GENERACJA ROZPROSZONA ŹRÓDŁEM MOCY BIERNEJ W SIECIACH ŚREDNICH NAPIĘĆ O MAŁEJ IMPEDANCJI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "GENERACJA ROZPROSZONA ŹRÓDŁEM MOCY BIERNEJ W SIECIACH ŚREDNICH NAPIĘĆ O MAŁEJ IMPEDANCJI"

Transkrypt

1 GENERACJA ROZPROSZONA ŹRÓDŁEM MOCY BIERNEJ W SIECIACH ŚREDNICH NAPIĘĆ O MAŁEJ IMPEDANCJI Autor: Marcin Wilczek ("Rynek Energii" - sierpień 2016) Słowa kluczowe: generacja rozproszona, moc bierna, regulacja wartości napięcia Streszczenie. W artykule opisano wpływ źródła rozproszonego na sieć średniego napięcia o małej impedancji. Analizę oparto o obliczenia teoretyczne oraz pomiary. Przedstawiono wpływ źródła energii elektrycznej na wartość napięcia w sieci średniego napięcia, rozpływy mocy biernej i starty energii. Zaproponowano, by w sieciach o małych impedancjach wykorzystać źródła rozproszone nie tylko do regulacji wartości napięcia, ale również do bilansowania mocy biernej w linii SN. Wykazano, że regulacja wartości napięcia przez źródła energii elektrycznej może być mało efektywna. Natomiast wykorzystanie generacji rozproszonej jako źródła mocy biernej może poprawić bilans mocy biernej w sieci oraz obniżyć starty energii. 1. WSTĘP Rozproszone źródła energii elektrycznej przyłączane do sieci dystrybucyjnych z jednym kierunkiem przepływu mocy, zmieniają: rozpływy prądów, wartości napięć w otoczeniu źródła oraz strat w sieci. Zmiany te są uwarunkowane przede wszystkim: strukturą sieci, miejscem przyłączenia źródła, mocą znamionową źródła i mocami odbieranymi w sieci [4]. Im większa odległość źródła rozproszonego od głównego punktu zasilania (GPZ), im większa moc znamionowa źródła od mocy odbiorców oraz im większa impedancja sieci, tym znaczniejszy jest wpływ źródła na zmianę wartości napięcia i ilość strat w sieci. Q ind G UI max F P min E E qmaxu/x d 0 P max P max D -U 2 /X d poj A B C Rys. 1. Obszar dopuszczalnej pracy generatora synchronicznego [2]

2 Możliwości regulacyjne źródła rozproszonego (np. tradycyjnej maszyny synchronicznej) przyłączonego przez impedancję do sieci sztywnej (szyn głównego punktu zasilania) ukazują charakterystyki mocy w postaci równań okręgu naniesione na dopuszczalny obszar pracy maszyny synchronicznej. Przykładowy obszar pracy generatora na sieć sztywną zilustrowano na rysunku nr 1. Ograniczony obszar regulacji mocy czynnej i biernej wynika z warunków konstrukcyjnych i eksploatacyjnych zespołu maszynowego: prąd nie może być większy od maksymalnego prądu uzwojenia stojana (odcinki CD i EF), prąd wzbudzenia nie może być większy od maksymalnego prądu uzwojenia wirnika (odcinek FG), kąt mocy nie może przekroczyć wartości wynikającej ze stabilności generatora (odcinek AB), nie może być przekroczona temperatura w elementach obwodu magnetycznego stojana (odcinek BC), moc czynna powinna mieścić się w przedziale mocy minimalnej i maksymalnej turbiny (odcinki DE i GA). Natomiast przykładowe charakterystyki mocy w postaci równań okręgu naniesione na dopuszczalny obszar pracy maszyny synchronicznej w sieci średnich napięć wykreślono na rys. 2. Rys. 2. Przykładowe równania charakterystyki mocy generatora synchronicznego naniesione na dopuszczalny obszar pracy maszyny synchronicznej współpracującej z siecią średnich napięć [1]

3 Współpracujące z siecią średnich napięć źródła rozproszone przyłączane są do sieci na sztywno (bez wykorzystania ich potencjału regulacyjnego), wytwarzając energię elektryczną czynną zależną od ilości energii pierwotnej, np.: poziomu wód w zbiornikach i rzekach, prędkości wiatru oraz nasłonecznienia. Natomiast energia elektryczna bierna wytwarzana/pobierana jest w minimalnej ilości, celem zachowania współczynnika mocy bliskiego jedności lub wielkości określonej przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego w warunkach przyłączenia. Potencjał [3] źródeł rozproszonych daje możliwość w stanach normalnych albo stanach nienormalnych pracy sieci, poprzez sterowanie generacją mocy biernej, lokalnego bilansowania ilości mocy biernej w sieci, regulacji napięcia w otoczeniu źródła, obniżenia wielkości strat w sieci oraz obniżenia liczby zadziałań podobciążeniowego przełącznika zaczepów transformatora mocy. 2. ANALIZA TEORETYCZNA Do teoretycznej analizy możliwości regulacyjnych wartości napięcia przez źródło rozproszone wykorzystano małą elektrownię wodną (MEW) przyłączoną do linii średniego napięcia. Założono, że: w MEW zabudowano dwa jednakowe generatory synchroniczne wzbudzane magnesami trwałymi o łącznej mocy znamionowej 1,1 MW, MEW przyłączono w głębi sieci ok 9 km od głównego punktu zasilania, MEW generuje średnio ok 75 % mocy znamionowej oraz pracuje ze współczynnikiem mocy bliskim jedności, linia SN, w przeważającej większości napowietrzna, o łącznej długości ok 45 km wraz z odgałęzieniami, do której przyłączono MEW, zasila 32 stacje transformatorowe SN/nN obciążone współczynnikiem jednoczesności równym 0,3 oraz współczynnikiem mocy równym 0,96, moc znamionowa MEW jest nieznacznie mniejsza od mocy pobieranej przez odbiorców w okresie szczytu, linia zasila tereny wiejskie oraz częściowo niewielkie miasteczko. Na rysunku nr 3 zaprezentowano schemat testowanej sieci średniego napięcia. Załączenie źródła rozproszonego w okresie szczytu dobowego nieznacznie poprawia warunki napięciowe w analizowanej linii średniego napięcia (wartość napięcia w otoczeniu MEW wzrasta o ok 1,3 %), zmienia profil mocy czynnej w linii (zmniejsza obciążenie linii o wartość mocy generowanej) oraz zmniejsza straty w sieci. Natomiast praca źródła rozproszonego pogarsza współczynnik mocy w linii (w linii, z którą współpracuje źródło, zmniejsza się ilość mocy czynnej, przy zachowaniu tej samej mocy biernej) oraz nie wpływa na częstość zmiany

4 l i n i e S N sekcja GPZ położenia przełącznika zaczepów transformatora mocy i nie ma mierzalnego wpływu na wartość napięcia na sekcji głównego punktu zasilania. źródło rozproszone sieć 110 kv tr WN/SN G1 G2 st. SN/nN st. SN/nN st. SN/nN st. SN/nN st. SN/nN st. SN/nN st. SN/nN Rys. 3. Schemat testowanej sieci Celem zobrazowania możliwości regulacyjnych wartości napięcia przez źródło energii elektrycznej, w dalszej analizie MEW będzie pracować ze współczynnikiem mocy w przedziale ±0,9. Na rys. 4 zaprezentowano zmianę wartości napięcia w wyniku zmiany współczynnika mocy w MEW (kolor niebieski) oraz zmianę współczynnika mocy w linii SN (kolor pomarańczowy). cos(fi)=f(u [kv]) 16,00 15,95 15,90 15,85 15,80 15,75 15,70 15,65-1,1-0,9-0,7-0,5-0,3-0,1 0,1 0,3 0,5 0,7 0,9 1,1 cos(fi) MEW cos(fi) linii SN Rys. 4. Wpływ wartości napięcia na współczynnik mocy w MEW i sieci Charakterystyka cos(fi) MEW = f(u) ukazuje możliwości regulacyjne wartości napięcia przez MEW. Pobór z sieci mocy biernej indukcyjnej przez MEW obniża wartość napięcia w otoczeniu miejsca przyłączenia MEW, natomiast dostarczanie do sieci mocy biernej pojemnościowej przez MEW podwyższa wartość napięcia w otoczeniu miejsca przyłączenia MEW. Zatem źródło rozproszone przyłączone do sieci średniego napięcia, poprzez zmianę generacji

5 mocy biernej, może pełnić funkcję płynnego regulatora wartości napięcia, a tym samym może poprawiać lokalnie parametry jakościowe energii elektrycznej. Wzrost mocy biernej indukcyjnej w linii poprzez dostarczanie jej przez MEW pogarsza wartość współczynnika mocy w linii SN, do której przyłączona jest MEW. Kiedy MEW pracuje ze współczynnikiem mocy równym jedności, w sieci zarejestrowano współczynnik mocy równy 0,68. Gdy współczynnik mocy w linii SN jest bliski jedności, MEW pracuje ze współczynnikiem mocy równym 0,94 o charakterze pojemnościowym (obie charakterystyki się pokryją, kiedy bilans mocy czynnej w linii będzie równy zero; im większa będzie różnica pomiędzy mocą odbiorników a mocą wytwarzaną przez źródło rozproszone, tym bardziej charakterystyki będą się od siebie oddalać). Wykreślona charakterystyka cos(fi) linii SN = f(u) ukazała, poza możliwościami lokalnej regulacji wartości napięcia w otoczeniu MEW, możliwość poprawy współczynnika mocy w sieci (poprawy bilansu mocy biernej w sieci) oraz zmianę ilości strat w linii. Przyłączane źródła rozproszone do sieci lokalnie podwyższają wartość napięcia. Wprowadzenie przez źródła rozproszone do sieci dodatkowej mocy biernej indukcyjnej może obniżyć wartość napięcia, ale spowoduje wzrost strat w linii, do której przyłączone są źródła rozproszone. Zmiany napięcia powodowane pracą źródeł rozproszonych oraz ilość strat w sieci zależą od mocy odbiorów, sumarycznej mocy źródeł rozproszonych oraz impedancji sieci. Dlatego analizę pracy każdego źródła rozproszonego na sieć należy rozpatrywać indywidualnie. 3. ANALIZA PRAKTYCZNA Podczas analizy teoretycznej pomija się część zjawisk nieznacznie oddziałujących na sieć (jednak znaczna ilość pomijalnych zjawisk może odczuwalnie oddziaływać na sieć). Celem uproszczenia analizy pomija się je z uwagi na brak o nich wiedzy (np. dokładna informacja o impedancji i admitancji sieci; informacja o dodatkowych źródłach mocy biernej indukcyjnej i pojemnościowej). Nieznane są również faktyczne obciążenia stacji transformatorowych SN/nN przyłączonych do linii SN. Rzeczywisty obraz zjawisk w sieci umożliwiają pomiary. W tym celu wykorzystano trzy przenośne analizatory jakości energii elektrycznej w klasie A, rejestrujące wielkości pomiarowe międzyfazowych napięć i fazowych prądów z interwałem 60 sekund. Pierwszy analizator zabudowano w polu SN głównego punktu zasilania, drugi w miejscu przyłączenia MEW, a trzeci w rozdzielnicy nn jednej z końcowych stacji transformatorowych SN/nN analizowanej linii. Pomiar obejmował okres dwóch tygodni, w których m. in. zwrócono uwagę na poziomy napięć w linii oraz rozpływy mocy biernej. Z uwagi na niewielkie obciążenie linii SN oraz małą moc przyłączeniową MEW pominięto analizę obciążeniową oraz zwarciową. Na podstawie przykładowych wyników pomiarów zauważono, że zmiany napięcia w linii SN są głównie spowodowane zmianą profilu obciążenia odbiorców przyłączonych do sekcji

6 głównego punktu zasilania, które koryguje transformator mocy o regulowanej przekładni (zmiana położenia przełącznika zaczepów transformatora mocy o jeden stopień, w miejscu przyłączenia MEW zmieniała wartość napięcia o 1,2 %). Zmianę poziomu napięcia w linii SN również spowodowała zmianę konfiguracji sieci (planowana zmiana rozcięcia sieci spowodowała w miejscu przyłączenia MEW zmianę wartości napięcia o 1,8 %) oraz załączenie/wyłączenie MEW (wartość napięcia w miejscu przyłączenia MEW zmieniła się o 1,2 %). Na sekcji głównego punktu zasilania nie zarejestrowano zmian wartości napięcia spowodowanych zmianą konfiguracji sieci oraz załączeniem/wyłączeniem MEW. W okresie pomiarów w MEW zmieniono współczynnik mocy z wartości bliskiej jedności (MEW pracowała z niewielkim poborem mocy biernej indukcyjnej) do wartość 0,97 o charakterze pojemnościowym, celem pomiaru intensywności zmian wartości napięcia poprzez zmianę bilansu mocy biernej w linii. Zmiana rozpływu mocy biernej w linii spowodowała lokalną zmianę napięcia w otoczeniu MEW o wartość 0,5 %, tj. wartość napięcia wzrosła o ok 0,08 kv poprzez dostarczenie przez MEW do sieci ok 300 kvar mocy biernej pojemnościowej (rys.5). W pozostałych punktach pomiarowych nie zarejestrowano zmian napięcia spowodowanych zmianą generowanej przez MEW mocy biernej. Rys. 5. Zmiana wartości napięcia w miejscu przyłączenia MEW spowodowana zmianę przekładni transformatora mocy oraz zmianą generowanej mocy biernej przez MEW W polu SN głównego punktu zasilania zabudowany analizator jakości energii elektrycznej m. in. rejestrował ilość mocy biernej w linii SN. W trakcie pomiaru tła (wyłączona MEW) średnia wartość współczynnika mocy linii SN w głównym punkcie zasilania wyniosła 0,99 (pomiar 30 minutowego tła zrealizowano w porannym szczycie). Podczas pracy MEW w analizowanym okresie średnia wartość współczynnika mocy wyniosła 0,86. Na rysunku 6 umieszczono profil mocy biernej w polu SN głównego punktu zasilania podczas pracy MEW z współczynnikiem mocy równym 0,97 o charakterze pojemnościowym.

7 Rys. 6. Profil mocy biernej w GPZ podczas pracy MEW ze współczynnikiem mocy o charakterze pojemnościowym Na podstawie pomiarów wykazano, że zmiana ilości generowanej przez MEW mocy biernej nie spowodowała znacznych zmian wartości napięcia w jej otoczeniu oraz mierzalnych zmian wartości napięcia na sekcji GPZ, ale poprawiła bilans mocy biernej w linii. Z uwagi na fluktuację obciążenia w linii, trudnym było wyznaczenie poziomu generowanej przez MEW mocy biernej, aby w linii SN współczynnik mocy był bliski jedności. Osiągnięcie takiej sytuacji jest możliwe dzięki dwukierunkowej komunikacji źródła energii elektrycznej z GPZ. 4. WNIOSKI KOŃCOWE Źródła rozproszone przyłączane w głębi sieci mając możliwość regulacji wartości napięć, mogą realizować regulację w sposób mało efektywny. Proponuje się, by potencjał źródeł rozproszonych wykorzystać do zmiany/poprawy bilansu mocy biernej w sieci, a tym samym poprawy współczynnika mocy w linii oraz zmniejszenia ilości strat. O tym, czy generację rozproszoną wykorzystać jako źródło napięcia czy mocy biernej powinna decydować teoretyczna analiza poprzedzona rzeczywistymi pomiarami. Analiza powinna uwzględniać nie tylko potrzeby sieci w okresach szczytów i dolin zimowo-letnich, ale również techniczne możliwości regulacyjne i produkcyjne źródła, w tym jego ekonomikę (zasadniczym celem źródła rozproszonego jest generowanie mocy czynnej; generacja mocy biernej nie powinna odbywać się kosztem ograniczenia produkcji mocy czynnej).

8 LITERATURA [1] Kacejko P.: Generacja rozproszona w systemie elektroenergetycznym. Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej. Lublin [2] Machowski J.: Regulacja i stabilność systemu elektroenergetycznego. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Warszawa 2007 [3] Małkowski R.: Generacja rozproszona jako sterowane źrodło napięcia i mocy biernej dla sieci średniego napięcia. Rynek Energii 2012, nr 5, str [4] Przygrodzki M.: Modelowanie rozwoju sieci elektroenergetycznej współpracującej z źródłami rozproszonymi. Wydawnistwo Politechniki Śląskiej. Gliwice [5] Wilczek M.: Regulacja napięcia w sieci dystrybucyjnej. Prace doktorantów. Czerwiec DISEPERSED GENERATION AS A SOURCE OF REACTIVE POWER IN MEDIUM VOLTAGE NETWORKS WITH LOW IMPEDANCE Key words: dispersed generation, reactive power, voltage regulation Summary. The paper describes the influence of a dispersed source on medium voltage networks with low impedance. The analysis was based on theoretical calculations and measurements. The influence of electric power sources on voltage values in medium voltage networks was presented, as well as reactive power distribution and energy losses. It was proposed to apply dispersed energy sources in low-impedance networks not only in order to regulate voltage values but also to balance reactive power in medium voltage power lines. It was proven that voltage regulation by electric power sources can be not very effective. Whereas, using dispersed generation as a source of reactive power can improve reactive power balance in the network as well as reduce energy losses. Marcin Wilczek, doktorant Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej; pracownik TAURON Dystrybucja S.A.

KOMPENSACJA MOCY BIERNEJ W ELEKTROWNIACH WIATROWYCH Z MASZYNAMI INDUKCYJNYMI

KOMPENSACJA MOCY BIERNEJ W ELEKTROWNIACH WIATROWYCH Z MASZYNAMI INDUKCYJNYMI POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 Daniel KLEJNA* Radosław KOŁACIŃSKI** Marek PALUSZCZAK*** Grzegorz TWARDOSZ**** KOMPENSACJA MOCY BIERNEJ W ELEKTROWNIACH

Bardziej szczegółowo

Sławomir CIEŚLIK Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Oddział w Bydgoszczy

Sławomir CIEŚLIK Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Oddział w Bydgoszczy Sławomir CIEŚLIK Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Oddział w Bydgoszczy REGULACJA NAPIĘCIA W SIECIACH DYSTRYBUCYJNYCH NISKIEGO NAPIĘCIA Z MIKROINSTALACJAMI

Bardziej szczegółowo

Elektroenergetyczne sieci rozdzielcze SIECI 2004 V Konferencja Naukowo-Techniczna

Elektroenergetyczne sieci rozdzielcze SIECI 2004 V Konferencja Naukowo-Techniczna Elektroenergetyczne sieci rozdzielcze SIECI 2004 V Konferencja Naukowo-Techniczna Politechnika Wrocławska Instytut Energoelektryki Janusz BROŻEK Aleksander KOT Katedra Elektroenergetyki AGH, 30-059 Kraków,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ DRUGA Obliczanie rozpływu prądów, spadków napięć, strat napięcia, współczynnika mocy

CZĘŚĆ DRUGA Obliczanie rozpływu prądów, spadków napięć, strat napięcia, współczynnika mocy CZĘŚĆ DRUGA Obliczanie rozpływu prądów, spadków napięć, strat napięcia, współczynnika mocy ZADANIE.. W linii prądu przemiennego o napięciu znamionowym 00/0 V, przedstawionej na poniższym rysunku obliczyć:

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN.

Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN. Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN. Firma Zakład Automatyki i Urządzeń Precyzyjnych TIME-NET Sp. z o.o., jako producent

Bardziej szczegółowo

Problemy przyłączania do sieci elektroenergetycznej odnawialnych źródeł energii małej mocy

Problemy przyłączania do sieci elektroenergetycznej odnawialnych źródeł energii małej mocy Prof. dr hab. inż. Piotr Kacejko Wydział Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej Problemy przyłączania do sieci elektroenergetycznej odnawialnych źródeł energii małej mocy Streszczenie. W

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy synchronicznej

Badanie prądnicy synchronicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy synchronicznej (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 i 2 Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej za pomocą kompensacji równoległej i szeregowej

Ćwiczenie 1 i 2 Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej za pomocą kompensacji równoległej i szeregowej Ćwiczenie 1 i 2 - Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej Strona 1/16 Ćwiczenie 1 i 2 Regulacja napięcia w elektroenergetycznej sieci rozdzielczej za pomocą kompensacji równoległej

Bardziej szczegółowo

INTERFEJSY SIECIOWE. Praca wyspowa źródła niewielkiej mocy wybrane zagadnienia. Referent: Piotr Rzepka. Politechnika Śląska. Wydział Elektryczny

INTERFEJSY SIECIOWE. Praca wyspowa źródła niewielkiej mocy wybrane zagadnienia. Referent: Piotr Rzepka. Politechnika Śląska. Wydział Elektryczny Politechnika Śląska Wydział Elektryczny INTERFEJSY SIECIOWE Praca wyspowa źródła niewielkiej mocy wybrane zagadnienia Grupa robocza: dr inż. Marcin Zygmanowski dr inż. Piotr Rzepka dr inż. Edward Siwy

Bardziej szczegółowo

G MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, Warszawa. Agencja Rynku Energii S.A. Portal sprawozdawczy ARE

G MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, Warszawa. Agencja Rynku Energii S.A. Portal sprawozdawczy ARE MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON G-10.7 Sprawozdanie o przepływie energii elektrycznej (według napięć)

Bardziej szczegółowo

Mikroinstalacje w sieci dystrybucyjnej - przyłączenie i współpraca z siecią

Mikroinstalacje w sieci dystrybucyjnej - przyłączenie i współpraca z siecią Mikroinstalacje w sieci dystrybucyjnej - przyłączenie i współpraca z siecią Maciej Mróz Październik 2015 r. Dystrybucja jako operator sieci Liczba odbiorców [mln]] Obszar działania [kkm²] Dostarczona energia

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015 EROELEKTR Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 014/015 Zadania z elektrotechniki na zawody II stopnia (grupa elektryczna) Zadanie 1 W układzie jak na rysunku 1 dane są:,

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY 1. Budowa i zasada działania silników indukcyjnych Zasadniczymi częściami składowymi silnika indukcyjnego są nieruchomy stojan i obracający się wirnik. Wewnętrzną stronę stojana

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1 do Umowy nr UPE/WEC/.../2006 o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej zawartej pomiędzy iem a PSE-Operator S.A. i PSE SA WARUNKI TECHNICZNO-RUCHOWE zawartej pomiędzy iem a PSE-Operator

Bardziej szczegółowo

Sławomir CIEŚLIK Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy, Instytut Elektrotechniki

Sławomir CIEŚLIK Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy, Instytut Elektrotechniki Sławomir CIEŚLIK Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy, Instytut Elektrotechniki PROBLEMY IDENTYFIKACJI ELEMENTÓW SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO POWODUJĄCYCH WZROST WYŻSZYCH HARMONICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Zestawienie wartości dostępnej mocy przyłączeniowej źródeł w sieci RWE Stoen Operator o napięciu znamionowym powyżej 1 kv

Zestawienie wartości dostępnej mocy przyłączeniowej źródeł w sieci RWE Stoen Operator o napięciu znamionowym powyżej 1 kv Zestawienie wartości dostępnej mocy przyłączeniowej źródeł w sieci RWE Stoen Operator o napięciu znamionowym powyżej 1 kv stan na: październik 2015 r. RWE STOEN Operator Sp. z o.o. Strona 1 Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU PRZEKRACZANIA DOPUSZCZALNYCH WARTOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA MOCY W SIECI NN NA PRACĘ SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO

ANALIZA WPŁYWU PRZEKRACZANIA DOPUSZCZALNYCH WARTOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA MOCY W SIECI NN NA PRACĘ SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 74 Electrical Engineering 213 Ryszard NAWROWSKI* Zbigniew STEIN* Maria ZIELIŃSKA* ANALIZA WPŁYWU PRZEKRACZANIA DOPUSZCZALNYCH WARTOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA

Bardziej szczegółowo

Minimalizacja strat mocy czynnej w sieci przesyłowej wybrane aspekty problematyki obliczeniowej

Minimalizacja strat mocy czynnej w sieci przesyłowej wybrane aspekty problematyki obliczeniowej Minimalizacja strat mocy czynnej w sieci przesyłowej wybrane aspekty problematyki obliczeniowej Marek Wancerz, Piotr Miller, Zbigniew Połecki Politechnika Lubelska W referacie zostały przedstawione podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 1 Budowa silnika inukcyjnego Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 2 Budowa silnika inukcyjnego Tabliczka znamionowa

Bardziej szczegółowo

ul. Rynek Sułkowice numery działek: 4112, 4113, 4111/1, 4115/1

ul. Rynek Sułkowice numery działek: 4112, 4113, 4111/1, 4115/1 Kraków, dn. 2014-02-10 Nr warunków: WP/005966/2014/O09R03 TD/. Gmina Sułkowice ul. Rynek 1 32-440 SUŁKOWICE WARUNKI PRZYŁĄCZENIA Wnioskodawca: Gmina Sułkowice ul. Rynek 1 32-440 SUŁKOWICE Obiekt: Adres

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne Electrical machines. Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny)

Maszyny elektryczne Electrical machines. Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe.

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki indukcyjne Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki pierścieniowe to takie silniki indukcyjne, w których

Bardziej szczegółowo

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1 Źródła energii elektrycznej prądu przemiennego: 1. prądnice synchroniczne 2. prądnice asynchroniczne Surowce energetyczne: węgiel kamienny i brunatny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny"

Ćwiczenie: Silnik indukcyjny Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Zasada

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TRANSFORMATORY Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Maszyny elektryczne Przemiana energii za pośrednictwem pola magnetycznego i prądu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

MINIMALIZACJA STRAT MOCY CZYNNEJ W SIECI PRZESYŁOWEJ WYBRANE ASPEKTY PROBLEMATYKI OBLICZENIOWEJ

MINIMALIZACJA STRAT MOCY CZYNNEJ W SIECI PRZESYŁOWEJ WYBRANE ASPEKTY PROBLEMATYKI OBLICZENIOWEJ POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 Marek WANCERZ* Piotr KACEJKO* MINIMALIZACJA STRAT MOCY CZYNNEJ W SIECI PRZESYŁOWEJ WYBRANE ASPEKTY PROBLEMATYKI OBLICZENIOWEJ

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

XXXIII OOWEE 2010 Grupa Elektryczna

XXXIII OOWEE 2010 Grupa Elektryczna 1. W jakich jednostkach mierzymy natężenie pola magnetycznego: a) w amperach na metr b) w woltach na metr c) w henrach d) w teslach 2. W przedstawionym na rysunku układzie trzech rezystorów R 1 = 8 Ω,

Bardziej szczegółowo

Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:2002)

Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:2002) Andrzej Purczyński Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:00) W 10 krokach wyznaczane są: prąd początkowy zwarciowy I k, prąd udarowy (szczytowy)

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna 1. Przed zamknięciem wyłącznika prąd I = 9A. Po zamknięciu wyłącznika będzie a) I = 27A b) I = 18A c) I = 13,5A d) I = 6A 2. Prąd I jest równy a) 0,5A b) 0 c) 1A d) 1A 3. Woltomierz wskazuje 10V. W takim

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ FARM WIATROWYCH W REGULACJI NAPIĘCIA W SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

UDZIAŁ FARM WIATROWYCH W REGULACJI NAPIĘCIA W SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Udział farm wiatrowych w regulacji napięcia w sieci dystrybucyjnej 39 UDZIAŁ FARM WIATROWYCH W REGULACJI NAPIĘCIA W SIECI DYSTRYBUCYJNEJ dr inż. Jacek Klucznik / Politechnika Gdańska. WSTĘP W Polsce obserwuje

Bardziej szczegółowo

I. PARAMETRY TECHNICZNO-RUCHOWE JEDNOSTEK WYTWÓRCZYCH 1. Podstawowe parametry Jednostek Wytwórczych Minimum techniczne Moc osiągalna Współczynnik doci

I. PARAMETRY TECHNICZNO-RUCHOWE JEDNOSTEK WYTWÓRCZYCH 1. Podstawowe parametry Jednostek Wytwórczych Minimum techniczne Moc osiągalna Współczynnik doci Załącznik 2 do Umowy nr UPE/WYT/.../2006 o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej zawartej pomiędzy iem a PSE-Operator S.A. i PSE SA WARUNKI TECHNICZNO-RUCHOWE I. PARAMETRY TECHNICZNO-RUCHOWE

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA TECHNICZNE DLA JEDNOSTEK WYTWÓRCZYCH PRZYŁĄCZANYCH DO SIECI ROZDZIELCZEJ

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA TECHNICZNE DLA JEDNOSTEK WYTWÓRCZYCH PRZYŁĄCZANYCH DO SIECI ROZDZIELCZEJ Załącznik nr 5 do Instrukcji ruchu i eksploatacji sieci rozdzielczej ZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA TECHNICZNE DLA JEDNOTEK WYTWÓRCZYCH PRZYŁĄCZANYCH DO IECI ROZDZIELCZEJ - 1 - 1. POTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Maszyna indukcyjna jest prądnicą, jeżeli prędkość wirnika jest większa od prędkości synchronicznej, czyli n > n 1 (s < 0).

Maszyna indukcyjna jest prądnicą, jeżeli prędkość wirnika jest większa od prędkości synchronicznej, czyli n > n 1 (s < 0). Temat: Wielkości charakteryzujące pracę silnika indukcyjnego. 1. Praca silnikowa. Maszyna indukcyjna jest silnikiem przy prędkościach 0 < n < n 1, co odpowiada zakresowi poślizgów 1 > s > 0. Moc pobierana

Bardziej szczegółowo

PGE Dystrybucja S.A. Oddział Białystok

PGE Dystrybucja S.A. Oddział Białystok Warunki przyłączenia elektrowni wiatrowych do sieci elektroenergetycznych w Polsce w oparciu o doświadczenia z obszaru działania Obszar działania jest największym dystrybutorem energii elektrycznej w północno-wschodniej

Bardziej szczegółowo

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego (E 6) Opracował: Dr inż.

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU Energomedia Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Fabryczna 22, 32-540 Trzebinia TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU Zatwierdzona uchwałą nr 3/2013 Zarządu Spółki Energomedia z dnia

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora

Badanie transformatora POLITECHIKA ŚLĄSKA WYDIAŁ IŻYIERII ŚRODOWISKA I EERGETYKI ISTYTUT MASY I URĄDEŃ EERGETYCYCH LABORATORIUM ELEKTRYCE Badanie transformatora (E 3) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWIC 3. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski Indukcja wzajemna Transformator dr inż. Romuald Kędzierski Do czego służy transformator? Jest to urządzenie (zwane też maszyną elektryczną), które wykorzystując zjawisko indukcji elektromagnetycznej pozwala

Bardziej szczegółowo

Kompensacja mocy biernej w stacjach rozdzielczych WN/SN

Kompensacja mocy biernej w stacjach rozdzielczych WN/SN mgr inż. Łukasz Matyjasek Kompensacja mocy biernej w stacjach rozdzielczych WN/SN Dla dystrybutorów energii elektrycznej, stacje rozdzielcze WN/SN stanowią podstawowy punkt systemu rozdziału energii, której

Bardziej szczegółowo

Wpływ impedancji transformatora uziemiającego na wielkości ziemnozwarciowe w sieci z punktem neutralnym uziemionym przez rezystor

Wpływ impedancji transformatora uziemiającego na wielkości ziemnozwarciowe w sieci z punktem neutralnym uziemionym przez rezystor Artykuł ukazał się w Wiadomościach Elektrotechnicznych, nr 7/008 dr inż. Witold Hoppel, docent PP dr hab. inż. Józef Lorenc. profesor PP Politechnika Poznańska Instytut Elektroenergetyki Wpływ impedancji

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK A DO WNIOSKU

ZAŁĄCZNIK A DO WNIOSKU Nr wniosku (wypełnia Z. Ch POLICE S.A.) Miejscowość Data (dzień, miesiąc, rok) Nr Kontrahenta SAP (jeśli dostępny wypełnia Z. Ch POLICE S.A.) ZAŁĄCZNIK A DO WNIOSKU O OKREŚLENIE WARUNKÓW PRZYŁĄCZENIA FARMY

Bardziej szczegółowo

Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej

Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej 1. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z różnymi metodami pomiaru mocy w obwodach prądu przemiennego.. Wprowadzenie: Wykonując pomiary z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO FORMULARZA G-10.5

OBJAŚNIENIA DO FORMULARZA G-10.5 OBJAŚNIENIA DO FORMUARZA G-10.5 Objaśnienia dotyczą wzoru formularza za 2013 r. Do sporządzania sprawozdania zobowiązane są podmioty zajmujące się przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej, zaklasyfikowane

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network

Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network Wojciech Zalewski Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, Katedra

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Wydział: EAIiE kierunek: AiR, rok II Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Grupa laboratoryjna: A Czwartek 13:15 Paweł Górka

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

1. Oznaczenie wnioskodawcy:

1. Oznaczenie wnioskodawcy: GRUPA Kęty S.A. 32-650 Kęty ul.kościuszki 111... miejscowość, data W N I O S E K o określenie warunków przyłączenia do sieci dystrybucyjnej GRUPA Kęty S.A. ( n a l e ży w y p e ł n i ć d r u k o w a n

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5. do Umowy nr ND-D/W/ /. z dnia o świadczenie usług. dystrybucji. zawartej pomiędzy. RWE Stoen Operator Sp. z o.o.

Załącznik nr 5. do Umowy nr ND-D/W/ /. z dnia o świadczenie usług. dystrybucji. zawartej pomiędzy. RWE Stoen Operator Sp. z o.o. Załącznik nr 5 do Umowy nr ND-D/W/ /. z dnia o świadczenie usług dystrybucji zawartej pomiędzy RWE Stoen Operator Sp. z o.o. a. Specyfikacja techniczna urządzeń wytwórczych Strona 1 z 5 I. TURBINA i GENERATOR

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w energię

Bardziej szczegółowo

Szczegółowa kalkulacja ceny oferty wzór

Szczegółowa kalkulacja ceny oferty wzór Postępowanie nr K-381-11/10 Załącznik nr 3a do formularza oferty Szczegółowa kalkulacja ceny oferty wzór /punkt poboru Szacunkowe zapotrzebowanie na Cena jednostkowa Wartość netto Wartość podatku VAT Wartość

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH NA ROK AKADEMICKI 2011/2012

PROPOZYCJE TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 PROPOZYCJE TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 Zakład ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ Adres strony WWW zakładu: www.ien.pw.edu.pl/eig Lp. Temat pracy dyplomowej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OCENY WSKAŹNIKÓW ZAWODNOŚCI ZASILANIA ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

PODSTAWY OCENY WSKAŹNIKÓW ZAWODNOŚCI ZASILANIA ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ Andrzej Purczyński PODSTAWY OCENY WSKAŹNIKÓW ZAWODNOŚCI ZASILANIA ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ Materiały szkolenia technicznego, Jakość energii elektrycznej i jej rozliczanie, Poznań Tarnowo Podgórne II/2008, ENERGO-EKO-TECH

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Instytut Elektrotechniki i Automatyki Okrętowej Część 8 Maszyny asynchroniczne indukcyjne prądu zmiennego Maszyny asynchroniczne

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 73/5 49 Zbigniew Szulc, łodzimierz Koczara Politechnika arszawska, arszawa POPRAA EFEKTYNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: EZ1C Numer ćwiczenia: Kompensacja mocy i poprawa współczynnika mocy w układach jednofazowych

Kod przedmiotu: EZ1C Numer ćwiczenia: Kompensacja mocy i poprawa współczynnika mocy w układach jednofazowych P o l i t e c h n i k a B i a ł o s t o c k a W y d z i a ł E l e k t r y c z n y Nazwa przedmiotu: Techniki symulacji Kierunek: elektrotechnika Kod przedmiotu: EZ1400 053 Numer ćwiczenia: Temat ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

15. UKŁADY POŁĄCZEŃ PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH I NAPIĘCIOWYCH

15. UKŁADY POŁĄCZEŃ PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH I NAPIĘCIOWYCH 15. UKŁDY POŁĄCZEŃ PRZEKŁDNIKÓW PRĄDOWYCH I NPIĘCIOWYCH 15.1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z najczęściej spotykanymi układami połączeń przekładników prądowych i napięciowych

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+)

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+) Autor: Piotr Fabijański Koreferent: Paweł Fabijański Zadanie Obliczyć napięcie na stykach wyłącznika S zaraz po jego otwarciu, w chwili t = (0 + ) i w stanie ustalonym, gdy t. Do obliczeń przyjąć następujące

Bardziej szczegółowo

I we. F (filtr) U we. Rys. 1. Schemat blokowy układu zasilania odbiornika prądu stałego z sieci energetycznej z zastosowaniem stabilizatora napięcia

I we. F (filtr) U we. Rys. 1. Schemat blokowy układu zasilania odbiornika prądu stałego z sieci energetycznej z zastosowaniem stabilizatora napięcia 22 ĆWICZENIE 3 STABILIZATORY NAPIĘCIA STAŁEGO Wiadomości wstępne Stabilizatory napięcia stałego są to układy elektryczne dostarczające do odbiornika napięcie o stałej wartości niezależnie od zmian w określonych

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa G-10.7(P)

MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa G-10.7(P) MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON G-10.7(P) Sprawozdanie o przepływie energii elektrycznej (według napięć)

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ H. Cegielski - ENERGOCENTRUM Sp. z o.o. TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ Obowiązuje od 1 stycznia 2011 r. Wprowadzona Uchwałą Zarządu H. Cegielski - ENERGOCENTRUM Sp. z o.o. nr 12/2009 z dnia 15 grudnia

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzone Zarządzeniem nr 10/2015 Dyrektora Departamentu Zarządzania Majątkiem Sieciowym

Zatwierdzone Zarządzeniem nr 10/2015 Dyrektora Departamentu Zarządzania Majątkiem Sieciowym Zasady prowadzenia ewidencji wykonanych prac w technologii PPN oraz obliczania dostarczonej energii elektrycznej do odbiorców w trakcie wykonywania prac pod napięciem w ENEA Operator Sp. z o.o. Zatwierdzone

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7. Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7. Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7 Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ Wstęp Układy elektryczne w postaci szeregowego połączenia RL, podczas zasilania z sieci napięcia przemiennego, pobierają moc czynną, bierną

Bardziej szczegółowo

Procedura przyłączania wytwórców

Procedura przyłączania wytwórców Procedura przyłączania wytwórców I. Uwagi Ogólne Procedurę przyłączenia wytwórców do sieci dystrybucyjnej przedsiębiorstwa energetycznego reguluje art. 7 ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. Nr

Bardziej szczegółowo

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów Wymagania edukacyjne dla uczniów Technikum Elektrycznego ZS Nr 1 w Olkuszu przedmiotu : Pracownia montażu i konserwacji maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie programu nauczania : TECHNIK ELEKTRYK

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Schemat ten jest stosowany w schematach zastępczych sieci elektroenergetycznych, przy obliczeniach prądów zwarciowych.

Schemat ten jest stosowany w schematach zastępczych sieci elektroenergetycznych, przy obliczeniach prądów zwarciowych. Temat: Transformatory specjalne: transformator trójuzwojeniowy, autotransformator, przekładnik prądowy i napięciowy, transformator spawalniczy, transformatory bezpieczeństwa, transformatory sterowania

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ POMIAROWYCH W WIEJSKICH STACJACH TRANSFORMATOROWYCH

METODY BADAŃ POMIAROWYCH W WIEJSKICH STACJACH TRANSFORMATOROWYCH Jerzy NIEBRZYDOWSKI, Grzegorz HOŁDYŃSKI Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektroenergetyki METODY BADAŃ POMIAROWYCH W WIEJSKICH STACJACH TRANSFORMATOROWYCH W referacie przedstawiono

Bardziej szczegółowo

BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH

BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 70 Electrical Engineering 2012 Bartosz CERAN* BADANIA MODELOWE OGNIW SŁONECZNYCH W artykule przedstawiono model matematyczny modułu fotowoltaicznego.

Bardziej szczegółowo

SIEĆ ELEKTROENERGETYCZNA JAKO ŚRODOWISKO RYNKOWE DZIAŁANIA PROSUMENTÓW I NIEZALEŻNYCH INWESTORÓW

SIEĆ ELEKTROENERGETYCZNA JAKO ŚRODOWISKO RYNKOWE DZIAŁANIA PROSUMENTÓW I NIEZALEŻNYCH INWESTORÓW C Politechnika Śląska CEP Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Konwersatorium Inteligentna Energetyka Temat przewodni Nowy rynek energii elektrycznej sposoby zwiększania

Bardziej szczegółowo

~ RG1 ~ RG2 ~ RG3 KOORDYNACJA UKŁADÓW REGULACJI GENERATORÓW I TRANSFORMATORÓW ELEKTROCIEPŁOWNI PRZEMYSŁOWEJ 1. WSTĘP 2. UKŁADY REGULACJI GENERATORÓW

~ RG1 ~ RG2 ~ RG3 KOORDYNACJA UKŁADÓW REGULACJI GENERATORÓW I TRANSFORMATORÓW ELEKTROCIEPŁOWNI PRZEMYSŁOWEJ 1. WSTĘP 2. UKŁADY REGULACJI GENERATORÓW 51 KOORDYNACJA UKŁADÓW REGULACJI GENERATORÓW I TRANSFORMATORÓW ELEKTROCIEPŁOWNI PRZEMYSŁOWEJ prof. dr hab. inż. Zbigniew Szczerba / Politechnika Gdańska 1. WSTĘP Wszystkie krajowe elektrociepłownie współpracują

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PROJEKTOWA ELEKTROPLAN. ul. Królowej Korony Polskiej Szczecin tel./fax PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY

PRACOWNIA PROJEKTOWA ELEKTROPLAN. ul. Królowej Korony Polskiej Szczecin tel./fax PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY PRACOWNIA PROJEKTOWA ELEKTROPLAN ul. Królowej Korony Polskiej 25 70-485 Szczecin tel./fax 455-38-54 PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY OBIEKT DODATKOWE PRZYŁĄCZE ELEKTROENERGETYCZNE BUDYNKU STAREJ CHEMII WYDZIAŁU

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA PRZEDMIOT: ROK: 3 SEMESTR: 5 (zimowy) RODZAJ ZAJĘĆ I LICZBA GODZIN: LICZBA PUNKTÓW ECTS: RODZAJ PRZEDMIOTU: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 5 Wykład 30 Ćwiczenia Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Kompensacja mocy biernej indukcyjnej oraz pojemnościowej na farmach wiatrowych

Kompensacja mocy biernej indukcyjnej oraz pojemnościowej na farmach wiatrowych Kompensacja mocy biernej indukcyjnej oraz pojemnościowej na farmach wiatrowych W Polsce obserwuje się olbrzymie zainteresowanie budową nowych, odnawialnych źródeł energii elektrycznej. Zainteresowanie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ

ANALIZA JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ANALIZA JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ANALIZA WARUNKÓW ZASILANIA dr inż. Andrzej Firlit andrzej.firlit@keiaspe.agh.edu.pl LABORATORIUM JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ jakość napięcia PWP jakość prądu W sieciach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia"

Ćwiczenie: Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską

Bardziej szczegółowo

Pomiar strat I 2 t oraz U 2 t w licznikach produkcji ZEUP POZYTON

Pomiar strat I 2 t oraz U 2 t w licznikach produkcji ZEUP POZYTON Pomiar strat I t oraz U t w licznikach produkcji ZEUP POZYTON Straty I t oraz U t rejestrowane są w następujących licznikach produkcji ZEUP POZYTON: a) EQABP (wersja standard), b) EQABP (wersja OBIS),

Bardziej szczegółowo

Zasilanie silnika indukcyjnego poprzez układ antyrównoległy

Zasilanie silnika indukcyjnego poprzez układ antyrównoległy XL SESJA STUDENCKICH KÓŁ NAUKOWYCH Zasilanie silnika indukcyjnego poprzez układ antyrównoległy Wykonał: Paweł Pernal IV r. Elektrotechnika Opiekun naukowy: prof. Witold Rams 1 Wstęp. Celem pracy było przeanalizowanie

Bardziej szczegółowo

Poprawa jakości energii i niezawodności. zasilania

Poprawa jakości energii i niezawodności. zasilania Poprawa jakości energii i niezawodności zasilania Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Poziom zniekształceń napięcia w sieciach energetycznych,

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA REDUKTORA ZUŻYCIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ FIRMY ELRED MIETKÓW OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW

RAPORT Z BADANIA REDUKTORA ZUŻYCIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ FIRMY ELRED MIETKÓW OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW Energia Dla Firm Sp. z o.o., ul. Domaniewska 37, 02-672 Warszawa RAPORT Z BADANIA REDUKTORA ZUŻYCIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ FIRMY ELRED MIETKÓW OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW BADANIE REDUKTORA RZEE/3F/ -270kVA -415A

Bardziej szczegółowo

Procedura przyłączania mikroinstalacji

Procedura przyłączania mikroinstalacji I. Uwagi Ogólne Procedura przyłączania mikroinstalacji Procedurę przyłączenia mikroinstalacji do sieci dystrybucyjnej reguluje art. 7 ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r. Nr 1059 z późn. zm.). Zgodnie

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Kopalnia Węgla Kamiennego Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Zatwierdzona Uchwałą nr 842/2008 Zarządu Kopalni Węgla Kamiennego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Prądnica prądu przemiennego"

Ćwiczenie: Prądnica prądu przemiennego Ćwiczenie: "Prądnica prądu przemiennego" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Warunki przyłączenia nr RD5/RP/22/7364/2013 dla podmiotu V grupy przyłączeniowej do sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym 0,4 kv

Warunki przyłączenia nr RD5/RP/22/7364/2013 dla podmiotu V grupy przyłączeniowej do sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym 0,4 kv PGE Dystrybucja S.A. Oddział Rzeszów Rejon Energetyczny Stalowa Wola ul. Komisji Edukacji Narodowej 18, 37-450 Stalowa Wola tel. 15 877 42 00 Stalowa Wola, dnia 2013-01-09 Znak: RD5/RP/22/7364/2013 Załącznik

Bardziej szczegółowo

Maszyny i urządzenia elektryczne. Tematyka zajęć

Maszyny i urządzenia elektryczne. Tematyka zajęć Nazwa przedmiotu Maszyny i urządzenia elektryczne Wprowadzenie do maszyn elektrycznych Transformatory Maszyny prądu zmiennego i napęd elektryczny Maszyny prądu stałego i napęd elektryczny Urządzenia elektryczne

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne)

Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Gospodarka Elektroenergetyczna Nazwa modułu w języku angielskim Power Systems

Bardziej szczegółowo

czwartek, 24 czerwca 2010

czwartek, 24 czerwca 2010 1 1 Przyłączanie farm wiatrowych do sieci energetycznej w świetle nowych wytycznych 1 EnergiaPro S.A. - Powstała 1 maja 2004 roku pod nazwą EnergiaPro Koncern Energetyczny SA - Od 9 maja 2007 roku wchodzi

Bardziej szczegółowo

Układy przekładników prądowych

Układy przekładników prądowych Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 38A www.kueitwn.pollub.pl LABORATORIUM URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Procedury przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznej

Procedury przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznej Procedury przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznej Prezentację przygotował: mgr inż. Jerzy Łysek Kierownik Wydziału Przyłączania i Rozwoju Elektroenergetyczna sieć dystrybucyjna

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY W BYDGOSZCZY WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROWANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆWICZENIE: E19 BADANIE PRĄDNICY

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE. Ryszard Myhan WYKŁAD 5

HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE. Ryszard Myhan WYKŁAD 5 HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE Ryszard Myhan WYKŁAD 5 TYPY PRĄDNICY W małych elektrowniach wodnych są stosowane dwa rodzaje prądnic: prądnice asynchroniczne (indukcyjne) trójfazowe prądu przemiennego;

Bardziej szczegółowo

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik AC/DC Przekształtniki AC/DC można podzielić na kilka typów, mianowicie: prostowniki niesterowane; prostowniki sterowane. Zależnie od stopnia skomplikowania układu i miejsca przyłączenia do sieci elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA LABORATORIUM MASZYNY ELEKTRYCZNE

POLITECHNIKA GDAŃSKA LABORATORIUM MASZYNY ELEKTRYCZNE POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI I AUTOMATYKI KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I MASZYN ELEKTRYCZNYCH LABORATORIUM MASZYNY ELEKTRYCZNE ĆWICZENIE (PS) MASZYNY SYNCHRONICZNE BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDNICY/GENERATORA

Bardziej szczegółowo

Standard techniczny nr 3/DTS/ oznaczenia projektowe obiektów i urządzeń zabudowanych w stacjach elektroenergetycznych TAURON Dystrybucja S.A.

Standard techniczny nr 3/DTS/ oznaczenia projektowe obiektów i urządzeń zabudowanych w stacjach elektroenergetycznych TAURON Dystrybucja S.A. Standard techniczny nr 3/DTS/2015 - oznaczenia projektowe obiektów i urządzeń zabudowanych w stacjach elektroenergetycznych TAURON Dystrybucja S.A. Załącznik do Zarządzenia nr 5/2015 Obowiązuje od 3 lutego

Bardziej szczegółowo