ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce Source of finances of ecological investments in Poland

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce Source of finances of ecological investments in Poland"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe AKADEMII PODLASKIEJ w SIEDLCACH NR 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie 2009 prof. nzw. dr hab. Janusz Toru ski dr in. Henryk Wyr bek Akademia Podlaska w Siedlcach ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce Source of finances of ecological investments in Poland Streszczenie: Istotnym problemem, z jakim borykaj si wszyscy inwestorzy, jest pozyskiwanie funduszy na realizacj zamierzonego przedsi wzi cia. Ochrona rodowiska jest tak dziedzin gospodarki, która w chwili obecnej wymaga du ych nak adów finansowych. Od 2003 roku wyst puje tendencja wzrostowa w nak adach inwestycyjnych zwi zanych z ochron rodowiska, która jest wynikiem wi kszej restrykcyjno ci w przestrzeganiu przepisów prawa oraz wzrostu liczby róde finansowania i odpowiedniego kszta towania ich struktury. W artykule przedstawiono ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce w latach Abstract: Raising funds for the accomplishment of the undertaking is a substantial problem all investors. The environmental protection is such field of economics which at present requires the big financial outlays. From 2003 an upturn is appearing in the investments associated with the environmental protection which is a result bigger responsibility in obeying provisions of the law and the height of the number of source of finances and proper shaping their structure. In the article were introduced sources of funding of ecological investments in Poland in years to Wst p W sytuacji rozwoju spo eczno-ekonomicznego i coraz wyra niej rysuj cych si barier spowodowanych pogarszaj cym si stanem rodowiska naturalnego, obserwuje si zmiany podej cia do zagadnienia rodowisko oraz rosn cy wp yw Wspólnoty na sposób, w jaki traktowane jest ono w skali globalnej. Wyrazem tego jest coraz wyra niej demonstrowana gotowo i wola Wspólnoty ujmowana w dokumentach strategicznych Unii i jej programach operacyjnych. Traktat o Unii Europejskiej podniós dzia ania na rzecz ochrony rodowiska do rangi polityki wspólnotowej. Definiuj c poj cie polityki ekologicznej mo na stwierdzi, i jest to wiadoma i celowa dzia alno pa stwa, polegaj ca na racjonalnym kszta towaniu rodowiska geograficznego poprzez jego w a ciwe u ytkowanie i ochron, w oparciu o prawa przyrodnicze, ekonomiczne i spo eczne.

2 44 J. Toru ski, H. Wyr bek Polityka ekologiczna Unii Europejskiej rozwija a si wraz ze wzrostem nasilaj cych si zagro e rodowiskowych i liczy ponad 30 lat. Rozwój cywilizacji oraz wielkie osi gni cia cz owieka nie zawsze przynosz zamierzone skutki. Rabunkowa eksploatacja zasobów naturalnych doprowadzi a do zachwiania równowagi. Odwrócenie biegu rzek zwi ksza stopie zasolenia wód morskich. Budowla tam i du ych zbiorników wodnych blokuje przep yw planktonu i ryb, powoduj c szkodliwe ekologiczne procesy, zmienia warto klimatyczn i biologiczn terenów. Du a emisja toksycznych gazów powoduje niszczenie warstwy ozonowej poch aniaj cej promieniowanie nadfioletowe. Zmniejsza si powierzchnia terenów zalesionych, wymiera coraz wi cej gatunków ro lin i zwierz t. Tempo rozwoju przemys u i wprowadzenie na wielk skal chemizacji w rolnictwie przyczyniaj si do pogorszenia stanu gleb. W czasie powstawania EWG problem ochrony rodowiska uwa any by za spraw indywidualn pojedynczego kraju. Wkrótce jednak przekonano si o b dnym sposobie my lenia. Powa ne katastrofy stawa y si coraz cz stsze i nabiera y spektakularnego znaczenia. Pocz tki polityki ekologicznej Wspólnoty Europejskiej si gaj 1972 roku. Na zwo anej wówczas konferencji w Sztokholmie po raz pierwszy poruszano spraw kryzysu ekologicznego. Debatowano nad brakiem spójno ci technologii ze rodowiskiem, wyniszczaniem ziem uprawnych, bezplanowo ci w realizacji inwestycji budowlanych, wyniszczaniem i niebezpiecze stwem wygini cia ró nych form ycia wiata fauny i flory. Wynikiem konferencji by o uchwalenie Deklaracji Sztokholmskiej w sprawie rodowiska oraz 26 zasad. By to pierwszy, zasadniczy krok w rozwoju mi dzynarodowego prawa ochrony rodowiska. Dalszy rozwój i formalne uwzgl dnienie ochrony rodowiska w ród celów dzia ania EWG mia o miejsce w 1987 r. na konferencji w Maastricht. Do Traktatu Rzymskiego dodano rozdzia rodowisko. Ochrona rodowiska w prawie europejskim Prawo europejskie jest to ogó norm prawnych reguluj cych stosunki w ramach procesów integracyjnych realizowanych przez Wspólnoty Europejskie oraz Uni Europejsk. 1 ród a prawa europejskiego dziel si na: ród a prawa pierwotnego, ród a prawa wtórnego. Prawo pierwotne obejmuje szereg traktatów, na których opiera si ustrój i struktura Unii. Prawo wtórne stanowi natomiast akty o charakterze wi cym i niewi cym. S to rozporz dzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie. Zarówno prawo pierwotne, jak i wtórne tworzone jest w tzw. I flarze Unii Europejskiej obejmuj cym polityk spo eczn, gospodark, handel, kul- 1 M. Lis, Encyklopedia prawa, Warszawa 2000, s Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

3 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 45 tur i ochron rodowiska. Przepisy prawa wtórnego musz by spójne z prawem pierwotnym, a nad przestrzeganiem zgodno ci czuwa Europejski Trybuna Sprawiedliwo ci. Rozporz dzenia S aktami prawnymi du ej rangi. Przypominaj polsk ustaw. Obowi zuj w ca o ci i bezpo rednio w pa stwach cz onkowskich i maj pierwsze stwo przed prawem krajowym. Oznacza to, e powinny uchyli przepisy prawa wewn trznego, które z nim koliduj. Maj zastosowanie wtedy, gdy istnieje potrzeba ujednolicenia systemu. S adresowane do nieokre- lonej liczby adresatów. Ka dy podmiot podlegaj cy regulacji prawa europejskiego mo e powo ywa si wprost na rozporz dzenie. Form rozporz dze ma oko o 10% aktów prawnych Wspólnoty Europejskiej. Dyrektywy S wi ce jedynie dla pa stw cz onkowskich, do których s kierowane. Ich wi cy charakter dotyczy tylko celu, który ma by osi gni ty, natomiast rodki i form realizacji pozostawia do swobodnego wyboru. Dyrektywa wymaga implementacji do prawa krajowego i nie mo na si na ni bezpo rednio powo ywa. Ma natomiast du e znaczenie w procesie stanowienia prawa krajowego. Je eli w dyrektywie jest zawarty konkretny wymóg, wszystkie pa stwa cz onkowskie s zobligowane do transpozycji tego wymogu do prawa wewn trznego. Decyzje Wydawane s w sprawach indywidualnych i wi jedynie okre lone podmioty prawne lub ekonomiczne. Tak jak rozporz dzenie, decyzja nadaje si do stosowania bezpo redniego i nie daje wyboru najlepszego sposobu regulacji. W zagadnieniach z zakresu ochrony rodowiska decyzje stosowane s w sprawach proceduralnych dotycz cych zagadnie szczegó owych, raportowania oraz w zwi zku z konwencjami mi dzynarodowymi. W tej dziedzinie wyst puj rzadziej ni rozporz dzenia i dyrektywy. Zalecenia i opinie S aktami o niewi cym charakterze prawa. Wyznaczaj kierunek rozwoju prawa europejskiego oraz zawieraj pogl dy i opinie organów unijnych w okre lonych sprawach. Musz by brane pod uwag przez pa stwa cz onkowskie przy wyk adni prawa krajowego. Wa n i znaczn rol w sprawie ochrony rodowiska w prawodawstwie europejskim pe ni normy i przepisy techniczne. Stanowi one zbiór szczegó owych rozwi za, opracowanych na podstawie bada, naukowych ekspertyz i do wiadcze praktycznych. Promuj proekologiczne inwestycje przemys owe, wdra anie nowych technologii oraz inspiruj do przemian strukturalnych w przemy le. ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

4 46 J. Toru ski, H. Wyr bek Do instrumentów prawnych polityki ekologicznej nale y zaliczy równie wyk adni Trybuna u Sprawiedliwo ci. Trybuna orzeka o legalno ci aktów prawnych wydawanych przez organy UE i o ich zgodno ci z traktatami oraz dokonuje ich obowi zuj cej interpretacji. Jest to instytucja kompetentna w sprawach rozstrzygania sporów wynikaj cych z interpretacji prawa wspólnotowego. Jego orzeczenia maj charakter ostateczny. Ochrona rodowiska w prawie polskim Polska historia prawna w zakresie ochrony przyrody si ga czasów redniowiecza. Ju wtedy król Boles aw Chrobry chroni bobra, a pó niej, w 1423 r., W adys aw Jagie o ograniczy mo liwo ci polowania na jelenie, dziki i osie. Wiele lat pó niej kto powiedzia, e Puszcza Bia owieska i ubry zawdzi czaj swoje ocalenie królom polskim. Z biegiem lat dojrzewa a koncepcja ca o ciowej ochrony przyrody. W 1934 r. utworzono ustaw o ochronie przyrody, w my l której ochronie podlega a ziemia, wody, jaskinie, ro liny i zwierz ta oraz minera y i skamienia o ci. Ustawa ta dawa a podstaw prawn do wydawania rozporz dze o tworzeniu parków narodowych i o gatunkowej ochronie ro lin i zwierz t. Jednak a do XIX w. ochrona rodowiska by a s abo rozwini ta. W okresie powojennym zupe nie straci a na znaczeniu. Rz dom przy wieca zupe nie inny cel. Rozwój przemys u poci ga za sob uszczuplanie zasobów przyrody, a co za tym idzie powodowa wzrastaj c degradacj rodowiska i w coraz wi kszym stopniu przyczynia si do jego wyniszczenia. W XX w. niszczenie rodowiska jeszcze bardziej spot gowa o si. Masowo stosowane technologie wzmaga y szkodliwy wp yw produkcji na otoczenie. Dopiero po nowelizacji Konstytucji w 1976 r. pojawi y si przepisy dotycz ce ochrony rodowiska. Art. 8 ust. 2 otrzyma brzmienie: Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia ochron i racjonalne kszta towanie rodowiska naturalnego, stanowi cego dobro ogólnonarodowe. Natomiast w art. 60a okre lono prawo obywateli do korzystania ze rodowiska oraz wprowadzono obowi zek jego ochrony. Umowy mi dzynarodowe Ratyfikowana umowa mi dzynarodowa, og oszona w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej, stanowi cz porz dku prawnego w Polsce. Najwa niejsze wi ce Polsk umowy mi dzynarodowe w dziedzinie ochrony rodowiska to: 2 Umowy wielostronne w dziedzinie ochrony rodowiska morskiego klimatu, atmosfery i warstwy ozonowej 2 K. Górka, B. Poskrobko, W. Radecki, Ochrona rodowiska przeró nymi zagro eniami. Problemy spo eczne, ekonomiczne i prawne, Warszawa Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

5 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 47 fauny i flory oraz szczególnie cennych terenów Umowy dwustronne umowy dotycz ce wód granicznych specjalne umowy o ochronie rodowiska uk ady dobros siedzkie W ustawach koncentruje si zasadnicza cz regulacji prawa ochrony rodowiska. Szczególne miejsce w polskim prawie ochrony rodowiska zajmuje ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony rodowiska. Obejmuje ona podstawowe regulacje dla ca ego rodowiska i jego ochrony, zawiera te najwa niejsze definicje legalne. W bardzo obszernym zbiorze przepisów dotycz cych rodowiska, ustawa ta sta a si swoist konstytucj prawa ochrony rodowiska w Polsce. Kluczowe miejsce zajmuje tu poj cie zrównowa onego rozwoju i równowagi przyrodniczej. W ostatnich latach XX w. Polska stan a w obliczu wielu zmian zarówno spo eczno-ekonomicznych, gospodarczych, jak i politycznych. Z okresu recesji gospodarczej przeszli my do okresu wzrostu. Zawansowany zosta proces prywatyzacji gospodarki oraz przeprowadzono reform pa stwa w kierunku rozbudowy samorz dno ci. By to równie okres intensywnych prac zwi zanych z integracj Polski z Uni Europejsk. Dzia ania w tym zakresie by y realizowane g ównie poprzez tworzenie mechanizmów i norm prawnych. Trwa wzmo ony proces legislacji nowych ustaw i rozporz dze dostosowanych do przepisów unijnych. W ko cowym etapie uzgodnie by a II Polityka Ekologiczna Pa stwa, wytyczaj ca cele na okres 25 lat. Przy opracowywaniu dokumentu kierowano si nast puj cymi za o- eniami: Nadrz dn warto ci jest cz owiek. Komfort ycia i zdrowie jest niepodwa alnym kryterium w realizacji polityki ekologicznej na ka dym szczeblu. Cz owiek wraz ze swoj dzia alno ci jest ci le zwi zany z systemem przyrodniczym. Zachowanie równowagi wymaga spójnego zarz dzania u ytkowaniem zasobów naturalnych oraz zapobieganiem i likwidacj negatywnych dla rodowiska skutków dzia alno ci gospodarczej. Bezpiecze stwo ekologiczne polega nie tylko na wprowadzeniu zabezpiecze przed negatywnym oddzia ywaniem na rodowisko, ale tak e na dba o ci i zapewnianiu odpowiednich warunków. Wymóg dalszego rozwoju gospodarczego opartego na zasadzie zrównowa onego rozwoju wynika z katastrofalnych skutków, jaki przyniós dotychczasowy rozwój oparty na niekontrolowanym i nieracjonalnym korzystaniu z zasobów. Polska zachowa a znaczne powierzchnie lasów i bogat ró norodno biologiczn. Polityka ekologiczna Polski opiera si na zasadach, które okre laj jej charakter. S to: ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

6 48 J. Toru ski, H. Wyr bek Zasada zrównowa onego rozwoju. Oznacza takie prowadzenie polityki i dzia a, aby zachowa walory rodowiska w stanie zapewniaj cym mo liwo korzystania z nich nast pnym pokoleniom. Istot zrównowa onego rozwoju jest konieczno integracji zagadnie ochrony rodowiska z polityk gospodarcz. Zasada równego dost pu do rodowiska przyrodniczego. Zasada regionalizacji. Oznacza rozszerzenie uprawnie samorz du terytorialnego. Zasada zanieczyszczaj cy p aci. Zasada prewencji. Przeciwdzia anie niekorzystnym skutkom dla rodowiska musi dotyczy ca ego procesu planowania, realizacji i monitoringu prowadzonych przedsi wzi. Zasada przezorno ci. Realizacja i wdra anie nowych rozwi za mo e nast pi tylko wówczas, gdy istnieje naukowo udowodniona ca kowita pewno efektów i skutków ich stosowania. Zasada stosowania najlepszych technik (BAT). Zasada subsydiarno ci. Oznacza przekazywanie cz ci uprawnie i kompetencji na mo liwie najni szy szczebel. Zasada skuteczno ci ekologicznej i efektywno ci ekonomicznej. Oznacza minimalizacj nak adów przy maksymalizacji uzyskanych efektów. Zasada ta ma zastosowanie przy wyborze planowanych przedsi wzi inwestycyjnych zwi zanych z ochron rodowiska. Polityka ekologiczna pa stwa powinna by integraln cz ci polityk sektorowych, winna harmonizowa cele spo eczno-gospodarcze z celami ochrony rodowiska. Rok 2001 by rokiem prze omowym w rozwoju ochrony rodowiska w Polsce. Aspiracje Polski do cz onkostwa w Unii Europejskiej wi za y si z konieczno ci przystosowania prawa polskiego do olbrzymiej liczby dyrektyw unijnych. Poza tym, przyczyny tej fundamentalnej zmiany wi za y si z konieczno ci pe nego wdro enia konstytucyjnych za o e. Uchwalono wówczas wiele ustaw dotycz cych ochrony rodowiska. Na czo o wysuwa si ustawa Prawo ochrony rodowiska (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 z pó n. zm.), ustawa prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz.U. Nr 115, poz z pó n. zm.), ustawa z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki (Dz.U. Nr 47, poz. 243 z pó n. zm., ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628 z pó n. zm.), ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U. Nr 63, poz. 638 z pó n. zm.), ustawa o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U. z 2001 r. Nr 11, poz. 84 z pó n. zm.), ustawa o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898). Zako czenie prac legislacyjnych ukoronowane uchwaleniem ustawy Prawo ochrony rodowiska oznacza o wyra ne skrócenie czasu dostosowywania polskiego prawa do wymogów unijnych. Jednak e, tak jak w prawodawstwie unijnym sprawa ochrony rodowiska nie jest tematem zamkni tym, tak i w polskich regulacjach prawnych wprowadzane s ci g e zmiany. Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

7 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 49 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w zwi zku z przyst pieniem RP do Unii Europejskiej dokonuje w zakresie regulacji ustawy Prawo ochrony rodowiska wdro enia 30 dyrektyw Wspólnot Europejskich. Jako powietrza Ochrona powietrza s u y zapewnieniu jak najlepszej jego jako ci poprzez utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poni ej dopuszczalnych dla nich norm lub przynajmniej na ich poziomie. W polskim prawie zapisy dotycz ce ochrony powietrza zawarte s g ównie w ustawie prawo ochrony rodowiska oraz w wielu rozporz dzeniach. Polska dokonuje transpozycji w zakresie ochrony powietrza aktów prawa wspólnotowego, zgodnie z zobowi zaniem dostosowania prawa krajowego do acquis communautaire. Transpozycja dyrektywy 98/70/EWG w sprawie jako ci benzyny i olejów nap dowych nast pi a w ustawie z dnia 10 stycznia 2003 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jako ci paliw ciek ych. Dalsze dostosowywanie prawa dotycz m.in.: dyrektywy 1996/62/WE w sprawie oceny i kontroli otaczaj cego powietrza, dyrektywy 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszcze do powietrza, dyrektywy 2001/81/WE w sprawie pu apów emisji, dyrektywy 2000/79/WE w sprawie spalania odpadów. Na uwag zas uguje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubo aj cych warstw ozonow. Wprowadza ona zasady u ywania tych substancji, reguluje ograniczenia w ich obrocie, wprowadza wymóg uzyskania wiadectwa klasyfikacji. Ponadto wprowadza op aty oraz kary. Jako wód Ochrona wód polega na zapewnieniu jak najlepszej jako ci w celu zachowania równowagi biologicznej oraz zapewnieniu odpowiednich standardów jako ci co najmniej na poziomie dopuszczalnym. Regulacje prawne w zakresie ochrony wód zawieraj ustawy: Ustawa prawo ochrony rodowiska i prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. Nr 115, poz z pó n. zm.) Ustawa prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 1994 r. Nr 27, poz. 96 z pó n. zm.) Ustawa o utrzymaniu czysto ci i porz dku w gminach (Dz.U. z 1996 r. Nr 132, poz. 622 z pó n. zm.) Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod i zbiorowym odprowadzaniu cieków (Dz.U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 z pó n. zm.) Ustawa o nawozach i nawo eniu (Dz.U. z 2000 r. Nr 89, poz. 991 z pó n. zm.) W zwi zku z przyst pieniem do Unii Europejskiej Polska dostosowa a swoje prawo do wymogów wspólnotowych dokonuj c transpozycji wielu dyrektyw i rozporz dze : * Dyrektywy 2000/60/WE z 2000 r. w sprawie dzia ania polityki wodnej ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

8 50 J. Toru ski, H. Wyr bek * Dyrektywy 75/440/EWG z 1975 r. dotycz c wymaganej jako ci wód przeznaczonych do poboru wody pitnej * Dyrektywy 76/160/EWG dotycz c jako ci wody w k pieliskach * Dyrektywy 79/923/EWG w sprawie jako ci wód, w których yj skorupiaki * Dyrektywy 76/464/EWG w sprawie zanieczyszczenia niektórymi substancjami szkodliwymi * Dyrektywy 91/271/EWG w sprawie oczyszczania cieków komunalnych Zagadnienia dotycz ce ochrony wód morskich s w wi kszo ci uregulowane na szczeblu mi dzynarodowym w konwencjach i porozumieniach. Polska ratyfikowa a b d stosuje wszystkie najwa niejsze konwencje w tym zakresie. W prawie polskim dla ochrony rodowiska morskiego istotn rol odgrywa kodeks morski, 3 ustawa o bezpiecze stwie morskim, ustawa o zanieczyszczeniu przez statki. Odpady Problematyka gospodarowania odpadami w polskim porz dku prawnym zosta a uregulowana w sposób kompleksowy, wprowadzaj c nowe rozwi zania prawne zawarte w Konwencji bazylejskiej, Agendzie 21 i prawie wspólnotowym. Przepisy dotycz ce tych zagadnie znajduj si m.in. w: ustawie prawo ochrony rodowiska i ustawie o odpadach ustawie o zachowaniu porz dku w gminie ustawie o mi dzynarodowym obrocie odpadami ustawie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych ustawie o recyklingu odpadów oraz wielu rozporz dzeniach w tym zakresie wydanych przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej Wdro ono równie do polskiego systemu prawnego szereg przepisów unijnych reguluj cych problematyk gospodarki odpadami: Dyrektyw 75/442/EWG dotycz c odpadów Dyrektyw 91/271/EWG dotycz c cieków komunalnych Dyrektyw 2000/76/WE w sprawie spalania odpadów Dyrektyw 99/31/WE w sprawie sk adowania odpadów Dyrektyw 94/62/WE w sprawie opakowa i odpadów opakowaniowych W polskim prawie ochrony rodowiska post powanie z odpadami opiera si na kilku podstawowych zasadach. Rzecz najistotniejsz jest zapobieganie powstawaniu odpadów ju na etapie planowania. Odzysk oraz unieszkodliwianie powinno odbywa si w miejscu ich powstawania, co jednocze nie stanowi o zakazie nieuzasadnionego przemieszczania odpadów. Ustawa o odpadach reguluje problematyk spalarni odpadów 4 oraz ci le okre la wymogi dotycz ce lokalizacji i budowy sk adowisk odpadów. 3 Ustawa z dn. 18 wrze nia 2001 r. Kodeks morski, Dz.U. Nr 138 poz z pó n. zm. 4 J. Jerzma ski, Gospodarka odpadami - prawo polskie w kontek cie przepisów Unii Europejskiej, Wroc aw 2001, s Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

9 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 51 Konsekwentna realizacja od pocz tku lat 90. polityki ekologicznej pa stwa pozwoli a osi gn znacz c popraw stanu rodowiska w Polsce. Przyk adowo w latach : liczba miast obs ugiwanych przez oczyszczalnie cieków wzros a z 467 do 801, ca kowita emisja dwutlenku siarki spad a z 3210 tys. ton/rok do 1511 tys. ton/rok, emisja py ów spad a z 1950 tys. ton/rok do 403 tys. ton/rok, zmala a ilo odpadów sk adowych z 66,5 mln to do 22,3 mln ton, wzros a ilo odpadów wykorzystywanych i unieszkodliwionych z 77,3 mln ton do 121,6 mln ton Fundusze ekologiczne W zakresie ochrony rodowiska, ka dy inwestor, projektant i wykonawca robót zobowi zany jest do uwzgl dniania w swojej dzia alno ci inwestycyjnej wymaga ochrony rodowiska, do zapewnienia (zw aszcza w budownictwie mieszkaniowym i budownictwie u yteczno ci publicznej) materia ów i elementów budowlanych chroni cych przed ha asem i wibracjami. 5 Inwestorzy i projektanci inwestycji o charakterze gospodarczym musz stosowa procesy technologiczne najmniej uci liwe dla rodowiska. Zobowi zani s równie do racjonalnych rozwi za w zakresie gospodarowania odpadami i ciekami, a w szczególno ci do gospodarczego ich wykorzystania. 6 Trzon ca ego systemu rynku finansowego wspieraj cego dzia ania na rzecz ochrony rodowiska w Polsce stanowi fundusze ekologiczne. Podstaw prawn funduszy s zapisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony rodowiska. Najpr niej dzia aj cym na tym polu w Polsce jest Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej. Celem dzia alno ci Narodowego Funduszu jest finansowe wspomaganie inwestycji proekologicznych istotnych z punktu widzenia rodowiska o zasi gu ogólnokrajowym i ponadregionalnym oraz administrowanie rodkami zagranicznymi przeznaczonymi na ochron rodowiska w Polsce. Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej stosuje nast puj ce formy dofinansowania (rys. 1): dotacje po yczki p atnicze i preferencyjne, kredyty udzielane ze rodków funduszu przez banki, dop aty do oprocentowania preferencyjnych kredytów. O dofinansowanie ze rodków Narodowego Funduszu mog ubiega si podmioty gospodarcze podejmuj ce realizacj zada zwi zanych 5 Art. 68 ust. 1, Prawo Ochrony rodowiska. 6 Ochrona rodowiska, Zbiór przepisów, Wydawnictwo LEX, Sopot ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

10 52 J. Toru ski, H. Wyr bek z ochron rodowiska. Udzielaj c dofinansowania fundusz stosuje przepisy dotycz ce pomocy publicznej. 49,95% 1,00% 0,00% 49,05% 1 zwrotne 2 bezzwrotne 3 kapita owe 4 inne Rys. 1. Struktura finansowania ze rodków NFO igw wg form finansowania w latach ród o: GUS,Ochrona rodowiska 2005 r. Fig. 1. Financing structure of agents NFO igw according to forms of financing in years Source: GUS, Environmental protection Dotacje udzielane s na przedsi wzi cia realizowane w ramach nast puj cych programów: ochrony powierzchni ziemi, gospodarki wodnej, ochrony powietrznej, ochrony przyrody i krajobrazu, Pa stwowego Monitoringu rodowiska, ochrony lasów, zapobieganie kl skom ywio owym, Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjno ci Przedsi biorstw. Rol wojewódzkich funduszy (WFO igw) jest finansowe wspieranie przedsi wzi proekologicznych o zasi gu regionalnym. Fundusze wojewódzkie dzia aj na podobnych zasadach co Fundusz Narodowy. Do zada dofinansowywanych przez wojewódzkie fundusze nale m.in.: wspieranie dzia a zapobiegajacych powstawaniu odpadów i zanieczyszcze oraz zmierzaj cych do ich gospodarczego wykorzystania i sk adowania, zadania modernizacyjne i inwestycyjne s u ce ochronie rodowiska, edukacja ekologiczna oraz inne dzia ania wynikaj ce z zasady zrównowa onego rozwoju uznane za priorytetowe dla danego regionu. Powiatowe i Gminne Fundusze Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej s funduszami celowymi nieposiadaj cymi osobowo ci prawnej. Celem dzia ania tych funduszy jest dofinansowywanie zada proekologicznych realizowanych na w asnym terenie. Do systemu ekologicznych funduszy celowych, obok Funduszy Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej, zaliczany jest równie Fundusz Le ny i Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych. Wykorzystanie rodków Fun- Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

11 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 53 duszu Ochrony Gruntów Rolnych oraz zrealizowane prace i przedsi wzi cia ze rodków tego funduszu w latach przedstawia tabela 1. Tabela 1. Prace i przedsi wzi cia zrealizowane w oparciu o rodki funduszu ochrony gruntów rolnych Table 1. Works and undertakings carried out based on centers of the fund of the protection of agricultural lands WYSZCZEGÓLNIENIE Rekultywacja i przystosowanie nieu ytków oraz bagien do potrzeb produkcji rolniczej Rolnicze zagospodarowanie gruntów zrekultywowanych w hektarach U y nianie gleb Przeciwdzia anie erozji gleb Budowa i renowacja zbiorników wodnych s u cych ma ej retencji wodnej Budowa i modernizacja dróg dla potrzeb rolnictwa ród o: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Warszawa Source: Ministry of Agriculture and the Development of the Village, Warsaw W najbli szych latach oczekuje si spadku udzia u funduszy ochrony rodowiska w finansowaniu inwestycji ekologicznych przy jednoczesnym zwi kszeniu zaanga owania rodków pomocowych. Programy pomocowe i instytucje finansuj ce Pomoc zagraniczna w finansowaniu ochrony rodowiska w Polsce odgrywa znacz c rol. Ju od 1989 roku Polska jest beneficjentem programów pomocowych oferowanych w przewa aj cej cz ci przez Uni Europejsk. Dotacje wyp acane s ze rodków w ramach funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych. Celem pomocy jest wyrównanie poziomu rozwoju w krajach Wspólnoty. Fundusze strukturalne to jedna z najatrakcyjniejszych form wsparcia. W ramach tych funduszy Polska otrzyma a w latach ,8 mld EUR. Polska otrzyma a dost p do czterech funduszy strukturalnych: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejski Fundusz Spo eczny, Finansowy Instrument Orientacji Rybo ówstwa. Najistotniejszym z punktu widzenia pozyskiwania rodków na realizacj zada z zakresu ochrony rodowiska jest Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej. ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

12 54 J. Toru ski, H. Wyr bek Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego powo any zosta w 1975 roku w celu pomocy regionom s abo rozwini tym. Dzia alno funduszu koncentruje si na: o inwestycjach z zakresu ochrony rodowiska naturalnego, o infrastrukturze, o rozwoju ma ych i rednich przedsi biorstw, o rozwoju turystyki, o kszta towaniu spo ecze stwa informacyjnego. Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej powsta w 1964 roku. Jest programem rozwoju regionów wiejskich i poprawy infrastruktury rolnej. G ówne cele funduszu to: rozwój terenów wiejskich, wsparcie dla m odych rolników, restrukturyzacja oraz dostosowanie gospodarstw do wymogów rynku, wspieranie dzia a zwi kszaj cych konkurencyjno produktów rolnych, wsparcie dla inicjatyw turystycznych, ochrona rodowiska naturalnego terenów wiejskich, rozwój terenów le nych, inwestycje z zakresu ochrony rodowiska. Fundusz Spójno ci (zwany równie Funduszem Kohezji) powsta na mocy Traktatu z Maastricht w 1993 roku. Wsparcie finansowe w ramach funduszu udzielane jest krajom cz onkowskim, których produkt narodowy brutto na jednego mieszka ca nie przekracza 90% redniej PNB dla wszystkich pa stw cz onkowskich. Fundusz Spójno ci nie nale y do funduszy strukturalnych. Ró nica mi dzy funduszami polega na: podejmowaniu decyzji o przyznaniu rodków na dofinansowanie przez Komisj Europejsk, zasi gu pomocy finansowej. G ównym celem Funduszu Spójno ci w Polsce jest wspieranie dzia- a inwestycyjnych w adz publicznych z zakresu ochrony rodowiska wynikaj cych z wdra ania prawa Unii Europejskiej. Do dzia a tych nale w szczególno ci: poprawa jako ci powietrza (ograniczenie emisji dwutlenku siarki i tlenków azotu), poprawa jako ci wód powierzchniowych (budowa, rozbudowa i modernizacja oczyszczalni cieków), polepszenie jako ci wody przeznaczonej do spo ycia, racjonalizacja gospodarki odpadami, ochrona powierzchni ziemi, zapewnienie bezpiecze stwa przeciwpowodziowego. Podmiotami dofinansowania ze rodków Funduszu Spójno ci s jednostki samorz du terytorialnego oraz przedsi biorstwa komunalne. Wy- Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

13 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 55 soko udzielonej pomocy mo e wynosi 80% warto ci danego projektu, pozosta y wk ad zapewniony jest przez beneficjenta. Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego W 2004 roku, w pa dzierniku, Polska podpisa a dwie umowy, dzi ki którym mo e korzysta ze róde bezzwrotnej pomocy zagranicznej: Memorandum of Understanding wdra ania Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Memorandum of Understanding wdra- ania Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Darczy cami s trzy kraje EFTA Norwegia, Lichtenstein, Islandia. Przyznana Polsce kwota wsparcia to 533,51 mln EUR, która ma by wykorzystana w latach rodki te udzielane s w ramach dwóch instrumentów finansowych: Norweskiego Mechanizmu Finansowego z przeznaczeniem na ochron rodowiska, ochron kulturowego dziedzictwa europejskiego, promowanie zrównowa onego rozwoju, badania naukowe, Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego z przeznaczeniem na pomoc techniczn przy wdra- aniu acquis communautaire, polityk regionaln i dzia ania transgraniczne, wdra anie przepisów z Schengen. rodkami tymi koordynuje w Polsce Ministerstwo Gospodarki i Pracy. Fundusz na rzecz Globalnego rodowiska G ównym celem dzia alno ci GEF jest ochrona globalnego rodowiska naturalnego. rodki finansowe przeznaczane s na programy i przedsi wzi cia w dziedzinach uznanych za priorytetowe: ochron wód mi dzynarodowych, przeciwdzia anie zmianom klimatu, ochron warstwy ozonowej, ochron ró norodno ci biologicznej. Program ten skierowany jest do organizacji pozarz dowych i spo ecznych, a fundusze wyp acane s w formie dotacji. Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej W oparciu o w asne rodki finansowe fundusz ten realizuje programy w zakresie preferencyjnego kredytowania przedsi wzi dotycz cych rozwoju wsi i ma ych miast. Obecnie fundusz realizuje trzyna cie programów operacyjnych obejmuj cych 11 linii kredytowych. Kredyty te przyznawane s na zadania dotycz ce: Infrastruktury wiejskiej: o kredyty na modernizacj dróg publicznych, o kredyty na inwestycje dotycz ce zbiorowego zaopatrzenia wsi w wod, o kredyty na inwestycje z zakresu oczyszczania cieków, o kredyty na inwestycje w zakresie wiejsko-gminnych szkó. ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

14 56 J. Toru ski, H. Wyr bek Pozarolniczej ma ej przedsi biorczo ci: o kredyty na przedsi wzi cia w zakresie agroturystyki, o kredyty na przedsi wzi cia w zakresie ma ej przedsi biorczo- ci, o kredyty na ochron zdrowia, o kredyty na inwestycje dotycz ce weterynarii, o mikrokredyty na pozarolnicz dzia alno gospodarcz. Subwencje w zakresie ochrony zdrowia i rodowiska: o zapewnienie podstawowej opieki zdrowotnej, o ochrona rodowiska na terenach wiejskich. Cele Europejskiego Funduszu Rozwoju Wsi Polskiej realizowane w ramach ww. linii kredytowych powi zane s ci le z funduszami strukturalnymi, czyli mog wspiera rodki pomocowe Unii Europejskiej, uzupe niaj c wymagany w asny wk ad inwestorów. Fundacja EkoFundusz Powo any w 1992 roku celem efektywnego zarz dzania rodkami finansowymi pochodz cymi z ekokonwersji. G ównym zadaniem fundacji jest finansowe wspieranie dzia a podejmowanych w zakresie ochrony rodowiska, które maj istotne znaczenie w skali globalnej. W odró nieniu od innych funduszy, dofinansowanie z Fundacji EkoFundusz wyklucza mo liwo finansowego wsparcia przedsi wzi o zasi gu lokalnym. S to dzia ania z zakresu: ochrona wód Ba tyku (ograniczenie dop ywu zanieczyszcze ), ochrona klimatu (ograniczenie emisji gazów cieplarnianych), ograniczenie transgranicznego transportu dwutlenku siarki i tlenków azotu, ochrona ró norodno ci biologicznej, racjonalna gospodarka odpadami. Fundacja EkoFundusz mo e wspiera finansowo zarówno dzia ania dopiero rozpoczynane, jak i znajduj ce si ju w fazie realizacji projektu pod warunkiem, e ich zawansowanie finansowe nie przekracza 60%. Wspieranie finansowe fundacji polega na udzielaniu bezzwrotnej dotacji, mieszcz cej si w granicach 10-30% kosztów projektu, oraz dop at do zada o charakterze powtarzalnym i dop at do tworzonych plantacji ro lin energetycznych. Dotacje z EkoFunduszu dotycz mi dzy innymi projektów z dziedziny ochrony powietrza, takich jak: kolektory s oneczne, elektrownie wiatrowe, plantacje ro lin do celów energetycznych, produkcja oleju nap dowego rzepakowego, urz dzenia do kompostowania odpadów komunalnych. Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

15 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 57 Fundacja na rzecz Rozwoju Wsi Polskiej Polska Wie 2000 im. Macieja Rataja Zakres przedmiotowy fundacji dotyczy dofinansowania inicjatyw lokalnych na rzecz rozwoju infrastruktury wiejskiej. Finansowanie to polega na udzielaniu kredytów na preferencyjnych warunkach, które s przeznaczone w szczególno ci na budow i modernizacj urz dze grzewczych zasilanych olejem opa owym lub gazem. Wysoko udzielanego kredytu mo e wynosi 40 tys. z otych, z tym e udzia w asny inwestora nie mo e by ni szy ni 50% warto ci realizowanego projektu. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ARiMR spe nia zasadnicz rol w rozwoju przedsi biorczo ci na wsi. Formy pomocy udzielanych przez Agencj stanowi dop aty i kredyty: kredyt na realizacj przedsi wzi inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spo ywczym i us ugach dla rolnictwa, kredyt na inwestycje z zakresu agroturystyki w gospodarstwie rolnym, dofinansowania dzia alno ci zwi zanej z podnoszeniem kwalifikacji zawodowej, dofinansowanie zalesie, wspieranie rozwoju us ug mechanizacyjnych w ramach bran owego programu wspólnego u ytkowania maszyn rolniczych. European Commission Directorate-General G ównym celem dzia alno ci Departamentu jest kreowanie finansowych instrumentów wspomagania dzia a z zakresu ochrony rodowiska. Priorytetami przy wiecaj cymi podejmowanie decyzji o alokacji rodków jest: Ochrona rodowiska Zachowanie ró norodno ci przyrody i krajobrazu Wspomaganie pa stw trzecich Dotacje z Departamentu Generalnego udzielane s zarówno osobom fizycznym, jak i prawnym na realizacj zada zgodnych z wyznaczonymi priorytetami w zakresie: o innowacyjnych dzia a w przemy le, o technicznych dzia a lokalnych instytucji, o ochrony fauny i flory Wysoko udzielanego dofinansowania wynosi w zale no ci od wagi projektu od 20 tysi cy do 60 tysi cy euro. Banki Coraz wi ksz rol we wspieraniu finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce odgrywaj banki. Ich liczba i ró norodno oferowanych produktów przeznaczonych na ochron rodowiska ro nie z roku na rok. Dzi ki wspó pracy z funduszami ochrony rodowiska i gospodarki wodnej ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

16 58 J. Toru ski, H. Wyr bek oraz innymi fundacjami i instytucjami zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi rozszerzaj one swoj ofert o nowe, atrakcyjniejsze kredyty proekologiczne. Zjawisko wi kszego zaanga owania si banków w finansowanie inwestycji proekologicznych mo na zauwa y zw aszcza od chwili przyst pienia Polski do Unii Europejskiej. Nast pi o wówczas wi ksze zapotrzebowanie na rynku inwestycyjnym na nowe fundusze. Spo ród banków kredytuj cych inwestycje s u ce ochronie rodowiska na uwag zas uguj : Bank Gospodarstwa Krajowego, Bank BPH Spó ka Akcyjna, Gospodarczy Bank Wielkopolski S.A., Bank Inicjatyw Spo eczno-ekonomicznych, Kredyt Bank S.A., Bank Wspó pracy Europejskiej S.A., oraz Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Najbardziej wyspecjalizowanym w finansowaniu przedsi wzi ekologicznych jest Bank Ochrony rodowiska S.A. Dzia alno w sferze ekologii to priorytet banku. Jego g ównym celem jest pozyskiwanie i gromadzenie funduszy krajowych i zagranicznych oraz kierowanie ich do podmiotów inwestuj cych w przedsi wzi cia przynosz ce wymierne efekty ekologiczne. Podstawowa dzia alno banku na ekologicznym rynku finansowym polega na udzielaniu kredytów na cele ekologiczne na warunkach preferencyjnych. Nak ady na inwestycje ekologiczne w Polsce Kwestia ochrony rodowiska w ostatnich latach sta a si wielkim wyzwaniem dla polskiego rz du. Sprostanie tym wyzwaniom oraz realizacja wszystkich zamierzonych przedsi wzi okre lonych w polityce ekologicznej pa stwa i zgodnych z liter prawa ochrony rodowiska wi e si z du ymi kosztami, których szacunki si gaj blisko 40 mld euro, tj mld z. Lata charakteryzowa y si pocz tkowo spadkiem nak adów na ochron rodowiska. Utrzymuj cy si poziom 1,6% PKB w latach 90. wyra nie uleg zmniejszeniu. W roku 2001 wynosi tylko 0,9%. Po kilku latach regresu, na rynku inwestycji ekologicznych da o si zauwa y pewne o ywienie. Niewielki, ale rosn cy wp yw maj projekty inwestycyjne przy udziale rodków Unii Europejskiej. W roku 2003 nak ady inwestycyjne na ochron rodowiska wzros y o 4% (w cenach bie cych) i na gospodark wodn ok. 17% (równie w cenach bie cych) w porównaniu do roku Istotnym problemem jest pozyskiwanie funduszy na inwestycje ekologiczne. Struktura finansowania inwestycji proekologicznych od kilku lat nie zmieni a si. G ównym ród em ponoszenia nak adów s rodki w asne in- Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

17 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 59 westorów. Ich udzia w nak adach na ochron rodowiska w latach 90. stanowi poni ej 40% w stosunku do wszystkich grup inwestorów, natomiast w 2002 r. wzrós do 49,3%. rodki finansowe na realizacj przedsi wzi s u cych ochronie rodowiska mog pochodzi : ze róde publicznych, ze róde prywatnych, z pomocy zagranicznej. rodki publiczne pochodz z bud etu pa stwa, funduszy celowych oraz bud etów samorz dowych. ród a te stanowi znacz c cz rynku finansowego ochrony rodowiska. Wykorzystywane s do wspierania ekologicznej polityki pa stwa oraz lokalnych i regionalnych programów ekologicznych. rodki prywatne natomiast tworz podmioty gospodarcze oraz banki przy wspó udziale osób fizycznych. rodki w asne przedsi biorstw stanowi y w latach ponad 46% ogólnych nak adów na ochron rodowiska. Pomoc zagraniczna w dziedzinie ekologii, udzielana w postaci darowizn i dotacji, jest przyznawana Polsce ju od 1990 r. Najwi ksze fundusze Polska uzyska a z Unii Europejskiej, co stanowi o 90,8% wszystkich zagranicznych darowizn. W ród krajów wspieraj cych Polsk w ochronie rodowiska znalaz y si Niderlandy, Dania, USA. Najwi ksze wsparcie udzielono ochronie wód i gospodarce wodnej 86,3%, ochronie powietrza 5,2% oraz ochronie powierzchni ziemi 4,8%. rodki te pochodz z funduszy przedakcesyjnych, g ównie z funduszu PHARE oraz ISPA, a tak e z funduszu SA- PARD, którego zasadniczym celem jest wspieranie rolnictwa. Zagranicznymi rodkami finansowymi udost pnianymi w formie niskooprocentowanych po- yczek czy kredytów zarz dzaj polskie fundusze i fundacje ekologiczne oraz Bank Ochrony rodowiska. Zaobserwowany w latach spadek nak adów inwestycyjnych na ochron rodowiska by w pewnym sensie spowodowany pogorszeniem si sytuacji finansowej wielu podmiotów gospodarczych, które ze zrozumia ych wzgl dów wi cej uwagi po wi ca y utrzymaniu si na rynku ni ekologii. Zainteresowanie bowiem przedsi biorstw finansowaniem przedsi wzi ochronnych z w asnych rodków zale y równie w du ej mierze od: dzia ania instrumentów ekonomicznych ochrony rodowiska, w tym systemu op at i kar, preferencyjnych kredytów czy ulg podatkowych, dost pno ci tanich rodków inwestycyjnych z innych róde. Roczne nak ady w Polsce na ochron rodowiska wynosz 2,1 mld euro. Jest to ogromna kwota niezb dna dla poprawy stanu rodowiska naturalnego. Zaplecze finansowe, jakim dysponuje Polska, jest niewystarczaj ce do szybkiego i efektywnego przeprowadzenia wszystkich inwestycji ekologicznych, koniecznych do nadrobienia zaniedba ostatnich dziesi cioleci, w celu zmniejszenia dystansu dziel cego nasz kraj z pa stwami Unii Europejskiej. Osi ganie pozytywnych wyników w ochronie rodowiska jest w du ej mierze zale ne od skutecznego, zintegrowanego systemu finansowania. W Polsce system ten opiera si przede wszystkim na funduszach ekologicz- ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

18 60 J. Toru ski, H. Wyr bek nych. S to trzy g ówne fundusze celowe niezale ne od bud etu: Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej wraz z funduszami wojewódzkimi, powiatowymi i gminnymi, Fundusz Le ny oraz Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych. Najwa niejszy z nich jest NFO igw. Jest on najwi ksz instytucj realizuj c Polityk Ekorozwoju Pa stwa poprzez finansowanie inwestycji zwi zanych z ochron rodowiska. Zosta utworzony na mocy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kszta towaniu rodowiska. Dzia a od 1 lipca 1989 r. Wszystkie fundusze utrzymuj si z op at za korzystanie ze rodowiska, wydatkuj c zgromadzone w ten sposób rodki w formie preferencyjnych po yczek i dotacji na dofinansowanie zada proekologicznych. 7 Do funduszy wp ywaj równie kwoty pochodz ce z op at i kar pieni nych z tytu u naruszenia warunków korzystania ze rodowiska oraz odszkodowa, gromadzone na koncie funduszu celowego FO igw (tab. 2). Dochodami funduszu s ponadto wp ywy z przedsi wzi kulturalnych, organizowanych na rzecz ochrony rodowiska, wp at i zapisów osób fizycznych i prawnych, wiadczenia rzeczowe oraz dochody z dzia alno ci ekologicznych. 8 Fundusz Narodowy oraz fundusze wojewódzkie ze wzgl du na osobowo prawn s wspomagane dochodami z operacji finansowych, udzia u w spó kach, oprocentowania na rachunkach bankowych, sprzeda y papierów warto ciowych, kredytów oraz obligacji. rodki funduszy gminnych przeznaczane s na wspomaganie systemów kontrolnych, modernizacj urz dze technicznych, utrzymanie obszarów specjalnych i obszarów zielonych, zapewnienie w a ciwego sk adowania odpadów oraz na edukacj ekologiczn. rodki z funduszy powiatowych s u realizacji przedsi wzi zwi zanych ze sk adowaniem i unieszkodliwianiem odpadów oraz na wspó finansowanie inwestycji ekologicznych o charakterze ponadgminnym. Kapita pieni ny zgromadzony przez fundusze wojewódzkie przeznaczony jest na finansowanie gospodarki le nej, przeciwdzia anie i likwidacj skutków nadzwyczajnych zagro e rodowiska, wdra anie nowych technik i technologii oraz wspieranie bada naukowych prowadzonych w zakresie ochrony rodowiska. Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska swoje fundusze przeznacza na dzia ania proekologiczne o znaczeniu krajowym lub mi dzynarodowym w zakresie post pu technicznego, programów badawczych i edukacyjnych, monitoringu rodowiska oraz wspomagania regionalnych i ponadregionalnych programów zrównowa onego rozwoju i ochrony rodowiska. Funkcjonowanie Funduszu Le nego okre la ustawa o lasach, a zarz dza nim Dyrektor Generalny Lasów Pa stwowych. 7 Ustawa o finansach publicznych z dn r. 8 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

19 ród a finansowania inwestycji ekologicznych w Polsce 61 Tabela 2. Udzia poszczególnych funduszy ochrony rodowiska i gospodarki wodnej w dochodach z tytu u op at za korzystanie ze rodowiska oraz kar pieni nych za naruszenie warunków korzystania ze rodowiska Table 2. Share of individual funds of the environmental protection and the water management in income from payments for using the environment and fines for the infringement of terms of use from the environment ród o dochodu GFO igw PFO igw WFO igw NFO igw Op aty i kary za usuwanie drzew 100% Op aty i kary za zrzut zasolonych wód kopalnianych oraz 20% 10% 45,5% 24,5% emisj NO x Op aty za sk adowanie odpadów i kary za niew a ciwe 50% 10% 26% 14% sk adowanie Pozosta e op aty i kary 20% 10% 45,5% 24,5% ród o: GUS, Ochrona rodowiska, Warszawa Source: GUS, Environmental protection, Warsaw rodki Funduszu Le nego pochodz z odpisów ze sprzeda y drewna oraz s to ró nego rodzaju kary, nale no ci i op aty zwi zane z wy czeniem z produkcji gruntów le nych, a tak e wynikaj ce z odszkodowa cywilnoprawnych za szkody powsta e w wyniku po arów czy te przedwczesnego wyr bu drzewostanu. Zgromadzone fundusze przeznaczane s w szczególno ci na wyrównywanie niedoborów powstaj cych przy realizacji zada gospodarki le nej. Dochodami Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych s rodki pochodz ce z op at za przejmowanie gruntów rolnych na cele nierolne oraz sprzeda ziemi próchniczej. rodki te przeznacza si na ochron, rekultywacj i popraw jako ci gruntów rolnych, budow i renowacj stawów rybnych oraz wyp at odszkodowa. Szczególn rol w finansowaniu inwestycji proekologicznych w Polsce zajmuje sektor bankowy. W ostatnich latach mogli my zaobserwowa wzrost liczby banków aktywnie w czaj cych si w sprawy ochrony rodowiska, sukcesywnie rozszerzaj c swoje oferty o nowe instrumenty skierowane na przedsi wzi cia s u ce rodowisku. W 1994 r. 14 polskich banków podpisa o deklaracj ONZ Bankowo a rodowisko w celu promowania poprzez w a ciw polityk oraz czynno ci gospodarcze i bankowe zasad ekorozwoju. W polskim systemie bankowo-finansowym banki komercyjne swoj dzia alno kredytow kieruj na inwestycje zwi zane z modernizacj i rozbudow polskiego przemys u oraz na inwestycje bezpo rednio zwi zane z ochron rodowiska, jak ochrona wód, atmosfery czy gospodarczego wykorzystania odpadów. ZN nr 82 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009

20 62 J. Toru ski, H. Wyr bek Bankiem, który wyspecjalizowa si w kredytowaniu inwestycji proekologicznych, jest Bank Ochrony rodowiska S.A. Misj banku jest wiadczenie kompleksowych us ug finansowych podmiotom realizuj cym projekty na rzecz ochrony rodowiska. Jego g ównym celem jest pozyskiwanie i gromadzenie krajowych i zagranicznych rodków finansowych, a nast pnie kierowanie ich na obs ug przedsi wzi niezb dnych dla zachowania i ochrony rodowiska. 9 rodki finansowe pochodz ce ze róde zagranicznych wspomagaj ce polskie rodowisko mo na podzieli na: - ekokonwersj, czyli umorzenie cz ci polskiego d ugu zagranicznego, - rodki Unii Europejskiej uzyskiwane w ramach programu PHARE oraz funduszy ISPA, SAPARD, - kredyty preferencyjne, - kredyty komercyjne. Jedn z najatrakcyjniejszych dla Polski pomocy wspieraj cych ekorozwój jest ekokonwersja, zaistnia a dzi ki decyzji Klubu Paryskiego. Decyzja ta dotyczy a anulowania 50% d ugu polskiego. Do realizacji porozumienia przyst pi y Finlandia, Niemcy, Szwajcaria i Francja. W najwi kszej wysoko ci pomoc w formie dotacji na cele ochrony rodowiska jest udzielana z Unii Europejskiej w ramach programów PHARE. Innym funduszem unijnym, z którego Polska otrzymywa a pomoc finansow, by fundusz ISPA (Instrument for Structural Policie for Preaccession). Fundusz ten przeznaczony jest na tworzenie, modernizacj i rozbudow infrastruktury ochrony rodowiska oraz infrastruktury transportowej. 10 Na inwestycje ekologiczne w ramach tego funduszu przeznaczano kwot mln euro rocznie. 11 Program ISPA sko czy si z chwil przyst pienia Polski do Unii Europejskiej, a zast piony zosta Funduszem Spójno ci. Fundusz SAPARD zosta utworzony w celu promowania rolnictwa przy jednoczesnym osi gni ciu poprawy stanu rodowiska. Unia przeznaczy a na ten cel prawie 520 mln. euro rocznie. 12 Polska otrzymuje te bezzwrotn pomoc z Globalnego Funduszu rodowiska GEF, który powsta pod patronatem Banku wiatowego. Podsumowanie Koniec roku 2003 przyniós ju nieznaczn popraw w inwestycjach z zakresu ochrony rodowiska. W roku 2004 nak ady na inwestycje proekologiczne wynosi y 7,3 mld z, podczas gdy w 2003 roku 6,8 mld z. Realizacja celów i zada zawartych w polityce ekologicznej Polski do 2015 r. wymaga nak adów w wysoko ci ok. 200 mld z J. leszy ski, Ekonomiczne Problemy Ochrony rodowiska, ARIES, Warszawa 2000 r. 11 Raport Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska, Warszawa 2000 r. 12 Seria: Administracja i Zarz dzanie (9)2009 ZN nr 82

Razem 1138 5149 6287. Tabela44 Jednostkowe koszty zagospodarowania odpadów komunalnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca

Razem 1138 5149 6287. Tabela44 Jednostkowe koszty zagospodarowania odpadów komunalnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca 9. Koszty realizacji planu W rezultacie zrealizowania zadań przewidzianych w KPGO koszty obciąŝenia statystycznego mieszkańca kraju będą kształtowały się na poziomie około 60 zł rocznie w roku 2006 i około

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1 Stan realizacji PROW 2007-2013 Alokacja 17,4 mld euro rodki zakontraktowane

Bardziej szczegółowo

Budżet na rok 2015: Dochody

Budżet na rok 2015: Dochody Gmina Rybczewice Załącznik nr 1 do Uchwały Nr IV/24/2015 Rady Gminy Rybczewice z dnia 28 stycznia 2015 r. Budżet na rok 2015: Dochody Symbol Nazwa Plan 2015 kol. 1 kol. 2 kol. 3 Dochody razem 10 151 301

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych Część 1) Dla potencjalnych

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Uchwała Rady Nadzorczej nr 161/08 z dnia 20.11.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 197/08 z dnia 18.12.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 23/09 z dnia 29.01.2009r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 99/09 z dnia

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH ZA I PÓŁROCZE 2015 ROKU Dochody budżetu miasta według działów prezentuje poniższe zestawienie:

REALIZACJA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH ZA I PÓŁROCZE 2015 ROKU Dochody budżetu miasta według działów prezentuje poniższe zestawienie: REALIZACJA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH ZA I PÓŁROCZE 2015 ROKU Dochody budżetu miasta według działów prezentuje poniższe zestawienie: Wyszczególnienie Plan (po zmianach) Wykonanie Wskaźnik (3:2) Struktura zł

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych

Instrukcja. sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych Załącznik nr 40 Instrukcja sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych 1. 1. Jednostka sporządza sprawozdanie z wydatków strukturalnych poniesionych z krajowych środków

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 8 października 2012 r. Poz. 3064 UCHWAŁA NR XXVI/242/12 RADY MIASTA ZGIERZA z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania z wykonania

Bardziej szczegółowo

Plan dochodów Gminy Oleśnica na 29.09.2006

Plan dochodów Gminy Oleśnica na 29.09.2006 Plan dochodów Gminy Oleśnica na 29.09.2006 Dział Rozdział Paragraf Wyszczególnienie Ogółem 010 Rolnictwo i łowiectwo 01010 Infrastruktura wodociągowa i sanitacyjna wsi 6339 Dotacje celowe otrzymane z budżetu

Bardziej szczegółowo

REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA

REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA W KRAKOWIE ul. Kraszewskiego 36 tel/fax (0-12) 427-32-61 30-110 Kraków (0-12) 427-38-19 e-mail: krakow@rio.gov.pl (0-12) 422-59-73 WK-613-102/13 Kraków, 2014-01-29 Pan Karol

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK Projekt budżetu Powiatu Zwoleńskiego na 2015 r. został opracowany na podstawie : - informacji o wysokości poszczególnych części

Bardziej szczegółowo

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Kościerzyna, 25 września 2015 Działanie: Inwestycje w środki trwałe/ scalanie gruntów Beneficjent: Starosta Koszty

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/83/15 Rady Gminy Dmosin z dnia 30 grudnia 2015 r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 I. Objaśnienia

Bardziej szczegółowo

V. POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY / POWIATU / WOJEWÓDZTWA

V. POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY / POWIATU / WOJEWÓDZTWA V. POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY / POWIATU / WOJEWÓDZTWA Powiązanie z działaniami powiatu i województwa Zadania Gminy Słupca w zakresie infrastruktury technicznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/176/2016 RADY GMINY PABIANICE. z dnia 29 lutego 2016 r.

UCHWAŁA NR XX/176/2016 RADY GMINY PABIANICE. z dnia 29 lutego 2016 r. UCHWAŁA NR XX/176/2016 RADY GMINY PABIANICE z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie Programu wsparcia budowy przyłączy kanalizacyjnych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy Pabianice w latach

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZ

WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZ Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w Koninie 62-510 Konin, ul. Poznańska 49 WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH I URZĄDZEŃ KANALIZACYJNYCH BĘDĄCYCH W POSIADANIU

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa

Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa Elżbieta Budka I posiedzenie Grupy Tematycznej ds. Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 30 listopada 2010 r.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Wymagania z zakresu ocen oddziaływania na środowisko przy realizacji i likwidacji farm wiatrowych

Wymagania z zakresu ocen oddziaływania na środowisko przy realizacji i likwidacji farm wiatrowych Wymagania z zakresu ocen oddziaływania na środowisko przy realizacji i likwidacji farm wiatrowych Andrzej Dziura Zastępca Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Przedsięwzięcia wymagające oceny oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z WYKONANIA W LATACH 2005-2006 PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO 2003-2006 UWARUNKOWANIA SPORZĄDZENIA RAPORTU

RAPORT Z WYKONANIA W LATACH 2005-2006 PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO 2003-2006 UWARUNKOWANIA SPORZĄDZENIA RAPORTU UWARUNKOWANIA SPORZĄDZENIA RAPORTU Ustawa z dnia 21 kwietnia 2001 Prawo Ochrony Środowiska (t. jedn. Dz. U. 2006. 129.902) w Art. 18 ust. 2 stanowi: Z wykonania programów ochrony środowiska organ wykonawczy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2008 r. w sprawie wykazów obszarów morza, po których pływają

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2008 r. w sprawie wykazów obszarów morza, po których pływają ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2008 r. w sprawie wykazów obszarów morza, po których pływają promy pasażerskie typu ro-ro 2) Na podstawie art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 9 listopada 2000

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

... (pieczęć, podpis wnioskodawcy)

... (pieczęć, podpis wnioskodawcy) Załącznik Nr 3 do Regulaminu PFOŚiGW KARTA INFORMACYJNA ZADANIA Wniosek o dofinansowanie ze środków Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Raciborzu zadania pn....... dnia... (miejscowość)

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/125/2016 RADY MIEJSKIEJ W RZEPINIE. z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie: zmiany uchwały budżetowej

UCHWAŁA NR XVI/125/2016 RADY MIEJSKIEJ W RZEPINIE. z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie: zmiany uchwały budżetowej UCHWAŁA NR XVI/125/2016 RADY MIEJSKIEJ W RZEPINIE z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie: zmiany uchwały budżetowej Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.

Bardziej szczegółowo

U M OWA DOTACJ I

U M OWA DOTACJ I <nr umowy> U M OWA DOTACJ I na dofinansowanie zadania pn.: zwanego dalej * zadaniem * zawarta w Olsztynie w dniu pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE 35-959 Rzeszów, ul. Jana III Sobieskiego 10 tel.: 17 85 35 210, 17 85 35 219; fax: 17 85 35 157 http://rzeszow.stat.gov.pl/; e-mail: SekretariatUSRze@stat.gov.pl BUDŻETY

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. i ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie

Bardziej szczegółowo

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r.

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. Do uczestników postępowania o udzielenie zamówienia publicznego WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. ZP/PO/45/2011/WED/8 Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Wykonanie budŝetu Gminy Borne Sulinowo za rok 2012 Część opisowa.

Wykonanie budŝetu Gminy Borne Sulinowo za rok 2012 Część opisowa. Wykonanie budŝetu Gminy Borne Sulinowo za rok 2012 Część opisowa. Zgodnie z art. 267 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GŁUCHOŁAZACH. w sprawie zmian w budżecie Gminy Głuchołazy na 2015 rok

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GŁUCHOŁAZACH. w sprawie zmian w budżecie Gminy Głuchołazy na 2015 rok Projekt z dnia 16 lutego 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GŁUCHOŁAZACH z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie zmian w budżecie Gminy Głuchołazy na 2015 rok Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Spis tre ci. Wst p... 13. Rozdzia II

Spis tre ci. Wst p... 13. Rozdzia II Spis tre ci Wst p........................................................... 13 Rozdzia I STRATEGIA ROZWOJU POLSKI W LATACH 2007 2013............ 17 1. Priorytety Strategii Lizbo skiej i ich zwi zek z

Bardziej szczegółowo

Materiał na posiedzenie Kierownictwa MI w dniu 25 listopada 2009 r.

Materiał na posiedzenie Kierownictwa MI w dniu 25 listopada 2009 r. MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY Departament Strategii Budownictwa i Mieszkalnictwa Akceptuję: Materiał na posiedzenie Kierownictwa MI w dniu 25 listopada 2009 r. Kierunki reformy systemu budownictwa społecznego

Bardziej szczegółowo

DOCHODY - zadania własne

DOCHODY - zadania własne DOCHODY - zadania własne Dział Rozdział Nazwa Plan Zwiększenie Zmniejszenie 6 Transport i łączność 13 318 45 38 342 524 9 12 831 892 64 Lokalny transport zbiorowy 3 73 3 73 92 Pozostałe odsetki 73 73 615

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia...

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... projekt UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... w sprawie przyjęcia programu współpracy Gminy Grodzisk Wlkp. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 17 lipca 2015 r. Poz. 4466 UCHWAŁA NR IX/60/15 RADY GMINY NIEDŹWIEDŹ. z dnia 26 czerwca 2015 roku

Kraków, dnia 17 lipca 2015 r. Poz. 4466 UCHWAŁA NR IX/60/15 RADY GMINY NIEDŹWIEDŹ. z dnia 26 czerwca 2015 roku DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 17 lipca 2015 r. Poz. 4466 UCHWAŁA NR IX/60/15 RADY GMINY NIEDŹWIEDŹ z dnia 26 czerwca 2015 roku w sprawie zmian w planowanych dochodach, przychodach

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Dla roku 2011. 1 Wskaźniki liczone w stosunku do planu po zmianach według stanu na 31.10.2010r.

Dla roku 2011. 1 Wskaźniki liczone w stosunku do planu po zmianach według stanu na 31.10.2010r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej (WPF) miasta Łodzi na lata 2011-2031 ujętej w załączniku Nr 1 do uchwały Nr VI/51/11 Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 I. Objaśnienia wartości dochodów przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ I) INFORMACJE OGÓLNE W ostatnich latach stosowanie licznych, szeroko rozpowszechnionych substancji syntetycznych napotkało na nowe ograniczenie, którym jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik

Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik FUNDUSZE STRUKTURALNE ORAZ FUNDUSZ SPÓJNOŚCI Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik Od autorów Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR Załącznik nr 3 do Regulaminu Rady A. część ogólna - operacje inne niż granty Karty oceny zgodności z LSR PIECZĘĆ LGD NUMER WNIOSKU NADANY PRZEZ LGD KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU WERSJA

Bardziej szczegółowo

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018 WIELOLETNIA PROGNOZA FINANSOWA GMINY MIASTA CHEŁMŻY NA LATA 2015-2025 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VII/53/15 Rady Miejskiej Chełmży z dnia 17 września 2015r. L.p. Formuła Wyszczególnienie Wykonanie 2012

Bardziej szczegółowo

dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW)

dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW) JAK WYGLĄDA IDEALNY ŚWIAT OCHRONY WÓD W POLSCE? I DO CZEGO POTRZEBNE MU PLANOWANIE PRZESTRZENNE? dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW) 14 STYCZNIA 2013 STAN PRAWNY STUDIUM

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r.

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r. R O Z P O R ZĄDZENIE Projekt 02.06.2015 r. M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków

Bardziej szczegółowo

Dochody budżetu. 010 - Rolnictwo i łowiectwo: Plan 441 425,00 zł Wykonanie 421 926,46 zł (95,58%)

Dochody budżetu. 010 - Rolnictwo i łowiectwo: Plan 441 425,00 zł Wykonanie 421 926,46 zł (95,58%) Dochody budżetu 010 - Rolnictwo i łowiectwo: Plan 441 425,00 zł Wykonanie 421 926,46 zł (95,58%) Zrealizowane dochody pochodzą z dotacji z budżetu państwa na realizację: - zadań zleconych z zakresu administracji

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI OPERACJI z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich. Wniosek dotyczy działania : Ocena kryteriów zgodności z LSROR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI OPERACJI z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich. Wniosek dotyczy działania : Ocena kryteriów zgodności z LSROR NADNOTECKA GRUPA RYBACKA Kryteria wyboru operacji przez NGR określone w LSROR. KARTA OCENY ZGODNOŚCI OPERACJI z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich Instrukcja: należy wybrać odpowiedź i zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 w Gminie Opinogóra Górna.

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 w Gminie Opinogóra Górna. Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 w Gminie Opinogóra Górna. Gminny Program profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 33/13 WÓJTA GMINY RADZIŁÓW. z dnia 26 marca 2013 r.

ZARZĄDZENIE NR 33/13 WÓJTA GMINY RADZIŁÓW. z dnia 26 marca 2013 r. ZARZĄDZENIE NR 33/13 WÓJTA GMINY RADZIŁÓW z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu Gminy Radziłów za 2012 rok oraz informacji o kształtowaniu się wieloletniej prognozy finansowej

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE

PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE Druga połowa 2013 r. to czas intensywnej pracy instytucji zaangażowanych w przygotowanie systemu wdrażania funduszy europejskich w latach 2014 2020. Podczas wakacji opracowano

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE w sprawie opracowania materiałów planistycznych do projektu uchwały budżetowej Gminy Żukowice na 2016 rok. Na podstawie art. 233 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV.16.2014 RADY MIEJSKIEJ W BIAŁEJ. z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zmian budżetu Gminy Biała na 2014 r.

UCHWAŁA NR IV.16.2014 RADY MIEJSKIEJ W BIAŁEJ. z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zmian budżetu Gminy Biała na 2014 r. UCHWAŁA NR IV.16.2014 RADY MIEJSKIEJ W BIAŁEJ z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zmian budżetu Gminy Biała na 2014 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku,

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku, UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia jest wypełnieniem delegacji ustawowej zapisanej w art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa świętokrzyskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa świętokrzyskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa świętokrzyskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia/pytania egzaminacyjne oraz podstawowe materiały źródłowe Prawo ochrony środowiska SNP(W)V 2015/2016

Zagadnienia/pytania egzaminacyjne oraz podstawowe materiały źródłowe Prawo ochrony środowiska SNP(W)V 2015/2016 Zagadnienia/pytania egzaminacyjne oraz podstawowe materiały źródłowe Prawo ochrony środowiska SNP(W)V 2015/2016 A Zagadnienia/pytania egzaminacyjne SNP(W)V 2015/2016 Prawo ochrony środowiska Egzamin ustny

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Instrumenty wsparcia ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów Instrumenty wsparcia ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów Tomasz Makowski Specjalista Bank Gospodarstwa Krajowego Warszawa, 27 listopada 2015 r. Z BGK przyszłość zaczyna się dziś Misją BGK

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia Pole kompetencji Bezpieczeństwo i higiena pracy Level: 6 Credit: Umiejętności Wiedza 1 Stawia pytania odnośnie

Bardziej szczegółowo

WYDATKI. 010 ROLNICTWO I ŁOWIECTWO 8 238,00 01030 Izby rolnicze 8 238,00. 020 LEŚNICTWO 146 820,00 02001 Gospodarka leśna 146 820,00

WYDATKI. 010 ROLNICTWO I ŁOWIECTWO 8 238,00 01030 Izby rolnicze 8 238,00. 020 LEŚNICTWO 146 820,00 02001 Gospodarka leśna 146 820,00 11 Ustala się planowane wydatki budżetu Gminy w układzie dział, rozdział, paragraf klasyfikacji budżetowej WYDATKI Dział Rozdział Wyszczególnienie Kwota zlecone Kwota 010 ROLNICTWO I ŁOWIECTWO 8 238,00

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 22 października 2012 r. Poz. 5178 UCHWAŁA NR XVIII/127/12 RADY GMINY MOSZCZENICA. z dnia 5 października 2012 r.

Kraków, dnia 22 października 2012 r. Poz. 5178 UCHWAŁA NR XVIII/127/12 RADY GMINY MOSZCZENICA. z dnia 5 października 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 22 października 2012 r. Poz. 5178 UCHWAŁA NR XVIII/127/12 RADY GMINY MOSZCZENICA w sprawie zmian budżetu Gminy Moszczenica na rok 2012 oraz zmian

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej na 2015 rok Na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 20 lipca 2015 r. Poz. 2268 UCHWAŁA NR XI/80/2015 RADY MIASTA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ. z dnia 29 czerwca 2015 r.

Kielce, dnia 20 lipca 2015 r. Poz. 2268 UCHWAŁA NR XI/80/2015 RADY MIASTA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ. z dnia 29 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 20 lipca 2015 r. Poz. 2268 UCHWAŁA NR XI/80/2015 RADY MIASTA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ z dnia 29 czerwca 2015 r. w sprawie zmian w budżecie Skarżyska-Kamiennej

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Bariery w usługach geodezyjnych w Polsce

Bariery w usługach geodezyjnych w Polsce Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego z dnia 12 grudnia 2006 r, dotycząca usług na rynku wewnętrznym, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr L376 str. 0036 0068. art. 5 ust. 1

Bardziej szczegółowo

Strona 1 z 5. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Działdowo. Dochody budżetu gminy na 2014 rok. Klasyfikacja Treść Przewidywane wykonanie 2013

Strona 1 z 5. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Działdowo. Dochody budżetu gminy na 2014 rok. Klasyfikacja Treść Przewidywane wykonanie 2013 Dochody budżetu gminy na 2014 rok Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Działdowo z dnia Dochody bieżące Dochody majątkowe Razem zestawienie 59 197 547,90 69 035 598,00 116,62% 51 024 830,00 18 010

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Budowa elektronicznej administracji w ramach POIG Konferencja podsumowuj realizacj projektu pn. E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjno

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO

DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO Kraków, dnia 28 kwietnia 2008 r. Nr 268 TREŒÆ: Poz.: Str. UCHWA A ZARZ DU WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO: 1678 z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie sprawozdania rocznego

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok UCHWAŁA Nr XLIX/324/05 RADY MIEJSKIEJ DZIERŻONIOWA

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

Projekt i etapy jego realizacji*

Projekt i etapy jego realizacji* dr Ewa Lasecka-Wesołowska esołowska,, MGPiPS Projekt i etapy jego realizacji* *Na podstawie materiałó łów w Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich (Lemtech Consulting/RTI) Co to jest projekt Projekt -

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI HODOWCÓW POLSKIEJ BIAŁEJ GĘSI ZA 2013 ROK. 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Hodowców Polskiej Białej Gęsi

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI HODOWCÓW POLSKIEJ BIAŁEJ GĘSI ZA 2013 ROK. 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Hodowców Polskiej Białej Gęsi Wróble, 16.08.2015r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI HODOWCÓW POLSKIEJ BIAŁEJ GĘSI ZA 2013 ROK 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Hodowców Polskiej Białej Gęsi 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153

Bardziej szczegółowo

Zasady przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie gospodarki odpadami

Zasady przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie gospodarki odpadami Zasady przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie gospodarki odpadami Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późniejszymi zmianami). Data wejścia w życie:

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi KRZYSZTOFA JURGIELA. Warszawa, 26 lutego 2016 r.

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi KRZYSZTOFA JURGIELA. Warszawa, 26 lutego 2016 r. Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi KRZYSZTOFA JURGIELA Realizacja exposé Ochrona polskiej ziemi Pakt dla obszarów wiejskich Ubezpieczenia rolnicze Płatności bezpośrednie Nowa inspekcja

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji

UZASADNIENIE. I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji UZASADNIENIE I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji Obowiązująca obecnie Konwencja o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawarta dnia 6 grudnia 2001 r., między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 16 wrze nia 2011 r. Rozdzia 1 Przepisy ogólne

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 16 wrze nia 2011 r. Rozdzia 1 Przepisy ogólne Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 16 wrze nia 2011 r. o wspó pracy rozwojowej 1) Rozdzia 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa okre la organizacj, zasady i formy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV/170/15 RADY MIASTA KOŁOBRZEG. z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie zmian w uchwale budżetowej Gminy Miasto Kołobrzeg na 2015 r.

UCHWAŁA NR XV/170/15 RADY MIASTA KOŁOBRZEG. z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie zmian w uchwale budżetowej Gminy Miasto Kołobrzeg na 2015 r. UCHWAŁA NR XV/170/15 RADY MIASTA KOŁOBRZEG z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie zmian w uchwale budżetowej Gminy Miasto Kołobrzeg na 2015 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r.

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie zatwierdzenia Lokalnego Programu

Bardziej szczegółowo