VO L. 17, NO 5-6 ( ) MAY- J U N E / M A J - C Z E RW I E C Mazur w Kaliforni

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "VO L. 17, NO 5-6 (187-188) MAY- J U N E / M A J - C Z E RW I E C 2 0 0 9 Mazur w Kaliforni"

Transkrypt

1 P POLISH a n o r a m a Niezalezny magazyn kulturalny Independent Cultural Magazine POLSKA VO L. 17, NO 5-6 ( ) MAY- J U N E / M A J - C Z E RW I E C Mazur w Kaliforni Od 28 marca do 1 kwietnia br. polonijny zespół folklorystyczny Mazur z Edmonton uczestniczył w Disney Magic Music Days w Disneyland w Kalifornii. Prezeska zespołu pani Beata Joźwiak powiedziała, że Mazur wzbudził duże zainteresowanie publiczności oraz uznanie organizatorów za wysoki poziom artystyczny. Młodzież zaprezentowała polskie tańce folklorystyczne na scenach obu parków. Zachwyt publiczności wzbudziły polskie stroje ludowe, w których występowały tancerki. Nasze dziewczyny wyróżniały się urodą i wdziękiem. Słowa uznania i podziękowania należą się pani instruktorce Anecie Malczewskiej, za przygotowanie tego fascynującego programu. My również cieszymy się z udanych występów Mazura i życzymy dalszych sukcesów. Zygmunt Cynar

2 2 Młode Talenty z Sienkiewicza 28 marca br., w siedzibie Sobotniej Szkoły Polskiej im. H. Sienkiewicza w Edmontonie odbył się doroczny, trzeci z kolei KONKURS MŁODYCH TALENTÓW, w którym uczniowie Szkoły przedstawili swoje umiejetności recytatorskie, wokalne, tanczne i muzyczne. Mialam przyjemność uczestniczyć w owym konkursie po raz kolejny jako członek jury i muszę otwarcie i z pełnym przekonaniem stwierdzić, iż co roku poziom konkursu i występujących w nich uczniów staje się coraz lepszy! Zacznę od dyscypliny najważniejszej dla każdej polskiej szkoły, a mianowicie recytacji. Komisja w składzie: Kazimiera Kolankowska (przewodniczaca) oraz czlonkowie - siostra Natalia SNMP i Szymon Bamburak niemal jednogłośnie przyznała nastepujące miejsca w tej kategorii. MIS & MIS LLP BARRISTERS & SOLICITORS corporate commercial income tax real estate wills & estate planning Suite 2107, Avenue Edmonton, Alberta T5J 2Z1 Tel: (780) Fax: (780) GRUPA I miejsce I - DANIEL MIESZKOWICZ miejsce II - PATRYK DRYLO GRUPA II miejsce I - MATEUSZ POLKIEWICZ miejsce II - JULIA BUKO miejsce III - JULIA SPANIALSKA GRUPA III miejsce I - JANEK SPANIALSKI miejsce II - JULIA DRYLO miejsce III - VERONICA GRZYMEK GRUPA IV miejsce I - MARTYNA STRYJSKI miejsce II - ANDRZEJ BATES JONATHAN BATES miejsce III - MARTA MISIEWICZ PIOTR NICEWICZ GRUPA V miejsce I - MARIA MILANOWSKI miejsce II - KRYSIA BATES miejsce III - JESSICA MILANOWSKI Jak już wspomniałam, dzieciaki były świetne i nasza Komisja nie miala większych problemów z ustalaniem miejsc dla laureatów - także po usłyszeniu tych, którzy zajęli dwa drugie i dwa trzecie miejsca. One im się słusznie należały! Natomiast Komisja Muzyczna w składzie: Cezary Zmysłowski (przewodniczący) oraz Andrzej Labędź i Edmund Wowczak (członkowie) miała ciężej, bo oceniała aż trzy dyscypliny artystyczne: taniec, śpiew May-June/Maj-Czerwiec 2009 Dr ANITA DORCZAK ADWOKAT / NOTARIUSZ CALGARY Tel lub oraz grę na instrumencie muzycznym. W kategorii Taniec przyznano dwa pierwsze, równoważne miejsca - MICHELLE MALICZEWSKI za gimnastykę połączona z baletem oraz sześcioosobowemu zespołowi tańczącemu z wigorem tańce ludowe. W jego skład wchodzili: Julia Spanialska, Ania Świerczyńska, Kasia Wowczak, Michał Hewak, Wojtek Hewak i Janek Spanialski. Następnie był śpiew, czyli ta dziedzina dziecięcej twórczości, która by się nam bardzo wśród edmontonskiej Polonii przydała. Warto więc o tych uczniach pamiętać! Komisja przyznała następujące miejsca: I - Weronice Szadowiak i Jissice Honko II - Maxowi Stryjskiemu III - Miriam Słaby. Jako ostatni wystąpili uczniowie, którzy grają z pasją i wielkim zaangażowaniem na różnych instrumentach muzycznych. (Była to druga najliczniejsza grupa po uczestnikach Konkursu Recytatorskiego.) Oto, kto został laureatem w grupie młodszej: miejsce I - HUBERT NIKSIN, keyboard miejsce II - DANIEL PILON, keyboard MAX STRYJSKI, keyboard WERONIKA SZADOWIAK, keyboard KASIA WOWCZAK, keyboard miejsce III - JESSICA HONKO, keyboard Laureaci w gurpie starszej: miejsce I - EDYTA DRYLO, keyboard miejsce II - ANDRZEJ BATES, altówka MARTYNA STRYJSKI, keyboard miejsce III - SEBASTIAN HONKO, gitara MICHAŁ MALICZEWSKI I DAVID RYBAK, perkusja i saksofon WSZYSTKIM laureatom i uczestnikom serdecznie gratulujemy, w tym także... rodzicom i nauczycielom, bo - jak było widać i słychac - Wasza nieraz ciężka praca nie poszła na marne! Konferansjerkę sprawnie i z wdziękiem prowadziła Monika Romanik, a Komitet Rodzicielski całość świetnie zorganizował, za co mu DUŻE BRAWA! Pani Krystyno Dembowska, kierowniczko Sobotniej Szkoły Polskiej im. H. Sienkiewicza w Edmontonie - TAK TRZYMAĆ! Kazimiera Kolankowska Słuchacze Polskiego Programu Radiowego na fali FM (pod szefostwem p. Franka Zalewskiego), będą mogli usłyszeć recytacje uczniów Szkoły im. H. Sienkiewicza w kilka kolejnych niedziel. Services also available in Spanish ODSZKODOWANIA POWYPADKOWE EDMONTON Tel

3 May-June/Maj-Czerwiec 2009 Czego nauczy nas obecny kryzys? Już w czasach biblijnych wiedziano, że po siedmiu latach tłustych, przychodzi siedem lat chudych. Tym razem, jeśli uznamy że ostatni kryzys gospodarczy był na przełomie lat 2001/2002 to nie musieliśmy nawet czekać siedmiu lat na przyjście lat chudych. Już w październiku roku 2007 rynki przypomniały nam że niezależnie jak bardzo sobie tego życzymy boom nie może trwać wiecznie. Dzisiaj Świat wygląda zupełnie inaczej niż choćby dwa lata temu. Zwolnienie tempa rozwoju ekonomicznego, bezrobocie, zadłużenie, naciski społeczne, zmiany struktur finansowo-własnościowych to nasza dzisiejsza rzeczywistość. Naukowcy różnych specjalności próbują zrozumieć, wytłumaczyć i wykorzystać doświadczenia przez które przechodzimy. Ekonomiści zauważyli, że pozwolenie matematykom aby rządzili na Wall Street nie sprawdziło się. Rynki nie chcą działać według wzoru matematycznego zwłaszcza w rękach chciwych bankierów. Socjolodzy zastanawiają się jakie nawyki pozostaną nam na lata? Widzą ze swoich badań że zaufanie do wielkich korporacji gwałtownie maleje. Z respondentów biorących udział w badaniu opnii publicznej w Europie i Ameryce ponad połowa twierdzi, że straciła wiarę w wielkie biznesy. Politycy natomiast zastanawiają się jak do czego mogą doprowadzić demostracje uliczne, takie jak te w Londynie czy w Paryżu i czy groźba socjalizmu jest realna? A jak wygląda Kanada w tych historycznych czasach? Oficjalnie mówi się nam że jest w dobrym stanie. Giełda mimo prawie 40% spadku w roku 2008 wygląda jak Eldorado w porównaniu z innymi krajami. W dziedzinie postępu technicznego nie ma jak zwykle wielu sukcesów, jesteśmy przecież nadal zapleczem surowcowym Trzeciego Świata. A jak my sami znosimy tę przygnębiającą sytuację? Czy czegoś zdołaliśmy się już nauczyć? Czy mając więcej czasu oddychamy całą piersią, czy dusi nas strach kiedy nagle maleje ilość stanowisk pracy? Czy też brakuje nam sześciodniowego, wielogodzinnego tygodnia pracy, i niedzieli spędzonej pomiędzy półkami Walmartu czy Superstoru? Czy przeciętny Kanadyjczyk widzi już, że te setki nadgodzin nie przyniosły mu satysfakcji ani nie spłaciły pożyczki hipotecznej? Czy zauważył on już jak niewiele potrzeba do przeżycia i że przy odrobinie oszczędności byłoby to jeszcze łatwiejsze. Zastanawiam się ilu z tych 357 tysięcy nowych bezrobotnych, którzy utracili pracę od października ubiegłego roku spałoby spokojniej gdyby mieli własne ubezpieczenia zdrowotne? Można stawiać sobie wiele pytań, ale bez wątpienia najważniejszym jest, czy wiemy jak wykorzystać obecny kryzys? Czy staramy się aby to zło na dobro wyszło? Być może pora zauważyć, że dużo pracy niekoniecznie daje dużo satysfakcji. Natomiast szybciej przyczyni się do utraty zdrowia i porozbija rodziny. Pustka w życiu dzieci opuszczonych przez zapracowanych rdziców może być łatwo wypełniona pokusami współczesnego Świata. Ale czy o to właśnie chodzi rodzicom? To właśnie kryzys, jak ten obecny, daje nam nie tylko okazję nabywania tanich, dobrej jakości inwestycji ale również pozwala zastanowić się nad swoim życiemi i naszymi wartościami. Daje nam okazję docenić tak często przeoczane ubezpieczenia i spokój ducha które one nam dają. Być może doda odwagi by zmianić zawód. Każdy kryzys jest czasem nauki dla ludzi inteligentnych, a porażki dla wszystkich pozostałych. Mam nadzieję, że jak najwięcej z nas będzie miło czas zastanowić się nad słowami Dalai Lamy z jego książki pod tytułem Jak osiągnąć szczęście w pracy? Poprzednie generacje dążyły do dobrobytu (materialnego) współczesne generacje dążą natomiast do satysfakcji. Tak się składa że dążenie do dobrobytu stało sie nieco trudniejsze. Zatem jeśli jeszcze kilka lat temu dążyliśmy do dobrobytu to może teraz jest czas na satysfakcję? Czego nam wszystkim życzy Wasz przyjazny doradca Finansowy Mieczysław Piórkowski (780) Przybyłeś do Edmonton? Citizen and New Arrival Information Centre w ratuszu miejskim to pierwszy krok by uzyskać informacje o: Usługach miejskich Usługach społecznych Programach w parkach Mieszkaniach Szkolnictwie Wypoczynku Osadnictwie Komunikacji Usługach dla seniorów Po informacje możesz również dzwonić pod numer 311 Z dumą wspieramy edmontońską Polonię Kontakt w języku polskim Zofia Kathy servuscu.ca

