. wspólnie z ma onkiem, zgodnie z wnioskiem, o którym mowa w art. 6a ust. 1 ustawy

5. Rok. 3. wspólnie z ma onkiem, zgodnie z wnioskiem, o którym mowa w art. 6a ust. 1 ustawy POLA JASNE WYPENIA PODATNIK POLA CIEMNE WYPENIA URZD. WYPENI NA MASZYNIE KOMPUTEROWO LUB RCZNIE DUYMI DRUKOWANYMI LITERAMI CZARNYM LUB NIEBIESKIM KOLOREM. 1. Identyfikator podatkowy NIP / numer PESEL (niepotrzebne

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OSTROWCA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO. z dnia... 2014 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OSTROWCA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO. z dnia... 2014 r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OSTROWCA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO z dnia... 2014 r. w sprawie określenia zasad systemu taryfowego i opłat za przejazdy, uprawnień do samorządowych ulgowych i bezpłatnych przejazdów oraz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 135 10543 Poz. 1518 1518 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 7 listopada 2001 r. w sprawie informacji, jakie powinien zawieraç wniosek o przyrzeczenie podpisania Umowy DOKE, oraz

Bardziej szczegółowo

NA-P/ 29 /2010 załcznik nr 5

NA-P/ 29 /2010 załcznik nr 5 NA-P/ 29 /2010 załcznik nr 5 UMOWA DOSTAWY Nr... Zawarta w dniu... 2010 r. we Wrocławiu pomidzy: Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu, z siedzib we Wrocławiu przy ul. Norwida 25, 50-375 Wrocław nr

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 31 marca 2006 r. GI-DEC-DS-106/06

DECYZJA. Warszawa, dnia 31 marca 2006 r. GI-DEC-DS-106/06 Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nakazujca Spółce usunicie uchybie w procesie przetwarzania danych osobowych osób biorcych udział w organizowanych przez t Spółk konkursach, poprzez

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych Radziejów: Zorganizowanie i przeprowadzenie kursu w kierunku: obsługi wózków widłowych napdzanych silnikami z uprawnieniami do wymiany butli propan butan. Numer ogłoszenia: 132270 2010; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik organizacji us ug gastronomicznych 341[07]

Zmiany w informatorze technik organizacji us ug gastronomicznych 341[07] Technik organizacji usug gastronomicznych errata sierpie 2011 Zmiany w informatorze technik organizacji usug gastronomicznych 341[07] Strona 22 punkt 3. otrzymuje brzmienie: 3. Bezpiecznie wykonywa zadania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 IM. DBICKICH SAPERÓW W DBICY

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 IM. DBICKICH SAPERÓW W DBICY REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 IM. DBICKICH SAPERÓW W DBICY Dbica, padziernik 2003 roku Rozdzia! I 1. Rada rodziców w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 9 im. Dbickich Saperów

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

System Connector Opis wdrożenia systemu

System Connector Opis wdrożenia systemu System Connector Opis wdrożenia systemu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Spistre ci Wymagania z perspektywy Powiatowego Urzdu Pracy... 3

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Jednak mo na wyró ni pewne cechy wspólne wszystkich biznesplanów.

Biznesplan. Jednak mo na wyró ni pewne cechy wspólne wszystkich biznesplanów. Literatura J.Pasieczny Biznesplan, PWE, Warszawa 2007 E.Filar, J.Skrzypek Biznesplan, Poltext, Warszawa 1998 M.Ingram Zasady i techniki sporzdzania biznes planów, AE im K.Adamieckiego, Katowice 2000 G.N.Cohen

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU na wiadczenie usług przewozowych jednym statkiem pomidzy portem w Gdasku (Nabrzee Motławy), Sopotem (Molo) a Sobieszewem w roku 2009 I. Zamawiajcy: Zarzd Transportu Miejskiego w

Bardziej szczegółowo

Tadeusz T. Kaczmarek. Marian Zarzycki PORADNIK EKSPORTERA

Tadeusz T. Kaczmarek. Marian Zarzycki PORADNIK EKSPORTERA Tadeusz T. Kaczmarek Marian Zarzycki PORADNIK EKSPORTERA 2005 SPIS TRESCI Literatura... 11 Wstęp... 13 CZĘŚĆ I - GENERALNE ZASADY OBOWIĄZUJĄCE W HANDLU MIEDZYNARODOWYM Autor: Tadeusz Teofil Kaczmarek Rozdział

Bardziej szczegółowo

Panie i Panowie Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Panie i Panowie Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Druk nr 4616 Warszawa, 26 sierpnia 2011 r. Panie i Panowie Posowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuj wniesiony, na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

IMPORT I EKSPORT Pani Irena Progorowicz

IMPORT I EKSPORT Pani Irena Progorowicz Pani Irena Progorowicz IMPORT TOWARÓW - definicja Stan prawny do dnia 31 marca 2013: - przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju Stan prawny od 01 kwietnia 2013: - przywóz towarów

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

B. ZABEZPIECZENIE POYCZKI / ZWROTU 9RODKÓW Z FUNDUSZU ISPA 4. Dokumenty przedkadane w przypadku por%czenia przez gmin% / powiat / województwo:

B. ZABEZPIECZENIE POYCZKI / ZWROTU 9RODKÓW Z FUNDUSZU ISPA 4. Dokumenty przedkadane w przypadku por%czenia przez gmin% / powiat / województwo: Lista dokumentów przedkadanych w celu zawarcia porozumienia o realizacji projektu ISPA lub umowy po#yczki na dofinansowanie przedsi%wzi%cia ISPA ze &rodków NFO*iGW A. ZAWARCIE POROZUMIENIA / UMOWY POYCZKI

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2003 r. w sprawie postpowania z dokumentacj zwizan z prac kierowcy

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2003 r. w sprawie postpowania z dokumentacj zwizan z prac kierowcy ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2003 r. w sprawie postpowania z dokumentacj zwizan z prac kierowcy Na podstawie art. 39 e ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzenia 2001 r. o transporcie drogowym

Bardziej szczegółowo

Regulamin wiadczenia usług telekomunikacyjnych przez POLKOMTEL S.A. dla Uytkowników

Regulamin wiadczenia usług telekomunikacyjnych przez POLKOMTEL S.A. dla Uytkowników Regulamin wiadczenia usług telekomunikacyjnych przez POLKOMTEL S.A. dla Uytkowników 1 Uyte w niniejszym Regulaminie okrelenia posiadaj nastpujce znaczenie: 1. adapter - urzdzenie telekomunikacyjne umoliwiajce

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik us ug pocztowych i telekomunikacyjnych 421[01]

Zmiany w informatorze technik us ug pocztowych i telekomunikacyjnych 421[01] Technik usug pocztowych i telekomunikacyjnych errata sierpie 2011 Zmiany w informatorze technik usug pocztowych i telekomunikacyjnych 421[01] Strona 13 punkt 1.2. otrzymuje brzmienie: 1.2. stosowa akty

Bardziej szczegółowo

Zał cznik nr 6 do SIWZ UMOWA Nr. 1

Zał cznik nr 6 do SIWZ UMOWA Nr. 1 Załcznik nr 6 do SIWZ UMOWA Nr.. W dniu... 2008 r. w Radziejowie pomidzy Powiatem Radziejowskim, reprezentowanym przez Zarzd Powiatu w Radziejowie z siedzib w Radziejowie przy ul. Kociuszki 17, w imieniu

Bardziej szczegółowo

1. Informacje ogólne.

1. Informacje ogólne. Polityka prywatności (Pliki Cookies) 1. Informacje ogólne. Lęborskie Centrum Kultury Fregata 1. Operatorem Serwisu www.lck-fregata.pl jest L?borskie Centrum Kultury "Fregata" z siedzib? w L?borku (84-300),

Bardziej szczegółowo

Izrael wersja 2010 Dossier państwa Izrael

Izrael wersja 2010 Dossier państwa Izrael Izrael wersja 2010 Dossier państwa Izrael Izrael wersja 2010 Spis treści Przegląd procedur celnych Reżim celny Lista kodów procedur celnych Lista portów i kodów Opis wzorów dokumentów Bibliografia Przegląd

Bardziej szczegółowo

SENTE CRM. Tworzymy dla Ciebie. Prezentacja programu. efektywne zarządzanie wiedzą i kontaktami z otoczeniem. SENTE Systemy Informatyczne Sp. z o.o.

