PARADYGMAT PROGRAMOWANIA WIZUALNEGO W IN YNIERII OPROGRAMOWANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PARADYGMAT PROGRAMOWANIA WIZUALNEGO W IN YNIERII OPROGRAMOWANIA"

Transkrypt

1 PARADYGMAT PROGRAMOWANIA WIZUALNEGO W IN YNIERII OPROGRAMOWANIA ZBIGNIEW FILUTOWICZ, JÓZEF PASZKOWSKI, KRZYSZTOF PRZYBYSZEWSKI, GRZEGORZ SOWA Streszczenie Istnieje wiele metod tworzenia oprogramowania dla systemów mikroprocesorowych z wykorzystaniem wizualnych (graficznych) rodowisk programistycznych. Takie metody maj na celu zastosowanie komputerowego wspomagania programowania. Paradygmat programowania wizualnego dotyczy rodowisk rozwojowych przeznaczonych dla in ynierów oprogramowania, czyli zintegrowanych rodowisk programistycznych IDE i komputerowego wspomagania in ynierii oprogramowania CASE. Dla specjalistów innych dziedzin ni in ynieria oprogramowania takimi wizualnymi rodowiskami do tworzenia oprogramowania s j zyki programowania wizualnego VPL oraz generatory wizualne aplikacji. Celem pracy jest przedstawienie metod implementacji paradygmatu programowania wizualnego na przykładzie praktycznych rozwi za. Słowa kluczowe: programowanie wizualne, komputerowe wspomaganie programowania, in ynieria oprogramowania, generatory wizualne oprogramowania, VPL, CASE, IDE 1. Wprowadzenie Jednym z filarów rozwoju gospodarki elektronicznej s nowe technologie tworzenia aplikacji webowych. Mimo upływu lat problem tworzenia oprogramowania (in ynieria oprogramowania) pozostaje stale aktualny. Mamy coraz wi cej oprogramowania systemowego i aplikacyjnego (application software lub application programs), co mogłoby wiadczy, e potrzeby w tej dziedzinie zostan zaspokojone i problem tworzenia nowego oprogramowania przestanie by istotny. Jednak pomysły na nowe zastosowania sprz tu elektronicznego i stałe doskonalenie mikroprocesorów powoduje ci gły wzrost zapotrzebowania na coraz doskonalsze oprogramowanie. Oprogramowanie aplikacyjne to z jednej strony uniwersalne programy dedykowane do wybranych dziedzin działalno ci człowieka, na przykład oprogramowanie dla przedsi biorstw, gospodarki elektronicznej, pakiety matematyczne, pakiety biurowe, oprogramowanie graficzne, multimedialne, portale edukacyjne, systemy CMS i wiele innych. Drug cz programów aplikacyjnych stanowi aplikacje specjalnie zaprojektowane dla potrzeb konkretnych u ytkowników. Pocz tek lat 90-tych zeszłego stulecia to dynamiczny rozwój aplikacji z graficznym interfejsem u ytkownika GUI API. Druga połowa lat 90-tych to pojawienie si aplikacji webowych ze skromnym interfejsem u ytkownika w przegl darce internetowej. Aplikacje webowe po roku 2001 zmieniły swój paradygmat interakcji z u ytkownikiem, pozwalaj c mu na zmiany tre ci witryn (społeczno ciowy charakter Webu, Web 2.0). Dzi ki technologii DHTML oraz Flash Macromedia (Adobe) ten interfejs stawał si stopniowo

2 56 Zbigniew Filutowicz, Józef Paszkowski, Krzysztof Przybyszewski, Grzegorz Sowa Paradygmat programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania bardzo efektowny (Rich Internet Applications) i po roku 2005 nast puje zrównanie si mo liwo ci aplikacji webowych i desktopowych. [6] Zacz to projektowa aplikacje webowe tak, aby w przegl darce internetowej mo na wykonywa te same czynno ci, co w aplikacjach zainstalowanych w komputerze u ytkownika, czyli docelowo wyeliminowa potrzeb instalacji programów na komputerze u ytkownika. [22] Tego typu aplikacje zacz to nazywa oprogramowaniem opartym na usługach SaaS (Software as a Service). W przegl darce internetowej mo na korzysta z efektownych programów oraz pracowa w razie potrzeby wspólnie z innymi u ytkownikami, czyli w chmurze sieciowej (cloud computing). Poj cie paradygmatu ró ni si od poj cia aksjomatu czy dogmatu i w informatyce najbli sze jest poj ciu dobrej praktyki in ynierskiej. Dobra praktyka programistyczna (in ynierska) oznacza zastosowanie najlepszych i aktualnych osi gni wiedzy z zakresu in ynierii oprogramowania (Software Engineering). Przykładem dobrej praktyki in ynierskiej jest stosowanie dekompozycji zło onych układów na prostsze moduły (komponenty). [21] Innym przykładem praktyki in ynierskiej jest stosowanie ró nych form grafiki (np. rysunków, diagramów, piktogramów, tablic synoptycznych, wizualizacji komputerowej procesów technologicznych). In ynieria oprogramowania jest rozumiana, jako dyscyplina informatyki zajmuj ca si procesami tworzenia oprogramowania (analiza potrzeb, projektowanie, implementacja, testowanie, wdro enie oraz piel gnacja oprogramowania). Programowanie mo na zdefiniowa, jako zbiór komend wydawanych oprogramowaniu systemowemu lub innym programom aplikacyjnym zapisanych w formie kodów lub znaków graficznych. J zyki programowania dzieli si na deklaratywne i imperatywne. W j zykach deklaratywnych programista zamiast algorytmu rozwi zuj cego problem (programowanie imperatywne) definiuje sam problem. Stwierdzenie, e programowanie polega tylko na pisaniu kodów (i to tylko w j zyku ezoterycznym INTERCAL [20]) to pewna przesada. Programowanie jest to równie eksperymentowanie w tworzeniu nowych mo liwo ci wykorzystania komputerów za pomoc ró nych technologii programistycznych, do których nale metody wizualne. Z paradygmatem programowania wizualnego s nierozł cznie zwi zane paradygmaty programowania zorientowanego obiektowo, programowanie z wykorzystaniem komponentów oprogramowania oraz programowania zdarzeniowego. Celem pracy jest analiza metod implementacji paradygmatu programowania wizualnego z punktu widzenia programistów ( rodowiska IDE i CASE) oraz u ytkowników oprogramowania (j zyki programowania wizualnego VPL, kreatory aplikacji). Taka aktualna analiza jest niezb dna dla potrzeb deweloperów systemów informatycznych, w procesie edukacyjnym, w rozwoju wiedzy informatycznej oraz w zastosowaniach praktycznych. Rozwój mobilnych i multimodalnych urz dze komputerowo-komunikacjnych spowodował zainteresowanie metodami komunikacji człowieka z komputerem oraz wzrost wymaga odno nie u yteczno ci interfejsu u ytkownika (intuicyjny, wizualny, adaptacyjny, inteligentny itp.). Zastosowanie wizualnego paradygmatu jest bardzo wa nym problemem w in ynierii oprogramowania.

3 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 53, Komputerowe wspomaganie w zintegrowanych rodowiskach programistycznych IDE Podstawowy zestaw programów oraz zasobów niezb dnych do tworzenia aplikacji nazywamy SDK (Software Development Kit, Java Development Kit). Dla danego SDK mo e by wiele zaimplementowanych zintegrowanych rodowisk programistycznych IDE (Integrated Development Environment), nazywanych tak e Adaptive Software Development, Rapid Application Development oraz Very Rapid Applications Development. rodowiska IDE to programy z graficznym interfejsem u ytkownika, ułatwiaj ce i automatyzuj ce wybrane etapy tworzenia nowych programów. Głównym paradygmatem w rodowiskach IDE jest paradygmat programowania wizualnego (Visual Programming). Podstawowym wsparciem wizualnego programowania dla tworzenia aplikacji s w tych rodowiskach kreatory (wizardy, asystenci ustawie setup assistant), pozwalaj ce na wybór odpowiedniego szablonu dla tworzonego programu. Paradygmat asystenta (kreatora) sprawdził si, jako element interfejsu u ytkownika we wszystkich aplikacjach dedykowanych do wszystkich rodzajów u ytkowników, nawet administratorów systemów operacyjnych. Drug metod wizualnego wsparcia tworzenia kodów w IDE jest tworzenie nowych aplikacji, poprzez przesuwanie obiektów graficznych przedstawiaj cych elementy aplikacji (np.: tablice baz danych, graficzne elementy interfejsu u ytkownika GUI, inne elementy wielowarstwowego modelu aplikacji), co poci ga za sob dodawanie odpowiednich fragmentów kodu do kodu wynikowego programu. Czynno ci programowania w rodowiskach IDE mo na wykonywa umieszczaj c lub usuwaj c fragmenty kodu, co prowadzi jednocze nie do zmiany wygl du widoku graficznego tworzonej aplikacji. [4] rodowiska te maj na celu maksymalizacj wydajno ci programisty. Mo na administrowa programem w trakcie jego tworzenia za pomoc dwóch widoków: zakładki kody i zakładki widoku obiektów graficznych. Tworzenie programów z u yciem zakładki do programowania wizualnego z wykorzystaniem grafiki nazywa si w informatyce tak e technik WYSIWYG (ang. What You See Is What You Get co znaczy To Co Widzisz Jest Tym Co Otrzymasz), a metoda pisania kodów nazywa si technik WYWIWYG (ang. What You Write Is What You Get co znaczy To Co Napiszesz Jest Tym Co Otrzymasz). Interaktywno elementów graficznego interfejsu u ytkownika programuje si na zakładce kodów. Zakładka z kodami wspomaga pisanie kodów poprzez kolorowanie słów kluczowych, autouzupełnianie wyrazów (IntelliSese, autocomplete), podpowiedzi kontekstowe (contextual hint, context menu), okienka wła ciwo ci, skróty klawiszowe (shortcut key), autozamykanie i kolorowanie nawiasów oraz walidacja składniowa online. W rodowiskach IDE programuj c w trybie pisania kodów mamy ogromne wsparcie wizualne, cz sto programista umieszcza tworzony kod poprzez dokonywanie odpowiednich decyzji, a słowa kodu s wklejane do programu automatycznie. Administrowanie kodem aplikacji mo e by wspomagane przez rodowisko IDE, co wida nawet na przykładzie refaktoryzacji kodu. Refaktoryzacja ma na celu nie rozwój mo liwo ci aplikacji, ale optymalizacj postaci kodu, czyli d enie do wysokiej jako ci organizacji systemu. [24]

4 58 Zbigniew Filutowicz, Józef Paszkowski, Krzysztof Przybyszewski, Grzegorz Sowa Paradygmat programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania Rysunek 1. Programowanie animowanej grafiki wektorowej w trybie wizualnym i kodów Podstaw programowania wizualnego jest programowanie obiektowe OOP oraz bogate biblioteki komponentów COP [14], co pozwala automatyzowa prace zwi zane z tworzeniem aplikacji. In- ynieria oprogramowania oparta na komponentach umo liwia w prosty sposób na wielokrotne u ycie kodu (Code Re-use). Za komponenty uwa a si biblioteki fragmentów skompilowanych kodów (modularyzacja systemów), które pozwalaj kostruktorom-programistom projektowa oprogramowanie z prefabrykowanych elementów, podobnie jak deweloperom z takich dziedzin jak budownictwo, elektronika czy mechanika. Programowanie zorientowane na komponenty oprogramowania to wa ny paradygmat programowania. Program to pakiet (mashup) poszczególnych komponentów oprogramowania takich jak: usługi internetowe (Web Service), moduły, biblioteki i inne, które ł czy si z wykorzystaniem j zyka programowania (glue). Architektura oparta na usługach (Service-Oriented Architecture, SOA) to wykorzystanie rozproszonych w sieci komponentów oprogramowania maj cych interfejsy niezale ne od sposobu implementacji i platformy, na której s umieszczone. [1,2,15] Jako przykłady zintegrowanych rodowisk o bogatych mo liwo ciach programowania wizualnego mo na wymieni : NetBeans, MS Visual Studio, MS Microsoft Expression Studio Blend, Borland Embarcadero Delphi XE, Eclipse i inne. Paradygmat programowania wizualnego wykorzystuje nie tylko IDE, ale tak e inne programy developerskie. Przykładem mo e by program do tworzenia grafiki wektorowej WebDraw wersja 1.02 firmy Jasc Software. Na zakładkach tego programu mo na programowa w trybie wizualnym (rys.1 lewy), w trybie modyfikowania lub pisania kodu (rys.1 prawy) oraz ogl da animowan grafik wektorow w formie jak otrzyma u ytkownik. Jako przykłady innych programów wykorzystuj cych w podobny sposób paradygmat programowania wizualnego mo na wymieni MS Expression Studio Blend, Adobe Flash Builder, Adobe Flash, MS Expession Studio Web oraz wiele innych. rodowiska IDE wykorzystuj paradygmat programowania wizualnego, ale nie s to typowe j zyki programowania wizualnego VPL jak np. j zyk graficzny g w programie LabVIEW.

5 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 53, Komputerowe wspomaganie w in ynierii oprogramowania CASE Wizualny paradygmat dotyczy tak e rysowania diagramów maj cych na celu przestawi struktur i funkcjonalno ci systemu informatycznego w fazie specyfikacji potrzeb, analizy i projektowania tego systemu. [9] U ycie narz dzi graficznych automatyzuje i systematyzuje metody projektowania, dokumentacji oraz tworzenia struktury kodu programu. Wszystkie dziedziny techniki przed przyst pieniem do fazy budowy systemu wykorzystuj w fazach konstrukcji i projektowania narz dzia graficzne. Wykorzystanie narz dzi graficznych pozwala ju we wczesnych fazach in ynierii, w wyniku analiz zapewni wysok jako produktu, wyeliminowa bł dy oraz dokładnie zidentyfikowa potrzeby u ytkownika. Narz dzia CASE pozwalaj zintegrowa wszystkie fazy in ynierii oprogramowania, a szczególnie faz projektowania z implementacj systemu. [10] Komputerowe wspomaganie in ynierii to jedno z najwi kszych osi gni zastosowa komputerów nie tylko w tworzeniu systemów informatycznych, ale we wszystkich dziedzinach in ynierskich. Dzi ki wspomaganiu komputerowemu wypracowano dobre metodyki, zautomatyzowano wiele procesów tworzenia oraz standaryzowano sposoby post powa. Wypracowane metody zarz dzania projektami informatycznymi w postaci metodyki Prince2 s dzisiaj wykorzystywane do zarz dzania w ró nych dziedzinach działalno ci człowieka i ró nej wielko ci projektów. Narz dzia typu CASE pozwalaj nam na transformacj oprogramowania w trakcie całego jego okresu działania. Reengineering ma za zadanie rekonstruowanie systemu do nowej formy uwzgl dniaj cej nowe funkcjonalno ci, natomiast refaktoryzacja systemu nie zmienia sposobu działania systemu, a jedynie struktur systemu. Paradygmat programowania wizualnego w narz dziach CASE realizowany jest poprzez administrowanie struktur systemu oprogramowania w postaci graficznej na przykład w diagramach UML. Na podstawie graficznej reprezentacji systemu w sposób automatyczny s generowane szablony kodów w wybranym j zyku programowania obiektowego. Tak wygenerowane kody s rozwijane dalej. In ynieria odwrotna (reverse engineering) pozwala na identyfikacj struktur wchodz cych w skład systemu i przedstawienie ich w wy szym poziomie abstrakcji. Dokonanie zmiany struktury programu kodu programu powoduje automatyczn zmian struktury diagramów zwi zanych w tym programem, czyli jest przykładem in ynierii odwrotnej w programowaniu. Standardem narz dzi CASE jest dzisiaj generowanie diagramów na podstawie istniej cego kodu programów. [11]

6 60 Zbigniew Filutowicz, Józef Paszkowski, Krzysztof Przybyszewski, Grzegorz Sowa Paradygmat programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania ródło: [17, 26]. Rysunek 2. rodowisko IDE NetBeans z wtyczk CASE Visual Paradigm W ród oprogramowania wolnodost powego [3] i komercyjnego s stosowane rozwi zania ł czenia rodowisk IDE z CASE poprzez instalowanie wtyczek (plug-in) do narz dzi IDE (rys. 2) oraz typowe narz dzia CASE. Bardzo cennym do wiadczeniem w in ynierii oprogramowania jest poł czenie mo liwo ci rodowisk IDE i CASE, czyli poł czenie mo liwo ci programowania wizualnego wywodz cego si z projektowania interfejsu u ytkownika z odmienn filozofi modelowania struktur danych. Wsparcie graficzne w in ynierii oprogramowania jest dzisiaj konieczno- ci, ale trzeba sobie zdawa spraw tak e z pewnych zagro e zwi zanych z nadmiernym zaanga owaniem bud etów projektów w pocz tkowe fazy tworzonego oprogramowania. Złym rozwi zaniem jest tak e sytuacja, w której zło ono diagramów dorówna zło ono ci kodów programów komputerowych. Dobra praktyka in ynierska poka e, podobnie jak w innych dziedzinach in ynierii na ile wa ny jest etap kodowania i w jakiej cz ci da si go automatyzowa. Jedno jest pewne, mo liwo ci twórcze ludzi s najcenniejsze i nie do przecenienia tak e w in ynierii oprogramowania 4. J zyki programowania wizualnego VPL Innym kontekstem paradygmatu programowania wizualnego jest wykorzystanie j zyków programowania wizualnego VPL (Visual Programming Language). [16] Na podkre lenie zasługuje fakt braku takiego hasła w polskiej edycji Wikipedii. W j zyku angielskim u ywaj c j zyków VPL cz sto u ywa si jednocze nie zwrotu programowanie graficzne (ang. graphical programming). Typowymi przedstawicielami j zyków wizualnych jest LabVIEW, MS Robotic Studio, Scratch oraz wiele innych. Paradygmat programowania wizualnego w tej grupie rodowisk programistycznych zakłada wyeliminowanie konieczno ci pisania kodów i ograniczenie si tylko do

7 61 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 53, 2011 graficznej postaci programu. W przypadku grafiki 3D takim rodowiskiem VPL jest Quest3D. Pracuj na nim graficy projektanci, in ynierowie i ludzie ze wiata rozrywki. Tworz oni wirtualne wiaty 3D czy gry komputerowe bez pomocy programistów i bez konieczno ci pisania linijek kodów oraz znajomo ci bibliotek typu OpenGL czy DirectX. W j zykach programowania wizualnego najcz ciej jest tworzona aplikacja w dwóch widokach wzajemnie powi zanych. Pierwszy widok nazywamy front-end (w LabVIEW to Front Panel) i zawiera on elementy (wid ety, kontrolki) interfejsu u ytkownika programu. Druga widok aplikacji o nazwie back-end (w LabVIEW to Block Diagram) zawiera odwzorowania ikon interfejsu u ytkownika, ikony graficzne elementów działa niezb dnych do zbudowania scenariuszy logiki aplikacji i struktur oraz ródeł danych (rys. 3). W programowaniu graficznym nie jest dost pny podgl d kodu tworzonego programu w postaci tekstowej dla obu widoków aplikacji, czyli dla front-end jak i back-end. W LabVIEW w j zyku graficznym g jest dost pna struktura Formula Node umo liwiaj ca dodawanie do graficznej postaci programu kodów ródłowych w postaci tekstu w j zyku imperatywnym o składni zbli onej do j zyka C. [5] Innym sposobem na wykorzystanie kodów w innych j zykach programowania jest mo liwo wywołania skompilowanych ju kodów w postaci gotowych bibliotek z j zyka programowania graficznego. Rysunek 3. Programowanie w j zyku programowania wizualnego w rodowisku LabVIEW ródło: [23]. Jednym z najmłodszych (2007r.) rodowisk do programowania wizualnego jest program Scratch przeznaczony do nauki programowania (rys. 4). Został on opracowany w MIT Media Labs i jest dost pny w polskiej wersji j zykowej. Podobnie jak w innych j zykach typu VPL ma on dwa widoki do tworzenia programów: widok interfejsu u ytkownika (front-end) oraz widok logiki aplikacji (back-end). Cały proces tworzenia oprogramowania polega na pobieraniu z bibliotek elementów interfejsu u ytkownika oraz na dodawaniu interaktywno ci i dynamiki aplikacji z gotowych i uniwersalnych skryptów graficznych. Biblioteki elementów graficznych mo e rozbudowywa

8 62 Zbigniew Filutowicz, Józef Paszkowski, Krzysztof Przybyszewski, Grzegorz Sowa Paradygmat programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania sam programista, natomiast mo liwo ci j zyka programowania s ustalone przez mo liwo ci interpretera jak we wszystkich j zykach programowania. ródło: [18]. Rysunek 4. Programowanie wizualne VPL w programie Scratch Zapotrzebowanie na rodowiska programistyczne typu VPL b dzie rosło i przygotowanie ludzi ró nych profesji oraz młodzie y w tym zakresie programowania jest istotne. [7] Znajomo technologii informatycznych ro nie w społecze stwach. Ułatwienie mo liwo ci programowania w j zykach VPL wydaje si dobrym pomysłem na dalszy rozwój oprogramowania komputerów oraz dostosowania ich do indywidualnych potrzeb u ytkowników. Idea tworzenia oprogramowania nie mo e by jednak uzale niona tylko od w skiego grona ludzi znaj cych biblioteki API i imperatywne j zyki programowania. 5. Generatory wizualne aplikacji Generatory (kreatory) s wykorzystywane w rodowiskach IDE do wygenerowania szkieletu (szablonu) aplikacji. [12] Paradygmat programowania wizualnego w tym rozdziale jest jeszcze inaczej rozumiany ni w przypadkach omówionych poprzednio. W tej kategorii oprogramowania nie stawia si wymogu znajomo ci programowania w j zykach wizualnych ani w j zykach tekstowych programowania. Ta grupa oprogramowania jest przeznaczona dla ludzi z mniejszym przygotowaniem informatycznym i dobrej znajomo ci i z dobrym przygotowaniem do wykorzystania ICT

9 63 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 53, 2011 (Information and Communication Technology) w ich konkretnej dziedzinie działalno ci. Maj oni za zadanie adaptacj pewnego typu systemów do konkretnych potrzeb. Generator generuje pewnej klasy aplikacj, na przykład system CMS, i umieszcza aplikacj na serwerze w hostingu. Aplikacj nie tworzy programista, ale osoba wykorzystuj ca takie oprogramowania dla swoich celów. Taki generator aplikacji mo e by programem desktopowym lub online. Zaprojektowana w ten sposób aplikacja mo e by zdalnie administrowana, rozbudowywana oraz mo e by uaktualniana jej zawarto. Kody programu takiej aplikacji pozostaj nieznane dla dewelopera aplikacji. Istniej rozwi zania pozwalaj ce rozbudowywa kody aplikacji w celu dodania nowych funkcjonalno ci. U ytkownik otrzymuje aplikacj o okre lonych funkcjonalno ciach, ale mo e zmienia zawarto aplikacji na zasadzie systemu CMS. Generatory aplikacji, podobnie jak stworzone przez nie aplikacje mog by aplikacjami webowymi i efektownymi RIA (ang. Rich Internet Application bogata aplikacja internetowa). Jako przykłady takich generatorów mo na wymieni Wix.com, AMM wizard.site-builder, Coffecup Visualsite Designer, Incomedia Website, BlueVoda Website Builder i wiele innych. W przypadku kreatora witryny webowej istnieje mo liwo dodania strony specjalnej, strony HTML, blogu, pobierania plików, sklepu internetowego, dodatków we Flashu, forum, ksi gi go ci, galerii zdj, rejestracji (rys. 5). Rysunek 5. Przykład webowego kreatora witryny ródło: [19]. Inne podej cie do generatorów aplikacji pozwala samemu u ytkownikowi okre la funkcje, jakie ma realizowa aplikacja poprzez personalizowanie interfejsu webowego u ytkownika. Jako przykłady takiego podej cia mo na wymieni igoogle, Netvibes, Pageflakes, My Yahoo! czy

10 64 Zbigniew Filutowicz, Józef Paszkowski, Krzysztof Przybyszewski, Grzegorz Sowa Paradygmat programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania Windows Live Personalized Experience. W 2011roku firma VMware [27], która specjalizuje si w aplikacjach SaaS przej ła WaveMaker. [25] Zakupiona firma odegrała wa n rol w tworzeniu wizualnych kreatorów aplikacji. Mo na si zatem spodziewa szybkiego rozwoju platformy do wizualnej budowy aplikacji w chmurze. Głównym celem takich generatorów aplikacji jest idea dostosowania mo liwo ci sytemu oprogramowania do obecnych i przyszłych potrzeb u ytkowników, czyli zasada na pierwszym miejscu człowiek i jego potrzeby (human centered). Tymi lud mi s u ytkownicy systemów oprogramowania, czyli osoby prowadz ce jak działalno oraz ich partnerzy i beneficjenci oraz in ynierowie oprogramowania. 6. Podsumowanie Wiele rodowisk programistycznych ma w nazwie słowo visual, co wiadczy o wadze paradygmatu programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania przy tworzeniu oprogramowania systemowego i aplikacyjnego. Ten paradygmat jest istotny w przypadku programowania obiektowego OOP oraz komponentowego (COP czy SOA). Je eli chodzi o rodowiska do generowania kodów, to IDE i CASE obecnie integruj si i z zało enia daj programistom (in ynierom oprogramowania) coraz wi ksze wsparcie w postaci programowania wizualnego. Wzrasta tak e zapotrzebowanie na oprogramowanie RIA i oprogramowanie dla aplikacji w chmurze webowej (ang. cloud computing) i to zarówno dla komputerów stacjonarnych, przeno nych jak i urz dze PDA. Jest coraz wi cej tworzonych rodowisk aplikacyjnych dla zastosowa wybranych potrzeb u ytkowników dost pnych sieciowo (pakiety biurowe, oprogramowanie dla grafików, oprogramowanie do projektowania ogrodów, wyposa enia domów, makija u, wiza u, zarz dzania organizacj i wiele innych). Paradygmat programowania wizualnego dotyczy tak e u ytkowników oprogramowania, co wyra nie wida w j zykach programowania wizualnego VPL. Tworz c nowy program zapisuj go w postaci plików w celu udost pnienia innym u ytkownikom lub u ywaj go wielokrotnie dla ró nych danych zewn trznych. U ytkownicy tej drugiej grupy to dobrzy specjali ci z ró nych dziedzin, dodatkowo z zaawansowanymi umiej tno ciami obsługi oprogramowania aplikacyjnego okre lonej dziedziny zastosowa w postaci generatorów oprogramowania oraz j zyków VPL. Jest to atrakcyjne rozwi zanie, poniewa eliminuje udział zawodowych programistów w tworzeniu aplikacji dla potrzeb, które wymagaj poznania wiedzy specjalistycznej z innych dziedzin. Ta grupa u ytkowników oprogramowania z umiej tno ci programowania w ograniczonym stopniu u ywa j zyków programowania opartych o kody i cz sto ogranicza si do wykorzystywania j zyków skryptowych lub specjalistycznych j zyków typu deklaratywnego. Stosuj c j zyki VPL odczuwamy brak podgl du kodów zarówno w warstwie back-end i front-end, tak jak to wyst puje w rodowiskach IDE. Dlatego zapewne w niedługim czasie nast pi poł czenie mo liwo ci j zyków VPL z mo liwo ciami rodowisk IDE i CASE. Czyli generuj c program w j zyku wizualnym b dzie mo na równocze nie ogl da kod w j zyku tekstowym lub diagramy (np. UML) wizualizuj ce struktury zwi zane z wygenerowanym kodem. Trzecia najwi ksza grupa wykorzystuj ca paradygmat programowania wizualnego to wszyscy u ytkownicy oprogramowania aplikacyjnego. Oprogramowanie to posiada coraz wi ksze mo liwo ci i dlatego musi mie wbudowane ró ne mechanizmy automatyzuj ce i ułatwiaj ce prace u ytkowników. Na przykładzie pakietu biurowego wida, e wiele udogodnie programowania wizualnego z pakietów IDE dla programistów jest dzisiaj identycznych dla obu typów pakietów.

11 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 53, Jako przykłady wykorzystania technik wizualnych mo na tu poda kreatory, podpowiedzi kontekstowe oraz mo liwo pracy w trybie wizualnym i kodów równocze nie. Ta grupa u ytkowników posługuje si j zykami programowania skryptowymi nazywanymi j zykami makroprogramowania oraz tworzy programy nazywane makrami. Makra mog tak e automatyzowa pewne czynno ci wykonywane przez u ytkowników bez potrzeby interakcji z człowiekiem. Wynikiem programowania przez t grup u ytkowników mog by mi dzy innymi szablony dokumentów, makra, wszelkiego rodzaju grafika, diagramy, wykresy oraz tablice. Podobna sytuacja wyst puje w innych typach oprogramowania aplikacyjnego. Kreatywno, wynalazczo, pomysłowo oraz inteligencja to główne cechy ludzi pozwalaj ce na rozwój oprogramowania i nie mo na w fazie tworzenia ograniczy si tylko do programistów czy ogólniej mówi c in ynierów oprogramowania. Dzi ki narz dziom wyposa onym w mo liwo programowania wizualnego oddaje si w r ce specjalistów ró nych dziedzin rodowiska pomagaj ce rozwija dotychczasowe mo liwo ci komputerów. Programowanie wizualne uzupełnia paradygmat słabej sztucznej inteligencji, kład c główny nacisk na maszyn pomagaj c wykorzysta kreatywno człowieka w rozwoju oprogramowania. Paradygmat programowania wizualnego ma za zadanie wprowadzi dobre praktyki in ynierskie do in ynierii oprogramowania. Paradygmat ten dotyczy in ynierów programowania oraz u ytkowników oprogramowania ró nych profesji stosuj cych wspomaganie komputerowe: np.: grafików, automatyków i u ytkowników (klientów). Programowanie wizualne pozwala samym zainteresowanym adoptowa programy do swoich potrzeb i celów, ich logik, funkcjonalno ci, tre ci, interfejs u ytkownika i inne. Coraz wi cej urz dze (np. telefony, szafy sterownicze, konsole) posiada dzisiaj system oprogramowania wbudowany i musz je programowa sami u ytkownicy. Stosowanie w tych przypadkach programowania wizualnego jest konieczno ci, a makra lub pliki wsadowe s słabo akceptowalne przez u ytkowników i mog by stosowane najwy ej alternatywnie. Wzrastaj wymagania w stosunku do programistów i in ynierów oprogramowania, którzy musz implementowa ró ne mechanizmy programowania wizualnego dla u ytkowników, bogatego interfejsu u ytkownika oraz pracy sieciowej. Stałe zapotrzebowanie na nowe programy aplikacyjne oraz du a pracochłonno tworzenia autorskiego oprogramowania wymusza nowe rozwi zania jak na przykład stosowanie gotowych szablonów aplikacji (np. Moodle, Joomla). Pojawienie si poj cia Web 2.0 to tak e uspołecznienie procesów dotycz cych tworzenia oprogramowania. Ju dawno spotykamy si z inicjatywami oprogramowania rozwijanego przez ludzi pracuj cych na zasadach dobrowolno ci i rozwijanego społecznie oraz przez fundacje dotowane przez komercyjne firmy oprogramowania (open source, free software). W dobie gospodarki elektronicznej prawie wszyscy u ytkownicy e-systemów b d w mniejszym lub wi kszym zakresie wykonywa czynno ci programowania, podobnie jak wszyscy w ograniczony sposób jeste my technikami lub lekarzami. Wymusza to dzisiaj na in ynierii oprogramowania zwrócenie uwagi na interfejs u ytkownika oraz przy coraz bardziej zło onych programach aplikacyjnych na graficzne administrowanie tymi aplikacjami w trybie projektowania jak i w trybie u ytkowania. Technologiczne aspekty elektronicznej gospodarki s bardzo istotne podobnie jak prowadzenie prac badawczych w tej dziedzinie. Powszechno wykorzystania gospodarki elektronicznej i e-gospodarki wymaga tak e działa edukacyjnych w zakresie programowania urz dze elektronicznych od najmłodszych lat (np. Scratch) oraz ustawicznego podnoszenia kwalifikacji, a szczególnie dotyczy to zawodowych programistów. Cz sto programi ci w dziedzinie komunikacji człowiek komputer bazuj na wiedzy, jak zdobyli zanim powstały nowe

12 66 Zbigniew Filutowicz, Józef Paszkowski, Krzysztof Przybyszewski, Grzegorz Sowa Paradygmat programowania wizualnego w in ynierii oprogramowania technologie w tej dziedzinie. Na zako czenie warto si zastanowi nad dalszym rozwojem mo liwo ci tworzenia oprogramowania. Wykorzystanie w tej dziedzinie systemów ekspertowych jest pewnym pomysłem. Na pewno paradygmat wizualny staje si ostatnimi laty bardzo aktualny i w najbli szym czasie odegra coraz wi ksz rol w rodowiskach do tworzenia oprogramowania aplikacyjnego. Czy komputery b dziemy uczy (programowa ) komunikuj c si z nimi w j zyku naturalnym? Odpowiedzi na to pytanie podobnie jak i na wiele innych pyta dotycz cych dalszego rozwoju metod programowania b dziemy musieli jeszcze jaki czas poczeka. Paradygmat programowania obiektowego rozpocz ł er tworzenia oprogramowania zorientowanego na potrzeby u ytkownika, a w mniejszym stopniu na implementacj maszynow kodu programu. Bibliografia [1] Ambroszkiewicz S. i inni, The SOA Paradigm and e-service Architecture Reconsidered from the e-business Perspective, F. Daniel and F. M. Facca (Eds.): ICWE 2010 Workshops, LNCS 6385, Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2010: s [2] Biberstein N. i inni, Service-Oriented Architecture (SOA) Compass: Business Value, Planning, and Enterprise Roadmap, IBM Press, 2006, s [3] Biffl S. i inni, Evaluation of CASE Tool Methods and Processes, An Analysis of Eight Open-source CASE Tools, ICEIS 2009 Proceedings of the 11th International Conference on Enterprise Information Systems, Volume ISAS, Milan, 2009: [4] Chak D., Rails. Projektowanie systemów klasy enterprise, Helion, 2010: 19 35, [5] Chru ciel M., LabVIEW w praktyce, Wydawnictwo BTC, 2008: s [6] Z. Filutowicz, K. Przybyszewski., Analiza rozwoju programistycznych technologii dost pu do usług i wymiany danych ze szczególnym uwzgl dnieniem aplikacji Web owych, Wybrane problemy budowy aplikacji dla gospodarki elektronicznej, monografia pod redakcj M. Nied wiedzi skiego, Łód 2009: s [7] Kiałka D., Kiałka K., Informatyka Europejczyka. ipodr cznik dla szkoły podstawowej, kl. IV VI, Helion 2010: s [8] Johns K..Taylor T., Professional Microsoft Robotics Developer Studio, Wrox 2008: s [9] Larman C., UML i wzorce projektowe. Analiza i projektowanie obiektowe oraz iteracyjny model wytwarzania aplikacji, Wydanie III, Helion, 2011: [10] Sacha K., In ynieria oprogramowania, PWN, 2010: s [11] Shavor S. i inni, Eclipse podr cznik programisty, Helion 2005: s [12] Smaragdakis Y., Batory D., Application Generators, The University of Texas at Austin, Austin, Texas 78712, [13] Sowa G., Filutowicz Z., Systemy zarz dzania relacjami z klientami geneza i rozwi zania techniczne, Monografia SWSPiZ pod redakcj A. Bartoszewicza, Informatyka w zarz dzaniu szanse i zagro enia, Łód 2011: s [14] Szyperski C., Oprogramowanie komponentowe, obiekty to za mało, WNT, Warszawa, 2001: s [15] Thomas E., Service-Oriented Architecture: Concepts, Technology, and Design, Prentice Hall 2005: s : s [16]

13 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 53, [17] [18] [19] [20] [21] cie_do_projektowania _i_implementacji_aplikacji_internetowych/418.pdf. [22] [23] [24] [25] [26] [27] THE VISUAL PROGRAMMING PARADIGM IN SOFTWARE ENGINEERING Summary There are many ways to create software for microprocessor systems using visual (graphical) programming environments. Such methods are designed to apply computer-aided programming. The visual paradigm concerns systems for software engineers, which is an IDE integrated development environments and computer-aided software engineering CASE. For specialists in other fields than software engineering environments such visual software development languages are visual programming VPL, and visual applications generators. The paper presents methods for the implementation of visual programming paradigm example of practical solutions. Keywords: visual programming paradigm, computer aided programming, software engineering, visual applications generators, VPL, CASE, IDE Zbigniew Filutowicz Józef Paszkowski Krzysztof Przybyszewski Grzegorz Sowa Instytut Technologii Informatycznych Wydział Studiów Mi dzynarodowych i Informatyki Społeczna Wy sza Szkoła Przedsi biorczo ci i Zarz dzania w Łodzi ul. Sienkiewicza 9, Łód

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Technologie internetowe Internet technologies Forma studiów: Stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W, 2L

Technologie internetowe Internet technologies Forma studiów: Stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W, 2L Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Sieci komputerowe Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Technologie internetowe Internet technologies Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: BI, w wersji 9.0

Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp... 3 Obszary analityczne... 3 1. Nowa kostka CRM... 3 2. Zmiany w obszarze: Księgowość... 4 3. Analizy Data Mining...

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

Firma Informatyczna JazzBIT

Firma Informatyczna JazzBIT Artykuły i obrazy Autor: Stefan Wajda [zwiastun] 10.02.2006. Dodawanie i publikowanie artykułów to najczęstsze zadanie. I chociaż nie jest skomplikowane, może początkujacych wprawiać w zakłopotanie. Trzeba

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1. Wstęp 2. Projektowanie systemów informatycznych

Spis treści 1. Wstęp 2. Projektowanie systemów informatycznych Spis treści 1. Wstęp... 9 1.1. Inżynieria oprogramowania jako proces... 10 1.1.1. Algorytm... 11 1.2. Programowanie w językach wysokiego poziomu... 11 1.3. Obiektowe podejście do programowania... 12 1.3.1.

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania treścią

Systemy zarządzania treścią Gorgol Michał, Zawiślak Bartłomiej, Pańczyk Beata Systemy zarządzania treścią 1. Wstęp Systemy zarządzania treścią (ang. Content Management System CMS), są to systemy dzięki którym stworzenie strony czy

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55 Na początku PHP było przystosowane do programowania proceduralnego. Możliwości obiektowe wprowadzono z językiem C++ i Smalltalk. Obecnie nowy sposób programowania występuje w większości językach wysokopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Chmura obliczeniowa. do przechowywania plików online. Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16

Chmura obliczeniowa. do przechowywania plików online. Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16 Chmura obliczeniowa do przechowywania plików online Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16 1 Chmura, czyli co? Chmura obliczeniowa (cloud computing) to usługa przechowywania i wykorzystywania danych, do

Bardziej szczegółowo

Opteamum korzyści. Aktualnie poszukujemy kandydatów na stanowisko: Programista ASP.NET MVC / WCF Nr ref. PROGRAMISTA ASP.NET/DRP/2014.

Opteamum korzyści. Aktualnie poszukujemy kandydatów na stanowisko: Programista ASP.NET MVC / WCF Nr ref. PROGRAMISTA ASP.NET/DRP/2014. Programista ASP.NET MVC / WCF Nr ref. PROGRAMISTA ASP.NET/DRP/2014. Twoja praca na tym stanowisku będzie polegała na: Rozwijaniu wielowarstwowych, rozproszonych systemów informatycznych z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 13. Jak pracować z uczniem uzdolnionym informatycznie? Od grafiki i multimediów do poważnych algorytmów w środowisku Logomocja-Imagine

Numer obszaru: 13. Jak pracować z uczniem uzdolnionym informatycznie? Od grafiki i multimediów do poważnych algorytmów w środowisku Logomocja-Imagine Numer obszaru: 13 Jak pracować z uczniem uzdolnionym informatycznie? Temat szkolenia Od grafiki i multimediów do poważnych algorytmów w środowisku Logomocja-Imagine Symbol szkolenia: PUZIMG SZCZEGÓŁOWY

Bardziej szczegółowo

DZIENNICZEK PRAKTYKI ZAWODOWEJ

DZIENNICZEK PRAKTYKI ZAWODOWEJ DZIENNICZEK PRAKTYKI ZAWODOWEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ HOTELARSKO TURYSTYCZNYCH im. WŁADYSŁAWA ZAMOYSKIEGO w ZAKOPANEM ul. Partyzantów 1/5, 34-500 Zakopane Typ szkoły: TECHNIK INFORMATYK 312[01] (Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Microsoft Management Console

Microsoft Management Console Microsoft Management Console Konsola zarządzania jest narzędziem pozwalającym w prosty sposób konfigurować i kontrolować pracę praktycznie wszystkich mechanizmów i usług dostępnych w sieci Microsoft. Co

Bardziej szczegółowo

Wydział Informtyki i Nauki o Materiałach Kierunek Informatyka. kod kierunku (dodaj kod przedmiotu)

Wydział Informtyki i Nauki o Materiałach Kierunek Informatyka. kod kierunku (dodaj kod przedmiotu) A 08-IN-S2- Wydział Informtyki i Nauki o Materiałach Kierunek Informatyka GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH kod kierunku (dodaj kod przedmiotu) Nazwa modułu 1 0 0 RAZEM B: studia drugiego stopnia studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA. TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14. Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni

PRAKTYKA ZAWODOWA. TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14. Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14 Stara podstawa programowa CZAS TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni Szczegółowe cele kształcenia: W wyniku procesu kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wykaz tematów prac dyplomowych w roku akademickim 2013/2014 kierunek: informatyka

Wykaz tematów prac dyplomowych w roku akademickim 2013/2014 kierunek: informatyka Wykaz tematów prac dyplomowych w roku akademickim 2013/2014 kierunek: informatyka L.p. Nazwisko i imię Promotor Temat pracy studenta magisterskiej 1 Frank Wojciech dr Andrzej Kurpiel Monitorowanie sieci

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się

Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się E-podręczniki do kształcenia ogólnego Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się Warszawa 2016 Strona 2

Bardziej szczegółowo

Tytuł pracy. Praca dyplomowa inżynierska. Filip Piechocki. Tytuł Imię i Nazwisko

Tytuł pracy. Praca dyplomowa inżynierska. Filip Piechocki. Tytuł Imię i Nazwisko Politechnika Warszawska Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Instytut Informatyki Rok akademicki 2008/2009 Praca dyplomowa inżynierska Filip Piechocki Tytuł pracy Opiekun pracy: Tytuł Imię i Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Zarz dzanie Projektami Informatycznymi

Zarz dzanie Projektami Informatycznymi K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 1 Zarz dzanie Projektami Informatycznymi dr in. Krzysztof Pie kosz Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Politechniki Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Komputer i urządzenia z nim współpracujące

Komputer i urządzenia z nim współpracujące Temat 1. Komputer i urządzenia z nim współpracujące Realizacja podstawy programowej 1. 1) opisuje modułową budowę komputera, jego podstawowe elementy i ich funkcje, jak również budowę i działanie urządzeń

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 8 E-learning w szkole - wykorzystanie platform edukacyjnych w pracy szkoły

Numer obszaru: 8 E-learning w szkole - wykorzystanie platform edukacyjnych w pracy szkoły Numer obszaru: 8 E-learning w szkole - wykorzystanie platform edukacyjnych w pracy szkoły Temat szkolenia: Zastosowania e-learningu na przykładzie platformy Moodle w nauczaniu różnych przedmiotów SZCZEGÓŁOWY

Bardziej szczegółowo

O autorze 11 O recenzentach 13 Przedmowa 15

O autorze 11 O recenzentach 13 Przedmowa 15 O autorze 11 O recenzentach 13 Przedmowa 15 Rozdzia 1. Wprowadzenie 19 Dla kogo przeznaczona jest ta ksi ka? 20 Plan tworzenia witryny nauczania 20 Krok po kroku korzystanie z ka dego z rozdzia ów 21 Krok

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Podstawie programowej przedmiotów informatycznych

Zmiany w Podstawie programowej przedmiotów informatycznych Spotkania Koordynatorów ds. Innowacji w Edukacji, 8 kwietnia 2016, MEN Zmiany w Podstawie programowej przedmiotów informatycznych dr Anna Beata Kwiatkowska Rada ds. Informatyzacji Edukacji Motto dla działań

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Virtuemart 2.0.x

Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Virtuemart 2.0.x Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Virtuemart 2.0.x Wersja 02 Styczeń 2016 Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eservice Sp. z o.o. Spis treści 1. Wstęp... 3 1.1. Przeznaczenie dokumentu...

Bardziej szczegółowo

Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych?

Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych? Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych? 1 Podstawowe pojęcia: 2 3 4 5 Dana (ang.data) najmniejsza, elementarna jednostka informacji o obiekcie będąca przedmiotem przetwarzania

Bardziej szczegółowo

WEBML I UML JAKO NARZĘDZIA PROJEKTOWANIA APLIKACJI INTERNETOWYCH

WEBML I UML JAKO NARZĘDZIA PROJEKTOWANIA APLIKACJI INTERNETOWYCH śyła Kamil 1 WebML, UML, MDE, aplikacje internetowe WEBML I UML JAKO NARZĘDZIA PROJEKTOWANIA APLIKACJI INTERNETOWYCH Niniejszy artykuł przedstawia najbardziej znaczące róŝnice pomiędzy notacją WebML oraz

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Dlaczego kompetencje?

Dlaczego kompetencje? Dlaczego kompetencje? Kompetencje to słowo, które słyszymy dziś bardzo często, zarówno w kontekście konieczności wykształcania ich u uczniów, jak i w odniesieniu do naszego osobistego rozwoju zawodowego.

Bardziej szczegółowo

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy.

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Oferent: FlowService Adresat: Oferta Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Warszawa, lipiec 2006 Wstęp Przedmiotem niniejszej oferty jest wdrożenie systemu

Bardziej szczegółowo

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl

Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Dobre praktyki udostępniania on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Marcin Werla mwerla@man.poznan.pl Udostępnianie on-line baz bibliograficznych i pełnotekstowych Budując i udostępniając bazę

Bardziej szczegółowo

Wykonanie strony internetowej projektu wraz z hostingiem i administracją

Wykonanie strony internetowej projektu wraz z hostingiem i administracją Znak sprawy: OR.042.14.2013 Nawojowa, 06.12.2013 r. Z A P Y T A N I E na realizację zadania pn. O F E R T O W E Wykonanie strony internetowej projektu wraz z hostingiem i administracją Zapytanie w ramach

Bardziej szczegółowo

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku.

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. ISO 9001:2015 Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. Nowelizacje normy to coś więcej, niż tylko kosmetyczne zmiany; pociągają one za sobą

Bardziej szczegółowo

Archiwum Prac Dyplomowych

Archiwum Prac Dyplomowych Archiwum Prac Dyplomowych Instrukcja dla studentów Ogólna procedura przygotowania pracy do obrony w Archiwum Prac Dyplomowych 1. Student rejestruje pracę w dziekanacie tej jednostki uczelni, w której pisana

Bardziej szczegółowo

Excel w logistyce - czyli jak skrócić czas przygotowywania danych i podnieść efektywność analiz logistycznych

Excel w logistyce - czyli jak skrócić czas przygotowywania danych i podnieść efektywność analiz logistycznych Excel w logistyce - czyli jak skrócić czas przygotowywania danych i podnieść efektywność analiz logistycznych Terminy szkolenia 25-26 sierpień 2016r., Gdańsk - Mercure Gdańsk Posejdon**** 20-21 październik

Bardziej szczegółowo

Narzędzia CASE dla.net. Łukasz Popiel

Narzędzia CASE dla.net. Łukasz Popiel Narzędzia CASE dla.net Autor: Łukasz Popiel 2 Czym jest CASE? - definicja CASE (ang. Computer-Aided Software/Systems Engineering) g) oprogramowanie używane do komputerowego wspomagania projektowania oprogramowania

Bardziej szczegółowo

PS IMAGO 3.0 /// instrukcja instalacji

PS IMAGO 3.0 /// instrukcja instalacji PS IMAGO 3.0 /// instrukcja instalacji Instalacja PS IMAGO PS IMAGO jest rozwiązaniem zawierającym rozszerzenie funkcjonalności systemu IBM SPSS Statistics i nie działa jako produkt niezależny. Produkt

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja procesu publikowania w bibliotece cyfrowej

Automatyzacja procesu publikowania w bibliotece cyfrowej Automatyzacja procesu publikowania w bibliotece cyfrowej Jakub Bajer Biblioteka Politechniki Poznańskiej Krzysztof Ober Poznańska Fundacja Bibliotek Naukowych Plan prezentacji 1. Cel prezentacji 2. Proces

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Procesy rozwiązywania problemów. Diagnozowanie problemu: metody graficzne (1).

Procesy rozwiązywania problemów. Diagnozowanie problemu: metody graficzne (1). 45 min Inwentyka Procesy innowacyjne dr hab. inż. M. Sikorski 1 Procesy rozwiązywania problemów. Diagnozowanie problemu: metody graficzne (1). Data wykładu:............. Razem slajdów: 14 Inwentyka procesy

Bardziej szczegółowo

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców oferujących dostępy do tytułów elektronicznych, zarówno bibliotekarze jak i użytkownicy coraz większą ilość

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe Wrocław, dnia 03.01.2013 r. Nitrotek Sp. z o.o. ul. Krynicka 40/7 50-555 Wrocław Zapytanie ofertowe W związku z realizacją projektu Wdrożenie nowoczesnego systemu B2B automatyzującego współpracę Nitrotek

Bardziej szczegółowo

To sposób w jaki użytkownik wchodzi w interakcje z systemem. Środowisko graficzne używa kombinacji graficznych elementów(przyciski, okna, menu) i

To sposób w jaki użytkownik wchodzi w interakcje z systemem. Środowisko graficzne używa kombinacji graficznych elementów(przyciski, okna, menu) i Aleksandra Dębiecka To sposób w jaki użytkownik wchodzi w interakcje z systemem. To sposób w jaki użytkownik wchodzi w interakcje z systemem. Środowisko graficzne używa kombinacji graficznych elementów(przyciski,

Bardziej szczegółowo

Uniwersalna architektura dla Laboratorium Wirtualnego. Grant badawczy KBN

Uniwersalna architektura dla Laboratorium Wirtualnego. Grant badawczy KBN Uniwersalna architektura dla Laboratorium Wirtualnego Grant badawczy KBN Agenda Wstęp Założenia Funkcjonalność Cele badawcze i utylitarne Urządzenia w projekcie Proponowany zakres współpracy Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja historii plików

Konfiguracja historii plików Wielu producentów oprogramowania oferuje zaawansowane rozwiązania do wykonywania kopii zapasowych plików użytkownika czy to na dyskach lokalnych czy w chmurze. Warto jednak zastanowić się czy instalacja

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie zarządzania ładem architektury korporacyjnej

Dobre praktyki w zakresie zarządzania ładem architektury korporacyjnej Dobre praktyki w zakresie zarządzania ładem architektury korporacyjnej Dr hab. Andrzej Sobczak, prof. SGH, Kierownik Zakładu Systemów Informacyjnych, Katedra Informatyki Gospodarczej SGH Gospodarczej SGH

Bardziej szczegółowo

Przegląd i ewaluacja narzędzi do szybkiego tworzenia interfejsu użytkownika (RAD).

Przegląd i ewaluacja narzędzi do szybkiego tworzenia interfejsu użytkownika (RAD). Przegląd i ewaluacja narzędzi do szybkiego tworzenia interfejsu użytkownika (RAD). Rapid Application Development RAD Szybkie tworzenie programów użytkowych (Rapid Application Development RAD) jest mającą

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach.

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. 1 PROJEKTY KOSZTOWE 2 PROJEKTY PRZYCHODOWE 3 PODZIAŁ PROJEKTÓW ZE WZGLĘDU

Bardziej szczegółowo

46 Korzystanie z wyświetlacza. System Microsoft Windows XP. System Microsoft Windows Vista

46 Korzystanie z wyświetlacza. System Microsoft Windows XP. System Microsoft Windows Vista Dokonując dostosowania rozdzielczości wyświetlacza można uzyskać poprawę czytelności tekstu lub wyglądu obrazów na ekranie. W miarę zwiększania rozdzielczości, elementy są wyświetlane coraz mniejsze na

Bardziej szczegółowo

Opis obsługi systemu Ognivo2 w aplikacji Komornik SQL-VAT

Opis obsługi systemu Ognivo2 w aplikacji Komornik SQL-VAT Opis obsługi systemu Ognivo2 w aplikacji Komornik SQL-VAT Spis treści Instrukcja użytkownika systemu Ognivo2... 3 Opis... 3 Konfiguracja programu... 4 Rejestracja bibliotek narzędziowych... 4 Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ

FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ (fragment statutu) Celem Fundacji jest: a) tworzenie efektu synergii pomiędzy projektami realizowanymi na poziomie krajowym i w innych regionach; b)

Bardziej szczegółowo

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków System do kontroli i analizy wydawanych posiłków K jak KORZYŚCI C jak CEL W odpowiedzi na liczne pytania odnośnie rozwiązania umożliwiającego elektroniczną ewidencję wydawanych posiłków firma PControl

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PROGRAMOWANIE APLIKACJI INTERNETOWYCH

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PROGRAMOWANIE APLIKACJI INTERNETOWYCH WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PROGRAMOWANIE APLIKACJI INTERNETOWYCH Klasa: 3TIR - Technik informatyk Program: 351203 Wymiar: 4 h tygodniowo Podręcznik: Kwalifikacja E.14 Programowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Stacjonarne Wszystkie Katedra Inżynierii Produkcji dr Sławomir Luściński. Kierunkowy Nieobowiązkowy Polski Semestr trzeci. Semestr zimowy Brak Tak

Stacjonarne Wszystkie Katedra Inżynierii Produkcji dr Sławomir Luściński. Kierunkowy Nieobowiązkowy Polski Semestr trzeci. Semestr zimowy Brak Tak KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod Nazwa Nazwa w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Informatyka programowanie (Android) Informatics programming (Android) A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Platforma do obsługi zdalnej edukacji

Platforma do obsługi zdalnej edukacji Andrzej Krzyżak. Platforma do obsługi zdalnej edukacji Projekt platformy e-learningowej wykonanej w ramach pracy magisterskiej obejmował stworzenie w pełni funkcjonalnego, a zarazem prostego i intuicyjnego

Bardziej szczegółowo

1. PODMIOTEM ŚWIADCZĄCYM USŁUGI DROGĄ ELEKTRONICZNĄ JEST 1) SALESBEE TECHNOLOGIES SP. Z O.O. Z SIEDZIBĄ W KRAKOWIE, UL.

1. PODMIOTEM ŚWIADCZĄCYM USŁUGI DROGĄ ELEKTRONICZNĄ JEST 1) SALESBEE TECHNOLOGIES SP. Z O.O. Z SIEDZIBĄ W KRAKOWIE, UL. REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUG DROGĄ ELEKTRONICZNĄ W ZAKRESIE UDOSTĘPNIANIA MOŻLIWOŚCI PRZYSTĄPIENIA DO UMÓW UBEZPIECZENIA GRUPOWEGO ZAWARTYCH Z LINK4 S.A. ORAZ OBSŁUGI PŁATNOŚCI ONLINE 1. PODMIOTEM ŚWIADCZĄCYM

Bardziej szczegółowo

Aplikacje internetowe i rozproszone - laboratorium

Aplikacje internetowe i rozproszone - laboratorium Aplikacje internetowe i rozproszone - laboratorium Web Services (część 3). Do wykonania ćwiczeń potrzebne jest zintegrowane środowisko programistyczne Microsoft Visual Studio 2005. Visual Studio 2005 jest

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ 2013 INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Inżynieria Oprogramowania Proces ukierunkowany na wytworzenie oprogramowania Jak? Kto? Kiedy? Co? W jaki sposób? Metodyka Zespół Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsługi STRONA PODMIOTOWA BIP

Instrukcja Obsługi STRONA PODMIOTOWA BIP Instrukcja Obsługi STRONA PODMIOTOWA BIP Elementy strony podmiotowej BIP: Strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej podzielona jest na trzy części: Nagłówek strony głównej Stopka strony podmiotowej

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9/11/12 dyrektora PCKZ w Jaworze z dnia 30 marca 2012 r. Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im.

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO ADMINISTRACYJNE ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa, tel. +48 22 661 14 10, fax +48 22 661 14 71 www.mpips.gov.pl; e-mail: elzbieta.ponder@mpips.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Systemy mikroprocesorowe - projekt

Systemy mikroprocesorowe - projekt Politechnika Wrocławska Systemy mikroprocesorowe - projekt Modbus master (Linux, Qt) Prowadzący: dr inż. Marek Wnuk Opracował: Artur Papuda Elektronika, ARR IV rok 1. Wstępne założenia projektu Moje zadanie

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów informatycznych

Projektowanie systemów informatycznych Projektowanie systemów informatycznych Tytuł kursu: projektowanie systemów informatycznych Cel kursu: Celem wykładu jest zapoznanie studentów z najważniejszymi aspektami projektowania systemów informatycznych

Bardziej szczegółowo

http://www.microsoft.com/poland/technet/article/art0087_01.mspx

http://www.microsoft.com/poland/technet/article/art0087_01.mspx Strona 1 z 5 Kliknij tutaj, aby zainstalować program Silverlight Polska Zmień Wszystkie witryny firmy Microsoft Szukaj w witrynach Microsoft.com Prześlij zapytanie Strona główna TechNet Produkty i technologie

Bardziej szczegółowo

I rok. semestr 1 semestr 2 15 tyg. 15 tyg. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. wykł. I rok. w tym. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer.

I rok. semestr 1 semestr 2 15 tyg. 15 tyg. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. wykł. I rok. w tym. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach Kierunek Informatyka studia I stopnia inżynierskie studia stacjonarne 08- IO1S-13 od roku akademickiego 2015/2016 A Lp GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH kod Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

System kontroli wersji SVN

System kontroli wersji SVN System kontroli wersji SVN Co to jest system kontroli wersji Wszędzie tam, gdzie nad jednym projektem pracuje wiele osób, zastosowanie znajduje system kontroli wersji. System, zainstalowany na serwerze,

Bardziej szczegółowo

W Y B R A N E P R O B L E M Y I N Y N I E R S K I E

W Y B R A N E P R O B L E M Y I N Y N I E R S K I E W Y B R A N E P R O B L E M Y I N Y N I E R S K I E Z E S Z Y T Y N A U K O W E I N S T Y T U T U A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15

Bazy danych. Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15 Bazy danych Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15 Przechowywanie danych Wykorzystanie systemu plików, dostępu do plików za pośrednictwem systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji

epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji epuap Ogólna instrukcja organizacyjna kroków dla realizacji integracji Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Wyzwania bezpieczeństwa nowoczesnych platform nauczania zdalnego

Wyzwania bezpieczeństwa nowoczesnych platform nauczania zdalnego Wyzwania bezpieczeństwa nowoczesnych platform nauczania zdalnego Paweł Lubomski Gdańsk, 30 kwietnia 2015 Szerokie grono odbiorców Platformy zamknięte: studenci uczniowie kursanci kursów komercyjnych Platformy

Bardziej szczegółowo

Spring MVC Andrzej Klusiewicz 1/18

Spring MVC Andrzej Klusiewicz 1/18 Spring MVC pierwsza aplikacja Kod źródłowy aplikacji którą tworzę w niniejszym kursie jest do pobrania z adresu: http://www.jsystems.pl/storage/spring/springmvc1.zip Aplikacja jest tworzona w NetBeans,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zasobami by CTI. Instrukcja

Zarządzanie Zasobami by CTI. Instrukcja Zarządzanie Zasobami by CTI Instrukcja Spis treści 1. Opis programu... 3 2. Konfiguracja... 4 3. Okno główne programu... 5 3.1. Narzędzia do zarządzania zasobami... 5 3.2. Oś czasu... 7 3.3. Wykres Gantta...

Bardziej szczegółowo

Wsparcie w realizacji projektów. Podział projektów. Potrzeby, a rodzaje programów

Wsparcie w realizacji projektów. Podział projektów. Potrzeby, a rodzaje programów Wsparcie w realizacji projektów Narzędzia informatyczne wspomagające zarządzanie projektami mgr Marcin Darecki mgr Magdalena Marczewska TiMO(Zakład Teorii i Metod Organizacji) Wydział Zarządzania Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Program Google AdSense w Smaker.pl

Program Google AdSense w Smaker.pl Smaker.pl Program Google AdSense w Smaker.pl Pytania i odpowiedzi dotyczące programu Google AdSense Spis treści Czym jest AdSense... 2 Zasady działania AdSense?... 2 Jak AdSense działa w Smakerze?... 3

Bardziej szczegółowo

O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL

O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL Sieć SPLOT STOWARZYSZENIE

Bardziej szczegółowo

Część II SIWZ: Szczegółowy Opis Przedmiotu zamówienia

Część II SIWZ: Szczegółowy Opis Przedmiotu zamówienia Część II SIWZ: Szczegółowy Opis Przedmiotu zamówienia 1. Założenia i zakres pracy Przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie, przygotowanie i wdrożenie przynajmniej ośmiu samouczków, służących nauczycielom

Bardziej szczegółowo

VinCent Office. Moduł Drukarki Fiskalnej

VinCent Office. Moduł Drukarki Fiskalnej VinCent Office Moduł Drukarki Fiskalnej Wystawienie paragonu. Dla paragonów definiujemy nowy dokument sprzedaży. Ustawiamy dla niego parametry jak podano na poniższym rysunku. W opcjach mamy możliwość

Bardziej szczegółowo

Środowiska i platformy programistyczne

Środowiska i platformy programistyczne Środowiska i platformy programistyczne 1 Rys historyczny lata 80-90: efektywność! Cel: zwiększyć efektywność programisty jedno narzędzie: integracja edytor kodu, funkcje programistyczne (kompilacja, łączenie,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Informacje ogólne Przedmiotem postępowania jest wdrożenie platformy komunikacyjnej poprzez zapewnienie możliwości dwukierunkowej wymiany danych dotyczących

Bardziej szczegółowo

MySource Matrix CMS - PROSTY INTERFEJS UŻYTKOWNIKA. INSTRUKCJA ver 1.2

MySource Matrix CMS - PROSTY INTERFEJS UŻYTKOWNIKA. INSTRUKCJA ver 1.2 MySource Matrix CMS - PROSTY INTERFEJS UŻYTKOWNIKA INSTRUKCJA ver 1.2 1 PRZEGLĄDARKA INTERNETOWA Do pracy na systemie MySource Matrix zalecane jest używanie przeglądarki internetowej Mozilla Firefox. Przeglądarkę

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA NAUCZANIA PRZEDMIOTU RACHUNKOWOŚĆ SKOMPUTERYZOWANA" NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO

KONCEPCJA NAUCZANIA PRZEDMIOTU RACHUNKOWOŚĆ SKOMPUTERYZOWANA NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO KONCEPCJA NAUCZANIA PRZEDMIOTU RACHUNKOWOŚĆ SKOMPUTERYZOWANA" NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO Grzegorz Bucior Uniwersytet Gdański, Katedra Rachunkowości 1. Wprowadzenie Rachunkowość przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

MUP.PK.III.SG.371-74/08 Lublin, dnia 30.05.2008 r.

MUP.PK.III.SG.371-74/08 Lublin, dnia 30.05.2008 r. MUP.PK.III.SG.371-74/08 Lublin, dnia 30.05.2008 r. Zaproszenie do składania informacji dotyczących organizacji szkolenia Spawanie metodą 111 (ręczne spawanie łukowe) i spawanie metodą 311 (spawanie acetylenowo-tlenowe)

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WebPTB 1.0

INSTRUKCJA WebPTB 1.0 INSTRUKCJA WebPTB 1.0 Program WebPTB wspomaga zarządzaniem budynkami w kontekście ich bezpieczeństwa fizycznego. Zawiera zestawienie budynków wraz z ich cechami fizycznymi, które mają wpływ na bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

System zarządzania bazą danych (SZBD) Proces przechodzenia od świata rzeczywistego do jego informacyjnej reprezentacji w komputerze nazywać będziemy

System zarządzania bazą danych (SZBD) Proces przechodzenia od świata rzeczywistego do jego informacyjnej reprezentacji w komputerze nazywać będziemy System zarządzania bazą danych (SZBD) Proces przechodzenia od świata rzeczywistego do jego informacyjnej reprezentacji w komputerze nazywać będziemy modelowaniem, a pewien dobrze zdefiniowany sposób jego

Bardziej szczegółowo

JĘZYK UML JAKO NARZĘDZIE MODELOWANIA PROCESU PROJEKTOWO-KONSTRUKCYJNEGO

JĘZYK UML JAKO NARZĘDZIE MODELOWANIA PROCESU PROJEKTOWO-KONSTRUKCYJNEGO JĘZYK UML JAKO NARZĘDZIE MODELOWANIA PROCESU PROJEKTOWO-KONSTRUKCYJNEGO Andrzej BAIER, Tomasz R. LUBCZYŃSKI Streszczenie: W ostatnich latach można zaobserwować dynamiczny rozwój analizy zorientowanej obiektowo.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z wypożyczalni online Liberetto. z dnia 22.11.2011 r., zwany dalej Regulaminem

Regulamin korzystania z wypożyczalni online Liberetto. z dnia 22.11.2011 r., zwany dalej Regulaminem Regulamin korzystania z wypożyczalni online Liberetto stanowiącej aplikację systemu Cyfrowej Biblioteki Polskiej Piosenki z dnia 22.11.2011 r., zwany dalej Regulaminem Aplikacja do wypożyczeń Liberetto

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Załącznik nr 5 Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów turystyka

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów informacyjnych: język UML

Projektowanie systemów informacyjnych: język UML Programowanie obiektowe w C++ Projektowanie systemów informacyjnych: język UML mgr inż. Witold Dyrka 4.01.2010 Projektowanie systemów informacyjnych: język UML Projektowanie systemów informacyjnych wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Sylabus e-nauczyciel Test

Sylabus e-nauczyciel Test Sylabus e-nauczyciel Test Sylabus e-nauczyciel test jntegralną częścią sylabusa certyfikatu e-nauczyciel. Obszary 1-2 opisują wymagania metodyczne stawiane nauczycielowi przy realizacji części teoretycznej

Bardziej szczegółowo