4 4 Tel May-June/Maj-Czerwiec 2009 W sprawie polskiego obywatelstwa dajmy równe szanse wszystkim Polakom Wicepremier i minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Grzegorz Schetyna (PO), wydał ostatnio polecenie wojewodom o konieczności błyskawicznego przywracania polskiego obywatelstwa, tym Polakom pochodzenia żydowskiego, którzy wyjeżdżając z Polski po marcu 1968 r, zostali go pozbawieni a teraz chcą je odzyskać. Ta inicjatywa obecnego Radu RP jest cenna i godna pochwały, ale wymaga natychmiastowego objęcia tą zasadą wszystkich Polaków zainteresowanych uzyskaniem obywatelstwa, bez względu na pochodzenie narodowościowe. Ministrowi demokratycznego państwa, bedącego członkiem Unii Europejskiej nie trzeba chyba tłumaczyć, że dyskryminacja ze względu na pochodzenie jest niezgodna z Konstytucją i nie powinna mieć miejsca. Procedura przywracania obywatelstwa polskiego musi obejmować wszystkich Polaków represjonowanych przez komunistyczne władze i to zarówno na terenie Polski, jak również na terenach zajętych przez ZSRR (dekrety Stalina bezprawnie odebrały Polakom ich obywatelstwo). Bardzo dobrze, że obecnie Sądy w Polsce wydają decyzje, iż akt odebrania obywatelstwa pod przymusem nie jest ważny. Na Wschodzie nie tylko, że wszystko działo się pod przymusem ale jeszcze do tego polskie obywatelstwo odbierała niepolska administracja. Przecież obywatelstwo może odbierać tylko ta administracja, która je nadała. Obecne decyzje sądowe w Polsce udawadniają, że według polskiego oraz międzynarodowego prawa Polacy na Wschodzie obywatelstwa polskiego nie utracili i nadal je posiadają. Jeśli obecna polska administracja w stosunku do polskich obywateli na Wschodzie woli utrzymywać w mocy dekrety Stalina i nie stosować się do własnego oraz międzynarodowego prawa, jest to wymowny dowód na to, że postępowanie to jest karygodne, godne napiętnowania. Krzywdy moralne i materialne jakie spotkały Polaków z racji bezprawnego odebrania im polskiego obywatelstwa przez komunistyczny reżim nie mogą być naprawiane według klucza etnicznego. Jednym taką szanse pan Schetyna daje, innym nie. Na przywrócenie obywatelstwa polskiego czeka wciąż wielu Polaków z emigracji niepodległościowej Europy zachodniej, USA, Kanady, Australii i innych państw. Polacy na Wschodzie oczekują dużo więcej pomocy w sprawach powrotu do obywatelstwa polskiego niż daje im to Karta Polaka. Mam nadzieję, że minister Schetyna uwzględni w swoim poleceniu skierowanym do wojewodów, to by przy wydawaniu decyzji o przywracaniu polskiego obywatelstwa kierowali się zasadą równości prawa wobec wszystkich Polaków pokrzywdzonych przez komunistyczny reżim. Nie dzielmy Polaków a łączmy to są przecież hasła, z jakimi PO szło do ostatnich wyborów. Obiecywali również zmniejszenie liczby parlamentarzystów oraz ordynację wyborczą większościową w jednomandatowych okręgach wyborczych. I co z tych obietnic? Wspominam o tym dlatego, że Polacy zagranicą czekają na szereg ważnych ustaw, takich jak: o obywatelstwie polskim, repatriacji (obecna ustawa jest martwa), ordynacji wyborczej. Czekamy również na możliwość powołania Klubu Parlamentarnego Polonii w przyszłym Parlamencie RP. W tych sprawach nic, albo bardzo niewiele się robi. Na demokratyczną ustawę o obywatelstwie polskim czekamy zbyt długo. Obecnie obowiązująca ustawa z 1962 r z niewielkimi zmianami nie pasuje zupełnie do demokratycznej Polski. Od Parlamentu i Rządu RP oczekujemy że w tych sprawach zrobią więcej. Walter Wiesław Gołębiewski prezes Światowej Rady Badań nad Polonią Denver, USA, 27 marca 2009 r. Wybaczanie nie jest prezentem Życie nasze pełne jest najprzeróżniejszych niespodzianek. Często spotykamy się z niemiłymi sytuacjami, szczególnie wtedy, kiedy jesteśmy niesprawiedliwie potraktowani albo po prostu oszukani. Zdarza się, że przez lata nie możemy wrócić do normalnego funkcjonowania bo prześladuje nas subiektywne poczucie krzywdy. Subiektywne ponieważ prawie wszystkie konflikty między bliskimi są powodowane nie zawsze słuszną oceną intencji, bo ludzki umysł został zaprogramowany w taki sposób, aby z tym nieprzyjemnym stanem sobie radzić. Zwykle to, co nam się wydaje jest przyjmowane za prawdę rzeczywistą. Wierzymy w coś, czego nie było w intencjach rzekomego sprawcy naszej krzywdy. Wiara taka bierze się często z braku tolerancji dla inności. Chcielibyśmy aby każdy, szczególnie najbliższy - w swoich reakcjach był podobnym do nas. Jak pisze Joanna Szkudlarek w jednym z numerów pisma Charaktery - Gdy czujemy się skrzywdzeni albo opuszczeni lub zdradzeni i zaczynamy działać tak, żeby się bronić i jeśli nie w działaniu - to w myślach konstruujemy niekończące się scenariusze krzywdy, którą sami moglibyśmy wyrządzić a nie zdajemy sobie sprawy z tego, że często krzywdzimy samych siebie, bo pielęgnowanie urazy jest wysiłkiem raniącym własną duszę. Żyjemy w ciągłym niepokoju, w ciągłej walce ze sobą walce chęci pojednania z chęcią odwetu. W filozofii chrześcijańskiej ugruntowana jest teza, że wybaczanie jest aktem woli. Trudno to zrozumieć, gdy człowiek, który opanowany jest przez uczucie złości albo nawet nienawiści - traci przecież kontrole nad swoimi reakcjami. W rzeczywistości jednak możemy zrobić bardzo wiele. Dość często próbujemy się wyładować - najczęściej na osobach trzecich, u których gwałtownie wyszukujemy jakikolwiek powód; możemy też tę złość stłumić licząc np. do dziesięciu, co stanowi przedmiot wielu dowcipów ale w poważniejszych przypadkach sytuacja wymaga od nas wielkiej dojrzałości, świadczącej o tym, że panujemy nad własnymi emocjami. Można też dać sobie spokój i to lekarstwo najczęściej aplikowane jest przez otoczenie złośnika - a zarazem bardzo trudne do wykonania, bo niesie ze sobą pewien niepokój, a jak pisze Joanna Szkudlarek: czy - jeśli wybaczę, to nie zachowam się tak, jakbym dał przyzwolenie na podobne zachowania w przyszłości? Nie warto jednak stawiać sobie tego typu pytań. Żeby wybaczyć, trzeba pamiętać, że robimy to nie dla kogoś, ale przede wszystkim dla siebie, bo jak dalej pisze Szkudlarek - osoba, która nas skrzywdziła prawdopodobnie nadal żyje spokojnie i ma się dobrze najwyżej boryka się z wyrzutami sumienia. Brak wybaczenia uderza nie w naszego oprawcę, ale w nas samych. To my codziennie budzimy się struci i nieszczęśliwi. Uraza odbiera nam szczęście i chęć do życia. Brak wybaczenia jest jednym z zachowań autodestrukcyjnych. Jeśli uda nam się szczerze wybaczyć czyjeś krzywdzące postępowanie sami będziemy szczęśliwsi. Zaczniemy z powrotem cieszyć się życiem. Wybaczenie jest jednym z najtrudniejszych aktów i dlatego warto długo zastanawiać się nad sposobem reakcji. Jak radzi Joanna Szkudlarek najwłaściwsza reakcja - to podział takiego zdarzenia na mniejsze części i stopniowe wybaczanie każdego z jego aspektów. Nie będzie to łatwe, ale szybko poczujemy efekty pierwszego, małego wybaczenia, a potem już łatwiej będzie wybaczyć następne, a z czasem czas osłabi pamięć. Należy zawsze pamiętać, że wybaczanie nie jest prezentem, ale jest ciężką pracą, którą wykonujemy wyłącznie dla siebie. Dodam też z własnego doświadczania, że dobrym lekarstwem wspomagającym akt wybaczania jest uśmiech. Uśmiech - nawet przez łzy, to jak promienie słońca przebijające się przez chmury. Dariusz Spanialski

5 May-June/Maj-Czerwiec 2009 O Światowym Kryzysie Już czuliśmy się bogaci. Domy nasze rosły na wartości z roku na rok. Jak nam brakowało na zakup płaskiego chińskiego telewizora, zawsze znalazła się jeszcze jedna karta kredytowa, która nie była obciążona maksymalnym długiem. Nagle zdumienie. Wytrzeszczamy oczy. Pierwszy raz w historii wartość naszych domów spadła i spada lawinowo coraz niżej. Pod ich zastaw nie możemy już dłużej pożyczyć milion dolarów na zakup kondomium na Florydzie, aby je sprzedać za dwa miliony, kiedy fundamenty pod jego budowę będą już wykopane. Te przeklęte banki które wysyłały nam karty kredytowe, nie pytając się czy mamy dziurawe spodnie i zdarte zelówki, nagle zaczęły oszczędzać na plastyku i znaczkach pocztowych, bo tych kart w mej skrzynce pocztowej dłużej nie uwidzisz. Przyszło nam żyć z własnych zarobków. Od pierwszego do pierwszego. To straszne a na pewno niesprawiedliwe. Każdemu się należy dom o powierzchni 500 metrów kwadratowych, a nie szałas o połowie tego metrażu. Nas jest przecież zwykle dwoje plus dwa koty i pies. Samochodów należy się trzy, po jednym na osobę, plus jeden na zapas. Skąd wziąć pieniądze na alimenty na dzieci z dwu uprzednich małżeństw? No a starość? Nasze oszczędności zainwestowane w funduszach emerytalnych spadły do 50% wartości. Ktoś tu jest winien! Może Marsjanie? Chyba jednak Chińczycy, bo zawalili nasze sklepy barachłem wszelkiego rodzaju, począwszy od wspomnianych płaskich telewizorów, poprzez koszule (nocne), komputery i tenisówki. Może winniśmy spojrzeć w lustro. Winni są wszyscy. Czyli triumwirat złożony z Nas, Rządu i Banków a właściwie Nomenklatury Bankowej, oparty na przodującej amerykańskiej ideologii neokapitalistycznej, powstałej na Wall Street, popieranej przez Rząd, zaakceptowanej z entuzjazmem przez Nas, czyli społeczeństwo. Kiedyś grupa opryszków zwanych Marksistami, zaraziła część świata poronionym pomysłem scentralizowanej gospodarki. Dzisiaj grupa spryciarzy kierujących bankami, zaraziła swymi metodami Europę i Azję, włączając w to post-komunę. Czy kapitaliści są winni? Przeciwnie. Kapitaliści, czyli akcjonariusze, na ogół ni kontrolują banków. Są zbyt rozdrobnieni aby mieć wpływ na decyzje. Banki są kontrolowane przez nową NOMENKLATURĘ, która rozbudowała system przekrętów finansowych do takiego stopnia, że przestała go rozumieć. Ta Nomenklatura nie jest właścicielką Banków. Jej członkowie są jedynie najemnymi wyrobnikami, zgarniającymi miliardy dolarów prowizji bez odpowiedzialności za straty przedsiębiorstw którymi kierują. Pomagał im w tym Rząd, który chciał mieć zadowolone post-przemysłowe społeczeństwo, które zamiast produkować rzeczy, zaczęło produkować polisy ubezpieczeniowe i stukać w klawiatury bankowych komputerów. Po co sobie brudzić ręce i nadwerężać korę mózgową? No, a na czym polega nasza wina? Ano na tym, że chciało się nam żyć za frajer, na koszt Chińczyków, Hindusów i Arabów którzy sprzedawali nam rzeczy i płyny (ropę) i pożyczali nam pieniądze, abyśmy mogli w nieskończoność żyć w błogiej rozrzutności. W pewnym momencie, ktoś z nas zasnął i sukinsyn zapomniał zaciągnąć następną pożyczkę. A może ktoś niefrasobliwie nie kupił tego feralnego krytycznie ważnego telewizora powodując lawinowy upadek światowego finansowego Perpetum Mobile. Co jest smutne, a raczej tragikomiczne, że nikt Wycieczka do Polski W czasie tegorocznych ferii wiosennych uczniowie Polskiej Szkoły Sobotniej im. Marii Chrzanowskiej w Edmonton wzięli udział w wycieczce edukacyjnej do Polski. Zwiedzili wiele zabytków i miejsc pamięci narodowej. Zobaczyli to, o czym uczyli się na lekcjach historii, geografii i języka polskiego. Było to duże przeżycie zwłaszcza dla tych którzy byli w Polsce po raz pierwszy. Duże uznanie należy się organizatorom wycieczki, oraz organizacjom polonijnym i osobom indywidualnym za poparcie finansowe. Pomysł jak najbardziej godny kontynuowania gratulacje! Zygmunt Cynar nic chce tego systemu zmienić. Chcą go jedynie reperować i kontynuować w nieskończoność błogie życie stukaczy klawiatur, konsumentów hamburgerów, Coca-Coli i palaczy marihuany, akumulujących w tym procesie kilogramy sadła i zamulających swe arterie cholesterolem. Kiedy się to skończy? Cholera wie? Na pewno będzie gorzej zanim będzie lepiej, a to lepiej nie będzie tak dobre jak było wczoraj. Na dodatek, ci co zepsuli nasz finansowy zegarek go teraz reperują. Rząd żąda abyśmy mieli do nich bezwzględne zaufanie. dr. Jan Czekajewski 5 Fot. Agata Guzik Fot. Agata Guzik

