Rozdział 6. Koncepcja systemu prognozowania lokalnych zagrożeń środowiskowych

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział 6. Koncepcja systemu prognozowania lokalnych zagrożeń środowiskowych"

Transkrypt

1 Rozdział 6 Koncepcja systemu prognozowania lokalnych zagrożeń środowiskowych Mirosław HAJDER, Mariusz NYCZ Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie, Politechnika Rzeszowska Streszczenie W pracy, zaprezentowano koncepcję budowy systemu wykrywania lokalnych zagrożeń środowiskowych. Szczególną uwagę zwrócono na przeciwdziałanie podtopieniom i powodziom. Jeżeli na monitorowanych rzekach znajdują się zbiorniki z regulowanym poziomem lustra, system pozwala minimalizować zagrożenie poprzez adaptacyjne sterowanie jego wysokością. Pokazano również możliwości wykorzystania opracowanego systemu do monitorowania zagrożeń innych typów oraz trudności przy wdrożeniu systemów wykrywania i przeciwdziałania zagrożeniom powodziowym. 1. Wprowadzenie Jedną z pierwszoplanowych misji Wyz szej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie, jako wiodącej Uczelni w regionie, jest promowanie i wdraz anie nowoczesnych rozwiązan technicznych, prowadzących do poprawy konkurencyjnos ci wojewo dztwa Podkarpackiego oraz jakos ci z ycia jego mieszkan co w. Do tego celu, Uczelnia wykorzystuje ogromny potencjał intelektualny swoich pracowniko w i studento w, pozwalający nieskrępowanie operowac w obszarach najnowoczes niejszych rozwiązan technicznych, organizacyjnych i marketingowych. Do wspo łpracy zaprasza się ro wniez najwybitniejszych specjalisto w z ro z nych dziedzin, zaro wno z kraju, jak i z zagranicy. Wieloletnie badania pokazały, z e jednym z waz niejszych, dotąd nierozwiązanych, problemo w wojewo dztwa Podkarpackiego są szeroko występujące podtopienia i lokalne powodzie, powodujące ogromne straty zaro wno w przedsiębiorstwach, jak i u oso b prywatnych. Aby maksymalnie przeciwdziałac szkodom będącym ich następstwem, realizowany jest, planowany na kilka kolejnych lat, pro-

2 70 M. Hajder, M. Nycz gram badawczy, kto rego celem jest opracowanie i wdroz enie systemu prognozowania i wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych zjawiskach naturalnych, w szczego lnos ci powodziowych. W odro z nieniu od podobnych prac prowadzonych przez administrację pan stwową i samorządową, zainteresowania zespołu badawczego koncentrują się na zjawiskach lokalnych i zakładają maksymalną eliminację czynnika ludzkiego przy prognozowaniu i ostrzeganiu. Potrzeba ograniczenia lub nawet eliminacji człowieka z procesu ostrzegania wynika z dwo ch jego najwaz niejszych cech, istotnych dla elemento w systemu informatycznego. Po pierwsze, w odro z nieniu od obiektywizmu komputera będącego skutkiem formalizmu programu, człowiekowi trudno jest się ustrzec subiektywizmu. Podejmowane przez niego decyzje są często zabarwione osobistymi przekonaniami, czy sympatiami. W zarządzaniu kryzysowym nie ma miejsca na takie odczucia, celem podejmowanych decyzji powinna byc wyłącznie minimalizacja negatywnych skutko w zagroz en. Po drugie, człowiek jest zawsze najwolniejszym i najbardziej zawodnym ogniwem dowolnego systemu informatycznego. Czasami, w wyniku ludzkiej nieuwagi, lenistwa, czy tez zapomnienia nie są podejmowane istotne, nie cierpiące zwłoki, decyzje. Negatywny wpływ człowieka na funkcjonowanie systemu wspomagania zarządzaniem przedstawia rys. 1, ilustrujący cykl z ycia sytuacji kryzysowej. POZIOM ZAGROŻENIA Decyzja Ostrzeganie Zagrożenie Zjawisko Rys. 1. Wzrost poziomu zagroz enia w trakcie cyklu z ycia sytuacji kryzysowej. Niebezpieczne zjawisko s rodowiskowe (lub inne będące skutkiem ludzkiej działalnos ci) powoduje pojawienie się początkowo niewielkiego zagroz enia. Wraz z upływem czasu jego poziom narasta, osiągając w pewnym momencie wartos c niebezpieczną dla ludzi i ich mienia. Najczęs ciej, dopiero wtedy podejmowana jest decyzja o wszczęciu procedur przewidzianych zarządzaniem kryzysowym,

3 Koncepcja systemu prognozowania zagrożeń środowiskowych 71 obejmujących m. in. ostrzeganie o niebezpieczen stwie oso b znajdujących się na zagroz onym obszarze. Tak więc, wszelkie decyzje oraz działania będące ich konsekwencją podejmowane są nie w chwili wystąpienia zjawiska, a juz po pojawieniu się niebezpieczen stwa będącego jego konsekwencją. Dzisiejsze systemy dla zagroz en mikroskalowych nie przewidują podjęcia decyzji o wszczęciu procedur juz w momencie pojawienia się zjawiska i nie wynika to wyłącznie z szerokiego udziału w nich czynnika ludzkiego. W początkowej fazie z ycia zagroz enia trudno jest metodami intuicyjnymi przewidziec, czy sytuacja ta rozwinie się tak, z e będzie ona zagraz ac ludziom i mieniu. Dlatego, idealnym byłoby rozwiązanie, w kto rym za pomocą prognozowania uwzględniającego aktualny stan s rodowiska, bezpos rednio po pojawieniu się zjawiska, automatycznie, bez udziału człowieka, podejmowano decyzję o wszczęciu, bądz nie, procedury kryzysowej. W niniejszej pracy opisana została koncepcja takiego włas nie rozwiązania. Oczywis cie, obecnie nalez y koncentrowac się na minimalizacji wpływu człowieka na podejmowane decyzje, nie zas na całkowitej jego eliminacji. Opracowując aplikację zarządzającą procesem decyzyjnym nie mamy gwarancji, z e uwzględni ona wszystkie moz liwe sytuacje, a brak formalnej procedury rozwiązania takowej spowodowałby odmowę funkcjonowania systemu. W takim przypadku człowiek jest nie do zastąpienia. Ponadto, pełne odejs cie od wspo łczucia i wraz liwos ci w stronę formalizmu, nie zawsze jest wskazane, a wszelkie uczucia są wyłącznie cechą ludzi. 2. Klasyfikacja zagrożeń środowiskowych Z punktu widzenia zarządzania kryzysowego, zagroz eniem nazywamy konsekwencję niebezpiecznego zjawiska przyrodniczego, bądz ludzkiego działania, skutkującą naruszeniem normalnego funkcjonowania człowieka lub jego otoczenia. Podstawowa klasyfikacja zagroz en dzieli je z punktu widzenia przyczyn ich pojawienia na: środowiskowe oraz socjologiczno technologiczne. W ramach działalnos ci naukowo-technicznej Wyz szej Szkoły Informatyki i Zarządzania analizowane są oba typy zagroz en. Chociaz w niniejszej publikacji skoncentrowano się na zjawiskach pogodowych, system kto ry analizowałby zjawiska geofizyczne czy katastrofy techniczne funkcjonowałby na podobnych zasadach. Błędem byłaby analiza szkodliwos ci obu typo w zagroz en mająca na celu okres lenie, kto re spos ro d nich są bardziej niebezpieczne oba rodzaje zagroz en mogą przynies c katastrofalne skutki. Klasyfikację wybranych zagroz en przedstawiono na rys. 2.