SENTE CRM. Tworzymy dla Ciebie. Prezentacja programu. efektywne zarządzanie wiedzą i kontaktami z otoczeniem. SENTE Systemy Informatyczne Sp. z o.o. Prezentacja programu SENTE CRM efektywne zarządzanie wiedzą i kontaktami z otoczeniem Tworzymy dla Ciebie SENTE Systemy Informatyczne Sp. z o.o. Infolinia handlowa: 0 801 077 778 ul. Kościuszki 142 A 50-008

Bardziej szczegółowo

realizacja w całoci dostaw urzdze komputerowych i oprogramowania partiami wg potrzeb

realizacja w całoci dostaw urzdze komputerowych i oprogramowania partiami wg potrzeb Page 1 of 6 Zielona Góra: DOSTAWA URZDZE KOMPUTEROWYCH I OPROGRAMOWANIA Numer ogłoszenia: 240363-2010; data zamieszczenia: 03.09.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowizkowe.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Zawód: technik ekonomista Symbol cyfrowy zawodu:341[02] Numer zadania: 2 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 341[02]-02-141 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik handlowiec 341[03]

Zmiany w informatorze technik handlowiec 341[03] Technik handlowiec errata sierpie 2011 Zmiany w informatorze technik handlowiec 341[03] Strona 16 punkt 2.1. otrzymuje brzmienie: 2.1. kalkulowa cen hurtow i detaliczn, kalkulowa cen hurtow i detaliczn,

Bardziej szczegółowo

ZARZDZENIE NR 1432/05 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawie regulaminu wewntrznego Biura Obsługi Prawnej.

ZARZDZENIE NR 1432/05 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawie regulaminu wewntrznego Biura Obsługi Prawnej. ZARZDZENIE NR 1432/05 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawie regulaminu wewntrznego Biura Obsługi Prawnej. Na podstawie 42 ust. 1 regulaminu organizacyjnego stanowicego załcznik

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/41/2015 RADY GMINY SZEMUD. z dnia 27 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR V/41/2015 RADY GMINY SZEMUD. z dnia 27 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR V/41/2015 RADY GMINY SZEMUD z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Szemud na rok 2015

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 Teresa Karwowska 1 z 6 NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 1 : Okrela gówne kierunki polityki zdrowotnej pastwa Jest prób zjednoczenia wysików rónych organów administracji rzdowej, organizacji pozarzdowych

Bardziej szczegółowo

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem).

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem). Znaki Zakazu Zakaz ruchu w obu kierunkach Znak ten oznacza, e droga, na której jest on ustawiony jest zamknita dla ruchu drogowego w obu kierunkach. W przypadku, gdy znak ten obowizuje tylko w okrelonych

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wersja draft 2.1 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie: EMUoE). 1. Standardy

Bardziej szczegółowo

Procedura wprowadzenia systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmujcego szkolenia i samokształcenie

Procedura wprowadzenia systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmujcego szkolenia i samokształcenie Starostwo Powiatowe w Kielcach Załcznik Nr 2 do Zarzdzenia Starosty Nr 38/05 z dn. 30.09.2005 r. Procedura wprowadzenia systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmujcego szkolenia i samokształcenie

Bardziej szczegółowo

SpiS treści Wstęp Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera Rozdział drugi Rodzaje zagranicznego ryzyka eksportera

SpiS treści Wstęp Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera Rozdział drugi Rodzaje zagranicznego ryzyka eksportera Spis treści Wstęp...11 Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera...13 1. Wprowadzenie...13 2. Źródła ryzyka w transakcjach eksportowych...16 3. Rodzaje ryzyka krajowego eksportera...16 3.1. Ryzyko związane

Bardziej szczegółowo

U M O W A Nr RAP/74/2007

U M O W A Nr RAP/74/2007 U M O W A Nr RAP/74/2007 załcznik nr 6 Zawarta w dniu...2007 roku pomidzy: Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu, ul. Mikulicza Radeckiego 6, 50-345 Wrocław nr identyfikacyjny VAT: 896-000-53-54 Regon:

Bardziej szczegółowo

U C H W A A Nr 338/XXIX/05 Rady Miasta Milanówka z dnia 20 grudnia 2005r.

