INFRASTRUKTURA LABORATORIUM ROUTINGU MIĘDZYDOMENOWEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INFRASTRUKTURA LABORATORIUM ROUTINGU MIĘDZYDOMENOWEGO"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA Łukasz Dobrodziej, Jakub Maćkowiak INFRASTRUKTURA LABORATORIUM ROUTINGU MIĘDZYDOMENOWEGO Opiekun naukowy: mgr inż. Mariusz Mycek ocena pracy data i podpis Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej Warszawa, wrzesień 2010

2

3 LABORATORY INFRASTRUCTURE FOR INTER-DOMAIN ROUTING Abstract The aim of the present thesis is to develop laboratory infrastructure for implementing Border Gateway Protocol (BGP), which can be used by students on the practical laboratories. The laboratory infrastructure consists of router emulator and the front-end application allowing improvement of the router configuration and assessment, validation and graduation of performed tasks. The thesis is an extension of the work developed by Piotr Nowak and Piotr Zwierzchowski containing three exercises related with configuring BGP protocol. The developed environment has been assessed with the selected router emulator and application. Furthermore, experimental laboratory for students was conducted with the usage of developed environment and a chosen exercise. The application together with developed exercises can be used during the other laboratories run at the Institute of Telecommunications. The developed environment improve students understandings of the rules and configuring process of inter-domain traffic flow control on the Internet, as well as methodology of configuring routers. Moreover, includes functionality, which allows extending program of laboratories, by the practical usage of the Simple Network Management Protocol (SNMP) and Management Information Base (MIB). The router emulator makes possible to run laboratories with minimal resources and time. In Chapter 2, the structure and organization of the Internet is given, which is essential to the understanding of the motivation for usage of the BGP protocol. Chapter 3 is focused on the BGP protocol. It includes detailed description of UPDATE message attributes and samples of using it in traffic flow control. All issues related to the management of telecommunications networks can be found in Chapter 4. The SNMP protocol used by the application is introduced, and the discussion on the Structure of Management Information (SMI) and MIB base is done. Chapter 5 begins with the concept of the laboratory scenario and description of the application. In the following parts of the chapter, the application specification and functionality, together with some clues related to the further development can be found. In Chapter 6, the final conclusion of the work is presented. Appendixes consisting of emulator report and other manuals (i.e., laboratory instruction, application manual, application documentation), constitute the integral part of the present thesis. Keywords: BGP, SNMP

4

5 INFRASTRUKTURA LABORATORIUM ROUTINGU MIĘDZYDOMENOWEGO Streszczenie Celem niniejszej pracy było zaprojektowanie i zbudowanie infrastruktury, która umożliwi przeprowadzanie ćwiczeń laboratoryjnych, mających na celu zaznajomienie studentów z konfigurowaniem protokołu BGP (ang. Border Gateway Protocol). Infrastruktura składa się z wybranego emulatora routerów oraz aplikacji, której podstawowym zadaniem jest wspomaganie konfigurowania routerów oraz automatyczna weryfikacja i ocena wykonanych ćwiczeń laboratoryjnych. Praca stanowi kontynuacje pracy magisterskiej Piotra Nowaka i Piotra Zwierzchowskiego, którzy opracowali zestaw trzech ćwiczeń laboratoryjnych dotyczących konfigurowania protokołu BGP. Poprawność ćwiczeń została sprawdzona na wybranym emulatorze routerów a ćwiczenia wykonane z wykorzystaniem stworzonej aplikacji. W ramach pracy zostało również przeprowadzone testowe laboratorium z udziałem studentów uczęszczających na zajęcia z przedmiotu Zarządzanie Sieciami Telekomunikacyjnymi z wykorzystaniem stworzonego środowiska i jednego z przygotowanych scenariuszy. Aplikacja wraz ze stworzonymi scenariuszami, może zostać wykorzystana w ramach laboratorium z przedmiotów prowadzonych w Instytucie Telekomunikacji. Ćwiczenia wykonywane z użyciem programu, umożliwią studentom głębsze zapoznanie się z zasadami i procesem konfigurowania rozpływu ruchu międzydomenowego w sieci Internet, jak również ze środkami i metodami implementowania tych zasad w routerach. Ponadto aplikacja zawiera funkcje, które pozwalają urozmaicić ćwiczenie i rozszerzyć jego zakres o praktyczne wykorzystanie protokołu SNMP (ang. Simple Network Management Protocol) i bazy MIB (ang. Management Information Base). Zaproponowany emulator routerów pozwala na zorganizowanie laboratoriów przy minimalnym nakładzie środków i czasu. W rozdziale drugim opisano strukturę i organizację sieci Internet, których poznanie jest niezbędne do zrozumienia mechanizmów i zastosowań protokołu BGP. Rozdział trzeci poświęcony jest protokołowi BGP - zawiera opis atrybutów wiadomości UPDATE oraz ich przykładowe wykorzystanie w sterowaniu rozpływem ruchu międzydomenowego. Rozdział czwarty przedstawia zarys problemu zarządzania w sieciach telekomunikacyjnych, obejmuje opis protokołu SNMP, wykorzystywanego przez stworzoną aplikacje, a także omówienie struktury SMI (ang. Structure of Management Information) i bazy MIB w szczególności bazy informacji zarządzania protokołu BGP. Rozdział piąty przedstawia koncepcję ćwiczeń laboratoryjnych oraz opis aplikacji. Zaprezentowana jest w nim architektura rozwiązania, funkcjonalność programu a także możliwe kierunki rozwoju aplikacji. Rozdział szósty stanowi podsumowanie pracy. Integralną częścią niniejszej pracy jest zestaw załączników przygotowanych w czasie prac nad laboratorium i programem - raport dotyczący możliwości i obsługi wybranego emulatora routerów, instrukcja obsługi aplikacji, instrukcja do laboratorium oraz szczegółowa dokumentacja aplikacji. Słowa kluczowe: BGP, SNMP

6

7 Życiorys Łukasz Dobrodziej Urodziłem się 24 grudnia 1987 roku w Warszawie. W latach uczęszczałem do XCIV Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Stanisława Maczka w Warszawie do klasy o profilu matematyczno - informatycznym. W roku 2006 rozpocząłem studia dzienne na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej na Makrokierunku. Wybrana przeze mnie specjalność to Teleinformatyka i Zarządzanie w Telekomunikacji.

8

9 Życiorys Jakub Maćkowiak Urodziłem się 25 czerwca 1987 roku w Koszalinie. Po ukończeniu szkoły podstawowej i gimnazjalnej, kontynuowałem naukę w I Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Duboisa w Koszalinie w klasie o profilu matematyczno - informatycznym. W roku 2006 rozpocząłem studia dzienne na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej na kierunku Makrokierunek. Wybrana przeze mnie specjalność to Teleinformatyka i Zarządzanie w Telekomunikacji.

10

11 Autorzy skadają podziękowania Panu mgr inż. Mariuszowi Myckowi za nieocenioną pomoc w trakcie pisania niniejszej pracy.

12

13 Spis treści Spis rysunków 17 Wykaz skrótów 19 1 Wstęp (ŁD) Wprowadzenie Cel pracy Układ pracy Sieć Internet (JM) Rozwój Internetu Struktura sieci Internet Adresacja w sieci Internet, numeracja ASN Protokół BGP (ŁD) Wprowadzenie Sesja BGP Przebieg sesji Rodzaje sesji Atrybuty wiadomości UPDATE Atrybut Next Hop Atrybut As Path Atrybut Origin Atrybut Local Pref Atrybut Atomic Aggregate Atrybut Aggregator Atrybut Community Atrybut Multi Exit Disc Proces wyboru najlepszej ścieżki

14 Spis treści 4 Systemy zarządzania SNMP (JM/ŁD) Wprowadzenie (JM) Systemy zarządzania (JM) Warstwy zarządzania Obszary funkcjonalne Architektura systemów zarządzania (JM) Normalizacja protokołu SNMP (JM) Rozwój protokołu SNMP Protokół SNMP Składnia wiadomości SNMP Typy błędów (error-status) Baza informacji zarządzania MIB (JM) Podstawowe informacje o MIB Struktura informacji zarządzania Raportowanie zdarzeń Typy zmiennych w SMI Standardowa baza informacji zarządzania MIB Baza MIB protokołu BGP (ŁD) Tabela bgppeertable Tabela Bgp4PathAttrTable Problemy i wady protokołu SNMP (JM) Koncepcja laboratoriów (JM/ŁD) Ćwiczenia laboratoryjne (ŁD) Opis aplikacji (JM) Architektura rozwiązania Założenia projektowe Funkcjonalność aplikacji Propozycje rozwoju środowiska laboratoryjnego

15 6 Podsumowanie (JM) 69 Literatura 71 Załączniki (JM/ŁD) 73 A Narzędzia Dynagen, Dynamips - opis funkcjonalności (ŁD) B Instrukcja do ćwiczenia (ŁD) C Instrukcja obsługi aplikacji (JM) D Dokumentacja aplikacji (JM/ŁD) (ŁD) Łukasz Dobrodziej (JM) Jakub Maćkowiak

16

17 Spis rysunków 2.1 Hierarchia systemów AS sieci Internet Liczba przydzielonych numerów ASN Sesja ebgp Sesja ibgp Atrybut Next Hop Atrybut As Path As Path prepending As Path wykrywanie pętli Atrybut Local Pref Atrybut Community Atrybut Multi Exit Disc Model zarządca-agent Drzewo MIB Baza MIB protokołu BGP Wybrane obiekty tabeli bgppeertable Wybrane obiekty tabeli bgp4pathattrtable Uproszczona architektura środowiska laboratoryjnego B.1 Topologia sieci B.2 Tabela interfejsów B.3 Tabela bgppeertable B.4 Tabela bgp4pathattrtable C.1 Okno początkowe - wprowadzanie informacji na temat Grupy Laboratoryjnej 92 C.2 Widok podstawowy C.3 Widok po odświeżeniu C.4 Wykonywanie zapytań SNMP C.5 Wykonywanie Get Table po SNMP C.6 Funkcja Traceroute

18 C.7 Okno oceniania C.8 Okno oceniania (niepowodzenie) C.9 Raport z laboratorium D.1 Architektura rozwiązania

19 Wykaz skrótów AS ASN ASN.1 BGP CIDR ebgp EGP FIB IANA ibgp IEC IGP IP ISO ISP ITU-T MIB MPLS NAT NML NMS OID OSI OS OSS PDU RFC SMI SNMP TCP VPN UDP Autonomous System Autonomous System Number Abstract Syntax Notation One Border Gateway Protocol Classless Inter-Domain Routing exterior BGP Exterior Gateway Protocol Forwarding Information Base Internet Assigned Numbers Authority interior BGP International Electrotechnical Commission Interior Gateway Protocol Internet Protocol International Organization for Standardization Internet Service Provider International Telecommunication Union - Telecommunication Standardization Sector Management Information Base Multiprotocol Label Switching Network Address Translation Network Management Layer Network Management System Object Identifier Open System Interconnection Operations System Operations Support System Protocol Data Unit Request for Comments Structure of Management Information Simple Network Management Protocol Transmission Control Protocol Virtual Private Network User Datagram Protocol 19

20

21 1 Wstęp 1.1 Wprowadzenie Internet (ang. inter między, net sieć) to ogólnoświatowa sieć komputerowa, oparta na protokole IP (ang. Internet Protocol). Sieć ta ma charakter zdecentralizowany - składa się z administrowanych niezależnie sieci (systemów autonomicznych), z których każda działa według własnych, wewnętrznie określonych zasad. Pakiety w sieci Internet kierowane są przez routery do podsieci docelowej na podstawie informacji zawartych w tabelach FIB (ang. Fowarding Information Base). Prawidłowe działanie sieci wymaga, aby zawartości tabel FIB wszystkich routerów na drodze pakietu były spójne. Za zapewnienie spójności informacji wszystkich routerów danej domeny routingowej odpowiedzialny jest routing. Routing może być realizowany w płaszczyźnie zarządzania (routing statyczny) lub w płaszczyźnie sterowania (routing dynamiczny). Routing dynamiczny realizowany jest przez urządzenia komunikujące się przy wykorzystaniu protokołu routingowego. Obecnie wyróżnia się dwie podstawowe grupy protokołów routingowych wewnątrzdomenowe IGP (ang. Interior Gateway Protocol) oraz międzydomenowe EGP (ang. Exterior Gateway Protocol). Protokoły grupy IGP służą do wymiany informacji o topologii sieci w jednej domenie administracyjnej. Ich wybór i konfiguracja leżą w gestii administratora systemu autonomicznego. Protokoły te działają praktycznie w każdej domenie sieci a ich poziom złożoności nie jest duży. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku protokołów EGP, które są wykorzystywane do wymiany informacji pomiędzy systemami autonomicznymi. Najpowszechniejszym protokołem tej klasy jest protokół BGP. Międzydomenowy charakter tego protokołu oraz różnorodność funkcji (rozgłaszanie dostępnych podsieci w formie uogólnionych prefiksów, sterowanie rozpływem ruchu międzydomenowego, ochrona informacji o wewnętrznej strukturze sieci) wymagają od administratora dużej wiedzy i doświadczenia. W konsekwencji nieprawidłowego manipulowania atrybutami protokołu BGP może dojść do przerwania dostarczania usług dla wielu użytkowników końcowych. 21

22 1 Wstęp Studenci w ramach przedmiotów prowadzonych w Instytucie Telekomunikacji poznają podstawowe cechy i zastosowanie protokołu BGP. Aby umożliwić studentom praktyczne wykorzystanie wiedzy oraz głębsze zapoznanie się z zasadami i procesem rozpływu ruchu międzydomenowego w sieci Internet, powstał pomysł realizacji laboratoriów. Scenariusze laboratoryjne zostały opracowane we wcześniej powstałych pracach dyplomowych Instytutu Telekomunikacji. Do zrealizowania pozostało przygotowanie środowiska, które umożliwiłoby przeprowadzenie ćwiczeń. Podjęliśmy się tego zadania ze względu na złożony i ciekawy charakter zagadnień związanych z konfigurowaniem i kształtowaniem rozpływu ruchu przy użyciu protokołu BGP. Protokół BGP jest wykorzystywany powszechnie w sieci Internet i jego znajomość stanowi duży atut na rynku pracy. 1.2 Cel pracy Celem niniejszej pracy jest zaprojektowanie i zbudowanie infrastruktury do przeprowadzenia ćwiczeń laboratoryjnych, mających na celu zaznajomienie studentów z konfigurowaniem protokołu BGP. Infrastruktura składa się z emulatora routerów oraz aplikacji, której podstawowym zadaniem jest ułatwienie konfigurowania oraz automatyczna weryfikacja i ocena wykonanych ćwiczeń laboratoryjnych. Praca stanowi kontynuacje pracy magisterskiej Piotra Nowaka i Piotra Zwierzchowskiego, którzy opracowali zestaw trzech ćwiczeń laboratoryjnych dotyczących konfigurowania protokołu BGP (patrz [13]). Dodatkowym celem naszej pracy było sprawdzenie poprawności tych ćwiczeń na wybranym emulatorze routerów oraz ich wykonanie z wykorzystaniem stworzonej aplikacji. W ramach pracy zakładaliśmy również przeprowadzenie testowego laboratorium z udziałem studentów z wykorzystaniem stworzonego środowiska i jednego z przygotowanych scenariuszy. Aplikacja wraz ze stworzonymi scenariuszami, może zostać wykorzystana w ramach laboratorium z przedmiotów prowadzonych w Instytucie Telekomunikacji. Ćwiczenia wykonywane z użyciem programu, umożliwią studentom głębsze zapoznanie się z zasadami i procesem konfigurowania rozpływu ruchu międzydomenowego w sieci Internet, jak również ze środkami i metodami implementowania tych zasad w routerach. Ponadto aplikacja zawiera funkcje, które pozwalają urozmaicić ćwiczenie i rozszerzyć jego zakres o praktyczne wykorzystanie protokołu SNMP i bazy informacji zarządzania (MIB). 22

23 Zaproponowany emulator routerów pozwala na zorganizowanie laboratoriów przy minimalnym nakładzie środków i czasu. 1.3 Układ pracy W czasie pracy nad aplikacją niezbędne było poznanie metod kształtowania rozpływu ruchu międzydomenowego przy pomocy protokołu BGP oraz krytyczna analiza scenariuszy laboratoryjnych przygotowanych przez naszych poprzedników. Osobny rozdział został poświęcony również protokołowi SNMP oraz bazie informacji zarządzania, ponieważ aplikacja w dużej mierze za ich pomocą dokonuje weryfikacji konfiguracji routerów. W rozdziale drugim opisano strukturę i organizację sieci Internet, których poznanie jest niezbędne do zrozumienia mechanizmów i zastosowań protokołu BGP. Rozdział trzeci poświęcony jest protokołowi BGP - zawiera opis atrybutów wiadomości UPDATE oraz ich przykładowego wykorzystania w sterowaniu rozpływem ruchu międzydomenowego. Rozdział czwarty przedstawia zarys problemu zarządzania w sieciach telekomunikacyjnych, obejmuje opis protokołu SNMP, wykorzystywanego przez stworzoną aplikacje, a także omówienie struktury informacji zarządzania (SMI) i bazy MIB w szczególności bazy informacji zarządzania protokołu BGP. Rozdział piąty przedstawia koncepcję ćwiczeń laboratoryjnych oraz opis aplikacji. Zaprezentowana jest w nim architektura rozwiązania, funkcjonalność programu, wykorzystane przy implementacji narzędzia a także możliwe kierunki rozwoju aplikacji i laboratorium. Rozdział szósty stanowi podsumowanie pracy. Integralną częścią niniejszej pracy jest zestaw załączników przygotowanych w czasie prac nad laboratorium i programem - raport dotyczący możliwości i obsługi wybranego emulatora routerów, instrukcja obsługi aplikacji, instrukcja do laboratorium oraz szczegółowa dokumentacja aplikacji.

24

25 2 Sieć Internet 2.1 Rozwój Internetu Powstanie sieci Internet zrewolucjonizowało światowy system komunikacji. Możliwość niemal natychmiastowej wymiany informacji między dowolnymi komputerami świecie, łatwy dostęp do informacji, możliwośc wpływania na zawarte w sieci treści, sprawiają, że popularność sieci Internet jest w pełni zrozumiała. Początki sieci Internet datuje się na koniec lat 60, kiedy rząd Stanów Zjednoczonych powołał agencję ARPA (ang. Advanced Research Projects Agency Agencja Zaawansowanych Projektów Badawczych) zajmującą się rozwojem technik wojskowych. W ramach jej działań rozpoczęto prace nad projektem badawczym mającym na celu stworzenie rozproszonej, odpornej na awarie sieci komputerowej. Potencjalne korzyści wynikające z istnienia takiej sieci spowodowały włączenie się do projektu uniwerysteckich ośrodków badawczych. Efektem czego, do roku 1971 do sieci ARPANET dołączonych było 15 instytucji rządowych i akademickich. Wraz z upływem lat sieć rozrastała się coraz szybciej, a wraz jej rozwojem zwiększała się złożoność zagadnień związanych z jej utrzymaniem. Nastąpił gwałtowny rozwój technik sieciowych (protokołów, technik transmisyjnych, urządzeń i systemów zarządzania) mających na celu utrzymanie sprawności sieci pomimo tak ogromnej jej skali. 2.2 Struktura sieci Internet Sieć Internet jest w chwili obecnej zdecentralizowanym zbiorem niezależnych administracyjnie obszarów systemów autonomicznych AS (ang. Autonomous System). System autonomiczny to sieć lub grupa sieci z jednolitymi zasadami routingu, zarządzana przez jeden podmiot. Każdy system autonomiczny AS samodzielnie zajmuje się routingiem wewnątrzdomenowym, stosując jeden lub wiele protokołów routingu wewnątrzdomenowego klasy IGP (ang. Interior Gateway Protocol). Aby zapewnić globalną dostępność podsieci należy umożliwić wymianę informacji o trasach pomiędzy różnymi AS. Wykorzystuje się do tego protokoły routingu międzydomenowego klasy EGP (ang. Exterior Gateway Protocol). Standardowo, we współczesnym Internecie wykorzystywany jest w tym celu protokół BGP (ang. Border Gateway Protocol). Systemy autonomiczne tworzą w Internecie strukturę hierarchiczną. Rys. 2.1 obra- 25

26 2 Sieć Internet zuje relacje w przykładowej strukturze Internetu i ukazuje podział ze względu na rodzaj i poziom AS w hierarchii. Poziomy te nazywane są Tier. Wyróżniamy trzy poziomy hierarchii Tier w sieci Internet. Sieci będące na szczycie hierarchii (Tier 1 ), definiuje się jako te, które mają dostęp do każdej podsieci w Internecie bez konieczności świadczenia opłat za przesył pakietów. Sieci tego poziomu (ich liczba nie przekracza w chwili obecnej 15) są między sobą połączone (każda z każdą) w relacji typu peer-to-peer. Systemy autonomiczne Tier 1 stanowią szkielet Internetu. Międzynarodowe firmy utrzymujące te sieci świadczą usługi operatorom niższego poziomu hierarchii lub klientom biznesowym mającym duże wymagania odnośnie jakości połączenia z siecią Internet. Na następny poziom hierarchii (Tier 2 ) składają się sieci tranzytowe będące klientami jednego lub wielu operatorów Tier 1. Utrzymują one relacje typu peer-to-peer z innymi operatorami tego samego poziomu (najczęściej pomiędzy operatorami bliskimi pod względem geograficznym, pomiędzy którymi wymieniane są znaczne ilości ruchu). Przykładem takich sieci są duże sieci operatorów krajowych. Najmniejsze wymieniane w tym podziale sieci, należą do poziomu Tier 3. Charakteryzują się one tym, że są sieciami tranzytowymi, korzystającymi z usług jednego lub więcej operatorów poziomu Tier 2. Zazwyczaj są to regionalni dostawcy Internetu. Systemy autonomiczne, które nie są tranzytowe (nie przesyłają ruchu pomiędzy innymi AS), nazywane są stub. Cały ruch, który przekazują pochodzi od/do klientów tej sieci. W zależności od tego czy ich połączenie z siecią Internet jest świadczone odpowiednio przez jednen lub więcej AS, wyróżniamy dwa rodzaje systemów autonomicznych typu stub: single-homed stub i multihomed stub, 26

27 Rys. 2.1 Hierarchia systemów AS sieci Internet Różnorodność możliwych relacji między systemami autonomicznymi, rozmiar wymienianej informacji routingowej, wymóg minimalnego czasu powrotu sieci do sprawności po wystąpieniu awarii wszystko to sprawia, że zagadnienia związane z routingiem międzydomenowym są zagadnieniami ciekawymi a ich rozwój (w tym rozwój protokołu BGP) jest podstawą istnienia sieci Internet. 2.3 Adresacja w sieci Internet, numeracja ASN Podstawą działania sieci Internet jest jednolita adresacja hostów. Obecnie, wykorzystywana jest adresacja zgodna z protokołem IP w wersji 4. Adresy IPv4 to 32 bitowe liczby, przedstawiane najczęściej w postaci czterech oktetów, zapisanych dziesiętnie i oddzielanych znakiem kropki. Liczba adresów określona w standardzie IPv4 (2 32 ), pomniejszona o adresy zarezerwowane np. dla użytku w sieciach prywatnych lub dla adresów multicast, okazała się niewystarczająca dla rozwijającej się sieci Internet. Wersja 6 protokołu IP 27

28 wprowadza znacznie większą przestrzeń adresową (128 bitów), jednak chwila wejścia IPv6 do powszechnego użytku zdaje się być, na chwilę obecną odległa. Aby umożliwić efektywniejsze wykorzystanie adresów IPv4 stosuje się mechanizmy translacji adresów NAT (ang. Network Address Translation) i wprowadza bezklasowy routing międzydomenowy CIDR (ang. Classless Inter-Domain Routing). Podobne problemy z wielkością przestrzeni adresowej pojawiają się na poziomie routingu międzydomenowego. Numery systemów autonomicznych ASN (ang. Autonomous System Numbers) były początkowo 16-bitowymi liczbami. Gwałtowny wzrost zapotrzebowania na te numery (patrz Rys. 2.2) okazał się być poważniejszym zagrożeniem niż problem wyczerpujących się adresów IP. Głównym powodem jest brak możliwości przeniesienia mechanizmów stworzonych na potrzeby adresów IP na grunt numeracji systemów autonomicznych. W rezultacie takiego stanu rzeczy w roku 2007 organizacja odpowiedzialna za przydzielanie adresów IP, numerów ASN, nazw domen DNS i innych zasobów związanych z protokołami Internetowymi IANA (ang. Internet Assigned Numbers Authority), poszerzyła przestrzeń numeracji ASN do 32 bitów. Format zapisu numerów ASN składa się obecnie z dwóch 16-bitowych liczb zapisanych dziesiętnie, oddzielonych znakiem kropki (x.y), przy czym stosowane wcześniej numery 16-bitowe odzwierciedlane są przez zapis (0.y). Rys. 2.2 Liczba przydzielonych numerów ASN

29 3 Protokół BGP 3.1 Wprowadzenie Protokół BGP (ang. Border Gateway Protocol) jest podstawowym protokołem routingu międzydomenowego w sieci Internet. Umożliwia wymianę informacji o dostępnych podsieciach miedzy systemami autonomicznymi. Protokół BGP jest protokołem typu pathvector oznacza to, że wiadomości routingowe przenoszą listę numerów systemów autonomicznych, przez które będą przechodzić pakiety do rozgłaszanej podsieci. Przy pomocy protokołu BGP można kształtować rozpływ ruchu, filtrować ruch, przypisywać reguły routingowe. Routery BGP wymieniają informacje o dostępnych ścieżkach. Gdy istnieje kilka ścieżek do jednej podsieci docelowej, do wyboru najlepszej z nich stosują reguły i parametry administracyjne (tzw. atrybuty). W procesie wyboru najlepszej ścieżki nie uwzględnia się parametrów łączy aktualnego obciążenia, opóźnień transmisji danych oraz strat pakietów. Protokół BGP pozwala na agregację informacji o rozgłaszanych ścieżkach. Dzięki temu między sąsiednimi systemami autonomicznymi wymieniane są jedynie informacje o ścieżkach zagregowanych. Zmniejszana jest w ten sposób liczba wysyłanych rozgłoszeń. 3.2 Sesja BGP Sąsiadujące routery BGP po skonfigurowaniu przez administratora ustanawiają między sobą sesje BGP w celu wymiany wiadomości routingowych. Sesja wykorzystuje stałe, niezawodne połączenie TCP (port 179) Przebieg sesji W celu nawiązania sesji BGP routery wysyłają wiadomość OPEN. Zawarte są w niej podstawowe informacje potrzebne do określenia sąsiedztwa (numer wersji protokołu, numer ASN, identyfikator BGP routera, liczniki i parametry opcjonalne). Po ustanowieniu sesji, routery BGP przekazują sobie informacje routingowe w wiadomościach UPDATE. Pierwsza wiadomość UPDATE zawiera całą tablicę BGP, kolejne przenoszą informacje 29

30 3 Protokół BGP o dodawanych bądź usuwanych ścieżkach i związanych z nimi parametrach. Wiadomość UPDATE składa się z dwóch opcjonalnych bloków: blok NLRI (ang. Network Layer Reachability Information), który przenosi listę dostępnych podsieci wraz a atrybutami prowadzących do nich ścieżek; blok WITHDRAW, który przenosi informacje o ścieżkach do podsieci, które należy wycofać. W celu utrzymania sesji BGP, gdy nie zachodzą wymiany informacji routingowych, routery wysyłają wiadomość KEEPALIVE. W ten sposób sygnalizują, że sesja jest wciąż aktywna. Wiadomości KEEPALIVE wysyłane są domyślnie co 60 sekund. Do zakończenia sesji BGP służy wiadomość NOTIFICATION. Wysyłana jest w celu powiadomienia o wystąpieniu błędu związanego z sesją BGP (nieznane pole wiadomości OPEN, upłynięcie określonego czasu od ostatniej wiadomości KEEPALIVE lub UPDATE). Wiadomość NOTIFICATION powoduje zerwanie sesji BGP. Po zakończeniu sesji BGP zostaje również zerwane połączenie TCP Rodzaje sesji Istnieją dwa rodzaje sesji BGP. Routery należące do dwóch różnych systemów autonomicznych nawiązują sesję zewnętrzną ebgp (ang. exterior BGP). Za ich pośrednictwem wprowadzane są rozgłoszenia o podsieciach dostępnych w innych systemach autonomicznych (patrz Rys. 3.1). Rys. 3.1 Sesja ebgp Routery BGP należące do jednego systemu autonomicznego muszą utrzymywać spójną informacje o ścieżkach do podsieci w innych systemach autonomicznych. W tym 30

31 celu routery te ustanawiają sesje wewnętrzne ibgp (ang. interior BGP) przy czym każdy router danego systemu autonomicznego powinien utrzymywać sesję ibgp z każdym innym routerem tego systemu (patrz Rys. 3.2). W przypadku dużych sieci, w celu ograniczenia liczby sesji ibgp stosuje się mechanizmy route-reflector lub confederation. Rys. 3.2 Sesja ibgp 3.3 Atrybuty wiadomości UPDATE Routery BGP przy wyborze najlepszej ścieżki wykorzystują parametry administracyjne, nazywane atrybutami. Atrybuty są związane z konkretną ścieżką i są przesyłane razem z informacją o tej ścieżce w wiadomości UPDATE. Wyróżnia się następujące typy atrybutów wiadomości UPDATE: well-known mandatory atrybuty, które muszą być rozpoznawane przez wszystkie implementacje protokołu (well-known) oraz muszą towarzyszyć każdej ogłaszanej ścieżce (mandatory); well-known discretionary atrybuty, które są rozpoznawane przez wszystkie implementacje protokołu, ale nie muszą być przesyłane razem z ogłaszaną ścieżką (discretionary); optional transitive atrybuty, które nie muszą być rozpoznawane przez implementację (optional), ale jeżeli towarzyszą ogłaszanej ścieżce są wraz z nią przekazywane do innych routerów; 31

32 3 Protokół BGP optional non-transitive atrybuty, które nie muszą być rozpoznawane przez implementację, ani też przekazane do innych routerów (non-transitive). Poniżej przedstawiono atrybuty protokołu BGP podzielone na wymienione kategorie: well-known well-known optional transitive optional nontransitive mandatory discretionary Next Hop Local Pref Aggregator Multi Exit Disc As Path Atomic Aggregate Community Origin Tab. 3.1 Podział atrybutów BGP Atrybut Next Hop Atrybut Next Hop zawiera informacje o adresie IP interfejsu kolejnego routera na drodze do sieci docelowej. W zależności od pochodzenia ścieżki, atrybut ma różne znaczenie (patrz Rys. 3.3). Rys. 3.3 Atrybut Next Hop Jeżeli ścieżka została rozgłoszona w sesji ibgp i podsieć docelowa pochodzi z wnętrza systemu autonomicznego, atrybut Next Hop jest adresem routera, który tę podsieć rozgłosił (na Rys. 3.3 router A rozgłasza podsieć /24). Każdy router wewnątrz tego samego systemu autonomicznego (router B na Rys. 3.3) zmienia wartość atrybutu Next Hop na adres swojego interfejsu. W przypadku ścieżek rozgłoszonych w sesjach ebgp, atrybut Next Hop wskazuje urządzenie, które przekazuje informacje o ścieżce do danego systemu autonomicznego. 32

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych. Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych. Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Łukasz Dobrodziej, Jakub Maćkowiak LABORATORIUM ROUTINGU MIĘDZYDOMENOWEGO BEZPIECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych. Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych. Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Instytut Telekomunikacji PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Łukasz Dobrodziej, Jakub Maćkowiak LABORATORIUM ROUTINGU MIĘDZYDOMENOWEGO BEZPIECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

ISP od strony technicznej. Fryderyk Raczyk

ISP od strony technicznej. Fryderyk Raczyk ISP od strony technicznej Fryderyk Raczyk Agenda 1. BGP 2. MPLS 3. Internet exchange BGP BGP (Border Gateway Protocol) Dynamiczny protokół routingu Standard dla ISP Wymiana informacji pomiędzy Autonomous

Bardziej szczegółowo

Konfigurowanie protokołu BGP w systemie Linux

Konfigurowanie protokołu BGP w systemie Linux Konfigurowanie protokołu BGP w systemie Linux 1. Wprowadzenie Wymagania wstępne: wykonanie ćwiczeń Zaawansowana adresacja IP oraz Dynamiczny wybór trasy w ruterach Cisco, znajomość pakietu Zebra. Internet

Bardziej szczegółowo

Adresy w sieciach komputerowych

Adresy w sieciach komputerowych Adresy w sieciach komputerowych 1. Siedmio warstwowy model ISO-OSI (ang. Open System Interconnection Reference Model) 7. Warstwa aplikacji 6. Warstwa prezentacji 5. Warstwa sesji 4. Warstwa transportowa

Bardziej szczegółowo

Simple Network Management Protocol

Simple Network Management Protocol Simple Network Management Protocol Simple Network Management Protocol Rozwój W miarę wzrostu rozmiarów, złożoności i niejednorodności sieci, wzrastają koszty zarządzania nimi. Aby kontrolować te koszty,

Bardziej szczegółowo

ZST Wykład (lato 2014)

ZST Wykład (lato 2014) ZST Wykład (lato 2014) Mariusz Mycek namiary organizacja zajęć namiary Mariusz Mycek p. 346 tel. 6189 konsultacje środy, w godzinach 14-16 (po wykładzie) strona przedmiotu (rozbudowywana wraz z wykładem)

Bardziej szczegółowo

Routing. mgr inż. Krzysztof Szałajko

Routing. mgr inż. Krzysztof Szałajko Routing mgr inż. Krzysztof Szałajko Modele odniesienia 7 Aplikacji 6 Prezentacji 5 Sesji 4 Transportowa 3 Sieciowa 2 Łącza danych 1 Fizyczna Aplikacji Transportowa Internetowa Dostępu do sieci Wersja 1.0

Bardziej szczegółowo

Wykład 3: Internet i routing globalny. A. Kisiel, Internet i routing globalny

Wykład 3: Internet i routing globalny. A. Kisiel, Internet i routing globalny Wykład 3: Internet i routing globalny 1 Internet sieć sieci Internet jest siecią rozproszoną, globalną, z komutacją pakietową Internet to sieć łącząca wiele sieci Działa na podstawie kombinacji protokołów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Management Information Base (MIB) Simple Network Management Protocol (SNMP) Polecenia SNMP Narzędzia na przykładzie MIB Browser (GUI)

Wprowadzenie Management Information Base (MIB) Simple Network Management Protocol (SNMP) Polecenia SNMP Narzędzia na przykładzie MIB Browser (GUI) Wprowadzenie Management Information Base (MIB) Simple Network Management Protocol (SNMP) Polecenia SNMP Narzędzia na przykładzie MIB Browser (GUI) () SNMP - Protokół zarządzania sieciami TCP/IP. - UDP

Bardziej szczegółowo

Protokół BGP Podstawy i najlepsze praktyki Wersja 1.0

Protokół BGP Podstawy i najlepsze praktyki Wersja 1.0 Protokół BGP Podstawy i najlepsze praktyki Wersja 1.0 Cisco Systems Polska ul. Domaniewska 39B 02-672, Warszawa http://www.cisco.com/pl Tel: (22) 5722700 Fax: (22) 5722701 Wstęp do ćwiczeń Ćwiczenia do

Bardziej szczegółowo

Model sieci OSI, protokoły sieciowe, adresy IP

Model sieci OSI, protokoły sieciowe, adresy IP Model sieci OSI, protokoły sieciowe, adresy IP Podstawę działania internetu stanowi zestaw protokołów komunikacyjnych TCP/IP. Wiele z używanych obecnie protokołów zostało opartych na czterowarstwowym modelu

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Routing. dr inż. Andrzej Opaliński. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. www.agh.edu.pl

Sieci komputerowe. Routing. dr inż. Andrzej Opaliński. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. www.agh.edu.pl Sieci komputerowe Routing Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie dr inż. Andrzej Opaliński Plan wykładu Wprowadzenie Urządzenia Tablice routingu Typy protokołów Wstęp Routing Trasowanie (pl) Algorytm Definicja:

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012

ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 Mateusz Gaweł i Dawid Kuczek Zespół Szkół im. ks. S. Staszica w Tarnobrzegu MODEL ZARZĄDZANIA SIĘCIĄ TELEKOMUNIKACYJNĄ (TMN) BAZA

Bardziej szczegółowo

Stos protokołów TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol)

Stos protokołów TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol) Stos protokołów TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol) W latach 1973-78 Agencja DARPA i Stanford University opracowały dwa wzajemnie uzupełniające się protokoły: połączeniowy TCP

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący przeprowadzonych zmian w aplikacji

Raport dotyczący przeprowadzonych zmian w aplikacji Łukasz Dobrodziej Warszawa, 8.01.2011 Jakub Madkowiak Raport dotyczący przeprowadzonych zmian w aplikacji Optymalizacja wydajnościowa Operacjami wykazującymi znaczący czas wykonywania się są grupowe operacje

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr piąty

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr piąty Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr piąty Rozdział 1. Przegląd sieci skalowalnych 19 Model projektu skalowalnej sieci hierarchicznej 19 Trójwarstwowy model projektu sieci 20 Funkcja

Bardziej szczegółowo

Komunikacja w sieciach komputerowych

Komunikacja w sieciach komputerowych Komunikacja w sieciach komputerowych Dariusz CHAŁADYNIAK 2 Plan prezentacji Wstęp do adresowania IP Adresowanie klasowe Adresowanie bezklasowe - maski podsieci Podział na podsieci Translacja NAT i PAT

Bardziej szczegółowo

RUTERY. Dr inŝ. Małgorzata Langer

RUTERY. Dr inŝ. Małgorzata Langer RUTERY Dr inŝ. Małgorzata Langer Co to jest ruter (router)? Urządzenie, które jest węzłem komunikacyjnym Pracuje w trzeciej warstwie OSI Obsługuje wymianę pakietów pomiędzy róŝnymi (o róŝnych maskach)

Bardziej szczegółowo

Routing dynamiczny... 2 Czym jest metryka i odległość administracyjna?... 3 RIPv1... 4 RIPv2... 4 Interfejs pasywny... 5 Podzielony horyzont...

Routing dynamiczny... 2 Czym jest metryka i odległość administracyjna?... 3 RIPv1... 4 RIPv2... 4 Interfejs pasywny... 5 Podzielony horyzont... Routing dynamiczny... 2 Czym jest metryka i odległość administracyjna?... 3 RIPv1... 4 RIPv2... 4 Interfejs pasywny... 5 Podzielony horyzont... 5 Podzielony horyzont z zatruciem wstecz... 5 Vyatta i RIP...

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty implementacji IGP

Praktyczne aspekty implementacji IGP Praktyczne aspekty implementacji IGP Piotr Jabłoński pijablon@cisco.com 1 Ogólne rekomendacje Jeden proces IGP w całej sieci. Idealnie jeden obszar. Wiele obszarów w całej sieci w zależności od ilości

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy routingu IP

1. Podstawy routingu IP 1. Podstawy routingu IP 1.1. Routing i adresowanie Mianem routingu określa się wyznaczanie trasy dla pakietu danych, w taki sposób aby pakiet ten w możliwie optymalny sposób dotarł do celu. Odpowiedzialne

Bardziej szczegółowo

PORADNIKI. Routery i Sieci

PORADNIKI. Routery i Sieci PORADNIKI Routery i Sieci Projektowanie routera Sieci IP są sieciami z komutacją pakietów, co oznacza,że pakiety mogą wybierać różne trasy między hostem źródłowym a hostem przeznaczenia. Funkcje routingu

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zarządzaniem urządzeniami sieciowymi za pomocą protokołu SNMP.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zarządzaniem urządzeniami sieciowymi za pomocą protokołu SNMP. 1 Laboratorium SNMP 1.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zarządzaniem urządzeniami sieciowymi za pomocą protokołu SNMP. 1.2 Informacje wstępne SNMP to protokół zarządzania siecią działającą

Bardziej szczegółowo

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Wydział Budowy Maszyn i Informatyki Laboratorium z sieci komputerowych Ćwiczenie numer: 1 Temat ćwiczenia: Adresacja w sieciach komputerowych podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe. A. Kisiel,Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe

Wykład 4: Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe. A. Kisiel,Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe N, Wykład 4: Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe 1 Adres aplikacji: numer portu Protokoły w. łącza danych (np. Ethernet) oraz w. sieciowej (IP) pozwalają tylko na zaadresowanie komputera (interfejsu sieciowego),

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I MARKETINGU BIAŁYSTOK, ul. Ciepła 40 filia w EŁKU, ul. Grunwaldzka

WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I MARKETINGU BIAŁYSTOK, ul. Ciepła 40 filia w EŁKU, ul. Grunwaldzka 14 Protokół IP WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I MARKETINGU BIAŁYSTOK, ul. Ciepła 40 Podstawowy, otwarty protokół w LAN / WAN (i w internecie) Lata 70 XX w. DARPA Defence Advanced Research Project Agency 1971

Bardziej szczegółowo

Wykład 2: Budowanie sieci lokalnych. A. Kisiel, Budowanie sieci lokalnych

Wykład 2: Budowanie sieci lokalnych. A. Kisiel, Budowanie sieci lokalnych Wykład 2: Budowanie sieci lokalnych 1 Budowanie sieci lokalnych Technologie istotne z punktu widzenia konfiguracji i testowania poprawnego działania sieci lokalnej: Protokół ICMP i narzędzia go wykorzystujące

Bardziej szczegółowo

BGP. Piotr Marciniak (TPnets.com/KIKE) Ożarów Mazowiecki, 26 marca 2010 r.

BGP. Piotr Marciniak (TPnets.com/KIKE) Ożarów Mazowiecki, 26 marca 2010 r. BGP Piotr Marciniak (TPnets.com/KIKE) Ożarów Mazowiecki, 26 marca 2010 r. 1 BGP BGP (ang. Border Gateway Protocol) protokół bramy brzegowej zewnętrzny protokół trasowania. Jego aktualna definicja (BGPv4)

Bardziej szczegółowo

Podstawy MPLS. pijablon@cisco.com. PLNOG4, 4 Marzec 2010, Warszawa 1

Podstawy MPLS. pijablon@cisco.com. PLNOG4, 4 Marzec 2010, Warszawa 1 Podstawy MPLS Piotr Jabłoński pijablon@cisco.com 1 Plan prezentacji Co to jest MPLS i jak on działa? Czy moja sieć potrzebuje MPLS? 2 Co to jest MPLS? Jak on działa? 3 Co to jest MPLS? Multi Protocol Label

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 / Wykład 4. Na podstawie CCNA Exploration Moduł 3 streszczenie Dr inż. Robert Banasiak

Wykład 3 / Wykład 4. Na podstawie CCNA Exploration Moduł 3 streszczenie Dr inż. Robert Banasiak Wykład 3 / Wykład 4 Na podstawie CCNA Exploration Moduł 3 streszczenie Dr inż. Robert Banasiak 1 Wprowadzenie do Modułu 3 CCNA-E Funkcje trzech wyższych warstw modelu OSI W jaki sposób ludzie wykorzystują

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ruchem w sieci IP. Komunikat ICMP. Internet Control Message Protocol DSRG DSRG. DSRG Warstwa sieciowa DSRG. Protokół sterujący

Zarządzanie ruchem w sieci IP. Komunikat ICMP. Internet Control Message Protocol DSRG DSRG. DSRG Warstwa sieciowa DSRG. Protokół sterujący Zarządzanie w sieci Protokół Internet Control Message Protocol Protokół sterujący informacje o błędach np. przeznaczenie nieosiągalne, informacje sterujące np. przekierunkowanie, informacje pomocnicze

Bardziej szczegółowo

Protokół zarządzania siecią SNMP

Protokół zarządzania siecią SNMP Protokół zarządzania siecią SNMP Simple Network Management Protocol 3. (RFC 3411-3418). Starsze Wersje: SNMP 1, SNMP 2 SNMP jest protokołem wykorzystywanym do zarządzania różnymi elementami sieci (np.

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja połączenia G.SHDSL punkt-punkt w trybie routing w oparciu o routery P-791R.

Konfiguracja połączenia G.SHDSL punkt-punkt w trybie routing w oparciu o routery P-791R. Konfiguracja połączenia G.SHDSL punkt-punkt w trybie routing w oparciu o routery P-791R. Topologia sieci: Lokalizacja B Lokalizacja A Niniejsza instrukcja nie obejmuje konfiguracji routera dostępowego

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Wynik działania programu ping: n = 5, adres cyfrowy. Rys. 1a. Wynik działania programu ping: l = 64 Bajty, adres mnemoniczny

Rys. 1. Wynik działania programu ping: n = 5, adres cyfrowy. Rys. 1a. Wynik działania programu ping: l = 64 Bajty, adres mnemoniczny 41 Rodzaje testów i pomiarów aktywnych ZAGADNIENIA - Jak przeprowadzać pomiary aktywne w sieci? - Jak zmierzyć jakość usług sieciowych? - Kto ustanawia standardy dotyczące jakości usług sieciowych? - Jakie

Bardziej szczegółowo

Routing i protokoły routingu

Routing i protokoły routingu Routing i protokoły routingu Po co jest routing Proces przesyłania informacji z sieci źródłowej do docelowej poprzez urządzenie posiadające co najmniej dwa interfejsy sieciowe i stos IP. Routing przykład

Bardziej szczegółowo

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Wydział Budowy Maszyn i Informatyki Laboratorium z sieci komputerowych Ćwiczenie numer: 3 Temat ćwiczenia: Narzędzia sieciowe w systemie Windows 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

(secure) ROUTING WITH OSPF AND BGP FOR FUN, FUN & FUN. Łukasz Bromirski. lukasz@bromirski.net

(secure) ROUTING WITH OSPF AND BGP FOR FUN, FUN & FUN. Łukasz Bromirski. lukasz@bromirski.net (secure) ROUTING WITH OSPF AND BGP FOR FUN, FUN & FUN Łukasz Bromirski lukasz@bromirski.net 1 Agenda Gdzie i dlaczego OSPF? OSPF w praktyce Gdzie i dlaczego BGP? BGP w praktyce Q&A 2 Wymagana będzie......znajomość

Bardziej szczegółowo

Adresacja IPv4 - podstawy

Adresacja IPv4 - podstawy Adresacja IPv4 - podstawy LAN LAN... MAN... LAN Internet Internet = sieć sieci Problem jak adresować urządzenia w takiej sieci? 1 Budowa adresu IP rozmiar adresu IP: 4 bajty (32 bity) Adres IP jest hierarchiczny

Bardziej szczegółowo

MODEL OSI A INTERNET

MODEL OSI A INTERNET MODEL OSI A INTERNET W Internecie przyjęto bardziej uproszczony model sieci. W modelu tym nacisk kładzie się na warstwy sieciową i transportową. Pozostałe warstwy łączone są w dwie warstwy - warstwę dostępu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w M875

Bezpieczeństwo w M875 Bezpieczeństwo w M875 1. Reguły zapory sieciowej Funkcje bezpieczeństwa modułu M875 zawierają Stateful Firewall. Jest to metoda filtrowania i sprawdzania pakietów, która polega na analizie nagłówków pakietów

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 6.7.2: Śledzenie pakietów ICMP

Laboratorium 6.7.2: Śledzenie pakietów ICMP Topologia sieci Tabela adresacji Urządzenie Interfejs Adres IP Maska podsieci Domyślna brama R1-ISP R2-Central Serwer Eagle S0/0/0 10.10.10.6 255.255.255.252 Nie dotyczy Fa0/0 192.168.254.253 255.255.255.0

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Wykład 3: Protokół IP. Marcin Bieńkowski. Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski. Sieci komputerowe (II UWr) Wykład 3 1 / 25

Sieci komputerowe. Wykład 3: Protokół IP. Marcin Bieńkowski. Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski. Sieci komputerowe (II UWr) Wykład 3 1 / 25 Sieci komputerowe Wykład 3: Protokół IP Marcin Bieńkowski Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski Sieci komputerowe (II UWr) Wykład 3 1 / 25 W poprzednim odcinku Podstawy warstwy pierwszej (fizycznej)

Bardziej szczegółowo

SIP Studia Podyplomowe Ćwiczenie laboratoryjne Instrukcja

SIP Studia Podyplomowe Ćwiczenie laboratoryjne Instrukcja SIP Studia Podyplomowe Ćwiczenie laboratoryjne Instrukcja Instytut Telekomunikacji Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechnika Warszawska, marzec 2015 Wprowadzenie Ćwiczenie jest wykonywane

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 6.7.1: Ping i Traceroute

Laboratorium 6.7.1: Ping i Traceroute Laboratorium 6.7.1: Ping i Traceroute Topologia sieci Tabela adresacji Urządzenie Interfejs Adres IP Maska podsieci Domyślna brama R1-ISP R2-Central Serwer Eagle S0/0/0 10.10.10.6 255.255.255.252 Nie dotyczy

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty Wprowadzenie 13 Rozdział 1. Zdalny dostęp 17 Wprowadzenie 17 Typy połączeń WAN 19 Transmisja asynchroniczna kontra transmisja synchroniczna

Bardziej szczegółowo

Sieci Komputerowe. Wykład 1: TCP/IP i adresowanie w sieci Internet

Sieci Komputerowe. Wykład 1: TCP/IP i adresowanie w sieci Internet Sieci Komputerowe Wykład 1: TCP/IP i adresowanie w sieci Internet prof. nzw dr hab. inż. Adam Kisiel kisiel@if.pw.edu.pl Pokój 114 lub 117d 1 Kilka ważnych dat 1966: Projekt ARPANET finansowany przez DOD

Bardziej szczegółowo

Internet Protocol v6 - w czym tkwi problem?

Internet Protocol v6 - w czym tkwi problem? NAUKOWA I AKADEMICKA SIEĆ KOMPUTEROWA Internet Protocol v6 - w czym tkwi problem? dr inż. Adam Kozakiewicz, adiunkt Zespół Metod Bezpieczeństwa Sieci i Informacji IPv6 bo adresów było za mało IPv6 co to

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2014/15 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c

Rok szkolny 2014/15 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c Wymagania edukacyjne w technikum SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c Wiadomości Umiejętności Lp. Temat konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające Zapamiętanie Rozumienie W sytuacjach typowych W sytuacjach problemowych

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Wstęp

Sieci komputerowe. Wstęp Sieci komputerowe Wstęp Sieć komputerowa to grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: korzystania ze wspólnych urządzeń

Bardziej szczegółowo

SNMP PODSTAWOWE KOMPONENTY. Relacje między trzema głównymi komponentami

SNMP PODSTAWOWE KOMPONENTY. Relacje między trzema głównymi komponentami SNMP - WPROWADZENIE Simple Network Management Protocol (SNMP) jest protokołem warstwy aplikacji, który ułatwia wymianę informacji zarządzania miedzy urządzeniami sieciowymi. Został stworzony dla sieci

Bardziej szczegółowo

Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska. Zastosowania protokołu ICMP Laboratorium podstaw sieci komputerowych

Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska. Zastosowania protokołu ICMP Laboratorium podstaw sieci komputerowych Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska Zastosowania protokołu ICMP Laboratorium podstaw sieci komputerowych Cel ćwiczenia Zastosowania protokołu ICMP Celem dwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Warstwa sieci. Po co adresacja w warstwie sieci? Warstwa sieci

Plan wykładu. Warstwa sieci. Po co adresacja w warstwie sieci? Warstwa sieci Sieci komputerowe 1 Sieci komputerowe 2 Plan wykładu Warstwa sieci Miejsce w modelu OSI/ISO unkcje warstwy sieciowej Adresacja w warstwie sieciowej Protokół IP Protokół ARP Protokoły RARP, BOOTP, DHCP

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

Wykład VI. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl

Wykład VI. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Administrowanie szkolną siecią komputerową dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład VI 1 Tematyka wykładu: Model OSI Adresowanie sieci DNS DHCP Polecenia konsoli 2 Model OSI 3 Model OSI

Bardziej szczegółowo

Autorytatywne serwery DNS w technologii Anycast + IPv6 DNS NOVA. Dlaczego DNS jest tak ważny?

Autorytatywne serwery DNS w technologii Anycast + IPv6 DNS NOVA. Dlaczego DNS jest tak ważny? Autorytatywne serwery DNS w technologii Anycast + IPv6 DNS NOVA Dlaczego DNS jest tak ważny? DNS - System Nazw Domenowych to globalnie rozmieszczona usługa Internetowa. Zapewnia tłumaczenie nazw domen

Bardziej szczegółowo

Na podstawie: Kirch O., Dawson T. 2000: LINUX podręcznik administratora sieci. Wydawnictwo RM, Warszawa. FILTROWANIE IP

Na podstawie: Kirch O., Dawson T. 2000: LINUX podręcznik administratora sieci. Wydawnictwo RM, Warszawa. FILTROWANIE IP FILTROWANIE IP mechanizm decydujący, które typy datagramów IP mają być odebrane, które odrzucone. Odrzucenie oznacza usunięcie, zignorowanie datagramów, tak jakby nie zostały w ogóle odebrane. funkcja

Bardziej szczegółowo

Konfigurowanie sieci VLAN

Konfigurowanie sieci VLAN Konfigurowanie sieci VLAN 1 Wprowadzenie Sieć VLAN (ang. Virtual LAN) to wydzielona logicznie sieć urządzeń w ramach innej, większej sieci fizycznej. Urządzenia tworzące sieć VLAN, niezależnie od swojej

Bardziej szczegółowo

Zestaw ten opiera się na pakietach co oznacza, że dane podczas wysyłania są dzielone na niewielkie porcje. Wojciech Śleziak

Zestaw ten opiera się na pakietach co oznacza, że dane podczas wysyłania są dzielone na niewielkie porcje. Wojciech Śleziak Protokół TCP/IP Protokół TCP/IP (Transmission Control Protokol/Internet Protokol) to zestaw trzech protokołów: IP (Internet Protokol), TCP (Transmission Control Protokol), UDP (Universal Datagram Protokol).

Bardziej szczegółowo

w sieciach szerokopasmowych CATV i ISP - Model OSI

w sieciach szerokopasmowych CATV i ISP - Model OSI Technologie VoIP wykorzystywane w sieciach szerokopasmowych CATV i ISP - Model OSI mgr inż. Zbigniew Papuga Stowarzyszenie Elektryków Polskich W celu ujednolicenia struktury oprogramowania sieci komputerowych

Bardziej szczegółowo

MASKI SIECIOWE W IPv4

MASKI SIECIOWE W IPv4 MASKI SIECIOWE W IPv4 Maska podsieci wykorzystuje ten sam format i sposób reprezentacji jak adresy IP. Różnica polega na tym, że maska podsieci posiada bity ustawione na 1 dla części określającej adres

Bardziej szczegółowo

Adresacja IP w sieciach komputerowych. Adresacja IP w sieciach komputerowych

Adresacja IP w sieciach komputerowych. Adresacja IP w sieciach komputerowych Adresacja IP w sieciach komputerowych 1. Model odniesienia OSI. Przyczyny powstania: - Gwałtowny rozwój i sieci komputerowych na początku lat 70. XX wieku, - Powstanie wielu niekompatybilnych ze sobą protokołów

Bardziej szczegółowo

MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE. Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK

MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE. Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK WSZECHNICA PORANNA Wykład 1. Podstawy budowy i działania sieci komputerowych Korzyści wynikające z pracy w sieci. Role komputerów w sieci. Typy

Bardziej szczegółowo

Marcin Mazurek P.I.W.O, 22/05/2004, Poznań, Polska:)

Marcin Mazurek <m.mazurek@netsync.pl> P.I.W.O, 22/05/2004, Poznań, Polska:) BGP podstawy działania, polityka w sieciach TCP/IP. O czym ta mowa... - routing w sieciach TCP/IP (forwarding/routing statyczny/dynamiczny, link state, distance vector) - BGP zasady funkcjonowanie, pojęcie

Bardziej szczegółowo

PBS. Wykład 6. 1. Filtrowanie pakietów 2. Translacja adresów 3. authentication-proxy

PBS. Wykład 6. 1. Filtrowanie pakietów 2. Translacja adresów 3. authentication-proxy PBS Wykład 6 1. Filtrowanie pakietów 2. Translacja adresów 3. authentication-proxy mgr inż. Roman Krzeszewski roman@kis.p.lodz.pl mgr inż. Artur Sierszeń asiersz@kis.p.lodz.pl mgr inż. Łukasz Sturgulewski

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady przydziału zasobów z RIPE

Nowe zasady przydziału zasobów z RIPE Tranzyty ruchu IP Nowe zasady przydziału zasobów z RIPE Agenda prezentacji Tranzyty ruchu IP 1. Anatomia Internetu systemy autonomiczne. 2. Co to jest tranzyt ruchu IP? 3. Usługi tranzytów ruchu IP w ofercie

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS kademickie Centrum Informatyki PS Wydział Informatyki PS Wydział Informatyki Sieci komputerowe i Telekomunikacyjne Transmisja w protokole IP Krzysztof ogusławski tel. 4 333 950 kbogu@man.szczecin.pl 1.

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe

Programowanie obiektowe Laboratorium z przedmiotu Programowanie obiektowe - zestaw 02 Cel zajęć. Celem zajęć jest zapoznanie z praktycznymi aspektami projektowania oraz implementacji klas i obiektów z wykorzystaniem dziedziczenia.

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe dr Zbigniew Lipiński

Sieci komputerowe dr Zbigniew Lipiński Sieci komputerowe Podstawy routingu dr Zbigniew Lipiński Instytut Matematyki i Informatyki ul. Oleska 48 50-204 Opole zlipinski@math.uni.opole.pl Routing Routing jest procesem wyznaczania najlepszej trasy

Bardziej szczegółowo

NAT/NAPT/Multi-NAT. Przekierowywanie portów

NAT/NAPT/Multi-NAT. Przekierowywanie portów Routery Vigor mogą obsługiwać dwie niezależne podsieci IP w ramach sieci LAN (patrz opis funkcji związanych z routingiem IPv4). Podsieć pierwsza przeznaczona jest dla realizacji mechanizmu NAT, aby umożliwić

Bardziej szczegółowo

Zapory sieciowe i techniki filtrowania danych

Zapory sieciowe i techniki filtrowania danych Zapory sieciowe i techniki filtrowania danych Robert Jaroszuk Where you see a feature, I see a flaw... Zimowisko TLUG Harcerski Ośrodek Morski w Pucku, styczeń 2008 Spis Treści 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia z arytmetyki komputera Budowa adresu IP

Ćwiczenia z arytmetyki komputera Budowa adresu IP Ćwiczenia z arytmetyki komputera Budowa adresu IP Rozmiar adresu IP: 4 bajty (32 bity) Adres IP jest hierarchiczny - pierwsza część określa numer sieci, a pozostałe bity - numer komputera wewnątrz tej

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS Akademickie Centrum Informatyki PS Wydział Informatyki PS Akademickie Centrum Informatyki Wydział Informatyki P.S. Warstwy transmisyjne Protokoły sieciowe Krzysztof Bogusławski tel. 449 41 82 kbogu@man.szczecin.pl

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SIECI KOMPUTEROWYCH (compnet.et.put.poznan.pl)

LABORATORIUM SIECI KOMPUTEROWYCH (compnet.et.put.poznan.pl) Wydział Elektroniki i Telekomunikacji POLITECHNIKA POZNAŃSKA fax: (+48 61) 665 25 72 ul. Piotrowo 3a, 60-965 Poznań tel: (+48 61) 665 22 93 LABORATORIUM SIECI KOMPUTEROWYCH (compnet.et.put.poznan.pl) Protokoły

Bardziej szczegółowo

Konspekt: Bezpieczeństwo w zarządzaniu systemami i sieciami. Autorzy: Grzegorz Dębiec, Edyta Gąsior, Łukasz Krzanik, Maciej Tokarczyk DUMF

Konspekt: Bezpieczeństwo w zarządzaniu systemami i sieciami. Autorzy: Grzegorz Dębiec, Edyta Gąsior, Łukasz Krzanik, Maciej Tokarczyk DUMF Konspekt: Bezpieczeństwo w zarządzaniu systemami i sieciami Autorzy: Grzegorz Dębiec, Edyta Gąsior, Łukasz Krzanik, Maciej Tokarczyk DUMF 1 STRESZCZENIE Konspekt powstał na podstawie wykładu (28 maja 2002)

Bardziej szczegółowo

(Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie technologii.

(Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie technologii. Bezpieczeństwo systemów komputerowych. Temat seminarium: Moduły PAM (Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie technologii Autor: Bartosz Hetmański Moduły PAM (Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Aby lepiej zrozumieć działanie adresów przedstawmy uproszczony schemat pakietów IP podróżujących w sieci.

Aby lepiej zrozumieć działanie adresów przedstawmy uproszczony schemat pakietów IP podróżujących w sieci. Struktura komunikatów sieciowych Każdy pakiet posiada nagłówki kolejnych protokołów oraz dane w których mogą być zagnieżdżone nagłówki oraz dane protokołów wyższego poziomu. Każdy protokół ma inne zadanie

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka grupy protokołów TCP/IP

Charakterystyka grupy protokołów TCP/IP Charakterystyka grupy protokołów TCP/IP Janusz Kleban Architektura TCP/IP - protokoły SMTP FTP Telnet HTTP NFS RTP/RTCP SNMP TCP UDP IP ICMP Protokoły routingu ARP RARP Bazowa technologia sieciowa J. Kleban

Bardziej szczegółowo

Wireshark analizator ruchu sieciowego

Wireshark analizator ruchu sieciowego Wireshark analizator ruchu sieciowego Informacje ogólne Wireshark jest graficznym analizatorem ruchu sieciowego (snifferem). Umożliwia przechwytywanie danych transmitowanych przez określone interfejsy

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA USŁUG ZRÓŻNICOWANYCH

ARCHITEKTURA USŁUG ZRÓŻNICOWANYCH ARCHITEKTURA USŁUG ZRÓŻNICOWANYCH This architecture achieves scalability by implementing complex classification and conditioning functions only at network boundary nodes and by applying per-hop behaviors

Bardziej szczegółowo

Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.2

Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.2 Laboratorium Technologie Sieciowe Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.2 Wprowadzenie Ćwiczenie przedstawia praktyczną stronę następujących zagadnień: połączeniowy i bezpołączeniowy

Bardziej szczegółowo

BADANIE DOBORU TRAS W WIELODROGOWEJ ARCHITEKTURZE SIECIOWEJ ZE WZGLĘDU NA ZMIENNE WARUNKI SIECIOWE

BADANIE DOBORU TRAS W WIELODROGOWEJ ARCHITEKTURZE SIECIOWEJ ZE WZGLĘDU NA ZMIENNE WARUNKI SIECIOWE RAFAŁ POLAK rafal.polak@student.wat.edu.pl DARIUSZ LASKOWSKI dlaskowski@wat.edu.pl Instytut Telekomunikacji, Wydział Elektroniki, Wojskowa Akademia Techniczna w Warszawie BADANIE DOBORU TRAS W WIELODROGOWEJ

Bardziej szczegółowo

1 2004 BRINET Sp. z o. o.

1 2004 BRINET Sp. z o. o. W niektórych routerach Vigor (np. serie 2900/2900V) interfejs WAN występuje w postaci portu Ethernet ze standardowym gniazdem RJ-45. Router 2900 potrafi obsługiwać ruch o natężeniu kilkudziesięciu Mbit/s,

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja połączeń sieciowych

Konfiguracja połączeń sieciowych Konfiguracja połączeń sieciowych PAWEŁ PŁAWIAK Training and Development Manager for Microsoft Technology Compendium - Centrum Edukacyjne pawel.plawiak@compendium.pl Informacje techniczne Pomocy technicznej

Bardziej szczegółowo

ZiMSK dr inż. Łukasz Sturgulewski, luk@kis.p.lodz.pl, http://luk.kis.p.lodz.pl/ DHCP

ZiMSK dr inż. Łukasz Sturgulewski, luk@kis.p.lodz.pl, http://luk.kis.p.lodz.pl/ DHCP ZiMSK dr inż. Łukasz Sturgulewski, luk@kis.p.lodz.pl, http://luk.kis.p.lodz.pl/ dr inż. Artur Sierszeń, asiersz@kis.p.lodz.pl dr inż. Andrzej Frączyk, a.fraczyk@kis.p.lodz.pl DHCP 1 Wykład Dynamiczna konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Protokół wymiany sentencji, wersja 1

Protokół wymiany sentencji, wersja 1 Protokół wymiany sentencji, wersja 1 Sieci komputerowe 2011@ MIM UW Osowski Marcin 28 kwietnia 2011 1 Streszczenie Dokument ten opisuje protokół przesyłania sentencji w modelu klientserwer. W założeniu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami WAN

Zarządzanie sieciami WAN Zarządzanie sieciami WAN Dariusz CHAŁADYNIAK 1 Plan prezentacji Technologie w sieciach rozległych Technologia PSTN Technologia ISDN Technologia xdsl Technologia ATM Technologia Frame Relay Wybrane usługi

Bardziej szczegółowo

LOKALNE i ROZLEGŁE SIECI KOMPUTEROWE Local and Wide Area Networks Forma studiów: Stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia

LOKALNE i ROZLEGŁE SIECI KOMPUTEROWE Local and Wide Area Networks Forma studiów: Stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Sieci komputerowe Rodzaj zajęć: wykład, LOKALNE i ROZLEGŁE SIECI KOMPUTEROWE Local and Wide Area Networks Forma

Bardziej szczegółowo

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami Struktury sieciowe Struktury sieciowe Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne 15.1 15.2 System rozproszony Motywacja

Bardziej szczegółowo

Kierunek: technik informatyk 312[01] Semestr: II Przedmiot: Urządzenia techniki komputerowej Nauczyciel: Mirosław Ruciński

Kierunek: technik informatyk 312[01] Semestr: II Przedmiot: Urządzenia techniki komputerowej Nauczyciel: Mirosław Ruciński Kierunek: technik informatyk 312[01] Semestr: II Przedmiot: Urządzenia techniki komputerowej Nauczyciel: Mirosław Ruciński Temat 8.9. Wykrywanie i usuwanie awarii w sieciach komputerowych. 1. Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe - adresacja internetowa

Sieci komputerowe - adresacja internetowa Sieci komputerowe - adresacja internetowa mgr inż. Rafał Watza Katedra Telekomunikacji AGH 1 Wprowadzenie Co to jest adresacja? Przedmioty adresacji Sposoby adresacji Układ domenowy, a układ numeryczny

Bardziej szczegółowo

Cel przedmiotu. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności i innych kompetencji 1 Język angielski 2 Inżynieria oprogramowania

Cel przedmiotu. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności i innych kompetencji 1 Język angielski 2 Inżynieria oprogramowania Przedmiot: Bazy danych Rok: III Semestr: V Rodzaj zajęć i liczba godzin: Studia stacjonarne Studia niestacjonarne Wykład 30 21 Ćwiczenia Laboratorium 30 21 Projekt Liczba punktów ECTS: 4 C1 C2 C3 Cel przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Pytanie 1 Z jakich protokołów korzysta usługa WWW? (Wybierz prawidłowe odpowiedzi)

Pytanie 1 Z jakich protokołów korzysta usługa WWW? (Wybierz prawidłowe odpowiedzi) Pytanie 1 Z jakich protokołów korzysta usługa WWW? (Wybierz prawidłowe odpowiedzi) Pytanie 2 a) HTTPs, b) HTTP, c) POP3, d) SMTP. Co oznacza skrót WWW? a) Wielka Wyszukiwarka Wiadomości, b) WAN Word Works,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.1

Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.1 Laboratorium Technologie Sieciowe Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.1 Wprowadzenie Ćwiczenie przedstawia praktyczną stronę następujących zagadnień: połączeniowy i bezpołączeniowy

Bardziej szczegółowo

UNIFON podręcznik użytkownika

UNIFON podręcznik użytkownika UNIFON podręcznik użytkownika Spis treści: Instrukcja obsługi programu Unifon...2 Instalacja aplikacji Unifon...3 Korzystanie z aplikacji Unifon...6 Test zakończony sukcesem...9 Test zakończony niepowodzeniem...14

Bardziej szczegółowo

1 Technologie Informacyjne WYKŁAD I. Internet - podstawy

1 Technologie Informacyjne WYKŁAD I. Internet - podstawy 1 Technologie Informacyjne WYKŁAD I Internet - podstawy MAIL: a.dudek@pwr.edu.pl WWW: http://wgrit.ae.jgora.pl/ad KONSULTACJE: czwartki, piątki 8.00-9.00 sala 118 2 Internet to globalna, ogólnoświatowa

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum Lp. 1 Temat 1. Konfigurowanie urządzeń. Uzyskiwanie dostępu do sieci Internet 2 3 4 5 Symulatory programów konfiguracyjnych urządzeń Konfigurowanie urządzeń Konfigurowanie urządzeń sieci Funkcje zarządzalnych

Bardziej szczegółowo

TCP/IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) komunikacji otwartej stosem protokołów

TCP/IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) komunikacji otwartej stosem protokołów TCP/IP TCP/IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) jest pakietem najbardziej rozpowszechnionych protokołów komunikacyjnych sieci komputerowych. TCP/IP - standard komunikacji otwartej (możliwość

Bardziej szczegółowo