4 72 M. Hajder, M. Nycz Środowiskowe Socjologicznotechnologiczne Zjawiska pogodowe Zjawiska geofizyczne Inne Zagrożenia Zagrożenia Katastrofy techniczne Terroryzm Inne Zagrożenia dla ludzi i mienia Rys. 2. Klasyfikacja zagroz en ludzi i mienia. Zagroz enia s rodowiskowe mogą przejawiac się w ro z nej skali, zaro wno z punktu widzenia obszaru objętego katastrofą, jak i szko d powstałych w jej rezultacie. Mogą one obejmowac fragment gminy, jak ro wniez znaczną częs c wojewo dztwa. Z punktu widzenia skali, zagroz enia moz emy podzielic na makro- oraz mikroskalowe. Przyczyną duz ych zniszczen w zagroz eniach makroskalowych (patrz rys. 3) jest rozmiar podmioto w tworzących je. Mogą nimi byc gło wne rzeki, dla kto rych skala zachodzących w nich zjawisk generuje ogromną siłę niszcząca, obejmującą swym zasięgiem znaczący obszar. W rezultacie, przeciwdziałanie zagroz eniom tej klasy wymaga istotnych nakłado w finansowych, technicznych i organizacyjnych. Jednak rozmiar podmiotu decyduje o wolnozmiennos ci przebiegających w nim proceso w. Mamy więc, dostatecznie duz o czasu aby zebrac i przetworzyc informacje niezbędne do precyzyjnego okres lenia skali katastrofy, a na podstawie wyniko w symulacji podjąc działania minimalizujące jej skutki. Oczywis cie, dos c wczesne przygotowanie prognozy nie oznacza, z e działania ochronne zawsze przyniosą zadowalające efekty. Zdarza się ro wniez tak, z e skala zjawiska jest tak ogromna, z e uniemoz liwia podjęcie jakichkolwiek działan, poza ewakuacją oso b z zagroz onego obszaru. Z uwagi na ogromne straty wywoływane przez zagroz enia makroskalowe, to włas nie na nich koncentruje się gło wna uwaga władz Pan stwa, samorządo w wojewo dzkich, jak ro wniez jednostek naukowo-badawczych. Zagroz enia takie nie lez ą w obszarze zainteresowan two rco w opisywanego systemu. Drugim rodzajem zagroz en pokazanych na rys. 3 są zagroz enia mikroskalowe, kto rych podmiotami są niewielkie obiekty: małe rzeki, potoki, strumienie, czy wręcz cieki wodne. Zagroz enia tej grupy obejmują niewielki obszar, a ponoszone sumaryczne straty są wielokrotnie mniejsze niz w przypadku katastrof makroskalowych. Nie oznacza to jednak, z e straty te są do pominięcia. Jez eli przeliczyc

5 Koncepcja systemu prognozowania zagrożeń środowiskowych 73 je na statystycznego mieszkan ca, kto ry ucierpiał w ich rezultacie lub na jednostkę powierzchni objętej katastrofą, straty te są ro wniez bardzo wysokie. ZAGROŻENIA ŚRODOWISKOWE Makroskalowe 1. Podmiotami są duże obiekty 2. Występują na dużym obszarze geograficznym 3. Wolnozmienne 4. Skutecznie prognozowanie wykorzystywane na szeroką skalę Mikroskalowe 1. Podmiotami są małe obiekty 2. Występują na niewielkim obszarze geograficznym 3. Szybkozmienne i krótkotrwałe 4. Nieskuteczne prognozowane Rys. 3.Klasyfikacja zagroz en s rodowiskowych. Zjawiska wywołujące zagroz enia mikroskalowe są szybkozmienne, pojawiają się nagle i szybko ustępują. Częste są przypadki, kiedy czas pomiędzy rozpoczęciem opadu, a przejs ciem fali powodziowej nie przekracza kilku godzin. Skutkiem szybkozmiennos ci są trudnos ci w przeciwdziałaniu tej klasy zagroz eniom, zdarza się, z e ostrzez enia pojawiają się na kilka, kilkanas cie minut przed wystąpieniem katastrofy. Wspomniana szybkozmiennos c powoduje, z e samo wykrywanie zagroz en jest tutaj daleko niewystarczające. Aby dysponowac czasem wystarczającym na przygotowanie ludzi do zagroz enia, lub na ich ewakuację, wymagane jest wyprzedzające prognozowanie zachodzących zmian. Niestety, efektywnos c prognozowania zagroz en tej klasy jest obecnie niezadowalająca. O ile opis matematyczny zjawisk pozwala na precyzyjne okres lenie ich skali, to informacje te pojawiają się zazwyczaj juz po zakon czeniu samego zjawiska [1], [2]. Aby to zmienic konieczna jest radykalna rewizja podejs cia do prognozowania, w szczego lnos ci, niezbędne jest dokonywanie permanentnych pomiaro w s rodowiska na zagroz onym obszarze oraz prowadzenie w czasie rzeczywistym symulacji jego zmian. Tylko w takim przypadku prognozy mogą byc uzyskane na tyle wczes nie, z e moz liwa będzie skuteczna ochrona przed zagroz eniami [3], [4]. Proponowany system przeznaczony jest do obsługi zagroz en tej włas nie klasy. 3. Komponenty informacyjne i techniczne procesu prognozowania Podstawowym celem prowadzonych prac jest maksymalnie wczesne przygotowanie trafnej prognozy zachowania się monitorowanego s rodowiska. System

6 74 M. Hajder, M. Nycz tworzą dwa rodzaje komponento w: informacyjne oraz techniczne. W ogo lnym przypadku, zadaniem pierwszego z nich jest obsługa procesu decyzyjnego, drugiego zas dokonanie niezbędnych pomiaro w s rodowiska, przekazanie wyniko w do centrum zarządzania oraz zapewnienie zasobo w obliczeniowych i pamięciowych dla komponento w informacyjnych. Komponenty informacyjne wykorzystywane podczas prognozowania przedstawione zostały na rys. 4. Aktualny stan środowiska Model zachowania środowiska PROGNOZA PRZEBIEGU ZJAWISKA Dane historyczne o zachowaniu środowiska Rys. 4. Informacyjne komponenty prognozowania zagroz en. W odro z nieniu od istniejących, opisywany system przy tworzeniu prognozy wykorzystuje aktualne dane o stanie s rodowiska zbierane przez siec czujniko w rozlokowanych na zagroz onym obszarze. Aby zminimalizowac koszty komunikacji system pracuje w trzech trybach przesyłania danych pomiarowych. W pierwszym z nich, tzw. standardowym, zakłada się stabilnos c pogodową, a wystąpienie zagroz enia traktuje jako nieprawdopodobne. Ma to miejsce, kiedy nie notuje się opadu, a w s rodowisku panuje susza atmosferyczna i glebowa. Wtedy, dane z czujniko w transmitowane są co 4 godziny, z taką częstotliwos cią opracowywane są ro wniez prognozy. Nie oznacza to oczywis cie, z e pomiary nie są wykonywane. Te, realizowane są standardowo, jednak ich rezultaty są gromadzone w pamięci stacji pomiarowej, a następnie, w wersji skompresowanej przesyłane do centrum zarządzania. System, statystycznie najczęs ciej wykorzystuje ten włas nie tryb komunikacji. W drugim, tzw. trybie alarmowym, pojawienie się zagroz enia jest mało lub umiarkowanie prawdopodobne. Taką sytuację spotykamy, jez eli na glebach łatwo przepuszczalnych, kto rych wilgotnos c jest niewielka, ma miejsce normalny opad atmosferyczny. Wyniki pomiaro w przesyłane są co 15 minut, z taką częstotliwo-

7 Koncepcja systemu prognozowania zagrożeń środowiskowych 75 s cią opracowywane są ro wniez prognozy. System wyposaz ony jest w globalną synchronizację trybo w. Oznacza to, z e jez eli kto rakolwiek ze stacji pomiarowych przejdzie do pracy w wyz szym trybie, wprowadza w ten tryb wszystkie pozostałe. Przejs cie z trybu wyz szego do niz szego realizowane jest synchronicznie w całym systemie na zasadzie jednogłos nos ci. W trzecim, tzw. trybie katastrofy, pojawienie się zagroz enia jest prawdopodobne i dlatego pomiary transmitowane są w czasie rzeczywistym. Ma to miejsce, kiedy występuje intensywny opad, a wilgotnos c gleby jest wysoka. Ro wniez prognozy opracowywane są w czasie rzeczywistym, do czego wykorzystywana jest cała dostępna moc komputera centrum zarządzania, dodatkowo obliczenia są dublowane na serwerach Centrum Edukacji Międzynarodowej. Praca systemu w trzech ro z nych trybach wymaga, aby stacja pomiarowa została wyposaz ona w mikrokomputer zapewniający wykonanie wszystkich niezbędnych operacji obliczeniowych (analiza wyniku pomiaru, kompresja i czasowe magazynowanie danych oraz ich przesłanie do centrum zarządzania). Rozbudowana architektura niezbędna jest ro wniez do zmiany trybu komunikacji. Dzięki temu, czynnikiem inicjującym moz e byc opad w warunkach podwyz szonej wilgotnos ci atmosferycznej i glebowej, kto ry wystąpił wyłącznie na obszarze funkcjonowania jednej stacji pomiarowej. Jez eli preferowana jest centralizacja zarządzania systemem, zmiana trybu moz e byc wykonywana na podstawie centralnej analizy ostatniego przesłanego pomiaru. Poniewaz regularnos c pomiaro w polepsza funkcjonowanie modułu uczącego system zachowania rzeki, bez względu na tryb komunikacji, pomiary wykonywane są z niezmienną częstotliwos cią. Nie przeszkadza temu objętos c utworzonych danych pomiarowych, kto ra nawet bez kompresji jest stosunkowo niewielka. Dzięki modułowi uczącemu trafnos c prognoz ros nie z czasem, a informacje o zagroz eniu pojawiają się coraz wczes niej. Jego funkcjonowanie opiera się na dwo ch podstawowych metodach: statystycznej analizie sekwencji danych pomiarowych, w szczego lnos ci wpływu stanu s rodowiska na poziom wody w monitorowanej rzece oraz uczenia się sieci neuronowych. Dane pomiarowe transmitowane są w trybie ograniczonej komunikacji rozgłoszeniowej do centrum zarządzania oraz Centrum Edukacji Międzynarodowej Wyz szej Szkoły Informatyki i Zarządzania, gdzie są poddawane długoterminowemu magazynowaniu w celu doskonalenia, na ich podstawie, wykorzystywanych modeli zjawisk. Kolejnym komponentem informacyjnym, niezbędnym do skutecznego prognozowania, jest model zachowania s rodowiska. Model ten jest dedykowany dla konkretnego cieku wodnego i pokazuje relacje pomiędzy stanem nurtu rzeki a s rodowi-