6 6 $100,000 $250,000 $500,000 M M M wiek K K K $101 $109 $129 $154 $205 $295 $428 $115 $124 $149 $199 $256 $385 $584 $148 $175 $220 $275 $393 $603 $958 $193 $205 $273 $375 $532 $785 $1353 $200 $245 $320 $445 $670 $1085 $1795 $300 $320 $440 $665 $965 $1585 $2573 Niemcy czy naziści? Jeszcze w latach 70 XX wieku zarówno w opracowaniach historycznych jak i publicystycznych sprawców wywołania II wojny światowej nazywano po imieniu i nikt nie miał o to pretensji. Wiadomo było, że to Niemcy wywołali w 1939 roku II wojnę światową i że na narodzie niemieckim ciążą zbrodnie jakich ludzkość do tej pory nie widziała. Na przestrzeni zaledwie kilkunastu lat zaczęto wprowadzać słowo-kamuflaż naziści bez określenia z jakiego narodu ci owi naziści pochodzą. To sprytne posunięcie spowodowało, że ofiary ludobójstwa niemieckiego stały się sprawcami tej zbrodni (oczywiście chodzi mi tu o wiedzę powszechną przeciętnego człowieka). Zepchnięto odpowiedzialność z kata na ofiarę. Z incydentalnych wydarzeń dziejących się podczas okupacji ziem polskich przez Niemców zaczęto wysnuwać błędne wnioski i zaczęto mydlić oczy opinii międzynarodowej. Dlatego nie dziwi mnie fakt historycznej ignorancji jaką nasiąknięta jest młodzież w zachodniej części świata. Mityczna nazwa naziści przypisywana Polakom już przylgnęła zarówno do mnie jak i moich rodaków. Choć jak podaje Polska współczesna z 1936 roku (pisownia oryginalna): Geneza władzy Hitlera w Niemczech nosi z punktu widzenia formalnego charakter legalny i demokratyczny (pogrubienie M.K.). Wybrany przez naród niemiecki Prezydent Hindenburg powołał w styczniu 1933 r. Hitlera na kanclerza Rzeszy. Parlament uchwalił w styczniu 1934 r. ustawę, która udzieliła rządowi Hitlera pełnomocnictw, nieograniczonych co do treści i co do czasu. W sierpniu 1934 r. wyszła ustawa o połączeniu funkcji Prezydenta z funkcjami kanclerza Rzeszy. Ustawa ta została oddana pod plebiscyt i zatwierdzona przez naród niemiecki ogromną większością głosów (38 milionów tak, 4 miliony nie - pogrubienie M.K.) 1 ). Proszę zwrócić uwagę na zaznaczony tekst. Czy to naziści brali udział w plebiscycie, a może krasnoludki, czy jednak Niemcy? I dalej należy postawić pytanie czy ci wszyscy Niemcy, którzy głosowali na Hitlera należeli do hitlerowskiej partii NSDAP, z której to skrótów powstało słowo nazizm? Bo jeżeli wszyscy Niemcy należeli do NSDAP to zgodnie z prawdą można śmiało powiedzieć, że to naziści odpowiadają za ludobójstwo i rozpętanie II wojny światowej, a jeżeli tylko niektórzy Niemcy byli członkami tej partii to chyba jednak Niemcy jak naród mają na sumieniu Towarzystwo Kultury Polskiej w Edmonton A Street Edmonton, AB T6H 3H7 telefon: (780) fax: (780) SPOTKANIA, KONCERTY, WYSTAWY May-June/Maj-Czerwiec 2009 największą zbrodnię w dziejach ludzkości. To właśnie w Niemczech (nie w całej Europie, jak to niektórzy publicyści pięknie ujmują) w okresie lat 30- tych XX wieku narodził się narodowy-socjalizm, który obrał sobie rasizm za fundament swojej doktryny. A był to rasizm wyjątkowy. Ów rasizm dążył do odkażenia rasy aryjskiej, do usunięcia z niej niearyjskich nalotów i do zamknięcia tych bram, którymi się owe naloty mogą przedostać 2. Obsesją ówczesnych elit niemieckich było obarczanie inne narody za klęskę Niemiec w I wojnie światowej. Choć większości Niemców były znane straty jakie poniosły państwa biorące udział w tej wojnie, otóż: prawie 100 milionów ludzi poległo w ostatniej wojnie wywołanej przez Niemców, 3 ½ miliona okaleczonych, 1000 miliardów marek w złocie kosztowała narody ta wojna 3. Twierdzono, że jakoby przyczyn upadku politycznego i kulturalnego Niemiec szukać należy w skażeniu krwi narodowej przymieszką obcych etnicznie i biologicznie elementów i że jednym ratunkiem jest puryfikacja rasy, powrót do pradawnego pnia germańskiego. W związku z tym oczyszczeniem krwi, winno się odbyć usuwanie z psychiki niemieckiej obcych jej, a zatruwającej duszę pierwiastków. Podstawa tej ideologii jest wiara w przewagę biologiczną oraz psychiczną rasy germańskiej, przeznaczonej do władania światem 4. Jak się zabierali Niemcy do usuwania obcych elementów to chyba każdy wie z historii. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej polski publicysta pisał Brutalność narodowego socjalizmu powstanie wówczas, jeśli wola władzy i instynkt będą dość silne. Tylko siła będzie miała znaczenie w tej decydującej rozgrywce, a utrzymanie tą droga zdobytego panowania da się zachować na podstawie nowej ideologii panów, na gruzach takich pojęć jak prawo samostanowienia narodów, równość itp. Dziś więc dokonuje się za pośrednictwem aparatu partyjnego dobór przyszłych panów, wyzbytych wszelkich uczuć, ogarniętych tą jedyną pasją, że poprzez rewolucję narodowo-socjalistyczną, jej dynamizm, poruszający cały dotychczasowy porządek ludzki dojdą do panowania nad globem ziemskim (pogr. M.K.) 5. Czy ci przyszli panowie jednak pochodzili z konkretnego narodu, czy może ktoś ich z innej planety przywiózł? My Polacy wiemy jaka jest PRAWDA, ale czy inni też o tym wiedzą? Marek Kopaczyk (Endnotes) 1 S. Pawłowski, J.Bystroń, A. Peretiakowicz, Polska współczesna, Lwów-Warszawa (1936), s W. Małewski, Kilka reflekcji o rasizmie, Tęcza (1939) kwiecień, s A.Ulrich, Wodzowie już raz oszukali naród niemiecki, Tęcza (1939) czerwiec, s Z. Wądłowski, Katolicyzm a rasizm, Przegląd Katolicki (1938) 17 kwietnia, s R.Fengler, Swastyka bez aureoli, Tęcza (1939) maj, s.12

7 May-June/Maj-Czerwiec PODZIĘKOWNIA Redakcja Panoramy Polskiej serdecznie dziękuje Grzegorzowi Ostapowiczowi za pomoc przy organizowaniu zabawy Panoramy Polskiej 20 lutego br. (bezpłatne wypożyczenie sprzętu), oraz za znakomitą muzykę do tańca podczas wiosennego Balu Panoramy 25 kwietnia br. Osobne podziękowania należą się zespołowi tanecznemu MAZUR, uroczym dziewczętom wraz z instruktorką Anetą Malczewską, za wspaniały występ podczas tej imprezy. Dziękujemy również zawodowej instruktorce tańca towarzyskiego pani Daianie Moy za znakomią lekcję tańca (salsa i inne tańce latynoskie) podczas wiosennego balu. Dziękujemy również państwu dr Elżbiecie i dr Andrzejowi Mokrzanowskiemu za podarowanie cennych książek, w tym pięknych albumów, które zostały rozlosowane jako nagrody podczas obu imprez. Mamy nadzieje że niebawem wznowi swą działalność Polski Klub Tańca Towarzyskiego, który przed laty prowadził Wojciech Hanula. Niewątpliwie warto popularyzować takie formy czynnego wypoczynku, bowiem mają one duży wpływ na dobre samopoczucie, na nasze zdrowie. Redakcja Instruktorka tańca towarzyskiego Daiana Moy demonstruje jak tańczyć salse Fot: Orysya Cheterbok Dziewczęta z zespołu Mazur tańczą poloneza z uczestnikami zabawy Fot. Janusz Wójcik Strona Internetowa Polonii Kanadyjskiej w Edmontonie

8 8 Diary entry of Wanda Urbanska regarding Poland in the Rockies Wednesday, July 30, 2008 I just returned from a remarkable, once-in-a-lifetime meeting called Poland in the Rockies, a 10-day intensive study program about things Polish, held in Canmore, Alberta, Canada organized jointly by the Polish Canadian Association of Calgary and the Canadian Foundation for Polish Studies in Montreal. With its magnificent, jagged peaks, the Canadian Rockies provided a fitting setting for this consciousness-raisingcum-polish culture and history course. Convening a group of forty-four impressive May-June/Maj-Czerwiec 2009 college and graduate students, young professionals and assorted Poloniophiles (most of Polish origin) from Canada, the U.S., South Africa and Poland, we came away with the understanding that while Poland is making steady progress in nation-building, many mountains remain to be climbed. Our days were packed with lectures on Poland s rich, diverse culture and literature and complicated, often tragic, history from a stellar cast of scholars. We were briefed on the contemporary geopolitical scene by John Micgiel, director of the East Central European Center at Columbia University, and Andrzej Rabczenko, minister-counselor at the Polish Embassy in Washington DC. Lynn Lubamersky, an associate professor of history at Boise State University in Idaho, presented an overview of women in Polish history, making the case that women held a more prominent role in myth and reality in the Polish-Lithuanian Commonwealth than stereotype might suggest. Edward Mozejko, Professor Emeritus, of the University of Alberta reviewed classical Polish literature and Bill Johnston, Director of the Polish Studies Center at the University of Indiana, talked about modern Polish literature and the intricacies of translation. Piotr Wrobel, chair of Polish studies at the University of Toronto, delivered passionate lectures on the nation s stormy history, the legacy of the Partitions, the interwar period, the Holocaust and Solidarity. John Bukowczyk, professor of history at Wayne State University in Detroit, spoke about the emigration patterns of Poles in America and ethnic identity. (The bad news: Polishness still ranks low on the list of desirable ethnicities in America, while, for instance, Japanese and Chinese heritage have shed their historically low ratings. The unwritten challenge of the conference was: How can Polish-Americans and Polish-Canadians shift this paradigm?) Rabbi Eli Rubenstein, Canada s director of The March of the Living and participant in national Polish-Jewish dialogues, charmed us with his stories and screened, then commented on, the acclaimed 2004 PBS documentary, Hiding and Seeking. The doc is a must-see about an American Jewish man who seeks out the Polish Catholic farmers who risked their lives to save his father-in-law during World War II. Against a context of anti-polish stereotypes in Rubenstein s own community growing up and even to this day, the Rabbi revealed that he d opened himself up to what the Polish people experienced in World War II. Did you know that Poland was the only country in which no Nazi collaborating government was created? he asked me privately, with obvious admiration. I did know that, but was glad that he did, too. Rabbi Rubenstein challenged the group: You need to go out and tell your story. Norman Davies, Britain s best-selling author of Europe: A History ; God s Playground, the definitive history of Poland; and many other tomes, was the flagship presence throughout the conference. A gifted speaker endowed with great charisma, Davies divides his time between his home in Oxford and flats in Krakow and Wroclaw, Poland. He delivered the opening, keynote presentation at the conference on his latest book, No Simple Victory, which persuasively challenges the conventional Western wisdom that the Allies won World War II. Could it be that the Soviets, our pseudo-ally, really outfoxed us and won the War, he queried? (I won t give away the rest; you have to read his book.) Davies 21-year-old son, Christian, attended every session, his warm, supportive relationship with his father openly on display. After I screened my show, The Poland Special that aired in Season #2 of Simple Living (and continues to air in reruns), Christian sought me out to say that he was very moved by it. A number of us traded the anti-polish slurs that we ve experienced on our life journeys; while Polack jokes appear to be on the wane in this age of political correctness in the West, they still occasionally rear their ugly heads. While working as a bartender in Oxford, Christian Davies encountered one such moment of bigotry at a high-end bar. Speaking the Queen s English, he served a patron who muttered, At least you re not one of those bloody Poles. Sorry to disappoint you, sir, Christian retorted with his father s signature composure and a twinkle in his eye. I happen to be half-polish. Though we were treated to rich content, and wonderful films, including Wanda Koscia s powerful 2005 BBC documentary The Battle of Warsaw, and several of

9 May-June/Maj-Czerwiec Eric Bednarski s excellent short films, the main offering of the conference was the fellowship, the networking that occurred on bus rides to Banff, as we hiked up to Johnston Canyon Falls and Sulphur Mountain and dined together, breakfast, lunch and dinner. Business cards were exchanged; entrepreneurial ideas launched; a few romances kindled. A couple of students kicked around the idea of starting up a new Polish-audience television show and web component in Canada. The outgoing president of Columbia University s Polish club counseled the incoming president of Cornell University s Polish club on how to draw and maintain membership. Norman Davies and I explored the idea of co-hosting a tour of some of the vanished kingdoms in and around Poland in To a person, we all remarked about the high calibre of the venue how those of us who ve attended gatherings of Polonia for years, even decades, had never encountered anything quite like this: smart, serious, even audacious. We could never quite express our appreciation to organizers Tony Muszynski, the gifted, upbeat attorney from Calgary whose brainchild PITR is (Tony also managed to raise the funds to make it a first-rate experience), and Irene Tomaszewski, president of the Canadian Foundation for Polish Studies, who arranged the program. Many thanks as well to all the volunteers from Calgary s Polish Canadian Association who lent a hand in the success of the program. The high moment of the conference for me, though, was a quiet one. One afternoon, Professor Davies, Wanda Koscia and I gathered for tea in my suite. Equipped with one ceramic cup and two disposables, I asked Professor Davies which he d prefer. Wanda Urbanska and prof. Norman Davies He answered me indirectly. I know which one I prefer. I served his tea in the ceramic cup. He looked me in the eye. How very Polish of you. It was the highest compliment imaginable. ** Wanda Urbanska is an author, speaker, and producer/ host of the nationally syndicated PBS television series Simple Living with Wanda Urbanska (www.simplelivingtv. net), which has produced four broadcast seasons. She is widely published in such outlets as the Washington Post, Los Angeles Times, American Libraries and elsewhere. O, The Oprah Magazine recently identified her as the de facto Martha Stewart of the voluntary simplicity movement. Her latest book, Less is More: Embracing Simplicity for a Healthy Planet, A Caring Economy & Lasting Happiness (co-edited by Cecile Andrews) will be published by New Society in September In 2006, Ms. Urbanska was awarded the Amicus Poloniae Award for her work promoting development and cooperation between Poland and America. OGŁOSZENIE Głosowanie w wyborach do Parlamentu Europejskiego w obwodach utworzonych w Kanadzie odbędzie się w sobotę 6 czerwca 2009 r., między godziną 8.00 a czasu miejscowego, w Obwodowej Komisji Wyborczej w Konsulacie RP w Edmonton, Ave. Edmonton, telefon , fax , maria. Obywatele polscy będą mogli wziąć udział w głosowaniu, jeżeli posiadają ważny polski paszport oraz zostaną wpisani, na podstawie osobistego zgłoszenia, do spisu wyborców. Zgłoszenie do spisu wyborców można wnieść do Konsulatu ustnie, pisemnie, telefonicznie, telegraficznie, faksem lub pocztą elektroniczną do Konsulatu Generalnego RP w Vancouver. Zgłoszenia można dokonać najpóźniej 2 czerwca 2009 r. Konsulat Generalny RP w Vancouver West Hastings Street Vancouver, BC, V6E 2K3, telefon: , fax: , lub Zgłoszenie musi zawierać: 1. Nazwisko i imiona, 2. imię ojca, 3. datę urodzenia, 4. adres zamieszkania wyborcy, 5. numer ważnego polskiego paszportu, 6. miejsce i datę wydania paszportu oraz numer PESEL, jeśli wyborca go posiada, 7. miasto, w którym osoba zamierza głosować (Vancouver, Edmonton, Calgary) 8. numer telefonu lub Formularz zgłoszenia jest również dostępny na stronach internetowych:

10 10 Diabłu ogarek Ktoś, kto zapala świeczkę panu Bogu a jednocześnie diabłu ogarek, jest bardzo inteligentnym, sprytnym, kutym na cztery nogi człowiekiem. Wie, iż istnieją siły boskie, pozytywne, ale nie stroni od hołdu czortowi, jako przedstawicielowi sił ciemnych, nieznanych, negatywnych. Nigdy nie wiadomo Ten dysonans, wręcz paradoks, mówiący, iż należy się ubezpieczać na wszystkich możliwych flankach, dbać o dobre stosunki ze stroną boską i diabelską, czyli z niebem i piekłem, jest znany nie tylko w filozofii teologicznej, ale również w sztuce. Takie jest przesłanie polskiego inteligentnego przysłowia Panu Bogu świeczkę, a diabłu ogarek. Ogarek to też świeczka! To wiedzieli też artyści polscy, działający w PRL po roku 1945, czyli po nastaniu tak bardzo antydemokratycznego systemu, jakim był komunizm rodem z ZSRR. Jednym z ciekawych przykładów jest aktywność trzech ludzi sztuki, triumwiratu (gdyż akurat chodzi o trzech mężczyzn), którzy niezależnie od siebie opracowali pewien motyw literacki, aby dostosować go do walki z kościołem katolickim w PRL, co było oficjalną wręcz doktryną PZPR, czyli jedynej monopolistycznie rządzącej partii w kraju, zmagającym się ze strasznymi zniszczeniami drugiej wojny światowej oraz uwikłanym przez Historię w komunizm importowany na siłę z Moskwy. Mam na myśli pewien konkretny motyw literacki, pochodzący z Francji z XVII wieku. W małym prowincjonalnym miasteczku Loudun [wym. Lu-Dę] jest klasztor Urszulanek. Przeorysza nazywa się Matka Joanna od Aniołów. Coraz bardziej jest opętana przez diabła, a nawet diabłów, noszących różne imiona. Do uleczenia jej seksualnych problemów wzywa się mnichaegzorcystę. Mnich zakochuje się w przeoryszy, celibat wzbrania im junkcji cielesnej, problem się zaostrza, złe języki mówią, iż zbliżenie między nim a nią, tą parą zawodowo związaną ze służbą dla Kościoła nastąpiło. Egzorcyście wytacza się proces. Ginie na stosie z powodu wyroku sądowego. Nie ma happy-endu. Temat wręcz idealny, aby zaatakować artystycznie katolicką instytucję, skostniałą, daleką od rzeczywistości społecznej, nieczułą na autentyzm uczuć ludzkich, niereformowalną, metafizycznie obskurancką. Ten atak artystyczny, przy pomocy wspomnianego wyżej motywu, został wykonany przez triumwirat (chronologicznie): Jarosław Iwaszkiewicz, Jerzy Kawalerowicz i Krzysztof Penderecki. Wspaniałych talentów literat, Jarosław Iwaszkiewicz, pisze opowiadanie Matka Joanna od Aniołów już w roku 1946, zatem u zarania władzy ludowej. Akcję przenosi pod Smoleńsk, na wschodnie rubieże Polski w XVIII w. Jest tam i klasztor na odludziu i atmosfera ciemnych procedur egzorcyzmu i walka wzlotów duszy z krnąbrnym ciałem domagającym się swych praw. Opowiadanie jest kolportowane, propagowane w całej PRL. Chodzi o rozpowszechnienie motywu sam Kościół nie może wykaraskać się ze swych strukturalnych sprzeczności. Z reklamą tej przesłanki nie ma problemu, jako że poważany od lat autor jest prezesem Związku Literatów Polskich, od 1946 właśnie do (z przerwami) 1980 roku. Jest dobrze widziany na salonach nowej władzy, podkreślającej sojusz robotników i chłopów. Nikt już nie pamięta jego udziału w wojnie polsko-sowieckiej w 1920 roku... Autor otrzymuje w Moskwie Pokojową Nagrodę im. W. Lenina, a w ukochanej Warszawie Order Budowniczych Polski Ludowej. Motyw mnich chce uzdrowić teologicznie zakonnicę od diabłów będzie z sukcesem przejęty przez reżysera Jerzego Kawalerowicza. W roku 1960 nakręca film Matka Joanna od Aniołów (celowo zostawiając identyczny tytuł pierwowzoru literackiego). Przypadek chce, iż zarówno Iwaszkiewicz jak i Kawalerowicz urodzili się na terenach polskich, które od czasu końca wojny należą do Ukrainy (a przedtem do ZSRR). Reżyser jest członkiem PZPR od 1954 do 1990 roku. Pełni funkcję kierownika artystycznego zespołu filmowego Kadr, czyli był głównym decydentem produkcji filmów w PRL. Zadecydował o tym w stu przypadkach! Był odpowiedzialny za karierę wielu, bardzo wielu filmowców. Film Kawalerowicza jest zrobiony bardzo dobrze artystycznie. Główną rolę przeoryszy, czyli Matki Joanny zagrała brawurowo Lucyna Winnicka, żona reżysera. Na ekranie panuje mroczna atmosfera zgnilizny moralnej opakowanej w mnisze habity, zamknięte w murach klasztoru. Rok potem, w 1961 w Cannes, dzieło to otrzymuje Nagrodę Specjalną Jury słynnego festiwalu. Towarzysze odpowiedzialni za kulturę w PRL triumfują: dzieło z PRL doszło do szczytów uznania na arenie światowej! Młoda sztuka filmowa PRL nie ma się czego wstydzić! Zachód nobilitował propozycję intelektualną z komnistycznej Polski. Ci, którzy nie przeczytali tekstu May-June/Maj-Czerwiec 2009 Iwaszkiewicza, mogą wygodnie w fotelu kina przetrawić ponowny atak na Kościół w wykonaniu taśmy filmowej. Miliony idą do kina lub bojkotują ten czysty wytwór propagandy, chcącej z Polaków ulepić komunistów, przyklaskujących poczynaniom PZPR. Jeszcze za czasów Gomułki, w roku 1969, tworzy operę pod tytułem Diabły z Loudun, młody wówczas, zdolny 33-letni kompozytor, Krzysztof Penderecki. Dokłada zatem swą cegiełkę do gmachu walki z Kościołem, tym razem elitarnie, jako że któż mógł wówczas udać się do Hamburga na premierę światową tej wspaniałej tonalnie opery? Któż wysłuchał tej awangardowej muzyki wówczas? Kto ją widział na scenach operowych świata? Faktem jest zatem, iż w PRL nośnym artystycznie motywem okazał się dramat klasztorny rodem z francuskiego Loudun: prozatorsko opracowany przez Iwaszkiewicza, filmowo przez Kawalerowicza oraz muzycznie przez Pendereckiego. Minęły lata i nastała po 1989 roku radykalna zmiana systemu politycznego w Polsce. Słynny pisarz Iwaszkiewicz umiera w Stoję nad jego grobem na cmentarzu w Żbikowie koło Brwinowa, czyli pod Warszawą. Dlatego naszły mnie spisane wyżej refleksje. Nie doczekał głębokich przemian politycznych w ojczyźnie. Kawalerowicz umiera w grudniu 2007 roku. Ale przedtem nakręca piękny film Quo vadis (2001), niosący intelektualnie motyw przebijania się młodego chrześcijaństwa w obcym mu ideologicznie Imperium Romanum. Reżysersko przekazuje nam bliskie historycznie polskiemu społeczeństwu treści: ta nowa religia jest godna uznania, mając zdrowe korzenie doktrynalne. Dzieło filmowe bardzo pro-katolickie w kategoriach RP. Prapremiera światowa urządzona jest z pompą medialną. W obecności polskiego papieża! W Watykanie można po raz pierwszy obejrzeć ten religijny w charakterze obraz, pokłon dla chrześcijaństwa... A kompozytor pisze w międzyczasie niebywale religijne w swej naturze utwory, sławiące jego twórczość na cały dosłownie świat. Wystarczy tu wspomnieć wspaniałe religijnie Pasje, czy Utrenję wzruszającej ukłonem ekumenicznym wobec braci prawosławnych. Przejmują duchem religii. Kompozytor udziela wywiadów w prasie światowej, dając do zrozumienia jak bliski jest w jego twórczości duch chrześcijaństwa, panującego na ziemiach, obecnie zajętych przez Rzeczpospolitą Polską, jednocześnie wspominając i podkreślając swą przyjaźń ze zmarłym polskim papieżem. Nie osądzam, nie potępiam. Nie rzucam pierwszy kamieniem. Każdy chciał jakoś strategicznie urządzić się w nowej sytuacji politycznej. Również artyści. Przytaczam fakty, dowodzące, iż nie wie (?) prawica co wyczynia lewica, sprawiające, iż przychodzi mimowolnie na myśl przysłowie Panu Bogu świeczkę a diabłu ogarek. Schylam się, kładąc na grobie wielkiego pisarza wiązankę kwiatów na cmentarzu pod Warszawą. Wiesław PIECHOCKI Brwinów, marzec 2009

11 May-June/Maj-Czerwiec 2009 Seksualne bonusy Wartość łóżka jest nie do przecenienia, szczególnie w czasach złej koniunktury gospodarczej, kiedy pieniądz traci na wartości Łóżko może być - a częściej jest meblem zastępującym wszelkie gratyfikacje jakimi chcielibyśmy obdzielić partnera. Jeden ze znanych seksuologów - Wiesław Sokoluk nazwał intymne uniesienia - bonem kopulacyjnym, jako, że seks bywa czasem, albo często jest używany jako nagroda - i dalej dodaje - że z różnych gratyfikacji, które można mieć najszybciej, to dwie są najsilniejsze: seks i narkotyki. Narkotyki są oszukańczą przyjemnością, a seks - jeżeli go nie oszukamy - też nas nie oszuka! Oszukany seks? - zapytać by należało. Sokoluk potwierdza tę prawdę oczywistą - głosząc.. wszędzie tam, gdzie nie jest on używany do tego, do czego służy jest oszukańczym aktem.. Do czego służy seks nie będę przypominał w tym felietonie, chociaż Sokoluk to robi świadomie twierdząc, że większość z nas nie pamięta już tych jego więziotwórczych i prokreacyjnych funkcji. Większość z nas.. po prostu kupczy seksem... Jest on tak silnie nagradzający, że otwiera się pokusa żeby wykorzystywać go do innych celów.. no.. na przykład żeby wymusić na partnerze korzystne dla siebie zachowania, czy to skłonić go do korzystnej decyzji, czy to użyć jako szantażu - a z reguły manipuluje ten, kto mniej seksu potrzebuje. Trzeba mieć jednak świadomość, że takie działanie jest zabójcze dla więzi łączących partnerów. Nawet uprawianie seksu z wdzięczności dla partnera - tez jest jawną manipulacją, bo nie takie jest przeznaczenie seksu, który powinien spajać więzi - a nie być nagrodą, bo wtedy seks staje się instrumentem i służy nie tyle bliskości, co pozyskiwaniu dóbr... a dobra - jak wiemy mogą zmieniać właściciela. Ale w seksie nie ma gotowych scenariuszy. Ta sama nagroda, która partner pobiera w łóżku może być także wyrazem zabawy.. - to zmyj kochany naczynia a ja wezmę prysznic.. takie domyślne transakcje to dobry sposób na zabawę, która może przynieść wymierne korzyści - i nie jest seksem oszukańczym... bo wypływa z naturalnych pobudek! Dlaczego udawanie jest tak powszechne w związkach, szczególnie małżeńskich? Sokoluk twierdzi, że bierze się to stąd, że zbyt silnie oczekujemy tego, że za każdym razem musi być dobrze... A przecież seks jest nieprzewidywalny do końca i często, zwłaszcza zbyt długo oczekiwany nie przynosi sukcesu spełnienia... i jeżeli stać partnerów na to, żeby to sobie powiedzieć to mamy dobre więzi i często dobry seks, bo jeżeli teraz mówimy, że było nie najlepiej - to znaczy, że zwykle bywa lepiej! Po co się więc oszukiwać, ale - jeżeli stale to czynimy - to oznacza, że komuś w łóżku jest zawsze źle! Szczególnie mężczyźni zapominają, że bilans życia seksualnego kobiety - budowany jest na nieco innych zasadach - niż u nich, a więc wiedza może pełnić tu rolę lekarza seksuologa. Szczególną rolę odgrywa wykorzystywanie seksu jako kary. Tu mężczyzna jest w nieco gorszej sytuacji... kobieta bowiem - nie musi odmawiać seksu, by ukarać mężczyznę. Godzi się po prostu na współżycie: - chcesz? - proszę bardzo, nie odmawiam, ale myśli np. o zbliżających się zakupach. Jak mówi Sokoluk dość często stosowaną karą, bardzo szkodząca wzajemnej więzi - jest deprecjonowanie partnera... gdy on pyta: dobrze było kochanie? Ona odpowiada: - no... nie rozśmieszaj mnie.. Jednak manipulacje seksem są dziełem zarówno kobiet jak i mężczyzn, chociaż większe możliwości w tym względzie mają kobiety. Jak mówi Sokoluk mężczyźni raczej manipulują uczuciem niż seksem. On - stwarza pozory, że jest czuły - ona natomiast... że jest namiętna. Mówi się przecież, że kobieta udaje ochotę na seks, bo szuka miłości a mężczyzna udaje miłość, bo ma ochotę na seks... Dariusz Spanialski The Street Sizzles WIERSZE Mushrooms after profuse rain, children pop out of the ground in late March, every puddle on our street staked out. A small shovel clears the sewer entrance, roar of melt water in the gutter. The sun laps up snow s grimy remains you can almost hear its lips smacking. The children float toothpicks, maple seeds, dry pine needles. Yellow braids into red, into blue green and purple of rubber boots, plastic coats. The street sizzles. A scream ruptures the afternoon. It s a girl child, spewing winter from her lungs, beating it down with a stick. Dust to Flower Petal Apple trees in full bloom where a month ago skeletons rattled in time with the traffic, the streets coughing. Dust to flower petal, annual feast of miracles in a place absent from all editions of Wonders of the World. Even a speed trap looks semi-mystical against the backdrop of preening godlings. Petroleum Plaza Street Edmonton, AB T5K 1G8 OGŁOSZENIE Praca na pół etatu (part time) w Edmonton w sklepie z obuwiem dla osoby znającej polski i angielski. Tel Evening Poem May sun loiters a little longer each evening to watch the women kneeling in their flower beds. Daytime masks put aside, they thrust at the loosened soil with the same blood-thirst a robin nearby pummels a worm, pour into shapely hollows the day s victories and small humiliations rich humus which will nourish ephemera in the months to come. Its shift at the end, the sun is all tenderness. Lilac-perfumed fingers, which scorched song birds into silence a few hours ago, brush away a stray lock of hair, trace the outline of a smudged cheek. As if to secure a promise, memorize the way back. Oblivious as aging mates the women inhale its presence, knead red into the earth, blue, lavender, yellow. 11 Anna Mioduchowska

12 12 Spring is in the air. It is a time of new life. There are green grass, kittens, puppies, and rhubarb. The darned stuff is the first thing to show up in the garden. For those of you who don t know about rhubarb, it grows from a huge root-ball under the soil. A mass of stalks shoot through the soil each topped with a leaf the size of an elephant s ear. OK, a small elephant s ear, but the leaf is big. The stalks are red near the ground, greener toward the leaf, and they grow to be the diameter of a coffee cup and as long as a tall person s leg. Rhubarb strives to control its own personal space in the garden. It shades everything nearby so those plants can t grow as desired. In its raw state, rhubarb is bitter, sour, and it can be toxic if you use it the wrong way. When you chew on it, it bites back in ways you don t expect. Does this sound like your numero-uno relationship, with your spouse or partner? Does that relationship feel a little rhubarbish at Pleasantview Professional Bldg. Suite 300, Avenue Edmonton, Alberta T6H 5B4 Fax: (780) (780) We speak English, Polish, and Russian Dr. Margaret Pokroy Dr. Mila Lutsky FAMILY DENTISTS Rhubarb Romance A Little Honey Works Wonders times? Carol (my wife) and I coach couples as a part of our business. Guiding couples to find ways to enhance their relationship is one of our specialties. One of the biggest problems we see with couples is that they begin to take each other for granted. We often hear people talk about their partner. Sometimes it is good, but usually it is not. He/she: never listens, is manipulative, is rude and obnoxious, is a workaholic, won t talk about feelings, is too emotional, is irresponsible, never does anything around the house, isn t exciting any more, etc. A relationship like this can be nasty. When we focus on these negative things, guess what happens? Holy rhubarb, that s all we see. And it gets worse. I know this to be true because I ve experienced it. If the picking, whining, and blaming continues, the relationship falls into a hot pot that will eventually boil dry and burn. It may happen quickly or it may take years. I guarantee it will occur, leaving both people bitter, sour, and toxic, as if they were rhubarb. In our case, we came very close to ending our relationship. Have you been in this boiling pot? Is your relationship as passionate, exciting, and satisfying as you d like it to be? Be honest with yourself. Regardless of what is occurring in your relationship, some rhubarb romance helps. Rhubarb is unique, vibrant, thriving, and resilient. When cooked, it smells heavenly, and has a scrumptious flavour. Rhubarb pie is my favourite! Rhubarb notice it, nurture it, love it, and add lots of sweetener. So it is with my relationship with Carol. She is my favourite. She has the same unique qualities, traits, and appearance that I originally loved. In fact, they have been enriched and enhanced through our experiences. I create great happiness, joy, and satisfaction in my life through this relationship. I am not willing to let it boil dry and burn. Instead, I choose to notice her, nurture her, love her, and add lots of sweetener. I could use sugar but I prefer honey, and so does Carol. Six cups of Honey ideas for Rousing Rhubarb Romance: 1. Good morning Honey. Add a kiss and a hug. Come on folks not that love ya peck on the cheek as you rush out the door that really says, I don t have time for you. Mean it a genuine kiss on the lips and an embrace that means, I love you and I am glad that I get to be in your life. 2. Honey, what can I do to help you so your day goes smoothly? Joyfully do what is asked of you. May-June/Maj-Czerwiec Honey, tell me about your day. Keep your mouth shut and LISTEN with the intent to understand, without interrupting or feeling the need to fix anything. 4. Honey, let s do the (dishes, yard work, cleaning, shopping ) together. Sharing these duties builds rapport and opens up lots of opportunities for stimulating discussions, dreaming, spontaneity, and fun. 5. Honey, can we talk about? Be willing to communicate honestly, openly, and respectfully about anything that comes up in the relationship. Approach these discussions with a balanced perspective, being willing to talk about what is working and what is not working. These are not arguments, but opportunities to understand each other s perspective and to deepen the relationship further. 6. Good night Honey. Once again, add a genuine kiss and a hug. Lovingly look that special person deeply in the eyes, the portals to their soul. Always go to bed together on a happy note. Are you married or in a primary relationship? If so, congratulations. This relationship could be the best thing you have ever created in your life. I challenge you to treat it that way. A relationship is dynamic and always changing. There is always room for improvement. Are you neglecting this person who could be the most significant person in your life? Are you taking your relationship for granted? Are your experiencing some rhubarb bitterness, sourness, and toxicity? Be the catalyst TODAY and choose to add some of these sweet ideas, or others from your Honey Pot. They may cause you to lose some sleep (let your mind wander folks), but you won t mind. Rhubarb romance it s delicious and sweet, or bitter and sour. The choice is yours! Copyright 2007 Dan Ohler helps organizations Grow Positive, Productive Teams. He is a speaker, author, and relationship coach based near Edmonton, AB, Canada. Whether you experience a keynote or workshop, Dan gets you thinkin outside the barn. You ll be inspired to grow your teams, enhance your relationships, and create greater happiness and success in all areas of your life. Please visit his website: or call him at

13 May-June/Maj-Czerwiec 2009 Awantura o Madagaskar Dlaczego Madagaskar w latach 30-tych XX wieku zajmował szczególne miejsce w prasie polskiej? Czy Polska mogła otrzymać kolonie od Francji? Co mieli z tą akcją wspólnego Żydzi? Czy polscy narodowcy chcieli naprawdę deportować ludność żydowska na Madagaskar? Czy takie plany brano pod uwagę? W niniejszym artykule mam nadzieję odpowiedzieć na te pytania i sprostować nieścisłości pojawiające się w elektronicznych mediach. Po wprowadzeniu w Niemczech tzw. norymberskich (ustaw rasistowskich) ogłoszonych 15 września 1935 na zjeździe Reichstagu w Norymberdze, środowiska żydowskie zaczęły szukać wyjścia z tej trudnej dla siebie sytuacji (tym bardziej, że emigracja żydowska do Palestyny była zahamowana- poprzez starcia z Arabami jak i wprowadzenia ograniczeń emigracyjnych przez Anglię [Palestyna w tamtym czasie podlegała mandatowi angielskiemu]). Jak podawało Morze (pismo Ligi Morskiej i Kolonialnej przyp. M.K) z kwietnia 1935 roku, jednym z inicjatyw prowadzonych przez środowisko żydowskie, było skierowanie emigracji do innych państw: ( ) delegacja żydowska, która udała się niedawno w sprawach osadniczych do południowej Ameryki, przywiozła projekt parlamentu w Ekwadorze. Rząd Ekwadoru przeznaczył na osadnictwo żydowskie ha. Imigranci żydowscy będą mieli zupełna swobodę i równość traktowania w stosunku do innych mieszkańców, przyczem będą mieć ułatwienia, co do nabycia obywatelstwa miejscowego. Jeszcze w styczniu 1935 roku, francuski minister do spraw kolonii Marcel Moutet dla czasopisma Le Petit Parisien oświadczył, że Francja jest gotowa otworzyć wielką afrykańską wyspę (chodzi o Madagaskar przyp. M.K.) dla emigracji żydowskiej, co wywołało niemalże eksplozje komentarzy i relacji. Przyznał, iż Żydzi stanowią poważny element osiedleńczy. Życzliwe zainteresowanie wykazał też gubernator wyspy Leon Cayla, już wcześniej konferujący z przywódcami żydowskich organizacji, szczególnie Komitetu Obrony Praw Żydów w Europie Środkowej i Wschodniej życzliwie podchodził do tego tematu. Ale Francja wiązała też z tą afrykańską wyspą i inne projekty. Otóż jak podawał Sunday Express z 14. marca 1935: Francja gotowa jest sprzedać Włochom Madagaskar za sumę 75 milionów funtów szterlingów 1. Brano też pod uwagę skierowania robotników z Jawy na Madagaskar. Dopiero pod koniec 1936 i na początku stycznia 1937 roku, w polskiej prasie narodowej można było przeczytać: Le Petit Parisien podaje, że w ministerstwie kolonii odbyła się konferencja, poświęcona projektowi osadnictwa Żydów w koloniach francuskich. Po konferencji tej, w której wzięli udział przedstawiciele organizacji żydowskich minister kolonii Moutet udzielił przedstawicielowi Le Petit Parisien wywiadu, w którym oświadczył, co następuje: Do kwestii osadnictwa Żydów w naszych koloniach odnoszę się bardzo przychylnie ( ). I jeszcze w styczniu tego samego roku narodowa prasa donosiła: oświadczenie przedstawicieli rządu Bluma (Léon Blum, pochodzenia żydowskiego ur. 9 kwietnia 1872 w Paryżu, zm. 30 marca lewicowy polityk francuski, trzykrotny premier Francji w latach , 1938 i przewodniczący rządu, przyp. M.K.) w sprawie przeznaczenia dla emigracji kolonii francuskiej wywołało w prasie żydowskiej w Polsce nie tajoną złość. Uważano, bowiem iż takie oświadczenie są wodą na młyn antysemitów. Nasz Przegląd (periodyk żydowski po polsku przyp. M.K.) poświęca deklaracjom francuskim dużo miejsca i w niedzielnym wydaniu stwierdza, iż wystąpienie rządu francuskiego nie jest następstwem akcji dyplomacji polskiej, tylko zabiegów wielkiej organizacji żydostwa międzynarodowego jak Freiland i Emco (pogr. M.K.) ( ). Oburzenie i gwałtowna reakcja polskich środowisk żydowskich była nieuzasadniana, bo swoje pretensje powinni kierować do swoich współwyznawców. Polscy narodowcy skopiowali inicjatywę tych środowisk. Potwierdzenie projektu osadnictwa na Madagaskarze przez stronę żydowską można znaleźć w żydowskich publikacjach: Inicjatywa kolonizacji żydowskiej w koloniach francuskich wyszła ze strony żydowskiej ligi terytorialistycznej oraz towarzystwa Emcol (stowarzyszenia dla emigracji i kolonizacji żydowskiej). Organizacje te skupiają dokoła siebie nikłe grono osób. Kilku idealistów zatrwożonych pogarszająca się sytuacją, w ciągłym poszukiwaniu możliwych terenów dla zbiorowej kolonizacji żydowskiej wpadło w końcu na pomysł zwrócenia się do rządu francuskiego. Lecz ta grupa terytorialistów żydowskich prowadziła swą akcję bez oparcia o masy żydowskie, bez zaplecza politycznego i z dala od kapitałów filantropijno-emigracyjnych. ( ) Wielką usługę pod tym względem oddał znany pisarz murzyński Rene Marin. Poinformowany o aspiracjach ligi terytorialistycznej od razu o tym mówił ze swoim przyjacielem, szefem gabinetu ministra kolonii p. de la Vignette. Ten życzliwie przestudiował memoriał ligi i niezwłocznie przedłożył go ministrowi. Po krótkim czasie nastąpiła audiencja u ministra, podczas której p. Moutet nie tylko zaakceptował sugestie żydowskiej ligi terytorialistycznej, lecz przyrzekł daleko idącą pomoc. Zdaniem Rene Marin należy niezwłocznie te dobre i szczere chęci ministra wykorzystać i natychmiast przystąpić do dzieła ( ). Jeszcze w lutym 1937 roku, sanacyjna gazeta potwierdziła, że takie spotkanie miało miejsce opierając się na prasie francuskiej: ( ) Publicysta francuski zaznacza, iż wiadomym mu jest, iż zwracano się z tego rodzaju projektem (osadnictwa żydowskiego przyp. M.K.) do ministra kolonii i że nawet kwestia kredytów nie nasuwa trudności, gdyż organizacje żydowskie w Ameryce i Europie gotowe są finansować koszty emigracji i instalacji osadników ( ). W takich właśnie okolicznościach pojawia się polski projekt osadniczy na Madagaskarze dzięki propozycji wysuniętej przez Francję. Ta inicjatywa nie miała na celu ani przesiedlenia całej ludności żydowskiej, tym bardziej deportacji. Chodziło o koncepcję skierowania na Madagaskar emigracji z Polski, w tym także i Żydów, będących obywatelami Rzeczpospolitej. Proszę zauważyć, że nie chodziło tylko o ludność żydowską. Nie był to projekt dotyczący tylko i wyłącznie problemu żydowskiego. Przecież od wielu lat Polska starała się o uzyskanie kolonii. Kwestia przeludnienia obszarów Polski jak i bezrobocie, oraz szukanie rynku zbytu były problemami, które zmuszało rząd Polski do szukania rozwiązań. Polskie postulaty kolonialne były znane opinii międzynarodowej. W latach 1936 i 1937 te aspiracje nabierały realnych kształtów. Jak podawał Przegląd Katolicki: Żądamy kolonii dla Polski, a żądania te znajdują szerokie uzasadnienie w warunkach, w jakich znajduje się nasz naród. Aby móc rozwijać się normalnie i wzmacniać gospodarczo; każdy naród powinien posiadać: 1) obszary dla rozmieszczenia swej ludności; 2) surowce dla produkcji fabrycznej i dla konsumpcji i 3) rynki zbytu dla rynków krajowych. Te postulaty były prezentowane w Genewie przez ówczesnego ministra spraw zagranicznych Józefa Becka. Dopiero na posiedzeniu komisji szóstej (politycznej) w dniu 6 października 1936, delegat polski przy Lidze Narodów min. Komarnicki, podkreślił, że kwestia wzmożonej emigracji żydowskiej z Polski jest dla nas koniecznością życiową, którą Liga powinna zając się praktycznie. Deklaracja delegata polskiego podkreśliła, że rząd polski, zdając sobie sprawę z niedostateczności Palestyny, jako terenu emigracyjnego dla Żydów polskich, rozważa już obecnie sprawę skierowania emigracji żydowskiej do innych krajów. Gdy Francuzi wystąpili z propozycją zbadania Madagaskaru pod względem możliwości osadnictwa przez europejczyków, taki zamiar zgłosiła dyplomacja polska. Dlaczego my Polacy nie moglibyśmy skorzystać z nadarzającej się okazji do zdobycia kolonii? Trzeba było kuć żelazo póki gorące. Zwłaszcza, że francuska prasa donosiła: Francja powinna pomóc Polsce w rozwiązaniu zagadnienia kolonialnego. Populalaire, organ premiera Bluma, podkreśla, że Polsce przede wszystkim idzie o uzyskanie terenów kolonizacyjnych. Jeszcze w marcu 1937 roku minister Beck, przebywając w Stanach Zjednoczonych udzielił wywiadu: deklaracja ministra J. Becka przyczyniła się do wyjaśnienia sytuacji, która wytworzyła się wyłącznie na skutek kampanii pewnych czynników żydowskich przeciw wszelkim konstruktywnym planom w dziedzinie emigracji żydowskiej, kreślonym przez stronę polską, nie mniej pod względem gospodarczym zainteresowaną w tej pozytywnej pracy, w skali światowej, na rzecz szerokich warstw żydowskich w Europie, cierpiących wskutek kryzysu, przeludnienia i związanych z tym zjawisk. W wywiadzie tym stwierdzone zostało w sposób najbardziej autorytatywny, że Rząd Polski nie podnosił zagadnienia emigracji na forum międzynarodowym w duchu antysemickim. W dalszym ciągu wywiadu min. Beck omówił obszernie ewolucję gospodarczo-społeczną w Polsce, na której tle rozwinął się problem żydowski. Zarówno dwie poprzednie mowy min. Becka, jak i wywiad, wywarły doskonałe wrażenie w kołach amerykańskich Żydów. Oddział Nowojorski Syndykatu Dziennikarzy Polskich, wystąpił w międzyczasie z listem otwartym do autorów oskarżeń złośliwych i uwłaczających Polsce, na tle sprawy żydowskiej, sformułowanych głównie przez red. Margoshesa. Jak się okazuje z ostatnio otrzymanych numerów polskiej prasy nowojorskiej, najpoważniejsze amerykańskie organizacje żydowskie nie biorą udziału w tej kampanii. Kampania ta jest jedynie dywersją pewnych czynników syjonistycznych, zwalczających zawsze i namiętnie wszelkie próby emigracji żydowskiej innej niż 13

14 14 do Palestyny. Dzięki uprzejmości kół francuskich w maju 1937 roku wypływa polska Komisja Studiów w celu zbadania Madagaskaru pod przyszłą kolonizację: Mniej więcej przed rokiem minister Beck po uprzednich rozmowach w Paryżu i wskutek propozycji ministra kolonii Mariusa Moutet zdecydował wysłać na wyspę Madagaskar specjalną komisję do zbadania warunków jej przydatności do kolonizacji elementem ludzkim z Polski.( ). Komisji Studiów składała się z trzech osób: Leona Altera, dyrektora żydowskiego Towarzystwa Emigracyjnego w Warszawie, inżyniera agronoma Salomona Dyka z Tel-Avivu i z M.B. Lepeckiego (byłego adiutanta marszałka Piłsudskiego, który był przewodniczącym tej Komisji). Co ciekawe wysłanie tej Komisji spowodowało gwałtowną reakcję części mas żydowskich w Polsce:, Aby uspokoić społeczeństwo żydowskie, zaniepokojone wysłaniem Komisji Studiów na Madagaskar, rząd (Polski- M.K.) wydał 21 maja komunikat, w którym wyjaśnił, że kwestia ewentualnej emigracji żydowskiej na Madagaskar wcale nie może wpłynąć ujemnie na życzliwy stosunek rządu do rozwoju Palestyny, jako siedziby narodowej żydowskiej. Późniejsze wystąpienie ministra Becka w Genewie potwierdziło to stanowisko w całej rozciągłości. Czyżby samo wysłanie Komisji na Madagaskar uaktywniło syjonistów? Opór i bojkot tej Komisji musiał być znaczący. Jak wynika z powyższego tekstu rząd Polski musiał wydać publiczne oświadczenie i potwierdzić to na forum międzynarodowym. Komisja przebadała teren Madagaskaru wskazany przez ekspertów francuskich. Badano konkretny obszar, który już wcześniej został gruntownie zbadany przez fachowców. ( ) Rozważania Komisji Studiów i słuszność dokonanej przez nią eliminacji terenów znalazły potwierdzenie w opinii Generalnego Gubernatora, Leona Cayla i, który w paru rozmowach wskazywał, że tereny najbardziej podatne dla kolonizacji europejskiej znajdują się według jego zdania w rejonie, zwanym Ankaizina, położonym właśnie w północnej części płaskowyżu centralnego. Jako okoliczność dodatkową, przemawiającą za skierowaniem naszej uwagi tam, dodawał, że istnieją w tej strefie dość znaczne obszary ziemi wolnej. Wyjaśnił ponadto, że tereny te były już przedmiotem uwagi rządu kolonialnego i były badane przez osoby kompetentne z Tananarywy. Z osób tych należy wymienić : inż. Edmond Francois, kierownika stacji doświadczalnej rolniczej w Nanisana pod Tananrywą; inż. C.Champenois, wyższego urzędnika Service d Agriculture i b. instruktora rolnego dystryktów Bealanana i Mandritsara (Ankaizina); dr Henri Besairie, autora mapy geologicznej Ankaizina y i szeregu prac naukowych o glebie Madagaskaru; dr Bouriquet, szefa laboratorium phytopatologicznego Instytutu Pasteura w Tananarywie; H. Perrier de la Bathie, autora licznych prac naukowych o Madagaskarze. Po dziesięciotygodniowym pobycie na wyspie, Komisja powróciła do Polski. Na podstawie zebranego materiał przygotowano wspólny raport, który był wyrazem jednomyślnej opinii wszystkich trzech członków ekspedycji. Opinię, jaką wydała ta Komisja wypadła pozytywnie. Przedłożono analizę raportu ministrowi Spraw Wewnętrznych R.P. Beckowi, po czym Komisja udał się do Paryża, gdzie 22 listopada 1937 roku została przyjęta przez francuskiego ministra kolonii Moutet, który podtrzymał swoje przychylne stanowisko do akcji kolonizacyjnej na terenie Madagaskaru (rozmowę toczono w obecności radcy ambasady R.P. Henryka Stebelskiego). Po powrocie z Francji rola Komisji została zakończona, a ona sama przestała istnieć. W następnym roku prasa polska i zagraniczna (przeważnie francuska) rzucała gromy na Komisję jak i na polskich Żydów. Artykułu nasiąknięte stereotypami i przekłamania były tak natarczywe, że co jakiś czas ukazywały się sprostowania Komisji. I jak pisał w 1938 roku M.B.Lepecki Komisja Studiów wysłana przez Rząd miała za zadanie stwierdzić czy Madagaskar do osadnictwa nadaje się i po przeprowadzonych badaniach orzekła: Tak, nadaje się. To był główny i zasadniczy cel pobytu ekipy polskiej na Madagaskarze. Co ciekawe we francuskiej prasie Ere Nouvelle z 17 sierpnia 1937 roku ukazał się artykuł pt. Imigracja żydowska do niektórych kolonii francuskich, w którym autor Mille, wskazuje, że Nowa Kaledonia mogłaby przyjąć pewną liczbę emigrantów żydowskich Krzywdzące byłoby napisać, że całe środowisko żydowskie bojkotowało plany osadnicze. Otóż w jednym z tych środowisk: utworzono Żydowski Komitet Emigracyjno-Kolonialny z rabinem, profesorem uniwersytetu warszawskiego, Mojżeszem Schorrem na czele. Komitet ten uznał konieczność podjęcia prób rozładowania problemu żydowskiego w Polsce przez akcję emigracyjną poza Palestynę także; wnet zebrano w tym gronie, przy udziale żydowskich przemysłowców z Łodzi, 5 milionów złotych, jako fundusz początkowy na organizacje odpływu Żydów z Polski i na stworzenie dla nich podstaw materialnych na nowym terenie osiedlenia 2. I jak podawała sanacyjna gazeta: prace nowopowstałego Komitetu ( Emigracyjno- Kolonialnego przyp. M.K.) przyczynią się do pogłębienia zrozumienia stanowiska opinii polskiej i poparcia wysiłków rządu polskiego zarówno wśród mas żydowskich w Polsce jak i wśród tzw. sfer żydostwa międzynarodowego 3. Z jednym jednak się zgodzę, że na wiecach i demonstracjach młodzi narodowcy posługiwali się słowami Żydzi na Madagaskar * (oczywiście nie będę tu wchodził w spór czy hasło miało wydźwięk antysemicki czy też nie, punkt widzenia zależy od punktu siedzenia). Problem antagonizmów między Polakami a Żydami był o wiele bardziej skomplikowany niż się komuś wydaje na pierwszy rzut oka 4. Ten temat jest za szeroki żeby w tym miejscu się nim zająć. Wracając do przerwanego wątku. Jeszcze na początku roku 1938, gdy do Polski przybył francuski minister spraw zagranicznych Yvon Delbos, minister Beck przedstawił swemu francuskiemu koledze zainteresowania polski sprawą kolonialną, udowodnił, że zainteresowania te wypływają z powodu braku surowców. Polska będąca w pełnym rozwoju swego przemysłu potrzebuje surowców, których niestety nie posiada na własnym terytorium. Żądania te wypływają wreszcie z konieczności szukania ujścia dla nadmiaru ludności wobec dużego przyrostu naturalnego. Min. Beck nie domagał się jednak oddania Polsce już teraz jakiegoś terytorium kolonialnego. W sposób ścisły Polska przedstawi swe żądania dopiero wówczas gdy zagadnienie nowego podziału kolonii będzie postawione w sposób May-June/Maj-Czerwiec 2009 konkretny. Co ciekawe w czerwcu tego samego roku: Prezes Francuskiej Ligi Morskiej i Kolonialnej Północnej Francji, Prezes Izby Adwokackiej w Lille p. F.Dècaux, po studiach, jakie odbył w Warszawie i Gdyni, gdzie przybył na zaproszenie LMK (Ligi Morskiej Ii Kolonialnej, przyp. M.K.) wygłosił w Lille wielki odczyt, oświetlający w przychylny sposób polskie zagadnienia ludnościowe, surowcowe i kolonialne.( ) prelegent wyrazi radość, ż słuszne postulaty populacyjno-surowcowe Polski spotkały się z życzliwym stanowiskiem rządu francuskiego, choćby w kwestii osiedlenia pewnej liczby Żydów polskich na Madagaskarze (pogrubienie M.K.). W roku 1937 Arkady Fidler został wysłany, jako korespondent Gazety Polskiej przez redaktora Bogusława Miedzińskiego na wyspę Madagaskar (częściowo jego wyprawę finansował polski MSZ). W swoich książkach ( Jutro na Madagaskar wyd. w 1939, Żarliwa wyspa Beniowskiego i w Wiek męski zwycięski 1976 r.) zawarte są informację dotyczące kolonizacji Madagaskaru. W publikacji z 1976 roku podróżnik napisał: Zaledwie nasza Komisja Studiów pod koniec lipca 1937 roku opuściła Madagaskar, odprowadzona przeze mnie do portu Madzunga, gdy w Tananariwie w kołach zarówno francuskich, jak i malgaskich podniosły się głosy sprzeciwu. Po paru miesiącach zaczęły przesiąkać z Polski do Francji alarmujące plany majora Lepeckiego, zamierzającego rzucić na Madagaskar istną armię wychodźstwa polskożydowskiego. Więc przeciw nieumiarkowanym zamiarom polskiego dygnitarza zaostrzył się opór we Francji, a jeszcze większy protest na samym Madagaskarze. Gwałtowne artykuły w prasie Tananariwy, zwłaszcza w Journal de Madagaskar, inspirowane przez miejscowe władze, uderzyły na alarm i miały na przykład takie tytuły: Madagaskar czy polska kolonią? Nigdy! lub Nie chcemy polskich Żydów! I tym podobne. Nieszczęsna Komisja Studiów także w Polsce napsuła dużo krwi, szczególnie w kołach żydowskich. Leon Alter, jako dyrektor żydowskiego biura emigracyjnego, dostawał od swoich grube cięgi i od madagarskiego diabła zapamiętale się odżegnywał, a Salomon Dyk także umywał gorliwie ręce, kończąc za zaoszczędzone w Komisji Studiów grosiwo budowę swej wilii w Tel-Awiwie. Jedynie Almanzory ( zwycięzcy zachodnie słowo wzięte ze słowa arabskiego al-mansur przyp. M.K.) dokoła Lepeckiego i niektórych kół naszego MSZ broniły się resztkami sił, ale była to obrona raczej twarzy i zranionej ambicji aniżeli wyraz wiary w zdatność Madagaskaru dla naszej emigracji. Gdy w październiku 1938 roku wróciłem do Polski, sprawa już chyliła się ku ostatecznej przegranej: Almanzory, choć opornie i z żalem, uległy głosom zdrowego rozsądku i osamotnienia, cichcem składały broń. Jednak w swojej publikacji sprzed 1939 był raczej optymistą i tak opisywał cały projekt osadniczy: wierzę w kolonizację polską w Ankenzinie. Wierzę, że Madagaskar to: tak. Jeżeli uczciwie, rozumnie, bez wybujałej fantazji, bez chorobliwej ambicji, bez niebezpiecznych marzycieli, lecz realnie, skromnie w ramach możliwości, powtarzam uczciwie to tak. Oczywiście po wojnie nie można było gloryfikować aspektów kolonizacyjnych sanacyjnej Polski, pewnie, dlatego publikacje powojenne naszego podróżnika mają charakter sceptyczny.

15 May-June/Maj-Czerwiec 2009 Na koniec wspomnę, że jeszcze istnieje jeden pozytywny raport, co do możliwości kolonizacyjnych Madagaskaru przez Polskę. Napisany został przez panią Marię Zakrzewską (korespondentkę Gazety Polskiej ) na zlecenie polskiego MSZ, przedłożony jesienią Dlaczego jednak środowiska żydowskie stawiało wielki opór przeciw planom osiedleńczym? Na pewno jedną z wielu przyczyn były kłamstwa zamieszczane na łamach poczytnych gazet. I tak np. w jednym z wielu artykułów zamieszczanych w Naszym Przeglądzie na temat kolonizacji Madagaskaru można było przeczytać: Jeden z żołnierzy królowej (Ranavalony**) zdradził przed komisją (Lepeckiego) tajemnice upodobania królowej do Żydów. Oto w narodzie jest coraz większe niezadowolenie z rządów. Umysły fermentują. W kraju jest źle, a lud zaczyna mówić o detronizacji Jej Królewskiej Mości. Gdyby na Madagaskarze byli Żydzi, sprawa niezadowolenia od razu znalazłaby rozwiązanie. Zwaliło by się wszystka winę na Żydów, a królowa tudzież Rząd Jej Królewskiej Mości miałby zapewniony spokój na długie lata. Czy zdrowo myślący człowiek uraczony takim kwiatkami miałby ochotę wybrać się nawet na wakacje na tą afrykańską wyspę? Rok później ta sama gazeta podawała: Ze względów na poziom cywilizacyjny i ugodowe stanowisko szczepu Hova wobec administracji francuskiej, ewentualna kolonizacja tego terenu wywołuje sprzeciw władz francuskich nie mogących dopuścić do powstania nowej kwestii arabskiej na Madagaskarze, na podobieństwo Palestyny. Przez prawie cały rok 1938 w prasie pojawiał się problem Madagaskarski z różnym natężeniem, raz go chwalono to znowu podlegał ostrej krytyce. Wbrew sceptykom i nieufności wobec emigracji na tą afrykańską wyspę, niektóre środowiska żydostwa międzynarodowego brały taką opcję pod uwagę. I jak można przeczytać w Gazecie Polskiej : Wbrew tendencjom niektórych czynników żydowskich, które jeszcze do niedawna opowiadały się przeciw kolonizacji osiedleńczej Żydów na Madagaskarze, w najbliższych dniach z ramienia centrali potężnej organizacji żydowskiej Joint w Stanach Zjednoczonych wyrusza ekspedycja na Madagaskar. Ekspedycji tej będzie przewodniczył dr. Rosen, zajmujący się sprawą osiedlenia Żydów w Birobidżanie. Wiadomość powyższa ma bardzo duże, albowiem stanowi zwrot w dotychczasowym stanowisku Żydów wobec zamiarów osiedlenia ich poza Palestyną. Niewątpliwie taki fakt należy wiązać z ekspedycją polską na Madagaskar, która wypowiedziała się pozytywnie, co do możliwości osiedleńczych na Madagaskarze. W okresie międzywojennym istniało wiele projektów emigracji ludności żydowskiej do różnych rejonów świata np. do Ekwadoru, Rodezji, Ugandy, Kenii, Gujany, Nikaragui, Nowej Kaledonii, Argentynie. Były to inicjatywy organizacji żydowskich w większość nie miały wielkich szans realizacji (były torpedowane przez środowiska syjonistyczne). Jeszcze w lipca 1939 można było przeczytać: Minister Mandel (do spraw francuskich kolonii) oświadczył, iż rząd francuski opracował plan, który umożliwić ma osadnictwo 25 do 40 tysięcy uchodźców (żydowskich z Niemiec przyp. M.K.) w Madagaskarze lub Nowej Kaledonii. Kończąc powyższy artykuł podam jeden z przemilczanych faktów, który miał miejsce po II wojnie. Otóż na siódmym posiedzeniu Kongresu Żydów kanadyjskich, który odbył się w hotelu Mont Royal, wiosną 1947 roku dr Nahum Goldmann, późniejszy przywódca syjonistów, oświadczył zgromadzonym, że Żydzi mogli mieć swoje państwo na Madagaskarze, ale my obstawialiśmy przy Palestynie, nie ze względów religijnych, historycznych, czy sentymentalnych, lecz dlatego, że Palestyna jest tarczą obrotową trzech kontynentów, a z militarnego oraz polityczno-strategicznego punktu widzenia centrum świata 5. Może i ten przywódca syjonistów miał rację, ale pozostaje pytanie czy warto było poświęcić tyle istnień ludzkich by zrealizować plany osadnictwa w Palestynie? *taki tytuł nosił jeden z artykułów, który ukazał się na łamach Warszawskiego Dziennika Narodowego z roku. Owszem retoryka zawarta w tym tekście może dziś podpadać pod paragrafy, ale bez znajomości ówczesnej sytuacji w Polsce byłbym ostrożny w podejmowaniu takich osądów. **Jak podaje Lepecki w Madagaskar - kraj, ludzie, kolonizacja, ostatnia królowa została wywieziona do Algieru i zmarła na wygnaniu w 1917 roku. Ciekawe, o jakiej królowej, żyjącej w 1937 wspomina autor cytowanego artykułu? Marek Kopaczyk (Endnotes) 1 Za W. Krzyżanowski, Przegląd prasy zagranicznej, Morze, maj (1935), s W.Pobóg-Malinowski, Najnowsza historia polityczna Polski, tom II , Gdańsk (1990), s Problem emigracji żydowskiej, Gazeta Polska, (1938). 4 Zainteresowanych tym problemem odsyłam do książki pana W.Pobóg-Malinowski, Najnowsza historia polityczna Polski, tom II , Gdańsk (1990), s H. Kardel, Hitler założycielem Izraela, Warszawa (2000), s Meat Products & Delicatessen ACADIA SHOPPNG CENTRE 347 Heritage Drive S.E. Calgary, Alberta, Canada T2H 1H8 Tel: (403) PA N O R A M A P O L S K A T H E P O L I S H PA N O R A M A Editorial Board Zespół Readakcyjny: Marek Stepczyński Mariusz Dastych Piotr Węcław Conrtibutors Współpraca: Zygmunt Cynar Stach Koprowicz Tomasz Kornecki Wiesław Piechocki Marek Różycki Jr. Internet Edition Wydanie Internetowe: Marcin Janiszewski Desktop Publishing Skład komputerowy: Asia Zawaduk Advertizing Dział Reklam: Tel Reklamy i ogłoszenia oraz życzenia można zamawiać nadsyłając ich treść wraz z odpowiednią opłatą na adres redakcji: Suite 1240, 5328 Calgary Trail S. Edmonton, Alberta T6H 4J8, Canada Czeki lub przekazy pienieżne należy wystawiać na Panoramę Polską. Redakcja nie odpowiada za treść, ani za formę zamieszczonych ogłoszeń, jak również za poglądy autorów publikowanych tekstów, z którymi często się nie zgadzamy. Advertizing Deadlines: advertizing space must be reserved no later than on the 15th of the month preceding publication date (e.g. January 15 for February edition). Advertizing discounts: 6 inserts 10% off, 12 inserts 20% off. Make your cheque or money order payable to Panorama Polska. Please send letters to the editor to: Include address and telephone number. We reserve the right to edit all letters. Przyjmujemy do druku tylko teksty nadesłane pocztą elektroniczną (MS Word z polskimi znakami). Zastrzegamy sobie prawo skracania i adjustacji tekstów oraz zmiany tytułów. Redakcja nie zwraca nadesłanych materiałów. 15

16 SYRENA POLISH CLUB - SPECIALIZING IN TRADITIONAL POLiSH CUISINES - CATERING FAMILY OCCASIONS AND BUSINESS PARTIES FOR UP TO 150 PERSONS - HOSTING VARIOUS CULTURAL AND ENTERTAINMENT EVENTS Street 2nd Floor of Polish Hall Fax: Tel: Thursady 5:00-10:00 Friday 5:00-1:00 Saturday 5:00-2:00 Sunday 1:00-10:00 Dr. Elizabeth M. Opara, D.D.S Ave., N.W. Edmonton, AB T5L 4Y8 Phone: Fax: POLISH FOOD CENTER Tel: (780) Princess Elizabeth Ave. (Otwarci 7 dni w tygodniu) AGENT Western Union Fundacja Pomocy Dzieciom im. Magdy Tomczak The Magda Tomczak Children s Aid Foundation Celem fundacji jest niesienie pomocy medycznej i humanitarnej zwiazanej ze zdrowiem dzieci. c/o Street, AB T5G 2P8 Tel/Fax Dr Agnieszka Palczak i dr Renata Wachowska przyjmują pacjentów w gabinecie dentystycznym Ave. Edmonton Tel

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

DRODZY WOKALIŚCI. Pozdrawiam serdecznie. Do zobaczenia. Ola Królik 1. Selah Sue - This World https://www.youtube.com/watch?

DRODZY WOKALIŚCI. Pozdrawiam serdecznie. Do zobaczenia. Ola Królik 1. Selah Sue - This World https://www.youtube.com/watch? DRODZY WOKALIŚCI. Podczas tegorocznych, zimowych warsztatów muzycznych będziecie mogli pośpiewać zarówno solo jak i w zespole. Pierwszego dnia odbędzie się spotkanie organizacyjne, zaraz po nim zabierzemy

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Hello Cheeky rozkład materiału

Hello Cheeky rozkład materiału Unit 1 Hello, Cheeky Monkey! witanie się i żegnanie z maskotką podawanie swojego imienia rozpoznawanie postaci w rozpoznawanie poszczególnych części ciała Hello/ Bye-bye Eyes Ears mouth What s that? Who

Bardziej szczegółowo

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please?

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Can you drive a car? Can you meet me tomorrow? Can you recommend a

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: j. angielski, poziom A1 Termin szkolenia: 15. 12. 2014 r. 06. 05. 2015 r. Termin Egzaminu

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE 1) SIMPLE PRESENT (Czas teraźniejszy prosty) CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE informujemy o czyimś zwyczaju, przyzwyczajeniu czynności powtarzające się, rutynowe plan lekcji, rozkłady jazdy + czasownik zwykły

Bardziej szczegółowo

SCENE 1. Mummy: Grandma s very sick today. Please take it to her now. Be good - and don t stop in the big, dark, wood!

SCENE 1. Mummy: Grandma s very sick today. Please take it to her now. Be good - and don t stop in the big, dark, wood! Scenariusz językowego przedstawienia teatralnego,,czerwony Kapturek połączonego z lekcją języka angielskiego,, Little Red Riding Hood by the Brothers Grimm (June 2013 ) Narrator 1 (a bird): SCENE 1 This

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie

Bardziej szczegółowo

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl Copyright for Polish edition by Bartosz Goździeniak Data: 4.06.2013 Tytuł: Pytanie o czynność wykonywaną w czasie teraźniejszym Autor: Bartosz Goździeniak e-mail: bgozdzieniak@gmail.com Darmowy artykuł,

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3. Zadanie 1. Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu, w zadaniach 1.1. 1.3. z podanych odpowiedzi wybierz właściwą. Zakreśl literę A lub B. 1.1. Chłopiec dzwoni do

Bardziej szczegółowo

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Dr Kinga Wysieńska Projekt Tygiel kulturowy czy getta narodowościowe? wzory integracji i wzajemne relacje imigrantów

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at school być w szkole Jestem teraz w szkole. (1)

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY 6 MAJA 2015 CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY 6 MAJA 2015 CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut Układ graficzny CKE 2013 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

Gazeta szkolna koła Comenius Szkoły Podstawowej im. ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Świdrach

Gazeta szkolna koła Comenius Szkoły Podstawowej im. ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Świdrach Gazeta szkolna koła Comenius Szkoły Podstawowej im. ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Świdrach Nasi Partnerzy w Projekcie W numerze: - co zrobiliśmy w projekcie, - kilka refleksji naszych uczniów o wiośnie,

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Gry i zabawy. Podróże dalekie i bliskie

Język angielski. Gry i zabawy. Podróże dalekie i bliskie Język angielski Gry i zabawy Podróże dalekie i bliskie Tytuł oryginału: 365 gier i zabaw dla całej rodziny. Język angielski Autorzy oryginału: Natalia Kertyczak, Ewa Mikołajska, Radosław Mikołajski, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

a) Present Simple (czas teraźniejszy)

a) Present Simple (czas teraźniejszy) 1. Czasy gramatyczne GRAMATYKA JĘZYKA ANGIELSKIEGO a) Present Simple (czas teraźniejszy) - czynności stałe, regularne, powtarzające się (I go to school every day.) - prawdy życiowe (The sun rises in the

Bardziej szczegółowo

Radosław Więckowski. Język angielski w ciekawych dialogach

Radosław Więckowski. Język angielski w ciekawych dialogach Spis treści 1 Radosław Więckowski Język angielski w ciekawych dialogach 2 Język angielski w ciekawych dialogach Liczne zwroty zaczerpnięte z życia codziennego, np.: A: Jak leci/co u ciebie? B: U mnie po

Bardziej szczegółowo

3. AT THE HOTEL W HOTELU. Adam is at the Garden Inn Hotel reception desk. He is checking-in.

3. AT THE HOTEL W HOTELU. Adam is at the Garden Inn Hotel reception desk. He is checking-in. 3. AT THE HOTEL W HOTELU Adam is at the Garden Inn Hotel reception desk. He is checking-in. Let me see Can you spell It s Is that right? Actually, it was for a week! Let me check I m sorry. Here is the

Bardziej szczegółowo

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.]

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.] Ambassador Feinstein s Remarks at the Singer Jewish Cultural Festival, August 28, 2011 Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. in a row.] [Good evening. It is a great pleasure

Bardziej szczegółowo

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości Mówienie o przyszłości w języku angielskim kilka sposobów Czas Present Simple Czas Future Simple Czas Present Continuous Forma to be going to Czas Future

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na egzamin - zaliczenie różnic programowych

Ćwiczenia na egzamin - zaliczenie różnic programowych Ćwiczenia na egzamin - zaliczenie różnic programowych Ex.1 Complete sentences the correct form of verb have got. Uzupełnij zdania właściwą formą czasownika have got : 1.My dad three brothers. 2. We an

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Angielskie idiomy zestaw 2 BEZPŁATNY FRAGMENT

Angielskie idiomy zestaw 2 BEZPŁATNY FRAGMENT English Mobile Flashcards Angielskie idiomy zestaw 2 BEZPŁATNY FRAGMENT Ewelina Zinkiewicz, Sławomir Zdunek FOCUS ENGLISH SCHOOL s.c. Ewelina Zinkiewicz, Sławomir Zdunek 10-448 Olsztyn, ul. Głowackiego

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole EPIONKOWO KROPECZKI Miesiąc Temat Materiał Wrzesień, październik, listopad 2014r. Hello again! Proste powitania Wskazywanie odpowiednich kolegów/ koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi What s your name? A. Hello!

Bardziej szczegółowo

St. Valentine s Day. Kilka faktów o Walentynkach. Początki Walentynek

St. Valentine s Day. Kilka faktów o Walentynkach. Początki Walentynek St. Valentine s Day Walentynki to święto wszystkich zakochanych w tradycji angloamerykańskiej przypadające na 14 dzień lutego. Na zajęciach wszyscy uczniowie obejrzeli film o rówieśnikach z Anglii przygotowujących

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

Wskazówki dla rodziców

Wskazówki dla rodziców Photoco pi 11 Biedronki Hippo says hello! umie przywitać się i pożegnać oraz zareagować na powitanie i pożegnanie, umie podziękować, umie nazwać niektóre zwierzątka Słownictwo i zwroty,które dziecko zna

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego Wersja z dnia 2 września 2014 Definicje GRA - Przeglądarkowa gra HTML5 o nazwie Sumerian City, dostępna

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women Polska Federacja Klubów Business and Professional Women 5 października 2013 roku zainaugurowała we Dworze Podstolice Kampanię EQUAL PAY DAY na lata 2014-2015 pod hasłem: JOINT ACTION WSPÓLNA AKCJA. Polska

Bardziej szczegółowo

-Samouczek do nauki języka angielskiego-

-Samouczek do nauki języka angielskiego- -Samouczek do nauki języka angielskiego- Niniejsze dzieło podlega ochronie prawnej na mocy ustawy o prawie autorskim. Tak jak brzmi tytuł, tak i teraz powiem: nauczę Cię angola. Oczywiście cudów nie obiecuje,

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

II.Zadaj pytania z czasownikiem to be i udziel krótkiej odpowiedzi według wzoru: Peter is English.--- Is Peter English? Yes, he is / No, he isn t

II.Zadaj pytania z czasownikiem to be i udziel krótkiej odpowiedzi według wzoru: Peter is English.--- Is Peter English? Yes, he is / No, he isn t Język angielski - zjazd 4-5.10 Revision-powtórzenie I.Wstaw odpowiednią formę czasownika być - to be: 1.He...an actor (+) 2.They.good students (+) 3.I..from Poland (+) 4.They..from Germany (-) 5.Philip.Spanish

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3 Zadanie 1 Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu zdecyduj, czy podane zdania są prawdziwe (TAK) czy fałszywe (NIE). Wstaw znak w kratkę poprawnej odpowiedzi. 1.1

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem PESEL KOD UCZNIA

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem PESEL KOD UCZNIA Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Hello Jack Plus rozkład materiału

Hello Jack Plus rozkład materiału Hello Plus rozkład materiału Introductory Unit Hello, Friends! 1 lekcja zaznajomienie się z postaciami i maskotką podawanie swojego imienia zaznajomienie się z poleceniami i reagowanie na nie uczestniczenie

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY JĘZYKA ANGIELSKIEGO

PODSTAWY JĘZYKA ANGIELSKIEGO Dagmara Szonert-Rzepecka PODSTAWY JĘZYKA ANGIELSKIEGO Łódź - 2005 Redakcja i korekta techniczna: Jadwiga Poczyczyńska Skład i łamanie tekstu: Barbara Lebioda Projekt okładki: Barbara Świętochowska Copyright

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Virginia Evans Jenny Dooley

Spis treści. Virginia Evans Jenny Dooley pis treści chool... p. y things... p. ports... p. y home... p. 8 y family... p. 0 nimals... p. Free-time activities... p. 8 Food... p. Virginia vans Jenny ooley łownictwo ZZW chool like aths and nglish

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 26 Informator o egzaminie maturalnym z języka obcego nowoŝytnego Część ustna (bez określania poziomu) Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Bardziej szczegółowo

1.How do you rate the English language skills of Polish students?

1.How do you rate the English language skills of Polish students? PODSUMOWANIE WYNIKÓW ANKIET DLA OPIEKUNÓW PORTUGALSKICH PODCZAS STAŻU LEONARDO DA VINCI - MAJ 2013 1.How do you rate the English language skills of Polish students? -bad 0 -insufficient 0 -sufficient 0

Bardziej szczegółowo

Hershey Resorts. W skład Hershey Resorts wchodzi m.in. szereg hoteli, restauracji, sklepów i przede wszystkim wielki park rozrywki.

Hershey Resorts. W skład Hershey Resorts wchodzi m.in. szereg hoteli, restauracji, sklepów i przede wszystkim wielki park rozrywki. www.hersheypa.com Hershey Resort znajduje się w bliskim sąsiedztwie z Nowym Jorkiem, Baltimore i Waszyngtonem. Hershey w stanie Pennsylvania jest znane jako najsłodsze miejsce na ziemi, ponieważ słynie

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE DLA KLASY 3 NEW HAPPY HOUSE III

KRYTERIA WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE DLA KLASY 3 NEW HAPPY HOUSE III KRYTERIA WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE DLA KLASY 3 NEW HAPPY HOUSE III Ocena celująca Ocena bardzo dobra KRYTERIA OCENIANIA 1 Welcome! Uczeń wykazuje znajomość materiału większą od wymagań na

Bardziej szczegółowo

I. Czasy gramatyczne (tenses)

I. Czasy gramatyczne (tenses) I. Czasy gramatyczne (tenses) 3. Czas present simple (czas teraźniejszy prosty) U ycie: Prawdy ogólne (prawdy naukowe, zjawiska zachodz¹ce w przyrodzie, np. S³oñce wschodzi na wschodzie.=the Sun rises

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY English Adventure 3 KLASA III

PLAN WYNIKOWY English Adventure 3 KLASA III PLAN WYNIKOWY English Adventure 3 KLASA III Poziom P podstawowy oznacza fundamentalną wiedzę i umiejętności językowe, które warunkują możliwość kontynuacji kształcenia językowego Poziom PP ponadpodstawowy

Bardziej szczegółowo

Poradnik Dyscyplina na całe życie.

Poradnik Dyscyplina na całe życie. Poradnik Dyscyplina na całe życie. Najlepszy prezent jaki możesz dać swoim dzieciom Praktyczny przewodnik dla rodziców szukających wskazówek i metod postępowania ze swoimi dziećmi w trudnych sytuacjach

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska. http://pl.wikipedia.org/wiki/plik:flag_of_europe.svg

Unia Europejska. http://pl.wikipedia.org/wiki/plik:flag_of_europe.svg Unia Europejska http://pl.wikipedia.org/wiki/plik:flag_of_europe.svg Scenariusz zajęć dla edukacji wczesnoszkolnej z elementami języka angielskiego realizowany w ramach programu własnego Jestem Polakiem

Bardziej szczegółowo

Projekt autorski. Mini Drama Club. czyli zabawa w teatr z językiem angielskim

Projekt autorski. Mini Drama Club. czyli zabawa w teatr z językiem angielskim Projekt autorski Mini Drama Club czyli zabawa w teatr z językiem angielskim Opracowany przez mgr Renatę Bernacką 1 I. ZAŁÓŻENIA PROJEKTU. Projekt ten ma na celu uzupełnienie realizowanych na lekcjach treści

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Justyna Krawczyk Klasa III Edukacja językowa: język angielski Cel/cele zajęć: Uczeń: nazywa najważniejsze obiekty znajdujące

Bardziej szczegółowo

READING Zadanie 1 odp-1p max-9p Na podstawie obrazka napisz czy zdania są prawdziwe (T) czy fałszywe (F).

READING Zadanie 1 odp-1p max-9p Na podstawie obrazka napisz czy zdania są prawdziwe (T) czy fałszywe (F). KOD UCZNIA Strona 1 z 5 Click On Movers Wojewódzki Konkurs Języka Angielskiego dla szkół podstawowych, gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych etap II powiatowy / okręgowy IX edycja 2012_2013 Termin: 01.03.2013r.

Bardziej szczegółowo