ALTERNATYWNE RÓDŁA FINANSOWANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ALTERNATYWNE RÓDŁA FINANSOWANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW"

Transkrypt

1 Elbieta RAK-MŁYNARSKA Paweł MROWIEC ALTERNATYWNE RÓDŁA FINANSOWANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW Streszczenie Celem niniejszego opracowania jest prezentacja i analiza dostpnoci wybranych ródeł finansowania dla małych i rednich przedsibiorstw. Kwestia finansowania biecej i przyszłej działalnoci stanowi kluczowy problem dla kadego przedsibiorstwa niezalenie od jego rozmiarów czy form organizacyjnych, jednake małe i rednie przedsibiorstwa, zwłaszcza we wczesnej fazie rozwoju maj powane trudnoci w pozyskaniu kapitału. Rónorodno ródeł finansowania nie oznacza, e wszystkie podmioty maj jednakowy dostp do tych rodków. Niektóre z nich s dostpne tylko dla okrelonych grup np. emisja akcji moe byródłem dodatkowych kapitałów wyłcznie dla spółek akcyjnych, kredyty bankowe mog uzyska firmy, które maj majtek stanowicy zabezpieczenie kredytu. Pozostaje cała grupa podmiotów, dla których nawet stosunkowo niewielki kapitał mógłby pozwoli si firmie rozwin, ale tradycyjne ródła finansowania w tym przypadku nie s dostpne. Std te, wraz z rozwojem MSP rozwija si sie alternatywnych ródeł finansowania. Słowa kluczowe:ródła finansowania, venture capital, małe i rednie przedsibiorstwa Wstp Podstaw funkcjonowania współczesnej gospodarki jest rozwój małych i rednich przedsibiorstw, uznawany na wiecie za jedn z miar wzrostu gospodarczego oraz przejaw zdrowej konkurencji w gospodarce. Sił małych przedsibiorstw jest ich elastyczno w działaniu, umiejtno wykorzystania sprzyjajcych okolicznoci w warunkach dobrej koniunktury. Słaboci jest dua wraliwo na pogorszenie si warunków gospodarowania przejawiajca si w duej liczbie bankructw, gdy firmy nie potrafi sprosta coraz wikszym wyzwaniom. Dr Elbieta Rak Młynarska, adiunkt w Katedrze Bankowoci i Finansów, Wydział Finansów i Technologii Informatycznych, Wysza Szkoła Finansów i Prawa w Bielsku- Białej. Dr Paweł Mrowiec, adiunkt w Katedrze Bankowoci i Finansów, Wydział Finansów i Technologii Informatycznych, Wysza Szkoła Finansów i Prawa w Bielsku-Białej, Zastpca Burmistrza Czechowic-Dziedzic. 80

2 Małe i rednie przedsibiorstwa w 2009 r. stanowiły 99,8 % wszystkich przedsibiorstw w Polsce. Wród nich dominuj mikrofirmy (zatrudniajce do 9 pracowników) 96%, firmy małe to 2,8% ogólnej liczby MSP. Wykres 1. Liczba przedsibiorstw nowo powstałych i zlikwidowanych w sektorze przedsibiorstw w latach ródło: sektor MSP w Polsce w latach Udział MSP w PKB stanowi około 50%, zatrudniaj one około 70% osób pracujcych, tworzc miejsca pracy przede wszystkim w takich dziedzinach jak usługi, handel detaliczny i hurtowy, produkcja, rolnictwo. Struktura branowa jest nieco inna, w porównaniu do UE-27 W Polsce jest znacznie wicej przedsibiorstw handlowych i mniej usługowych. Nieznacznie wikszy odsetek firm w Polsce ni w UE działa w przemyle i budownictwie. Według danych Eurostatu 2 trzy czwarte MSP w Polsce prowadzi działalno gospodarcz w handlu (37,7%; 30,6% w UE) i usługach (35,4%; 44,3% w UE), a co siódme w budownictwie (15,3%; 14,5% w UE) i co dziesite w przemyle (11,6%; 10,6% w UE). 1 Raport o stanie sektora małych rednich przedsibiorstw w Polsce. PARP.www.parp.gpv.pl 2 ec.europa.eu/eurostat 81

3 1. Bariery rozwojowe małych i rednich przedsibiorstw Mimo, i MSP stanowi duy potencjał gospodarczy, w dalszym cigu problemem s liczne bariery, utrudniajce im funkcjonowanie i przetrwanie. Małe firmy pojawiaj si na rynku, działaj przez rok czy dwa i znikaj. Wprawdzie wskanik przeywalnoci firm z roku na rok ronie w roku 2001 odnotowano 64,5% firm, które przetrwały 1 rok, a w roku ,4%, niemniej jednak długookresowy wskanik przeycia jest znacznie niszy, i w okresie 5 letnim wynosi tylko 31,4% 3. Do najczciej wymienianych barier rozwojowych MSP zalicza si trzy podstawowe 4. bariery rynkowe i otoczenia, wynikajce zarówno z ogólnej sytuacji gospodarczej) jak i zmian natenia konkurencji, problemy zarzdzania, wynikajce z niewystarczajcej wiedzy i umiejtnoci przedsibiorców oraz kadry zarzdzajcej. W wikszoci przypadków problemy te s umniejszane przez przedsibiorców, ale faktycznie istniej i stanowi istotn przeszkod w rozwoju, bariery finansowe, wynikajce z braku rodków własnych i trudnoci w dostpie do kapitałów obcych. Główn barier rozwoju MSP jest bariera finansowa. Zakładanie, prowadzenie i rozwój MSP jest w duej mierze uwarunkowane dostpem do ródeł finansowania. Na kadym etapie funkcjonowania, szczególnie w fazie pocztkowej, kiedy nastpuje rozruch przedsibiorstwa, wymagany jest kapitał. Kady podmiot gospodarczy, niezalenie czy to dua czy mała firma, musi pozyskiwa rodki finansowe i racjonalnie nimi gospodarowa. Małe firmy s w szczególnie trudnej sytuacji wynikajcej z ograniczonej moliwoci uzyskiwania rodków finansowych na uruchomienie i prowadzenie działalnoci gospodarczej. Prywatne zasoby, bdce w dyspozycji przedsibiorców s na ogół niewystarczajce do pokrycia wszystkich potrzeb, a banki stosujc zachowawcz polityk kredytow tworz barier finansow, bardzo trudn do pokonania. Skutkiem tego sektor MSP cierpi na brak 3 Raport o stanie sektora MSP w Polsce w latach PARP Warszawa ródła finansowania działalnoci gospodarczej i monta finansowy. Fundacja Edukacji Europejskiej. Wałbrzych 2006, s