8 76 M. Hajder, M. Nycz skiem. Przygotowanie modelu jest pracochłonne, wymaga bowiem dokonania rzeczywistych pomiaro w koryta i jego otoczenia. Oczywis cie, mierzone są tylko te fragmenty, kto re z uwagi na ukształtowanie mogą w istotny sposo b zmieniac charakterystyki przepływo w. Teoretycznie istnieje moz liwos c stworzenia uniwersalnego modelu, kto ry po wprowadzeniu pewnych korekt, mo głby byc stosowany dla większos ci cieko w wodnych danej klasy (go rskie, nizinne, les ne i in. ). Ostatnim składnikiem struktury informacyjnej systemu są dane historyczne o zachowaniu s rodowiska. Przez cały czas monitorowania gromadzone są nie tylko wyniki pomiaro w, ale ro wniez tworzone prognozy. Analizując stan s rodowiska, na bazie modelu i aktualnych danych, system okres la dalszy rozwo j sytuacji, poro wnując go z podobnymi przypadkami umieszczonymi w danych historycznych. W sytuacjach niejednoznacznych, ostateczna decyzja podejmowana jest po poro wnaniu prognozy z zawartos cią bazy, co ma poprawic trafnos c prognozowania. Zadaniem komponento w technicznych jest m. in. przekazywanie wyniko w pomiaro w do centrum zarządzania, gdzie dane te są magazynowane i na ich podstawie opracowywane są prognozy. Komunikacja opiera się na sieci sensorowej, w kto rej występują dwa typy węzło w: kolektory i agregatory danych. Oba typy wyposaz one są w mikrokomputery ro z niące się architekturą i wydajnos cią, do kaz dego z nich moz e byc dołączony czujnik pomiarowy [5] [6] [7]. Wzajemne powiązanie komponento w technicznych systemu zaprezentowano na rys. 5. Komputer pomiarowy Czujnik pomiarowy Komputer prognozujący Kanał komunikacyjny Rys. 5. Komponenty techniczne systemu monitorowania zagroz en. Najbardziej zagroz onym elementem systemu, bez kto rego opracowanie prognoz moz e byc niemoz liwe jest czujnik. Poniewaz w większos ci przypadko w instaluje się go na poziomie gruntu jest on naraz ony na przypadkowe lub celowe zniszczenie, a takz e kradziez. Niekto re z czujniko w, to urządzenia wyjątkowo kosztowne

9 Koncepcja systemu prognozowania zagrożeń środowiskowych 77 i dlatego obsługujące je węzły zostały wyposaz one dodatkowo w monitoring wizyjny. Obecnie, nie istnieją absolutnie skuteczne sposoby zabezpieczania mienia, dlatego system został wyposaz ony w automatyczne diagnozowanie uszkodzenia (lub kradziez y) kaz dego z urządzen. Czujnik komunikuje się przewodowo z komputerem pomiarowym wykorzystując do tego jeden ze standardo w transmisji szeregowej. Komputer w agregatorze danych wyposaz ony jest we wszystkie elementy typowego mikrokomputera, ma konstrukcję modułową, funkcjonuje w s rodowisku systemu operacyjnego Linux, dysponuje autonomicznym zasilaniem i jest odporny na czynniki atmosferyczne. Zasilanie zapewniają mu: turbina wiatrowa, panel fotowoltaiczny oraz akumulator z elowy. Dodatkowo, komputer posiada moduł bezprzewodowej komunikacji zewnętrznej obsługujący standardy: , Wi-Fi 2,4 GHz i 5,2 GHz; GPRS. Dodatkowo, jest on wyposaz ony w przewodowy interfejs standardu Ethernet. Kanał komunikacyjny jest zestawiany zgodnie z poniz szymi zasadami: jez eli komunikacja nie moz e byc zrealizowana po kanale ustalonym jako priorytetowy, podejmowane są pro by nawiązania połączenia w kolejnych dostępnych standardach [7]. Komputer w kolektorze danych zasilany jest z wymiennych akumulatoro w i w celu minimalizacji zuz ycia energii posiada ograniczoną konfigurację. Moz e on pracowac w dwo ch trybach: standardowym oraz czuwania, kiedy energia zuz ywana jest wyłącznie do podtrzymania podstawowych funkcji urządzenia. Przejs cie pomiędzy trybami moz e byc inicjowane przez samo urządzenie lub pochodzic z zewnątrz. Komunikacja kolektora danych ze s wiatem zewnętrznym odbywa się za pomocą protokołu , stworzonego specjalnie dla sieci sensorowych. Kolektory montowane są na wysięgnikach w bezpos rednim sąsiedztwie czujniko w pomiarowych [7]. Odbiorcą informacji z kanału jest komputer prognozujący, pełniący dodatkowo rolę składnicy danych. Aby zapewnic maksymalną niezawodnos c i z ywotnos c systemu, komputer ten jest nadmiarowany. W trybach standardowym i zagroz enia rola jednostki nadmiarowej ogranicza się do magazynowania danych, w trybie katastrofy wykonuje on ro wniez prognozowanie. 4. Proces decyzyjny i funkcjonalność systemu Gło wnym zadaniem opisywanego systemu jest opracowanie prognozy zachowania się s rodowiska, kto ra dalej wykorzystywana jest do podjęcia decyzji o rozpoczęciu działan ostrzegawczych lub ratunkowych. Do jej przygotowania wykorzystywane są pomiary uzyskiwane z czujniko w, a takz e dane historyczne oraz prognozy publikowane przez podmioty profesjonalnie zajmujące się meteorolo-

10 78 M. Hajder, M. Nycz gią. Na podstawie prognozy podejmowana jest decyzja o wszczęciu, odłoz eniu lub zaniechaniu procedur kryzysowych. Komponenty procesu decyzyjnego zostały zaprezentowane na rys. 6. Archiwum środowiska Aktualny stan środowiska 1. Wilgotność gleby 2. Wilgotność poszycia 3. Wilgotność powietrza 4. Stan cieku wodnego 5. Stan zbiorników retencyjnych 6. Parametry chmur 7. Inne Model zachowania Proces decyzyjny Czynniki zewnętrzne 1. Uwarunkowania socjologiczne 2. Dynamiczne uwarunkowania techniczne 3. Prognozy IMiGW 4. Inne Archiwum decyzji Rys. 6. Komponenty procesu decyzyjnego. Dokładnos c uzyskiwanych prognoz zalez y od jakos ci zastosowanego modelu, asortymentu uwzględnianych parametro w s rodowiska, a takz e precyzji posiadanych danych. Oczywis cie, błędy w okres leniu poszczego lnych wartos ci posiadają ro z ny wpływ na dokładnos c konkretnych typo w prognoz. Na przykład, przewidując zmiany poziomu rzeki oraz szybkos ci jej nurtu, wilgotnos c powietrza moz na uwaz ac za charakterystykę drugoplanową. Z drugiej jednak strony, jez eli prognozowane jest zagroz enie poz arowe, parametr ten ma znaczenie pierwszoplanowe [2]. Dobierając parametry modelu, poza jego adekwatnos cią nalez y miec na uwadze takz e koszty sprzętu pomiarowego. W tym względzie wyro z niają się przyrządy okres lające parametry chmur, dane dostarczane przez nie pozwalają m. in. oszacowac długos c oraz intensywnos c opadu i czynią ostateczną prognozę bardziej wiarygodną, uzyskiwaną z większym wyprzedzeniem. Tworzone prognozy są wystarczająco trafne juz w przypadku uwzględnienia danych o wilgotnos ci gleby, wielkos ci opadu oraz wysokos ci i szybkos ci nurtu rzeki. W celu udoskonalenia prognozowania, w systemie przewidziano ro wniez uwzględnienie czynniko w zewnętrznych, kto re, co prawda, nie są bezpos rednio wkomponowane w model, ale są one uwzględniane w procesie decyzyjnym. Przykładowo, prognozy IMiGW zapewniają okres lenie długoterminowego trendu pogodowego, uprawdopodobniając tym samym pojawienie się zagroz enia [8], [9]. Dotąd rozwaz alis my system, w kto rym nie było moz liwos ci przeciwdziałania pojawiającym się zagroz eniom, a jego rola ograniczała się do informowania

11 Koncepcja systemu prognozowania zagrożeń środowiskowych 79 o prawdopodobnym niebezpieczen stwie. Obecnie, przeanalizujemy przykład cieku wodnego, na kto rym eksploatowane są zbiorniki posiadające moz liwos c regulacji poziomu lustra. Dla takiego przypadku, cykl funkcjonowania systemu przedstawiony został na rys. 7. Etap IV Powrót do stanu standardowego Etap III Przeciwdziałanie zagrożeniu Etap II Przygotowanie do przeciwdziałania Etap I Prawdopodobieństwo zagrożenia Rys. 7. Cykl funkcjonowania systemu przeciwdziałania zagroz eniom. Jez eli przygotowana prognoza przewiduje zwiększenie ilos ci wody dostarczanej do koryta powyz ej zbiornika, system automatycznie przechodzi w tryb przeciwdziałania zagroz eniu. W tym czasie, poziom go rnego lustra jest obniz any tak, aby pomies cic dodatkowe ilos ci wody okres lone w opracowanej prognozie. W skrajnym przypadku, jez eli jej ilos c przekracza pojemnos c zbiornika, poziom jego lustra ustawiany jest na minimalny. Jez eli prognozowane zagroz enie pojawiło się, zbiornik przyjmując nadmiar wody utrzymuje dolne lustro na bezpiecznym poziomie. Jez eli nie jest w stanie zmagazynowac nadmiaru wody, dolne lustro utrzymywane jest na maksymalnym poziomie, moz liwe jest ro wniez zalewanie obszaro w buforowych w rezultacie planowego działania lub awaryjnego spustu wody. Kiedy zagroz enie minie, następuje powro t do standardowego trybu funkcjonowania poprzez ustalenie go rnego lustra na poziomie wynikającym z ogo lnego stanu s rodowiska, w tym ro wniez zapotrzebowania na wodę pobieraną ze zbiornika [3], [10]. Decyzja o przygotowaniu zbiornika do przyjęcia dodatkowej ilos ci wody podejmowana jest m. in na bazie aktualnego trendu pogodowego. Zjawiska powodziowe pojawiają się w przypadku trendu dodatniego, kiedy w s rodowisku występuje nadmiar wody. Jez eli trend pogodowy jest ujemny, pojawia się deficyt uprawdopodobniający suszę glebową. W takim przypadku, system moz e zapewnic magazynowanie wody na potrzeby konsumpcyjne i gospodarcze utrzymując dolne lustro na

12 80 M. Hajder, M. Nycz minimalnym poziomie, maksymalizując dzięki temu poziom go rnego lustra. Wszystkie powyz sze działania wykonywane są autonomicznie przez sam system. 5. Teraźniejszość i przyszłość systemu Obecne prace skoncentrowane są na wdroz eniu systemu ostrzegania przed zagroz eniami powodziowymi pojawiającymi się w skali lokalnej. System ten poza poprawą bezpieczen stwa mieszkan co w monitorowanego obszaru, zwiększa bezpieczen stwo zbiorniko w i trakto w wodnych, chroniąc je przez szybkim zniszczeniem. Przewidziano w nim m. in. moduł s ledzący napręz enia pojawiające się w przegrodach i prognozujący ich zmiany będące reakcją na rozwo j sytuacji hydrologicznej. System moz e mierzyc zanieczyszczenia przepływającej wody, w tym ro wniez zawartos c w niej ciał stałych (piasku, zanieczyszczen organicznych i nieorganicznych), ostrzegac o pojawieniu się w wodzie szkodliwych zanieczyszczen. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby stacje pomiarowe doposaz yc w monitoring wizyjny. Ten i inne obszary zastosowania omawianej koncepcji, przedstawiono na rys. 8. Oczywis cie, nie wyczerpują one wszystkich moz liwych sposobo w wykorzystania systemu, kto re są praktycznie nieograniczone. 1 Zjawiska powodziowe 1. Powodzie i podtopienia dla małych cieków wodnych 2. Bezpieczeństwo zbiorników i traktów wodnych 2 Zjawiska atmosferyczne 1. Huragany i nawałnice 2. Oblodzenia 3. Gradobicia 4. Usuwiska na szlakach komunikacyjnych 3 Zagrożenia techniczne 1. Zagrożenia czynnikami szkodliwymi z prognozą ich przemieszczania Rys. 8 Obszary zastosowania systemu wykrywania zagroz en. Wdroz enie systemu, w odniesieniu do wykrywania zagroz en hydrologicznych, napotyka na szereg trudnos ci, z kto rych najistotniejsze to: 1. Trudności we współpracy z zarządcami infrastruktury hydrologicznej. Niestety, w wielu przypadkach, postrzegają oni w systemie zagroz enie swojej monopolistycznej pozycji w obszarze gospodarki wodnej. Powyz sza postawa moz e wynikac takz e z niedofinansowania ich działalnos ci i troski o swo j przyszły byt;

13 Koncepcja systemu prognozowania zagrożeń środowiskowych Brak dedykowanych źródeł finansowania. Najczęs ciej, za uwagi na skromnos c s rodko w budz etowych organy pan stwowe i samorządowe, w miejsce budowy nowoczesnej architektury ostrzegania, decydują się na finansowanie niezbędnych działan charakterze doraz nym, co w pewnym stopniu jest uzasadnione; 3. Bardzo zły stan infrastruktury hydrotechnicznej. Przygotowany dla systemu model zachowania s rodowiska musi odzwierciedlac jego stan. Stan ten opisywany jest m. in. parametrami wszelkich instalacji hydrotechnicznych, takich jak: rowy, zbiorniki, koryta rzek itp. Istotna ingerencja w ich postac spowoduje pogorszenie dokładnos ci symulacji. Dlatego, najlepszym rozwiązaniem byłoby poprzedzenie budowy systemu remontem najwaz niejszych instalacji hydrotechnicznych. W wielu przypadkach przytacza się ro wniez opinię, z e obecne problemy wynikają wyłącznie ze złego stanu tejz e infrastruktury, a inwestowanie w systemy wykrywania zagroz en jest niepotrzebne. Wiele spos ro d samorządo w lokalnych zainteresowanych wdroz eniem systemu niepokoją koszty jego projektowania, budowy i eksploatacji. Najwaz niejsze składniki kosztowe przedstawiono na rys. 9. Prognozowanie Koszty Transmisja danych Prawa własności Rys. 9. Składniki koszto w budowy i eksploatacji systemo w. Prawa własnos ci obejmują koszty odrolnienia grunto w, na kto rych posadowione zostaną maszty komunikacyjne oraz koszty ich wykupu lub dzierz awy. Koszty klasyfikowane jako hydrotechnika uwzględniają modernizację istniejących urządzen hydrotechnicznych: zbiorniko w wodnych, koryt rzeki, rowo w melioracyjnych. Zauwaz my, z e większos c istniejących obecnie małych zbiorniko w nie posiada moz liwos ci automatycznej regulacji poziomu lustra. Koszty prognozowania zawierają koszty opracowania modelu i aplikacji oraz przygotowania s rodowiska magazynowania

14 82 M. Hajder, M. Nycz i przetwarzania danych. W dotychczasowych projektach, koszty hydrotechniki stanowiły minimum 75% koszto w całej inwestycji. 6. Podsumowanie Zaproponowany artykule system, to powiązanie najnowoczes niejszych technologii wykorzystywanych w informatyce, telekomunikacji, meteorologii i sterowaniu do zarządzania bezpieczen stwem obywateli. Jest to bezdyskusyjnie innowacyjna, wręcz pionierska konstrukcja techniczna, go rująca nad innymi podobnymi szerokim zastosowaniem najs wiez szej wiedzy naukowej. Jez eli system, dodatkowo, będzie wspomagał przeciwdziałanie zagroz eniom, stanie się on nieodzownym elementem infrastruktury. Zauwaz my, z e koszty jego budowy stanowią ułamek strat ponoszonych w rezultacie kaz dego z zagroz en. Włas nie dlatego, systemy takie będą w przyszłos ci obowiązkowym elementem nowoczesnej infrastruktury. Bibliografia [1] Romuald Grocki, Marian Mokwa, and Laura Radczuk, Organizacja i wdrażanie lokalnych systemów ostrzeżeń powodziowych. Wrocław: Biuro Koordynacji Projektu Banku Światowego, [2] Wojciech Chmielowski, Zastosowania optymalizacji w gospodarce wodnej. Podręcznik dla studentów wyższych szkół technicznychi. Kraków: Politechnika Krakowska, [3] Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska and Zdzisław Mikulski, Hydrologia ogólna, IV ed. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, [4] Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska, Artur Magnuszewski, and Zdzisław Mikulski, Przewodnik do ćwiczeń z hydrologii ogólnej, 2nd ed. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, [5] Jun Zheng, Ed., Wireless Sensor Networka. Hoboken: Institute of Electrical and Electronics Engineers, [6] Karl Holger and Andreas Willing, Protocols and Architectures for Wireless Sensor Networks. Chichester: John Wiley & Sons Ltd, [7] Kia Makki, Ed., Sensor and Ad Hoc Networks. Theoretical and Algorithmic Aspects. New York: Springer, [8] Krzysztof Kożuchowski, Ed., Meteorologia i klimatologia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, [9] Stanisław Bac and Marian Rojek, Meteorologia i klimatologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, [10] Praca zbiorowa, Hydrologia w inżynierii i gospodarce wodnej. Warszawa, Polska: Komitet Inżynierii Środowiska PAN, 2010.

ROZDZIAŁ 10. Rola społeczeństwa informacyjnego w formowaniu kapitału ludzkiego

ROZDZIAŁ 10. Rola społeczeństwa informacyjnego w formowaniu kapitału ludzkiego ROZDZIAŁ 10 Rola społeczeństwa informacyjnego w formowaniu kapitału ludzkiego Roman KOROSTENSKYI, Piotr HAJDER Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie, Akademia Górniczo-Hutnicza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2015 r.

Warszawa, lipiec 2015 r. Instrukcja wypełniania Załącznika do formularza Opis techniczno - ekonomiczny projektowanej inwestycji w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w instalacji odnawialnego

Bardziej szczegółowo

GieldaKapitalu.pl RAPORT KWARTALNY

GieldaKapitalu.pl RAPORT KWARTALNY GieldaKapitalu.pl RAPORT KWARTALNY I / 2015 SPIS TREŚCI Spis tres ci Wprowadzenie 1 Sytuacja makroekonomiczna 3 Podsumowanie finansowe 4 Analiza rynku lokat 5 Informacje o firmie 6 WPROWADZENIE Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 15. Czy produkcja informacyjna może być szansą dla Podkarpacia?

ROZDZIAŁ 15. Czy produkcja informacyjna może być szansą dla Podkarpacia? ROZDZIAŁ 15 Czy produkcja informacyjna może być szansą dla Podkarpacia? Janusz KOLBUSZ, Piotr HAJDER Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 5. Badania symulacyjne efektywności zmodernizowanych systemów zaopatrzenia w wodę

ROZDZIAŁ 5. Badania symulacyjne efektywności zmodernizowanych systemów zaopatrzenia w wodę ROZDZIAŁ 5 Badania symulacyjne efektywności zmodernizowanych systemów zaopatrzenia w wodę Mirosław HAJDER, Janusz KOLBUSZ, Roman KOROSTENSKYI Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Miroslaw.Hajder@gmail.com,

Bardziej szczegółowo

GieldaKapitalu.pl RAPORT KWARTALNY

GieldaKapitalu.pl RAPORT KWARTALNY GieldaKapitalu.pl RAPORT KWARTALNY II / 2015 SPIS TREŚCI Spis tres ci Wprowadzenie 1 Sytuacja makroekonomiczna 3 Podsumowanie finansowe 4 Analiza rynku lokat 6 Informacje o firmie 7 WPROWADZENIE Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 13. Społeczeństwo informacyjne w gminie Sędziszów Małopolski

ROZDZIAŁ 13. Społeczeństwo informacyjne w gminie Sędziszów Małopolski ROZDZIAŁ 13 Społeczeństwo informacyjne w gminie Sędziszów Małopolski Janusz KOLBUSZ, Jakub GĄTARSKI, Piotr HAJDER Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Cechy systemu wczesnego ostrzegania i monitoringu Zbieranie i analiza danych w czasie rzeczywistym Systemy przewidywania zjawisk Rozmieszczenie czujników

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 3. Metody i środki niskokosztowej modernizacji systemu zaopatrzenia gminy w wodę

ROZDZIAŁ 3. Metody i środki niskokosztowej modernizacji systemu zaopatrzenia gminy w wodę ROZDZIAŁ 3 Metody i środki niskokosztowej modernizacji systemu zaopatrzenia gminy w wodę Mirosław HAJDER, Janusz KOLBUSZ, Roman KOROSTENSKYI Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Miroslaw.Hajder@gmail.com,

Bardziej szczegółowo

Świat doradztwa Blackpartners

Świat doradztwa Blackpartners Świat doradztwa Blackpartners Spis treści... 05 witamy Witaj w świecie doradztwa Blackpartners 06 08 10 11 12 14 16 18 19 Kim jesteśmy? Dlaczego widzimy niewidzialne i robimy niemożliwe? Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością

Zarządzanie jakością Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Świat profesjonalnej wiedzy VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Œwiat profesjonalnej wiedzy al. Krakowska

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych 1 Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych Daniel Roch Szymon Pająk ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techniki Cieplnej Plan prezentacji 1. Aspekty kompleksowego podejścia do rozwoju systemu

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków 8 października 2013, POZNAŃ Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków prof. Jarosław Arabas, prof. Jarosław Mizera, dr hab. Jerzy Weremczuk

Bardziej szczegółowo

Uwalnianie zasobów wkład własny w projektach i partnerstwo projektowe

Uwalnianie zasobów wkład własny w projektach i partnerstwo projektowe Barbara Pędzich - Ciach Uwalnianie zasobów wkład własny w projektach i partnerstwo projektowe Tekst przygotowany na zlecenie Federacji MAZOWIA w ramach projektu Prowadzenie Stołecznego Centrum Wspo łpracy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 12. Synteza i analiza układu sterowania zaopatrzeniem gminy w wodę

ROZDZIAŁ 12. Synteza i analiza układu sterowania zaopatrzeniem gminy w wodę ROZDZIAŁ 12 Synteza i analiza układu sterowania zaopatrzeniem gminy w wodę Mirosław HAJDER, Janusz KOLBUSZ, Roman KOROSTENSKYI Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Miroslaw.Hajder@gmail.com,

Bardziej szczegółowo

Izabela Zimoch Zenon Szlęk Biuro Badań i Rozwoju Technologicznego. Katowice, dnia 13.08.2013 r.

Izabela Zimoch Zenon Szlęk Biuro Badań i Rozwoju Technologicznego. Katowice, dnia 13.08.2013 r. System informatyczny wspomagający optymalizację i administrowanie produkcją i dystrybucją wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi subregionu centralnego i zachodniego województwa śląskiego Izabela Zimoch

Bardziej szczegółowo

Oferta na dostarczenie systemu. monitorowania pojazdów z. wykorzystaniem technologii GPS/GPRS. dedykowanego dla zarz¹dzania oraz

Oferta na dostarczenie systemu. monitorowania pojazdów z. wykorzystaniem technologii GPS/GPRS. dedykowanego dla zarz¹dzania oraz Polska Flota GPS CL entrum ogistyczne NAVICOM Wsparcie Logistyczne Floty GPS Oferta na dostarczenie systemu monitorowania pojazdów z wykorzystaniem technologii GPS/GPRS dedykowanego dla zarz¹dzania oraz

Bardziej szczegółowo

Zapytanie Ofertowe nr: GermanMotors 1/POIG 8.2/2014

Zapytanie Ofertowe nr: GermanMotors 1/POIG 8.2/2014 Zapytanie Ofertowe nr: GermanMotors 1/POIG 8.2/2014 W związku z realizacją projektu pt.: Wdrożenie systemu klasy B2B automatyzującego zarządzanie procesami biznesowymi między Wnioskodawcą - Spółką German

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO FUNDACJI BLIŻEJ SZCZĘŚCIA

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO FUNDACJI BLIŻEJ SZCZĘŚCIA REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO FUNDACJI BLIŻEJ SZCZĘŚCIA ADMINISTRATOR 1. Właścicielem i administratorem sklepu internetowego Fundacji Bliżej Szczęścia prowadzonego na stronie internetowej http://www.blizejszczescia.pl/sklep-fundacji/

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2016 2020

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2016 2020 Załącznik do Uchwały Nr /../2015 Rady Miejskiej w Gołdapi z dnia.grudnia 2015r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2016 2020 2 Spis treści Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Projektowanie logistycznych gniazd przedmiotowych

Projektowanie logistycznych gniazd przedmiotowych Zygmunt Mazur Projektowanie logistycznych gniazd przedmiotowych Uwagi wstępne Logistyka obejmuje projektowanie struktury przep³ywu w procesie wytwarzania. Projektowanie dotyczy ustalania liczby, kszta³tu

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji

Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji AUTOMATYKA 2011 Tom 15 Zeszyt 3 Maciej Nowak*, Grzegorz Nowak* Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji 1. Wprowadzenie 1.1. Kolory Zmys³ wzroku stanowi

Bardziej szczegółowo

Zapytanie Ofertowe nr: SOCIALON 1/POIG 8.1/2014

Zapytanie Ofertowe nr: SOCIALON 1/POIG 8.1/2014 Zapytanie Ofertowe nr: SOCIALON 1/POIG 8.1/2014 W związku z realizacją projektu pt.: Stworzenie innowacyjnej platformy umożliwiającej zarządzanie relacjami z klientami i tworzenie kampanii marketingowych

Bardziej szczegółowo

MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW BADAŃ REGIONALNYCH

MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW BADAŃ REGIONALNYCH Konferencja Ogólnopolska Statystyka publiczna w służbie samorządu terytorialnego Wrocław, dn. 7-8 marca 2011 r. MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW Dominika Rogalińska Departament Badań Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Biuletyn KRD. W tym numerze: Słowo wstępne. Luty 2013. Nr 10

Biuletyn KRD. W tym numerze: Słowo wstępne. Luty 2013. Nr 10 Biuletyn KRD Słowo wstępne Nieubłaganie minęło pierwsze po łtora miesiąca Nowego Roku. Oddajemy w ręce Czytelniko w pierwszy numer 2013 roku i mamy nadzieję, z e Biuletyn stanie się jedną z platform komunikacji

Bardziej szczegółowo

Zapytanie Ofertowe B2B SOLUTIONS nr: POIG 6.1/2013/02

Zapytanie Ofertowe B2B SOLUTIONS nr: POIG 6.1/2013/02 Zapytanie Ofertowe B2B SOLUTIONS nr: POIG 6.1/2013/02 udzielane w postępowaniu niepodlegającym ustawie Prawa Zamo wien Publicznych z dnia 29 stycznia 2004 r. art. 4 pkt 8 w związku z art. 6a ustawy PZP

Bardziej szczegółowo

Grupa Kapitałowa PIK S.A.

Grupa Kapitałowa PIK S.A. Grupa Kapitałowa PIK S.A. Skonsolidowane Sprawozdanie Zarządu z działalności grupy kapitałowej za okres obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 1. Podstawowe informacje o emitencie Nazwa (firma): Forma

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIA (Wariant II Koszty administracyjne ) wsparcia prawnego w zakresie polepszenia sytuacji kredytobiorcy (Umowa) zawarta pomiędzy:

UMOWA ZLECENIA (Wariant II Koszty administracyjne ) wsparcia prawnego w zakresie polepszenia sytuacji kredytobiorcy (Umowa) zawarta pomiędzy: UMOWA ZLECENIA (Wariant II Koszty administracyjne ) wsparcia prawnego w zakresie polepszenia sytuacji kredytobiorcy (Umowa) zawarta pomiędzy: ZLECENIODAWCĄ: 1. Imię i nazwisko: 2. PESEL: 3. Dowo d osobisty:

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Dane pomiarowo-obserwacyjne pozyskiwane z sieci stacji hydrologicznych i meteorologicznych państwowej służby hydrologicznometeorologicznej

Dane pomiarowo-obserwacyjne pozyskiwane z sieci stacji hydrologicznych i meteorologicznych państwowej służby hydrologicznometeorologicznej Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy Dane pomiarowo-obserwacyjne pozyskiwane z sieci stacji hydrologicznych i meteorologicznych państwowej służby hydrologicznometeorologicznej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie obszarów zagrożonych powodzią - realizacja założeń Dyrektywy Powodziowej w ramach projektu ISOK. Monika Mykita

Wyznaczanie obszarów zagrożonych powodzią - realizacja założeń Dyrektywy Powodziowej w ramach projektu ISOK. Monika Mykita Wyznaczanie obszarów zagrożonych powodzią - realizacja założeń Dyrektywy Powodziowej w ramach projektu ISOK. Monika Mykita 13.04.2012 Główne zadania Centrum Modelowania Powodziowego w ramach projektu ISOK

Bardziej szczegółowo

Projekt Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław Etap I Miasto Elbląg

Projekt Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław Etap I Miasto Elbląg Projekt Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław Etap I Miasto Elbląg współfinansowany ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Beneficjent: Gmina

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 17. Jedno- i wielokryterialne minimalne ścieżki w obiektach technicznych

ROZDZIAŁ 17. Jedno- i wielokryterialne minimalne ścieżki w obiektach technicznych ROZDZIAŁ 7 Jedno- i wielokryterialne minimalne ścieżki w obiektach technicznych Mirosław HAJDER, Mariusz NYCZ, Janusz KOLBUSZ Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie Politechnika

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Metodyka opracowania Planów Zarządzania Ryzykiem Powodziowym

Metodyka opracowania Planów Zarządzania Ryzykiem Powodziowym Metodyka opracowania Planów Zarządzania Ryzykiem Powodziowym Dr hab. inż. Andrzej Tiukało prof. IMGW PIB Warszawa 13.01.2015 Celem zarządzania ryzykiem powodziowym jest ograniczenie potencjalnych negatywnych

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego. (Centrum Bezpieczeństwa Miasta)

Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego. (Centrum Bezpieczeństwa Miasta) Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego (Centrum Bezpieczeństwa Miasta) Gdańsk 2014 Atena Partnerem 2013 Spis treści 1 Cechy zintegrowanej platformy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Versa. Wszechstronne centrale alarmowe

Versa. Wszechstronne centrale alarmowe Versa Wszechstronne centrale alarmowe Wszechstronne centrale alarmowe VERSA to nowoczesne centrale alarmowe przeznaczone do zabezpieczania mieszkań, domów i małych obiektów biurowohandlowych. Swoją wszechstronność

Bardziej szczegółowo

1. WSTE P 2. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU

1. WSTE P 2. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć pozalekcyjnych Sprawni i bezpieczni w sieci w ramach projektu Akademia kompetencji kluczowych w Idzbarku i w Wielkim Dworze realizowany w Niepublicznej Szkole Podstawowej w Wielkim Dworze

Bardziej szczegółowo

Usługi sprzątania dla Sądu Rejonowego w Rykach.

Usługi sprzątania dla Sądu Rejonowego w Rykach. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia Sąd Okręgowy w Lublinie ul. Krakowskie Przedmieście 43 20-076 Lublin Usługi sprzątania dla Sądu Rejonowego w Rykach. REGON 000322956 NIP 712-19-34-656 telefon

Bardziej szczegółowo

Zapytanie Ofertowe nr: B2B SOLUTIONS 1/POIG 6.1/2013

Zapytanie Ofertowe nr: B2B SOLUTIONS 1/POIG 6.1/2013 Zapytanie Ofertowe nr: B2B SOLUTIONS 1/POIG 6.1/2013 W związku z realizacją projektu pt.: Wprowadzenie produktów B2B Solutions Sp. z o.o. na rynki zagraniczne przez: B2B Solutions Sp. z o.o. w ramach działania

Bardziej szczegółowo

B I U L E T Y N. Biura Upowszechniania Nauki REGIONALNE AGENDY NAUKOWO-BADAWCZE TRWA NABÓR PROPOZYCJI OBSZARÓW BADAWCZYCH

B I U L E T Y N. Biura Upowszechniania Nauki REGIONALNE AGENDY NAUKOWO-BADAWCZE TRWA NABÓR PROPOZYCJI OBSZARÓW BADAWCZYCH W T Y M N U M E R Z E : REGIONALNE AGENDY NAUKOWO- BADAWCZE SPOSÓB WYŁANIANIA AGEND REGIONALNO- BADAWCZYCH ARP BIZNES, ROZWÓJ, INNOWACJE KONFERENCJA DLA INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORCÓW ŚWIATOWY TYDZIEŃ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA RUCHEM NA PRZYKŁADZIE ODCINKA KONIN - STRYKÓW AUTOSTRADY A2

INTEGRACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA RUCHEM NA PRZYKŁADZIE ODCINKA KONIN - STRYKÓW AUTOSTRADY A2 INTEGRACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA RUCHEM NA PRZYKŁADZIE ODCINKA KONIN - STRYKÓW AUTOSTRADY A2 Dr hab. inż., prof. Pol.Śl., Andrzej W. Mitas Politechnika Śląska - Wydział Transportu Katedra Systemów Informatycznych

Bardziej szczegółowo

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego (na podstawie: Żółtowski B. Podstawy diagnostyki maszyn, 1996) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Teoria eksperymentu: Teoria eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Pattern Classification

Pattern Classification Pattern Classification All materials in these slides were taken from Pattern Classification (2nd ed) by R. O. Duda, P. E. Hart and D. G. Stork, John Wiley & Sons, 2000 with the permission of the authors

Bardziej szczegółowo

Sygnity.City Otwarty Ekosystem Inteligentnych Miast

Sygnity.City Otwarty Ekosystem Inteligentnych Miast Sygnity.City Otwarty Ekosystem Inteligentnych Miast EWOLUCJA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH - INTEGRACJA WYZWANIA: Silosowość rozwiązań Brak otwartych standardów Niska jakość danych Brak interakcji z mieszkańcami

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. Sąd Okręgowy w Lublinie. ul. Krakowskie Przedmieście 43. 20-076 Lublin

Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. Sąd Okręgowy w Lublinie. ul. Krakowskie Przedmieście 43. 20-076 Lublin Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia Sąd Okręgowy w Lublinie ul. Krakowskie Przedmieście 43 20-076 Lublin Zaprojektowanie, wykonanie i dostawa mebli biurowych do budynku Sądu Okręgowego w Lublinie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. ŚW. WOJCIECHA W KRAKOWIE

POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. ŚW. WOJCIECHA W KRAKOWIE Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 15/2013/2014 Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 2 im. św. Wojciecha w Krakowie z dnia 21. stycznia 2014 r. POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. ŚW.

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Potencjał efektywności energetycznej w przemyśle Seminarium Stowarzyszenia Klaster 3x20 Muzeum Górnictwa

Bardziej szczegółowo

ŁAPACZ RUMOWISKA DENNEGO W KORYTACH RZECZNYCH RBT (RIVER BEDLOAD TRAP) autor dr Waldemar Kociuba

ŁAPACZ RUMOWISKA DENNEGO W KORYTACH RZECZNYCH RBT (RIVER BEDLOAD TRAP) autor dr Waldemar Kociuba ŁAPACZ RUMOWISKA DENNEGO W KORYTACH RZECZNYCH RBT (RIVER BEDLOAD TRAP) autor dr Waldemar Kociuba Urządzenie produkowane na licencji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Chronione patentem

Bardziej szczegółowo

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu,

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu, Czym jest OnDynamic? OnDynamic (Multimodalny System Monitoringu Ruchu Drogowego) to inteligentna architektura czujników i specjalistycznego oprogramowania, które gwarantują przetwarzanie dużej ilości różnorodnych

Bardziej szczegółowo

Zapytanie Ofertowe nr: MOTO LAB 2/POIG 8.1/2014

Zapytanie Ofertowe nr: MOTO LAB 2/POIG 8.1/2014 Zapytanie Ofertowe nr: MOTO LAB 2/POIG 8.1/2014 W związku z realizacją projektu pt.: Stworzenie innowacyjnej platformy umożliwiającej zarządzanie relacjami z klientami i tworzenie kampanii marketingowych

Bardziej szczegółowo

bezpieczeństwem infrastruktury drogowej

bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Systematyka narzędzi zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Kazimierz Jamroz Michalski Lech Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska Katedra Inżynierii Drogowej Wprowadzenie W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

Projekty infrastrukturalne w obszarze obiektów przetwarzania danych. Piotr Trzciński

Projekty infrastrukturalne w obszarze obiektów przetwarzania danych. Piotr Trzciński Projekty infrastrukturalne w obszarze obiektów przetwarzania danych Piotr Trzciński O zespole Zespół 6 osób Odpowiedzialność za: Utrzymanie infrastruktury data centre w Polsce, w tym: Service Management

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon

Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon Swegon jest jednym z wiodących europejskich producentów urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. W zakresie oferty koncernu znajdują się nie tylko

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY BIBLIOTEKI

REGULAMIN PRACY BIBLIOTEKI REGULAMIN PRACY BIBLIOTEKI 1. ZAGADNIENIA OGÓLNE 1) Biblioteka jest interdyscyplinarną pracownią szkoły. 2) Z biblioteki mogą korzystac uczniowie, nauczyciele, inni pracownicy szkoły oraz rodzice na podstawie

Bardziej szczegółowo

Biuletyn KRD. W tym numerze: Nr 8 Kwiecień 2012. Posiedzenie Zarządu KRD w Łodzi, 2-4 marca 2012 r.

Biuletyn KRD. W tym numerze: Nr 8 Kwiecień 2012. Posiedzenie Zarządu KRD w Łodzi, 2-4 marca 2012 r. Biuletyn KRD Posiedzenie Zarządu KRD w Łodzi, 2-4 marca 2012 r. W dniach 2 4 lutego odbyło się drugie posiedzenie Zarządu Krajowej Reprezentacji Doktoranto w z udziałem zaproszonych gos ci. Robert Kilian

Bardziej szczegółowo

INSTYSTU INŻYNIERII I GOSPODARKI WODNEJ Proponowane tematy prac dyplomowych

INSTYSTU INŻYNIERII I GOSPODARKI WODNEJ Proponowane tematy prac dyplomowych INSTYSTU INŻYNIERII I GOSPODARKI WODNEJ Proponowane tematy prac dyplomowych dr inż. Andrzej POTOCKI 1. Opracowanie algorytmu i wykonanie bilansu wodnego wybranego zbiornika retencyjnego. 2. Rola energetyki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wiedzą w opiece zdrowotnej

Zarządzanie wiedzą w opiece zdrowotnej Zarządzanie wiedzą w opiece zdrowotnej Magdalena Taczanowska Wiceprezes Zarządu Sygnity SA Agenda Procesy decyzyjne w ochronie zdrowia Zarządzanie wiedzą w ochronie zdrowia Typologia wiedzy w opiece zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka

Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka mł. insp. dr hab. Agata Tyburska Zakład Zarządzania Kryzysowego Wyższa

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

PROJEKT UMOWY. lub firma..z siedzibą.,adres.,wpisaną do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Wydział Gospodarczy..

PROJEKT UMOWY. lub firma..z siedzibą.,adres.,wpisaną do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Wydział Gospodarczy.. PROJEKT UMOWY zawarta w dniu 2011 r. pomiędzy: Portem Lotniczym Gdynia-Kosakowo Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni, Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54, wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

Dyrektora: I Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie. ul. Kostrzewskiego 3

Dyrektora: I Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie. ul. Kostrzewskiego 3 OGŁOSZENIE O KONKURSIE Zarząd Powiatu Gnieźnieńskiego ogłasza konkurs na kandydata na stanowisko Załącznik nr 1 Dyrektora: I Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie ul. Kostrzewskiego

Bardziej szczegółowo

WSTĘP MISJA I CELE KLASTRA

WSTĘP MISJA I CELE KLASTRA WSTĘP Dokument ten zawiera informacje na temat powołania do życia Klastra Rzecznego Mazovia. Ideą powstania takiego klastra na Mazowszu jest chęć przywrócenia transportu i turystyki na rzekach województwa

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY METEOROLOGICZNE NA POTRZEBY OSŁONY HYDROLOGICZNEJ. Teresa Zawiślak Operacyjny Szef Meteorologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB

PROGNOZY METEOROLOGICZNE NA POTRZEBY OSŁONY HYDROLOGICZNEJ. Teresa Zawiślak Operacyjny Szef Meteorologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB PROGNOZY METEOROLOGICZNE NA POTRZEBY OSŁONY HYDROLOGICZNEJ Teresa Zawiślak Operacyjny Szef Meteorologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB 11.12.2013 Prognoza pogody określenie przyszłego najbardziej prawdopodobnego

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI 2010 GEOMATYKI. Metodyka i technologia budowy geoserwera tematycznego jako komponentu INSPIRE. Tom VIII Zeszyt 3(39) Warszawa

ROCZNIKI 2010 GEOMATYKI. Metodyka i technologia budowy geoserwera tematycznego jako komponentu INSPIRE. Tom VIII Zeszyt 3(39) Warszawa POLSKIE TOWARZYSTWO INFORMACJI PRZESTRZENNEJ ROCZNIKI 2010 GEOMATYKI Metodyka i technologia budowy geoserwera tematycznego jako komponentu INSPIRE Tom VIII Zeszyt 3(39) Warszawa PROPOZYCJA ZASAD POLSKIE

Bardziej szczegółowo

Monika Ciak-Ozimek. Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego stan obecny i wdrażanie

Monika Ciak-Ozimek. Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego stan obecny i wdrażanie Monika Ciak-Ozimek Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego stan obecny i wdrażanie Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami Projekt ISOK jest realizowany w ramach

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny. Liceum Ogólnokształcącego Kreacji Gier Wideo przy Warszawskiej Szkole Filmowej

Program profilaktyczny. Liceum Ogólnokształcącego Kreacji Gier Wideo przy Warszawskiej Szkole Filmowej Program profilaktyczny Liceum Ogólnokształcącego Kreacji Gier Wideo przy Warszawskiej Szkole Filmowej Profilaktyka jako zapobieganie trudnościom jest elementem pracy wychowawczej. We wspo łczesnym rozumieniu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE REALIZACJI

INFORMACJA O STANIE REALIZACJI Załącznik do uchwały Nr XXXI/298/2014 Rady Powiatu w Hrubieszowie z dnia 30 października 2014 r. INFORMACJA O STANIE REALIZACJI ZADAŃ OŚWIATOWYCH W SZKOŁACH I PLACÓWKACH PROWADZONYCH PRZEZ POWIAT HRUBIESZOWSKI

Bardziej szczegółowo

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA Koncern Delphi opracował nowy, wielofunkcyjny, elektronicznie skanujący radar (ESR). Dzięki wykorzystaniu pozbawionej ruchomych części i sprawdzonej technologii monolitycznej, radar ESR zapewnia najlepsze

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. Zawieranie umo w przez Internet. Lipiec 2014. Opracowano na zlecenie operatora serwisu Autenti.pl

Opinia prawna. Zawieranie umo w przez Internet. Lipiec 2014. Opracowano na zlecenie operatora serwisu Autenti.pl Opinia prawna Zawieranie umo w przez Internet Opracowano na zlecenie operatora serwisu Autenti.pl Przedmiotem niniejszej opinii jest ocena możliwości zawierania umów przez Internet oraz ich skuteczności

Bardziej szczegółowo

Katalog handlowy e-production

Katalog handlowy e-production 1 / 12 Potęga e-innowacji Katalog handlowy e-production 2 / 12 e-production to zaawansowany system informatyczny przeznaczony do opomiarowania pracy maszyn produkcyjnych w czasie rzeczywistym. Istotą systemu

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, cel i zastosowania mechatroniki Urządzenie mechatroniczne - przykłady

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej Katedra Systemów Elektroniki Morskiej Stacja Badań Hydroakustycznych Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do informatyki ćwiczenia

Wprowadzenie do informatyki ćwiczenia Podstawowe działania na liczbach binarnych dr inż. Izabela Szczęch WSNHiD 2010/2011 Ćwiczenia z wprowadzenia do informatyki Dodawanie Odejmowanie Mnoż enie Dzielenie Plan zajęć 2 Izabela Szczęch 1 Dodawanie

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne - język francuski Grupa FIII/1 Podręcznik: Le Nouveau Taxi 2 jednostki 5-9

Wymagania edukacyjne - język francuski Grupa FIII/1 Podręcznik: Le Nouveau Taxi 2 jednostki 5-9 Wymagania edukacyjne - język francuski Grupa FIII/1 Podręcznik: Le Nouveau Taxi 2 jednostki 5-9 Wymagania edukacyjne zostały opracowane na podstawie planów wynikowych nauczania języka francuskiego w szkole

Bardziej szczegółowo

Opis Przedmiotu Zamówienia

Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 1 Opis Przedmiotu Zamówienia 1. Przedmiot zamówienia Przedmiotem zamówienia jest opracowanie kompleksowej dokumentacji założenia techniczne i funkcjonalne, dla przedsięwzięcia pn. Inteligentny

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. Sąd Okręgowy w Lublinie. ul. Krakowskie Przedmieście 43. 20-076 Lublin

Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. Sąd Okręgowy w Lublinie. ul. Krakowskie Przedmieście 43. 20-076 Lublin Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia Sąd Okręgowy w Lublinie ul. Krakowskie Przedmieście 43 20-076 Lublin Rozbudowa istniejącej platformy sprzętowej systemu teleinformatycznego w celu stworzenia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Dr inż. Grzegorz Ćwikła Stanowisko do monitoringu systemów

Bardziej szczegółowo

Zasilacz impulsowy. Oznaczenia. Miniaturowy zasilacz do monta u na szynie DIN o mocy do 600 W S8PS

Zasilacz impulsowy. Oznaczenia. Miniaturowy zasilacz do monta u na szynie DIN o mocy do 600 W S8PS Zasilacz impulsowy Miniaturowy zasilacz do monta u na szynie DIN o mocy do 600 W Zakres mocy od 50 W do 600 W. Dostêpny w obudowie otwartej i zamkniêtej atwy monta na szynie DIN za pomoc¹ do³¹czonych uchwytów

Bardziej szczegółowo

Centrum monitoringu i prognozowania bezpieczeństwa pożarowego i ekologicznego lasów w Województwie Zachodniopomorskim

Centrum monitoringu i prognozowania bezpieczeństwa pożarowego i ekologicznego lasów w Województwie Zachodniopomorskim Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Zbigniew Suszyński Centrum monitoringu i prognozowania bezpieczeństwa pożarowego i ekologicznego lasów w Województwie Zachodniopomorskim

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie metod eksploracji danych (data mining) do sterowania i diagnostyki procesów w przemyśle spożywczym

Zastosowanie metod eksploracji danych (data mining) do sterowania i diagnostyki procesów w przemyśle spożywczym POLITECHNIKA WARSZAWSKA Instytut Technik Wytwarzania Zastosowanie metod eksploracji danych (data mining) do sterowania i diagnostyki procesów w przemyśle spożywczym Marcin Perzyk Dlaczego eksploracja danych?

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych na rok akademicki 2011/12

Tematy prac dyplomowych na rok akademicki 2011/12 Tematy prac dyplomowych na rok akademicki 2011/12 Promotor: dr inż. hab. Krzysztof KSIĄŻYŃSKI Katedra Hydrauliki i Dynamiki Wód Ś-11 1. Wzory empiryczne na straty lokalne w rurociągach: ocena formuł zalecanych

Bardziej szczegółowo

STAT U T STOWARZYSZ E NIA CL AS S I C CARS ŁO DZ

STAT U T STOWARZYSZ E NIA CL AS S I C CARS ŁO DZ STAT U T STOWARZYSZ E NIA CL AS S I C CARS ŁO DZ / t e k s t j e d n o l i t y w r z e s i e n 2 0 1 5 r. / ROZDZIAŁ I Postanowienia ogo lne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę: Classic Cars Ło dz i zwane jest

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski.

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski. Firma Monitoring Wielkopolski działa na rynku od 1998 roku w zakresie ochrony osób i mienia poprzez monitorowanie sygnałów alarmowych i wysyłanie grup interwencyjnych na miejsce zdarzenia. Firma Monitoring

Bardziej szczegółowo

Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ. Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer

Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ. Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer Plan prezentacji 1. Cel projektu 2. Cechy systemu 3. Budowa systemu: Agent

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w roku akademickim 2012/2013 zgłoszone w Zakładzie Systemów Rozproszonych

Tematy prac dyplomowych w roku akademickim 2012/2013 zgłoszone w Zakładzie Systemów Rozproszonych Tematy prac dyplomowych w roku akademickim 2012/2013 zgłoszone w Zakładzie Systemów Rozproszonych L.p. Opiekun pracy Temat 1. dr hab. inż. Franciszek Grabowski 2. dr hab. inż. Franciszek Grabowski 3. dr

Bardziej szczegółowo

Nowe aplikacje i usługi w środowisku Grid

Nowe aplikacje i usługi w środowisku Grid Nowe aplikacje i usługi w środowisku Grid Wstęp Pojęcie GRID Aplikacje/Usługi Laboratorium Wirtualne Krajowy Magazyn Danych Zastosowanie Skala i zasięg Użytkownik końcowy Uwarunkowania ekonomiczne Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski.

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski. Firma Monitoring Wielkopolski działa na rynku od 1998 roku w zakresie ochrony osób i mienia poprzez monitorowanie sygnałów alarmowych i wysyłanie grup interwencyjnych na miejsce zdarzenia. Firma Monitoring

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach.

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych Joanna Walas Łódź, 2014

Bardziej szczegółowo

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego.

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. KONCEPCJA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ CENTRUM Zakład b-r górnictwa morskiego Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Piece rozp³ywowe. www.renex.com.pl. Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG

Piece rozp³ywowe. www.renex.com.pl. Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG Piece rozp³ywowe Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG Historia SMT W ci¹gu ponad dwadziestu lat od powstania firmy w 1987 roku, nasze rodzinne przedsiêbiorstwo sta³o siê œwiatowym liderem w produkcji

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU . NAZWA PRZEDMIOTU SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU Systemy wizyjne w automatyce przemysłowej. NAZWA JEDNOSTKI PROWADZĄCEJ PRZEDMIOT Instytut Politechniczny. STUDIA kierunek stopień tryb język status przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie w tematykę zarządzania projektami/przedsięwzięciami

Wprowadzenie w tematykę zarządzania projektami/przedsięwzięciami Wprowadzenie w tematykę zarządzania projektami/przedsięwzięciami punkt 2 planu zajęć dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej prof. dr hab. inż. Andrzej J. OSIADACZ Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska dr hab. inż. Maciej

Bardziej szczegółowo