U C H W A A Nr 338/XXIX/05 Rady Miasta Milanówka z dnia 20 grudnia 2005r. U C H W A A Nr 338/XXIX/05 Rady Miasta Milanówka z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie: zatwierdzenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania (cieków na terenie Gminy Miasto Milanówek Na podstawie art.18

Bardziej szczegółowo

Zasady pomocy publicznej dla inwestorów zagranicznych na Białorusi 2015-10-12 10:38:48

Zasady pomocy publicznej dla inwestorów zagranicznych na Białorusi 2015-10-12 10:38:48 Zasady pomocy publicznej dla inwestorów zagranicznych na Białorusi 2015-10-12 10:38:48 2 Zasady pomocy publicznej dla inwestorów zagranicznych na Białorusi Zasady pomocy publicznej dla inwestorów zagranicznych

Bardziej szczegółowo

-. / $ - - - - $ $!.$!//+0%1 23" 45#67!/*./8 #" 3 #$,

-. / $ - - - - $ $!.$!//+0%1 23 45#67!/*./8 # 3 #$, !"#!% &'()**! "#+", %&'() * + "#+",##, -. / - - - -!.!//+0%1 23" 45#67!/*./8 #" 3 #,# 01#1,!-",9 : -2 3# ; " #," '..22*.! "# < 3 ## 2 -,9" 4-1 2 - ",9,"=+ ## -'!""1 #3" - 43 6 " 39 3 3, 3 "# ##- # 3#">3

Bardziej szczegółowo

Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM

Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM Zasady ogólne 1. Stypendium Erasmus przyznawane jest w oparciu o umowy bilateralne podpisane

Bardziej szczegółowo

Pól szarych nie wypełnia ubiegajcy si o dofinansowanie realizacji projektu

Pól szarych nie wypełnia ubiegajcy si o dofinansowanie realizacji projektu Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora ywnociowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 w zakresie działania

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu.

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu. Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem Program Rozwoju Eksportu. Współpraca z ubezpieczycielem profilaktyka i niwelowanie strat tradycyjna rola ubezpieczyciela

Bardziej szczegółowo

Ułatwianie startu młodym rolnikom

Ułatwianie startu młodym rolnikom Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ułatwianie startu młodym rolnikom Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Towarzystwo O wiatowe Profil. Wy sza Szko a Ekonomiczna w Bia ymstoku Biuro Karier - Agencja Zatrudnienia (nr rejestru 376) (nr oferty 43/13)

Towarzystwo O wiatowe Profil. Wy sza Szko a Ekonomiczna w Bia ymstoku Biuro Karier - Agencja Zatrudnienia (nr rejestru 376) (nr oferty 43/13) Towarzystwo Owiatowe Profil Wysza Szkoa Ekonomiczna w Biaymstoku Biuro Karier - Agencja Zatrudnienia (nr rejestru 376) (nr oferty 43/13) Towarzystwo Owiatowe Profil Towarzystwo Owiatowe Profil Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Roczny plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na rok... Tabela 1. Przychody i koszty Narodowego Funduszu Zdrowia - cznie

Roczny plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na rok... Tabela 1. Przychody i koszty Narodowego Funduszu Zdrowia - cznie DziennikUstawNr294 17154 Poz.1735 WZÓR Załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia23grudnia2011 r.(poz. 1735) Roczny plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na rok... Tabela 1. Przychody i

Bardziej szczegółowo

W ramach podstawowej działalnoci operacyjnej projekt przewiduje uporzdkowanie zasad finansowania, w aspekcie kwalifikowania przychodów i kosztów, w

W ramach podstawowej działalnoci operacyjnej projekt przewiduje uporzdkowanie zasad finansowania, w aspekcie kwalifikowania przychodów i kosztów, w UZASADNIENIE Projekt rozporzdzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych stanowi wykonanie delegacji ustawowej wynikajcej z art. 105 ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

8.2.1 Umowy kredytowe zawarte przez Emitenta

8.2.1 Umowy kredytowe zawarte przez Emitenta 8.2.1 Umowy kredytowe zawarte przez Emitenta Stan zobowiza Emitenta z tytułu umów kredytowych opisanych poniej na dzie 23 listopada 2004 roku przedstawia si nastpujco: Kredytodawca Stan zobowiza (tys.

Bardziej szczegółowo

wicej na: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/product_details/publication?p_product_code=ks-gq-13-006

wicej na: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/product_details/publication?p_product_code=ks-gq-13-006 3. Dług publiczny 3.1 Wytyczne EUROSTAT Zasady dotyczce uznawania zobowiza podmiotu publicznego, jako dług publiczny w projektach ppp, zostały zawarte w decyzji EUROSTAT nr 18/2004 z dnia 11 lutego 2004

Bardziej szczegółowo