4 płynnoci, brak zdolnoci kredytowej i ograniczenia rozwoju. Nawet niewielkie opónienia ze strony klientów w regulacji nalenoci stanowi natychmiast zagroenie dla egzystencji firmy, powodujc zatory płatnicze i opónienia w regulacji zobowiza podatkowych. W tych firmach brakuje równie rodków na rozwój oraz wdraanie nowoci technologicznych. Wiele MSP nie ma dostpu do kredytów bankowych ze wzgldu na niskie zasoby kapitałowe czy problemy z płynnoci. Stanowi to bardzo powane wyzwanie dla firm, które chc si bardzo szybko rozwija, oferujc nieznane na rynku innowacyjne produkty. Takie plany prowadzce do szybkiego rozwoju, ale równoczenie obcione duym ryzykiem s niechtnie finansowane przez banki, pojawia si wic luka, któr mog wypełni inne ródła finansowania. 2. ródła kapitału w przedsibiorstwie - przegld W okresie ostatnich dwudziestu lat znacznie zwikszyły si moliwoci przedsibiorstw w zakresie ródeł finansowania i dostpu do nich. Wzrósł udział kapitału obcego w finansowaniu działalnoci biecej firm (kredyt kupiecki) czy inwestycyjnej (leasing operacyjny i finansowy). Z uwagi na du rónorodno i form finansowania kapitał w przedsibiorstwie mona podzieli wg rónych kryteriów (tabela 2). 83

5 Tabela 2. Rodzaje finansowania przedsibiorstwa Własne kapitał od dotychczasowych włacicieli (dopłaty akcjonariuszy i wspólników kapitał od nowych włacicie-li (emisja akcji) Fundusze Venture capital emisja na rynku pozagiełdowym Finansowanie przedsibiorstwa Zewntrzne Wewntrzne rodki z działalnoci Obce gospodarczej Mezzanine leasing factoring franchising dotacje i subwencje rodki z funduszy pomocowych zysk netto amortyzacja rodki z uwolnienia kapitału przekształcenia w aktywach i pasywach (sprzeda zbdnego majtku) Finansowanie wewntrzne i finansowanie zewntrzne. Finansowanie zewntrzne to zaangaowanie kapitału osób trzecich natomiast o finansowaniu wewntrznym mówimy przy braku tego zaangaowania). W przypadku małych firm, nieposiadajcych osobowoci prawnej, wewntrznymi ródłami finansowania s zwykle rodki włacicieli firmy, angaowane w momencie zakładania firmy oraz nadwyki wygenerowane przez firm z biecej działalnoci. W wielu przypadkach trudno jest rozdzieli rodki posiadane przez firm od rodków nalecych do właciciela, dlatego te za wewntrzne ródła finansowania uznaje si wszystkie sposoby finansowania które nie angauj kapitału osób trzecich (poza włacicielami firmy). 84

6 Ten problem nie wystpuje w przypadku firm posiadajcych osobowo prawn, poniewa jako wewntrzne ródła finansowania traktowane s rodki wypracowane w biecej działalnoci, natomiast jako finansowanie zewntrzne przyjmuje si kapitały obce, pozyskanie dodatkowych wspólników czy te skorzystanie z venture capital. Kapitał własny i kapitał obcy. Zarówno wewntrzne jak i zewntrzne ródła finansowania dostarczaj kapitału, który mona podzieli na kapitały własne i obce (zobowizania). Kapitały własne to pierwotne lokaty kapitałowe włacicieli, dokonane przez objcie akcji lub udziałów oraz póniejsze zwikszenie kapitału na drodze emisji akcji lub wydania udziałów, a take dopłaty i zatrzymane w firmie zyski 5. Kapitał własny słuy finansowaniu biecej działalnoci lub rozwojowi firm ju istniejcych i pochodzi głównie z zysków zatrzymanych. Jest podstawowym ródłem finansowania, które bezterminowo pozostaje do dyspozycji przedsibiorstwa, bdc jednoczenie zabezpieczeniem dla aktualnych i potencjalnych wierzycieli firmy. Std te wielko kapitałów własnych powinna kształtowa si na poziomie, umoliwiajcym rozszerzenie działalnoci inwestycyjnej, podjcie prac rozwojowych bd zacignicie kredytu. Z kolei kapitał obcy jest głównym ródłem finansowania działalnoci rozwojowej firmy moe on by pozyskiwany za pomoc instrumentów rynku finansowego, rynku towarowego oraz poprzez korzystanie ze szczególnych form finansowania 6. Dostpno do zewntrznych ródeł finansowania obcego jest zrónicowana dla poszczególnych form organizacyjno - prawnych przedsibiorstw. Najłatwiej jest pozyska kapitał duym przedsibiorstwom, osigajcym dobre wyniki finansowe np. spółkom o wysokiej efektywnoci notowanym na giełdzie. Małe firmy, we wczesnej fazie rozwoju, nie majce ugruntowanej pozycji na rynku, nie dysponujce odpowiednimi majtkiem, mog mie znacznie wiksze trudnoci w pozyskaniu kapitału obcego. Pomidzy kapitałem własnym i obcym znajduje si finansowanie mezzanine. W sferze finansów mezzanine 7 oznacza form finansowania, 5 A. Rutkowski, Zarzdzanie finansami, PWE Warszawa 2007, s Ibidem. str. 142 nn. 7 M. Panfil, Mezzanine jako ródło finansowania dla przedsibiorstwa, 85

7 zawierajc zarówno elementy długu jak i kapitału własnego. Podstawowe cechy mezzanine s nastpujce: podobnie jak zwykły dług, jest oprocentowane; moe by zabezpieczone aktywami spółki-biorcy (jednake jest to zwykle zabezpieczenie wtórne do zabezpiecze na rzecz banku); umowa mezzanine jest konstrukcj zblion do umowy poyczki, ale dla dawców mezzanine kluczowe znaczenie maj przyszłe przepływy pienine spółki-biorcy; odsetki s zwykle spłacane na pocztku, a sam kapitał zwracany jest albo na koniec okresu finansowania w rosncych ratach, albo jednorazowo, długo inwestycji wynosi zwykle 5-7 lat. Mezzanine jest jednym z rodzajów private equity, czyli kapitału wysokiego ryzyka adresowanego do spółek niegiełdowych na rónych etapach ich rozwoju, głównie dla rednich i duych przedsibiorstw o dobrej sytuacji finansowej, których zdolno kredytowa nie jest jednak wystarczajca dla realizacji wszystkich planów inwestycyjnych oraz dla podmiotów, które zamierzaj naby przedsibiorstwa w dobrej sytuacji finansowej Venture capital (VC) jako alternatywne ródło finansowania 9 Najtrudniejsze dla MSP s pierwsze lata funkcjonowania i ten okres charakteryzuje si najwiksz iloci firm nowopowstajcych ale równoczenie wiele z nich nie jest w stanie wyj poza pierwsz faz funkcjonowania i s likwidowane. Uzyskanie odpowiedniego zasilania finansowego na starcie jest dla wielu firm szans na rozwój ale przedsibiorcy nie zawsze potrafi pozyska te rodki, z uwagi na niewystarczajc wiedz w tym zakresie, dlatego tak wane jest instytucjonalne wsparcie dla tych najmniejszych firm. Tak rol pełni np. inkubatory przedsibiorczoci, gdzie firmy w pocztkowym okresie 8 Z uwagi na grup, do której ten kapitał jest adresowany, kwestia kapitału mezzanine w tym artykule nie bdzie rozwijana. 9 Z uwagi na obszerno problemu w niniejszym artykule zostan omówione tylko wybrane ródła finansowania z grupy private equity, dostpne dla MSP. Pozostałe bd tematem kolejnych artykułów autorki. 86

8 swojego funkcjonowania mog uzyska bezpłatne doradztwo prawne, podatkowe, w zakresie administracji itp., dziki czemu mog bezpiecznie przetrwa najtrudniejszy okres funkcjonowania. Równie wanym czynnikiem jest wsparcie finansowe tak trudne do uzyskania dla nowych, małych firm. W zalenoci od stadium rozwoju firmy dostpno do rónych ródeł finansowania jest bardzo zrónicowana (tabela 3). Tabela 3 Finansowanie w ró nych fazach cyklu ycia firmy %% "!+!! "# $%&'()$( *+ *+ +%! + &"+,! $"! - %(".!/! 0 )$%'(&$( )% ródło: opracowanie własne na podstawie Panfil MM: Mezzanine op.cit. W pierwszej fazie, koncepcyjnej, okrelanej czsto jako seed (zasiew) najwiksz rol ogrywaj kapitały własne (których najczciej jest zawsze za mało) oraz rodki z private equity najczciej venture capital (VC) a take wsparcie aniołów biznesu. Pojcie private equity jest pojciem bardzo szerokim, czsto stosowanym zamiennie z pojciem venture capital, mimo, e jest okreleniem od niego szerszym 10. Venture capital jest definiowany jako kapitał własny wnoszony na ograniczony okres przez inwestorów zewntrznych do małych i rednich przedsibiorstw dysponujcych innowacyjnym produktem, metod produkcji bd usług, które nie zostały jeszcze zweryfikowane przez rynek, a wic stwarzaj wysokie ryzyko niepowodzenia inwestycji 11. Jest to kapitał private equity, który 10 K. Sobaska, P. Sieradzan, Inwestycje Private Equity/Venture Capital, wyd. Key Text, Warszawa ródła finansowania działalnoci gospodarczej i monta finansowy. Fundacja Edukacji Europejskiej. Wałbrzych 2006, s

9 jest inwestowany w spółki bdce na wczesnych etapach rozwoju bd rozpoczynajce działalno na rynku. Takie inwestycje s obcione ryzykiem w znacznie wikszym stopniu, ni pozostałe inwestycje private equity, które obejmuj równie inwestowanie w przedsibiorstwa bdce w póniejszych fazach rozwoju. 4. Zalety i wady finansowania firmy przez private equity/venture capital Finansowanie przedsibiorstwa ze rodków funduszy private equity przynosi firmie wiele korzyci, ale wie si równie z pewnymi problemami. Do zalet finansowania inwestycji przedsibiorstwa przez private equity/venture capital nale 12 : pozyskanie nowego właciciela, którego celem jest rozwój przedsibiorstwa i znaczcy wzrost jego wartoci w perspektywie kilku lat, moliwo realizacji nawet bardzo ryzykownych projektów bez stosownych zabezpiecze, pozyskanie nowego inwestora pozwala na dywersyfikacj ryzyka inwestycji, elastyczne podejcie do ryzyka - inwestor nie obawia si poszukiwania rozwiza niekonwencjonalnych oraz podejmowania decyzji wpływajcych na wzrost wartoci przedsibiorstwa w długim okresie, poprawa płynnoci finansowej przedsibiorstwa - korzystanie z private equity nie jest obcione spłatami odsetek, poprawa stosunku zadłuenia do kapitałów własnych przedsibiorstwa i zwikszenie jego zdolnoci kredytowej, transfer know-how z zakresu zarzdzania finansowego, dostp do nowych kontaktów biznesowych, monitorowanie działalnoci przedsibiorstwa, w szczególnoci pod 12 E. Adamowicz, Venture capital jako forma finansowania rozwoju przedsibiorstw w Polsce, [w:] Czas na pienidz. Zarzdzanie finansami. Inwestycje i wycena przedsibiorstw, t. II, red. D. Zarzecki, Uniwersytet Szczeciski, Szczecin

10 wzgldem finansowym, moliwo uzyskania wartoci dodanej (added value) w postaci wysokiej jakoci wiedzy biznesowej, poprawa wizerunku wierzycieli, firmy i zwikszenie wiarygodnoci wobec moliwo zachowania w tajemnicy wielu istotnych dla działalnoci firmy informacji, które, w przypadku pozyskania kapitału za pomoc oferty publicznej, musiałyby by powszechnie dostpne, równie dla konkurentów. Venture capital posiada jednake pewne wady 13 : Wysoki koszt pozyskania kapitału, Ryzyko rozwodnienia i utraty kontroli włacicieli nad przedsibiorstwem wraz z kolejnymi rundami finansowania, Wprowadzenie dodatkowych obowizków (np. okresowe raportowanie, regularne posiedzenia rady nadzorczej, wdraanie procedur organizacyjnych) wraz z procesem formalizacji przedsibiorstwa, które stanowi obcienie dla kadry zarzdzajcej, Venture capital to przede wszystkim inwestor finansowy dostarczajcy przedsibiorstwu niezbdny kapitał. Strategicny inwestor branowy moe efektywniej wpłyn na wzrost wartoci przedsibiorstwa. Ryzyko wyjcia funduszu z inwestycji w nieodpowiednim momencie powodujce spadek wartoci i wiarygodnoci przedsibiorstwa. Dodatkowo pierwotni właciciele najczciej nie maj wpływu na wybór nowego inwestora pojawiajcego si w miejsce funduszu. 5. Specyfika funduszy venture capital Fundusze venture capital s czsto powizane s z innymi instytucjami finansowymi. Inwestuj w przedsiwzicia obcione bardzo wysokim ryzykiem, ale dajce w perspektywie szans osignicia wysokiej stopy zwrotu w przypadku sukcesu firmy na rynku. Poniewa 13 -Venture-Capital.html 89

11 celem inwestorów jest osignicie wysokiej wartoci rynkowej posiadanych w przedsibiorstwie udziałów, nie oczekuj oni maksymalizacji zysków w krótkim okresie, lecz stworzenia efektywnej strategii długoterminowej, której efektem bdzie wzrost wartoci firmy korzystna odsprzeda udziałów w przyszłoci. rodki funduszy inwestowane s na okres od 3 do 10 lat. Po ustabilizowaniu si pozycji rynkowej venture capital odsprzedaje posiadane udziały. Klasyfikacja funduszy VC z uwagi na róne kryteria podziału została przedstawiona w tabeli 4. Tabela 4 Klasyfikacja funduszy venture capital Kryterium Cel działalnoci Zasig terytorialny działania funduszu Stopie zorganizowania działalnoci inwestorów ródło pochodzenia kapitału Sposób gromadzenia kapitału Rodzaj funduszu Komercyjne nastawione na maksymalizacj zysków ze sprzeday akcji Niekomercyjne - pomocowe, dla których maksymalizacja dochodu nie jest zasadniczym celem. Regionalne, Ogólnokrajowe Midzynarodowe Formalne Nieformalne Otwarte - pozyskuj kapitał przez sprzeda jednostek uczestnictwa na rynku finansowym, Zamknite - tworzone poprzez sprzeda cile okrelonej iloci udziałów inwestorom. Niezalene - tworzone przez osoby prywatne i instytucje finansowe, Zalene - tworzone przez instytucje publiczne i przedsibiorstwa ródło: opracowanie własne na podstawie literatury przedmiotu Przedsibiorca korzystajcy ze rodków venture capital na wiadomo, e inwestorzy finansujcy jego firm uczestnicz równie w kontroli realizacji projektów, które s współfinansowane ze rodków funduszu i dopuszcza ich współudział w zarzdzaniu. Czsto te inwestorzy pełni równie funkcje doradcze, w wielu obszarach funkcjonowania firmy: podatkowym, prawnym, organizacyjnym, zarzdczym. 90

12 Analiza funkcjonowania funduszy VC w Polsce pokazuje, e kady fundusz VC realizuje własn polityk inwestycyjn, dlatego te transakcje venture capital w Polsce s realizowane praktycznie we wszystkich sektorach gospodarki we wszystkich branach (tabela 5). Tabela 5 Inwestycje VC wg sektorów w latach (ilo firm) Sektor w Europie r. - Wsch. w Polsce Produkcja dla biznesu Usługi dla biznesu Chemia i gospodarka materiałowa Telekomunikacja i media IT Budownictwo Dobra konsumpcyjne - produkcja i dystrybucja Inne usługi Energetyka i surowce Usługi Finansowe Brana medyczna, farmaceutyczna, biotechnologie Nieruchomoci Transport Pozostałe Razem ródło: opracowanie własne na podstawie danych EVCA Yearbook 2011 oraz Inwestorzy najchtniej inwestuj w sektory zwizane z telekomunikacj, IT, przy czym porównujc zainteresowanie 91

13 inwestorów poszczególnymi bran ami w Polsce i krajach Europy rodkowo Wschodniej ( wykres 3 i 4) mo na zauwa y w Polsce nieco wi ksze zainteresowanie produkcj i usługami dla biznesu, usługami finansowymi i bran medyczn. Musz to by inwestycje bardzo obiecuj ce, z perspektyw dynamicznego wzrostu, posiadaj ce dobr kadr kierownicz i działaj ce na wzrostowych rynkach. Do najbardziej popularnych sektorów, którymi s zainteresowani inwestorzy inwestorzy, mo na zaliczy dobra konsumpcyjne, finanse, ochron zdrowia, biotechnologie i telekomunikacj. Do firm, które korzystały z funduszy VE zaliczy mo na m.im. Expander niezale ny doradca finansowy, Radio Z, LukasBank, travelplanet, pl, Bankier.pl, Reserved. Rese Bardzo zró nicowany jest równie pakiet posiadanych przez nie akcji/udziałów finansowanego przedsi biorstwa od kilku do stu procent. % udział firm Wykres 3 Inwestycje VC w Europie rodkowo - Wschodniej w latach ,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0, sektor ródło: opracowanie własne na podstawie podstawie danych EVCA Yearbook 2011 oraz 92

14 % udział firm Wykres 4 Inwestycje VC w Polsce w latach ,0 25,0 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0 sektory ródło: opracowanie własne na podstawie danych EVCA Yearbook 2011 oraz Z danych EVCA14 wynika, i inwestycje PE/VC w 2010 roku na rynku polskim wyniosły ok. 657 mln EUR, o 146% wi cej w stosunku do 267 mln EUR osi gni tych w 2009, lecz zaledwie o 4% wi cej ni zanotowane w 2008 roku 633 mln EUR. 14 EVCA Yearbook 2009,

