W tym rozdziale skoncentrujemy się na rozwoju strategii marketingowej i funkcji planowania. Po przeczytaniu tego rozdziału będziesz umiał:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W tym rozdziale skoncentrujemy się na rozwoju strategii marketingowej i funkcji planowania. Po przeczytaniu tego rozdziału będziesz umiał:"

Transkrypt

1 Rozdział 2 Audyt marketingowy CELE W tym rozdziale skoncentrujemy się na rozwoju strategii marketingowej i funkcji planowania. Po przeczytaniu tego rozdziału będziesz umiał: Wymienić i wyjaśnić składniki analizy otoczenia dalszego (makro) i bliższego (mikro) Ocenić otoczenie zewnętrzne organizacji według reguły PESTEL Ocenić otoczenie wewnętrzne organizacji (audyt wewnętrzny) Krytycznie oceniać procesy i techniki wykorzystywane dla potrzeb audytu marketingowego Wyjaśnić rolę informacji marketingowej i badań dla potrzeb audytu marketingowego Rozdział ten dostarczy ci wiedzy na temat wybranych narzędzi analizy i budowania strategii firmy. Wprowadzenie Po przeczytaniu rozdziału wprowadzającego i zapoznaniu się z hierarchią planowania i budowania strategii, powinieneś mieć już ogólne pojęcie o potrzebie planowania marketingowego. Dibb, Simkin, Pride i Ferrell (2001): Planowanie marketingowe to systematyczny proces oceny możliwości marketingowych i zasobów organizacji, niezbędnych do osiągnięcia celów marketingowych, którego efektem jest plan działania firmy i kontroli efektów. Dlatego podstawowym celem planowania marketingowego jest stworzenie przewodnika, mapy, która dostarczy szczegółowych wytycznych co do działań marketingowych firmy w przyszłości. Cele planowania marketingowego to: Wskazywanie drogi, po której powinna się poruszać organizacja, aby osiągnąć postawione cele; Dostarczanie harmonogramu działań marketingowych i określanie daty ukończenia poszczególnych zadań, np. 6 miesięcy, 12 miesięcy; Alokowanie zasobów w sposób efektywny i skuteczny, zapewniający realizację celów; Identyfikowanie sił, słabości, szans i zagrożeń, co pozwala w następnej kolejności wykorzystać siły i możliwości, naprawić słabości oraz przygotować się na nadchodzące zagrożenia; Zapewnianie marketingowej orientacji firmy i koncentrację na kliencie, dzięki czemu firma może lepiej zaspokajać potrzeby i spełniać oczekiwania klientów; Kształtowanie struktury organizacji - tak, aby osiągała ona cele korporacyjne oraz marketingowe; Wdrażania, a następnie kontrola strategii marketingowych. Planowanie jest fundamentem skutecznego wdrażania strategii i osiągania celów. 29

2 Realizacja audytu marketingowego Audyt marketingowy ma kluczowe znaczenie dla procesu planowania, ponieważ stanowi kręgosłup analizy i wspiera proces podejmowania decyzji zarówno na poziomie korporacyjnym, jak i marketingowym. Głównym celem audytu jest dostarczenie odpowiedniej ilości informacji, aby proces podejmowania decyzji opierał się na odpowiedniej wiedzy o rynku. Dzięki posiadanej wiedzy, organizacja występuje z pozycji siły na rynku - w przeciwieństwie do firm, które planują w próżni. Audyt marketingowy dostarcza informacji w dwóch podstawowych obszarach: otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego firmy, zwanych inaczej makrootoczeniem i mikrootoczeniem. (Patrz Rys Etap 1 i Etap 2). Analiza makrootoczenia dostarcza przede wszystkim informacji związanych ze środowiskiem zewnętrznym, w którym firma funkcjonuje. Bierze ona pod uwagę jego następujące elementy: Szeroko rozumiane otoczenie polityczne / prawne, nie tylko regionalne, ale również globalne. Dla przykładu: Unia Europejska, Światowa Organizacja Handlu (WTO World Trade Organization, kraje G7, organizacje takie jak NAFTA). Więcej powiemy sobie na ten temat w Rozdziale 12 pt. Marketing międzynarodowy. Kluczowe czynniki ekonomiczne zrozumienie kluczowych czynników ekonomicznych, które mają wpływ na zdolność organizacji do osiągania wysokich zysków i efektów działania. Czynniki społeczno kulturowe czynniki demograficzne, trendy demograficzne, wskaźniki urodzeń, zmiany zachodzące w stylu życia, cykl życia rodziny, zmieniająca się rola kobiety. Jednym z czynników, który wywiera najbardziej znaczący wpływ na współczesny marketing jest rozwój nowych technologii. Czynniki technologiczne zapewniają wysoki poziom innowacji i zdobywanie przewagi konkurencyjnej. Pozwalają też na wdrożenie bardziej efektywnych procesów produkcyjnych. Najbardziej radykalne zmiany w naszych czasach były efektem rozwoju Internetu, WWW (World Wide Web), autostrady informacyjnej, która gwałtownie zmieniła sposób prowadzenia firmy. Internet poszerzył horyzonty biznesowe i otworzył zupełnie nowe możliwości. Nie można nie doceniać znaczenia czynników makrootoczenia. Wyniki analizy makrootoczenia mają bezpośredni wpływ na zrozumienie trendów rynkowych, prognozowanie zmian, przewidywanie przyszłości firmy, badanie skuteczności strategii i przygotowywanie strategii alternatywnych. Kluczowe obszary analizy otoczenia zewnętrznego to: otoczenie Polityczne / Prawne, Ekonomiczne, Społeczno / Kulturowe, Technologiczne. Są to podstawowe czynniki otoczenia, określane często skrótem PEST. Inny używany skrót to: SLEPT. Dla celów tego podręcznika będziemy wykorzystywać skrót PESTEL: Political - Polityczne Economic - Ekonomiczne Social - Społeczne Technological - Technologiczne Environmental Ekologiczne Legal Prawne 30

3 Żadna firma nie powinna lekceważyć znaczenia czynników zewnętrznych pochodzących z rynku, gdyż mogą one decydować o sukcesie lub porażce całego biznesu. Zmiany na rynkach doprowadziły już niejedną firmę do śmierci rynkowej. Przykładem może być zapaść na rynkach komunikacji elektronicznej (elctronic communications). Intensywny wzrost konkurencji w minionych miesiącach doprowadził do sytuacji, w której największe korporacje w szybkim tempie likwidują miejsca pracy. Kryzys w jednej branży często przenosi się na inne. Skutki kryzysu w branży wysokich technologii dotknęły również banki, które odnotowały spadek liczby i wartości transakcji. W rezultacie kryzysu z początku 2001r., trwającego dalej przez rok 2002, banki odnotowały tylko 50% transakcji, jakie były przeprowadzane w normalnych warunkach. Jednak wydarzenia z 11 lipca 2001r. przyniosły najprawdopodobniej najbardziej spektakularne negatywne skutki o niezmierzonych konsekwencjach. Widzieliśmy, jak kryzys ekonomiczny wpływa na ekonomię w pierwszej połowie 2001r., jednak to, co się stało w Stanach Zjednoczonych Ameryki 11 września, niezaprzeczalnie zrujnowało nie tylko amerykańskie linie lotnicze i amerykańską gospodarkę, które straciły dziesiątki tysięcy miejsc pracy, ale także wiele branż i gospodarek światowych. Wpływ tych zmian odczuwamy do dzisiaj. W trakcie pisania tej książki wojna w Iraku dopiero się rozpoczynała, ale obawy o stabilność gospodarki były ogromne. PRZYKŁAD Wpływ wojny w Iraku na akcje firm internetowych Wczesnym poniedziałkowym rankiem, gdy internetowa grupa przewoźników ostrzegła o negatywnym wpływie wojny w Iraku, akcje firm rezerwujących bilety lotnicze przez Internet spadły o 16 procent. W ostatnich dniach pierwszego kwartału, Dinesh Dhamija, szef zarządzający, przyznał, że działania wojenne będą miały nieodwracalny wpływ na sprzedaż i zyski. Mimo to grupa nie obawiała się o swoją pozycję w 2003 roku - jak powiedział. Po wojnie w Zatoce oraz po 11 września nasza firma doświadczyła szybkiej odbudowy, gdyż europejscy klienci szybko odzyskali zaufanie i rezerwowali przejazdy wypoczynkowe powiedział. Wczesnym rankiem akcje spadły o 16 procent z poziomu 250 pensów do 210 pensów. Komentarz Dinesh Dhamija pojawił się, gdy grupa poinformowała o spadku rocznej straty przed opodatkowaniem z 19,3 milionów na 5,2 milionów. Podstawowa strata na akcji za ten rok zmalała z 55,49 pensów do 25,62 pensów. Źródło: FT.com marzec I znów w rezultacie zmian zachodzących w jednym sektorze, szereg innych sektorów musi zareagować, gdyż kryzys może ograniczyć ich - planowane wcześniej -możliwości wykorzystywania pojawiających się szans. Z drugiej strony otoczenie bliższe - mikrootoczenie - jest zależne od szeregu wewnętrznych czynników związanych z rynkiem wewnętrznym. Zwykle należą do nich: procesy marketingowe, dostawcy, pośrednicy handlowi, klienci, konkurenci, udziałowcy i grupy zainteresowania (stakeholders) oraz związane z nimi wszelkie kwestie dotyczące finansowania i zapewnienia zasobów dla przyszłych działań marketingowych organizacji. 31

4 Jeśli organizacja nie będzie reagować na zmienne warunki działania lub nie będzie doceniać znaczenia wewnętrznej infrastruktury, wymaganej dla przeprowadzenia procesów dostosowujących firmę do zachodzących zmian może w następstwie nie dostrzec zmian w potrzebach klientów. Może również nie dostrzec rosnących oczekiwań klientów, co automatycznie oznacza zahamowanie wzrostu, spadek wielkości sprzedaży i zysków. Czynniki zewnętrzne mają charakter dynamiczny, rynek jest zmienny, a same zmiany mogą być bardzo gwałtowne. Współcześnie organizacje funkcjonują w warunkach dużej niepewności i wielu znaczących zagrożeń, ale jednocześnie także większych możliwości. Najważniejsze, aby być przygotowanym na zmiany, rozumieć i analizować rynek i wreszcie reagować na kluczowe czynniki prowadzące do tak nagłych zmian. Dwie podstawowe czynności, jakie powinna podejmować każda organizacja, to: Analiza otoczenia Skanowanie otoczenia Analiza środowiska biznesu obejmuje procesy analizowania, oceny i interpretacji informacji zebranych w procesach skanowania. Skanowanie środowiska biznesu to proces gromadzenia informacji dla potrzeb zrozumienia czynników zewnętrznych i kluczowych czynników zmian na rynku. Patrz Rysunek 2.1. W sposób ciągły skanuj otoczenie tak, aby możliwe było wczesne identyfikowanie i reagowanie na zmiany. Krok 1 Skanowanie t i Zidentyfikowaną zmianę należy monitorować tak, aby rozumieć jej wpływ na biznes oraz towarzyszące mu możliwości i zagrożenia. Krok 2 Monitorowanie Prognozowanie zmian może być trudne, ale informacje uzyskane jako rezultat monitoringu powinny pozwolić na zbadanie intensywności zmian. Krok 3 Prognozowanie Oceń wpływ potencjalnej zmiany na sposób i zakres zaspokajania potrzeb klientów, zbadaj, jakie nowe możliwości pojawiają się przy okazji zmiany. Krok 4 Ocena Rysunek 2.1. Proces oceny otoczenia. Ocena otoczenia rynkowego. Analizując i oceniając otoczenie marketingowe firmy, należy wziąć pod uwagę następujące obszary informacji zewnętrznej: Rynek - Obserwacja zmian, możliwości, działania rynkowe konkurentów Technika/Technologia - Obserwacja zmian w otoczeniu technologicznym. Badanie rozwoju technologii, które mogą usprawnić 32

5 procesy produkcji, podnieść jakość i wydajność, umożliwić wprowadzanie innowacji i modernizacji. Polityka/Ekonomia - Obserwacja zmian politycznych i ekonomicznych w otoczeniu zewnętrznym firmy. Fuzje / przejęcia. W czasach coraz częstszych konsolidacji, fuzji i przejęć pomiędzy bankami, firmami IT, sieciami komunikacyjnymi itp. konieczna jest ocena potencjalnego wpływu tych zmian na organizacje i możliwych reakcji na zachodzące zmiany. Łańcuch dostaw - Jaka jest pozycja łańcucha dostaw, pod kątem dostaw surowców, dostępnych zasobów itp. Ocena otoczenia rynkowego jest trudnym zadaniem, ale ma ogromne znaczenie dla przyszłego sukcesu organizacji. Etap 1 Analiza makrootoczenia W tej części przyjrzymy się składnikom otoczenia dalszego (makrootoczenia) i nieco dokładniej przeanalizujemy poszczególne elementy analizy SLEPT. Istnieje wiele korzyści z tytułu przeprowadzenia analizy SLEPT dla organizacji: Analiza SLEPT wspomaga proces decyzyjny i proces planowania Może dostarczyć silnych podstaw do przeprowadzenia zmian w organizacji Dostarcza analiz dotyczących działań konkurentów i ich pozycji rynkowej Umożliwia organizacji wykorzystanie szans, jakie pojawiają się wraz ze zmianami w otoczeniu zewnętrznym Organizacje mogą stać się bardziej świadome pojawiających się trendów i możliwości na rynkach międzynarodowych Organizacje mogą w rezultacie zmian w otoczeniu zewnętrznym odczuć potrzebę przeanalizowania zasobów zarówno materialnych, jak i finansowych po odpowiednich zmianach strategii Pozwala organizacji zarówno przewidywać, jak i rozważać wpływ zmian w otoczeniu prawnym, politycznym i ekologicznym, a następnie z powodzeniem nimi zarządzać Wspiera proces prognozowania popytu i podaży zarówno na rynku, jak i w łańcuchu dostaw Lista ta może się wydłużać. Najważniejsze, że jeśli organizacja chce nadążyć za zmianami i co ważniejsze umiejętnie reagować na zmiany, musi rozumieć kluczowe elementy otoczenia składniki analizy SLEPT / PESTEL. Otoczenie polityczne XXI wiek jest świadkiem zupełnie nowego rodzaju siły politycznej, która jest bardzo szeroka i zróżnicowana. Z jednej strony obserwujemy nasilające się ruchy bojkotujące globalizację, z drugiej strony zauważamy coraz silniejszy wpływ globalnej polityki i wiodących sił międzynarodowych. Zarówno państwowe, jak i międzynarodowe organy rządzące wzmacniają swoją siłę polityczną i wprowadzają coraz szersze regulacje w różnych sektorach gospodarczych. Celem tych działań jest ochrona konsumentów i organizacji poprzez zmniejszenie obszarów nieuregulowanych prawnie. Inicjatywy polityczne, zarówno w skali krajowej, jak i międzynarodowej, stwarzają wiele możliwości, ale jednocześnie wiele zagrożeń na scenie politycznej. Wpływy polityczne 33

6 obecne są we wszystkich dziedzinach biznesu, wymieńmy tylko kilka: rolnictwo, górnictwo, przemysł paliwowy. Wystarczy spojrzeć na podpisane w styczniu 2002r. porozumienie Wolnego Handlu pomiędzy Singapurem i Japonią. Dwie ważne siły polityczne Dalekiego Wschodu wypracowały porozumienie, na mocy którego oba kraje będą odnosić korzyści polityczne, społeczne i ekonomiczne. Dodatkowo w marcu 2002r. mogliśmy obserwować zmagania innych sił politycznych pomiędzy USA i Europą, gdy Unia Europejska postanowiła usunąć bariery celne wprowadzone przez USA na import europejskiej stali. Do podstawowych aspektów otoczenia politycznego z pewnością należą: Wzrost podatków - obniżający dochody rozporządzalne Ochrona środowiska (sprawy społeczne i polityczne) Prawo pracy Zdrowie i bezpieczeństwo Porozumienia w handlu zagranicznym Stabilność systemów politycznych (np. Środkowy Wschód) PRZYKŁAD W ostatnich czasach grupa ubezpieczeniowa Prudential doświadczyła sankcji w Ameryce po zlekceważeniu ustaleń międzynarodowej komisji, które dotyczyły odtwarzania polis ubezpieczeniowych skradzionych lub zagubionych w czasie Holokaustu. Prawdopodobnie Prudential zostanie publicznie ostrzeżony przez osobistości świata finansowego, że jeśli nie dostosuje się do zaleceń komisji, która ma poparcie rządów amerykańskiego i izraelskiego, może się spodziewać wycofania funduszy w Ameryce. Nieumiejętna reakcja grupy Prudential na tę sytuację mogłaby mieć ogromny wpływ na przyszłe wysiłki firmy związane z wejściem na amerykański rynek ubezpieczeń. Jest wielce prawdopodobne, że firma napotkałaby o wiele więcej przeszkód wchodząc na rynek w porównaniu z konkurentami. Czynniki polityczne mogą wpływać na działania firm w sposób cykliczny. Często też obserwujemy scenariusz przyczynowo skutkowy potwierdzający współzależność wpływów czynników politycznych i innych elementów analizy zewnętrznego otoczenia rynkowego. Zobaczymy to na przykładzie firmy Exxon. PRZYKŁAD Exxon Inicjatywa Stop Esso, która ma zostać wprowadzona w życie przez Biancę Jagger, jest postrzegana jako sposób, w jaki ludzie mogą dokonywać zmian. Poprzez demonstrowanie siły konsumenckiej mogą zmieniać całe organizacje. National Consumer Council (Narodowa Rada Konsumentów) sugeruje, że konsumenci niezaprzeczalnie stanowią ogromną siłę o zasięgu międzynarodowym, która może narobić sporo zamieszania, zawstydzić firmę lub nawet wpływać znacząco na zyski firm. Exxon po raz kolejny odmówił podpisania Traktatu z Kioto, którego celem jest redukcja emisji gazów powodujących efekt cieplarniany w USA o 5 procent do roku Podczas gdy Exxon objął stanowisko sprzeciwiające się założeniom traktatu, jego konkurenci - tacy jak Shell i BP - uznali potrzebę walki z globalnym ociepleniem. 34

7 Ponad 160 państw potwierdziło już istnienie związku pomiędzy paliwami, a efektem globalnego ocieplenia. Jednak Exxon w ostatnim oświadczeniu potępił promowanie nieuzasadnionego naukowo scenariusza strachu. Esso w Wielkiej Brytanii wyraziło swoje obawy, że warunki narzucone przez protokół z Kioto dotyczące redukcji emisji gazów powodujących efekt cieplarniany spowodują powstanie dramatycznie dużych kosztów ekonomicznych dla całego rozwiniętego świata. Uczestnicy kampanii Stop Esso nie poddają się i zapewniają, że będą kontynuować protest tak długo, dopóki Exxon nie przyłączy się do walki z globalnym ociepleniem i nie podpisze Traktatu z Kioto. Może się okazać, że ekologiczne grupy nacisku, które demonstrują największą siłę od czasu, gdy bank Barclays został zmuszony przez konsumenckich aktywistów do wycofania się z południowej Afryki, położą Esso na łopatki. Największy bojkot konsumentów, w którym Greenpeace i Friend of the Earth (Przyjaciele Ziemi) próbują zmusić Esso i Exxon do porzucenia opozycyjnego stanowiska w stosunku do porozumienia o zmianach klimatu z Kioto, rozpoczął się w 2001r. i trwał do marca 2003r. Obie te grupy nacisku liczą około 500 tysięcy członków w samych tylko swoich gałęziach w Zjednoczonym Królestwie, co jest narzędziem o znaczącej sile. Jeśli ich inicjatywa się powiedzie, Esso może odnotować spadek sprzedaży o ponad 1 mld rocznie na terenie Królestwa. PYTANIE 2.1. Jak sądzisz, jaki może być długookresowy skutek działań Exxona, jeśli firma będzie w dalszym ciągu ignorowała zmiany zachodzące na rynku olejów i produktów im pochodnych? Demonstracje przeciwko stanowisku Exxona są uzasadnione społecznie jako rezultat inicjatywy politycznej o skali globalnej. Będą one miały także swoje konsekwencje prawne, ekonomiczne, polityczne i społeczne. Czy twoim zdaniem firma powinna zmienić swoją politykę wobec postanowień porozumienia z Kioto, czy trwać niezmiennie przy swoim stanowisku? Zobacz: Odpowiedź w załączniku 2. Czynniki ekonomiczne Jednym z kluczowych czynników wpływających na każdą organizację jest stan gospodarki i to zarówno lokalnej, jak i globalnej. Powstaje pytanie, w jakim stopniu pogarszająca się sytuacja ekonomiczna w USA może spowodować efekt spirali i wpłynąć na kondycję innych gospodarek na całym świecie? Wskaźniki historyczne i ekonomiczne wskazują, że gospodarki mają charakter cykliczny przechodząc od okresów kryzysu do prosperity. (Rysunek 2.2). Atak terrorystyczny z 11 września 2001r. jest klasycznym przykładem na to, jak wydarzenia na świecie mogą wpływać na wskaźniki ekonomiczne. Odbudowa Dobrobyt Model cyklu biznesowego Stagnacja Recesja Rysunek 2.2. Model cyklu biznesowego 35

8 Do podstawowych mierników ekonomicznych należą: Wskaźniki inflacji Stopy procentowe Poziom dochodów Zasoby Produkt Krajowy Brutto (Gross National Product) Produkt Narodowy Brutto (Gross Domestic Product) Poziom bezrobocia Kursy walutowe Wzorce wydatków konsumentów Każdy marketer powinien rozumieć czynniki i wskaźniki ekonomiczne i umieć wykorzystać te informacje w procesie planowania i podejmowania decyzji. Na przykład - jeśli stopy procentowe są zmienne, to jest całkiem prawdopodobne, że będziesz musiał rozważyć wzrost kosztów w twojej organizacji. Jest to łańcuch przyczynowo skutkowy: jeśli stopy procentowe rosną, na rynku będzie widoczny cykliczny efekt tego wzrostu. Wzrosną koszty życia oraz koszty pożyczanych pieniędzy, zatem istnieje prawdopodobieństwo, że dochody rozporządzalne gospodarstw zmaleją, zmniejszając siłę nabywczą konsumentów i w ten sposób wpływając na zmniejszenie aktywności na rynku. Z punktu widzenia marketera ważne jest, aby rozważyć, w jaki sposób poradzić sobie z poszczególnymi elementami zmian ekonomicznych. Będziesz musiał rozważyć, jak długo będą trwały podwyżki stóp procentowych, jak długotrwałe mogą być skutki wzrostu stóp procentowych i przełożyć to na funkcjonowanie firmy oraz zastanowić się, jakie mogą być działania konkurencji w odpowiedzi na te zmiany. Ponadto musisz rozważyć, jaka będzie reakcja konsumentów na daną zmianę i w jaki sposób wpłynie ona na siłę nabywczą konsumentów. Sfera wpływów sił ekonomicznych jest bardzo złożona, ale jednocześnie kluczowa dla zrozumienia siły nabywców i dostawców na rynku. Czynniki społeczne Zrozumienie czynników społecznych wpływających na otoczenie rynkowe jest bardzo ważne. Firma bowiem musi reagować na kształt infrastruktury społecznej istniejącej na rynku. Do czynników społecznych zaliczamy: PYTANIE 2.2. Czynniki demograficzne charakterystyka konsumentów: wiek, płeć, klasa społeczna, cykl życia rodziny, wiek społeczeństwa. W trendach demograficznych dotyczących osób starszych, (z jęz. ang the grey market ) można dostrzec, że ludzie żyją dzisiaj znacznie dłużej. Jesteś menedżerem ds. marketingu w fabryce produktów zdrowotnych - jakie potencjalne możliwości mogą pojawić się przed tobą w wyniku tych zmian? Zobacz: Odpowiedź w załączniku 2. 36

9 Społeczeństwo w szczególności jego struktura i stosunek do wielu spraw, np.: religia, kultura, rodzina, etyka, ochrona środowiska (o tym powiemy sobie także dalej w podrozdziale Środowisko ). Na przykład w Wielkiej Brytanii obserwujemy znaczny spadek liczby osób chodzących do kościoła, co może oznaczać upadek kościoła anglikańskiego w połowie tego stulecia. Jeszcze nigdy nie chodziło do kościoła tak mało 19-latków jak w chwili obecnej. W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie ochroną środowiska, producenci samochodów (jak np. BMW) położyli nacisk na kwestie recyklingu, czyniąc samochody bardziej przyjaznymi dla środowiska. Działania te były odpowiedzią na prawdopodobne wprowadzenie w Unii Europejskiej przepisów nakazujących recykling samochodów. BMW zareagowało szybko i dzisiaj współpracuje z 30 fabrykami recyklingu na całym świecie. Poprzez te działania firma odpowiedziała na rosnącą świadomość ekologiczną konsumentów. Dzisiaj jesteśmy wszyscy świadkami gorących debat na temat ochrony środowiska i gwałtownych demonstracji ekologów. Konsumenci zgodnym chórem coraz głośniej podnoszą kwestie ekologii i propagowania działań zgodnych z zasadami ochrony środowiska. Rośnie społeczne zatroskanie o losy środowiska naturalnego, co może mieć poważny wpływ na praktyki stosowane w przemyśle, a także na zyski organizacji w przyszłości. Zrozumienie rosnącej siły przetargowej konsumenta, jego potrzeb i pragnień jest krytyczne dla sukcesu organizacji. Niedostosowanie się do zmieniających się potrzeb i poglądów konsumentów może mieć dla firmy katastrofalne skutki w przyszłości. Przykładem na to może być historia firmy Exxon. Kultura zakres czynników kulturowych jest bardzo obszerny, zostaną one dokładnie omówione w Rozdziale 9: "Marketing międzynarodowy". Do podstawowych czynników kulturowych zaliczamy: o o o o o o o Język Religię Wartości i postawy Prawo Opiekę zdrowotną Edukację Organizacje społeczne Jest to najprawdopodobniej najbardziej złożony obszar, w jaki organizacja może być zaangażowana. Normy społeczne i wartości odzwierciedlają różne podziały społeczne i mogą się bardzo różnić pomiędzy krajami. Dla firmy działającej na rynkach międzynarodowych i prowadzącej działania marketingowe w wielu krajach zrozumienie różnic kulturowych jest istotne. Wiele dużych korporacji popełniło już błędy na skutek braku zrozumienia wartości i odmienności kultury krajów goszczących. Czynniki technologiczne W ciągu ostatnich 20 lat, a szczególnie ostatnich 10, technologia rozwijała się w błyskawicznym tempie. Rozwój technologii przyczynił się do poprawy technik produkcji, wprowadzenia dynamicznych innowacji, wzrostu efektywności i skuteczności w sposób do tej pory niewyobrażalny. Chcąc pozostać konkurencyjnymi marketerzy muszą rozumieć potrzebę rozpoznawania czynników powodujących zmiany technologiczne i potrzebę bycia na bieżąco z 37

10 nowinkami technologiami. Warunkiem zaspokajania potrzeb i oczekiwań klientów jest wprowadzenie zmian i wdrażanie nowych technologii. Jeśli istnieje bardziej efektywna metoda lub proces, który pozwoli obniżyć koszty lub poprawić jakość obsługi klientów i przyczyni się do wzrostu efektywności i skuteczności działań, należy poważnie rozważyć i zbadać jego wdrożenie, aby wytropić nowe możliwości. Analiza makrootoczenia (czy też otoczenia zewnętrznego) jest niezmiernie ważna dla rozwoju strategii marketingowej i związanych z nią planów. Jako menedżer marketingu zaangażowany w działalność marketingową firmy na poziomie operacyjnym, wielokrotnie będziesz zmuszony do odświeżenia posiadanej wiedzy. Wszystko po to, aby proces podejmowania decyzji w pełni opierał się o solidne informacje i odpowiadał na wyzwania płynące z rynkowego otoczenia zewnętrznego firmy. Konieczne będzie odświeżenie sobie wiedzy zdobytej w bloku System Informacji i Badań Marketingowych, aby w pełni zrozumieć wyzwania skanowania rynku i gromadzenia o nim wiedzy. Monitorowanie otoczenia zewnętrznego (skanowanie) pozwala dostrzegać zmiany w sposób proaktywny i odpowiednio na nie reagować. W miarę nauki będziesz coraz lepiej rozumiał strategiczne implikacje zmian zachodzących w otoczeniu i ich wpływu na proces planowania strategicznego. Czynniki ekologiczne Żyjemy w czasach, w których środowisko staje się coraz bardziej zanieczyszczone, rośnie ilość odpadów przemysłowych, ścieków, kwaśnych deszczów, powiększa się zanieczyszczenie powietrza i emisja spalin - wszystkie te czynniki muszą być bardzo poważnie brane pod uwagę przez producentów. Na skutek wysokiego poziomu industrializacji we współczesnym świecie środowisko jest zagrożone efektem globalnego ocieplenia. W ostatnich czasach byliśmy świadkami groźnych zmian pogodowych, będących skutkiem globalnego ocieplenia, tj.: silne opady, wiatry, burze, powodzie. Wszystkie te sprawy oraz wszelkie inne kwestie związane z ochroną środowiska naturalnego muszą być brane pod uwagę przez organizacje, a przyszłe strategie tworzone z ich uwzględnieniem. Istnieje wiele firm, które zajmują się neutralizacją odpadów atomowych. Firmy takie jak Nirex są nieustannie narażone na krytykę grup ekologicznych (tj. Green Party) oraz mediów. Ich bezpośredni kontakt z indywidualnymi konsumentami jest ograniczony, ponieważ współpracują raczej z innymi firmami i klientami instytucjonalnymi. Konsumenci nie mogą więc wywierać na nie zbyt dużego wpływu. Organizacje powinny być zatem coraz bardziej świadome swojej odpowiedzialności wobec środowiska naturalnego. Powinny tak budować misję, wizję i strategię, aby wspierać ochronę środowiska i minimalizować negatywny wpływ przemysłu na środowisko. Ochrona środowiska powinna być jedną z podstawowych zasad korporacyjnej odpowiedzialności społecznej organizacji. Czynniki prawne W kulturze wpisanej w ramy legislacji i podległej regulacjom prawnym (w połączeniu z rosnącą rolą legislacji europejskiej i międzynarodowej) firmy muszą dokładnie rozumieć naturę prawną swojego otoczenia marketingowego i przestrzegać prawa. 38

11 Każda organizacja podlega regulacjom prawnym. Przykładem mogą być regulacje w zakresie: Monopolu i fuzji Działań wobec konkurentów Nieuczciwego handlu Ochrony praw konsumentów Prawa handlowego Ochrony bezpieczeństwa i zdrowia Profesjonalnych kodeksów postępowania (np. the Charted Institute of Marketing) Równie potrzebna jest analiza mikrootoczenia. Jako menedżer marketingu musisz dobrze rozumieć sprawy dotyczące twojej organizacji. Dla przykładu będzie ci potrzebna znajomość następujących spraw wewnątrz organizacji: Wielkość sprzedaży Udziały w rynku Procedury marketingowe Marża zysku Kontrola sprzedaży / marketingu Marketing mix Liczba pracowników Środki finansowe Zasoby rzeczowe Produkcja możliwości i zdolności produkcyjne Każdy z powyższych czynników będzie w jakimś stopniu wpływał na uzyskiwane efekty działań organizacji, zarówno w zakresie podstawowych celów marketingowych (zaspokajanie potrzeb klientów), jak i poziomu zysków. W rezultacie konieczne będzie przeprowadzenie audytu wewnętrznego. Analizy tej można dokonać robiąc pewne uproszczenie i dzieląc te zagadnienia na pięć podstawowych obszarów: Biznes (partnerzy) Konkurenci Dostawcy Klienci Grupy zainteresowań (stakeholders) 39

12 Audyt wewnę trzny Ustalając strategie i plany marketingowe, organizacja musi bardzo dokładnie rozważyć swoje wewnętrzne predyspozycje do osiągnięcia sukcesu. W tym sensie organizacja powinna rozwinąć taką strategię, która w pierwszej kolejności pozwoli spełniać potrzeby, oczekiwania i pragnienia klientów, ale jednocześnie będzie możliwa do wdrożenia przy posiadanych zasobach i infrastrukturze. Tylko wówczas organizacja będzie w stanie dotrzymać obietnic danych klientom i osiągnąć cele korporacyjne i marketingowe. Wszystkim tym działaniom musi towarzyszyć kultura organizacyjna skoncentrowana na klientach, np. zorientowana marketingowo kultura koncentracji na kliencie, w której klient znajduje się w centrum biznesu, jak to wyraził Dyrektor Zarządzający easy Jet w przykładzie w Rozdziale 1. Ponadto należy bardzo poważnie traktować klienta wewnętrznego. Kiedy nowo wprowadzana strategia nakłada znaczne zmiany, trzeba wziąć pod uwagę wartości, normy, możliwości i prawdopodobne reakcje pracowników. Zarządzać nimi w odpowiedni sposób i adaptować tak, aby osiągnięcie celów korporacyjnych było możliwe. Aby tak się stało, należy ściśle zdefiniować kształt strategii, dzięki czemu różne funkcje - tj. zarządzanie, badania i rozwój, produkcja, logistyka oraz zasoby finansowe i rzeczowe - pracują na ten sam cel. W całym procesie planowania musi być wszechobecny efekt synergii. Bez odpowiedniej mieszanki zasobów w zakresie wszelkich funkcji biznesowych cele korporacyjne nie mogą zostać osiągnięte. Dlatego też zaleca się przeanalizowanie tych funkcji. Pełny audyt powinien obejmować następujące czynniki: Czynniki kierownicze zarządcze (menedżerskie) Wizerunek firmy Szybkość reagowania na zmienne warunki Elastyczność organizacji Orientacja przedsiębiorcza Zdolność przyciągania i zatrzymywania kreatywnych pracowników Agresywność w działaniach wobec konkurentów Czynniki konkurencyjne Siła produktu Lojalność i satysfakcja klientów Udział w rynku Cykl życia produktu Inwestycje w R&D (Research and Development Badania i Rozwój) Bariery wejścia na rynek Stopień wykorzystania potencjału rynku Koncentracja na kliencie Koszty sprzedaży i dystrybucji. Czynniki finansowe Dostęp do kapitału Bariery wyjścia z rynku Płynność Stopień wykorzystania dźwigni finansowej Możliwość konkurowania ceną 40

13 Zaangażowanie kapitału a zdolność zaspokojenia popytu Stabilność kosztów Zdolność funkcjonowania w razie popytu cyklicznego Elastyczność ceny Czynniki techniczne Zdolności techniczne i produkcyjne Wykorzystanie zasobów i personelu Siła patentów i procesów Wartość dodana do produktu Wydajność pracy Ekonomie skali Innowacyjność planu Zastosowanie nowych technologii Poziom koordynacji i integracji. Jednym ze sposobów dokonania analizy tych obszarów jest nadanie wymienionym powyżej czynnikom ocen z zakresu 1-5, gdzie 1 oznacza ocenę najniższą, a 5 najwyższą. Każdy element, który otrzyma ocenę poniżej 3, zasługuje na pilną uwagę, podczas gdy te, które uzyskały oceny powyżej 3 wymagają utrzymania i rozwoju. Ten typ analizy ma podstawowe znaczenie dla osiągnięcia sukcesu organizacji i z pewnością pozwoli ci zidentyfikować mocne i słabe strony organizacji, a także szanse i zagrożenia występujące w jej otoczeniu. Istnieje również potrzeba przeprowadzenia audytu samego procesu audytu, bieżących celów i planów marketingowych, wszelkich działań marketingowych włączając w to efektywną integrację marketingu mix. Menedżerowie marketingu odpowiadają w pewnym stopniu za adaptowanie aktualnych praktyk i modyfikację istniejących planów tak, aby zapewnić, że wszystkie te czynniki zostały wzięte pod uwagę na etapie wdrożenia. Konkurenci DEFINICJA Konkurencja firmy oferujące podobne produkty lub zaspokajające podobne potrzeby (substytuty) na określonym obszarze geograficznym. (Dibb, Simkin, Pride and Ferrell, 2001, str.56). Bardzo mało firm (jeśli w ogóle jakiekolwiek) funkcjonuje w odizolowaniu od konkurencji. Wcześniej w tym rozdziale mogłeś się przekonać o skutkach działań konkurencji w branży elektronicznej high-tech, gdzie drastycznie spadły zyski, co spowodowało masowe zwolnienia w całej branży. Jako menedżer marketingu musisz odkryć i wyczuć prawdziwą siłę otoczenia, musisz dokładnie rozważyć wpływ sił konkurencyjnych na rynek i na twoją własną organizację. Analiza konkurencji jest niezbędna. Istnieje wiele składników działalności konkurencyjnej, a z marketingowego punktu widzenia strategie konkurencyjne mogą być bardzo agresywne. Z perspektywy rozwoju strategii z pewnością spotkasz się z takimi określeniami jak: ataki partyzanckie, ataki ofensywne, które same w sobie wskazują, że zachowania konkurencyjne mogą mieć charakter walki. 41

14 Aby twoja organizacja była przygotowana na atak konkurencji i mogła na niego odpowiednio zareagować, musisz dokładnie znać charakterystykę twoich konkurentów. Osiągniesz to poprzez szczegółową analizę ich działań i zachowania na rynku. W końcu - ataki konkurencji mogą stanowić poważne zagrożenie dla twojego sukcesu rynkowego i skutecznego wdrożenia planów korporacyjnych i strategii marketingowych. Typowa analiza konkurencji powinna zawierać następujące elementy: Możliwości marketingowe Możliwości techniczne Możliwości zarządcze Możliwości produkcyjne Możliwości innowacji i projektowania. Będziesz musiał szczegółowo porównać siły i słabości twojej organizacji z silnymi i słabymi stronami twoich konkurentów, aby zidentyfikować w swojej firmie obszary wymagające usprawnień i naprawy. Jednym z podstawowych narzędzi do przeprowadzenia takiej analizy jest Profil możliwości firmy, o którym już wcześniej wspominaliśmy. Możesz go dokonać przeprowadzając analizę SWOT twojego konkurenta. Przyglądając się tym analizom masz możliwość stworzenia mapy twoich możliwości na tle możliwości twoich konkurentów. Powinieneś ocenić każdy element poszczególnych obszarów, a następnie ocenić ten element w twojej organizacji. Czynności te nie tylko dostarczą ci podstaw pozwalających na zrozumienie twojego konkurenta, ale również naświetlą możliwości wykorzystania ich słabych i zaatakowania mocnych stron. Głównym elementem ataków konkurencyjnych jest cena. Największe wojny cenowe widoczne są dzisiaj w sektorze handlu detalicznego, głównie pomiędzy supermarketami. Kolejnym przykładem jest branża usług finansowych, w której konkurencja w zakresie oferowanych usług i produktów z dnia na dzień staje się coraz bardziej intensywna. Pięć sił Portera analiza konkurencji Znajomość nie tylko samych konkurentów, ale w ogóle natury otoczenia konkurencyjnego jest niezbędna w pracy każdego marketera, szczególnie jeśli chcesz budować trwałą przewagę konkurencyjną i odpowiadać na ataki konkurentów z pozycji siły. Cele każdej organizacji są bezpośrednio powiązane z poziomem osiąganych zysków, rosnącym udziałem w rynku, dywersyfikacją lub penetracją rynku. Aby organizacja mogła efektywnie określić przyszły kierunek korporacyjnej i marketingowej strategii, powinna badać naturę wiodących sił na rynku, dzięki czemu będzie dokładnie wiedzieć, co wpływa na ostateczny kształt branży. Dokonując analizy mikrootoczenia firma powinna zbadać elementy modelu Pięciu Sił Portera i zrozumieć potencjalne zagrożenia płynące z rynku oraz potencjał zysku w ramach danej branży. Analiza Pięciu Sił Portera (patrz Rysunek 2.3.) będzie szczególnie pomocna w analizie konkurentów. Dostarcza ona podstaw do analizy wielu mikroczynników, pozwalającej zmierzyć atrakcyjność sektora i zrozumieć złożoność rynku, na którym działa firma. 42

15 Potencjalni wchodzący Groźba nowych wejść Bariery wejścia: Ekonomia skali Dyferencjacja produktu Wymagania kapitałowe Koszty zmiany Dostęp do kanałów dystrybucji Polityka rządu Cena zapobiegająca nowym wejściom Doświadczenie Siła przetargowa dostawców Dostawcy Konkurencja wewnątrz sektora Intensywna konkurencja istnieje wtedy, jeśli występuje: wielu konkurentów podobnej skali sektor rosnący powoli wysokie koszty stałe podobne do siebie produkty (brak zróżnicowania) zróżnicowane działania konkurentów duże korzyści strategiczne wysokie bariery wyjścia z sektora (Konkurencja pomiędzy istniejącymi firmami) Siła przetargowa odbiorców Nabywcy Duża siła przetargowa dostawców istnieje wtedy, gdy: Jest niewielu dostawców Brak substytutów Sektor jest mało istotnym odbiorcą dla dostawców Produkty dostawców są zróżnicowane Istnieje zagrożenie integracją pionową Duża siła przetargowa nabywców istnieje wtedy, gdy: Odbiorcy nabywają znaczną część całkowitej sprzedaży firmy Jest duży udział w kosztach odbiorcy Produkt nie jest zróżnicowany Koszty zmiany dla odbiorcy są niskie Istnieje zagrożenie integracją pionową Produkt sprzedawcy nie ma znaczącego wpływu na jakość oferty odbiorcy Groźba substytucyjnych produktów lub usług Substytuty Rys Model pięciu sił Portera Źródło: Adoptowane z M.E.Porter, Strategie konkurencyjne, The Free press, 1980: The Free Press / Macmillan 43

16 Groźba rywalizacji między konkurentami Rywalizacja pomiędzy konkurentami w ramach sektora jest bardzo intensywna. Intensywna konkurencja, trwająca latami, zmieniła kształt wielu sektorów, skutkując wieloma przejęciami, fuzjami, dzięki którym główni gracze na rynku mogą utrzymać udziały w rynku i swoją wiodącą pozycję. Zjawisko to było szczególnie obecne w sektorze usług finansowych, w którym doszło do wielu fuzji pomiędzy największymi bankami, np. Royal Bank of Scotland i Halifax. W branży górniczej uwagę zwróciła australijska grupa górnicza BHP, która rozważała fuzję z brytyjską grupą Biliton (Maj 2001). Ich celem było stworzenie największej grupy wydobywczej na świecie. Łącząc siły, obie firmy pokonałyby największych konkurentów na rynku, osiągając udziały w rynku znacznie przewyższające dotychczasowy udział każdej z nich. Długoterminowe prognozy zysków również wyglądają obiecująco. Widzieliśmy już, że konkurencja może przybierać różne kształty. Silna rywalizacja pomiędzy konkurentami może działać jak podcięcie gardła, szczególnie, gdy przybiera postać długotrwałej wojny cenowej, co mogliśmy obserwować w ciągu ostatnich lat w sektorze detalicznego handlu żywnością. Z drugiej strony konkurencja może w ogóle nie mieć miejsca. Pomimo że rywalizacja może się kojarzyć pozytywnie, trzeba pamiętać, że może przynieść ze sobą zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Organizacje, które odniosły sukces w walce z konkurencją, zwiększyły swoje udziały w rynku oraz prawdopodobnie uzyskały wzrost zysków. Jednak może się też zdarzyć sytuacja odwrotna, kiedy to na skutek silnej konkurencji organizacja co prawda zwiększa swoje udziały w rynku, ale kosztem obniżenia zysków. W trakcie analizy konkurencji powinno się określić kluczowe czynniki wpływające na rywalizację pomiędzy konkurentami. Do podstawowych zaliczamy: Etap cyklu życia konkurujących produktów Wykorzystanie specjalistycznych technik produkcji Płynność konkurenta Możliwości różnicowania i osiągania lojalności wobec marki Zamiary konkurenta Relatywna wielkość konkurenta Bariery wyjścia z sektora Zrozumienie równowagi pomiędzy różnymi siłami na rynku jest konieczne do podejmowania odpowiednich kroków przez organizację i odpowiedniego reagowania na działania konkurentów. Siła przetargowa dostawców Ten element analizy Pięciu Sił Portera składa się z następujących kluczowych składników: Siła przetargowa marki dostawcy, np. czy jest to marka, z której będą chciały korzystać wszystkie organizacje? Czy spowoduje to wzrost ceny dostaw? Mała liczba dostawców, np. ograniczone źródła dostaw sprawiają, że gra popytu i podaży na rynku kształtuje się na korzyść dostawcy. Im bardziej ograniczona podaż, tym wyższej ceny może zażądać dostawca. Wysokie koszty zmiany dostawcy koszty zmiany dostawcy mogą być wysokie, negocjacja nowych kontraktów, budowanie nowych relacji i zaufania kosztuje. Są to koszty zarówno czasu, jak i zasobów. 44

17 Powodują one, że wiele organizacji będzie wolało kontynuować relacje z dotychczasowym dostawcą. Produkty substytucyjne do produktów dostawcy czy można zastąpić produkty dostawcy innymi? Integracja pionowa zagrożenie wynikające z możliwości rozwoju dostawcy, gdy decyduje się na własną produkcję. Siła przetargowa nabywców Siłą przetargowa nabywców będzie duża, gdy: Kilku nabywców kontroluje znaczną część rynku przykładem może być rynek produktów elektronicznych, na którym kilku odbiorców może kupować ogromne ilości produktów, a następnie rozprowadzać je do swoich klientów po niższych cenach uzyskanych dzięki ekonomii skali. W takiej sytuacji silni nabywcy mogą wymuszać na dostawcach obniżanie cen i dostosowanie warunków do ich wymagań. Istnieje wielu drobnych dostawców walczących o udział w rynku ponownie najlepszym przykładem może być sektor handlu detalicznego, szczególnie branża spożywcza. Koszt zmiany dostawcy jest niski ponownie sektor sprzedaży detalicznej jest świetnym przykładem tego, jak klienci, którzy nie są lojalni i przywiązani do marki zmieniają dostawców w ten sposób, aby uzyskać najlepsze warunki. Taka sytuacja występuje w branżach, w których relacje pomiędzy klientem i dostawcą nie są oparte na lojalności. Produkt dostawcy jest masowy i mało zróżnicowany gdy istnieje wiele wariantów tego samego produktu i wiele produktów bardzo podobnych do siebie, np. pasta do zębów, napoje bezalkoholowe. Klient ma dużą siłę dotyczy to szczególnie wiedzy klienta na temat tego, gdzie szukać najlepszych ofert. Istnieje zagrożenie wsteczną integracją pionową gdy kupujący idzie bezpośrednio do dostawcy pomijając wszelkich pośredników. Groźba nowych wejść Liczba nowych konkurentów będzie zależała głównie od barier chroniących rynek przed nowymi uczestnikami, tj: Ekonomia skali firmy działające na rynku od jakiegoś czasu zwykle osiągały pewien efekt ekonomii skali, który jest niemożliwy do osiągnięcia w krótkim czasie przez firmy nowo wchodzące do sektora. Dostęp do nowych kanałów dystrybucji dostęp do odpowiednich kanałów dystrybucji może być utrudniony poprzez działania konkurencji oraz tworzenie sieci powiązań na rynku. Lojalność wobec marki na rynku, na którym istnieje silne przywiązanie i lojalność wobec marki, przyciągnięcie nowych klientów może wymagać wielu nakładów na marketing. Inwestycje kapitałowe wejście na nowe rynki może wymagać wysokich nakładów kapitału i spowodować brak gotówki w firmie. Z punktu widzenia sytuacji konkurencyjnej, twoja pozycja na rynku jako nowego gracza będzie osłabiona do czasu, gdy nie osiągniesz wysokiego poziomu gotówki w firmie. Reakcje i zachowania konkurentów jest możliwe, że konkurenci będą ci deptać po piętach, a charakter walki konkurencyjnej będzie bardzo intensywny. Prawo przepisy regulujące kwestie uczciwej konkurencji, antymonopolowe i dotyczące fuzji mogą wpływać na ochronę konkurencyjności rynku. Przykładem może być firma Microsoft. 45

18 Groźba ze strony substytutów Nowy odpowiednik produktu lub usługi istniejący bezpośredni odpowiednik produktu innej marki może mieć duży wpływ na poziom sprzedaży. Jest to typowe np. dla rozwoju marek własnych, oferowanych przez supermarkety w zakresie różnych produktów, np. herbata, napoje, artykuły higieny osobistej. Nowy produkt zastępujący dotychczasowy np. odtwarzacz DVD zastępujący video VHS czy też odtwarzacze CD zastępujące magnetofony kasetowe. Substytucja konsumencka wybór konsumenta może być podstawą zagrożenia w sytuacji, gdy konsument sam poszukuje produktów substytucyjnych, np. gdy woli wybrać nową kuchnię niż nowy samochód. Podsumowując, model Portera daje organizacji możliwość zrozumienia sił powodujących zmiany w mikrootoczeniu, które w połączeniu z analizą makrootoczenia (np. SLEPT / PEST) dają ogólny obraz sytuacji firmy. Audyt - polegający na gromadzeniu informacji dla potrzeb kluczowych decyzji marketingowych oraz budowaniu strategii - umożliwia firmie rozważenie następujących kwestii, które w efekcie pomogą przeprowadzić pełną analizę SWOT: Jakie jest prawdopodobieństwo zmian na rynku, zarówno w otoczeniu bliższym jak i dalszym? Od czego uzależnione są poszczególne zmiany? W jaki sposób organizacja może reagować na prawdopodobne zmiany, aby utrzymać zrównoważoną i długotrwałą przewagę konkurencyjną? W jaki sposób firma może wzmocnić swoje słabe strony i przemieniać je w mocne, jak zagrożenia zmieniać w szanse? Wreszcie jak reagować na działania konkurencji? Jaka jest prawdopodobna reakcja konkurencji na rynku? w jaki sposób zmiany na rynku dotkną konkurenta? Jakie działania konkurent może podjąć, żeby utrzymać swoją pozycję konkurencyjną? Jako menedżer marketingu musisz rozważyć, jakie możliwości reakcji na działania konkurencji ma twoja firma. Czy będziesz walczyć z konkurencją w sposób agresywny, a jeśli tak, to z jakimi problemami może się spotkać firma w takiej sytuacji? W następnej kolejności powinno się rozważyć, co się stanie, jeśli poniesiesz klęskę w agresywnej walce z konkurencją. Jak to wpłynie na udziały rynkowe twojej firmy, na bazę twoich konsumentów? Czy firma poniesie straty w zakresie długookresowych relacji z klientami? Czy wpłynie to na lojalność wobec marki? Czy firma odniesie straty finansowe? Reagowanie na działania konkurencji nie musi być równoznaczne z obniżaniem cen lub zwiększaniem nakładów na promocję, ale zwykle oznacza ogólnie zwiększony budżet marketingowy, dywersyfikację, przygotowanie strategii nowych produktów lub inne działania. Brak obserwacji działań konkurencji może powodować niekonsekwencje i brak logiki w prowadzeniu ataków konkurencyjnych. Jeśli stracisz konkurenta z pola widzenia, postawisz go w pozycji siły, co sprawi, ze jego działania będą nieprzewidywalne, a twoja firma nie będzie w stanie na bieżąco i w sposób ciągły reagować na jego posunięcia. Systematyczne obserwowanie aktualnych konkurentów może tworzyć złudne poczucie bezpieczeństwa. Jako menedżer marketingu nigdy nie pozwól uśpić swojej czujności. 46

19 Sama obserwacja dotychczasowych graczy rynkowych to za mało, firma nigdy nie powinna być w pełni zadowolona z siebie i swoich działań. Wszystkie firmy, bez wyjątków, powinny zawsze obserwować nowo wchodzących na rynek uczestników, którzy mogą stać się konkurentami oferując te same lub substytucyjne produkty. Dlatego obserwacja i analiza konkurencji (w połączeniu ze skanowaniem otoczenia) stanowią krytyczne składniki działań wiodących do sukcesu organizację zorientowaną marketingowo. Dostawcy Relacje z dostawcami są kolejnym krytycznym dla sukcesu każdej organizacji elementem działalności. Dla wielu organizacji zapewnienie płynnych dostaw jest czynnikiem o podstawowym znaczeniu, umożliwiającym trwałe zaspokojenie popytu na ich produkty. Dlatego analiza dostawców jest niezbędna. Analiza dostawców powinna obejmować: Podstawy relacji z dostawcami Komponenty popytu i podaży surowców Innowacje dostawców Relacje dostawców z konkurentami Rejestracja dostaw, np. daje możliwość zaspokajania popytu na bieżąco Płynność i stabilność finansową Koszty Jakość Termin ważności Trendy w podaży Każde potencjalne zmiany w otoczeniu dostawcy nowe wejścia, nowi dostawcy. Więcej na temat relacji z dostawcami powiemy sobie w Rozdziale 9: Zarządzanie relacjami marketingowymi. Klienci Jak to już podkreślaliśmy i pokazaliśmy na przykładzie easyjet w Rozdziale 1, klienci powinni być w centrum biznesu. Organizacje powinny być skoncentrowane na kliencie, spełniać jego potrzeby, dostrzegać i wykorzystywać rosnącą siłę klienta. Analiza klientów ma zasadnicze znaczenie. Musimy wiedzieć, kim są nasi klienci, gdzie są, jacy są, czego chcą, jak i kiedy tego chcą. Podstawowe wysiłki marketingowe powinny koncentrować się wokół zaspokojenia potrzeb klientów. Jako organizacja powinieneś dostarczać odpowiedni produkt, w odpowiedniej cenie, komunikując go poprzez odpowiednie media, dystrybuując go w odpowiednie miejsce i w odpowiednim czasie. W bloku drugim programu Advanced Certificate in Marketing twoja nauka skoncentruje się na innych obszarach, jak np. System Informacji i Badań Marketingowych. Przyjrzysz się dokładnie, jak wykorzystywać informacje o twoich klientach dla wsparcia procesu podejmowania decyzji marketingowych. Ponadto blok: Zintegrowana Komunikacja Marketingowa skupia się mocno na psychologii klienta, zachowaniach nabywców, potrzebie zrozumienia strategicznego znaczenia klienta, segmentacji rynku i badaniach rynkowych. Oba te bloki spinają wiedzę na temat analizy klientów i ich zachowań nabywczych. 47

20 Istotnym aspektem zrozumienia klienta jest elastyczność i umiejętność reagowania firmy w ten sposób, aby jej oferta pozostawała konkurencyjna dla klienta, co pozwoli go na długo utrzymać. Podział klientów na mniejsze grupy (segmenty rynku) pozwoli kierować do nich stworzony indywidualnych relacji do indywidualnych potrzeb marketing-mix. Powtórzmy jeszcze raz: aby sprostać wymaganiom klientów, wszystkie powyższe działania będą wymagały od marketerów zapewnienia odpowiednich zasobów ludzkich, rzeczowych i finansowych. Stakeholders (grupy zainteresowań) Grupy zainteresowań, zwane z jęz. angielskiego stakeholders, obejmują: Klientów Dostawców Udziałowców Pracowników Finansistów Społeczeństwo / grupy społeczne (w tym grupy nacisku) Rola grup zainteresowań ma coraz większy wpływ na sposób, w jaki organizacje prowadzą biznes. Mini case-study dotyczący Exxona pokazuje, jak środowiskowe grupy nacisku usiłują wpływać na kierunki przyszłych działań całej organizacji. Firmy muszą dostrzegać, doceniać i rozumieć wpływy i oczekiwania stakeholders. W przypadku Exxona okazało się, że nie doceniono potencjalnej siły społecznej i presji, jaką może ona wywierać na działania organizacji. Organizacja powinna rozumieć równowagę pomiędzy siłą i wpływami, jakie mogą mieć różne grupy stakholders. Niezwykle istotne jest, aby rozumieć siłę, jaką reprezentują poszczególne grupy stakeholders, co dostarczy ci podstaw do budowania z nimi trwałych relacji i pozwoli dostosować strategie marketingu mix, a także komunikacji marketingowej. Chodzi o to, by czuli się oni dobrze poinformowani o proponowanych zmianach. W rzeczywistości będziesz musiał dowiedzieć się, jak wpływowe są poszczególne grupy i na ile możesz kontrolować ich działania. Na przykładzie firmy Exxon - demonstracja mogłaby spowodować niewyobrażalne szkody dla firmy, w sytuacji, gdy Exxon odmówiłby podpisania traktatu podczas, gdy jego konkurenci działali w kierunku spełnienia jego założeń. Zatem analiza zarówno makro-, jak i mikrootoczenia ma kluczowe znaczenie dla organizacji, podobnie jak monitorowanie i reagowanie na zmiany. Istotne jest, aby działania organizacji miały charakter proaktywny, a nie tylko reaktywny, a organizacja zarządzała elementami mikrootoczenia tak, aby zapewnić podstawową infrastrukturę dla organizacji. Celem jest, by organizacja mogła sprostać żądaniom klientów i warunkom otoczenia marketingowego. Analiza SWOT jest kluczową techniką, która pomoże nam wykorzystać i zebrać główne elementy analizy marketingowej razem. Analiza SWOT Analiza SWOT zestawia obok siebie kluczowe siły, słabości, zagrożenia i możliwości organizacji, jakie wyłoniły się w rezultacie audytu marketingowego, np. w efekcie analizy i oceny mikro- i makrootoczenia. 48

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Proces budowania strategii Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Strategia nie jest badaniem obecnej sytuacji, ale ćwiczeniem polegającym na wyobrażaniu

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17 Spis treści SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15 WPROWADZENIE str. 17 Na drodze do nauki marketingu str. 17 Podróż marketingowa: tworzenie wartości dla klienta i pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji marketingowej

Analiza sytuacji marketingowej Analiza sytuacji marketingowej dr Bartłomiej Kurzyk OFERTA KONKURENCJI POTRZEBY KLIENTÓW ZDOLNOŚCI FIRMY 1 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4.

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne Podstawy decyzji marketingowych Marketing - studia zaoczne 1 Określenie biznesu Revlon PKP Telewizja Polska SA PWN W kategoriach produktu produkujemy kosmetyki prowadzimy linie kolejowe produkujemy i emitujemy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

group Brief Marketingowy

group Brief Marketingowy 2 1. Sytuacja 1.1 Wyzwanie 1.1.1. Na czym polega wyzwanie dla marki/oferty Firmy w Polsce? 1.1.2. Z czego wynika? wg Firmy 1.1.3. Na jakiej podstawie zostało zdefiniowane? badania; doświadczenie; wyniki

Bardziej szczegółowo

Marketing nowych technologii

Marketing nowych technologii Marketing nowych technologii dr Bartłomiej Kurzyk dr Bartłomiej Kurzyk Uniwersytet Łódzki Wydział Zarządzania e-mail: kurzyk@kurzyk.pl WWW: www.kurzyk.pl 1 Cele Będziecie czuć i rozumieć rolę marketingu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX

ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX planowanie i

Bardziej szczegółowo

MARKETING BANKOWY NA SERWISACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH MEDIA DLA CZŁOWIEKA CZY CZŁOWIEK DLA MEDIÓW

MARKETING BANKOWY NA SERWISACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH MEDIA DLA CZŁOWIEKA CZY CZŁOWIEK DLA MEDIÓW MARKETING BANKOWY NA SERWISACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH MEDIA DLA CZŁOWIEKA CZY CZŁOWIEK DLA MEDIÓW Autorzy mgr Natalia Sławińska mgr inż. Jarosław Świdyński Doktoranci Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego w Olsztynie.

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG MEDYCZNYCH NOWOCZESNE METODY ZARZĄDZANIA

MARKETING USŁUG MEDYCZNYCH NOWOCZESNE METODY ZARZĄDZANIA MARKETING USŁUG MEDYCZNYCH NOWOCZESNE METODY ZARZĄDZANIA DZIEŃ OTWARTY W CENTRUM UŚMIECHU Chrzanów 24.10.2009 www.empiriamanager.com zarządzanie Zarządzanie firmą to dla nas budowanie wartości. To szukanie

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH Przykładowy program szkolenia Dzień Sesja 1: Wprowadzenie do zarządzania strategicznego Definicje i podstawowe terminy z zakresu zarządzania strategicznego Interesariusze

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego

Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego Narzędzia PMR do analizy sektora transportu drogowego Wspomaganie zarządzania relacjami z dostawcami w branży transportowej Analizy bieżącej i przyszłej sytuacji w branży transportu drogowego, rzetelne

Bardziej szczegółowo

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS Na bazie symulacji EASY BUSINESS może być prowadzone szkolenie lub cykl szkoleń z tematyki

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Systemy informatyczne orężem walki sprzedawcy energii w walce o klienta. Warszawa 06.06.2008

Systemy informatyczne orężem walki sprzedawcy energii w walce o klienta. Warszawa 06.06.2008 Systemy informatyczne orężem walki sprzedawcy energii w walce o klienta Warszawa 06.06.2008 Agenda wystąpienia Zachowania Sprzedawców Energii w obliczu deregulacji; Różne wizje postawy konkurencyjnej w

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off Numer projektu*: Tytuł planowanego przedsięwzięcia:......... Rynek Jaka jest aktualna sytuacja branży? (w miarę możliwości

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji w transporcie krajowym i międzynarodowym z punktu widzenia operatora logistycznego

Ocena sytuacji w transporcie krajowym i międzynarodowym z punktu widzenia operatora logistycznego Logistyka na 5 Ocena sytuacji w transporcie krajowym i międzynarodowym z punktu widzenia operatora logistycznego Schenker Sp. z o.o. Andrzej Wierzbicki Konferencja: Polski transport drogowy 1.03.2013 Agenda

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

OTOCZENIE MARKETINGOWE

OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTWA......to zespół warunków i czynników zewnętrznych, które decydują o powodzeniu lub niepowodzeniu w osiąganiu celów przedsiębiorstwa STRUKTURA UKŁADU RYNKOWEGO

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Co to jest biznes plan?

Co to jest biznes plan? Co to jest biznes plan? Biznes plan jest zestawem dokumentów (analiz i programów), w których na podstawie oceny sytuacji strategicznej firmy oraz danych historycznych zawarta jest projekcja celów firmy

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Kluczowe umiejętności marketingowe. Strategie, techniki i narzędzia sukcesu rynkowego.

Kluczowe umiejętności marketingowe. Strategie, techniki i narzędzia sukcesu rynkowego. Kluczowe umiejętności marketingowe. Strategie, techniki i narzędzia sukcesu rynkowego. Autor: Peter Cheverton Przekuj strategię w rzeczywistość Poznaj nowe sposoby osiągania sukcesu rynkowego Zdobądź wiedzę

Bardziej szczegółowo

akademia controllingu

akademia controllingu III 1 PLAN STRATEGICZNY ODDZIAŁ... Sporządzony przez... 1. Obraz przewodni Wizja, misja, zadania przedsiębiorstwa 2. Cele Na 5 lat 3. Strategie Drogi, sposoby osiągnięcia celów 4. Założenia Postępowanie

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych Badania i analizy rynku w działalności przedsiębiorstwa budowlanego. Potrzeby badań rynku na etapie planowania biznesu Kim

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK)

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK) (SOK) Zyskaj trwałą przewagę na konkurencyjnym rynku dzięki doskonałej obsłudze Klienta Oferta procesu wdrożenia SOK Kłopoty, koszty, utrata Klientów Brak standardów obsługi powoduje kłopoty, a potem dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Wszystkie prawa zastrzeżone Na celowniku sprzedawcy muszą znaleźć się cele biznesowe klienta, a jego działania muszą koncentrować się wokół tego,

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Marek Kruk, dr

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Marek Kruk, dr SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr / 3 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE

AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE Proszę samodzielnie ocenić procesy/funkcje w przedsiębiorstwie: 0 Proces/funkcja nie występuje 1 Proces/funkcja zaczyna dopiero się rozwijać

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com FREE ARTICLE Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej Źródło: Raport Sektor budowlany w Polsce I połowa 2010 Prognozy na lata 2010-2012 Bartłomiej Sosna Kwiecień 2010 PMR P U B L I C A T I O N S Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Usługi dystrybucyjne FMCG

Usługi dystrybucyjne FMCG Usługi dystrybucyjne FMCG 1990 powstaje firma handlowa Mister w Tychach 1992 rozpoczynamy współpracę z firmą Procter&Gamble jako jedna z 650 polskich hurtowni 1993 25 firm zostaje regionalnymi dystrybutorami

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób...

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób... Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w badaniu dotyczącym rynku pracy małych i średnich przedsiębiorstw na Dolnym Śląsku. Naszym zamierzeniem jest poznanie Państwa opinii na temat koncepcji społecznej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji Witamina czy lekarstwo? Warszawa 16 listopada 2011 Maciej Strzębicki Czym jest marketing innowacji? Cykl życia

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski FREE ARTICLE Świadomość marki a lojalność konsumentów Autor: Maciej Koniewski Luty 2012 Świadomość marki to najniższy poziom znajomości marki. Jest to początek kontinuum znajomości marki, które rozciąga

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl 04--7 Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl www.sybena.pl/uv/04-wyklad-eko-zp-9-pl/wyklad7.pdf Budowa autostrady Możliwe sytuacje Projekt

Bardziej szczegółowo

szkolenia dla biznesu

szkolenia dla biznesu szkolenia dla biznesu wszystkie warsztaty przygotowujemy pod kątem uczestników i dostosowujemy w 100% do potrzeb odbiorców dotyczy to zarówno czasu ich trwania jak i poruszanych na nich zagadnień 1. komunikacja

Bardziej szczegółowo

ROLA STRATEGII W FIRMIE

ROLA STRATEGII W FIRMIE ROLA STRATEGII W FIRMIE Co to jest strategia? Słowo strategia pochodzi z Greki i oznaczało wodza, głównodowodzącego (strategos). Funkcja stratega była bardzo zaszczytna i odpowiedzialna, a osobę na to

Bardziej szczegółowo

Strategia. dr Bartłomiej Kurzyk. 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4.

Strategia. dr Bartłomiej Kurzyk. 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4. Strategia dr Bartłomiej Kurzyk 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4. Cele Jakie cele mogą pojawić się w planie marketingowym? Podajcie przykłady

Bardziej szczegółowo

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY?

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? JAKI JEST CEL REWIZJI 2015? W czasach nieustannych wyzwań natury gospodarczej, technologicznej i środowiskowej, firmy muszą stale

Bardziej szczegółowo

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy Zrównoważony rozwój Stabilne zarządzanie Pozytywny wpływ społeczny Wzrost wartości firmy Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy 27 kwietnia 2012

Bardziej szczegółowo

Czas na jakość szkoleń

Czas na jakość szkoleń Gdzie leży odpowiedzialność za V Konferencja Małopolska otwarta na wiedzę Czas na jakość szkoleń zapewnienie jakości kształcenia? 21 maja 2012 Kraków Kinga Padzik www.swps.pl ESSEY Doradztwo Personalne

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje PRELEGENT: Bogdan Kępka Definicja ekoinnowacji Według Ziółkowskiego - innowacje ekologiczne to innowacje złożone z nowych procesów,

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

Proces zarządzania zasobami ludzkimi

Proces zarządzania zasobami ludzkimi Marek Angowski Proces zarządzania zasobami ludzkimi Część 1 Etapy procesy zarządzania zasobami ludzkimi Planowanie zasobów ludzkich Rekrutacja Selekcja i dobór kandydatów Szkolenia i doskonalenie zawodowe

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce mgr Monika Wilewska CSR a dobre praktyki W odniesieniu do CSR trudno mówić o kanonie zasad czy regulacjach z

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych 2 Badania marketingowe a funkcje marketingu Analiza otoczenia Analiza klientów Planowanie produktów i usług Planowanie dystrybucji Planowanie

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015. Analiza pakietów i usług wiązanych

Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015. Analiza pakietów i usług wiązanych Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015 Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Grudzień 2015 Format: pdf Cena od:

Bardziej szczegółowo

Rola technologii w strategicznych transformacjach organizacji. Borys Stokalski

Rola technologii w strategicznych transformacjach organizacji. Borys Stokalski Rola technologii w strategicznych transformacjach organizacji Borys Stokalski 2011 Wiodący dostawca usług doradczych i rozwiązań IT w Polsce Połączenie doświadczenia i wiedzy ekspertów branżowych i technologicznych

Bardziej szczegółowo

dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Grudzień 2010

dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Grudzień 2010 ROZWÓJ KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW JAKO CEL POLITYKI PERSONALNEJ POLSKICH FIRM POKONYWANIE BARIER WYNIKAJĄCYCH ZE SCHEMATÓW MYŚLENIA I OGRANICZEŃ BUDŻETOWYCH dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo