Źródła finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Źródła finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 Źródła finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw Publikacja zrealizowana w ramach projektu Broker innowacji jako narzędzie dla efektywnego rozwoju systemu nowoczesnej gospodarki Małopolski współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1

2 Raport wykonany na zlecenie Krakowskiego Parku Technologicznego i Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego w ramach realizacji zamówienia: Przeprowadzenie diagnozy (badania) dostępnych źródeł finansowania aktywności innowacyjnej firm oraz rozwoju przedsiębiorczości innowacyjnej na tle występujących barier w zakresie pozyskiwania funduszy Wydawca: Ecorys Polska, ul. Łucka 2/4/6, Warszawa Nr ISBN: Opracował zespół Ecorys Polska w składzie: Paulina Fabrowska Marta Mackiewicz Monika Skrobol Agata Śliwka Tomasz Tędziagolski Opracowanie graficzne: Łamanie: Adam Skrobol Drukarnia: Patria, Kraków Nakład: 1000 Kraków Warszawa 2011 r. Publikacja bezpłatna Publikacja dostępna także w wersji elektronicznej na stronach Spis treści 4 Wstęp 7 Dotacje 10 Wsparcie projektów celowych 12 Wsparcie dla MSP 13 Kredyt technologiczny 15 Wspieranie powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym 17 Wsparcie na uzyskanie/realizację ochrony własności przemysłowej 19 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej 20 Bezpośrednie wsparcie inwestycji w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach 22 Wsparcie komercjalizacji badań naukowych 24 Bon na innowacje 25 Konkurs o dofinansowanie projektów celowych w dziedzinie zastosowań praktycznych dla MSP Program Ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego 29 Bariery 33 Inwestycje kapitałowe 36 Inwestycje do 200 tys. euro 41 Inwestycje do 1,5 mln euro 48 Inwestycje powyżej 1,5 mln euro 50 Sieć Aniołów Biznes 54 New Connect Alternatywny System Obrotu 54 Bariery 59 Finansowanie długiem 61 Pożyczka na innowację 63 Kredyt inwestycyjny banki komercyjne 64 Kredyt inwestycyjny banki spółdzielcze 65 Fundusze poręczeń kredytowych 67 Fundusze pożyczkowe 70 Bariery 73 Aneks 74 Wysokość alokacji pozostającej do wykorzystania w ramach prezentowanych działań/poddziałań PO IG oraz MRPO 75 Krakowski Park Technologiczny 2 3

3 Wstęp Obecnie na polskim rynku dostępne są bardzo różne instrumenty finansowania, z których mogą skorzystać przedsiębiorstwa prowadzące działalność innowacyjną. W zależności od rodzaju i skali przedsięwzięcia, a także dodatkowych uwarunkowań formalnych związanych z dostępem do konkretnych form finansowania, firmy mogą wybierać spośród wielu rodzajów dotacji, a także instrumentów dłużnych (kredyty i pożyczki) lub też starać się o zaangażowanie zewnętrznego inwestora. Oddając w ręce Czytelników niniejszy przewodnik, mamy nadzieję, że przybliży on przedsiębiorcom dostępne źródła finansowania innowacyjnych przedsięwzięć i pomoże w podjęciu decyzji o optymalnym sposobie finansowania projektu. Prezentowany w raporcie katalog barier w pozyskiwaniu kapitału na innowacyjne przedsięwzięcia powstał jako efekt trzech warsztatów z udziałem przedstawicieli innowacyjnych firm oraz reprezentantów instytucji oferujących finansowanie działalności gospodarczej. Warsztaty odbyły się w dniach: marca 2011 w siedzibie Krakowskiego Parku Technologicznego. Zgodnie ze scenariuszem warsztatów swoje opinie na temat problemów z finansowaniem działalności innowacyjnej wyrażali głównie przedsiębiorcy, natomiast rolą pozostałych uczestników było przede wszystkim przedstawienie aktualnej oferty finansowania innowacyjnych przedsięwzięć dostępnej w instytucjach, które reprezentowali. Wśród przedsiębiorców obecnych na warsztacie znaleźli się przedstawiciele m.in. następujących branż: ICT, reklama i marketing, zarządzanie energią, biomedycyna. Innowacje planowane bądź wdrażane przez te firmy miały zazwyczaj formę portali lub aplikacji internetowych czy aplikacji mobilnych. Przedsiębiorstwa miały różny staż prowadzenia działalności od kilku miesięcy do kilku lat. Bariery w pozyskiwaniu środków finansowych na działalność innowacyjną opisane zostały w podziale na trzy grupy, odnoszące się do trzech głównych form finansowania działalności innowacyjnej: dotacje, inwestycje kapitałowe, finansowanie długiem. Prowadzenie działalności innowacyjnej to często już nie tylko sposób na uzyskanie przewagi nad konkurencją i zdobycie pozycji lidera, lecz także warunek konieczny utrzymania się na rynku dla wielu polskich przedsiębiorstw. Zwłaszcza dla małych i średnich firm wprowadzanie nowych produktów, usług czy też technologii okazuje się niezbędne, by np. dotrzymać kroku dużym przedsiębiorstwom. Konieczne jest także bieżące monitorowanie zmieniających się potrzeb klientów, których wymagania stają się coraz wyższe. Z tego względu coraz więcej firm modyfikuje swoją ofertę, wprowadzając innowacje. Takie działania jednak, aby były skuteczne, wymagają wiedzy, czasu i dodatkowych nakładów finansowych, często przekraczających możliwości przedsiębiorstw z sektora MSP. 4 Wstęp Wstęp 5

4 Dotacje Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Małopolski Regionalny Program Operacyjny Bon na innowacje Konkurs NOT 7. Program Ramowy 6 Wstęp Dotacje 7

5 WPROWADZENIE Obecnie bardzo istotne źródło finansowania działalności innowacyjnej firm stanowią fundusze Unii Europejskiej. Z punktu widzenia prowadzenia działalności innowacyjnej największą rolę odgrywają: regionalne programy operacyjne, przygotowane dla każdego województwa, ogólnopolski Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka oraz międzynarodowy 7. Program Ramowy Unii Europejskiej. Ponadto dostępne są także dotacje dla firm prowadzących działalność innowacyjną, które finansowane są z budżetu krajowego. Dostępne instrumenty wspierają prowadzenie działalności innowacyjnej wewnątrz firmy, ale także współpracę z partnerami ze środowiska naukowego. Każdy z programów oferuje finansowanie przedsięwzięć o innej skali, angażujących różne budżety. Niewątpliwie największą zaletą tego typu finansowania jest możliwość otrzymania pomocy bezzwrotnej, w odróżnieniu od finansowania instrumentami dłużnymi. Nie oznacza to jednak, że przystępując do realizacji projektu, otrzymujemy do rozdysponowania pełną kwotę, o którą się ubiegaliśmy. Wsparcie przekazywane jest w formie refundacji poniesionych kosztów, przy czym dla części dotacji dostępny jest także system zaliczek. Niemniej przystępując do realizacji projektu, musimy zabezpieczyć środki, które umożliwią nam realizację wydatków, które zostaną następnie zrefundowane. W praktyce oznacza to często konieczność skorzystania z kredytu bankowego. Ponadto wiele instrumentów działających na zasadzie dotacji wymaga także wniesienia wkładu własnego. Tak więc, pomimo że otrzymujemy pomoc bezzwrotną, jesteśmy zmuszeni zmobilizować również własne środki, które umożliwią realizację projektu. Jednak perspektywa refundacji kosztów w znacznym stopniu odciąża budżet przedsiębiorcy realizującego projekt innowacyjny. Tak atrakcyjne źródło finansowania spotyka się z dużym zainteresowaniem ze strony polskich firm. W związku z tym przedsiębiorca musi liczyć się z dużą konkurencją ze strony innych firm ubiegających się o wsparcie. Najbardziej podkreślaną barierą w pozyskiwaniu dotacji, wskazywaną przez przedsiębiorców, jest jednak nie wysoka konkurencja, a skomplikowane i zbiurokratyzowane procedury związane z ubieganiem się o wsparcie, sprawozdawczością i rozliczaniem zrealizowanego projektu. Decydując się na skorzystanie z dotacji, należy zatem przygotować się na dodatkową pracę nie tylko na etapie składania wniosku o dofinansowanie, lecz także w trakcie realizacji projektu 1. Dotacje udzielane są na podstawie precyzyjnie określanych zasad i regulaminów. Nasz pomysł ma więc szansę uzyskania wsparcia, jedynie jeśli wpi- 1 Por. J. Sadkowska-Bień, M. Chmielewski, Problemy finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw w świetle wymagań Strategii Lizbońskiej; P. Fabrowska, M. Mackiewicz, M. Skrobol, A. Śliwka, Wpływ dofinansowania prac B+R na poziom wdrażania ich wyników w MŚP, PARP, Warszawa suje się w założenia danego programu. Z oczywistych względów kryteria oceny nie mogą uwzględniać wszystkich możliwych aspektów realizacji projektów, a aby dokonać oceny wielu wniosków proponujących zróżnicowane przedsięwzięcia, konieczne jest stosowanie pewnych uproszczeń. W efekcie w konkursach często wygrywają projekty niekoniecznie najbardziej nowatorskie, a raczej przygotowane zgodnie ze schematem, który dobrze wypada w kryteriach oceny. Jest to częsty zarzut stawiany autorom programów, które promują projekty typowe, podobne do siebie i w ograniczonym stopniu naprawdę innowacyjne 2. Prezent w postaci dotacji na działalność innowacyjną ma także inną istotną wadę, którą należy wziąć pod uwagę. Dotacje przeznaczane są na bardzo konkretny cel, który należy dobrze sprecyzować już na etapie ubiegania się o dofinansowanie. Konieczne jest także przemyślane rozplanowanie działań i wydatków, ponieważ możliwości wprowadzania bieżących zmian do zatwierdzonego już projektu są bardzo ograniczone. Z punktu widzenia prowadzenia projektów stricte innowacyjnych jest to istotne utrudnienie, ponieważ proces innowacyjny ze swej natury polega na testowaniu, modyfikowaniu i udoskonalaniu pierwotnych założeń. W wielu przypadkach podczas realizacji projektu okazuje się, że konieczne jest zrealizowanie dodatkowych badań lub testów, które nie były wcześniej przewidziane. Takie dodatkowe działania, nieobjęte dotacją, muszą być sfinansowane z innych źródeł. Co więcej realizacja projektu powinna przebiegać zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem, tak więc wszelkie przesunięcia pociągają za sobą konieczność zatwierdzenia zmian przez instytucję, która dysponuje środkami. Należy więc pamiętać, że korzystanie z dotacji wymaga dużej dyscypliny i nie pozwala na pełną swobodę decyzyjną w procesie innowacyjnym, jak w przypadku finansowania działań z własnych środków. W przypadku niektórych dotacji na działalność innowacyjną obowiązuje wymóg nawiązania współpracy z jednostką naukową bądź instytutem badawczym. Przykładowo, współpraca na linii biznes nauka leży wręcz u podstaw 7. Programu Ramowego Unii Europejskiej. Dla części projektów innowacyjnych może się wydawać, że taka współpraca nie będzie miała uzasadnienia, ponieważ firma może w całości zrealizować projekt samodzielnie. Ponadto wśród wielu przedsiębiorców funkcjonuje wciąż popularny stereotyp znacznych zapóźnień w polskiej nauce oraz naukowców oderwanych od rzeczywistości, niezdolnych do myślenia biznesowego. Warto jednak skorzystać z okazji, jaką dają programy dotacji, do nawiązania współpracy ze środowiskiem naukowym wiedza wyniesiona z takiej współpracy może stanowić istotną wartość dodaną projektu, a także zaowocować kolejnymi wspólnymi przedsięwzięciami w przyszłości 3. 2 Por. Ocena realizacji celu 6 PO IG Wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce w połowie okresu programowania, MRR, Warszawa Por. Bariery współpracy przedsiębiorców i ośrodków naukowych, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 2006; P. Fabrowska, M. Mackiewicz, M. Skrobol, A. Śliwka, Wpływ dofinansowania prac B+R na poziom wdrażania ich wyników w MŚP, PARP, Warszawa Dotacje Dotacje 9

6 Wsparcie projektów celowych Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Wsparcie udzielane jest na projekty badawcze i rozwojowe, obejmujące przedsięwzięcia techniczne, technologiczne lub organizacyjne (badania przemysłowe i prace rozwojowe) prowadzone przez przedsiębiorców do momentu stworzenia prototypu. Prace B+R mogą być prowadzone samodzielnie przez przedsiębiorstwo lub wspólnie z innym przedsiębiorstwem lub organizacją badawczą, jak również mogą być zlecone innym podmiotom, takim jak: jednostki naukowe, przedsiębiorstwa, sieci naukowe, konsorcja naukowo-przemysłowe lub spółki powołane z udziałem tych jednostek niedziałające dla zysku. Przedsiębiorcy (mikro, małe, średnie i duże przedsiębiorstwa) prowadzący działalność oraz posiadający siedzibę, a w przypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi miejsce zamieszkania, na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowe informacje można pozyskać z następujących źródeł: INFORMATORIUM PARP pod numerami telefonów: oraz (22) , (22) , (22) w godzinach od do Pytania można przesyłać także na adres W punktach konsultacyjnych prowadzonych przez podmioty zarejestrowane w Krajowym Systemie Usług na terenie województwa małopolskiego. Wykaz instytucji oraz dane kontaktowe dostępne pod adresem: Serwis internetowy PARP pod adresem: Serwis internetowy Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego pod adresem: Źródło: Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, , serwis internetowy PARP: Jak? Warunki uczestnictwa Łączna wartość całego projektu nie może przekroczyć równowartości w złotych kwoty 50 mln euro. Kwota wsparcia na prace badawcze i rozwojowe musi być niższa niż równowartość w złotych kwoty 7,5 mln euro dla jednego przedsiębiorcy na jeden projekt. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie W województwie małopolskim partnerem PARP, pełniącym funkcję Regionalnej Instytucji Finansującej, jest Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Intensywność wsparcia na prace badawcze i rozwojowe nie może przekroczyć: Wydatki kwalifikujące się do objęcia wsparciem w przypadku: badań przemysłowych prac rozwojowych mikro- lub mały przedsiębiorca średni przedsiębiorca przedsiębiorca inny niż mikro-, mały lub średni przedsiębiorca Dotacje Dotacje 11

7 Wsparcie dla MSP Poddziałanie Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Kredyt technologiczny Działanie 4.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Ze środków otrzymanych w ramach dotacji można zakupić usługi doradcze, które dotyczą przygotowania dokumentacji i analiz niezbędnych do pozyskania zewnętrznych źródeł finansowania (np. objęcie udziałów przez inwestora). Ma to służyć zmianom organizacyjnym, produktowym lub technologicznym w działalności firmy wnioskującej o dofinansowanie. Małe i średnie przedsiębiorstwa. Jak? Warunki uczestnictwa O dofinansowanie mogą ubiegać się mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa prowadzące działalność i mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie zostały wykluczone z ubiegania się o dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W województwie małopolskim partnerem PARP, pełniącym funkcję Regionalnej Instytucji Finansującej, jest Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kwota wsparcia przypadająca na jeden projekt nie może przekroczyć 2 mln euro, przy czym poziom dofinansowania nie może przekroczyć 50% wydatków kwalifikowanych (fatycznie poniesionych na zakup usług doradczych). INFORMATORIUM PARP pod numerami telefonów: oraz (22) , (22) , (22) w godzinach od do Pytania można przesyłać także na adres Serwis internetowy PARP pod adresem: Serwis internetowy Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego pod adresem: Źródło: Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Środki umożliwiają przedsiębiorcy, który pozyskał kredyt w banku komercyjnym, spłatę części kapitału kredytu (tzw. premia technologiczna ). Wsparcie przeznaczone jest na realizację inwestycji technologicznych, mających na celu zakup i wdrożenie własnej lub nowej technologii (stosowanej na świecie nie dłużej niż 5 lat) oraz uruchomienie na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mające siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, mające zdolność kredytową. Jak? Warunki uczestnictwa Wsparcie jest dostępne dla projektów, których wartość nie przekracza równowartości 50 mln euro. Wydatki, aby kwalifikowały się do objęcia wsparciem, muszą być poniesione po dacie przyznania przez BGK promesy premii technologicznej. Oznacza to, że rozpoczęcie realizacji inwestycji i ponoszenie wydatków lub podjęcie zobowiązań niosących z sobą skutki finansowe jest możliwe dopiero po uzyskaniu promesy premii technologicznej. Niespełnienie tego warunku sprawia, że cały projekt nie kwalifikuje się do wsparcia w postaci premii technologicznej (zastrzeżenie nie obejmuje wstępnych studiów wykonalności). Środki własne przedsiębiorcy muszą stanowić nie mniej niż 25% kosztów kwalifikowanych inwestycji technologicznej finansowanej z kredytu technologicznego. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Bank Gospodarstwa Krajowego BGK prowadzi ciągły nabór wniosków o przyznanie premii technologicznej. Wnioski należy składać za pośrednictwem banków kredytujących, które na mocy umowy z BGK współpracują w realizacji tego działania poprzez udzielanie przedsiębiorcom kredytu technologicznego: Bank BPH S.A.; BRE Bank S.A.; Bank Polska Kasa Opieki S.A.; Bank Polskiej Spółdzielczości S.A.; Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A.; 12 Dotacje Dotacje 13

8 Raiffeisen Bank Polska S.A.; ING Bank Śląski S.A.; Bank Ochrony Środowiska S.A.; Bank Handlowy w Warszawie S.A.; Gospodarczy Bank Wielkopolski; Mazowiecki Bank Regionalny S.A.; Bank Millenium S.A.; Alior Bank S.A.; Krakowski Bank Spółdzielczy; DZ BANK Polska S.A. Premia technologiczna dostępna jest do wysokości odpowiadającej wartości netto sprzedaży towarów lub usług będących wynikiem inwestycji technologicznej. Premia technologiczna nie może być wyższa niż 4 mln złotych i nie może przekraczać limitów pomocy publicznej dla inwestycji. Wysokość premii wyliczana jest na podstawie kosztów kwalifikowanych sfinansowanych kredytem technologicznym. Wzór wniosku o dofinansowanie, wykaz kosztów kwalifikowanych i inne informacje o warunkach uczestnictwa dostępne są na stronie Banku Gospodarstwa Krajowego: Szczegółowe zasady przyznawania wsparcia (wraz z kryteriami oceny wniosków) dostępne są w Regulaminie przeprowadzania konkursu w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Priorytet 4: Inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa. Źródło: Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, , dokumenty dostępne na stronie Wspieranie powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym Działanie 5.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Powiązanie kooperacyjne to zgrupowanie działających w określonym sektorze niepowiązanych ze sobą przedsiębiorców, prowadzących działalność innowacyjną, oraz organizacji badawczych i instytucji otoczenia biznesu. Powiązanie kooperacyjne ma na celu stymulowanie działalności innowacyjnej przez promowanie intensywnych kontaktów, korzystanie ze wspólnego zaplecza technologicznego, wymianę wiedzy i doświadczeń, przyczynianie się do transferu technologii, tworzenia sieci powiązań oraz rozpowszechniania informacji wśród przedsiębiorców wchodzących w skład tego zgrupowania. W ramach działania 5.1 dofinansowanie jest udzielane na: wczesną fazę rozwoju powiązań kooperacyjnych (dotyczy powiązań kooperacyjnych, które zostały zawiązane podpisały umowę/porozumienie powiązania kooperacyjnego nie wcześniej niż 18 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie) o profilu technologicznym lub przemysłowym, w celu: -- stworzenia warunków techniczno-organizacyjnych funkcjonowania powiązania kooperacyjnego; -- opracowania wspólnej strategii rozwoju powiązania kooperacyjnego i jej wdrażania co najmniej przez okres równy okresowi trwałości projektu. Dofinansowanie może zostać przyznane na projekty polegające na zakupie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, mające charakter szkoleniowy i doradczy oraz na koszty osobowe i administracyjne. fazę rozwoju powiązań kooperacyjnych w celu przygotowania wspólnego produktu i/lub usługi o charakterze innowacyjnym i ich wprowadzenie na rynek. Dofinansowanie może zostać przyznane na projekty o charakterze inwestycyjnym, doradczym, szkoleniowym oraz na projekty z zakresu badań przemysłowych lub prac rozwojowych oraz współpracy międzynarodowej powiązania kooperacyjnego oraz na koszty osobowo-administracyjne. O dofinansowanie z Działania 5.1 może ubiegać się koordynator powiązania kooperacyjnego działający w formie: fundacji, stowarzyszenia zarejestrowanego, spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, organizacji 14 Dotacje Dotacje 15

9 badawczej, organizacji przedsiębiorców lub instytutu naukowego Polskiej Akademii Nauk, których przedmiotem działalności jest realizacja przedsięwzięć na rzecz przedsiębiorców oraz na rzecz współpracy przedsiębiorców z instytucjami otoczenia biznesu oraz organizacjami badawczymi. Wnioskodawca musi mieć co najmniej roczne doświadczenie w zakresie zarządzania powiązaniem kooperacyjnym oraz świadczenia usług na rzecz uczestników powiązania kooperacyjnego. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Działanie 5.1 wdrażane jest przez Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Jak? Warunki uczestnictwa Nie mniej niż połowę uczestników powiązania kooperacyjnego, na rzecz którego realizowany jest projekt, muszą stanowić MSP. Wszyscy przedsiębiorcy biorący udział w powiązaniu kooperacyjnym muszą być niepowiązani ze sobą. Ponadto określono szczegółowe wymagania dla projektów uzależnione od fazy rozwoju powiązania kooperacyjnego. Maksymalna kwota dofinansowania na jeden projekt w zakresie wczesnej fazy rozwoju powiązania kooperacyjnego wynosi 2 mln złotych. Maksymalną kwotę dofinansowania dla jednego projektu w zakresie rozwoju powiązania kooperacyjnego określono w podziale na poszczególne typy wydatków: wydatki inwestycyjne do 20 mln złotych; wydatki na badania przemysłowe lub prace rozwojowe do 5 mln złotych; wydatki na doradztwo do 400 tys. złotych; wydatki na szkolenia do 1 mln złotych; w części dotyczącej ekspansji rynkowej powiązania do 600 tys. złotych. Serwis internetowy PARP: kolejne zakładki: Dofinansowanie, PO IG, Działanie 5.1, Nabór wniosków (zwłaszcza: informacje zamieszczone na stronie, Regulamin przeprowadzenia konkursu, Kryteria wyboru projektów, Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, opracowany tekst jednolity rozporządzenia). Źródło: dokumenty zamieszczone w serwisie internetowym PARP: Wsparcie na uzyskanie/realizację ochrony własności przemysłowej Działanie Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka W ramach Poddziałania dofinansowanie mogą uzyskać przedsięwzięcia dwojakiego rodzaju: uzyskanie ochrony własności przemysłowej, w tym: -- przygotowanie zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego przez zawodowego pełnomocnika, który, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym kraju, jest uprawniony do występowania przed właściwym organem ochrony własności przemysłowej, -- zgłoszenie wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego do właściwego organu w celu uzyskania ochrony przyznawanej przez krajowe, regionalne lub międzynarodowe organy ochrony własności przemysłowej, -- prowadzenie postępowania przed właściwym krajowym, regionalnym lub międzynarodowym organem udzielającym ochrony, realizacja ochrony własności przemysłowej, w tym: -- wszczęcie i prowadzenie postępowania w zakresie unieważnienia patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy albo prawa z rejestracji, -- postępowanie w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy albo prawa z rejestracji. O wsparcie mogą ubiegać się mikro, mali lub średni przedsiębiorcy posiadający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Poddziałanie wdrażane jest przez Departament Wsparcia Innowacyjności Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Jak? Warunki uczestnictwa W ramach Poddziałania nie można uzyskać dofinansowania na projekt, w którym przedmiot postępowania (przedmiot praw własności przemysłowej) powstał w wyniku badań podstawowych. 16 Dotacje Dotacje 17

10 uzyskanie ochrony prawa własności przemysłowej Projekty dotyczące uzyskania ochrony własności przemysłowej muszą spełniać także następujące warunki: projekt nie może dotyczyć zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP w celu uzyskania ochrony na terytorium RP, projekt nie może dotyczyć uzyskania ochrony znaków towarowych (zarówno na terytorium RP, jak i za granicą), przedmiot zgłoszenia powstał na etapie badań przemysłowych lub prac rozwojowych. Projekty dotyczące realizacji ochrony własności przemysłowej muszą także być związane bezpośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą. Kwota wsparcia dla jednego przedsiębiorcy na jeden projekt nie może być niższa niż 2 tys. złotych oraz nie może być wyższa niż 400 tys. złotych. Intensywność wsparcia w ramach działania zależy od typu projektu oraz od wielkości przedsiębiorstwa. W poniższej tabeli przedstawiono maksymalne dostępne wartości dofinansowania (jako % wydatków projektowych kwalifikujących się do objęcia wsparciem) Typ projektu wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy powstał w wyniku: badań przemysłowych prac rozwojowych mikro- lub mały przedsiębiorca Dodatkowo w zakresie wydatków na: ustanowienie lub utrzymanie zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy o udzielenie wsparcia oraz pokrycie kosztów związanych z otwarciem i prowadzeniem przez przedsiębiorcę odrębnego rachunku bankowego lub subkonta na rachunku bankowym, przeznaczonych do obsługi projektu lub płatności zaliczkowych przyznawana jest pomoc na zasadach de minimis. Intensywność wsparcia w tym zakresie wynosi do 100% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem. Serwis internetowy PARP: kolejne zakładki: Dofinansowanie, PO IG, Działanie Źródło: serwis internetowy PARP: średni przedsiębiorca realizacja ochrony własności przemysłowej Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Działanie 8.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekty mające na celu świadczenie usług drogą elektroniczną (usług cyfrowych), w tym wytworzenie produktów cyfrowych niezbędnych do świadczenia tych usług. Firmy mikro i małe, funkcjonujące nie dłużej niż rok. Jak? Warunki uczestnictwa Wsparcie udzielane jest jednorazowo firma może otrzymać dofinansowanie tylko jednego projektu w ramach działania 8.1 PO IG. Projekt może być objęty dofinansowaniem przez okres nie dłuższy niż 24 miesiące. Dofinansowanie może objąć do 70% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem, a w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną i mającego nie więcej niż 27 lat do 80%. Pozostała część finansowania musi zostać zapewniona przez przedsiębiorcę. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Środkami zarządza Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Wniosek o dofinansowanie należy złożyć w Regionalnej Instytucji Finansującej, w przypadku województwa małopolskiego funkcję RIF pełni Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego. Wysokość wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem musi zawierać się w przedziale 20 tys. 700 tys. złotych. Wzór wniosku o dofinansowanie, wykaz kosztów kwalifikowanych i inne informacje o warunkach uczestnictwa dostępne są na stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Źródło: Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, , dokumenty dostępne na stronach oraz 18 Dotacje Dotacje 19

11 Bezpośrednie wsparcie inwestycji w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach Działanie 2.1. Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego (schemat A) Projekty inwestycyjne poprawiające konkurencyjność przedsiębiorstwa, związane z unowocześnieniem sposobu działania, rozbudową przedsiębiorstwa, wprowadzeniem zmian produkcji lub procesu produkcyjnego, zmian technologicznych, organizacyjnych, zmian produktów i usług, unowocześnieniem wyposażenia oraz modernizacją środków produkcji. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. Jak? Warunki uczestnictwa Wniosek o dofinansowanie, wraz z niezbędnymi załącznikami, należy złożyć w Małopolskim Centrum Przedsiębiorczości. Konkursy dla mikroprzedsiębiorstw zaplanowano na przełom roku 2011/2012, dla firm małych na I-III kwartał roku 2011, a dla firm średnich na kwartały II-IV roku Wydatki, aby były kwalifikowane do dofinansowania, muszą być poniesione po złożeniu wniosku o dofinansowanie projektu. Ze wsparcia wyłączone są projekty z branży handlu lub turystyki. O wsparcie nie mogą ubiegać się firmy, które zostały założone w ciągu 2 ostatnich lat z wykorzystaniem wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego ani firmy działające nie dłużej niż rok, świadczące usługi drogą elektroniczną lub wytwarzające produkty niezbędne do świadczenia takich usług. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Konkursy prowadzi Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości. Instytucja ta organizuje też szkolenia i konferencje oraz prowadzi punkt konsultacyjny dla przedsiębiorców zainteresowanych wsparciem. Dostępne kwoty wsparcia zależą od wielkości przedsiębiorstwa i wynoszą: dla mikrofirm od 40 do 400 tys. złotych; dla małych firm od 100 tys. do 1 mln złotych; dla średnich firm od 200 tys. do 2 mln złotych. Wsparcie może pokryć od 30% do 45% wartości wydatków kwalifikowanych w projekcie, w zależności od wielkości firmy, ale również powiatu, gdzie realizowany jest projekt (wyższe progi dostępne są w powiatach o niskim wskaźniku przedsiębiorczości). Aktualne mapy wskaźnika przedsiębiorczości, wraz z informacją o dostępnych progach dofinansowania dostępne są pod adresem: przedsiebiorczosci_w_malopolsce,175.html. Dodatkowe informacje można uzyskać na stronie internetowej malopolska.pl, pod adresem mailowym oraz pod numerem telefonu (12) Istnieje także możliwość telefonicznego umówienia się na spotkanie konsultacyjne w siedzibie MCP, przy ul. Kordylewskiego 11 w Krakowie. Ponadto informacji udzielają Regionalne Punkty Konsultacyjne w Nowym Sączu, Chrzanowie, Nowym Targu i Tarnowie. Centrum Informacyjne FEM ul. Wielicka 72, Kraków tel.: (12) lub 627 lub 777 Regionalne Punkty Informacyjne w Małopolsce: Punkt Informacyjny w Nowym Sączu ul. Zygmuntowska 15, Nowy Sącz tel.: (18) , , fax: (18) Punkt Informacyjny w Chrzanowie ul. Rynek 4, Chrzanów tel.: (32) , , fax: (32) Punkt Informacyjny w Nowym Targu Al lecia 35, Nowy Targ tel.: (18) , tel./fax: (18) Punkt Informacyjny w Tarnowie ul. Szujskiego 66, Tarnów tel.: (14) , , fax: (14) Źródło: informacje dostępne w serwisie internetowym: Ramowy plan realizacji działań na lata , Stan Wdrażania II Osi Priorytetowej MRPO za miesiąc luty 2011 r., Fundusze europejskie dla przedsiębiorców publikacja MCP. 20 Dotacje Dotacje 21

12 Wsparcie komercjalizacji badań naukowych Działanie 2.2. Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego Schemat A: badania przedkonkurencyjne realizowane w przedsiębiorstwach we współpracy przedsiębiorstwo jednostka naukowa oraz badania przemysłowe realizowane przez jednostki naukowe na rzecz przedsiębiorstw. Schemat B: inwestycje w infrastrukturę i urządzenia laboratoryjne służące do prowadzenia działań badawczo-rozwojowych w firmie. Schemat A: mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, jednostki naukowe, szkoły wyższe oraz organizacje pozarządowe. Schemat B: mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. Jak? Warunki uczestnictwa Wniosek o dofinansowanie, wraz z niezbędnymi załącznikami, należy złożyć w Małopolskim Centrum Przedsiębiorczości. Nabór projektów do schematu A rozpocznie się w III kwartale 2011 i będzie prowadzony w sposób ciągły, do wyczerpania środków (maksymalnie do III kwartału 2013 r.). Nabór do schematu B prowadzony jest w sposób ciągły, od roku Planowany termin zakończenia naboru przypada na IV kwartał 2012 r. Wydatki, aby były kwalifikowane do dofinansowania, muszą być poniesione po złożeniu wniosku o dofinansowanie projektu. Ze wsparcia wyłączone są projekty z branży handlu lub turystyki. O wsparcie nie mogą ubiegać się firmy, które zostały założone w ciągu 2 ostatnich lat z wykorzystaniem wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Konkursy prowadzi Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości. Instytucja ta organizuje też szkolenia i konferencje oraz prowadzi punkt konsultacyjny dla przedsiębiorców zainteresowanych wsparciem. Maksymalna wysokość całkowitej kwoty wydatków kwalifikowanych projektu musi być niższa niż 400 tys. złotych. W schemacie A maksymalny udział środków UE zależy od typu projektu i wynosi: dla badań przedkonkurencyjnych 80%; dla badań przemysłowych 60%. W schemacie B maksymalny udział środków UE zależy od wielkości firmy i wynosi: do 70% dla mikro i małych przedsiębiorstw; do 60% dla średnich przedsiębiorstw. Dodatkowe informacje można uzyskać na stronie internetowej malopolska.pl, pod adresem mailowym oraz pod numerem telefonu (12) Istnieje także możliwość telefonicznego umówienia się na spotkanie konsultacyjne w siedzibie MCP, przy ul. Kordylewskiego 11 w Krakowie. Ponadto informacji udzielają Regionalne Punkty Konsultacyjne w Nowym Sączu, Chrzanowie, Nowym Targu i Tarnowie. Centrum Informacyjne FEM ul. Wielicka 72, Kraków tel.: (12) lub 627 lub 777 Regionalne Punkty Informacyjne w Małopolsce: Punkt Informacyjny w Nowym Sączu ul. Zygmuntowska 15, Nowy Sącz tel.: (18) , , fax: (18) Punkt Informacyjny w Chrzanowie ul. Rynek 4, Chrzanów tel.: (32) , , fax: (32) Punkt Informacyjny w Nowym Targu Al lecia 35, Nowy Targ tel.: (18) , tel./fax: (18) Punkt Informacyjny w Tarnowie ul. Szujskiego 66, Tarnów tel.: (14) , , fax: (14) Źródło: informacje dostępne w serwisie internetowym: Ramowy plan realizacji działań na lata , Stan Wdrażania II Osi Priorytetowej MRPO za miesiąc luty 2011 r., Fundusze europejskie dla przedsiębiorców publikacja MCP. 22 Dotacje Dotacje 23

13 Bon na innowacje Program Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zakup usługi, świadczonej przez jednostkę naukową, dotyczącej wdrożenia lub rozwoju produktu lub technologii. Mikro i małe przedsiębiorstwa. Jak? Warunki uczestnictwa Konkursy ogłaszane są w rocznych cyklach, planowany termin uruchomienia naboru w roku 2011 to początek kwietnia. Wniosek o udzielenie wsparcia należy złożyć w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Od roku 2011 umożliwiono składanie wniosków zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, za pośrednictwem generatora wniosków (forma dostępna jedynie dla przedsiębiorców mających bezpieczny podpis elektroniczny). Wsparcie dostępne jest dla przedsiębiorców, którzy w ciągu trzech lat kalendarzowych przed złożeniem wniosku nie korzystali z usług, dotyczących wdrożenia lub rozwoju produktu lub technologii, żadnej jednostki naukowej. Wsparcie udzielane jest jednorazowo firma, która raz uzyskała dotację w ramach Programu Bon na innowacje, nie może ubiegać się o kolejne wsparcie w ramach tego Programu. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Maksymalnie można uzyskać wsparcie w wysokości 15 tys. złotych. Wielkość wsparcia może wynosić do 100% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem. Dodatkowe informacje o prowadzonych naborach i warunkach uczestnictwa, wraz ze wzorem wniosku dostępne są na stronie: Źródło: serwis internetowy PARP Konkurs o dofinansowanie projektów celowych w dziedzinie zastosowań praktycznych dla MSP Centrum Innowacji NOT Dofinansowanie mogą uzyskać projekty, w wyniku których zostanie stworzony nowoczesny wyrób lub uruchomiona technologia (bądź łącznie wyrób i technologia). Dotacja może być udzielona wyłącznie na dofinansowanie kosztów badań przemysłowych i prac rozwojowych. Ich celem powinno być wprowadzenie nowoczesnych wyrobów lub technologii, a projekty powinny obejmować fazę badawczo-rozwojową oraz fazę wdrożeniową, czyli zastosowanie wyników tych prac w praktyce. Małe i średnie przedsiębiorstwa, a także przedsiębiorcy reprezentujący grupę małych lub średnich przedsiębiorców (wskazani w umowie o utworzeniu grupy). Jak? Warunki uczestnictwa Aby ubiegać się o dofinansowanie, należy złożyć wniosek, do którego trzeba załączyć oświadczenie o posiadaniu środków finansowych w wysokości niezbędnej do realizacji projektu (lub o zdolności kredytowej wnioskodawcy). Wnioskodawca powinien mieć zdolność do bezpośredniego zastosowania wyników projektu w praktyce. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Naczelna Organizacja Techniczna Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych, Centrum Innowacji NOT Wielkość pomocy jest uzależniona od typu przedsiębiorcy ubiegającego się o wsparcie oraz od rodzaju działań, jakie będą podejmowane w projekcie (w przypadku prac rozwojowych jest to standardowo 25% kosztów kwalifikowalnych, a w przypadku badań przemysłowych 50%). Intensywność wsparcia może zostać zwiększona przy spełnieniu określonych warunków (np. jeżeli projekt jest realizowany we współpracy z jednostką naukową, która ponosi min. 10% kosztów kwalifikowalnych i ma prawo do publikowania wyników w zakresie, w jakim przyczyniła się do ich osiągnięcia, a w przypadku badań przemysłowych jeżeli wyniki projektu są szeroko rozpowszechniane). 24 Dotacje Dotacje 25

14 Centrum Innowacji NOT w Warszawie, ul. Czackiego 3/5, pok. 244; tel.: (22) , (22) ; fax: (22) Regulamin konkursu jest dostępny pod adresem: Źródło: Centrum Innowacji NOT. 7. Program Ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego 7PR składa się z czterech programów szczegółowych (Współpraca, Pomysły, Ludzie, Możliwości), uzupełnionych o program szczegółowy obejmujący badania nuklearne (EURATOM) i działania Wspólnotowego Centrum Badawczego (JRC). Program Współpraca ma na celu wspieranie ponadnarodowej współpracy naukowo-badawczej w wybranych dziesięciu obszarach tematycznych: (1) Zdrowie, (2) Żywność, rolnictwo, rybołówstwo i biotechnologia, (3) Technologie informacyjne i komunikacyjne, (4) Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne, (5) Energia, (6) Środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi), (7) Transport (łącznie z aeronautyką), (8) Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne, (9) Przestrzeń kosmiczna, (10) Bezpieczeństwo. Dla poszczególnych tematów programu Współpraca na każdy rok ich realizacji opracowywane są Programy Pracy, które określają obszary tematyczne i zakres działań, jakie można sfinansować. W 7PR istnieje kilka systemów finansowania: Projekty współpracy, Sieci doskonałości, Akcje koordynacyjne i wspierające, Wsparcie na rzecz badań pionierskich, Wsparcie kształcenia i rozwoju, Badania na rzecz MSP. W ramach tego ostatniego schematu finansowane są np. badania, które pozwalają na rozwiązywanie wspólnych bądź uzupełniających się problemów technologicznych grup innowacyjnych MSP. Projekty mogą mieć na celu rozwiązanie problemów, które dotykają grup firm (np. w dziedzinie ochrony środowiska), ustanowienie nowych norm i standardów europejskich, transfer technologii itp. Osoby fizyczne oraz osoby prawne powołane na mocy prawa krajowego obowiązującego w miejscu ich siedziby, na mocy prawa wspólnotowego lub prawa międzynarodowego, np. uczelnie wyższe, instytucje badawcze, organy samorządowe oraz przedsiębiorstwa, w tym małe i średnie. Kategorie uczestników konkursów, którzy mogą składać wnioski, są określone w Programach Pracy i poszczególnych zaproszeniach do składania wniosków. Jak? Warunki uczestnictwa Warunki uczestnictwa określa ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 1906/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiające zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach 7. Programu Ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań ( ). Są one różne dla różnych konkursów, więc należy za każdym razem zapoznać 26 Dotacje Dotacje 27

15 się z warunkami konkursu. Na przykład dla tematu 3. w ramach programu Współpraca, Program Pracy na rok 2011 dostępny jest pod adresem ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/wp/cooperation/ict/c-wp _en.pdf. Gdzie? Instytucja dysponująca środkami Komisja Europejska Maksymalna wysokość dofinansowania waha się od 50% do 100% kosztów kwalifikowanych, w zależności od schematu finansowania i typu projektu. Aspekty finansowe projektów 7PR opisane są w publikacji dostępnej na stronie Krajowego Punktu Kontaktowego: Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych Unii Europejskiej, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN ul. Krzywickiego 34, Warszawa Regionalny Punkt Kontaktowy, Politechnika Krakowska, Centrum Transferu Technologii (CTT PK) tel.: (12) , ul. Warszawska 24, Kraków Tabela z ogólnymi informacjami na temat planowanych i obecnie otwartych konkursów w Programach Szczegółowych 7PR, Euratomie i instytutach JRC jest dostępna pod adresem: Źródło: Krajowy Punkt Kontaktowy. Bariery Przedsiębiorcy biorący udział w wywiadzie grupowym korzystali z dotacji udzielanych w ramach działań 8.1 PO IG, 6.2 PO KL oraz 2.1 A, 2.2 B MRPO. Problemy, których doświadczali, korzystając z finansowania udzielanego w ramach programów operacyjnych, można podzielić na bariery tkwiące w założeniach programów, uciążliwości na etapie aplikowania o środki oraz trudności, których projektodawcy doświadczają w trakcie realizacji projektu. Bariery w założeniach programów Odnosząc się do działania 8.1 PO IG, przedsiębiorcy zwrócili uwagę na swego rodzaju niespójność tkwiącą w założeniach tego źródła finansowania. Z jednej strony adresuje się ten rodzaj wsparcia do młodych, a więc niedoświadczonych w prowadzeniu biznesu, firm, planujących wdrożenie innowacji, a więc przedsięwzięcie obarczone jest znacznym ryzykiem. Z drugiej strony oczekuje się, że na etapie składania wniosku ów młody przedsiębiorca przedstawi szczegółowy biznesplan, wykazujący rentowność projektu w okresie jego realizacji i trzech kolejnych latach oraz zakłada się, że w wypadku uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania pełna realizacja przedstawionego biznesplanu będzie warunkiem uznania projektu za zgodny z umową o dofinansowanie i wypłacenia firmie kwoty środków przyznanych jej w ramach umowy. Uczestnicy spotkania sytuację tę określili jako przeniesienie pełnej odpowiedzialności materialnej za ewentualne niepowodzenie ryzykownego projektu na przedsiębiorcę. Oceniono, że takie warunki udzielania dofinansowania odstraszają młodych ludzi rozważających realizację nowatorskiego pomysłu biznesowego. Podczas warsztatów rozważano także problem dopasowania wielkości alokacji w poszczególnych konkursach do skali zainteresowania firm; wspominano przy tej okazji o ogromnej konkurencji w aplikowaniu o środki w ramach działań: 8.1 PO IG, 6.2 PO KL, czy A MRPO. Odnośnie do działania 6.2 PO KL zauważono, że problem rażącej dysproporcji miedzy dostępnymi środkami a liczbą aplikacji (założono dofinansowanie dwudziestu projektów, a otrzymano sześćset zgłoszeń) miał miejsce w pierwszym konkursie, natomiast w kolejnych naborach pula środków została znacznie zwiększona. Ponadto przedsiębiorcy zgodzili się, że sytuacja, gdy środków starcza tylko dla części aplikacji, jest ostatecznie dobra, gdyż w większości przypadków motywuje projektodawców do składania wniosków o jak najwyższej jakości. Zdaniem niektórych osób wśród dotacji oferowanych przedsiębiorcom brakuje programów oferujących całościowe wsparcie dla firm typu start-up planujących działalność o charakterze innowacyjnym, wymagającą przeprowadzenia serii badań zarówno przedwdrożeniowych, jak i analiz rynku. Argumentowano, że można otrzymać dofinansowanie na rozpoczęcie działalności, zdarzają się, choć znacznie rzadziej, dotacje na prace badawcze, ale brakuje dotacji finansujących oba rodzaje przedsięwzięć. 28 Dotacje Dotacje 29

16 Bariery na etapie aplikowania o środki Niektórzy przedsiębiorcy zwracali uwagę, że na przygotowanie dobrego wniosku o dofinansowanie w ramach Działania 8.1 PO IG jest procesem trudnym i czasochłonnym tak ze względów merytorycznych, jak i formalnych i niekiedy przerasta możliwości osoby rozpoczynającej działalność gospodarczą. Zwrócono uwagę, że pewnym rozwiązaniem tego problemu jest zlecenie przygotowania wniosku firmie zewnętrznej, jednak wtedy trzeba przyjąć, że koszt pozyskania dotacji skonsumuje ok. 10% jej wartości. Pojawiła się też jednak opinia odmienna, zgodnie z którą zarówno formularz wniosku, jak i instrukcja wypełniania formularza (dostępna na stronie internetowej PARP) są intuicyjne i zrozumiałe. Natomiast większość uczestników spotkania zgodziła się, że nie udało im się skorzystać z konsultacji telefonicznych w zakresie przygotowania wniosku o dofinansowanie, oferowanych przez PARP, z uwagi na to, że linia była non stop zajęta. Zwrócono także uwagę, że czas, jaki upływa między napisaniem wniosku a momentem rozpoczęcia realizacji projektu może być bardzo długi; w przypadku jednego z przedsiębiorców było to piętnaście miesięcy. Taki, czy nawet połowę krótszy, okres oczekiwania na rozpoczęcie realizacji innowacyjnego pomysłu może sprawić, że usługa, którą zaprojektowano, nie będzie już nowatorska, bo na dziewiczym dotąd rynku pojawiło się już kilka ofert tego rodzaju. Bariery na etapie realizacji projektu Wymienione podczas warsztatów problemy, jakich doświadczają przedsiębiorcy na etapie realizacji projektów, można podzielić na trzy grupy: proceduralne, związane z niską jakością obsługi ze strony pracowników instytucji finansujących oraz związane z trybem przekazywania kolejnych transz dotacji. Zwracano uwagę, że zapisy umowy o dofinansowanie nie pozwalają na konieczne z biznesowego punktu widzenia modyfikacje projektu w trakcie jego realizacji lub obwarowują je koniecznością podpisania aneksu do umowy, co z kolei jest bardzo czasochłonne. Argumentowano, że rynek usług internetowych rozwija się niezwykle dynamicznie i często pomysł, który był innowacyjny sześć miesięcy temu, aby nadal był konkurencyjny i dawał nadzieję na sukces, wymaga wprowadzenia pewnych modyfikacji. Jako przykłady nieelastyczności zasad realizacji budżetu wymieniono wymóg ponoszenia określonego wydatku w określonym miesiącu, zgodnie z założonym harmonogramem zachowanie takie, w wyniku różnych okoliczności nieprzewidzianych przez przedsiębiorcę na etapie składania wniosku, staje się często nieracjonalne i sprzeczne z zasadą efektywnego wydawania środków przykładowo, firma zmuszona harmonogramem do zapłacenia za dane działanie projektowe (np. zakup zaawansowanego technologicznie sprzętu komputerowego) w tydzień, może nie być w stanie wybrać oferty o najlepszej relacji jakości do ceny. Ponadto wspomniano, że beneficjenci nie są motywowani do oszczędnego gospodarowania dotacją jeżeli zaoszczędzą zbyt wiele, przesunięcie środków na inną kategorię budżetową może okazać się niemożliwe bądź może się wiązać z koniecznością aneksowania umowy, czyli z uwagi na czasochłonność tej procedury wstrzymaniem realizacji projektu nawet na kilka miesięcy. Przedsiębiorcy obecni na warsztatach skarżyli się na utrudnienia związane z obsługą administracyjną dotacji, czyli: przestrzeganie drobiazgowych procedur, korespondencja z instytucją finansującą w zakresie interpretacji nazbyt ogólnie sformułowanych przepisów, dokumentowanie wydatków, przygotowywanie wniosków o płatność itp., w sposób znaczący obniża jakość realizowanych przez nich projektów. Problem dotyczy zwłaszcza tych przedsiębiorców, którzy realizują przedsięwzięcie w pojedynkę; zamiast zaangażować się w pełni w działalność biznesową, muszą poświęcić znaczną ilość czasu na sprostanie wymogom biurokracji. Zwrócono również uwagę na dłuższe niż przewidziane w umowie terminy realizacji działań po stronie instytucji zaangażowanych we wdrażanie funduszy UE, jak np. rozliczenie wniosku o płatność czy też wydanie interpretacji odnośnie do konkretnego zapisu umowy czy też kwalifikowalności określonego kosztu. Wydłużenie terminów jest dotkliwe, gdyż skutkuje wstrzymaniem realizacji przedsięwzięcia. Kolejną barierą jest nieterminowość przekazywania projektodawcy kolejnych transz dotacji, zarówno w formie zaliczek, jak i refundacji. Wspominano sytuacje, gdy instytucja finansująca nie dotrzymywała terminu rozliczenia wniosku o płatność lub rozpatrywanie wniosku o płatność przeciągało się z uwagi na konieczność składania przez przedsiębiorcę wyjaśnień. Opóźnienia w płatnościach wynikają także z nadmiernie długiego wyjaśniania przez instytucję finansującą zgodności z umową danego wydatku czy danego działania przedsiębiorcy. Tego rodzaju przestoje w płatnościach dla początkujących przedsiębiorców mogą oznaczać utratę płynności finansowej i poważnie utrudniają realizację projektu. W kontekście problemów z płynnym rozliczaniem wniosków o płatność zwrócono uwagę, że barierą jest także złe przygotowywanie wniosków przez projektodawców. Przedsiębiorcy nie znają zasad rozliczania dotacji oraz nie korzystają ze szkoleń i konsultacji, jakie w tym zakresie organizują instytucje finansujące. W efekcie we wnioskach o płatność znajdują się często elementarne błędy, powtarzające się u wielu projektodawców, co wydłuża okres oczekiwania przedsiębiorcy na środki. Inną barierą w skutecznej realizacji przedsięwzięcia, jaką stawiają sobie sami przedsiębiorcy, jest nierealistycznie napisany wniosek. Zwrócono uwagę, że niektórzy projektodawcy, mając świadomość dużej konkurencji oraz chcąc za wszelką cenę zdobyć pieniądze, wpisują do wniosku zbyt wysokie parametry ekonomiczne przedsięwzięcia lub zbyt wysokie wartości wskaźników produktu. W efekcie w trakcie realizacji projektu mają duże problemy z wywiązaniem się z podjętych nierealistycznych zobowiązań. 30 Dotacje Dotacje 31

17 INWESTYCJE KAPITAŁOWE Fundusze zalążkowe fundusze venture anioły biznesu NewConnect 32 Dotacje INWESTYCJE KAPITAŁOWE 33

18 WPROWADZENIE Działalność funduszy typu venture capital/private equity polega na angażowaniu środków prywatnych (lub publiczno-prywatnych) 4 w nowe przedsięwzięcia, dające możliwość uzyskania wysokiej stopy zwrotu. Tego typu źródła finansowania określa się również często funduszami wysokiego ryzyka bowiem polegają one zazwyczaj na angażowaniu środków w projekty innowacyjne, bazujące na zaawansowanych technologiach, budzące duże nadzieje na zysk, ale związane także z wysokim ryzykiem inwestycyjnym. Z tego względu to źródło finansowania stanowi istotną alternatywę dla banków, prowadzących zwykle bardziej konserwatywną politykę kredytową. Europejskie Stowarzyszenie Private Equity i Venture Capital definiuje private equity jako inwestycje kapitałowe w przedsiębiorstwa, które nie są notowane na giełdzie papierów wartościowych. Celem tych inwestycji może być rozwinięcie nowego produktu, wprowadzenie nowej technologii lub po prostu wzmocnienie struktury bilansu przedsiębiorstwa. Venture capital jest częścią składową private equity i skupia się na inwestycjach na wcześniejszych fazach rozwoju przedsiębiorstwa 5. Specyficzną, na razie mało znaną w Polsce, formułą venture capital są tzw. anioły biznesu. Są to osoby fizyczne, inwestujące swoje prywatne oszczędności, przede wszystkim w małe firmy znajdujące się na wczesnym etapie rozwoju. Dokapitalizowanie przedsiębiorstwa polega zwyczajowo na objęciu udziałów w firmie. Inwestor bądź grupa inwestorów, poprzez objęcie udziałów, dzielą wraz z przedsiębiorstwem ryzyko związane z realizacją pomysłu biznesowego, a w przypadku sukcesu, uczestniczą w wygenerowanych zyskach. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że instytucja oferująca kapitał wysokiego ryzyka jest udziałowcem bardzo wymagającym. Fundusze tego typu angażują się jedynie w najlepsze, konkretne i precyzyjnie przygotowane plany inwestycyjne, oczekując wysokich stóp zwrotu. Stając się współwłaścicielami firmy, inwestorzy zazwyczaj utrzymują także kontrolę poprzez udział swoich przedstawicieli w radach nadzorczych spółek. Monitorowanie działalności firmy nie musi być jednak postrzegane wyłącznie jako zagrożenie czy bariera działania poza zastrzykiem finansowym przedsiębiorstwo może liczyć bowiem także na kompetentne źródło wiedzy i możliwość nawiązywania nowych kontaktów. Wiedza i doświadczenie inwestorów, ich kontakty biznesowe oraz znajomość rynku stanowią niewątpliwie kolejną zaletę tej formy finansowania, w porównaniu z ofertą banków. Taki indywidualny mentoring odgrywa szczególną rolę w przypadku aniołów biznesu zazwyczaj są to emerytowani menadżerowie lub przedsiębiorcy zainteresowani wspieraniem młodych biznesów nie tylko dla zysku, lecz także z potrzeby spożytkowania własnego doświadczenia. Fundusze venture capital/private equity inwestują w przedsiębiorstwa działające w różnych branżach i będące na różnych etapach rozwoju. Warunkiem podstawowym są perspektywy dynamicznego wzrostu danego przedsiębiorstwa. Poszczególne fundusze mogą w swojej ofercie określić preferencje dla wybranych branż (specjalistyczna wiedza inwestorów pozwala im wtedy lepiej określić szanse powodzenia przedsięwzięcia), zazwyczaj jednak takie warunki określane są możliwie szeroko. Możliwe są także preferencje dotyczące etapu rozwoju przedsiębiorstwa przykładowo, fundusze zalążkowe (ang. seed funds) dostarczają kapitału spółkom niedawno powstałym lub dopiero powstającym; inne skupiają się na firmach w fazie wzrostu (kapitał na ekspansję i rozwój) lub też firmach dojrzałych (kapitał na restrukturyzację, prywatyzację). Fundusze wskazują także limity inwestycyjne dla pojedynczego przedsięwzięcia, nie wyklucza to jednak sytuacji, w której uznanie inwestorów zyska pomysł wymagający zaangażowania wyższych środków, w takiej sytuacji inwestor może pomóc w znalezieniu dodatkowych partnerów do inwestycji. Szczegółowe warunki inwestycji, jak wysokość dokapitalizowania, okres, na jaki angażuje się inwestor, oraz ścieżka wyjścia ze spółki po tym okresie, zależą od konkretnej inwestycji i podlegają negocjacjom między funduszem a przedsiębiorcą. Proces nawiązania współpracy zaczyna się od zgłoszenia konkretnego projektu (np. opracowanie i wprowadzenie na rynek nowego produktu), który podlega ocenie inwestorów. Podczas oceny powodzenia przedsięwzięcia fundusze venture/private equity biorą po uwagę nie tylko analizy prawne i finansowe, lecz także dużą wagę przywiązują do jakości kadry kierowniczej firmy czy jej strategii rozwoju. Po kilku latach, gdy cele inwestycji zostają osiągnięte, fundusz wycofuje się z udziałów w przedsiębiorstwie. Może się to odbyć poprzez sprzedaż akcji inwestorowi strategicznemu, wprowadzenie przedsiębiorstwa na giełdę, sprzedaż akcji kierownictwu firmy bądź też umorzenie akcji 6. Poniżej prezentujemy ofertę wybranych inwestorów venture/private equity, specjalizujących się w przedsięwzięciach o charakterze innowacyjnym oraz ofertę rynku GPW NewConnect, przeznaczonego dla młodych firm działających w sektorach nowoczesnych technologii. 4 W fundusze tego typu angażują się m.in. banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, agencje rządowe, władze lokalne oraz osoby fizyczne. 5 Za 6 P. Tamowicz, P. Rot, Fundusze venture capital w Polsce informator, PARP, Warszawa INWESTYCJE KAPITAŁOWE INWESTYCJE KAPITAŁOWE 35

19 Inwestycje do 200 tys. euro Fundusz Zalążkowy KPT Finansowanie wczesnego etapu rozwoju projektu/firmy oraz rynkowej komercjalizacji pomysłu. Poza dokapitalizowaniem przedsięwzięcia fundusz oferuje wsparcie merytoryczne na etapie dopracowywania pomysłu biznesowego, przygotowania biznesplanu itp. Autorzy innowacyjnych rozwiązań, w szczególności z województwa małopolskiego, zainteresowani komercjalizacją pomysłu poprzez rozpoczęcie działalności gospodarczej. Preferowane są projekty z obszarów informatyki i telekomunikacji (w tym e-projekty, projekty sieciowe i internetowe) oraz projekty z branży inżynierskiej (m.in. elektronika użytkowa, nanotechnologia, mechatronika). Maksymalne dostępne dofinansowanie wynosi 200 tys. euro. Fundusz obejmuje do 50% udziałów w przedsiębiorstwie. Udziałowcy Środki pochodzą z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Działanie 3.1. zczegółowe informacje dostępne są na stronie gdzie zamieszczono również formularz umożliwiający zgłoszenie innowacyjnego projektu. Kontakt: Fundusz Zalążkowy KPT Al. Jana Pawła II 41L (pokój 52), Kraków tel.: (12) Źródło: JCI Venture Uruchomienie i wczesny rozwój przedsiębiorstwa. Poza dokapitalizowaniem przedsięwzięcia fundusz oferuje wsparcie merytoryczne na etapie dopracowywania pomysłu biznesowego, przygotowania biznesplanu itp. Autorzy innowacyjnych pomysłów biznesowych z branży life science (m.in. leki innowacyjne i generyczne, urządzenia medyczne). Limit inwestycyjny wynosi 200 tys. euro. Fundusz obejmuje do 50% udziałów w przedsiębiorstwie. Udziałowcy Środki pochodzą z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Działanie 3.1. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie Kontakt: JCI Venture ul. Bobrzyńskiego 14, Kraków tel.: (12) Źródło: Fundusz Inwestycje Kapitałowe (MARR) Finansowanie wczesnego etapu rozwoju projektu/firmy oraz rynkowej komercjalizacji pomysłu. Poza dokapitalizowaniem przedsięwzięcia, fundusz oferuje wsparcie merytoryczne na etapie dopracowywania pomysłu biznesowego, przygotowania biznesplanu itp. Oferta kierowana jest przede wszystkim do osób autorów innowacyjnych pomysłów oraz nowo powstałych firm, dysponujących takimi pomysłami. Preferowane branże to: technologie ochrony zdrowia i inżynierii medycznej, farmacja, ICT, telekomunikacja, energie odnawialne i ochrona środowiska. Wkład funduszu w przedsięwzięcie wynosi od 50 tys. do 200 tys. euro. Łączny pakiet udziałów lub akcji obejmowanych przez Fundusz nie może przekroczyć 50%. Udziałowcy Środki pochodzą z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Działanie INWESTYCJE KAPITAŁOWE INWESTYCJE KAPITAŁOWE 37

20 Szczegółowe informacje dostępne są na stronie: gdzie zamieszczono również formularz umożliwiający zgłoszenie innowacyjnego pomysłu. Kontakt: Fundusz Inwestycje Kapitałowe (MARR) ul. Kordylewskiego 11, Kraków tel.: (12) , Źródło: Akcelerator Innowacji NOT Finansowanie wczesnego etapu rozwoju projektu/firmy oraz rynkowej komercjalizacji pomysłu. Poza dokapitalizowaniem przedsięwzięcia Akcelerator oferuje wsparcie merytoryczne na etapie dopracowywania pomysłu biznesowego, badań i ekspertyz technicznych, analiz rynku itp. Autorzy innowacyjnych rozwiązań (osoby fizyczne i przedsiębiorcy) zainteresowani komercjalizacją pomysłu. Akcelerator oferuje wsparcie pomysłów biznesowych z dowolnej branży. Maksymalne dostępne dofinansowanie wynosi 200 tys. euro. Fundusz obejmuje do 50% udziałów w przedsiębiorstwie. W przypadku, gdy pomysłodawca nie jest w stanie z własnych środków pokryć pozostałej części projektu, możliwe jest dodatkowe dokapitalizowanie projektu ze środków SATUS Venture. Udziałowcy Środki pochodzą z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Działanie 3.1. Udziałowcami spółki prowadzącej fundusz są Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT oraz SATUS Venture. Większość niezbędnych informacji dotyczących zasad działania Akceleratora Innowacji NOT, jak również dokumenty, takie jak: regulamin udzielania zamówień w projekcie, regulamin etapu preinkubacji czy regulamin naboru i oceny projektów można znaleźć na stronie internetowej Kontakt: Akcelerator Innowacji NOT ul. Świętokrzyska 14, Warszawa tel.: (22) Źródło: Karpacki Akcelerator Innowacji Informatycznych Uruchomienie i wczesny rozwój przedsiębiorstwa. Poza dokapitalizowaniem przedsięwzięcia Akcelerator oferuje także pomoc w przeprowadzeniu niezbędnych badań technicznych pomysłu, analiz rynku oraz biznesplanu. Osoby planujące założyć przedsiębiorstwo, oparte na innowacyjnym pomyśle, działające w branży IT. Limit inwestycyjny wynosi 200 tys. euro. Fundusz obejmuje do 50% udziałów w przedsiębiorstwie. Zgodnie z planami, Akcelerator zainwestuje w trzy przedsiębiorstwa. Udziałowcy Środki pochodzą z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Działanie 3.1. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie: Kontakt: Karpacki Akcelerator Innowacji Informatycznych ul. Łącznik 12h, Nowy Sącz tel./fax: (18) Źródło: Media 3.0 Wsparcie kapitałowe oraz merytoryczne na uruchomienie i rozruch innowacyjnego przedsiębiorstwa. Poza dokapitalizowaniem przedsięwzięcia fundusz oferuje wsparcie merytoryczne na etapie dopracowywania pomysłu biznesowego, przygotowania biznesplanu itp. Autorzy innowacyjnych pomysłów biznesowych w obszarze nowoczesnych technologii, w szczególności animacji i grafiki 3D, Internetu, e-learningu, tworzenia software u, technologii mobilnych oraz telekomunikacji. Limit inwestycyjny wynosi 200 tys. euro. Fundusz obejmuje do 50% udziałów w przedsiębiorstwie. 38 INWESTYCJE KAPITAŁOWE INWESTYCJE KAPITAŁOWE 39

» Źródła finansowania działalności. innowacyjnej przedsiębiorstw

» Źródła finansowania działalności. innowacyjnej przedsiębiorstw » Źródła finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw Źródła finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw Publikacja zrealizowana w ramach projektu Broker innowacji jako narzędzie dla

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm.

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. W poprzednim wydaniu biuletynu BDO informowaliśmy, że od 12 maja br. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w ramach POIR 2014-2020

Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w ramach POIR 2014-2020 2015 Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w ramach POIR 2014-2020 Maciej Ziarko Bydgoszcz, 15 października 2015 r. Obszary Przedsiębiorcy wsparcia w perspektywie i ich projekty 2007-2013 z osi 4 PO IG

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Paweł Świętosławski Departament Programów Europejskich Warszawa, 29.09.2010 r. Działanie 4.3 KREDYT TECHNOLOGICZNY Kredyt technologiczny kredyt udzielany na warunkach

Bardziej szczegółowo

Działanie 4.3 Kredyt technologiczny. w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Działanie 4.3 Kredyt technologiczny. w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Działanie 4.3 Kredyt technologiczny w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka PO Innowacyjna Gospodarka 4.3 Kredyt technologiczny Jest jednym z działań należących do Programu Operacyjnego Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Nowy kredyt technologiczny

Nowy kredyt technologiczny Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji Maj 2009 Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny jako element Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 2013 System wdrażania Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNE NARZĘDZIA WSPARCIA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Wrocław, 12 października 2011 r.

EFEKTYWNE NARZĘDZIA WSPARCIA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Wrocław, 12 października 2011 r. EFEKTYWNE NARZĘDZIA WSPARCIA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Wrocław, 12 października 2011 r. Dolny Śląsk Dolnośląska Agencja Współpracy Gospodarczej Sp. z o.o. to instytucja otoczenia biznesu powołana

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Piotr Kryjom WARSZTATY. Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 12 września 2011 r.

Piotr Kryjom WARSZTATY. Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 12 września 2011 r. 2010 Piotr Kryjom Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W Działania kierunku 5.1 zwiększenia Wspieranie efektywności rozwoju powiązań kooperacyjnych

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny

Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Andrzej Janicki Departament Programów Europejskich Gdańsk, czerwiec 2011 1. BGK jako instytucja zaangażowana we wdrażanie środków unijnych. 2. Działanie

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii. Departament Programów Europejskich

Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii. Departament Programów Europejskich Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Departament Programów Europejskich Czerwiec 2011 Kredyt technologiczny jako element PO IG Cel Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka: Rozwój polskiej

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

PO IG 5.1 Wspieranie rozwoju powiązao kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym dla wczesnej fazy rozwoju i fazy rozwoju powiązao kooperacyjnych

PO IG 5.1 Wspieranie rozwoju powiązao kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym dla wczesnej fazy rozwoju i fazy rozwoju powiązao kooperacyjnych PO IG 5.1 Wspieranie rozwoju powiązao kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym dla wczesnej fazy rozwoju i fazy rozwoju powiązao kooperacyjnych Powiązanie kooperacyjne zgrupowanie działających w określonym

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

KREDYT TECHNOLOGICZNY. www.royalconsulting.pl. Wrocław, ul. Kościuszki 135 Tel. 502 956 059 Tel. 793 397 348 biuro@royalconsulting.

KREDYT TECHNOLOGICZNY. www.royalconsulting.pl. Wrocław, ul. Kościuszki 135 Tel. 502 956 059 Tel. 793 397 348 biuro@royalconsulting. KREDYT TECHNOLOGICZNY www.royalconsulting.pl Wrocław, ul. Kościuszki 135 Tel. 502 956 059 Tel. 793 397 348 biuro@royalconsulting.pl Komu może być udzielona dotacja? Podmioty uprawnione to mikro, mali lub

Bardziej szczegółowo

Fundusze na innowacje. Tomasz Lewandowski

Fundusze na innowacje. Tomasz Lewandowski Fundusze na innowacje Tomasz Lewandowski DLA PRZEDSIĘBIORCZYCH Zadajesz sobie pytanie czy jesteś osobą przedsiębiorczą? Boisz się pracować na własny rachunek? Z zazdrością patrzysz na biznesmena? Nie wiesz

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów celowych oraz wsparcie wdrożeń wyników prac B+R. Działanie 1.4-4.1 POIG

Wsparcie projektów celowych oraz wsparcie wdrożeń wyników prac B+R. Działanie 1.4-4.1 POIG 2009 Izabela Wójtowicz Wsparcie projektów celowych oraz wsparcie wdrożeń wyników prac B+R. Działanie 1.4-4.1 POIG Warszawa, 4 marca 2009 r. Plan prezentacji System instytucjonalny Podstawowe zasady ubiegania

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny i finansowanie R&D. Prezes Zarządu BGK Tomasz Mironczuk Kraków 3 września 2010

Kredyt technologiczny i finansowanie R&D. Prezes Zarządu BGK Tomasz Mironczuk Kraków 3 września 2010 Kredyt technologiczny i finansowanie R&D Prezes Zarządu BGK Tomasz Mironczuk Kraków 3 września 2010 Kredyt Technologiczny 2005-2010 FKT (2005-2008 r.) Działanie 4.3 (POIG 2007-2013) Banki udzielające BGK

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii

Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Działanie 4.3 KREDYT TECHNOLOGICZNY Kredyt technologiczny kredyt udzielany na warunkach rynkowych przez banki współpracujące z BGK na realizację inwestycji

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKĘ REGIONALNEJ SZANSY

GOSPODARKĘ REGIONALNEJ SZANSY Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości jako Instytucja Pośrednicząca II stopnia w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 wdraża II Osi Priorytetową GOSPODARKĘ REGIONALNEJ

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Numer i nazwa priorytetu Oś Priorytetowa 2. Gospodarka regionalnej szansy Instytucja

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020

Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 I. Poddziałanie 1.1.1 PO Inteligentny Rozwój Szybka Ścieżka". Ocenie podlega, czy projekt ma charakter projektu

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE POŻYCZKOWE I PORĘCZENIOWE ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PRZY WYKORZYSTANIU ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ. Nowy Targ, 13 grudnia 2012 r.

FUNDUSZE POŻYCZKOWE I PORĘCZENIOWE ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PRZY WYKORZYSTANIU ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ. Nowy Targ, 13 grudnia 2012 r. FUNDUSZE POŻYCZKOWE I PORĘCZENIOWE ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PRZY WYKORZYSTANIU ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ Nowy Targ, 13 grudnia 2012 r. 1 Źródła finansowania projektu Dofinansowanie z Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji. Czerwiec 2009

Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji. Czerwiec 2009 Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji Czerwiec 2009 Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny jako element Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 2013 System wdraŝania NajwaŜniejsze

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ O nas 7 lat doświadczenia w programach europejskich i krajowych specjalizacja

Bardziej szczegółowo

PO Innowacyjna Gospodarka Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych Działanie 4.1 Wsparcie wdrożeńwyników prac B+R LUTY 2010

PO Innowacyjna Gospodarka Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych Działanie 4.1 Wsparcie wdrożeńwyników prac B+R LUTY 2010 Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych Działanie 4.1 Wsparcie wdrożeńwyników prac B+R LUTY 2010 DEFINICJE(wg Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania przez PolskąAgencjęRozwoju

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje dotyczące poddziałania 3.2.2 POIR Kredyt na innowacje technologiczne

Podstawowe informacje dotyczące poddziałania 3.2.2 POIR Kredyt na innowacje technologiczne Podstawowe informacje dotyczące poddziałania 3.2.2 POIR Kredyt na innowacje technologiczne (DAWNY KREDYT TECHNOLOGICZNY) ORGANIZOWANEGO PRZEZ BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020 2015 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020 Józefów, 17 marca 2015

Bardziej szczegółowo

PO Innowacyjna Gospodarka

PO Innowacyjna Gospodarka Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego MARZEC 2010 1 Priorytet 4. Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia Działania: 4.1 Wsparcie wdrożeń wyników

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii

Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Paweł Świętosławski Departament Programów Europejskich Łódź, 07.03.2011 r. Działanie 4.3 KREDYT TECHNOLOGICZNY Kredyt technologiczny kredyt udzielany

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. MARR SA: Założona w 1993 Główny udziałowiec Województwo Małopolskie 88,8% 170 pracowników Kapitał założycielski: 87 675 000 PLN (~20 mln EUR) Oferta MARR SA

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego Departament Instrumentów Finansowych. *Pożyczki na rozwój firmy

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego Departament Instrumentów Finansowych. *Pożyczki na rozwój firmy Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego Departament Instrumentów Finansowych *Pożyczki na rozwój firmy Małopolski Fundusz Pożyczkowy oferuje korzystnie oprocentowane pożyczki z przeznaczeniem na rozwój

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ:

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Działanie 1.5 mazowieckiego programu regionalnego Nabory dostępne w innych województwach 2. WSPARCIE PROJEKTÓW BADAWCZYCH: Działanie 1.4 Programu Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE Poręczenia Tytuł kredytowe prezentacji udzielane przez Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE BGK Dolnośląski Fundusz Gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR), Poddziałanie 1.1.1 "Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa"

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR), Poddziałanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa Poddziałanie 1.1.1 "Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa" Termin naboru wniosków 1) Od 04.04.2016 do 29.07.2016 2) III kw. 2016 / IV kw. 2016 3) IV kw. 2016 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

1. Innowacyjne inwestycje w Działaniu 4.4 2. Paszport do eksportu w Działaniu 6.1 3. Gospodarka elektroniczna w Działaniach 8.1 i 8.2 4.

1. Innowacyjne inwestycje w Działaniu 4.4 2. Paszport do eksportu w Działaniu 6.1 3. Gospodarka elektroniczna w Działaniach 8.1 i 8.2 4. 1. Innowacyjne inwestycje w Działaniu 4.4 2. Paszport do eksportu w Działaniu 6.1 3. Gospodarka elektroniczna w Działaniach 8.1 i 8.2 4. Inne możliwości 3 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej w latach 2007-2013

Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej w latach 2007-2013 Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej w latach 2007-2013 Ewa Skrzypkowska Kochański Brudkowski i Wspólnicy Sp.j. Poznań, 26 maja 2007 r. Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej program

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania ochrony. Zofia Gródek Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska

Źródła finansowania ochrony. Zofia Gródek Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska Źródła finansowania ochrony własności intelektualnej Zofia Gródek Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska Cel Działania ania 5.4 Poprawa efektywności funkcjonowania rynku innowacji i przepływu

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Dnia 20.08.2015 r. został ogłoszony konkurs w ramach poddziałania 1.4.1 Kompleksowe wsparcie działalności

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

ogłasza nabór wniosków o dofinansowanie realizacji projektów ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach

ogłasza nabór wniosków o dofinansowanie realizacji projektów ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach DOLNOŚLĄSKA INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA, której ZARZĄD WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO 22 maja 2015r. powierzył zadania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 ogłasza

Bardziej szczegółowo

Priorytet II. Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnienie potencjału innowacyjnego

Priorytet II. Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnienie potencjału innowacyjnego Priorytet II. Stymulowanie wzrostu inwestycji Beneficjenci: Mikroprzedsiębiorstwa, Małe i średnie przedsiębiorstwa, Spółki prawa handlowego, Jednostki samorządu terytorialnego oraz związki, porozumienia

Bardziej szczegółowo

Spotkanie informacyjne dot. poddziałania 2.3.1. Proinnowacyjne usługi IOB dla MSP

Spotkanie informacyjne dot. poddziałania 2.3.1. Proinnowacyjne usługi IOB dla MSP 2015 Spotkanie informacyjne dot. poddziałania 2.3.1. Proinnowacyjne usługi IOB dla MSP Departament Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 16 grudnia 2015

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Osi priorytetowej 1 Przedsiębiorstwa i innowacje. Działanie 1.5 Rozwój produktów i usług w MŚP

Osi priorytetowej 1 Przedsiębiorstwa i innowacje. Działanie 1.5 Rozwój produktów i usług w MŚP ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE AGLOMERACJI WAŁBRZYSKIEJ - Gmina Wałbrzych pełniąca funkcje lidera ZIT AW oraz Instytucji Pośredniczącej w ramach instrumentu Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Regionalnego

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI Formularz zamówienia prosimy odesłać faksem na nr 22 314 14 10 1. Część ogólna 1.1. Podstawowe dane firmy A. WYPEŁNIA PRZEDSIĘBIORCA PROSZĘ ZAŁĄCZYĆ KOPIĘ AKTUALNEGO

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE w Programie Inteligentny Rozwój. Marek Mystkowski Departament Programów Europejskich BGK

KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE w Programie Inteligentny Rozwój. Marek Mystkowski Departament Programów Europejskich BGK KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE w Programie Inteligentny Rozwój Marek Mystkowski Departament Programów Europejskich BGK Dzięki BGK przyszłość zaczyna się dziś Bank Gospodarstwa Krajowego jest jedyną

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii

Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii Marta Pytlarczyk Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji IniTech projekt rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE w Programie Inteligentny Rozwój

KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE w Programie Inteligentny Rozwój KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE w Programie Inteligentny Rozwój BGK państwowy bank rozwoju Bank Gospodarstwa Krajowego jest jedynym państwowym bankiem w Polsce. Kluczowe obszary działania BGK Misją

Bardziej szczegółowo

PARP WSPARCIE KLASTRÓW. W PROGRAMIE OPERACYJNYM INNOWACYJNA GODPODARKA oraz w PROGRAMIE PILOTAŻOWYM PARP. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

PARP WSPARCIE KLASTRÓW. W PROGRAMIE OPERACYJNYM INNOWACYJNA GODPODARKA oraz w PROGRAMIE PILOTAŻOWYM PARP. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INNOWACYJNA GODPODARKA oraz w PROGRAMIE PILOTAŻOWYM PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 1 WSPARCIE NA ROZWÓJ KLASTRA PROGRAM PILOTAŻOWY PARP 2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie PARP dla Małych i Średnich przedsiębiorstw

Wsparcie PARP dla Małych i Średnich przedsiębiorstw 2015 Bożena Lublińska-Kasprzak Prezes Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja Wykorzystaj unijną szansę, czyli finansowanie UE dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Wsparcie PARP dla Małych

Bardziej szczegółowo

Działania wdrażane przez DIP są głównie skierowane do dolnośląskich przedsiębiorców.

Działania wdrażane przez DIP są głównie skierowane do dolnośląskich przedsiębiorców. 1. Kto może otrzymać dofinansowanie? Potencjalni beneficjenci uprawnieni do bezpośredniego ubiegania się o wsparcie w ramach RPO WD 2014-2020 są wskazani w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych (SzOOP),

Bardziej szczegółowo

Sposoby finansowania projektów B+R w perspektywie finansowej 2014-2020

Sposoby finansowania projektów B+R w perspektywie finansowej 2014-2020 Sposoby finansowania projektów B+R w perspektywie finansowej 2014-2020 Kraków, 10 marca 2015 Rafał Solecki Dyrektor Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości Małopolskie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA Działanie 1.4 Wsparcie MŚP 6. Nazwa działania / poddziałania Dotacje bezpośrednie 7. Cel szczegółowy działania / poddziałania 8. Lista wskaźników rezultatu bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Monika Grajewska 17 listopad 2007r. Programy Operacyjne w latach 2007-2013 16 Regionalnych Programów Operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Portal finansowy IPO.pl Każde mikroprzedsiębiorstwo powinno skorzystać ze wsparcia funduszy unijnych. Fundusze te mają bardzo wiele zalet, które wpływają pozytywnie na

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1

PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1 Informacja nt. możliwości otrzymania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej na: PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1 Szanowni Państwo,

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia finansowego start-up ów

Programy wsparcia finansowego start-up ów Programy wsparcia finansowego start-up ów Piotr Sławski Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 26 maj 2007r. Plan prezentacji 1) Wstęp Działalność PARP Finansowanie wczesnych faz rozwoju i problem equity

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności przemysłowej - instrumenty wsparcia przedsiębiorców wdraŝane przez PARP

Ochrona własności przemysłowej - instrumenty wsparcia przedsiębiorców wdraŝane przez PARP Ochrona własności przemysłowej - instrumenty wsparcia przedsiębiorców wdraŝane przez PARP Radosław Runowski Dyrektor Zespół Własności Przemysłowej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Cedzyna, 20

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne na innowacyjne projekty

Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotychczas głównym źródłem finansowania działalności B+R były środki własne przedsiębiorców. Jednak z upływem czasu potencjał innowacyjnych projektów badawczych został

Bardziej szczegółowo

ul. Tadeusza Szeligowskiego 8 lok. 97 20-883 Lublin Tel. / fax: (81) 5280302 biuro@consultrix.com.pl www.consultrix.com.pl

ul. Tadeusza Szeligowskiego 8 lok. 97 20-883 Lublin Tel. / fax: (81) 5280302 biuro@consultrix.com.pl www.consultrix.com.pl Adres biura: ul. Tadeusza Szeligowskiego 8 lok. 97 20-883 Lublin Tel. / fax: (81) 5280302 biuro@consultrix.com.pl www.consultrix.com.pl KONTAKT: Krystyna Górak Tel. kom. 502066411 krystyna.gorak@consultrix.com.pl

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Spotkanie informacyjne Działanie 5.1 PO IG. Jak poprawnie przygotować wniosek aplikacyjny?

Spotkanie informacyjne Działanie 5.1 PO IG. Jak poprawnie przygotować wniosek aplikacyjny? 2012 Departamentu Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Spotkanie informacyjne Działanie 5.1 PO IG Jak poprawnie przygotować wniosek aplikacyjny? Warszawa, 7 września

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Marek Szczepanik Zastępca Prezesa PARP

Marek Szczepanik Zastępca Prezesa PARP 2015 Marek Szczepanik Zastępca Prezesa PARP Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020 Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Obszary Przedsiębiorcy wsparcia w perspektywie

Bardziej szczegółowo