Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego ROLA PRACY SOCJALNEJ W PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego ROLA PRACY SOCJALNEJ W PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO"

Transkrypt

1 Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego ROLA PRACY SOCJALNEJ W PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO

2

3 Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego ROLA PRACY SOCJALNEJ W PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO praca zbiorowa pod redakcją Dominiki Błasiak Iwony Piątkowskiej-Lipki Katowice 2012

4 Recenzent prof. dr hab. Jerzy Krzyszkowski Redakcja Dominika Błasiak Iwona Piątkowska-Lipka Projekt okładki Krzysztof Ciupek Redakcja, korekta, skład, łamanie i przygotowanie do druku Kolor Design Multimedia Group ISBN Copyright by Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego Publikacja wydana w ramach projektu systemowego Kształcenie i doradztwo dla kadr pomocy i integracji społecznej województwa śląskiego realizowanego przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Druk Drukarnia WDN, Wrocław

5 Spis treści Wstęp... 9 Wykluczenie społeczne zarys zjawiska Halina Misiewicz Część I PRACOWNIK SOCJALNY JAKO PROFESJA Kształcenie i doskonalenie zawodowe jako wyznacznik profesjonalnej pomocy wobec osób wykluczonych społecznie Anna Zasada-Chorab Prestiż zawodu pracownika socjalnego w polskim systemie pomocy społecznej Piotr Gierek Etapy doświadczania pracy socjalnej Beata Żukowska Część II METODY I NARZĘDZIA PRACY PRACOWNIKA SOCJALNEGO Znaczenie relacji w pracy socjalnej Blanka Długi Coaching w pracy socjalnej. Jakie mogą być źródła oporu przed uczestnictwem w procesie coachingu? Renata Gawłowska Coaching i Podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach w pracy socjalnej Katarzyna Rewucka Czy mediację można zastosować w pracy zespołu interdyscyplinarnego? Ewa Krytowska

6 Opracowanie planu pracy wyzwanie dla klienta i pracownika socjalnego Agnieszka Kaintoch Rola pracownika socjalnego przy zawieraniu, monitorowaniu, ewaluacji kontraktu Anna Rudzka Refleksje wokół Rozmów o rozwiązaniach autorstwa Petera de Jonga i Insoo Kim Berga oraz sugestie dostosowania metody do reguł w relacjach interpersonalnych Polaków Leszek Trzaska Część III PRACA SOCJALNA Z RÓŻNYMI KATEGORIAMI KLIENTÓW Praca socjalna a człowiek w podeszłym wieku Zofia Szarota Codzienna praca pracownika socjalnego w Domu Pomocy Społecznej Senior w Rudzie Śląskiej Natalia Raźniewska, Anna Heda, Grzegorz Śledziona Działalność świetlicy dla dzieci romskich w Zawierciu Kamila Grabowska Część IV PRACA Z RODZINĄ Praca z osobami i rodzinami w sytuacji kryzysowej Jarosław Tarnowski Wdrożenie metody pracy Podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach w projekcie Asystent rodziny w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Częstochowie Wiesława Krauze

7 Spis treści Wskazania do pracy z rodziną w paradygmacie systemowym, czyli o tym, jak nie przestraszyć się rodzinnego upiora Damian Zdrada Podejście systemowe w pracy z rodziną wieloproblemową Elżbieta Nowak Praca socjalno-wychowawcza i terapeutyczna z rodziną z wieloma problemami Izabela Krasiejko Część V PARTNERSTWO LOKALNE NA RZECZ POMOCY OSOBOM STARSZYM, NIEPEŁNOSPRAWNYM I CHORYM W ŚRODOWISKU ICH ZAMIESZKANIA Starość jako wyzwanie dla pracy socjalnej w środowisku lokalnym Ryszard Majer Praca socjalna a partnerstwo lokalne na rzecz osób potrzebujących Aleksandra Piątek Codzienna praktyka i działania pomocowe w ramach partnerstwa lokalnego na rzecz osób starszych, niepełnosprawnych i chorych Marcin Kompert Część VI PRACOWNIK SOCJALNY JAKO ANIMATOR ZMIAN W ŚRODOWISKU LOKALNYM JEGO ROLA I ZNACZENIE W REALIZACJI PROGRAMÓW AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Aktywizowanie kapitału społecznego w projektach organizowania społeczności lokalnej na przykładzie rewitalizacji Witold Mandrysz Doświadczenie i praktyka pracownika socjalnego w realizacji PAL Katarzyna Flak, Justyna Orłowska, Michał Szydłowski, Katarzyna Trzewiczek

8 Człowiek najlepsza inwestycja doświadczenia z organizacji wolontariatu w Szopienicach oraz realizacji programu Centrum Aktywności Lokalnej w Szopienicach Agnieszka Rzepecka Ewaluacja w projektach systemowych ośrodków pomocy społecznej (na przykładzie projektów realizowanych w gminach województwa śląskiego) Krystyna Faliszek po kl szansa czy zagrożenie dla pomocy społecznej? Monika Struska Bancerz O autorach...304

9 Wstęp Jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej polityki społecznej jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu. Zgodnie z definicją przyjętą w Narodowej Strategii Integracji Społecznej dla Polski (2003 r.) wykluczenie społeczne to sytuacja uniemożliwiająca lub znacznie utrudniająca jednostce lub grupie zgodne z prawem pełnienie ról społecznych, korzystanie z dóbr publicznych i infrastruktury społecznej, gromadzenie zasobów i zdobywanie dochodów w godny sposób.... Działania mające na celu łagodzenie zjawiska wykluczenia społecznego znalazły się w zapisach różnych dokumentów strategicznych na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym. Realizowanych jest wiele inicjatyw i projektów ukierunkowanych na ograniczenie jego skali. Podejmują je zarówno jednostki publiczne, ustawowo powołane do wspierania osób w procesie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, jak również organizacje społeczne i pozarządowe. Niezwykle ważną, gdyż oddziałującą bezpośrednio na środowisko zagrożone lub dotknięte wykluczeniem społecznym, rolę odgrywa praca socjalna. Ma ona na celu (zgodnie z ustawą o pomocy społecznej) pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi. Oprócz stosowanych tradycyjnych metod pracy socjalnej, w obecnej aktywnej polityce społecznej obserwuje się adaptowanie nowych podejść i rozwiązań, takich jak: coaching, podejście skoncentrowane na rozwiązaniach, partnerstwa lokalne czy programy aktywności lokalnej. Na wprowadzanie innowacji i rozszerzanie działań niebagatelny wpływ ma z pewnością szeroki dostęp do środków Unii Europejskiej, w szczególności w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 9

10 Wstęp Przygotowując się do wydania publikacji, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na początku 2012 roku zwrócił się z prośbą do instytucji pomocy i integracji społecznej oraz pracowników naukowych o opracowanie artykułów na temat szeroko rozumianej pracy socjalnej. W rezultacie udało się zgromadzić materiał, który zawiera zarówno teoretyczne podstawy pracy socjalnej, jak i praktyczne doświadczenia związane z codzienną pracą na rzecz osób zagrożonych lub już dotkniętych wykluczeniem społecznym. W publikacji zamieszczono 27 artykułów, których zawartość pozwoliła zrealizować cel, jaki przyświecał tej inicjatywie wydawniczej utworzenie swoistego kompendium wiedzy na temat pracy socjalnej w jej współczesnym wymiarze. Znajdą w niej Państwo refleksje na temat zawodu pracownika socjalnego, opisy i przykłady wykorzystywanych od dawna oraz wprowadzanych w nowoczesnej pracy socjalnej metod i narzędzi pracy, doświadczenia z pracy z różnymi grupami klientów, ze szczególnym uwzględnieniem rodziny. Będą Państwo mieli również możliwość zapoznania się z efektami działań pracowników socjalnych podejmowanych w ramach programów aktywności lokalnej oraz współpracy różnych instytucji i środowisk na rzecz osób starszych, niepełnosprawnych i chorych w ramach partnerstw lokalnych. Publikację kończą artykuły podejmujące temat wykorzystywania środków Unii Europejskiej pochodzących z Europejskiego Funduszu Społecznego w projektach systemowych instytucji pomocy społecznej. Wydanie publikacji jest integralną częścią realizowanego przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki projektu systemowego Kształcenie i doradztwo dla kadr pomocy i integracji społecznej województwa śląskiego, którego celem jest wzrost jakości kompetencji zawodowych pracowników realizujących zadania pomocy i integracji społecznej. Mamy nadzieję, że dzięki zaprezentowaniu zarówno rozważań teoretyków, jak i spostrzeżeń praktyków opartych na ich własnych doświadczeniach zawodowych, oddana w Państwa ręce książka stanie się cennym źródłem wiedzy na temat roli pracy socjalnej w przeciwdziałaniu zjawisku wykluczenia społecznego oraz inspiracją do podejmowania skutecznej pracy na rzecz osób nim dotkniętych. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego

Model realizacji usług o określonym standardzie w mieście na prawach powiatu

Model realizacji usług o określonym standardzie w mieście na prawach powiatu Zespół Ekspercki: Kazimiera Janiszewska, Ewa Kamińska, Lucyna Kozaczuk, Marek Lasota, Maria Remiezowicz, Jacek Sutryk Przewodnicząca Zespołów Eksperckich: Barbara Kowalczyk (red.) Model realizacji usług

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie wolontariatu w OPS

Prowadzenie wolontariatu w OPS ZWIĄZEK STOWARZYSZEŃ RAZEM W OLSZTYNIE Prowadzenie wolontariatu w OPS Olsztyn 2010 Projekt "Rozwój wolontariatu w Ośrodkach Pomocy Społecznej na terenie Warmii i Mazur" dofinansowany przez Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. PROGRAM STRATEGICZNY Społeczeństwo. SZCZECIN 2013 r.

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. PROGRAM STRATEGICZNY Społeczeństwo. SZCZECIN 2013 r. ZARZĄD WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO PROGRAM STRATEGICZNY Społeczeństwo SZCZECIN 2013 r. SPIS TREŚCI Słownik... 2 Wstęp założenia ogólne Programu... 6 Model Kontraktu Lokalnego... 6 Aktualne podstawy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 stycznia 2014 r. Poz. 52. UCHWAŁA Nr 237 RADY MINISTRÓW. z dnia 24 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 24 stycznia 2014 r. Poz. 52. UCHWAŁA Nr 237 RADY MINISTRÓW. z dnia 24 grudnia 2013 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 stycznia 2014 r. Poz. 52 UCHWAŁA Nr 237 RADY MINISTRÓW z dnia 24 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia Rządowego Programu na

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 czerwca 2014 r. Poz. 445. UCHWAŁA Nr 76 RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2014 r.

Warszawa, dnia 9 czerwca 2014 r. Poz. 445. UCHWAŁA Nr 76 RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 czerwca 2014 r. Poz. 445 UCHWAŁA Nr 76 RADY MINISTRÓW z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie ustanowienia Krajowego Programu Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Głąbicka. Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym

Katarzyna Głąbicka. Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym 3 Katarzyna Głąbicka Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym 1 Nowa Praca Socjalna Katarzyna Głąbicka Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym Warszawa 2014

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 PO WER 2014-2020. 17.12.2014 r.

Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 PO WER 2014-2020. 17.12.2014 r. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 PO WER 2014-2020 17.12.2014 r. 1 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 4 Sekcja 1. Wkład programu w realizację strategii Europa 2020 oraz w osiągnięcie spójności

Bardziej szczegółowo

Ekonomii Społecznej. Różne formy współpracy z podmiotami. Ilona Gosk, Agnieszka Pyrka

Ekonomii Społecznej. Różne formy współpracy z podmiotami. Ilona Gosk, Agnieszka Pyrka 1 Podmioty Ekonomii Społecznej Różne formy współpracy z podmiotami ekonomii społecznej Ilona Gosk, Agnieszka Pyrka Podmioty Ekonomii Społecznej Spis treści > > Wstęp 1 > > Różne ujęcia partnerstwa 1 >

Bardziej szczegółowo

Preambuła i pakiet usług pomocy i integracji społecznej dla osób starszych

Preambuła i pakiet usług pomocy i integracji społecznej dla osób starszych Krzysztof Balon, Grażyna Rutkowska, Joanna Starga-Piasek, Katarzyna Stec, Izabela Szmaglińska, Mirosława Zielony Preambuła i pakiet usług pomocy i integracji społecznej dla osób starszych Projekt 1.18

Bardziej szczegółowo

Standardy Pracy Socjalnej. Rekomendacje metodyczne i organizacyjne

Standardy Pracy Socjalnej. Rekomendacje metodyczne i organizacyjne Standardy Pracy Socjalnej. Rekomendacje metodyczne i organizacyjne Katarzyna Kadela Jacek Kowalczyk GRUDZIEŃ 2013 Projekt Tworzenie i rozwijanie standardów usług pomocy i integracji społecznej jest współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Outplacement Podstawowy Pakiet Informacji. Bartłomiej Piotrowski

Outplacement Podstawowy Pakiet Informacji. Bartłomiej Piotrowski Outplacement Podstawowy Pakiet Informacji Bartłomiej Piotrowski 1 2 Outplacement Podstawowy Pakiet Informacji Bartłomiej Piotrowski 1 Przewodnik powstał w ramach Programu Polsko-Amerykańskiej Fundacji

Bardziej szczegółowo

MOC RELACJI. modelowy system wsparcia wychowanków pieczy zastępczej. Pod redakcją Agaty Butarewicz Anny Dąbrowskiej Magdaleny Jarmoc

MOC RELACJI. modelowy system wsparcia wychowanków pieczy zastępczej. Pod redakcją Agaty Butarewicz Anny Dąbrowskiej Magdaleny Jarmoc MOC RELACJI modelowy system wsparcia wychowanków pieczy zastępczej Pod redakcją Agaty Butarewicz Anny Dąbrowskiej Magdaleny Jarmoc Białystok 2014 1 Copyright by Fundacja Edukacji i Twórczości ISBN 978-83-918485-9-3

Bardziej szczegółowo

Raport Końcowy badania ewaluacyjnego pn.

Raport Końcowy badania ewaluacyjnego pn. Badanie i publikacja są współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Raport Końcowy badania ewaluacyjnego pn. Ocena możliwości aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych w

Bardziej szczegółowo

Strategia Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na lata 2006-2020

Strategia Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na lata 2006-2020 Załącznik do Uchwały Nr IV/5/2/2011 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 14 lutego 2011 r. REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Strategia Polityki Społecznej Województwa Śląskiego

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI DZIAŁAŃ W POLSCE NA RZECZ RÓWNOWAGI PRACA ŻYCIE RODZINA

KIERUNKI DZIAŁAŃ W POLSCE NA RZECZ RÓWNOWAGI PRACA ŻYCIE RODZINA KIERUNKI DZIAŁAŃ W POLSCE NA RZECZ RÓWNOWAGI PRACA ŻYCIE RODZINA pod redakcją naukową Cecylii Sadowskiej Snarskiej W YDAWNICTWO W Y Ż SZEJ S ZKOŁ Y E KONOMICZNEJ W B IAŁ YMSTOKU Białystok 28 RECENZJA PROF.

Bardziej szczegółowo

Publikacja współfinansowana jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna.

Publikacja współfinansowana jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna. Kolofon Recenzent: dr hab. Marek Kozak, prof. UW Redakcja naukowa: Agnieszka Olechnicka, Katarzyna Wojnar Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz ISBN 978-83-7383-636-5 Krajowy Punkt Kontaktowy ESPON Centrum

Bardziej szczegółowo

O ewaluacji z różnych perspektyw

O ewaluacji z różnych perspektyw O ewaluacji z różnych perspektyw Refleksje i wskazówki na temat kształtowania jakości działań w polityce społecznej? Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie O ewaluacji z różnych perspektyw

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020

Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 Załącznik do Uchwały Nr LXIII/1751/2013 Rady m.st. Warszawy z dnia 29 sierpnia 2013 r. Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 Warszawa, 2013 r. 1 Program rozwoju edukacji w Warszawie w

Bardziej szczegółowo

Narzędzia i techniki konsultacji społecznych. Podręcznik jak prowadzić konsultacje społeczne w samorządzie

Narzędzia i techniki konsultacji społecznych. Podręcznik jak prowadzić konsultacje społeczne w samorządzie Narzędzia i techniki konsultacji społecznych Podręcznik jak prowadzić konsultacje społeczne w samorządzie Podręcznik współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Publikacja

Bardziej szczegółowo

Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów, szkolnych organizatorów i opiekunów projektów

Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów, szkolnych organizatorów i opiekunów projektów Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne Poradnik dla dyrektorów, szkolnych organizatorów i opiekunów projektów Jacek Strzemieczny Szanowni Państwo, Dyrektorzy i Nauczyciele Gimnazjów

Bardziej szczegółowo

Rzecznictwo na rzecz osób niepełnosprawnych

Rzecznictwo na rzecz osób niepełnosprawnych Raport Rzecznictwo na rzecz osób niepełnosprawnych standardy usług rehabilitacji społecznej 2 Spis treści 1. Wstęp...2 2. O projekcie...3 2.1. Cele 2.2. Działania 2.3. Założenia metodologiczne 3. Obszary

Bardziej szczegółowo

Różne wymiary skuteczności w pomocy społecznej

Różne wymiary skuteczności w pomocy społecznej INSTYTUT ROZWOJU SŁUŻB SPOŁECZNYCH Różne wymiary skuteczności w pomocy społecznej Redakcja: Agnieszka Hryniewicka Warszawa 2011 Publikacja powstała w ramach projektu Koordynacja na rzecz aktywnej integracji

Bardziej szczegółowo

ZATRUDNIENIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH PERSPEKTYWY WZROSTU

ZATRUDNIENIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH PERSPEKTYWY WZROSTU PROJEKT ZATRUDNIENIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH PERSPEKTYWY WZROSTU Raport syntetyczny Opracowanie: Elżbieta Kryńska Krzysztof Pater Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 4 I. ZAKRES I METODY BADAŃ...

Bardziej szczegółowo

Długofalowa polityka rozwoju wolontariatu w Polsce

Długofalowa polityka rozwoju wolontariatu w Polsce Długofalowa polityka rozwoju wolontariatu w Polsce Opracował Zespół: Magdalena Arczewska Grzegorz Całek Ewa Gliwicka Filip Pazderski Wojciech Rustecki i Kamil Bobek DPP MPiPS Warszawa, czerwiec 2011 Spis

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPORTU W POLSCE DO ROKU 2015

STRATEGIA ROZWOJU SPORTU W POLSCE DO ROKU 2015 MINISTERSTWO SPORTU STRATEGIA ROZWOJU SPORTU W POLSCE DO ROKU 2015 Warszawa, styczeń 2007 r. 2 SPIS TREŚCI Wprowadzenie....3 I. Diagnoza i trendy rozwojowe sportu w Polsce..4 II. Priorytety Strategii rozwoju

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kraju 2020

Strategia Rozwoju Kraju 2020 Strategia Rozwoju Kraju 2020 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO Strategia Rozwoju Kraju 2020 Dokument przyję ty uchwałą Rady Ministrów w dniu 25 wrześ nia 2012 roku Warszawa, wrzesień 2012 r. Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Biłgorajskim na lata 2014-2020

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Biłgorajskim na lata 2014-2020 Załącznik do Uchwały XXXVII/248/2014 Rady Powiatu w Biłgoraju z dnia 29 maja 2014r. w sprawie przyjęcia Powiatowego Programu Działao na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Biłgorajskim na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Lp Spis treści Str. Podstawa Miejskiego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w Gminie Miejskiej Przemyśl w latach 2009 2015...

Lp Spis treści Str. Podstawa Miejskiego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w Gminie Miejskiej Przemyśl w latach 2009 2015... MIEJSKI PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ ORAZ PRZESTRZEGANIA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W GMINIE MIEJSKIEJ PRZEMYŚL NA LATA 2009 2015 Lp Spis

Bardziej szczegółowo

Jak założyć i prowadzić spółdzielnię socjalną?

Jak założyć i prowadzić spółdzielnię socjalną? Jak założyć i prowadzić spółdzielnię socjalną? Poradnik Marcin Juszczyk Cezary Miżejewski Małgorzata Ołdak Warszawa 2009 Spis treści WPROWADZENIE 4 I. POLITYKA PAŃSTWA WOBEC SPÓŁDZIELCZOŚCI SOCJALNEJ 7

Bardziej szczegółowo

Rozwój Przedsiębiorstw Ekonomii Społecznej (PES) Metody wsparcia

Rozwój Przedsiębiorstw Ekonomii Społecznej (PES) Metody wsparcia E K O N O M I A S P O Ł E C Z N A T E K S T Y 2 0 0 6 Anna Forin Mariola Misztak-Kowalska Rozwój Przedsiębiorstw Ekonomii Społecznej (PES) Metody wsparcia Anna Forin, Mariola Misztak-Kowalska Streszczenie

Bardziej szczegółowo