15 Tabela 6. Udział % inwestycji w zale noci od etapu rozwoju przedsibiorstwa w 2010 roku dla Polski, regionu Europy rodkowo-wschodniej i Europy razem Etap inwestycji Polska Europa r-wsch Razem Europa Seed capital 0,0 0,1 0,3 Start-up 0,2 0,4 4,4 Wstpna faza ekspansji 0,2 1,3 4,2 Razem venture capiral 0,4 1,8 8,9 Finansowanie wzrostu 17,4 15,9 14,6 Restrukturyzacja 0,5 0,3 1,2 Refinansowanie 2,5 7,0 4,5 Wykupy 79,2 75,0 70,8 Razem 100,0 100,0 100,0 ródło:: EVCA Yearbook 2011 W Polsce, tak jak i w innych krajach najwicej funduszy private equity, jest zainteresowanych inwestowaniem w dojrzałe, rozwinite przedsibiorstwa, natomiast trudno znale fundusze venture capital (VC) finansujce działalno przedsiwzi typu start-up (tabela) W Polsce wyranie wida rónic w zainteresowaniu inwestorów pomidzy finansowaniem wzrostu w firmach, które ju na rynku zaistniały a udzielaniem wsparcia finansowego dla nowo powstajcych firm. Małe, potencjalnie zyskowne przedsibiorstwa, znajdujce si w fazie organizacji, a posiadajce pomysł na rozwój biznesu, w przypadku braku finansowania ju na pocztku skazane s na porak. Inwestycje w takie projekty s obcione wysokim ryzykiem, ale w przypadku sukcesu przedsiwzicia typu start-up, moliwe jest uzyskanie bardzo wysokiej stopy zwrotu. Nisz t wypełniaj powoli midzy innymi rodki finansowe pochodzce do aniołów biznesu 16, ale wci tych rodków jest zbyt mało, w stosunku do potrzeb. Polski rynek private equity to obecnie około 40 funduszy instytucjonalnych o charakterze komercyjnym. S to głównie podmioty przeprowadzajce due transakcje wykupu, rzadziej finansowania 15 Krajowy Fundusz Kapitałowy jako uzupełnienie systemu wspierania rozwoju sektora MSP. Ministerstwo Gospodarki i Pracy Departament Polityki Regionalnej. Warszawa Ta forma wsparcia finansowego bdzie tematem odrbnego opracowania przygotowywanego przez Autorów. 94

16 wzrostu, w spółkach dojrzałych o ugruntowanej pozycji rynkowej. Kapitał tych funduszy stanowi głównie rodki pochodzce od banków, funduszy emerytalnych, firm ubezpieczeniowych oraz innych funduszy PE/VC w formie tzw. funduszy (wykres 5). Wykres 5. Struktura kapitału pozyskanego przez fundusze PE/VC działajce w Polsce wg inwestorów w latach ródło: Z. Drewniak, Inwestycje private equity/venture capital w Polsce w 2010 r. Wikszo pozyskanego kapitału pochodzi zza granicy. W latach ze ródeł krajowych fundusze działajce w Polsce pozyskały jedynie 8,6 mln euro 17, co wynika w duej mierze z ogranicze prawnych dotyczcych polityki inwestycyjnej, szczególnie zwizanej z inwestowaniem przez fundusze emerytalne i ubezpieczeniowe. Innym powodem tak małego zainteresowania t form inwestowania wród inwestorów jest niska atrakcyjno w porównaniu do innych aktywów, które s mniej ryzykowne, bardziej płynne i mniej skomplikowane. 17 Z. Drewniak, Inwestycje private equity/venture capital w Polsce w 2010 r. 95

17 Zakoczenie Powstanie, funkcjonowanie i rozwój firmy jest uwarunkowane wieloma czynnikami. Do podstawowych warunków naley posiadanie przez firm okrelonego majtku, rzeczowego i finansowego, dziki czemu bdzie moliwa produkcja dóbr lub wiadczenie usług. W sytuacji, kiedy tego kapitału brak, lub jego wielko jest niewystarczajca w stosunku do zaistniałych potrzeb, przedsibiorca musi podj działania zmierzajce do zmiany tego stanu rzeczy. ródeł kapitału jest wiele, ale kade z nich wie si z okrelonym kosztami, co dla małej firmy moe okaza si barier, której nie jest w stanie pokona. Jedn z alternatyw dla przedsibiorców posiadajcych innowacyjny pomysł, ale nie dysponujcych rodkami na jego wprowadzenie w ycie jest skorzystanie z funduszy wysokiego ryzyka czyli venture capital. Niestety, ródła alternatywne, takie jak venture capital czy mezzanine nie rozwizuj problemu finansowania dla tych najmniejszych, nowo powstajcych firm, bowiem s nastawione na wsparcie firm ju na rynku funkcjonujcych. Na polskim rynku inwestorów wyranie rysuje si nisza, któr mogłyby wypełni mniejsze, regionalne fundusze private equity, nastawione na obsług małych i rednich firm znajdujcych si we wczesnych fazach rozwoju. Moe to nastpi wówczas, jeli inwestorzy, w tym szczególnie fundusze emerytalne i instytucje ubezpieczeniowe bd mogły inwestowa na rynku kapitału podwyszonego ryzyka, a w ten sposób pojawi si kapitał, dajcy szanse rozwoju wielu małym i rednim przedsibiorstwom. Perspektywy rozwoju funduszy VC s obiecujce, poniewa dobra kondycja gospodarki polskiej i jej rosnca konkurencyjno stanowi zacht dla kolejnych inwestorów, a to oznacza napływ dodatkowych kapitałów na nasz rynek. Literatura [1]. Adamowicz E., Venture capital jako forma finansowania rozwoju przedsibiorstw w Polsce, [w:] Czas na pienidz. Zarzdzanie finansami. Inwestycje i wycena przedsibiorstw, t. II, red. D. Zarzecki, Uniwersytet Szczeciski, Szczecin [2]. Drewniak Z., Inwestycje private equity/venture capital w Polsce w 2010 r. 96

18 [3]. EVCA, European Private Equity and venture capital Association, Yearbook [4]. EVCA, European Private Equity and venture capital Association, Yearbook [5]. EVCA, European Private Equity and venture capital Association, Yearbook [6]. Krajowy Fundusz Kapitałowy jako uzupełnienie systemu wspierania rozwoju sektora MSP. Ministerstwo Gospodarki i Pracy Departament Polityki Regionalnej. Warszawa [7]. Panfil M., Mezzanine jako ródło finansowania dla przedsibiorstwa, [8]. Raport o stanie sektora małych i rednich przedsibiorstw w Polsce. PARP.www.parp.gpv.pl [9]. Raport o stanie sektora MSP w Polsce w latach PARP Warszawa [10]. Rutkowski A., Zarzdzanie finansami PWE Warszawa [11]. Sobaska K., Sieradzan P., Inwestycje Private Equity/Venture Capital, Wydawnictwo Key Text, Warszawa [12]. [13]. ródła finansowania działalnoci gospodarczej i monta finansowy. Fundacja Edukacji Europejskiej. Wałbrzych Inne [1]. ec.europa.eu/eurostat [2]. -Venture-Capital.html [3]. 97

19 ALTERNATIVE SOURCES OF FINANCING SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES Summary The purpose of this paper is to present and analyze the availability of some sources of financing small and medium enterprises. The issue of funding current and future activities is a key issue for any company regardless of size or organizational forms, however, small and medium enterprises, especially in the early stages of development, face serious difficulties in obtaining capital. The variety of funding sources does not mean that all parties have equal access to these funds, some of which are available only to certain groups. There remains a whole group of entities, for whom even a relatively small capital could facilitate development, unfortunately the traditional sources of funding are not available for these companies. Thus, together with the development of SMEs there arises a whole new network of alternative sources of funding. Key words: sources of funding, venture capital, small and medium enterprises 98

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Business Angels oraz fundusze zalkowe (seed capital), VC oraz PE jako alternatywne ródła finansowania rozwoju przedsibiorstw innowacyjnych

Business Angels oraz fundusze zalkowe (seed capital), VC oraz PE jako alternatywne ródła finansowania rozwoju przedsibiorstw innowacyjnych Business Angels oraz fundusze zalkowe (seed capital), VC oraz PE jako alternatywne ródła finansowania rozwoju przedsibiorstw innowacyjnych Sylwester Janik Taurus Partners Plan spotkania Business Angels

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014 Rynek kapitałowy jak skutecznie pozyskać środki na rozwój Gdańsk Styczeń 2014 Plan spotkania Kapitał na rozwój firmy Możliwości pozyskania finansowania na rozwój Kapitał z Giełdy specjalna oferta dla małych

Bardziej szczegółowo

Wersja 1.0. 7. Załczniki

Wersja 1.0. 7. Załczniki 7. Załczniki W załcznikach zamieszcza si najczciej: - Słownik uywanych terminów - Harmonogram realizacji planu - Dane techniczne produktu - Badania rynku - Stan zapyta na oferowane wyroby oraz stan ju

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku www.psab.pl Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku Kim jest Anioł Biznesu? to inwestor kapitałowy, który angażuje własne środki finansowe w rozwój

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1 !"# #$ Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. str. 1 Pozytywne trendy Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 str. 2 %& wg MSSF / zysk brutto 591 63% zysk netto 463 63% ROE brutto 34,0% 11,7 pp. ROE netto 26,6%

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI Formularz zamówienia prosimy odesłać faksem na nr 22 314 14 10 1. Część ogólna 1.1. Podstawowe dane firmy A. WYPEŁNIA PRZEDSIĘBIORCA PROSZĘ ZAŁĄCZYĆ KOPIĘ AKTUALNEGO

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Dr Grzegorz Gołbiowski Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Wprowadzenie Upadłoci przedsibiorstw w gospodarce rynkowej nie s niczym nadzwyczajnym. W teorii ekonomii zjawisko upadku podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Formularz. (kwartał/rok)

Formularz. (kwartał/rok) Formularz Zarzd Spółki MEDIATEL SPÓŁKA AKCYJNA podaje do wiadomoci raport kwartalny za I V kwartał roku obrotowego 2007 WYBRANE DANE FINANSOWE 01.01.2007 do 01.01.2006 do 01.01.2007 do 01.01.2006 do I.

Bardziej szczegółowo

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w finansowaniu przedsięwzięć ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Główne źródła finansowania Subsydia: dotacje i pożyczki preferencyjne (koszt: od - 100% do 5,5%

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r.

Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r. Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r. Rynek pieniny - finansowanie biecej działalnoci. Lokaty midzybankowe, bony skarbowe, bony komercyjne, certyfikaty

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 VENTURE CAPITAL Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 Wybrane źródła kapitału / instrumenty wsparcia Agendy rządowe/fundacje finansujące

Bardziej szczegółowo

Fundusze venture capital jako wsparcie kapitałowe dla innowacyjnych MSP

Fundusze venture capital jako wsparcie kapitałowe dla innowacyjnych MSP Fundusze venture capital jako wsparcie kapitałowe dla innowacyjnych MSP Konferencja pt. Potęga rozwoju rozwój do potęgi. Drogi innowacyjnych MSP po kapitał Poznań, 27.11.2014 dr Aleksandra Szulczewska-Remi

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju Dziedziny projekty wczesnych faz rozwoju Biotechnologia Lifescience Medtech Fundraising Biotechnologia Tools - Europa for IP Polska Wegry Austria Irlandia Holandia

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny SA-Q III/2005. Koszaliskie Przedsibiorstwo Przemysłu Drzewnego SA (nazwa emitenta)

Raport kwartalny SA-Q III/2005. Koszaliskie Przedsibiorstwo Przemysłu Drzewnego SA (nazwa emitenta) Raport kwartalny Zgodnie z 54 Załcznika Nr 1 do Uchwały Nr 29/01 Rady Nadzorczej Spółki Akcyjnej Centralna Tabela Ofert z dnia 30 padziernika 2001 r. - Regulamin obrotu (z pón. zm.) (dla emitentów papierów

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Rola kapitału obrotowego i jego wpływ na zarzdzanie finansami przedsibiorstw

Rola kapitału obrotowego i jego wpływ na zarzdzanie finansami przedsibiorstw Dr Grzegorz Gołbiowski Rola kapitału obrotowego i jego wpływ na zarzdzanie finansami przedsibiorstw W teorii finansów przedsibiorstw jednym z kluczowych zagadnie jest okrelenie istoty i pojcia kapitału

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

8.2.1 Umowy kredytowe zawarte przez Emitenta

8.2.1 Umowy kredytowe zawarte przez Emitenta 8.2.1 Umowy kredytowe zawarte przez Emitenta Stan zobowiza Emitenta z tytułu umów kredytowych opisanych poniej na dzie 23 listopada 2004 roku przedstawia si nastpujco: Kredytodawca Stan zobowiza (tys.

Bardziej szczegółowo

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE 1. Informacje o instrumentach finansowych. Ad.1 Lp Rodzaj instrumentu Nr not prezentujcych poszczególne rodzaje instrumentów finansowych w SA-P 2008 Warto bilansowa na 30.06.2007

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 8 listopada 2012 r. Plan wykładu ; ; ; IV.Studium. 2 przedsiębiorstwa Czym jest

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 Streszczenie raportu... 11 $. Stan sektora ma!ych i "rednich

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Wspólnicy. Sprawy spółki

Wspólnicy. Sprawy spółki Przepisy dotyczce spółki cywilnej zawiera kodeks cywilny (art. 860 875). To forma prowadzenia działalnoci gospodarczej nie przekraczajcej wikszego rozmiaru, czyli jej przychód roczny nie moe przekroczy

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Tomasz Sypuła Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 19 września 2006r. Plan prezentacji Co to jest fundusz kapitału zalążkowego? Cel udzielanego wsparcia

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Regulamin uczestnictwa w systemie patronatu Ministerstwa Gospodarki i Pracy w zakresie szkole na temat instrumentów polityki strukturalnej UE

Regulamin uczestnictwa w systemie patronatu Ministerstwa Gospodarki i Pracy w zakresie szkole na temat instrumentów polityki strukturalnej UE Regulamin uczestnictwa w systemie patronatu Ministerstwa Gospodarki i Pracy w zakresie szkole na temat instrumentów polityki strukturalnej UE I. Przepisy ogólne 1 1. Regulamin okrela zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁ WYSOKIEGO RYZYKA

KAPITAŁ WYSOKIEGO RYZYKA KAPITAŁ WYSOKIEGO RYZYKA VC/PE SZANSĄ NA ROZWÓJ Przemysław Jura Prezes Zarządu, Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych InvestExpo, Warszawa, 24 maja 2012 Potrzeby kapitałowe IPO Venture Capital Private

Bardziej szczegółowo

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Źródła pozyskiwania kapitału preferencje i kryteria wyboru Bogusław Bartoń, Prezes Zarządu IPO SA Wrocław, 26 czerwca 2013 r. Jaki rodzaj

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr hab. Waldemar Rogowski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. Finansowanie to proces pozyskiwania kapitału

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/47/2003 Rady Miejskiej w Chełmku z dnia 28 kwietnia 2003 r.

Uchwała Nr VII/47/2003 Rady Miejskiej w Chełmku z dnia 28 kwietnia 2003 r. Uchwała Nr VII/47/2003 Rady Miejskiej w Chełmku z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia Miejskiej Strefy Aktywnoci Gospodarczej w Chełmku. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie wzrostu przez venture capital

Finansowanie wzrostu przez venture capital Finansowanie wzrostu przez venture capital Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CAMBRIDGE PYTHON Warszawa 22, 23 maja 2007r. PE/VC - Definicje Private equity dostarcza kapitału

Bardziej szczegółowo

Mezzanine Finance jako źródło finansowania innowacji

Mezzanine Finance jako źródło finansowania innowacji Mezzanine Finance jako źródło finansowania innowacji Mezzanine Finance - historia Mezzanine powstał w latach 70 w USA bazując na rozwoju rynku poŝyczek udzielanych przez firmy ubezpieczeniowe i kasy oszczędnościowe;

Bardziej szczegółowo

pozycji rynkowej napotyka na jedną

pozycji rynkowej napotyka na jedną STAN SYSTEMU POŻYCZKOWO-GWARANCYJNEGO DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW szanse i wyzwania Finansowanie polskich przedsiębiorstw w okresie spowolnienia gospodarczego Warszawa 10. grudnia 2008 Sektor

Bardziej szczegółowo

Alternatywne formy finansowania inwestycji. Obligacje przychodowe

Alternatywne formy finansowania inwestycji. Obligacje przychodowe Alternatywne formy finansowania inwestycji Obligacje przychodowe Inwestycje w sektorze usług użyteczności publicznej Duża jednostkowa skala nakładów inwestycyjnych Długi okres użytkowania Opłaty za korzystania

Bardziej szczegółowo

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna 22/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA L. KRÓLAS

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r.

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Wieloletni program współpracy samorzdu Powiatu Krasnostawskiego z organizacjami pozarzdowymi oraz z podmiotami

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Rok III / semestr VI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

Ewa Postolska. www.startmoney.p l

Ewa Postolska. www.startmoney.p l Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 Możliwości i warunki pozyskania kapitału

Bardziej szczegółowo

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje.

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. Dostarczanie środków pieniężnych dla przedsiębiorstwa jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.)

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Dz.U.98.108.685 2000.07.15 zm. Dz.U.00.48.550 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Art. 1. 1. Studenci szkół wyszych, o których mowa w

Bardziej szczegółowo

Podstawy finansów przedsiębiorstwa

Podstawy finansów przedsiębiorstwa 1 Prof. dr hab. Aurelia Bielawska prof. zw. Program przedmiotu Podstawy finansów przedsiębiorstwa 1. Wprowadzenie do gospodarki finansowej przedsiębiorstwa Cel ogólny: znajomość podstawowych pojęć z zakresu

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Skd mamy pienidze i na co je wydajemy

Skd mamy pienidze i na co je wydajemy BUKOWNO 2009 PRZEJRZYSTA POLSKA Skd mamy pienidze i na co je wydajemy INFORMATOR BUDETOWY O DOCHODACH I WYDATKACH GMINY BUKOWNO W LATACH 2007-2009 1 !" #$ # %&# #" '# " " $#%#&'# Czym jest budet miasta?

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

Finansowanie przetwórstwa owoców i warzyw oraz sokownictwa w ramach PROW 2007-2013

Finansowanie przetwórstwa owoców i warzyw oraz sokownictwa w ramach PROW 2007-2013 Sytuacja na rynku przetworów owocowo-warzywnych i soków a reforma rynku ogrodniczego w UE Finansowanie przetwórstwa owoców i warzyw oraz sokownictwa w ramach PROW 2007-2013 Dr Jerzy Małkowski Pozna, 19

Bardziej szczegółowo

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego.

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Fundusze hedgingowe i private equity - jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Dr Małgorzata Mikita Wyższa Szkoła a Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego w Warszawie Do grupy inwestycji alternatywnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie wysokoci opłat za czynnoci administracyjne zwizane z wykonywaniem transportu drogowego oraz za egzaminowanie i wydanie certyfikatu

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki płynności: pokazują

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Bądź tu mądry człowieku!!! czyli Jak inwestować w czasie kryzysu finansowego??? Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Możliwości inwestowania Konserwatywne : o Lokaty o Obligacje o Fundusze inwestycyjne o

Bardziej szczegółowo

Wsparcie finansowe innowacji

Wsparcie finansowe innowacji Wsparcie finansowe innowacji Aniołowie Biznesu Fundusze kapitału zalążkowego 1 Poziom nakładó w Kapitał inwestycyjny problem luki kapitałowej w rozwoju innowacyjnych przedsięwzięć Dolina śmierci (Powstawanie

Bardziej szczegółowo

Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO SILNE STRONY SŁABE STRONY Usługowy charakter regionu wysoka pracochłonno sektora Due obszary województwa obejmujce tereny popegerowskie;

Bardziej szczegółowo

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioły Biznesu Finanse na start V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioł biznesu kto to jest? AniołBiznesu to osoba prywatna wspierająca firmy będące na wczesnych etapach

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

OCENA SYSTEMU WSPOMAGANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW PRZEZ PRZEDSTAWICIELI INSTYTUCJI DZIAŁAJCYCH W OTOCZENIU BIZNESU

OCENA SYSTEMU WSPOMAGANIA MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW PRZEZ PRZEDSTAWICIELI INSTYTUCJI DZIAŁAJCYCH W OTOCZENIU BIZNESU Z E S Z Y T Y N A U K O W E P O L I T E C H N I K I Ł Ó D Z K I E J Nr 958 ORGANIZACJA I ZARZDZANIE, z. 41 2005 MAREK MATEJUN Zakład Organizacji Przedsibiorstw Instytut Zarzdzania Politechniki Łódzkiej

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I

B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I Agnieszka Majewska Politechnika Czstochowska w Czstochowie Biblioteka Wydziału Zarzdzania czytel@zim.pcz.czest.pl Mariola Szyda

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a Warszawa, 2011.07.08 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a W 2010 r. badaniem objęto 59 firm pośrednictwa kredytowego. Wśród nich przeważały spółki kapitałowe (20 spółek akcyjnych

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 3 z dnia 14 lutego 2014 roku, zmieniony w dniu 10 marca 2014 roku oraz w dniu 12 marca 2014 roku

Aneks nr 3 z dnia 14 lutego 2014 roku, zmieniony w dniu 10 marca 2014 roku oraz w dniu 12 marca 2014 roku Aneks nr 3 z dnia 14 lutego 2014 roku, zmieniony w dniu 10 marca 2014 roku oraz w dniu 12 marca 2014 roku do Prospektu Emisyjnego spółki Comperia.pl S.A. z siedzib w Warszawie ( Spółka ), zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Załcznik do Uchwały Zarzdu Banku BPH S.A. Nr 20/2007

Załcznik do Uchwały Zarzdu Banku BPH S.A. Nr 20/2007 Sprawozdanie Zarzdu Banku BPH S.A. uzasadniajce podział Banku BPH S.A. przez przeniesienie czci majtku Banku BPH S.A. w postaci zorganizowanej czci przedsibiorstwa na Bank Pekao S.A., sporzdzone zgodnie

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. listopad 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. listopad 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej listopad 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 22,3 mld EUR na koniec 2014 (aktualne dane NBP) typowy poziom inwestycji:

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJA W START-UP

INWESTYCJA W START-UP INWESTYCJA W START-UP Jacek Bzdurski Kierownik Komitetu Inwestycyjnego KRAJOWA IZBA GOSPODARCZA 00-074 Warszawa, ul. Trębacka 4; tel.: (022) 63 09 668, 63 09 650; e-mail: kigmed@kig.pl; www.kig.pl AGENDA

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL W POLSCE

VENTURE CAPITAL W POLSCE ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU EKONOMII I ZARZĄDZANIA Anna Rosa VENTURE CAPITAL W POLSCE Zarys treści: W artykule podjęto kwestie związane z finansowaniem przedsiębiorstw za pomocą venture capital. VC jest

Bardziej szczegółowo

Randka z inwestorem. Piotr Berliński Łukasz Felsztukier Fudusz StartMoney

Randka z inwestorem. Piotr Berliński Łukasz Felsztukier Fudusz StartMoney Jungle Web - Łódź, 22.03.2012r. Randka z inwestorem Czyli marketing pomysłów w praktyce Piotr Berliński Łukasz Felsztukier Fudusz StartMoney Centrum Innowacji Akcelerator Technologii Fundacja Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej 09 czerwca 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 37,4 mld EUR na koniec 2013 typowy poziom inwestycji: 3,5 mld EUR

Bardziej szczegółowo

RYNEK USŁUG BIZNESOWYCH JAKO FORMA OUTSOURCINGU

RYNEK USŁUG BIZNESOWYCH JAKO FORMA OUTSOURCINGU Elbieta RAK-MŁYNARSKA RYNEK USŁUG BIZNESOWYCH JAKO FORMA OUTSOURCINGU Streszczenie W cigu ostatnich kilku lat Polska osignła znaczcy sukces stajc si jednym z obszarów uznanych za odpowiednie miejsce pod

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo